Adam Mickiewicz – Wikipedia, wolna encyklopedia
Adam Mickiewicz ; romantyzm ; Ważne dzieła ; Pan Tadeusz · Dziady · Oda do młodości · Romantyczność · Sonety krymskie · Reduta Ordona ; podpis ; Multimedia w ...
cholery
We wrześniu 1855 – podczas wojny krymskiej, po śmierci żony i zostawieniu nieletnich dzieci – wyjechał do Konstantynopola, aby tworzyć oddziały polskie ( Legion Polski), a także oddział złożony z Żydów, pod nazwą Legion Żydowski, do walki z carską Rosją. Zamieszkiwał w domu wdowy po kapitanie wojsk tureckich, gdzie zmarł[47]. Nagły zgon nastąpił podczas epidemii <anchor>cholery</anchor> (prawdopodobnie na tę chorobę, choć pojawiły się też sugestie, że mógł zostać otruty arszenikiem[48] lub doznać udaru mózgu). Nie tylko niejasna przyczyna śmierci wywoływała kontrowersje. Powodem „potępieńczych swarów” nad trumną poety stało się jego miejsce spoczynku – tymczasowe, ponieważ zakładano, że ostatecznie jego ciało spocznie w ojczyźnie. Proponowano konstantynopolski kościół św. Benedykta lub grób w tworzonej właśnie osadzie polskiej, nazwanej później Adampolem, książę Czartoryski przesądził jednak o pochówku we Francji. Zabalsamowane zwłoki umieszczono w trzech trumnach: cynkowej i dwóch drewnianych. Zanim jednak wyprawiono je w drogę do Francji, minął ponad miesiąc. Dnia 30 grudnia 1855 ciało Mickiewicza wyruszyło z Konstantynopola na pokładzie francuskiego parowca Eufrat. Do Marsylii przybyło 7 stycznia 1856[49] Następnie zostało przewiezione do Paryża i pochowane na cmentarzu Les Champeaux w Montmorency, 4 lipca 1890 przeniesione na Wawel, co dało sposobność do manifestacji patriotycznej[50].
Cholera – Wikipedia, wolna encyklopedia
Cholera – Wikipedia, wolna encyklopedia[Przejdź do zawartości](#bodyContent)

Menu główne

Menu główne

przypnijukryj

Nawigacja


- [Strona główna](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna "Przejdź na stronę główną [z]")
- [Losuj artykuł](/wiki/Specjalna:Losowa_strona "Załaduj losową stronę [x]")
- [Kategorie artykułów](/wiki/Portal:Kategorie_G%C5%82%C3%B3wne)
- [Najlepsze artykuły](/wiki/Wikipedia:Wyr%C3%B3%C5%BCniona_zawarto%C5%9B%C4%87_Wikipedii)
- [Częste pytania (FAQ)](/wiki/Pomoc:FAQ)

Dla czytelników


- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Kontakt](/wiki/Wikipedia:Kontakt_z_wikipedystami)
- [Wspomóż Wikipedię](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_pl.wikipedia.org&uselang=pl "Pomóż nam")

Dla wikipedystów


- [Pierwsze kroki](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)
- [Portal wikipedystów](/wiki/Wikipedia:Portal_wikipedyst%C3%B3w "O projekcie – co możesz zrobić, gdzie możesz znaleźć informacje")
- [Ogłoszenia](/wiki/Wikipedia:Tablica_og%C5%82osze%C5%84)
- [Zasady](/wiki/Wikipedia:Zasady)
- [Pomoc](/wiki/Pomoc:Spis_tre%C5%9Bci)
- [Ostatnie zmiany](/wiki/Specjalna:Ostatnie_zmiany "Lista ostatnich zmian w Wikipedii. [r]")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![wolna encyklopedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-pl.svg)](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna)

[Szukaj](/wiki/Specjalna:Szukaj "Przeszukaj Wikipedię [f]")

Szukaj

Wygląd

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Cholera "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Cholera "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Narzędzia osobiste

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Cholera "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Cholera "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Strony dla anonimowych edytorów [dowiedz się więcej](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)

- [Edycje](/wiki/Specjalna:M%C3%B3j_wk%C5%82ad "Lista edycji wykonanych z tego adresu IP [y]")
- [Dyskusja](/wiki/Specjalna:Moja_dyskusja "Dyskusja użytkownika dla tego adresu IP [n]")

## Spis treści

przypnijukryj

- Początek

- [1Czynnik etiologiczny i droga szerzenia](#Czynnik_etiologiczny_i_droga_szerzenia)
- [2Objawy i rozpoznawanie](#Objawy_i_rozpoznawanie)
- [3Leczenie](#Leczenie)
- [4Zapobieganie](#Zapobieganie)
- [5Klasyfikacja ICD10](#Klasyfikacja_ICD10)
- [6Przypisy](#Przypisy)

