Stratygrafia, czyli jak archeolodzy czytają warstwy ziemi?
5 podstawowych praw stratygrafii · PRAWO SUPERPOZYCJI – warstwy położone wyżej są młodsze od leżących głębiej. · PRAWO PIERWOTNEJ HORYZONTALNOŚCI ...
artefakty ruchome
W ziemi mogą znajdować się zarówno <anchor>artefakty ruchome</anchor> (wszystkie zabytki np. monety, krzemienie, fragmenty naczyń) oraz obiekty nieruchome, które mogą być negatywowe lub pozytywowe. Do negatywowych można zaliczyć jamy, doły, fosy itd. Obiekty pozytywowe to wszelkie konstrukcje naziemne (np. wały, mury), wokół których formują się warstwy późniejsze.
Zabytki i artefakty | Nowości i badania | Archeologia Żywa
Zabytki i artefakty \| Nowości i badania \| Archeologia Żywa[Przejdź do treści](#content "Przejdź do treści")

[![Archeologia Żywa](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20800%20195%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/)

- [Facebook](https://www.facebook.com/ArcheologiaZywa "Facebook")
- [YouTube](https://www.youtube.com/c/ArcheologiaZywa "YouTube")
- [Instagram](https://www.instagram.com/ArcheologiaZywa/ "Instagram")
- [Twitter](https://twitter.com/ArcheologiaZywa "Twitter")

[![Archeologia Żywa](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%201024%20167%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/ "Archeologia Żywa")

