Prawa konsumenta – Wikipedia, wolna encyklopedia
Prawa konsumenta – zbiór praw przysługujących konsumentom, zawartych w różnych aktach normatywnych, mających na celu ochronę konsumenta w gospodarce ...
praw
Prawa konsumenta – zbiór <anchor>praw</anchor> przysługujących konsumentom "Konsument (ekonomia)"), zawartych w różnych aktach normatywnych, mających na celu ochronę konsumenta w gospodarce rynkowej[1].
Prawo – Wikipedia, wolna encyklopedia
Prawo – Wikipedia, wolna encyklopedia[Przejdź do zawartości](#bodyContent)

Menu główne

Menu główne

przypnijukryj

Nawigacja


- [Strona główna](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna "Przejdź na stronę główną [z]")
- [Losuj artykuł](/wiki/Specjalna:Losowa_strona "Załaduj losową stronę [x]")
- [Kategorie artykułów](/wiki/Portal:Kategorie_G%C5%82%C3%B3wne)
- [Najlepsze artykuły](/wiki/Wikipedia:Wyr%C3%B3%C5%BCniona_zawarto%C5%9B%C4%87_Wikipedii)
- [Częste pytania (FAQ)](/wiki/Pomoc:FAQ)

Dla czytelników


- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Kontakt](/wiki/Wikipedia:Kontakt_z_wikipedystami)
- [Wspomóż Wikipedię](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_pl.wikipedia.org&uselang=pl "Pomóż nam")

Dla wikipedystów


- [Pierwsze kroki](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)
- [Portal wikipedystów](/wiki/Wikipedia:Portal_wikipedyst%C3%B3w "O projekcie – co możesz zrobić, gdzie możesz znaleźć informacje")
- [Ogłoszenia](/wiki/Wikipedia:Tablica_og%C5%82osze%C5%84)
- [Zasady](/wiki/Wikipedia:Zasady)
- [Pomoc](/wiki/Pomoc:Spis_tre%C5%9Bci)
- [Ostatnie zmiany](/wiki/Specjalna:Ostatnie_zmiany "Lista ostatnich zmian w Wikipedii. [r]")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![wolna encyklopedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-pl.svg)](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna)

[Szukaj](/wiki/Specjalna:Szukaj "Przeszukaj Wikipedię [f]")

Szukaj

Wygląd

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Prawo "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Prawo "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Narzędzia osobiste

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Prawo "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Prawo "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Strony dla anonimowych edytorów [dowiedz się więcej](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)

- [Edycje](/wiki/Specjalna:M%C3%B3j_wk%C5%82ad "Lista edycji wykonanych z tego adresu IP [y]")
- [Dyskusja](/wiki/Specjalna:Moja_dyskusja "Dyskusja użytkownika dla tego adresu IP [n]")

## Spis treści

przypnijukryj

- Początek

- [1Definicja prawa według Sławomiry Wronkowskiej](#Definicja_prawa_według_Sławomiry_Wronkowskiej)
- [2Definicje prawa według filozofii prawa](#Definicje_prawa_według_filozofii_prawa)
- [3Koncepcje podstawowe Zygmunta Ziembińskiego](#Koncepcje_podstawowe_Zygmunta_Ziembińskiego)
- [4Przykładowe teorie](#Przykładowe_teorie)
- [5Prawo prywatne a prawo publiczne](#Prawo_prywatne_a_prawo_publiczne)
- [6Gałęzie prawa](#Gałęzie_prawa)Przełącz podsekcję Gałęzie prawa  - [6.1Podział ze względu na metodę regulacji](#Podział_ze_względu_na_metodę_regulacji)
  - [6.2Podział ze względu na przedmiot regulacji](#Podział_ze_względu_na_przedmiot_regulacji)
- [7Źródła prawa](#Źródła_prawa)
- [8Rodzaje prawa](#Rodzaje_prawa)
- [9Interpretacja tekstu prawnego](#Interpretacja_tekstu_prawnego)
- [10Nauki prawne](#Nauki_prawne)
- [11Stosowanie prawa](#Stosowanie_prawa)
- [12Przestrzeganie prawa w praktyce](#Przestrzeganie_prawa_w_praktyce)
- [13Zobacz też](#Zobacz_też)
- [14Przypisy](#Przypisy)
- [15Bibliografia](#Bibliografia)
- [16Linki zewnętrzne](#Linki_zewnętrzne)