Przełącz stan spisu treści

# Cholera

136 języków

- [Acèh](https://ace.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – aceh")
- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Cholera "Cholera – afrikaans")
- [Alemannisch](https://als.wikipedia.org/wiki/Cholera "Cholera – szwajcarski niemiecki")
- [አማርኛ](https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%AE%E1%88%8C%E1%88%AB "ኮሌራ – amharski")
- [अंगिका](https://anp.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE "विसूचिका – angika")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%83%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%B1%D8%A7 "كوليرا – arabski")
- [Aragonés](https://an.wikipedia.org/wiki/Colera "Colera – aragoński")
- [Արեւմտահայերէն](https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%BA%D5%A1%D5%B6%D5%BF%D5%A1%D5%AD%D5%BF "Ժանտախտ – Western Armenian")
- [অসমীয়া](https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%95%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A7%B0%E0%A6%BE "কলেৰা – asamski")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/C%C3%B3lera "Cólera – asturyjski")
- [Авар](https://av.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8A%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%B4%D0%B0 "Къавуда – awarski")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/V%C9%99ba "Vəba – azerbejdżański")
- [تۆرکجه](https://azb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%A8%D8%A7 "وبا – South Azerbaijani")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%95%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B0%E0%A6%BE "কলেরা – bengalski")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/L%C3%A0u-th%C3%B2%CD%98-soa "Làu-thò͘-soa – minnański")
- [Башҡортса](https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0 "Холера – baszkirski")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0 "Халера – białoruski")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0 "Халера – Belarusian (Taraškievica orthography)")
- [Bikol Central](https://bcl.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – Central Bikol")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0 "Холера – bułgarski")
- [བོད་ཡིག](https://bo.wikipedia.org/wiki/%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%91%E0%BC%8D "སྐྱུག་ཤལ་འགོས་ནད། – tybetański")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – bośniacki")
- [Brezhoneg](https://br.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – bretoński")
- [Буряад](https://bxr.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%8D "Холерэ – Russia Buriat")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/C%C3%B2lera "Còlera – kataloński")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Cholera "Cholera – czeski")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Colera "Colera – walijski")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – duński")
- [الدارجة](https://ary.wikipedia.org/wiki/%D9%83%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%B1%D8%A7 "كوليرا – marokański arabski")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Cholera "Cholera – niemiecki")
- [ދިވެހިބަސް](https://dv.wikipedia.org/wiki/%DE%86%DE%AE%DE%8D%DE%AC%DE%83%DE%A7 "ކޮލެރާ – malediwski")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Koolera "Koolera – estoński")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CE%BF%CE%BB%CE%AD%CF%81%CE%B1 "Χολέρα – grecki")
- [Emiliàn e rumagnòl](https://eml.wikipedia.org/wiki/Col%C3%A9ro "Coléro – Emiliano-Romagnolo")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Cholera "Cholera – angielski")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/C%C3%B3lera "Cólera – hiszpański")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/%C4%A4olero "Ĥolero – esperanto")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – baskijski")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%A8%D8%A7 "وبا – perski")
- [Fiji Hindi](https://hif.wikipedia.org/wiki/Haeja "Haeja – hindi fidżyjskie")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Chol%C3%A9ra "Choléra – francuski")
- [Frysk](https://fy.wikipedia.org/wiki/Goalera "Goalera – zachodniofryzyjski")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/Calar "Calar – irlandzki")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/C%C3%B3lera "Cólera – galicyjski")
- [客家語 / Hak-kâ-ngî](https://hak.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%B3-lie%CC%8Dt-l%C3%A0 "Khó-lie̍t-là – hakka")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%BD%9C%EB%A0%88%EB%9D%BC "콜레라 – koreański")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D5%AC%D5%A5%D6%80%D5%A1 "Խոլերա – ormiański")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B9%E0%A5%88%E0%A4%9C%E0%A4%BE "हैजा – hindi")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – chorwacki")
- [Ido](https://io.wikipedia.org/wiki/Kolero "Kolero – ido")
- [Ilokano](https://ilo.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – ilokano")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – indonezyjski")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/K%C3%B3lera "Kólera – islandzki")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Colera "Colera – włoski")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%9B%D7%95%D7%9C%D7%A8%D7%94 "כולרה – hebrajski")
- [Jawa](https://jv.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – jawajski")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%B0%E0%B2%BE "ಕಾಲೆರಾ – kannada")
- [Къарачай-малкъар](https://krc.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0 "Холера – karaczajsko-bałkarski")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A5%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90 "ქოლერა – gruziński")
- [कॉशुर / کٲشُر](https://ks.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7 "کالرا – kaszmirski")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B "Тырысқақ – kazachski")
- [Kiswahili](https://sw.wikipedia.org/wiki/Kipindupindu "Kipindupindu – suahili")
- [Kreyòl ayisyen](https://ht.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – kreolski haitański")
- [Kurdî](https://ku.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – kurdyjski")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0 "Холера – kirgiski")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Cholera "Cholera – łaciński")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Holera "Holera – łotewski")