MENU

- [O NAS](https://archeologia.com.pl/archiwum/)
  - [Archiwum](https://archeologia.com.pl/archiwum/)
  - [Gdzie nas kupić?](https://archeologia.com.pl/gdzie-kupic-archeologie-zywa/)
  - [Newsletter](https://archeologia.com.pl/newsletter/)
- [PRENUMERATA](https://ibhik.pl/sklep/prenumerata-archeologia-zywa/)
- [ARTYKUŁY](https://archeologia.com.pl/category/artykul/)
  - [Wg tematyki](https://archeologia.com.pl/wg-tematyki/)
    - [Archeowarsztat](https://archeologia.com.pl/category/temat/archeowarsztat/)
    - [Artefakty i zabytki](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/)
    - [Genetyka](https://archeologia.com.pl/category/temat/genetyka/)
    - [Ludzie i społeczeństwa](https://archeologia.com.pl/category/temat/ludzie-i-spoleczenstwa/)
    - [Ciekawostki](https://archeologia.com.pl/category/temat/ciekawostki-historyczne/)
    - [Prawo](https://archeologia.com.pl/category/temat/prawo/)
    - [Rekonstrukcje](https://archeologia.com.pl/category/temat/rekonstrukcje/)
    - [Religie i rytuały](https://archeologia.com.pl/category/temat/religie-i-rytualy/)
    - [Skarby i depozyty](https://archeologia.com.pl/category/temat/skarby/)
    - [Stanowiska archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/temat/stanowiska-archeologiczne/)
    - [Wojna i polityka](https://archeologia.com.pl/category/temat/wojna-polityka/)
    - [Wykopaliska archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/temat/wykopaliska/)
  - [Wg epoki](https://archeologia.com.pl/podzial-na-epoki/)
    - [Paleolit](https://archeologia.com.pl/category/epoka/paleolit/)
    - [Mezolit](https://archeologia.com.pl/category/epoka/mezolit/)
    - [Neolit](https://archeologia.com.pl/category/epoka/neolit/)
    - [Epoka brązu](https://archeologia.com.pl/category/epoka/epoka-brazu/)
    - [Epoka żelaza](https://archeologia.com.pl/category/epoka/epoka-zelaza/)
    - [Starożytność](https://archeologia.com.pl/category/epoka/starozytnosc/)
    - [Średniowiecze](https://archeologia.com.pl/category/epoka/sredniowiecze/)
    - [Nowożytność](https://archeologia.com.pl/category/epoka/nowozytnosc/)
    - [Współczesność](https://archeologia.com.pl/category/epoka/wspolczesnosc/)
    - [Przekrojowo](https://archeologia.com.pl/category/epoka/przekrojowo/)
    - [Nowy Świat](https://archeologia.com.pl/category/epoka/nowy-swiat/)
  - [Wg regionu](https://archeologia.com.pl/category/region/)
    - [Polska](https://archeologia.com.pl/category/region/polska/)
      - [dolnośląskie](https://archeologia.com.pl/tag/dolnoslaskie/)
      - [kujawsko-pomorskie](https://archeologia.com.pl/tag/kujawsko-pomorskie/)
      - [lubuskie](https://archeologia.com.pl/tag/lubuskie/)
      - [łódzkie](https://archeologia.com.pl/tag/lodzkie/)
      - [małopolskie](https://archeologia.com.pl/tag/malopolskie/)
      - [mazowieckie](https://archeologia.com.pl/tag/mazowieckie/)
      - [podkarpackie](https://archeologia.com.pl/tag/podkarpackie/)
      - [podlaskie](https://archeologia.com.pl/tag/podlaskie/)
      - [pomorskie](https://archeologia.com.pl/tag/pomorskie/)
      - [śląskie](https://archeologia.com.pl/tag/slaskie/)
      - [świętokrzyskie](https://archeologia.com.pl/tag/swietokrzyskie/)
      - [warmińsko-mazurskie](https://archeologia.com.pl/tag/warminsko-mazurskie/)
      - [wielkopolskie](https://archeologia.com.pl/tag/wielkopolskie/)
      - [zachodniopomorskie](https://archeologia.com.pl/tag/zachodniopomorskie/)
    - [Świat](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/)
      - [Europa](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/europa/)
      - [Afryka](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/afryka/)
      - [Azja](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/azja/)
      - [Ameryka Pn](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/ameryka-pn/)
      - [Ameryka Pd](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/ameryka-pd/)
      - [Australia i Oceania](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/australia-i-oceania/)
  - [Archeologiczne Sensacje](https://archeologia.com.pl/tag/archeologiczne-sensacje/)
- [WYDARZENIA](https://archeologia.com.pl/kalendarz-wydarzen/)
  - [Kalendarz](https://archeologia.com.pl/kalendarz-wydarzen/)
  - [Kontekst – podcast](https://archeologia.com.pl/kontekst-podcast-archeologia-historia/)
  - [Wydarzenia pod patronatem](https://archeologia.com.pl/patronat-medialny/)
  - [Projekty pod patronatem](https://archeologia.com.pl/projekty/)
  - [Partnerzy](https://archeologia.com.pl/partnerzy/)
- [SKLEP](https://ibhik.pl/kategoria/archeologia-zywa/)
  - [Prenumerata](https://ibhik.pl/sklep/prenumerata-archeologia-zywa/)
  - [Najnowszy numer](https://ibhik.pl/kategoria/archeologia-zywa/numery-az/)
  - [E-wydanie](http://www.e-kiosk.pl/index.php?page=titleissues&id_title=108616)
- [KONTAKT](https://archeologia.com.pl/kontakt/)
  - [Wytyczne dla autorów](https://archeologia.com.pl/kontakt/wytyczne-dla-autorow/)
  - [Patronat medialny](https://archeologia.com.pl/tag/patronat-medialny/)
  - [Współpraca](https://archeologia.com.pl/kontakt/wspolpraca/)

[![Archeologia Żywa](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%2050%2050%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/ "Archeologia Żywa")