Przełącz stan spisu treści

# Prawo

183 języki

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Reg "Reg – afrikaans")
- [Alemannisch](https://als.wikipedia.org/wiki/Recht "Recht – szwajcarski niemiecki")
- [አማርኛ](https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%95%E1%8C%8D "ሕግ – amharski")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86 "قانون – arabski")
- [Aragonés](https://an.wikipedia.org/wiki/Dreito "Dreito – aragoński")
- [ܐܪܡܝܐ](https://arc.wikipedia.org/wiki/%DC%A9%DC%A2%DC%98%DC%A2%DC%90 "ܩܢܘܢܐ – aramejski")
- [Արեւմտահայերէն](https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%BB%D6%80%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%82%D5%B6%D6%84 "Իրաւունք – Western Armenian")
- [Arpetan](https://frp.wikipedia.org/wiki/Dr%C3%AAt "Drêt – franko-prowansalski")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Derechu "Derechu – asturyjski")
- [Avañe'ẽ](https://gn.wikipedia.org/wiki/Tekoiterape "Tekoiterape – guarani")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/H%C3%BCquq "Hüquq – azerbejdżański")
- [تۆرکجه](https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%AD%D9%88%D9%82%D9%88%D9%82 "حوقوق – South Azerbaijani")
- [Bamanankan](https://bm.wikipedia.org/wiki/S%C3%A0r%C3%ACya "Sàrìya – bambara")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%86%E0%A6%87%E0%A6%A8 "আইন – bengalski")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/Hoat-lu%CC%8Dt "Hoat-lu̍t – minnański")
- [Basa Banyumasan](https://map-bms.wikipedia.org/wiki/Hukum "Hukum – Basa Banyumasan")
- [Башҡортса](https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BE%D2%A1%D1%83%D2%A1 "Хоҡуҡ – baszkirski")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0 "Права – białoruski")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0 "Права – Belarusian (Taraškievica orthography)")
- [भोजपुरी](https://bh.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%82%E0%A4%A8 "कानून – Bhojpuri")
- [Bikol Central](https://bcl.wikipedia.org/wiki/Ley "Ley – Central Bikol")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE "Право – bułgarski")
- [Boarisch](https://bar.wikipedia.org/wiki/Recht "Recht – bawarski")
- [བོད་ཡིག](https://bo.wikipedia.org/wiki/%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8D "ཁྲིམས། – tybetański")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Pravo "Pravo – bośniacki")
- [Brezhoneg](https://br.wikipedia.org/wiki/Gwir_(lezenn) "Gwir (lezenn) – bretoński")
- [Буряад](https://bxr.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B8 "Хуули – Russia Buriat")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Dret "Dret – kataloński")
- [Чӑвашла](https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B8%D0%B2%C4%95%C3%A7-%D0%B8%D1%80%C4%95%D0%BA "Тивĕç-ирĕк – czuwaski")
- [Cebuano](https://ceb.wikipedia.org/wiki/Pamalaod "Pamalaod – cebuański")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%A1vo "Právo – czeski")
- [Chamoru](https://ch.wikipedia.org/wiki/Lai "Lai – czamorro")
- [ChiShona](https://sn.wikipedia.org/wiki/Mutemo "Mutemo – shona")
- [Corsu](https://co.wikipedia.org/wiki/Drittu "Drittu – korsykański")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Cyfraith "Cyfraith – walijski")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Jura "Jura – duński")
- [الدارجة](https://ary.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86 "قانون – marokański arabski")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Recht "Recht – niemiecki")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/%C3%95igus "Õigus – estoński")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%AF%CE%BA%CE%B1%CE%B9%CE%BF "Δίκαιο – grecki")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Law "Law – angielski")
- [Эрзянь](https://myv.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0 "Права – erzja")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Derecho "Derecho – hiszpański")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Juro "Juro – esperanto")
- [Estremeñu](https://ext.wikipedia.org/wiki/Derechu "Derechu – estremadurski")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Zuzenbide "Zuzenbide – baskijski")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86 "قانون – perski")
- [Fiji Hindi](https://hif.wikipedia.org/wiki/Kanuun "Kanuun – hindi fidżyjskie")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Droit "Droit – francuski")
- [Frysk](https://fy.wikipedia.org/wiki/Rjocht "Rjocht – zachodniofryzyjski")
- [Furlan](https://fur.wikipedia.org/wiki/Dirit "Dirit – friulski")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/Dl%C3%AD "Dlí – irlandzki")
- [Gaelg](https://gv.wikipedia.org/wiki/Leigh "Leigh – manx")
- [Gàidhlig](https://gd.wikipedia.org/wiki/Lagh "Lagh – szkocki gaelicki")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Dereito "Dereito – galicyjski")
- [客家語 / Hak-kâ-ngî](https://hak.wikipedia.org/wiki/Fap-li%CC%8Dt "Fap-li̍t – hakka")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EB%B2%95 "법 – koreański")
- [Hausa](https://ha.wikipedia.org/wiki/Doka "Doka – hausa")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%BB%D6%80%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%82%D5%B6%D6%84 "Իրավունք – ormiański")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BF "विधि – hindi")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Pravo "Pravo – chorwacki")
- [Ido](https://io.wikipedia.org/wiki/Yurocienco "Yurocienco – ido")
- [Ilokano](https://ilo.wikipedia.org/wiki/Linteg "Linteg – ilokano")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Hukum "Hukum – indonezyjski")
- [Interlingua](https://ia.wikipedia.org/wiki/Derecto "Derecto – interlingua")
- [Interlingue](https://ie.wikipedia.org/wiki/Jure "Jure – interlingue")
- [Ирон](https://os.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4 "Барад – osetyjski")
- [IsiXhosa](https://xh.wikipedia.org/wiki/Umthetho "Umthetho – khosa")
- [IsiZulu](https://zu.wikipedia.org/wiki/Umthetho "Umthetho – zulu")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/L%C3%B6gfr%C3%A6%C3%B0i "Lögfræði – islandzki")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Diritto "Diritto – włoski")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%93%D7%99%D7%9F "דין – hebrajski")
- [Jawa](https://jv.wikipedia.org/wiki/Ukum "Ukum – jawajski")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%A8%E0%B3%81 "ಕಾನೂನು – kannada")
- [Къарачай-малкъар](https://krc.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D1%8A "Хакъ – karaczajsko-bałkarski")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98 "სამართალი – gruziński")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B "Құқық – kazachski")
- [Kernowek](https://kw.wikipedia.org/wiki/Lagha "Lagha – kornijski")
- [Kiswahili](https://sw.wikipedia.org/wiki/Sheria "Sheria – suahili")
- [Коми](https://kv.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%BD%D3%A7%D0%B4 "Инӧд – komi")
- [Kreyòl ayisyen](https://ht.wikipedia.org/wiki/Lwa_(dwa) "Lwa (dwa) – kreolski haitański")
- [Kriyòl gwiyannen](https://gcr.wikipedia.org/wiki/Drw%C3%A8 "Drwè – Guianan Creole")
- [Kurdî](https://ku.wikipedia.org/wiki/Dad "Dad – kurdyjski")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D1%83%D0%BA "Укук – kirgiski")
- [Ladino](https://lad.wikipedia.org/wiki/Dirito "Dirito – ladyński")
- [ລາວ](https://lo.wikipedia.org/wiki/%E0%BA%81%E0%BA%BB%E0%BA%94%E0%BB%9D%E0%BA%B2%E0%BA%8D "ກົດໝາຍ – laotański")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Ius "Ius – łaciński")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Tieslietas "Tieslietas – łotewski")
- [Lëtzebuergesch](https://lb.wikipedia.org/wiki/Droit "Droit – luksemburski")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Teis%C4%97 "Teisė – litewski")
- [Ligure](https://lij.wikipedia.org/wiki/Diritto "Diritto – liguryjski")
- [Limburgs](https://li.wikipedia.org/wiki/Rech "Rech – limburski")
- [Lingála](https://ln.wikipedia.org/wiki/Z%C3%A9bi-bos%C3%A9mbo "Zébi-bosémbo – lingala")
- [Lingua Franca Nova](https://lfn.wikipedia.org/wiki/Lege "Lege – Lingua Franca Nova")
- [La .lojban.](https://jbo.wikipedia.org/wiki/flalu "flalu – lojban")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Jog "Jog – węgierski")
- [मैथिली](https://mai.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%82%E0%A4%A8 "कानून – maithili")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE "Право – macedoński")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%82 "നിയമം – malajalam")
- [Malti](https://mt.wikipedia.org/wiki/Dritt "Dritt – maltański")
- [Māori](https://mi.wikipedia.org/wiki/Ture "Ture – maoryjski")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A6%E0%A4%BE "कायदा – marathi")
- [მარგალური](https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98 "სამართალი – megrelski")
- [مصرى](https://arz.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86 "قانون – egipski arabski")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Undang-undang "Undang-undang – malajski")
- [Minangkabau](https://min.wikipedia.org/wiki/Hukum "Hukum – minangkabu")
- [閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄](https://cdo.wikipedia.org/wiki/Hu%C3%A1k-l%C5%ADk "Huák-lŭk – Mindong")
- [Mirandés](https://mwl.wikipedia.org/wiki/Dreito "Dreito – mirandyjski")
- [Монгол](https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D1%80%D1%85_%D0%B7%D2%AF%D0%B9 "Эрх зүй – mongolski")
- [မြန်မာဘာသာ](https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A5%E1%80%95%E1%80%92%E1%80%B1 "ဥပဒေ – birmański")
- [Na Vosa Vakaviti](https://fj.wikipedia.org/wiki/Lawa "Lawa – fidżijski")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Recht "Recht – niderlandzki")
- [Nedersaksies](https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/Recht "Recht – dolnosaksoński")
- [नेपाली](https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%82%E0%A4%A8 "कानून – nepalski")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%B3%95_(%E6%B3%95%E5%AD%A6) "法 (法学) – japoński")
- [Нохчийн](https://ce.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%8A%D0%BE "Бакъо – czeczeński")
- [Nordfriisk](https://frr.wikipedia.org/wiki/Rocht "Rocht – północnofryzyjski")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Lov_og_rett "Lov og rett – norweski (nynorsk)")
- [Nouormand](https://nrm.wikipedia.org/wiki/Lou%C3%A9 "Loué – Norman")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Drech "Drech – oksytański")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Huquq "Huquq – uzbecki")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%A8%E0%A9%82%E0%A9%B0%E0%A8%A8 "ਕਾਨੂੰਨ – pendżabski")
- [پنجابی](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D9%86%D9%88%D9%86 "قنون – Western Punjabi")
- [Papiamentu](https://pap.wikipedia.org/wiki/Derecho "Derecho – papiamento")
- [Patois](https://jam.wikipedia.org/wiki/Laa "Laa – jamajski")
- [ភាសាខ្មែរ](https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%85%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9F%8B "ច្បាប់ – khmerski")
- [Piemontèis](https://pms.wikipedia.org/wiki/Lej "Lej – piemoncki")
- [Tok Pisin](https://tpi.wikipedia.org/wiki/Lo "Lo – tok pisin")
- [Plattdüütsch](https://nds.wikipedia.org/wiki/Juristeree "Juristeree – dolnoniemiecki")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Direito "Direito – portugalski")
- [Qaraqalpaqsha](https://kaa.wikipedia.org/wiki/Huq%C4%B1q "Huqıq – karakałpacki")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Drept "Drept – rumuński")
- [Runa Simi](https://qu.wikipedia.org/wiki/Chiqa "Chiqa – keczua")
- [Русиньскый](https://rue.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE "Право – rusiński")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE "Право – rosyjski")
- [Саха тыла](https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D3%A9%D1%80%D2%AF%D0%BD "Төрүн – jakucki")
- [Sakizaya](https://szy.wikipedia.org/wiki/hulic "hulic – Sakizaya")
- [Gagana Samoa](https://sm.wikipedia.org/wiki/Tul%C4%81fono "Tulāfono – samoański")
- [Sardu](https://sc.wikipedia.org/wiki/Deretu "Deretu – sardyński")
- [Scots](https://sco.wikipedia.org/wiki/Law "Law – scots")
- [Seediq](https://trv.wikipedia.org/wiki/Gaya "Gaya – taroko")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Ligji "Ligji – albański")
- [Sicilianu](https://scn.wikipedia.org/wiki/Liggi "Liggi – sycylijski")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B1%E0%B7%93%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%BA "නීතිය – syngaleski")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Law "Law – Simple English")
- [سنڌي](https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86 "قانون – sindhi")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Objekt%C3%ADvne_pr%C3%A1vo "Objektívne právo – słowacki")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Pravo "Pravo – słoweński")
- [Soomaaliga](https://so.wikipedia.org/wiki/Sharci "Sharci – somalijski")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%A7 "یاسا – sorani")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE "Право – serbski")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Pravo "Pravo – serbsko-chorwacki")
- [Sunda](https://su.wikipedia.org/wiki/Hukum "Hukum – sundajski")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Laki "Laki – fiński")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Juridik "Juridik – szwedzki")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Batas "Batas – tagalski")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%9A%E0%AE%9F%E0%AF%8D%E0%AE%9F%E0%AE%AE%E0%AF%8D "சட்டம் – tamilski")
- [Татарча / tatarça](https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BA "Хокук – tatarski")
- [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%9A%E0%B0%9F%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E0%B0%82 "చట్టం – telugu")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%81%E0%B8%8E%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%A2 "กฎหมาย – tajski")
- [Тоҷикӣ](https://tg.wikipedia.org/wiki/%D2%B2%D1%83%D2%9B%D1%83%D2%9B "Ҳуқуқ – tadżycki")
- [ᏣᎳᎩ](https://chr.wikipedia.org/wiki/%E1%8F%97%E1%8E%A7%E1%8E%BF%E1%8F%A9%E1%8F%9B%E1%8F%8D%E1%8F%97 "ᏗᎧᎿᏩᏛᏍᏗ – czirokeski")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Hukuk "Hukuk – turecki")
- [Twi](https://tw.wikipedia.org/wiki/Mmara "Mmara – twi")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE "Право – ukraiński")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86 "قانون – urdu")
- [Vahcuengh](https://za.wikipedia.org/wiki/Faplwd "Faplwd – czuang")
- [Vèneto](https://vec.wikipedia.org/wiki/Derito "Derito – wenecki")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%E1%BA%ADt_ph%C3%A1p "Luật pháp – wietnamski")
- [Volapük](https://vo.wikipedia.org/wiki/Detik "Detik – wolapik")
- [文言](https://zh-classical.wikipedia.org/wiki/%E6%B3%95%E5%BE%8B "法律 – chiński klasyczny")
- [Winaray](https://war.wikipedia.org/wiki/Balaud "Balaud – waraj")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E6%B3%95%E5%BE%8B "法律 – wu")
- [Xitsonga](https://ts.wikipedia.org/wiki/Nawu "Nawu – tsonga")
- [ייִדיש](https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%92%D7%A2%D7%96%D7%A2%D7%A5 "געזעץ – jidysz")
- [Yorùbá](https://yo.wikipedia.org/wiki/%C3%92fin "Òfin – joruba")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E6%B3%95%E5%BE%8B "法律 – kantoński")
- [Zazaki](https://diq.wikipedia.org/wiki/H%C4%B1quq "Hıquq – Zazaki")
- [Zeêuws](https://zea.wikipedia.org/wiki/Recht "Recht – zelandzki")
- [Žemaitėška](https://bat-smg.wikipedia.org/wiki/Teis%C4%97 "Teisė – żmudzki")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%B3%95%E5%BE%8B "法律 – chiński")
- [Betawi](https://bew.wikipedia.org/wiki/W%C3%A8t "Wèt – betawi")
- [Batak Mandailing](https://btm.wikipedia.org/wiki/Uhum "Uhum – Batak Mandailing")