- [Lëtzebuergesch](https://lb.wikipedia.org/wiki/Cholera "Cholera – luksemburski")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Cholera "Cholera – litewski")
- [Limburgs](https://li.wikipedia.org/wiki/Cholera "Cholera – limburski")
- [Luganda](https://lg.wikipedia.org/wiki/Kolera_ndwadde "Kolera ndwadde – ganda")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – węgierski")
- [मैथिली](https://mai.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B9%E0%A5%88%E0%A4%9C%E0%A4%BE "हैजा – maithili")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0 "Колера – macedoński")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%B3%E0%B4%B1 "കോളറ – malajalam")
- [Malti](https://mt.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – maltański")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A4%95%E0%A5%80 "पटकी – marathi")
- [مصرى](https://arz.wikipedia.org/wiki/%D9%83%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%B1%D8%A7 "كوليرا – egipski arabski")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Taun "Taun – malajski")
- [閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄](https://cdo.wikipedia.org/wiki/B%C3%A2ng-t%C3%B3-si%C3%A1 "Bâng-tó-siá – Mindong")
- [မြန်မာဘာသာ](https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%82%E1%80%AB "ကာလဝမ်းရောဂါ – birmański")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Cholera "Cholera – niderlandzki")
- [नेपाली](https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B9%E0%A5%88%E0%A4%9C%E0%A4%BE "हैजा – nepalski")
- [नेपाल भाषा](https://new.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%BE "कोलेरा – newarski")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%B3%E3%83%AC%E3%83%A9 "コレラ – japoński")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – norweski (bokmål)")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – norweski (nynorsk)")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Col%C3%A8ra "Colèra – oksytański")
- [ଓଡ଼ିଆ](https://or.wikipedia.org/wiki/%E0%AC%95%E0%AC%B2%E0%AD%87%E0%AC%B0%E0%AC%BE "କଲେରା – orija")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Vabo "Vabo – uzbecki")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B9%E0%A9%88%E0%A8%9C%E0%A8%BC%E0%A8%BE "ਹੈਜ਼ਾ – pendżabski")
- [پنجابی](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%DB%81%DB%8C%D8%B6%DB%81 "ہیضہ – Western Punjabi")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D9%88%D9%84%D8%B1%D8%A7 "کولرا – paszto")
- [Patois](https://jam.wikipedia.org/wiki/Kalara "Kalara – jamajski")
- [Piemontèis](https://pms.wikipedia.org/wiki/Colera "Colera – piemoncki")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/C%C3%B3lera "Cólera – portugalski")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Holer%C4%83 "Holeră – rumuński")
- [Runa Simi](https://qu.wikipedia.org/wiki/Q%27icha_unquy "Q'icha unquy – keczua")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0 "Холера – rosyjski")
- [Саха тыла](https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0 "Холера – jakucki")
- [संस्कृतम्](https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE "विसूचिका – sanskryt")
- [ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ](https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A6%E1%B1%9F.%E1%B1%AD%E1%B1%A1%E1%B1%9F "ᱦᱟ.ᱭᱡᱟ – santali")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – albański")
- [Sicilianu](https://scn.wikipedia.org/wiki/Culera "Culera – sycylijski")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%9A%E0%B7%9C%E0%B6%BD%E0%B6%BB%E0%B7%8F%E0%B7%80 "කොලරාව – syngaleski")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Cholera "Cholera – Simple English")
- [سنڌي](https://sd.wikipedia.org/wiki/%DA%BE%D9%8A%D8%B6%D9%88_%D9%8A%D8%A7_%DA%AA%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%B1%D8%A7 "ھيضو يا ڪوليرا – sindhi")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Cholera "Cholera – słowacki")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – słoweński")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%8E%D8%B1%D8%A7 "کۆلێرا – sorani")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0 "Колера – serbski")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – serbsko-chorwacki")
- [Sunda](https://su.wikipedia.org/wiki/Kol%C3%A9ra "Koléra – sundajski")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – fiński")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – szwedzki")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – tagalski")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%A8%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%AA%E0%AF%87%E0%AE%A4%E0%AE%BF "வாந்திபேதி – tamilski")
- [Татарча / tatarça](https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D0%B1%D0%B0 "Ваба – tatarski")
- [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%95%E0%B0%B2%E0%B0%B0%E0%B0%BE "కలరా – telugu")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AD%E0%B8%AB%E0%B8%B4%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%81%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%84 "อหิวาตกโรค – tajski")
- [Thuɔŋjäŋ](https://din.wikipedia.org/wiki/Y%C3%A4cpou "Yäcpou – dinka")
- [Тоҷикӣ](https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8_%D0%B2%D0%B0%D0%B1%D0%BE "Бемории вабо – tadżycki")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – turecki")
- [Twi](https://tw.wikipedia.org/wiki/Ayamtunini/K%C9%94lera "Ayamtunini/Kɔlera – twi")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0 "Холера – ukraiński")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%DB%81%DB%8C%D8%B6%DB%81 "ہیضہ – urdu")
- [Vahcuengh](https://za.wikipedia.org/wiki/Binghsiqrueg "Binghsiqrueg – czuang")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%87nh_t%E1%BA%A3 "Bệnh tả – wietnamski")
- [Võro](https://fiu-vro.wikipedia.org/wiki/Hall%C3%B5r "Hallõr – võro")
- [Walon](https://wa.wikipedia.org/wiki/Colera "Colera – waloński")
- [Winaray](https://war.wikipedia.org/wiki/Kolera "Kolera – waraj")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E9%9C%8D%E4%B9%B1 "霍乱 – wu")
- [ייִדיש](https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%9B%D7%90%D7%9C%D7%A2%D7%A8%D7%A2 "כאלערע – jidysz")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E9%9C%8D%E4%BA%82 "霍亂 – kantoński")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%9C%8D%E4%BA%82 "霍亂 – chiński")
- [Betawi](https://bew.wikipedia.org/wiki/Kel%C3%A8ra "Kelèra – betawi")