MENU

- [O NAS](https://archeologia.com.pl/archiwum/)
  - [Archiwum](https://archeologia.com.pl/archiwum/)
  - [Gdzie nas kupić?](https://archeologia.com.pl/gdzie-kupic-archeologie-zywa/)
  - [Newsletter](https://archeologia.com.pl/newsletter/)
- [PRENUMERATA](https://ibhik.pl/sklep/prenumerata-archeologia-zywa/)
- [ARTYKUŁY](https://archeologia.com.pl/category/artykul/)
  - [Wg tematyki](https://archeologia.com.pl/wg-tematyki/)
    - [Archeowarsztat](https://archeologia.com.pl/category/temat/archeowarsztat/)
    - [Artefakty i zabytki](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/)
    - [Genetyka](https://archeologia.com.pl/category/temat/genetyka/)
    - [Ludzie i społeczeństwa](https://archeologia.com.pl/category/temat/ludzie-i-spoleczenstwa/)
    - [Ciekawostki](https://archeologia.com.pl/category/temat/ciekawostki-historyczne/)
    - [Prawo](https://archeologia.com.pl/category/temat/prawo/)
    - [Rekonstrukcje](https://archeologia.com.pl/category/temat/rekonstrukcje/)
    - [Religie i rytuały](https://archeologia.com.pl/category/temat/religie-i-rytualy/)
    - [Skarby i depozyty](https://archeologia.com.pl/category/temat/skarby/)
    - [Stanowiska archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/temat/stanowiska-archeologiczne/)
    - [Wojna i polityka](https://archeologia.com.pl/category/temat/wojna-polityka/)
    - [Wykopaliska archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/temat/wykopaliska/)
  - [Wg epoki](https://archeologia.com.pl/podzial-na-epoki/)
    - [Paleolit](https://archeologia.com.pl/category/epoka/paleolit/)
    - [Mezolit](https://archeologia.com.pl/category/epoka/mezolit/)
    - [Neolit](https://archeologia.com.pl/category/epoka/neolit/)
    - [Epoka brązu](https://archeologia.com.pl/category/epoka/epoka-brazu/)
    - [Epoka żelaza](https://archeologia.com.pl/category/epoka/epoka-zelaza/)
    - [Starożytność](https://archeologia.com.pl/category/epoka/starozytnosc/)
    - [Średniowiecze](https://archeologia.com.pl/category/epoka/sredniowiecze/)
    - [Nowożytność](https://archeologia.com.pl/category/epoka/nowozytnosc/)
    - [Współczesność](https://archeologia.com.pl/category/epoka/wspolczesnosc/)
    - [Przekrojowo](https://archeologia.com.pl/category/epoka/przekrojowo/)
    - [Nowy Świat](https://archeologia.com.pl/category/epoka/nowy-swiat/)
  - [Wg regionu](https://archeologia.com.pl/category/region/)
    - [Polska](https://archeologia.com.pl/category/region/polska/)
      - [dolnośląskie](https://archeologia.com.pl/tag/dolnoslaskie/)
      - [kujawsko-pomorskie](https://archeologia.com.pl/tag/kujawsko-pomorskie/)
      - [lubuskie](https://archeologia.com.pl/tag/lubuskie/)
      - [łódzkie](https://archeologia.com.pl/tag/lodzkie/)
      - [małopolskie](https://archeologia.com.pl/tag/malopolskie/)
      - [mazowieckie](https://archeologia.com.pl/tag/mazowieckie/)
      - [podkarpackie](https://archeologia.com.pl/tag/podkarpackie/)
      - [podlaskie](https://archeologia.com.pl/tag/podlaskie/)
      - [pomorskie](https://archeologia.com.pl/tag/pomorskie/)
      - [śląskie](https://archeologia.com.pl/tag/slaskie/)
      - [świętokrzyskie](https://archeologia.com.pl/tag/swietokrzyskie/)
      - [warmińsko-mazurskie](https://archeologia.com.pl/tag/warminsko-mazurskie/)
      - [wielkopolskie](https://archeologia.com.pl/tag/wielkopolskie/)
      - [zachodniopomorskie](https://archeologia.com.pl/tag/zachodniopomorskie/)
    - [Świat](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/)
      - [Europa](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/europa/)
      - [Afryka](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/afryka/)
      - [Azja](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/azja/)
      - [Ameryka Pn](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/ameryka-pn/)
      - [Ameryka Pd](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/ameryka-pd/)
      - [Australia i Oceania](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/australia-i-oceania/)
  - [Archeologiczne Sensacje](https://archeologia.com.pl/tag/archeologiczne-sensacje/)
- [WYDARZENIA](https://archeologia.com.pl/kalendarz-wydarzen/)
  - [Kalendarz](https://archeologia.com.pl/kalendarz-wydarzen/)
  - [Kontekst – podcast](https://archeologia.com.pl/kontekst-podcast-archeologia-historia/)
  - [Wydarzenia pod patronatem](https://archeologia.com.pl/patronat-medialny/)
  - [Projekty pod patronatem](https://archeologia.com.pl/projekty/)
  - [Partnerzy](https://archeologia.com.pl/partnerzy/)
- [SKLEP](https://ibhik.pl/kategoria/archeologia-zywa/)
  - [Prenumerata](https://ibhik.pl/sklep/prenumerata-archeologia-zywa/)
  - [Najnowszy numer](https://ibhik.pl/kategoria/archeologia-zywa/numery-az/)
  - [E-wydanie](http://www.e-kiosk.pl/index.php?page=titleissues&id_title=108616)
- [KONTAKT](https://archeologia.com.pl/kontakt/)
  - [Wytyczne dla autorów](https://archeologia.com.pl/kontakt/wytyczne-dla-autorow/)
  - [Patronat medialny](https://archeologia.com.pl/tag/patronat-medialny/)
  - [Współpraca](https://archeologia.com.pl/kontakt/wspolpraca/)

