Rzeźba renesansu - Plastyka - Bryk.pl
Renesans narodził się we Włoszech, z Włoch pochodzili najwybitniejsi twórcy renesansowi , tacy jak Leonardo da Vinci , Michał Anioł , Sandro Botticelli .
Renesans
Początki renesansu sięgają czternastowiecznych Włoch , jednak złotym wiekiem renesansu był wiek piętnasty. <anchor>Renesans</anchor> narodził się we Włoszech, z Włoch pochodzili najwybitniejsi twórcy renesansowi , tacy jak Leonardo da Vinci , Michał Anioł , Sandro Botticelli . Towarzyszący renesansowi, humanizm całkowicie zmienił dotychczasowe średniowieczne spojrzenie na świat i miejsce człowiek i boga w tym świecie. W centrum zainteresowania postawił człowieka i jego doczesne sprawy , odwrócił się od średniowiecznego teocentryzmu , który w centrum zainteresowania stawiał boga , któremu człowiek powinien się całkowicie podporządkować.
renesans - Słownik historyczny - Bryk.pl
renesans - Słownik historyczny - Bryk.pl

[![Bryk.pl logo](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/main-logo.png?v0115)](/)

[dodaj](#addmenu)

- [Dodaj wypracowanie](/dodaj-wypracowanie.html)
- [Dodaj ściągę](/dodaj-sciage.html)
- [Zadaj pytanie](/zadaj-pytanie.html)

- zaloguj





Zaloguj się, aby móc korzystać z tej opcji
























Wpisz kod z obrazka




















[Nie pamiętam hasła](/nie-pamietam-hasla.html)





Zapamiętaj mnie











Zaloguj

* * *

Zaloguj z facebook




Nie masz konta? [Zarejestruj się](/rejestracja.html)

- [zarejestruj](/rejestracja.html)

- [Streszczenia lektur](/lektury)
- [Wypracowania](/wypracowania)
- [Pytania](/pytania)
- [Ściągi](/sciagi)
- [jak napisać](/jak-pisac)
- [słowniki](/slowniki)
- więcej  - [ściągi](/sciagi)
  - [jak napisać](/jak-pisac)
  - [słowniki](/slowniki)
  - [artykuły](/artykuly)    - [Artykuł z ekspozycją Partnera](/artykuly-artykul-z-ekspozycja-partnera)
    - [Bryk radzi](/artykuly-bryk-radzi)
    - [Ciekawostki](/artykuly-ciekawostki)
    - [Dla rodziców](/artykuly-dla-rodzicow)
    - [Egzamin ósmoklasisty z Brykiem](/artykuly-egzamin-osmoklasisty-z-brykiem)
    - [Matura z Brykiem](/artykuly-matura-z-brykiem)
    - [Nauka online](/artykuly-nauka-online)
    - [Newsy](/artykuly-newsy)
    - [Po szkole](/artykuly-po-szkole)
    - [Publikacje](/artykuly-publikacje)
    - [Quiz](/artykuly-quiz)
    - [Redakcja](/artykuly-redakcja)
    - [Religia](/artykuly-religia)
    - [Specjalnie dla Bryka](/artykuly-specjalnie-dla-bryka)
    - [Sponsorowane](/artykuly-sponsorowane)
    - [Studia na horyzoncie](/artykuly-studia-na-horyzoncie)
  - [egzaminy](https://wydarzenia.interia.pl/raport-matura-2024)
- dodaj  - [Dodaj wypracowanie](/dodaj-wypracowanie.html)
  - [Dodaj ściągę](/dodaj-sciage.html)
  - [Zadaj pytanie](/zadaj-pytanie.html)

[Słownik historyczny](/slowniki/slownik-historyczny)

# renesans

- Stwórz ściągę
- Drukuj
- [Ściągaj z telefonem](/slowniki/slownik-historyczny/88502-renesans?lpv=1)

ściągaj

1Dodaj do listy

nazwa epoki kulturowej i literackiej, wskazująca **na odrodzenie,** po wiekach średnich, **kultury i literatury antycznej** oraz odnowienie filozoficznych studiów nad starożytnymi utworami
literackimi. W szerszym znaczeniu "renesans" oznacza odrodzenie
całej kultury, sztuki i nauki nowożytnej, co uwidoczniło się w
rozkwicie i świetności literatury, malarstwa, rzeźby itp.