[Edytuj linki](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q12090#sitelinks-wikipedia "Edytuj linki pomiędzy wersjami językowymi")

- [Artykuł](/wiki/Cholera "Zobacz stronę treści [c]")
- [Dyskusja](/wiki/Dyskusja:Cholera "Dyskusja o zawartości tej strony [t]")

polski

- [Czytaj](/w/index.php?title=Cholera&stable=1)
- [Oczekuje na przejrzenie](/w/index.php?title=Cholera&stable=0&redirect=no "Pokaż oczekujące zmiany dla tej strony [v]")
- [Edytuj](/w/index.php?title=Cholera&oldid=73019155&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](//pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Cholera&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Cholera&action=history "Starsze wersje tej strony [h]")

Narzędzia

Narzędzia

przypnijukryj

Działania


- [Czytaj](/w/index.php?title=Cholera&stable=1)
- [Oczekuje na przejrzenie](/w/index.php?title=Cholera&stable=0&redirect=no)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Cholera&oldid=73019155&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](//pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Cholera&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Cholera&action=history)

Ogólne


- [Linkujące](/wiki/Specjalna:Linkuj%C4%85ce/Cholera "Pokaż listę wszystkich stron linkujących do tej strony [j]")
- [Zmiany w linkowanych](/wiki/Specjalna:Zmiany_w_linkowanych/Cholera "Ostatnie zmiany w stronach, do których ta strona linkuje [k]")
- [Prześlij plik](//pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prześlij_plik "Prześlij pliki [u]")
- [Strony specjalne](/wiki/Specjalna:Strony_specjalne "Lista wszystkich stron specjalnych [q]")
- [Link do tej wersji](/w/index.php?title=Cholera&oldid=73019155 "Stały link do tej wersji tej strony")
- [Informacje o tej stronie](/w/index.php?title=Cholera&action=info "Więcej informacji na temat tej strony")
- [Cytowanie tego artykułu](/w/index.php?title=Specjalna:Cytuj&page=Cholera&id=73019155&wpFormIdentifier=titleform "Informacja o tym jak należy cytować tę stronę")
- [Zobacz skrócony adres URL](/w/index.php?title=Specjalna:Skr%C3%B3%C4%87_adres_URL&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FCholera)
- [Pobierz kod QR](/w/index.php?title=Specjalna:Kod_QR&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FCholera)
- [Element Wikidanych](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q12090 "Link do powiązanego elementu w repozytorium danych [g]")

Drukuj lub eksportuj


- [Utwórz książkę](/w/index.php?title=Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCka&bookcmd=book_creator&referer=Cholera)
- [Wersja do druku](/w/index.php?title=Cholera&printable=yes "Wersja do wydruku [p]")

W innych projektach


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Cholera)
- [Wikibooks](https://pl.wikibooks.org/wiki/Biologia_dla_liceum/Cholera)

Wygląd

przypnijukryj

**Przejrzana**

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

## Status wersji strony

To jest wersja przejrzana tej strony

To jest najnowsza [wersja przejrzana](/wiki/Wikipedia:Wersje_przejrzane "Wikipedia:Wersje przejrzane"), która została [oznaczona](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Specjalna:Rejestr&type=review&page=Cholera) _1 mar 2024_.
Od tego czasu wykonano [1 zmianę](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Cholera&oldid=73019155&diff=cur), która oczekuje na przejrzenie.

Cholera

Cholera
[![Ilustracja](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cholera_bacteria_SEM.jpg/240px-Cholera_bacteria_SEM.jpg)](/wiki/Plik:Cholera_bacteria_SEM.jpg "Vibrio cholerae")

_Vibrio cholerae_Leczenie

Tak

Czynnik chorobotwórczy
Nazwa

najczęściej _Vibrio cholerae_ ( [bakteria](/wiki/Bakterie "Bakterie"))

[Rezerwuar](/wiki/Rezerwuar_zarazk%C3%B3w "Rezerwuar zarazków")

człowiek

Epidemiologia
[Droga szerzenia](/wiki/Droga_szerzenia_si%C4%99_zaka%C5%BCenia "Droga szerzenia się zakażenia")

pokarmowa, głównie przez wodę

Występowanie

głównie [Afryka](/wiki/Afryka "Afryka") i [Azja](/wiki/Azja "Azja"), kraje biedne reszty świata, pojawiają się [pandemie](/wiki/Pandemia "Pandemia")

Prawo
Podlega zgłoszeniu [WHO](/wiki/%C5%9Awiatowa_Organizacja_Zdrowia "Światowa Organizacja Zdrowia")

Tak

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/21px-Commons-logo.svg.png)](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Cholera "Commons")[Multimedia w Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Cholera "commons:Category:Cholera")

Cholera

Cholera
[![ilustracja](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Cholera_bacteria_SEM.jpg/240px-Cholera_bacteria_SEM.jpg)](/wiki/Plik:Cholera_bacteria_SEM.jpg)Klasyfikacje
[ICD-10](/wiki/Mi%C4%99dzynarodowa_Klasyfikacja_Chor%C3%B3b_ICD-10 "Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10")

[A00](https://icd.who.int/browse10/2019/en#/A00)

**Cholera** – ostra i [zaraźliwa](/wiki/Zara%C5%BAliwo%C5%9B%C4%87 "Zaraźliwość") [choroba zakaźna](/wiki/Zaka%C5%BCenie "Zakażenie") [przewodu pokarmowego](/wiki/Uk%C5%82ad_pokarmowy "Układ pokarmowy"), której przyczyną jest spożycie pokarmu lub wody [skażonej](/wiki/Ska%C5%BCenie_%C5%9Brodowiska "Skażenie środowiska") [Gram-ujemną bakterią](/wiki/Bakterie_Gram-ujemne "Bakterie Gram-ujemne") – szczepami [przecinkowca cholery](/wiki/Przecinkowiec_cholery "Przecinkowiec cholery") ( _Vibrio cholerae_) produkującego [enterotoksynę](/wiki/Enterotoksyny "Enterotoksyny")[\[1\]](#cite_note-Sherris-1)[\[2\]](#cite_note-FaruqueNair-2).