[![](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20%20%22%3E%3C/svg%3E)](https://ibhik.pl/kategoria/prenumerata/)

# Artefakty i zabytki

Zabytek jest materialnym świadectwem historii – przekazuje wiedzę o czasach, w których powstał. Mówi nam nie tylko o ówczesnej kulturze, ale także, osiągnięciach w sztuce, nauce czy gospodarce.

Zabytek w języku potocznym to każdy wytwór działalności człowieka, będący świadectwem minionej epoki (pamiątką przeszłości). Najbardziej wartościowe zabytki, zwane przez archeologów również artefaktami, posiadają wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Jednocześnie, choć często jest kluczowym, czas ich powstania nie przesądza o ich zabytkowości. Równie często to unikatowość, czyli liczba znanych nam egzemplarzy lub przykładów danego wytworu działalności człowieka, przesądza o jego wartości.

Zabytki dzielimy na obiekty ruchome, zwane również artefaktami, oraz nieruchome. Te pierwsze są to zazwyczaj mniejsze lub większe przedmioty, takie jak ceramika, biżuteria, narzędzia, uzbrojenie etc. Do tych drugich należą wszystkie rzeczy, których nie jesteśmy w stanie przenieść ręcznie, czyli zabytkowa drobna zabudowa, budynki, obiekty archeologiczne czy całe [**stanowiska archeologiczne**](https://archeologia.com.pl/category/stanowiska-archeologiczne/).

Nauki humanistyczne zasadniczo i nie stworzyły jednej, uniwersalnej definicji zabytku przydatnej wszystkim naukom, co powoduje szereg nieporozumień. Nawet pomimo tego, że w Europie kwestie legalne związane z zabytkami są regulowane m.in. przez Kartę Wenecką, w zależności od kraju spotykamy się z różnymi definicjami zabytków. Najważniejsze zabytki w skali światowej znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

[![Dotychczas w Polsce odkryto jedynie siedem takich naczyń, z czego tylko cztery zostały wykorzystane jako urny!](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20768%20512%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/rzymskie-naczynie-sprzed-2-tys-lat-odkryte-w-kazimierzy-wielkiej/)

## [Rzymskie naczynie sprzed 2 tys. lat odkryte w Kazimierzy Wielkiej!](https://archeologia.com.pl/rzymskie-naczynie-sprzed-2-tys-lat-odkryte-w-kazimierzy-wielkiej/)

6 września 2024przez [Radosław Biel](https://archeologia.com.pl/autor/radoslaw-biel/ "Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest Radosław Biel")

W trakcie wykopalisk w Kazimierzy Wielkiej (woj. świętokrzyskie) natrafiono na bardzo nietypowy pochówek z pierwszych wieków naszej ery. W grobie, obok elementów uzbrojenia typowych dla wojowników tego okresu, jako urnę na prochy użyto situli – metalowego naczynia, najprawdopodobniej importowanego z terenów Imperium Rzymskiego. To ... [Czytaj więcej...](https://archeologia.com.pl/rzymskie-naczynie-sprzed-2-tys-lat-odkryte-w-kazimierzy-wielkiej/ "Rzymskie naczynie sprzed 2 tys. lat odkryte w Kazimierzy Wielkiej!")