[Edytuj linki](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q7748#sitelinks-wikipedia "Edytuj linki pomiędzy wersjami językowymi")

- [Artykuł](/wiki/Prawo "Zobacz stronę treści [c]")
- [Dyskusja](/wiki/Dyskusja:Prawo "Dyskusja o zawartości tej strony [t]")

polski

- [Czytaj](/wiki/Prawo)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Prawo&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Prawo&action=history "Starsze wersje tej strony [h]")

Narzędzia

Narzędzia

przypnijukryj

Działania


- [Czytaj](/wiki/Prawo)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Prawo&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Prawo&action=history)

Ogólne


- [Linkujące](/wiki/Specjalna:Linkuj%C4%85ce/Prawo "Pokaż listę wszystkich stron linkujących do tej strony [j]")
- [Zmiany w linkowanych](/wiki/Specjalna:Zmiany_w_linkowanych/Prawo "Ostatnie zmiany w stronach, do których ta strona linkuje [k]")
- [Prześlij plik](//pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prześlij_plik "Prześlij pliki [u]")
- [Strony specjalne](/wiki/Specjalna:Strony_specjalne "Lista wszystkich stron specjalnych [q]")
- [Link do tej wersji](/w/index.php?title=Prawo&oldid=74129067 "Stały link do tej wersji tej strony")
- [Informacje o tej stronie](/w/index.php?title=Prawo&action=info "Więcej informacji na temat tej strony")
- [Cytowanie tego artykułu](/w/index.php?title=Specjalna:Cytuj&page=Prawo&id=74129067&wpFormIdentifier=titleform "Informacja o tym jak należy cytować tę stronę")
- [Zobacz skrócony adres URL](/w/index.php?title=Specjalna:Skr%C3%B3%C4%87_adres_URL&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FPrawo)
- [Pobierz kod QR](/w/index.php?title=Specjalna:Kod_QR&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FPrawo)
- [Element Wikidanych](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q7748 "Link do powiązanego elementu w repozytorium danych [g]")

Drukuj lub eksportuj


- [Utwórz książkę](/w/index.php?title=Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCka&bookcmd=book_creator&referer=Prawo)
- [Pobierz jako PDF](/w/index.php?title=Specjalna:DownloadAsPdf&page=Prawo&action=show-download-screen)
- [Wersja do druku](/w/index.php?title=Prawo&printable=yes "Wersja do wydruku [p]")

W innych projektach


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Law)
- [Wikicytaty](https://pl.wikiquote.org/wiki/Prawo)

Wygląd

przypnijukryj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Disambig.svg/25px-Disambig.svg.png)](/wiki/Wikipedia:Strona_ujednoznaczniaj%C4%85ca "Inne znaczenia")Ten artykuł dotyczy definicji prawa (w ujęciu przedmiotowym) . Zobacz też: [inne znaczenia](/wiki/Prawo_(ujednoznacznienie) "Prawo (ujednoznacznienie)").

**Prawo** w ujęciu przedmiotowym – ogół praw i obowiązków adresatów prawa.

**Prawo** w ujęciu podmiotowym – wynika z prawa w ujęciu przedmiotowym i jest to prawo do czegoś, np. prawo do życia, prawo do zabezpieczenia społecznego, prawo do pracy. Wśród takich praw wyróżnia się prawa o charakterze społecznym, gospodarczym (ekonomicznym) i politycznym oraz dzieli na prawa podmiotowe I, II i III generacji[\[1\]](#cite_note-1). W prawie prywatnym przez [prawo podmiotowe](/wiki/Prawo_podmiotowe "Prawo podmiotowe") rozumie się często uprawnienie lub zespół uprawnień, a czasem też obowiązków powiązanych ze sobą funkcjonalnie, np. prawo własności, roszczenie o zapłatę[\[2\]](#cite_note-2).

Prawo w ujęciu przedmiotowym próbują definiować poszczególne osoby i przede wszystkim tzw. filozofie prawa.

## Definicja prawa według Sławomiry Wronkowskiej

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=1 "Edytuj sekcję: Definicja prawa według Sławomiry Wronkowskiej") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=1 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Definicja prawa według Sławomiry Wronkowskiej")\]

Prawo według Sławomiry Wronkowskiej to system [norm prawnych](/wiki/Norma_prawna "Norma prawna"), czyli ogólnych, abstrakcyjnych i jednoznacznych [dyrektyw](/wiki/Dyrektywa_(j%C4%99zykoznawstwo) "Dyrektywa (językoznawstwo)") postępowania, które powstały w związku z istnieniem i funkcjonowaniem [państwa](/wiki/Pa%C5%84stwo "Państwo") lub innego uporządkowanego organizmu społecznego, ustanowionych lub uznanych przez właściwe [organy władzy](/w/index.php?title=Organ_w%C5%82adzy&action=edit&redlink=1 "Organ władzy (strona nie istnieje)") odpowiednio [publicznej](/w/index.php?title=W%C5%82adza_publiczna&action=edit&redlink=1 "Władza publiczna (strona nie istnieje)") lub społecznej i przez te organy [stosowanych](/wiki/Stosowanie_prawa "Stosowanie prawa"), w tym z użyciem [przymusu](/wiki/Przymus_(prawo) "Przymus (prawo)")[\[3\]](#cite_note-3).

## Definicje prawa według filozofii prawa

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=2 "Edytuj sekcję: Definicje prawa według filozofii prawa") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=2 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Definicje prawa według filozofii prawa")\]