Renesans narodził się we **Włoszech** w połowie **wieku XIV,** w wieku **XV** pojawił się w innych krajach europejskich. We Włoszech kres epoki
przypada na początek **XVI wieku** (symboliczną datą jest 1527 rok, kiedy wojska cesarskie
splądrowały renesansowy Rzym), w pozostałych krajach renesans trwał
do **wieku XVI i XVII.**

Renesans polski był współbieżny z przemianami zachodzącymi w
pozostałych krajach europejskich. Polska wieku XV i XVI to państwo
zjednoczone i silne gospodarczo, choć słabsza niż w innych krajach
była pozycja polskiego mieszczaństwa. Państwo posiadało silny
ośrodek naukowy, jakim była **Akademia Krakowska,** atrakcyjna również dla cudzoziemców. W XVI wieku rozwinęła się
instytucja **mecenatu** artystycznego (m.in. Jan Łaski i Jan Zamojski). Wysoki poziom
osiągnęło **szkolnictwo,** zarówno średnie, jak i wyższe. Z inicjatywy Jana Zamojskiego
powstała Akademia w Zamościu (1591), wzrosła liczba szkół
parafialnych, nowopowstały zakon jezuitów zakładał liczne kolegia.
Reformacja i religijne spory nie prowadziły w Polsce do wojen
religijnych, **luteranizm** przyjął się wśród mieszczan, szlachta natomiast bardziej skłaniała
się ku **kalwinizmowi.** Mimo edyktów Zygmunta Starego, zakazujących przywożenia do Polski
pism różnowierczych, wpływy reformacyjne objęły coraz szersze
kręgi, a Polska stała się schronieniem dla cudzoziemskich
protestantów. Najbardziej radykalnym i prześladowanym odłamem
religijnym byli **bracia polscy (arianie)**, który uformował się w latach 1562-65, po rozłamie kościoła
kalwińskiego. Krytyka tradycji Kościoła katolickiego, idea
pierwotnego człowieczeństwa Chrystusa, radykalne postulaty
społeczne, hasło powrotu do _Biblii_, stały się przyczyną napaści przeciwników na arian. Bracia polscy
pozostawili po sobie świetnie rozwinięte szkolnictwo, dzieła
literackie i przekłady _Biblii_, mieli w swoich szeregach wybitnych naukowców. Na mocy uchwały
sejmowej z 1568 r. nakazano arianom zmianę wyznania bądź
opuszczenie kraju. W **1570** r., z inicjatywy różnych odłamów reformacyjnych uchwalono tzw. **zgodę sandomierską,** określającą zasady pokojowej współegzystencji wszystkich wyznań, z
wyłączeniem braci polskich. Ogłoszona trzy lata później w **1573 roku konfederacja warszawska** głosiła pokój religijny oraz hasła tolerancji.

Bardzo szybko, podobnie jak w innych krajach, rozwijało się polskie
**drukarstwo.** Głównym jego ośrodkiem stał się Kraków, w którym swoje drukarnie
założyli m.in. Jan Haller, Florian Ungler, Hieronim Wietor, Łazarz
Andrysowicz, jego syn, Jan Januszowski i Maciej Szarffenberg.
Działalność wydawniczą prowadzili również arianie (głównie w
Pińczowie i Rakowie) oraz inne odłamy wyznaniowe (kalwińska
drukarnia w Brześciu). W krakowskich drukarniach ukazał się _Statut Łaskiego_, _Raj duszny_ Biernata z Lublina, pierwsze wydanie _O poprawie Rzeczypospolitej_ Andrzeja Frycza Modrzewskiego, niektóre utwory Mikołaja Reja oraz
większość dzieł Jana Kochanowskiego. Rozwój drukarstwa przyczynił
się do ekspansji pisanych dzieł literackich oraz wzrostu
czytelnictwa, albowiem ruchliwi drukarze i wydawcy udostępniali w
przekładach na język polski liczne romanse, zbiory nowelistyczne
itp.

Renesans polski trwał **od połowy XV w. do przełomu XVI i XVII.** Wyróżnić można cztery fazy rozwoju epoki:

· **I: prerenesans** (od drugiej połowy XV w. do objęcia tronu przez Zygmunta Starego -
1506). Zwiastunem nowych prądów literackich i umysłowych była
twórczość cudzoziemców przybyłych do Polski. Najwybitniejszym z
nich był Włoch Filippo Buanaccorsi zwany **Kallimachem,** który w Polsce znalazł schronienie przed policją papieską. Wśród
prekursorów renesansu wymienia się również Jana z Ludziska -
astronoma i lekarza, profesora Akademii Krakowskiej, Grzegorza z
Sanoka, który udzielił schronienia Kallimachowi, Jana Ostroroga -
pisarza politycznego. Kallimach utworzył Nadwiślańskie Towarzystwo
Literackie skupiające wielu humanistów krakowskich. Literatura
prerenesansu tworzona była głównie w języku łacińskim.