Kategorie [Artefakty i zabytki](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/), [Epoka żelaza](https://archeologia.com.pl/category/epoka/epoka-zelaza/), [Odkrycia archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/artykul/odkrycia-archeologiczne/), [Polska](https://archeologia.com.pl/category/region/polska/), [Wykopaliska archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/temat/wykopaliska/)Tagi [ciałopalenie](https://archeologia.com.pl/tag/cialopalenie/), [cmentarzysko](https://archeologia.com.pl/tag/cmentarzysko/), [groby popielnicowe](https://archeologia.com.pl/tag/groby-popielnicowe/), [handel](https://archeologia.com.pl/tag/handel/), [Instytut Archeologii UJ](https://archeologia.com.pl/tag/instytut-archeologii-uj/), [Kazimierza Wielka](https://archeologia.com.pl/tag/kazimierza-wielka/), [kultura przeworska](https://archeologia.com.pl/tag/kultura-przeworska/), [obiekt rowkowy](https://archeologia.com.pl/tag/obiekt-rowkowy/), [obrzędy pogrzebowe](https://archeologia.com.pl/tag/obrzedy-pogrzebowe/), [okres przedrzymski](https://archeologia.com.pl/tag/okres-przedrzymski/), [pochówek](https://archeologia.com.pl/tag/pochowek/), [Pryncypat](https://archeologia.com.pl/tag/pryncypat/), [starożytny Rzym](https://archeologia.com.pl/tag/starozytny-rzym/), [świętokrzyskie](https://archeologia.com.pl/tag/swietokrzyskie/), [szkielet](https://archeologia.com.pl/tag/szkielet/), [Uniwersytet Jagielloński](https://archeologia.com.pl/tag/uniwersytet-jagiellonski/)

[![Starożytna osada odkryta w gminie Księżpol ma 4-5 ha i może być jedną z większych w województwie lubelskim](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20768%20512%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/bogata-osada-sprzed-1500-lat-odkryta-pod-ksiezpolem/)

## [Bardzo bogata osada sprzed 1600 lat odkryta pod Księżpolem!](https://archeologia.com.pl/bogata-osada-sprzed-1500-lat-odkryta-pod-ksiezpolem/)

2 sierpnia 2024przez [Radosław Biel](https://archeologia.com.pl/autor/radoslaw-biel/ "Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest Radosław Biel")

Na spokojnych polach gminy Księżpol (woj. lubelskie), poszukiwacze z „Grupy Eksploratorzy” odkryli niesamowite zabytki, które rzucają nowe światło na bogatą historię regionu. Bardzo liczne przedmioty z I–V wieku naszej ery, w tym monety i ozdoby, sugerują odkrycie zupełnie nowego, bogatego stanowiska archeologicznego! Podczas prac ... [Czytaj więcej...](https://archeologia.com.pl/bogata-osada-sprzed-1500-lat-odkryta-pod-ksiezpolem/ "Bardzo bogata osada sprzed 1600 lat odkryta pod Księżpolem!")