- Pozytywizm prawniczy – przyjmuje się w nim, że prawem właściwym jest prawo tworzone przez człowieka, ustawodawcę, suwerena. Prawo to ma postać ogólnych rozkazów (imperatywów), jakie jego adresaci mają wykonać pod groźbą kary, zwłaszcza zastosowania wobec nich środków przymusu fizycznego. Potencjalna treść takich rozkazów (imperatywów) nie napotyka tu na żadne ograniczenia, w szczególności nie musi się ona pokrywać z tym, co moralnie uchodzi za słuszne, zasadne czy sprawiedliwe. Sędziowie są tu tylko wykonawcami prawa, monteskiuszowskimi „ustami ustawy”. Samemu nie mogą go oni ani tworzyć, ani nie wolno im wpływać na jego kształt ponad to, na co wyraźnie zezwolił im ustawodawca[\[4\]](#cite_note-4).
- Normatywizm Hansa Kelsena – przyjmuje się w nim, że prawo składa się z norm, które stanowią „czyste” powinności – czyli są niezależne od tego, czy za ich nieprzestrzeganie spotka kogoś jakaś kara w świecie zewnętrznym. Normy te mogą się dzielić na wyższego i niższego rzędu. Wśród nich znajduje się też norma najwyższa. Stanowi ona przyczynę obowiązywania innych norm, które mogą się brać stąd, że wynikają logicznie z drugich lub są na ich podstawie (na mocy zawartego w nich upoważnienia) tworzone. Prawem jest więc system normatywny, jaki jest tworem hierarchicznym, autonomicznym, samoorganizującym i samostwarzającym się[\[5\]](#cite_note-5).
- Prawo natury (jusnaturalizm) – przyjmuje się w nim, że prawo właściwe nie jest prawem ustanawianym przez człowieka podług jego woli. Źródłem właściwego prawa jest albo Bóg (Stwórca), albo istota ludzka, jej dusza, natura lub rozum, albo natura społeczeństwa lub jakaś forma zbiorowej świadomości, albo sama przyroda tudzież porządek Wszechświata (Kosmosu) lub natura rzeczy jako takiej. Jest ono ważniejsze niż prawo tworzone przez ludzi, zwane tu prawem ludzkim ( _lex humana_) lub prawem pozytywnym ( _ius positivum_, _ius positum_). Rolą tego drugiego jest jedynie naśladownictwo, odwzorowywanie lub ewentualnie uszczegóławianie, uzupełnianie i zabezpieczanie przestrzegania prawa naturalnego. W razie zaś stwierdzenia, że takie odwzorowywanie/naśladowanie jest nieudolne, musi ono ustąpić – w zależności od poglądów różnych przedstawicieli tej filozofii – bądź zawsze, bądź wtedy, gdy jego konflikt z prawem natury jest wyraźny lub rażący[\[6\]](#cite_note-6).
- Amerykański realizm prawny – przyjmuje się w nim, że prawem jest to co robią sędziowie, a gdy jeszcze nie wydali oni wyroku w danej sprawie prognoza tego, jak w niej postąpią[\[7\]](#cite_note-7).
- Skandynawski realizm prawny – przyjmuje się w nim, że prawem są normy, których obowiązywanie (przestrzeganie) można zaobserwować, obserwując społeczeństwo. Normy te mają też być przez członków społeczeństwa internalizowane, wewnętrznie akceptowane[\[8\]](#cite_note-8).

## Koncepcje podstawowe Zygmunta Ziembińskiego

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=3 "Edytuj sekcję: Koncepcje podstawowe Zygmunta Ziembińskiego") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=3 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Koncepcje podstawowe Zygmunta Ziembińskiego")\]

[Zygmunt Ziembiński](/wiki/Zygmunt_Ziembi%C5%84ski "Zygmunt Ziembiński"), rozważając problem wielości sposobów pojmowania prawa, wyróżnia spośród nich kilka podstawowych koncepcji i subkoncepcji, w tym:

- koncepcje normatywne, zgodnie z którymi prawo jest zespołem [norm postępowania](/wiki/Norma_post%C4%99powania "Norma postępowania"); w ramach koncepcji normatywnych współistnieją:

  - [koncepcja pozytywistyczna](/wiki/Pozytywizm_prawniczy "Pozytywizm prawniczy"), zgodnie z którą prawo obejmuje wyłącznie normy, które zostały ważnie ustanowione lub uznane przez kompetentny organ władzy publicznej, natomiast to, czy i jak wspomniane normy mają się do kryteriów pozaprawnych (np. przyjmowanych przez kogoś ocen moralnych), nie jest przedmiotem zainteresowania nauki prawa i nie ma żadnej doniosłości dla ważności i mocy tych norm;
  - [koncepcja prawnonaturalna](/wiki/Prawo_natury "Prawo natury"), zgodnie z którą prawo obejmuje tylko i wyłącznie te normy prawa pozytywnego, które pozostają w zgodzie z ustanowionymi przez absolutny autorytet (tj. przez [Boga](/wiki/B%C3%B3g "Bóg"), [Rozum](/wiki/Rozum "Rozum") etc.) normami moralnymi lub innymi, dającymi się wywieść z przyjętych przez ten autorytet ocen;
  - [Koncepcje niepozytywistyczne](/w/index.php?title=Koncepcje_niepozytywistyczne&action=edit&redlink=1 "Koncepcje niepozytywistyczne (strona nie istnieje)"), zgodnie z którymi prawo obejmuje normy prawa pozytywnego oraz inne elementy, które wyznaczają sposób rozumienia i stosowania norm prawa pozytywnego;
- [koncepcje realistyczne](/wiki/Realizm_prawniczy "Realizm prawniczy"), zgodnie z którymi przyjmuje się, że prawem jest zespół [faktów](/wiki/Fakt "Fakt") społecznych lub psychicznych, związanych ze stanowieniem, obowiązywaniem i stosowaniem norm prawnych.

## Przykładowe teorie

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=4 "Edytuj sekcję: Przykładowe teorie") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=4 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przykładowe teorie")\]

Tomasz z Akwinu rozumiał prawo ( _lex_) jako pewne [promulgowane](/wiki/Promulgacja "Promulgacja") rozumowe rozporządzenie ustanowione dla dobra wspólnego przez osobę mającą pieczę nad wspólnotą[\[9\]](#cite_note-9).

Marksowsko-leninowska teoria prawa wywodzi, iż prawo, jako tzw. nadbudowa ideologiczna do społeczno-gospodarczej bazy, jest stanowione przez klasę panującą, w interesie tej klasy i w celu utrzymania jej panowania.

Odmienną od leninowskiej teorię prawa przedstawiał [Frédéric Bastiat](/wiki/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Bastiat "Frédéric Bastiat"), francuski ekonomista wolnorynkowy, filozof i polityk. Według niego „prawo jest organizacją naturalnych praw dla legalnej obrony, jest stosowaniem wspólnej siły w zastępstwie sił indywidualnych dla legalnej obrony naturalnych praw człowieka: prawa do życia, do wolności i do własności”[\[10\]](#cite_note-10).

## Prawo prywatne a prawo publiczne

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=5 "Edytuj sekcję: Prawo prywatne a prawo publiczne") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=5 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Prawo prywatne a prawo publiczne")\]

Prawo prywatne – reguluje stosunki prawne, jakie zachodzą między jednostkami, przy założeniu równości (równorzędności) podmiotów tych stosunków. Stosunki te są kształtowane głównie drogą dobrowolnych umów i innych dobrowolnych czynności prawnych. Od woli jednostek zależy tu też w znacznej mierze realizacja i dochodzenie przysługujących im praw. Państwo i jednostki samorządu terytorialnego działają w tym prawie na takich samych zasadach jak jednostki, nie będąc na ogół w żaden – zwłaszcza szczególny – sposób uprzywilejowanymi[\[11\]](#cite_note-11).

Prawo publiczne – reguluje stosunki prawne, jakie zachodzą między jednostką a państwem (jego instytucjami, organami, funkcjonariuszami) lub między jednostką a jednostkami samorządu terytorialnego (ich instytucjami, organami, funkcjonariuszami). Podmioty stosunków prawnych są tutaj względem siebie nierówne. Państwo i jednostki samorządu terytorialnego (uosabiające je instytucje, organy i funkcjonariusze administracji rządowej i samorządowej) są z definicji podmiotem silniejszym, a jednostki podmiotem słabszym (podporządkowanym, subordynowanym). Te pierwsze dysponują tzw. władztwem publicznym (administracyjnym), które polega na możliwości jednostronnego kształtowania uprawnień i obowiązków jednostek oraz na nakładaniu na nie kar i stosowaniu wobec nich środków przymusu[\[12\]](#cite_note-12).

W starożytności przyjmowano, że prawo prywatne chroni interes prywatny (indywidualny interes jednostek), a prawo publiczne interes państwa (interes ogółu)[\[13\]](#cite_note-13).

## Gałęzie prawa

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=6 "Edytuj sekcję: Gałęzie prawa") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=6 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Gałęzie prawa")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Osobny artykuł: [Gałęzie prawa](/wiki/Ga%C5%82%C4%99zie_prawa "Gałęzie prawa")._

Gałąź prawa (dziedzina prawa, dział prawa) stanowi podsystem prawny [głównego systemu prawnego](/wiki/System_prawny "System prawny")[\[14\]](#cite_note-14), czyli podzespół [norm prawnych](/wiki/Norma_prawna "Norma prawna"), które ze względu na wybrane kryterium konstytuują względnie spójną całość.