Bakteria występuje w wielu [serotypach](/wiki/Serotyp "Serotyp"), z których dwa wywołują cholerę u ludzi: O1 i O139.
Serotyp O1 ma dwa [biotypy](/wiki/Biotyp "Biotyp"): klasyczny i El Tor.

Cholerę cechuje [śmiertelność](/wiki/%C5%9Amiertelno%C5%9B%C4%87 "Śmiertelność") około 1% (skrajnie do 20%) przypadków prawidłowo leczonych i 50% przy braku leczenia[\[3\]](#cite_note-clemens-3). Według danych przekazanych oficjalnie do [WHO](/wiki/%C5%9Awiatowa_Organizacja_Zdrowia "Światowa Organizacja Zdrowia"), w 2001 roku na świecie zanotowano 184 311 przypadków tej choroby, a z jej powodu zmarło 2728 osób[\[4\]](#cite_note-WHO2002-4). WHO ocenia jednak, że zgłaszanych jest jedynie 5–10% przypadków tej choroby. Około 1,4 miliarda ludzi mieszka w krajach, w których stwierdzono występowanie cholery w ciągu trzech spośród pięciu ostatnich lat. W krajach tych zapada rocznie na cholerę około 2,8 miliona a umiera na tę chorobę około 90 tysięcy ludzi[\[5\]](#cite_note-ali-5).

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Cholera.jpg/220px-Cholera.jpg)](/wiki/Plik:Cholera.jpg) [Śmierć](/wiki/%C5%9Amier%C4%87_(personifikacja) "Śmierć (personifikacja)") przynosząca cholerę, magazyn „Le Petit Journal”

Na świecie miało miejsce siedem [pandemii](/wiki/Pandemia "Pandemia") cholery. Na terenie północnej Polski po raz ostatni [epidemia](/wiki/Epidemia "Epidemia") panowała w latach 1892–1894.

W Europie najgroźniejsza była epidemia cholery z lat 1831–1838. Do Polski dotarła za sprawą wojsk rosyjskich podczas powstania listopadowego. Zmarli na nią m.in. wielki książę [Konstanty](/wiki/Konstanty_Romanow_(1779%E2%80%931831) "Konstanty Romanow (1779–1831)"), carski marszałek [Iwan Dybicz](/wiki/Iwan_Dybicz_Zaba%C5%82ka%C5%84ski "Iwan Dybicz Zabałkański"), a w Prusach marszałek [August von Gneisenau](/wiki/August_Neidhardt_von_Gneisenau "August Neidhardt von Gneisenau"), słynny teoretyk wojny [Carl von Clausewitz](/wiki/Carl_von_Clausewitz "Carl von Clausewitz") i filozof [Georg Hegel](/wiki/Georg_Wilhelm_Friedrich_Hegel "Georg Wilhelm Friedrich Hegel"). Kolejne ataki choroby zanotowano w latach 1848–1855. Prawdopodobnie na nią zmarł [Adam Mickiewicz](/wiki/Adam_Mickiewicz "Adam Mickiewicz") podczas epidemii w roku 1855 w [Stambule](/wiki/Stambu%C5%82 "Stambuł"))[\[6\]](#cite_note-express.bydgoski.pl-6). W 1862 w [Edo](/wiki/Edo_(miasto) "Edo (miasto)") na cholerę zmarł [Shūsaku Hon’inbō](/wiki/Sh%C5%ABsaku_Hon%E2%80%99inb%C5%8D "Shūsaku Hon’inbō"), jeden z najlepszych graczy w [go](/wiki/Go "Go"). [Mariusz Zaruski](/wiki/Mariusz_Zaruski "Mariusz Zaruski") zaraził się nią w 1941 w więzieniu [NKWD](/wiki/NKWD "NKWD") w [Chersoniu](/wiki/Cherso%C5%84 "Chersoń") i z tej przyczyny zmarł.

## Czynnik etiologiczny i droga szerzenia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Cholera&veaction=edit&section=1 "Edytuj sekcję: Czynnik etiologiczny i droga szerzenia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Cholera&action=edit&section=1 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Czynnik etiologiczny i droga szerzenia")\]

W 1883, dzięki badaniom [Roberta Kocha](/wiki/Robert_Koch "Robert Koch"), została poznana przyczyna tej choroby. Jest nią głównie _[Vibrio cholerae](/wiki/Przecinkowce "Przecinkowce")_ ( [przecinkowiec cholery](/wiki/Przecinkowiec_cholery "Przecinkowiec cholery")), ale także niektóre inne bakterie z rodzaju _Vibrio_. _V. cholerae_ występuje w dwóch głównych typach serologicznych: 01 i 0139 (Bombaj). _Vibrio_ spp. są wrażliwe na podwyższoną temperaturę, wysychanie i kwaśne środowisko, a dobrze tolerują niskie temperatury, wilgotność, środowisko zasadowe.

Do [zakażenia](/wiki/Zaka%C5%BCenie "Zakażenie") dochodzi na drodze pokarmowej, głównie przez skażoną ludzkimi odchodami wodę. Rzadko przez żywność (tj. [owoce morza](/wiki/Owoce_morza "Owoce morza")). Wodę zanieczyszczać bakteriami zdolni są jedynie ludzie chorzy lub [nosiciele](/wiki/Nosicielstwo "Nosicielstwo").