Kategorie [Artefakty i zabytki](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/), [Epoka żelaza](https://archeologia.com.pl/category/epoka/epoka-zelaza/), [Odkrycia archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/artykul/odkrycia-archeologiczne/), [Polska](https://archeologia.com.pl/category/region/polska/), [Stanowiska archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/temat/stanowiska-archeologiczne/)Tagi [denar](https://archeologia.com.pl/tag/denar/), [denary](https://archeologia.com.pl/tag/denary/), [fibula](https://archeologia.com.pl/tag/fibula/), [fibule](https://archeologia.com.pl/tag/fibule/), [Grupa Eksploratorzy](https://archeologia.com.pl/tag/grupa-eksploratorzy/), [Księżpol](https://archeologia.com.pl/tag/ksiezpol/), [kultura wielbarska](https://archeologia.com.pl/tag/kultura-wielbarska/), [lubelskie](https://archeologia.com.pl/tag/lubelskie/), [monety](https://archeologia.com.pl/tag/monety/), [numizmatyka](https://archeologia.com.pl/tag/numizmatyka/), [osada](https://archeologia.com.pl/tag/osada/), [poszukiwania](https://archeologia.com.pl/tag/poszukiwania/), [WUOZ Lublin](https://archeologia.com.pl/tag/wuoz-lublin/)

[![Siekierka trafi na wystawę "De Profundis… Archeologia ziem powiatu legionowskiego" (fot. profil Facebook Muzeum Historycznego w Legionowie)](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20768%20489%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/wyjatkowa-siekierka-sprzed-5-tys-lat-znaleziona-w-jozefowie/)

## [Wyjątkowa siekierka sprzed 5 tys. lat znaleziona w Józefowie](https://archeologia.com.pl/wyjatkowa-siekierka-sprzed-5-tys-lat-znaleziona-w-jozefowie/)

26 lipca 2024przez [Marta Stańczyk](https://archeologia.com.pl/autor/marta-stanczyk/ "Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest Marta Stańczyk")

Neolityczna siekierka znaleziona przypadkowo podczas prac ogrodowych w Józefowie niedaleko Legionowa została prawdopodobnie wykonana na terenie dzisiejszej Białorusi. Trafiła do Muzeum Historycznego w Legionowie, gdzie będzie można ją zobaczyć na wystawie od września. Siekierka została znaleziona przypadkowo na terenie posesji w Józefowie niedaleko Legionowa. ... [Czytaj więcej...](https://archeologia.com.pl/wyjatkowa-siekierka-sprzed-5-tys-lat-znaleziona-w-jozefowie/ "Wyjątkowa siekierka sprzed 5 tys. lat znaleziona w Józefowie")

Kategorie [Artefakty i zabytki](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/), [Neolit](https://archeologia.com.pl/category/epoka/neolit/), [Odkrycia archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/artykul/odkrycia-archeologiczne/), [Polska](https://archeologia.com.pl/category/region/polska/)Tagi [handel](https://archeologia.com.pl/tag/handel/), [Józefów](https://archeologia.com.pl/tag/jozefow/), [krzemień](https://archeologia.com.pl/tag/krzemienie/), [krzemień kredowy](https://archeologia.com.pl/tag/krzemien-kredowy/), [krzemieniarstwo](https://archeologia.com.pl/tag/krzemieniarstwo/), [kultura ceramiki sznurowej](https://archeologia.com.pl/tag/kultura-ceramiki-sznurowej/), [mazowieckie](https://archeologia.com.pl/tag/mazowieckie/), [Muzeum Historyczne w Legionowie](https://archeologia.com.pl/tag/muzeum-historyczne-w-legionowie/), [narzędzia](https://archeologia.com.pl/tag/narzedzia/)

[![W porównywanych ze sobą przedstawieniach z Toro Muerto i sztuki ludu Tukano powtarzają się pewne sekwencje](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20768%20444%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/czym-sa-petroglify-z-toro-muerto-nowe-ustalenia-polakow/)

## [Czym są petroglify z Toro Muerto? Nowe ustalenia Polaków](https://archeologia.com.pl/czym-sa-petroglify-z-toro-muerto-nowe-ustalenia-polakow/)

2 maja 2024przez [Ewelina Krajczyńska](https://archeologia.com.pl/autor/ewelina-krajczynska/ "Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest Ewelina Krajczyńska")