· **II: lata 1506-1643.** W 1506 roku zaczyna się przebudowa Wawelu, a co za tym idzie,
rozbudowa królewskiej kancelarii i wzmożenie kontaktów
dyplomatycznych z innymi krajami europejskimi. Na okres pierwszych
dziesięciu lat przypada literacka działalność piszących po łacinie
poetów: **Jana Dantyszka, Klemensa Janicjusza** i **Andrzeja Krzyckiego,** rozwój drukarstwa oraz działalność tworzącego w języku ojczystym
pisarza **Biernata z Lublina.** W 1543 r. ukazało się pośmiertnie rewolucyjne dzieło **Mikołaja Kopernika** _O obrotach sfer niebieskich_. W tym samym roku wydana została _Krótka rozprawa…_ Mikołaja Reja.

· III: lata 1543-84. Na okres ten przypada najbujniejszy rozkwit
literatury polskiej, wyznaczony twórczością Jana Kochanowskiego,
Mikołaja Reja, Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Stanisława
Orzechowskiego, Łukasza Górnickiego, Sępa Szarzyńskiego. Datę
śmierci Kochanowskiego - rok 1584 - uważa się za koniec tego
okresu.

· **IV: lata 1584-1629**. Ostatnia faza rozwoju renesansu nie posiada znamion schyłkowości.
Mimo iż największy poeta epoki już nie żył, jego następcy
kontynuowali tradycje renesansowe i antyczne. Ostatnim wybitnym
poetą odrodzenia polskiego jest **Szymon Szymonowic,** którego śmierć w 1629 r. kończy epokę renesansu w Polsce.

W **sztukach plastycznych** odrodzenia, architekturze, rzeźbie i malarstwie, zaznaczyły się w
Polsce duże wpływy włoskie. Wiązało się to z działalnością włoskich
artystów przyjeżdżających na ziemie polskie. To tutaj, dzięki
mecenatowi, mogli tworzyć wielkie dzieła, a szczególną rolę
odgrywał ośrodek krakowski. Przybyły z Węgier **Franciszek Florentczyk** dokonał w latach 1502-05 przebudowy grobowca Jana Olbrachta w
nowym duchu renesansowym. Prace na Wawelu kontynuował z **Bartłomiejem Bereccim i Benedyktem Sandomierzaninem,** dokonując w latach 1507-36 przebudowy zamku wawelskiego w duchu
renesansowym. Przebudowany dziedziniec otrzymał arkady na piętrach
i marmurowe schody. Sala Poselska otrzymała wspaniały kasetonowy
sufit, a w innych pomieszczeniach przebudowano okna i drzwi,
dodając charakterystyczne freski. Perłą architektury renesansowej
jest **kaplica Zygmuntowska** \- dzieło Berecciego, w której znaleźli miejsce wiecznego spoczynku
dwaj ostatni władcy z dynastii Jagiellonów. Magnaci duchowni i
świeccy próbowali naśladować królów, stąd też wiek XVI przyniósł
przebudowę i budowę wielu wspaniałych siedzib magnackich: w
Pieskowej Skale Stanisława Szafrańca czy Baranowie Leszczyńskich.

Obok budownictwa rezydencjalnego - zamków i pałaców, w Krakowie pod
kierunkiem **Jana Marii Padovano** przebudowano Sukiennice, dodając attykę, która zakrywa dach.
Zbudowano i przebudowano wiele kamienic, siedzib magnackich i
mieszczańskich. Poznań otrzymał renesansowy ratusz, dzieło
Giovanniego Batisty di Quadro, który stał się wzorem dla innych
budowli tego typu.

**Rzeźba** znalazła zastosowanie w domach mieszczańskich, szlacheckich i w
kościołach jako rzeźba nagrobna. Szczególnie piękne i
charakterystyczne są rzeźby nagrobne biskupów Tomickiego i Gamrata
w katedrze wawelskiej dłuta J. M. Padovano. Wyjątkowe uznanie
zdobył Polak Jan Michałowicz z Urzędowa, twórca rzeźb nagrobnych w
Krakowie i Poznaniu.