### Podział ze względu na metodę regulacji

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=7 "Edytuj sekcję: Podział ze względu na metodę regulacji") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=7 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Podział ze względu na metodę regulacji")\]

Prawo w pierwszej kolejności dzieli się na:

- [Prawo wewnętrzne](/wiki/Prawo_wewn%C4%99trzne "Prawo wewnętrzne")
- [Prawo międzynarodowe](/wiki/Prawo_mi%C4%99dzynarodowe "Prawo międzynarodowe")
- [Prawo unijne](/wiki/Prawo_unijne "Prawo unijne")

Prawo wewnętrzne z uwagi na metodę regulacji dzieli się na:

- [Prawo prywatne](/wiki/Prawo_prywatne "Prawo prywatne")
- [Prawo publiczne](/wiki/Prawo_publiczne "Prawo publiczne")

Prawo prywatne dzieli się na:

- [Prawo cywilne](/wiki/Prawo_cywilne "Prawo cywilne") reguluje relacje między podmiotami prawa w relacji poziomej, czyli żaden z podmiotów pozostających w stosunku prawnym nie jest władny narzucić swojej woli drugiej stronie (cywilnoprawna metoda regulacji)
- [Prawo pracy](/wiki/Prawo_pracy "Prawo pracy") reguluje stosunki między pracodawcą a pracownikiem, a także organizacjami pracowników (związki zawodowe) metodą w zasadzie cywilnoprawną, jednak z dużym zakresem [norm semiimperatywnych](/wiki/Norma_semiimperatywna "Norma semiimperatywna") służących wyznaczeniu minimalnego poziomu ochrony pracownika (zobacz też: [Kodeks pracy](/wiki/Kodeks_pracy "Kodeks pracy"))
- [Prawo rodzinne i opiekuńcze](/wiki/Prawo_rodzinne_i_opieku%C5%84cze "Prawo rodzinne i opiekuńcze")
- [Prawo spółek handlowych](/w/index.php?title=Prawo_sp%C3%B3%C5%82ek_handlowych&action=edit&redlink=1 "Prawo spółek handlowych (strona nie istnieje)")
- [Prawo spółdzielcze](/wiki/Prawo_sp%C3%B3%C5%82dzielcze "Prawo spółdzielcze")
- [Prawo własności intelektualnej](/wiki/Prawo_w%C5%82asno%C5%9Bci_intelektualnej "Prawo własności intelektualnej")
- [Prawo wekslowe i czekowe](/w/index.php?title=Prawo_wekslowe_i_czekowe&action=edit&redlink=1 "Prawo wekslowe i czekowe (strona nie istnieje)")
- [Prawo przewozowe](/w/index.php?title=Prawo_przewozowe&action=edit&redlink=1 "Prawo przewozowe (strona nie istnieje)")
- [Prawo prywatne międzynarodowe](/wiki/Prawo_prywatne_mi%C4%99dzynarodowe "Prawo prywatne międzynarodowe")

Prawo publiczne dzieli się na:

- [Prawo konstytucyjne](/wiki/Prawo_konstytucyjne "Prawo konstytucyjne") – normuje podstawy ustroju prawnego, politycznego, gospodarczego i społecznego danego państwa. Określa ono przede wszystkim rodzaje, strukturę i sposób działania naczelnych organów państwowych oraz zawiera katalog podstawowych praw i wolności obywatelskich
- [Prawo karne](/wiki/Prawo_karne "Prawo karne") – zbiór norm mających na celu eliminację zachowań aspołecznych najcięższej wagi, poprzez zastosowanie sankcji kary (karnoprawna metoda regulacji)
- [Prawo administracyjne](/wiki/Prawo_administracyjne "Prawo administracyjne") – reguluje relacje między podmiotami w stosunku pionowym, tj. wówczas gdy jeden z podmiotów może władczo kształtować sytuację prawną drugiego podmiotu (administracyjnoprawna metoda regulacji)
- [Prawo finansowe](/wiki/Prawo_finansowe "Prawo finansowe")
- [Prawo procesowe](/wiki/Prawo_procesowe "Prawo procesowe") – normuje procedurę, w jakiej zapadają orzeczenia sądowe i decyzje administracyjne oraz podatkowe i w jakiej te orzeczenia/decyzje są potem wykonywane (egzekwowane).

Prawo administracyjne dzieli się na ustrojowe prawo administracyjne (państwowe i samorządowe) i materialne prawo administracyjne. W ramach tego drugiego można wymienić między innymi: prawo publiczne gospodarcze, prawo zamówień publicznych, prawo o ruchu drogowym, prawo wodne, prawo ochrony środowiska, prawo oświatowe, prawo szkolnictwa wyższego, prawo stowarzyszeń, prawo o aktach stanu cywilnego, prawo ochrony danych osobowych, prawo bankowe, prawo lotnicze, prawo rolne, prawo morskie, prawo turystyczne, prawo budowlane, prawo telekomunikacyjne, prawo energetyczne, prawo geologiczne i górnicze, prawo ubezpieczeń społecznych, prawo medyczne, prawo weterynaryjne i sanitarne, prawo wyborcze, prawo wojskowe, prawo policyjne, prawo łowieckie, prawo wyznaniowe.

Prawo finansowe (zwane czasem też skarbowym) dotyczy materii związanych ze środkami płatniczymi, dochodami (przychodami) i wydatkami (rozchodami) oraz instrumentami finansowymi. Dzieli się ono przede wszystkim na prawo budżetowe (które normuje kwestie związane z przygotowaniem i uchwaleniem budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego), prawo podatkowe (które normuje kwestie związane z nakładaniem i poborem podatków oraz innych podobnych opłat i danin publicznych), prawo celne (które normuje kwestie związane z opłatami celnymi), prawo dewizowe (które normuje kwestie związane ze środkami płatniczymi), prawo rynku finansowego (które normuje kwestie związane z obrotem instrumentami finansowymi) i prawo rachunkowe (które normuje sposób, w jaki mają być prowadzone księgi rachunkowe).

Prawo procesowe (proceduralne, formalne) dzieli się na: prawo postępowania cywilnego, prawo postępowania karnego, prawo postępowania administracyjnego i prawo postępowania podatkowego[\[15\]](#cite_note-15).

### Podział ze względu na przedmiot regulacji

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=8 "Edytuj sekcję: Podział ze względu na przedmiot regulacji") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=8 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Podział ze względu na przedmiot regulacji")\]

Podziału prawa na gałęzie można także dokonać w płaszczyźnie przedmiotu regulacji danego zespołu norm. Jako przykładowe gałęzie wedle tego kryterium wymienia się m.in.:

- [prawo autorskie](/wiki/Prawo_autorskie "Prawo autorskie")
- [prawo bankowe](/wiki/Prawo_bankowe "Prawo bankowe")
- [prawo wekslowe](/wiki/Prawo_wekslowe "Prawo wekslowe")
- [prawo czekowe](/wiki/Prawo_czekowe "Prawo czekowe")
- [prawo budowlane](/wiki/Prawo_budowlane "Prawo budowlane")
- [prawo celne](/wiki/Prawo_celne "Prawo celne")
- [prawo człowieka](/wiki/Prawa_cz%C5%82owieka "Prawa człowieka")
- [prawo dziecka](/wiki/Prawa_dziecka "Prawa dziecka")
- [prawo energetyczne](/wiki/Prawo_energetyczne_w_Polsce "Prawo energetyczne w Polsce")
- [prawo kanoniczne](/wiki/Prawo_kanoniczne "Prawo kanoniczne")
- [prawo konstytucyjne](/wiki/Prawo_konstytucyjne "Prawo konstytucyjne")
- [prawo konfliktów zbrojnych](/wiki/Prawo_konflikt%C3%B3w_zbrojnych "Prawo konfliktów zbrojnych")
- [prawo lotnicze](/wiki/Prawo_lotnicze "Prawo lotnicze")
- [prawo medyczne](/wiki/Prawo_medyczne "Prawo medyczne")
- [prawo międzynarodowe](/wiki/Prawo_mi%C4%99dzynarodowe "Prawo międzynarodowe")
- [prawo naukowe](/wiki/Prawo_nauki "Prawo nauki")
- [prawo o ruchu drogowym](/wiki/Prawo_o_ruchu_drogowym "Prawo o ruchu drogowym")
- [prawo o szkolnictwie wyższym](/wiki/Prawo_o_szkolnictwie_wy%C5%BCszym "Prawo o szkolnictwie wyższym")
- [prawo ochrony środowiska](/wiki/Prawo_ochrony_%C5%9Brodowiska "Prawo ochrony środowiska")
- [prawo podatkowe](/wiki/Prawo_podatkowe "Prawo podatkowe")
- [prawo prasowe](/wiki/Prawo_prasowe "Prawo prasowe")
- [prawo rolne](/wiki/Prawo_rolne "Prawo rolne")
- [prawo upadłościowe](/wiki/Post%C4%99powanie_upad%C5%82o%C5%9Bciowe "Postępowanie upadłościowe")
- [prawo wyznaniowe](/wiki/Prawo_wyznaniowe "Prawo wyznaniowe")

## Źródła prawa

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=9 "Edytuj sekcję: Źródła prawa") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=9 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Źródła prawa")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Osobny artykuł: [Źródła prawa](/wiki/%C5%B9r%C3%B3d%C5%82a_prawa "Źródła prawa")._

Źródło prawa to to, co stanowi prawo, albo to, co nie stanowi oficjalnie prawa, ale ma duży wpływ na kształt, jaki prawo posiada[\[16\]](#cite_note-16).

Tradycyjnie źródła prawa dzieli się na źródła powstania prawa (z łac. _fontes iuris oriundi_) i źródła poznania prawa (z łac. _fontes iuris cognoscendi_). Pierwsze oznaczają to, co powoduje lub przyczynia się do powstania prawa, drugie to, co umożliwia zapoznanie się z treścią prawa[\[17\]](#cite_note-17).