Wzory geometryczne, linie, zygzaki, które towarzyszą wizerunkom tancerzy (danzantes) wyrytych w blokach skalnych peruwiańskiego Toro Muerto to nie węże czy pioruny, ale zapis pieśni – sugerują polscy naukowcy, analizujący sztukę naskalną sprzed 2 tys. lat. W Peru znajduje się jedno z najbogatszych w sztukę ... [Czytaj więcej...](https://archeologia.com.pl/czym-sa-petroglify-z-toro-muerto-nowe-ustalenia-polakow/ "Czym są petroglify z Toro Muerto? Nowe ustalenia Polaków")

Kategorie [Ameryka Pd](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/ameryka-pd/), [Artefakty i zabytki](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/), [Nowy Świat](https://archeologia.com.pl/category/epoka/nowy-swiat/), [Odkrycia archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/artykul/odkrycia-archeologiczne/), [Religie i rytuały](https://archeologia.com.pl/category/temat/religie-i-rytualy/)Tagi [badania naukowe](https://archeologia.com.pl/tag/badania-naukowe/), [etnografia](https://archeologia.com.pl/tag/etnografia/), [kosmogonia](https://archeologia.com.pl/tag/kosmogonia/), [muzyka](https://archeologia.com.pl/tag/muzyka/), [okres prekolumbijski](https://archeologia.com.pl/tag/okres-prekolumbijski/), [Peru](https://archeologia.com.pl/tag/peru/), [petroglify](https://archeologia.com.pl/tag/petroglify/), [sztuka naskalna](https://archeologia.com.pl/tag/sztuka-naskalna/), [Toro Muerto](https://archeologia.com.pl/tag/toro-muerto/), [Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu](https://archeologia.com.pl/tag/uniwersytet-adama-mickiewicza-w-poznaniu/), [Uniwersytet Warszawski](https://archeologia.com.pl/tag/uniwersytet-warszawski/), [zabytki sakralne](https://archeologia.com.pl/tag/zabytki-sakralne/)

[![Widok Portyku Jońskiego I Kapitelu Korynckiego](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20768%20512%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/w-starozytnym-nea-pafos-ceramike-glownie-produkowano-lokalnie/)

## [W starożytnym Nea Pafos ceramikę głównie produkowano lokalnie](https://archeologia.com.pl/w-starozytnym-nea-pafos-ceramike-glownie-produkowano-lokalnie/)

19 kwietnia 2024przez [Ewelina Krajczyńska](https://archeologia.com.pl/autor/ewelina-krajczynska/ "Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest Ewelina Krajczyńska")

Mieszkańcy cypryjskiego Nea Pafos naczynia kuchenne produkowali sami. Garncarze nie wkładali wiele czasu w ich produkcję, a garnki i rondle wykonywali w dużych ilościach. Zrobione były z gliny, pozbawione dekoracji, często pękały – wynika z badania polskich archeolożek. W starożytności Cypr znajdował się najpierw ... [Czytaj więcej...](https://archeologia.com.pl/w-starozytnym-nea-pafos-ceramike-glownie-produkowano-lokalnie/ "W starożytnym Nea Pafos ceramikę głównie produkowano lokalnie")

Kategorie [Artefakty i zabytki](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/), [Europa](https://archeologia.com.pl/category/region/swiat/europa/), [Odkrycia archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/artykul/odkrycia-archeologiczne/), [Starożytność](https://archeologia.com.pl/category/epoka/starozytnosc/)Tagi [analiza ceramiki](https://archeologia.com.pl/tag/analiza-ceramiki/), [badania naukowe](https://archeologia.com.pl/tag/badania-naukowe/), [Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW](https://archeologia.com.pl/tag/centrum-archeologii-srodziemnomorskiej-uw/), [ceramika](https://archeologia.com.pl/tag/ceramika/), [Cypr](https://archeologia.com.pl/tag/cypr/), [handel](https://archeologia.com.pl/tag/handel/), [Instytut Kultur Śródziemnomorski i Orientalnych PAN](https://archeologia.com.pl/tag/instytut-kultur-srodziemnomorski-i-orientalnych-pan/), [miasta](https://archeologia.com.pl/tag/miasta/), [Nea Pafos](https://archeologia.com.pl/tag/nea-pafos/), [rzemiosło](https://archeologia.com.pl/tag/rzemioslo/), [starożytna Grecja](https://archeologia.com.pl/tag/starozytna-grecja/), [UNESCO](https://archeologia.com.pl/tag/unesco/)