W przebiegu choroby dochodzi – podobnie jak w przypadku [krztuśca](/wiki/Krztusiec "Krztusiec") – do modyfikacji [białka G](/wiki/Bia%C5%82ko_G "Białko G"), a ściślej podjednostki α białka Gs. W efekcie zahamowana jest [hydroliza](/wiki/Hydroliza "Hydroliza") [GTP](/wiki/Guanozyno-5%E2%80%B2-trifosforan "Guanozyno-5′-trifosforan"), co uniemożliwia obniżenie aktywności [cyklazy adenylowej](/wiki/Cyklaza_adenylowa "Cyklaza adenylowa"). Prowadzi to do wzrostu poziomu [cAMP](/wiki/Cykliczny_adenozyno-3%E2%80%B2,5%E2%80%B2-monofosforan "Cykliczny adenozyno-3′,5′-monofosforan"), na co organizm reaguje wydzielaniem wody do jelit (toksyna krztuśca zaburza natomiast oddziaływanie [receptora metabotropowego](/wiki/Receptory_metabotropowe "Receptory metabotropowe") z białkiem G, odpowiedzialne za przekazywanie sygnałów komórkowych)[\[7\]](#cite_note-JB-7).

W roku 2000, w efekcie czteroletnich prac, udało się [zsekwencjonować](/wiki/Sekwencjonowanie_DNA "Sekwencjonowanie DNA") [genom](/wiki/Genom "Genom") bakterii _Vibrio cholerae_.

## Objawy i rozpoznawanie

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Cholera&veaction=edit&section=2 "Edytuj sekcję: Objawy i rozpoznawanie") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Cholera&action=edit&section=2 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Objawy i rozpoznawanie")\]

W początkowym okresie zakażenia dominuje [biegunka](/wiki/Biegunka "Biegunka"), [wymioty](/wiki/Wymioty "Wymioty"), zwykle bez [gorączki](/wiki/Gor%C4%85czka "Gorączka") i [bólu](/wiki/B%C3%B3l "Ból") brzucha. [Stolec](/wiki/Ka%C5%82 "Kał") ma charakterystyczny wygląd – przypomina wodę po płukaniu ryżu i charakteryzuje się swoistym słodkawym zapachem. Niepodjęcie leczenia prowadzi do zaostrzenia stanu pacjenta.

Uwalniana przez bakterie [enterotoksyna](/wiki/Enterotoksyny "Enterotoksyny") katalizuje wiązanie [ADP](/wiki/Adenozyno-5%E2%80%B2-difosforan "Adenozyno-5′-difosforan") do podjednostki α [białka G](/wiki/Bia%C5%82ko_G "Białko G"). W efekcie zmodyfikowana podjednostka α traci aktywność [GTP-azy](/w/index.php?title=GTP-aza&action=edit&redlink=1 "GTP-aza (strona nie istnieje)") i nie może oddysocjować od [cyklazy adenylowej](/wiki/Cyklaza_adenylowa "Cyklaza adenylowa"), której jest aktywatorem. W efekcie stałego pobudzenia następuje nadmierna synteza [cyklicznego AMP](/wiki/Cykliczny_adenozyno-3%E2%80%B2,5%E2%80%B2-monofosforan "Cykliczny adenozyno-3′,5′-monofosforan"). Rozpoczyna to okres magazynowania [chlorków](/wiki/Chlorki "Chlorki") w rozworze światła jelit i zatrzymanie wchłaniania [potasu](/wiki/Potas "Potas"). Zwiększone stężenie elektrolitów w świetle jelita powoduje stały wypływ wody z komórek nabłonka jelit ( [enterocytów](/wiki/Enterocyt "Enterocyt")). Zmiany te manifestują się przez:

- zmarszczenie skóry (jak skóra rąk po myciu naczyń),
- zmiana głosu ( _vox cholerica_),
- zapadnięcie oczu i wyostrzenie rysów twarzy ( _facies cholerica_, inaczej tzw. twarz [Hipokratesa](/wiki/Hipokrates "Hipokrates")).

W skrajnie poważnych przypadkach dojść może do [śpiączki](/wiki/%C5%9Api%C4%85czka "Śpiączka").

Diagnostyka pojedynczych przypadków opiera się głównie na teście mikrobiologicznym. W czasie [epidemii](/wiki/Epidemia "Epidemia") rozpoznanie na podstawie obrazu klinicznego nie sprawia problemów.

## Leczenie

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Cholera&veaction=edit&section=3 "Edytuj sekcję: Leczenie") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Cholera&action=edit&section=3 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Leczenie")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Cholera_rehydration_nurses.jpg/220px-Cholera_rehydration_nurses.jpg)](/wiki/Plik:Cholera_rehydration_nurses.jpg) Chory na cholerę w trakcie nawadniania

Zasadnicze znaczenie ma [leczenie objawowe](/w/index.php?title=Leczenie_objawowe&action=edit&redlink=1 "Leczenie objawowe (strona nie istnieje)") polegające na wyrównywaniu zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, przede wszystkim odwodnienia. Uzupełnianie utraconych płynów prowadzi się doustnie, a także w postaci [wlewów kroplowych](/wiki/Wlew_do%C5%BCylny "Wlew dożylny"). Preparaty doustne są preferowane jako bezpieczniejsze (zapobiegają przedawkowaniu potasu) i fizjologiczne.

[Światowa Organizacja Zdrowia](/wiki/%C5%9Awiatowa_Organizacja_Zdrowia "Światowa Organizacja Zdrowia") zaleca w tym przypadku przygotowanie roztworu: [sól kuchenna](/wiki/Chlorek_sodu "Chlorek sodu") – 3,5 g, [cytrynian sodu](/wiki/Cytrynian_sodu "Cytrynian sodu") – 2,9 g, [chlorek potasu](/wiki/Chlorek_potasu "Chlorek potasu") – 1,5 g i [glukoza](/wiki/Glukoza "Glukoza") – 20,0 g rozpuszczone w 1 litrze wody. Jest to tak zwany [WHO-ORS](/wiki/Doustny_p%C5%82yn_nawadniaj%C4%85cy "Doustny płyn nawadniający") ( _WHO oral rehydration solution_). Dostępne są też gotowe opakowania substancji suchej do rozpuszczenia lub gotowe roztwory.