Do źródeł prawa zaliczamy przede wszystkim:

- akty prawa stanowionego, takie jak konstytucje, ustawy, rozporządzenia, uchwały, zarządzenia, edykty, dekrety, patenty, ordonanse, kodeksy itp.
- dotychczas wydane orzeczenia sądowe, zwane powszechnie precedensami
- prawne zwyczaje
- umowy, traktaty, układy, konwencje, przymierza, pakty, konkordaty, porozumienia, karty, deklaracje, zakładowe i ponadzakładowe układy zbiorowe pracy itp.
- poglądy i opinie uczonych w prawie
- w niektórych państwach święte księgi jak np. Koran
- nakazy rozumu, poczucie tego co słuszne i zasadne albo odwieczne prawa boskie lub prawa przyrody
- potrzeby i nastroje społeczne, aktualne wyzwania gospodarcze i polityczne, układ sił politycznych w parlamencie, powszechnie głoszone i wyznawane poglądy oraz ideologie, możliwości, jakie zostały uzyskane dzięki rozwojowi techniki itp.[\[18\]](#cite_note-18).

Ze względu na dopuszczalność istnienia różnych źródeł prawa, można wyróżnić w kulturze zachodniej dwa systemy prawne: anglosaski system _common law_ i [kontynentalny system prawa](/wiki/System_prawa_kontynentalnego "System prawa kontynentalnego"). Podstawową różnicą między nimi (przynajmniej ze względu na źródła prawa) jest to, że system [_common law_](/wiki/Common_law "Common law") dopuszcza tworzenie prawa przez sądy w wyniku [precedensowych](/wiki/Precedens "Precedens") rozstrzygnięć. Pamiętając o tym, że również w wielu kontynentalnych systemach prawnych wyroki sądów (zwłaszcza najwyższych) mają znaczenie przy późniejszych interpretacjach prawa stanowionego (i mogą zapoczątkować jakąś „linię” orzecznictwa), zwrócić należy uwagę, że wyroki sądów w [kontynentalnych systemach prawa](/wiki/System_prawa_kontynentalnego "System prawa kontynentalnego") mają jednak o wiele mniejsze znaczenie niż wyroki sądów w systemach _common law_. Te ostatnie bowiem tworzą prawo, a te pierwsze tylko je interpretują.

Fakt, że w systemach typu _common law_ sądy biorą udział w tworzeniu prawa nie oznacza jednak braku wpływu normalnych demokratycznych władz na tworzenie prawa w państwach stosujących ten system. Bowiem obok prawa precedensowego (czyli właśnie _common law_) egzystuje również tzw. _statute law_, czyli prawo stanowione przez organ przedstawicielski (parlament).

## Rodzaje prawa

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=10 "Edytuj sekcję: Rodzaje prawa") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=10 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Rodzaje prawa")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Osobny artykuł: [Rodzaje prawa](/wiki/Rodzaje_prawa "Rodzaje prawa")._

- prawo stanowione (ustawowe) (ang. statutory law)
- prawo precedensowe (sądowe) (ang. case law)
- prawo zwyczajowe
- prawo kontraktowe (umowne, konsensualne)
- prawo prawnicze
- prawo religijne
- prawo natury[\[19\]](#cite_note-19).

## Interpretacja tekstu prawnego

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=11 "Edytuj sekcję: Interpretacja tekstu prawnego") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=11 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Interpretacja tekstu prawnego")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Osobny artykuł: [Wykładnia prawa](/wiki/Wyk%C5%82adnia_prawa "Wykładnia prawa")._

Prawo zasadniczo interpretuje się na trzy sposoby: [językowy](/wiki/Wyk%C5%82adnia_j%C4%99zykowa "Wykładnia językowa"), [celowościowy](/wiki/Wyk%C5%82adnia_celowo%C5%9Bciowa "Wykładnia celowościowa") i [systemowy](/wiki/Wyk%C5%82adnia_systemowa "Wykładnia systemowa").

Litera prawa pisanego może być interpretowana w różny sposób, i często prawo _de facto_ zmienia się z czasem, pomimo iż formalnie cały czas ma się do czynienia z tym samym tekstem prawa. Ewolucję taką widać na przykład w przypadku [Konstytucji Stanów Zjednoczonych](/wiki/Konstytucja_Stan%C3%B3w_Zjednoczonych "Konstytucja Stanów Zjednoczonych"), w której wiele przepisów Konstytucji było reinterpretowanych w sposób, który uczynił ich odmiennym od znaczenia jakie miały one w chwili powstania – pomimo iż nie została zmieniona ich treść. Koncepcja dynamicznej (zmieniającej się w czasie) [interpretacji prawa](/wiki/Wyk%C5%82adnia_prawa "Wykładnia prawa") znajduje szerokie uznanie w szybko zmieniających się współcześnie realiach, chociaż nie powinna być standardem przy interpretacji tekstu, a jedynie subsydiarną (pomocniczą) formą przy wykładni językowo-gramatycznej oraz systemowej\[ [potrzebny przypis](/wiki/Pomoc:Przypisy "Pomoc:Przypisy")\].

## Nauki prawne

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=12 "Edytuj sekcję: Nauki prawne") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=12 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Nauki prawne")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Osobny artykuł: [Nauki prawne](/wiki/Nauki_prawne "Nauki prawne")._

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Gerechtigkeit-1537.jpg/220px-Gerechtigkeit-1537.jpg)](/wiki/Plik:Gerechtigkeit-1537.jpg) _Iustitia_ – personifikacja sprawiedliwości (Lucas Cranach d. Ä., 1537. [Amsterdam](/wiki/Amsterdam "Amsterdam"), Fridart Stichting)

Najczęściej wyróżnia się trzy działy nauk prawnych:

- [Dogmatyka prawa](/wiki/Dogmatyka_prawa "Dogmatyka prawa") (szczegółowe nauki prawne) – zajmuje się opisem, systematyzacją i wykładnią prawa obowiązującego. W ramach dogmatyki prawa wyróżnia się dyscypliny odpowiadające różnym gałęziom prawa:

  - [konstytucjonalistyka](/wiki/Prawo_konstytucyjne "Prawo konstytucyjne")
  - [procesualistyka](/wiki/Prawo_formalne "Prawo formalne")
  - [karnistyka](/wiki/Prawo_karne "Prawo karne") (penalistyka)
  - [cywilistyka](/wiki/Prawo_cywilne "Prawo cywilne")
  - [administratywistyka](/wiki/Prawo_administracyjne "Prawo administracyjne")
  - [internacjonalistyka](/wiki/Prawo_mi%C4%99dzynarodowe "Prawo międzynarodowe")
- Ogólne nauki o prawie – zaliczane są tu dyscypliny zajmujące się ogólnymi zagadnieniami związanymi z prawem:
  - [filozofia prawa](/wiki/Filozofia_prawa "Filozofia prawa") – najstarsza z ogólnych nauk o prawie, zajmująca się filozoficzną refleksją nad prawem, jego istotą i celem,
  - [teoria prawa](/wiki/Teoria_prawa "Teoria prawa") – zajmuje się ogólnymi i wspólnymi zagadnieniami nauk dogmatycznoprawnych (problemy stosowania, wykładni, obowiązywania prawa, czy budowy systemu prawnego)
  - [metodologia prawa](/w/index.php?title=Metodologia_prawa&action=edit&redlink=1 "Metodologia prawa (strona nie istnieje)") – wskazuje na metody, jakie są stosowane w naukach prawnych, a także uwypukla specyfikę prawa i nauk prawnych na tle innych dyscyplin naukowych i przedmiotu badań, jakie są w ich zakresie przeprowadzane
  - [psychologia prawa](/w/index.php?title=Psychologia_prawa&action=edit&redlink=1 "Psychologia prawa (strona nie istnieje)")
  - [socjologia prawa](/wiki/Socjologia_prawa "Socjologia prawa")
  - [logika prawnicza](/wiki/Logika_prawnicza "Logika prawnicza")
  - [etyka prawnicza](/wiki/Etyka_prawnicza "Etyka prawnicza") – zajmuje się uwarunkowaniami moralnymi i dylematami moralnymi, jakie wiążą się z tworzeniem prawa, świadczeniem usług prawniczych oraz wydawaniem wyroków sądowych i decyzji administracyjnych
  - [antropologia prawa](/wiki/Antropologia_prawa "Antropologia prawa") – bada związki prawa z kulturą.

- Nauki historycznoprawne:
  - [Historia prawa](/wiki/Historia_prawa "Historia prawa") – bada historię systemów prawnych
  - [prawo rzymskie](/wiki/Prawo_rzymskie "Prawo rzymskie") – bada prawo obowiązujące w starożytnym Rzymie
  - [historia ustrojów państwowych](/w/index.php?title=Historia_ustroj%C3%B3w_pa%C5%84stwowych&action=edit&redlink=1 "Historia ustrojów państwowych (strona nie istnieje)") – bada historię ustrojów państwowych
  - [historia doktryn politycznych i prawnych](/wiki/Historia_doktryn_politycznych_i_prawnych "Historia doktryn politycznych i prawnych") – bada rozwój idei politycznych i prawnych oraz ich wpływ na kształtowanie się instytucji prawnych.