W **malarstwie** zaznaczał się jeszcze duży wpływ gotyku. _Kodeks Behema_, iluminowany przez nieznanego twórcę niemieckiego, powstał pod
wpływem sztuki dawnego okresu. W Krakowie osiadł Hans Dürer, brat
słynnego Albrechta, nadworny malarz królewski. W drugiej połowie
XVI wieku technika portretowa unowocześniona została przez twórcę
portretów Batorego, Mikołaja Kobera.

![](img/00000842.jpg)

Fragment dziedzińca wawelskiego - krużganki renesansowe, głowice
kolumn

![](img/00000843.png)

Strop kasetonowy

![](img/00000844.jpg)

Front renesansowej kamieniczki w Kazimierzu nad Wisłą

![](img/00000845.png)

Renesansowe obramowania okien i drzwi

podziel się


#### Zobacz podobne

- [renesans](/slowniki/slownik-terminow-literackich/69835-renesans)
- [odrodzenie (renesans)](/slowniki/slownik-terminow-literackich/69614-odrodzenie-renesans)
- [RENESANS \[fr. renaissance - odrodzenie\]](/slowniki/slownik-wyrazow-obcych/246654-renesans-fr-renaissance-odrodzenie)

### Potrzebujesz pomocy?

[Zadaj pytanie](/zadaj-pytanie.html)

#### Najlepsi  w tym miesiącu

01. [![](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/avatar_default2.svg?v0115)pati781672 pkt](/uzytkownicy/pati7816,1664847.html)

02. [![](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/avatar_default2.svg?v0115)KM1571 pkt](/uzytkownicy/km15,1662300.html)

03. [![](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/avatar_default2.svg?v0115)Raphael42 pkt](/uzytkownicy/raphael,1664868.html)

04. [![](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/avatar_default2.svg?v0115)MALGOSIA232 pkt](/uzytkownicy/malgosia2,1664894.html)

05. [![](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/avatar_default2.svg?v0115)blo32 pkt](/uzytkownicy/blo,1664897.html)

06. [![](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/avatar_default2.svg?v0115)WIKO29 pkt](/uzytkownicy/wiko,1664854.html)

07. [![](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/avatar_default2.svg?v0115)RKw27 pkt](/uzytkownicy/rkw,1664859.html)

08. [![](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/avatar_default2.svg?v0115)Nalla27 pkt](/uzytkownicy/nalla,1664862.html)

09. [![](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/avatar_default2.svg?v0115)raster6927 pkt](/uzytkownicy/raster69,1664899.html)

10. [![](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/avatar_default2.svg?v0115)Niogrhfd27 pkt](/uzytkownicy/niogrhfd,1664900.html)


rozwiń

[Rankingi Top10](/rankingi-top-10-1.html) [Jak zdobyć punkty](/rangi-i-odznaki.html)

[![SKUL](https://staticbryk.iplsc.com/bryk_prod_2024_07/1722247596-skul-300x250-1-kopia.jpg)](https://skul.pl/)

#### To ci się przyda

- [renesans](/slowniki/slownik-terminow-literackich/69835-renesans)
- [odrodzenie (renesans)](/slowniki/slownik-terminow-literackich/69614-odrodzenie-renesans)
- [Renesans](/wypracowania/pozostale/muzyka/11377-renesans.html)
- [Włoski renesans](/wypracowania/historia/historia-sztuki/19896-wloski-renesans.html)
- [Renesans - Cechy charakterystyczne](/pytania/historia/historia-sztuki/1958-renesans-cechy-charakterystyczne.html)
- [Renesans polski. Przedstawiciele](/pytania/jezyk-polski/charakterystyki/7435-renesans-polski-przedstawiciele.html)
- [RENESANS](/sciagi/jezyk-polski/renesans/486-renesans.html)
- [Renesans, Oświecenie - lektury. Kochanowski, Krasick...](/sciagi/jezyk-polski/materialy-do-matury/241-renesans-oswiecenie-lektury-kochanowski-krasicki-piesni-treny-fraszki-bajki.html)