W leczeniu stosuje się także [antybiotyki](/wiki/Antybiotyki "Antybiotyki"), głównie [tetracykliny](/wiki/Tetracykliny "Tetracykliny").

## Zapobieganie

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Cholera&veaction=edit&section=4 "Edytuj sekcję: Zapobieganie") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Cholera&action=edit&section=4 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Zapobieganie")\]

Zapobieganie polega głównie na ochronie ujęć wody i oczyszczaniu [wody pitnej](/wiki/Woda_pitna "Woda pitna"), a także izolacji chorych i nosicieli, myciu rąk i owoców oraz gotowaniu owoców morza. Od lipca 2009 roku w Polsce dostępna jest inaktywowana, doustna szczepionka przeciw cholerze o potwierdzonym profilu bezpieczeństwa, wysokim poziomie skuteczności i immunogenności[\[8\]](#cite_note-Kajfasz-8).

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikibooks-logo.svg/28px-Wikibooks-logo.svg.png)Zobacz publikację

**[Mikrobiologia:Cholera](https://pl.wikibooks.org/wiki/Mikrobiologia:Cholera "b:Mikrobiologia:Cholera")** w Wikibooks
![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/WiktionaryPl_nodesc.svg/28px-WiktionaryPl_nodesc.svg.png)[**Zobacz hasło** _cholera_ w Wikisłowniku](https://pl.wiktionary.org/wiki/cholera "wikt:cholera")

## Klasyfikacja ICD10

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Cholera&veaction=edit&section=5 "Edytuj sekcję: Klasyfikacja ICD10") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Cholera&action=edit&section=5 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Klasyfikacja ICD10")\]

kod ICD10nazwa choroby
[ICD-10](/wiki/Mi%C4%99dzynarodowa_Klasyfikacja_Chor%C3%B3b_ICD-10 "Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10"): [A00](https://icd.who.int/browse10/2019/en#/A00)Cholera
[ICD-10](/wiki/Mi%C4%99dzynarodowa_Klasyfikacja_Chor%C3%B3b_ICD-10 "Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10"): [A00.0](https://icd.who.int/browse10/2019/en#/A00.0)Cholera wywołana przecinkowcem klasycznym Vibrio cholerae 01, biotyp cholerae
[ICD-10](/wiki/Mi%C4%99dzynarodowa_Klasyfikacja_Chor%C3%B3b_ICD-10 "Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10"): [A00.1](https://icd.who.int/browse10/2019/en#/A00.1)Cholera wywołana przecinkowcem Vibrio cholerae 01, biotyp El-Tor
[ICD-10](/wiki/Mi%C4%99dzynarodowa_Klasyfikacja_Chor%C3%B3b_ICD-10 "Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10"): [A00.9](https://icd.who.int/browse10/2019/en#/A00.9)Cholera, nieokreślona

## Przypisy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Cholera&veaction=edit&section=6 "Edytuj sekcję: Przypisy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Cholera&action=edit&section=6 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przypisy")\]

1. [↑](#cite_ref-Sherris_1-0)Kenneth J. Ryan, C. L. Ray, John C. Sherris: _[Sherris medical microbiology: an introduction to infectious diseases](https://archive.org/details/sherrismedicalmi00kjry)_. New York: McGraw-Hill, 2004, s. [376](https://archive.org/details/sherrismedicalmi00kjry/page/n393)–377\. [ISBN 0-8385-8529-9](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/0838585299 "Specjalna:Książki/0838585299").
2. [↑](#cite_ref-FaruqueNair_2-0)Shah Faruque, Balakrish Nair: _Vibrio Cholerae: Genomics and Molecular Biology_. Caister Academic Pr. [ISBN 978-1-904455-33-2](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9781904455332 "Specjalna:Książki/9781904455332"). Brak numerów stron w książce
3. [↑](#cite_ref-clemens_3-0)Clemens JD, Nair GB, Ahmed T et al. _Cholera_. „Lancet”, 2017-03-10. [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/S0140-6736(17)30559-7](https://doi.org/10.1016/S0140-6736(17)30559-7). [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [28302312](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28302312). (ang.).
4. [↑](#cite_ref-WHO2002_4-0)[_Cholera, 2001_](http://www.who.int/wer/pdf/2002/wer7731.pdf). „Weekly epidemiological record/Relevé épidémiologique hebdomadaire”. 77 (31), s. 257–268, 2002. WHO. (ang. • fr.).
5. [↑](#cite_ref-ali_5-0)[![publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Open_Access_logo_green_alt2.svg/8px-Open_Access_logo_green_alt2.svg.png)](/wiki/Otwarty_dost%C4%99p "publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać")M. Ali, AL. Lopez, YA. You, YE. Kim i inni. [_The global burden of cholera_](http://www.who.int/bulletin/volumes/90/3/11-093427.pdf). „Bull World Health Organ”. 90 (3), s. 209-218A, 2012. [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.2471/BLT.11.093427](https://doi.org/10.2471/BLT.11.093427). [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [22461716](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22461716). [PMCID](/wiki/PMCID "PMCID"): [PMC3314202](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3314202/).
6. [↑](#cite_ref-express.bydgoski.pl_6-0)KrzysztofK.BłażejewskiKrzysztofK., [_Co za wredna cholera z tej grypy..._](http://web.archive.org/web/20151224225509/http://express.bydgoski.pl/231654,Co-za-wredna-cholera-z-tej-grypy.html) \[online\], Express Bydgoski, 6 października 2012 \[zarchiwizowane z [adresu](http://express.bydgoski.pl/231654,Co-za-wredna-cholera-z-tej-grypy.html) 2015-12-24\].
7. [↑](#cite_ref-JB_7-0)JolantaJ.BarańskaJolantaJ., IrenaI.NalepaIrenaI., [_Przekazywanie sygnałów w komórce_](https://web.archive.org/web/20171201040944if_/http://fundacjarozwojunauki.pl/res/Tom1/Nauka%20swiatowa%20i%20polska%5B1%5D.Rozdzial%2006.pdf), \[w:\] Polskie i światowe osiągnięcia nauki. Nauki biologiczne, Fundacja im. Wojciecha Świętosławskiego na rzecz wspierania nauki i rozwoju potencjału naukowego w Polsce, s. 185–230, [ISBN 978-83-87576-52-3](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788387576523 "Specjalna:Książki/9788387576523").???
8. [↑](#cite_ref-Kajfasz_8-0)PiotrP.KajfaszPiotrP., [_Profilaktyka cholery_](https://archive.is/2016.03.17-022346/http://www.zakazenia.org.pl/index.php?okno=7&id=707&), „Zakażenia” (5), 2009, s. 91–96 \[zarchiwizowane 2016-03-17\].