Wiele innych nauk zalicza się do tzw. nauk pomocniczych prawoznawstwa. Są to m.in. [kryminalistyka](/wiki/Kryminalistyka "Kryminalistyka"), [kryminologia](/wiki/Kryminologia "Kryminologia"), [medycyna sądowa](/wiki/Medycyna_s%C4%85dowa "Medycyna sądowa"), [informatyka prawnicza](/wiki/Informatyka_prawnicza "Informatyka prawnicza"), [wiktymologia](/wiki/Wiktymologia "Wiktymologia"), [penologia](/w/index.php?title=Penologia&action=edit&redlink=1 "Penologia (strona nie istnieje)"), [nauki penitencjarne](/w/index.php?title=Nauki_penitencjarne&action=edit&redlink=1 "Nauki penitencjarne (strona nie istnieje)"), [nauki o polityce kryminalnej](/w/index.php?title=Nauki_o_polityce_kryminalnej&action=edit&redlink=1 "Nauki o polityce kryminalnej (strona nie istnieje)"), [cybernetyka prawnicza](/w/index.php?title=Cybernetyka_prawnicza&action=edit&redlink=1 "Cybernetyka prawnicza (strona nie istnieje)"), [statystyka prawnicza](/w/index.php?title=Statystyka_prawnicza&action=edit&redlink=1 "Statystyka prawnicza (strona nie istnieje)"), [prawometria](/w/index.php?title=Prawometria&action=edit&redlink=1 "Prawometria (strona nie istnieje)")[\[20\]](#cite_note-20).

## Stosowanie prawa

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=13 "Edytuj sekcję: Stosowanie prawa") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=13 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Stosowanie prawa")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Osobny artykuł: [Stosowanie prawa](/wiki/Stosowanie_prawa "Stosowanie prawa")._

Stosowanie prawa oznacza autorytatywne przypisywanie danemu stanowi faktycznemu skutków prawnych na podstawie obowiązującego prawa[\[21\]](#cite_note-21).

Prawo stosuje się za pomocą:

- [sylogizmu prawniczego](/wiki/Sylogizm_prawniczy "Sylogizm prawniczy")
- [analogii](/wiki/Analogia_(metoda_stosowania_prawa) "Analogia (metoda stosowania prawa)")
- [ważenia przeciwstawnych zasad](/wiki/Wa%C5%BCenie_przeciwstawnych_zasad "Ważenie przeciwstawnych zasad")
- [modelu argumentacyjnego](/wiki/Argumentacyjny_model_stosowania_prawa "Argumentacyjny model stosowania prawa")
- [naturalnego modelu stosowania prawa](/wiki/Naturalny_model_stosowania_prawa "Naturalny model stosowania prawa")[\[22\]](#cite_note-22).

## Przestrzeganie prawa w praktyce

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=14 "Edytuj sekcję: Przestrzeganie prawa w praktyce") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=14 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przestrzeganie prawa w praktyce")\]

Wiele norm prawnych nie jest w praktyce przestrzeganych. Wynika to z różnych czynników m.in.:

**Przyzwolenie na łamanie normy prawnej** – świadomy i celowy brak reakcji ze strony społeczeństwa czy organów mających prawa te egzekwować sprawia, że reguły te nie są prawem obowiązującym w danym społeczeństwie, a ściślej, że zostały uchylone na mocy tzw. [desuetudo](/wiki/Desuetudo "Desuetudo"). Jeżeli brak reakcji organów państwa nie jest świadomy (np. funkcjonariusze publiczni nie wiedzą, że dane zachowanie jest niedozwolone bądź nakazane przez prawo; albo nie podejmują działań nie dlatego, że negatywnie oceniają normę prawną, tylko dlatego, że im się nie chce) mamy do czynienia z „martwym prawem”, które obowiązuje, ale po prostu nie jest przestrzegane. Tak ma się to np. z zakazem homoseksualnych stosunków płciowych w niektórych stanach USA czy zakazem rozpowszechniania utworów, które są objęte prawami autorskimi, które nie są już aktywnie egzekwowane ( [abandonware](/wiki/Abandonware "Abandonware")). Występuje też sytuacja niewielkiej, choć niezerowej egzekwowalności – np. w przypadku zakazu czerpania korzyści majątkowej z cudzej prostytucji czy też wymiany plików objętych prawami autorskimi w sieciach [P2P](/wiki/Peer-to-peer "Peer-to-peer").

**Lex imperfecta** (norma niedoskonała) – istnieje norma sankcjonowana, która nakazuje lub zakazuje określonego zachowania, lecz w systemie prawa brak sprzężonej z nią normy sankcjonującej, która przewidywałaby sankcję za niezachowanie się w określony sposób[\[23\]](#cite_note-23).

## Zobacz też

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=15 "Edytuj sekcję: Zobacz też") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=15 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Zobacz też")\]

- [Obowiązywanie prawa](/wiki/Obowi%C4%85zywanie_prawa "Obowiązywanie prawa")
- [Stosowanie prawa](/wiki/Stosowanie_prawa "Stosowanie prawa")
- [Wykładnia prawa](/wiki/Wyk%C5%82adnia_prawa "Wykładnia prawa")
- [Sankcje w prawie](/wiki/Sankcje_w_prawie "Sankcje w prawie")
- [System prawny](/wiki/System_prawny "System prawny")
- [Instytucja prawna](/wiki/Instytucja_prawna "Instytucja prawna")
- [Stosunek prawny](/wiki/Stosunek_prawny "Stosunek prawny")
- [Dowód (prawo)](/wiki/Dow%C3%B3d_(prawo) "Dowód (prawo)")
- [Ciężar dowodu](/wiki/Ci%C4%99%C5%BCar_dowodu "Ciężar dowodu")

## Przypisy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=16 "Edytuj sekcję: Przypisy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=16 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przypisy")\]

01. [↑](#cite_ref-1)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 296-297 przypis 22
02. [↑](#cite_ref-2)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 297 przypis 22 _in fine_
03. [↑](#cite_ref-3)Sławomira Wronkowska: Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa, s. 11–20.
04. [↑](#cite_ref-4)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 20.
05. [↑](#cite_ref-5)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 21.
06. [↑](#cite_ref-6)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 21-22.
07. [↑](#cite_ref-7)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 22-24.
08. [↑](#cite_ref-8)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 24-25.
09. [↑](#cite_ref-9)Summa Theologie, I–II, q. 90, a. 1.
10. [↑](#cite_ref-10)[Frédéric Bastiat „Prawo” Instytut im. Ludwiga von Misesa 2007, s. 8](http://www.mises.pl/wp-content/uploads/2007/09/bastiat-prawo.pdf).
11. [↑](#cite_ref-11)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 303.
12. [↑](#cite_ref-12)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 303-304.
13. [↑](#cite_ref-13)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 304.
14. [↑](#cite_ref-14)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 106 i 303.
15. [↑](#cite_ref-15)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 303-312.
16. [↑](#cite_ref-16)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 53.
17. [↑](#cite_ref-17)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 53 przypis nr 1.
18. [↑](#cite_ref-18)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 53-60.
19. [↑](#cite_ref-19)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 53-59.
20. [↑](#cite_ref-20)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 47-50.
21. [↑](#cite_ref-21)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 177.
22. [↑](#cite_ref-22)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 177-183.
23. [↑](#cite_ref-23)Sławomira Wronkowska: Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa, s. 19.

## Bibliografia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=17 "Edytuj sekcję: Bibliografia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=17 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Bibliografia")\]

- Stefan Korycki, Jerzy Kuciński, Zenon Trzciński, Jerzy Zaborowski: _Zarys prawa_. Wyd. 6. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze „LexisNexis”, 2007. [ISBN 978-83-7334-774-8](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788373347748 "Specjalna:Książki/9788373347748"). Brak numerów stron w książce
- Sławomira Wronkowska: Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa. Wydanie 3. Poznań: Wydawnictwo „Ars boni et aequi”, 2005. [ISBN 83-87148-66-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8387148660 "Specjalna:Książki/8387148660")
- Maciej Koszowski, _Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa_, Wydawnictwo CM, Warszawa 2019, [ISBN 978-83-66704-82-4](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788366704824 "Specjalna:Książki/9788366704824")

## Linki zewnętrzne

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Prawo&veaction=edit&section=18 "Edytuj sekcję: Linki zewnętrzne") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Prawo&action=edit&section=18 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Linki zewnętrzne")\]