#### Sprawdź to

- [ANTONIUSZ MAREK (82-30 p.n.e.)](/slowniki/slownik-historyczny/87816-antoniusz-marek-82-30-p-n-e)
- [AUGUST II MOCNY (1670-1733), właśc. Fryderyk August ...](/slowniki/slownik-historyczny/87830-august-ii-mocny-1670-1733-wlasc-fryderyk-august-wettin)
- [BITWA POD GRUNWALDEM](/slowniki/slownik-historyczny/87860-bitwa-pod-grunwaldem)
- [BRAMINIZM](/slowniki/slownik-historyczny/87874-braminizm)
- [GARIBALDI GIUSEPPE (1807-1882)](/slowniki/slownik-historyczny/88018-garibaldi-giuseppe-1807-1882)
- [HIEROGLIFY](/slowniki/slownik-historyczny/88059-hieroglify)
- [Rataj Maciej (1884-1940)](/slowniki/slownik-historyczny/88486-rataj-maciej-1884-1940)
- [uniwersytety](/slowniki/slownik-historyczny/88685-uniwersytety)
- [wedy](/slowniki/slownik-historyczny/88702-wedy)
- [Wilson Thomas Woodrow (1856- 1924)](/slowniki/slownik-historyczny/88719-wilson-thomas-woodrow-1856-1924)

- [Bryk.pl](/)
- [słowniki](/slowniki)
- [Słownik historyczny](/slowniki/slownik-historyczny)
- renesans

×

#### Już uciekasz?

Nie znalazłeś tego, czego szukasz na Bryku?

Jest tutaj pełno osób, które moga Ci pomóc!

Zadaj pytanie i otrzymaj szybką odpowiedź.


[Zadaj pytanie](/pytania)![](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/arrow.png?v0115)

#### Polecamy na dziś

- [SKUL.pl - rozwiązania zadań z podręczników](https://skul.pl/ "SKUL.pl - rozwiązania zadań z podręczników")
- [Publikacja badań nad aplikacją Omnibus](https://www.bryk.pl/artykul/badania-nad-innowacyjna-aplikacja-edukacyjna-omnibus-i-ich-wplyw-na-stworzenie-atrakcyjnego-narzedzia-wspomagajacego-nauke "Publikacja badań nad aplikacją Omnibus")
- [Pobierz aplikację Omnibus](https://play.google.com/store/apps/details?id=pl.interia.omnibus&hl=pl "Pobierz aplikację Omnibus")
- [Odprawa posłów greckich - streszczenie szczegółowe](https://www.bryk.pl/lektury/jan-kochanowski/odprawa-poslow-greckich.streszczenie-szczegolowe "Odprawa posłów greckich - streszczenie szczegółowe")

- [Jak napisać ogłoszenie?](/jak-pisac/ogloszenie.definicja "Jak napisać ogłoszenie?")
- [Charakterystyka Lady Makbet](/wypracowania/jezyk-polski/renesans/1002676-charakterystyka-lady-makbet.html "Charakterystyka Lady Makbet")
- [Katedra - streszczenie szczegółowe](https://www.bryk.pl/lektury/jacek-dukaj/katedra.streszczenie-szczegolowe "Katedra - streszczenie szczegółowe")
- [Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek - streszczenie](https://www.bryk.pl/lektury/justyna-bednarek/niesamowite-przygody-dziesieciu-skarpetek.streszczenie-szczegolowe "Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek - streszczenie")

- [Recenzja „Prymasa” Teresy Kotlarczyk](/wypracowania/jezyk-polski/recenzje/533-recenzja-prymasa-teresy-kotlarczyk.html "Recenzja „Prymasa” Teresy Kotlarczyk")
- [Alan Alexander Milne - biografia](/lektury/alan-alexander-milne/chatka-puchatka.biografia-autora "Alan Alexander Milne - biografia")
- [Słownik pisarzy](/slowniki/slownik-pisarzy "Słownik pisarzy")
- [Bursztyny - streszczenie](/lektury/zofia-kossak/bursztyny.streszczenie-szczegolowe "Bursztyny - streszczenie")

[WEŹ UDZIAŁ W ANKIECIE](https://brykankieta.webankieta.pl/)

[![Bryk logo](https://assetsbryk.iplsc.com/bundles/index/i/bryk-logo.png?v0115)](/)

- napisz do nas
- [faq](/faq.html)
- [mapa serwisu](/mapa-serwisu.html)
- [newsroom](/newsroom.html)
- [Akt o usługachu. cyfrowych](https://www.bryk.pl/artykul/auc)
- [regulamin](/regulamin-bryk-rodo.pdf)

![](//e.hub.com.pl/images/adx_fixed/close.svg)Zamknij

[Prywatność.](http://prywatnosc.interia.pl) [Polityka prywatności.](/polityka-prywatnosci)
Copyright: [INTERIA.PL](http://www.interia.pl/)
1999-2024 Wszystkie prawa zastrzeżone.