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Star_of_life.svg/20px-Star_of_life.svg.png)[Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii](/wiki/Wikipedia:Zastrze%C5%BCenia_dotycz%C4%85ce_poj%C4%99%C4%87_medycznych "Wikipedia:Zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych").

[Kontrola autorytatywna](/wiki/Kontrola_autorytatywna "Kontrola autorytatywna") ([choroba zakaźna](/wiki/Choroba_zaka%C5%BAna "Choroba zakaźna")):

- [LCCN](/wiki/Library_of_Congress_Control_Number "Library of Congress Control Number"): [sh85024645](http://lccn.loc.gov/sh85024645)
- [GND](/wiki/Gemeinsame_Normdatei "Gemeinsame Normdatei"): [4147855-1](http://d-nb.info/gnd/4147855-1)
- [NDL](https://de.wikipedia.org/wiki/Web_NDL_Authorities "de:Web NDL Authorities"): [00566625](http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/00566625)
- [BnF](/wiki/Biblioth%C3%A8que_nationale "Bibliothèque nationale"): [11940300h](http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11940300h)
- [BNCF](/wiki/Centralna_Biblioteka_Narodowa_we_Florencji "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji"): [41833](http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id=41833)
- [NKC](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Republiki_Czeskiej "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej"): [ph136526](http://aut.nkp.cz/ph136526)
- [J9U](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Izraela "Biblioteka Narodowa Izraela"): [987007285758705171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007285758705171)

[Encyklopedie internetowe](/wiki/Encyklopedia_internetowa "Encyklopedia internetowa"):

- [Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica"): [science/cholera](https://www.britannica.com/science/cholera)
- [The Canadian Encyclopedia](/wiki/The_Canadian_Encyclopedia "The Canadian Encyclopedia"): [cholera](https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/cholera/)
- [Treccani](/wiki/Enciclopedia_Treccani "Enciclopedia Treccani"): [colera](https://www.treccani.it/enciclopedia/colera)
- [Universalis](https://www.wikidata.org/wiki/Property:P3219 "d:Property:P3219"): [cholera](https://www.universalis.fr/encyclopedie/cholera/)
- [DSDE](/wiki/Den_Store_Danske_Encyklop%C3%A6di "Den Store Danske Encyklopædi"): [kolera](https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?p=8313&url_prefix=https://denstoredanske.lex.dk/&id=kolera)

Źródło: „ [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Cholera&oldid=73019155](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Cholera&oldid=73019155)”

[Kategoria](/wiki/Specjalna:Kategorie "Specjalna:Kategorie"):

- [Choroby bakteryjne](/wiki/Kategoria:Choroby_bakteryjne "Kategoria:Choroby bakteryjne")

Ukryte kategorie:

- [Szablon cytowania książki – brak numeru strony](/wiki/Kategoria:Szablon_cytowania_ksi%C4%85%C5%BCki_%E2%80%93_brak_numeru_strony "Kategoria:Szablon cytowania książki – brak numeru strony")
- [Szablon cytowania bez określonego trybu](/wiki/Kategoria:Szablon_cytowania_bez_okre%C5%9Blonego_trybu "Kategoria:Szablon cytowania bez określonego trybu")

- Tę stronę ostatnio edytowano 29 lut 2024, 22:09.
- Tekst udostępniany na [licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl), z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o [warunkach korzystania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Terms_of_Use/pl).

- [Polityka prywatności](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność](/wiki/Wikipedia:Korzystasz_z_Wikipedii_tylko_na_w%C5%82asn%C4%85_odpowiedzialno%C5%9B%C4%87)
- [Powszechne Zasady Postępowania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Dla deweloperów](https://developer.wikimedia.org)
- [Statystyki](https://stats.wikimedia.org/#/pl.wikipedia.org)
- [Komunikat na temat ciasteczek](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Wersja mobilna](//pl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Cholera&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)