Informacje w [projektach siostrzanych](/wiki/Wikipedia:Projekty_siostrzane "Wikipedia:Projekty siostrzane")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/13px-Commons-logo.svg.png)](/wiki/Plik:Commons-logo.svg)[**Multimedia**](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Law?uselang=pl) w [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons "Wikimedia Commons")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/15px-Wikiquote-logo.svg.png)](/wiki/Plik:Wikiquote-logo.svg)**[Cytaty](https://pl.wikiquote.org/wiki/Prawo "q:Prawo")** w [Wikicytatach](/wiki/Wikicytaty "Wikicytaty")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Wikinews-logo.svg/15px-Wikinews-logo.svg.png)](/wiki/Plik:Wikinews-logo.svg)**[Wiadomości](https://pl.wikinews.org/wiki/Portal:Prawo_i_przest%C4%99pczo%C5%9B%C4%87 "n:Portal:Prawo i przestępczość")** w [Wikinews](/wiki/Wikinews "Wikinews")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikibooks-logo.svg/15px-Wikibooks-logo.svg.png)](/wiki/Plik:Wikibooks-logo.svg)**[Podręczniki](https://pl.wikibooks.org/wiki/Prawo_karne "b:Prawo karne")** w [Wikibooks](/wiki/Wikibooks "Wikibooks")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/WiktionaryPl_nodesc.svg/15px-WiktionaryPl_nodesc.svg.png)](/wiki/Plik:WiktionaryPl_nodesc.svg)**[Definicje słownikowe](https://pl.wiktionary.org/wiki/prawo "wikt:prawo")** w [Wikisłowniku](/wiki/Wikis%C5%82ownik "Wikisłownik")

- [Internetowy System Aktów Prawnych](http://isap.sejm.gov.pl/)
- [EUR-Lex](http://eur-lex.europa.eu/pl/index.htm)

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Scale_of_justice_gold.png/20px-Scale_of_justice_gold.png)[Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii](/wiki/Wikipedia:Zastrze%C5%BCenia_dotycz%C4%85ce_poj%C4%99%C4%87_prawnych "Wikipedia:Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych").

- [p](/wiki/Szablon:Nauki_spo%C5%82eczne "Szablon:Nauki społeczne")
- [d](/wiki/Dyskusja_szablonu:Nauki_spo%C5%82eczne "Dyskusja szablonu:Nauki społeczne")
- [e](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Szablon:Nauki_spo%C5%82eczne&action=edit)

Nauki społeczne

- [nauki społeczne](/wiki/Nauki_spo%C5%82eczne "Nauki społeczne")
- [obszar nauk społecznych](/w/index.php?title=Obszar_nauk_spo%C5%82ecznych&action=edit&redlink=1 "Obszar nauk społecznych (strona nie istnieje)")

nauki społeczne

- [filozofia](/wiki/Filozofia "Filozofia")
- [psychologia](/wiki/Psychologia "Psychologia")
- [pedagogika](/wiki/Pedagogika "Pedagogika")
- [socjologia](/wiki/Socjologia "Socjologia")
- [politologia](/wiki/Politologia "Politologia")
- [nauki o bezpieczeństwie](/wiki/Nauki_o_bezpiecze%C5%84stwie "Nauki o bezpieczeństwie")
- [nauki o obronności](/wiki/Nauki_o_obronno%C5%9Bci "Nauki o obronności")
- [nauki o polityce](/wiki/Politologia "Politologia")
- [nauki o polityce publicznej](/w/index.php?title=Nauki_o_polityce_publicznej&action=edit&redlink=1 "Nauki o polityce publicznej (strona nie istnieje)")
- [nauki o mediach](/wiki/Medioznawstwo "Medioznawstwo")
- [nauki o poznaniu i komunikacji społecznej](/w/index.php?title=Nauki_o_poznaniu_i_komunikacji_spo%C5%82ecznej&action=edit&redlink=1 "Nauki o poznaniu i komunikacji społecznej (strona nie istnieje)")

[nauki ekonomiczne](/wiki/Nauki_ekonomiczne "Nauki ekonomiczne")

- [ekonomia](/wiki/Ekonomia "Ekonomia")
- [finanse](/wiki/Finanse "Finanse")
- [towaroznawstwo](/wiki/Towaroznawstwo "Towaroznawstwo")
- [nauki o zarządzaniu](/wiki/Nauki_o_zarz%C4%85dzaniu "Nauki o zarządzaniu")

[nauki prawne](/wiki/Nauki_prawne "Nauki prawne")

- [nauki o administracji](/wiki/Administracja "Administracja")
- prawo
- [prawo kanoniczne](/wiki/Prawo_kanoniczne "Prawo kanoniczne")

[nauki interdyscyplinarne](/wiki/Interdyscyplinarno%C5%9B%C4%87 "Interdyscyplinarność")

- [geografia społeczna i ekonomiczna](/wiki/Geografia_spo%C5%82eczno-ekonomiczna "Geografia społeczno-ekonomiczna")

[Kontrola autorytatywna](/wiki/Kontrola_autorytatywna "Kontrola autorytatywna") (dyscyplina naukowa):

- [LCCN](/wiki/Library_of_Congress_Control_Number "Library of Congress Control Number"): [sh85075119](http://lccn.loc.gov/sh85075119)
- [GND](/wiki/Gemeinsame_Normdatei "Gemeinsame Normdatei"): [4048737-4](http://d-nb.info/gnd/4048737-4)
- [BNCF](/wiki/Centralna_Biblioteka_Narodowa_we_Florencji "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji"): [5750](http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id=5750)
- [NKC](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Republiki_Czeskiej "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej"): [ph115914](http://aut.nkp.cz/ph115914)
- [BNE](/wiki/Hiszpa%C5%84ska_Biblioteka_Narodowa "Hiszpańska Biblioteka Narodowa"): [XX526381](http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id=XX526381)
- [J9U](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Izraela "Biblioteka Narodowa Izraela"): [987007558011205171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007558011205171)
- [LNB](/wiki/Biblioteka_Narodowa_%C5%81otwy "Biblioteka Narodowa Łotwy"): [000037720](https://kopkatalogs.lv/F?func=direct&local_base=lnc10&doc_number=000037720&P_CON_LNG=ENG)
- [KRNLK](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Korei "Biblioteka Narodowa Korei"): [KSH1998003033](https://librarian.nl.go.kr/LI/contents/L20101000000.do?id=KSH1998003033)

[Encyklopedie internetowe](/wiki/Encyklopedia_internetowa "Encyklopedia internetowa"):

- [Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica"): [topic/law](https://www.britannica.com/topic/law)
- [The Canadian Encyclopedia](/wiki/The_Canadian_Encyclopedia "The Canadian Encyclopedia"): [law](https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/law/)
- [Treccani](/wiki/Enciclopedia_Treccani "Enciclopedia Treccani"): [diritto](https://www.treccani.it/enciclopedia/diritto)
- [ЕСУ](/wiki/Encyk%C5%82opedija_suczasnoji_Ukrajiny "Encykłopedija suczasnoji Ukrajiny"): [14660](http://esu.com.ua/search_articles.php?id=14660)
- [Catalana](https://www.wikidata.org/wiki/Property:P1296 "d:Property:P1296"): [0099894](https://www.enciclopedia.cat/ec-gec-0099894.xml), [0177021](https://www.enciclopedia.cat/ec-gec-0177021.xml), [0177022](https://www.enciclopedia.cat/ec-gec-0177022.xml)
- [DSDE](/wiki/Den_Store_Danske_Encyklop%C3%A6di "Den Store Danske Encyklopædi"): [jura](https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?p=8313&url_prefix=https://denstoredanske.lex.dk/&id=jura)

Źródło: „ [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Prawo&oldid=74129067](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Prawo&oldid=74129067)”

[Kategorie](/wiki/Specjalna:Kategorie "Specjalna:Kategorie"):

- [Prawo](/wiki/Kategoria:Prawo "Kategoria:Prawo")
- [Teoria prawa](/wiki/Kategoria:Teoria_prawa "Kategoria:Teoria prawa")

Ukryte kategorie:

- [Układ wielokolumnowy z szerokością w niezalecanych jednostkach](/wiki/Kategoria:Uk%C5%82ad_wielokolumnowy_z_szeroko%C5%9Bci%C4%85_w_niezalecanych_jednostkach "Kategoria:Układ wielokolumnowy z szerokością w niezalecanych jednostkach")
- [Artykuły z brakującymi przypisami od 2018-05](/wiki/Kategoria:Artyku%C5%82y_z_brakuj%C4%85cymi_przypisami_od_2018-05 "Kategoria:Artykuły z brakującymi przypisami od 2018-05")
- [Szablon cytowania książki – brak numeru strony](/wiki/Kategoria:Szablon_cytowania_ksi%C4%85%C5%BCki_%E2%80%93_brak_numeru_strony "Kategoria:Szablon cytowania książki – brak numeru strony")

- Tę stronę ostatnio edytowano 29 cze 2024, 11:33.
- Tekst udostępniany na [licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl), z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o [warunkach korzystania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Terms_of_Use/pl).

- [Polityka prywatności](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność](/wiki/Wikipedia:Korzystasz_z_Wikipedii_tylko_na_w%C5%82asn%C4%85_odpowiedzialno%C5%9B%C4%87)
- [Powszechne Zasady Postępowania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Dla deweloperów](https://developer.wikimedia.org)
- [Statystyki](https://stats.wikimedia.org/#/pl.wikipedia.org)
- [Komunikat na temat ciasteczek](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Wersja mobilna](//pl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Prawo&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)