[![Krzemien Wolynski](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20768%20480%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/wiorowiec-sztylet-majacy-ok-6-000-lat-odkryty-w-drazgowie/)

## [Wiórowiec-sztylet mający ok. 6 000 lat odkryty w Drążgowie](https://archeologia.com.pl/wiorowiec-sztylet-majacy-ok-6-000-lat-odkryty-w-drazgowie/)

9 kwietnia 2024przez [Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków](https://archeologia.com.pl/autor/lubelski-wojewodzki-konserwator-zabytkow/ "Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków")

Kolejny cenny zabytek archeologiczny odkryty na terenie woj. lubelskiego. Tym razem to tzw. wiórowiec-sztylet wiązany z neolityczną kulturą lubelsko-wołyńską, datowaną na okres 4100–3650 lat p.n.e. W ostatnim czasie do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie przekazany został retuszowany wiór (o długości ok. 13 cm), ... [Czytaj więcej...](https://archeologia.com.pl/wiorowiec-sztylet-majacy-ok-6-000-lat-odkryty-w-drazgowie/ "Wiórowiec-sztylet mający ok. 6 000 lat odkryty w Drążgowie")

Kategorie [Artefakty i zabytki](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/), [Neolit](https://archeologia.com.pl/category/epoka/neolit/), [Odkrycia archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/artykul/odkrycia-archeologiczne/), [Polska](https://archeologia.com.pl/category/region/polska/)Tagi [krzemień](https://archeologia.com.pl/tag/krzemienie/), [krzemień wołyński](https://archeologia.com.pl/tag/krzemien-wolynski/), [krzemieniarstwo](https://archeologia.com.pl/tag/krzemieniarstwo/), [kultura lubelsko-wołyńska](https://archeologia.com.pl/tag/kultura-lubelsko-wolynska/), [lubelskie](https://archeologia.com.pl/tag/lubelskie/), [WUOZ Lublin](https://archeologia.com.pl/tag/wuoz-lublin/)

[![Miedziana siekierka zaraz po odkryciu - strona dolna](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20768%20576%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/najstarsza-miedziana-siekiera-w-polsce-moze-miec-ponad-6-tys-lat/)

## [Najstarsza miedziana siekiera w Polsce? Może mieć nawet 6 tys. lat!](https://archeologia.com.pl/najstarsza-miedziana-siekiera-w-polsce-moze-miec-ponad-6-tys-lat/)

3 kwietnia 2024przez [Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków](https://archeologia.com.pl/autor/lubelski-wojewodzki-konserwator-zabytkow/ "Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków")

Pod koniec sierpnia 2023 roku Paweł Małkowicz zorganizował „Kresowy Zlot Poszukiwaczy”, uzyskując wcześniej wymagane zgody właścicieli terenu, na którym planował prowadzenie poszukiwań oraz pozwolenie Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Przed zlotem przeprowadził wstępne przeszukanie wskazanego terenu, aby zebrać mogące tam wystąpić zabytki archeologiczne, pozostawiając współczesne ... [Czytaj więcej...](https://archeologia.com.pl/najstarsza-miedziana-siekiera-w-polsce-moze-miec-ponad-6-tys-lat/ "Najstarsza miedziana siekiera w Polsce? Może mieć nawet 6 tys. lat!")

Kategorie [Artefakty i zabytki](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/), [Neolit](https://archeologia.com.pl/category/epoka/neolit/), [Odkrycia archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/artykul/odkrycia-archeologiczne/), [Polska](https://archeologia.com.pl/category/region/polska/)Tagi [chalkolit](https://archeologia.com.pl/tag/chalkolit/), [Instytut Archeologii UMCS](https://archeologia.com.pl/tag/instytut-archeologii-umcs/), [kultura trypolska](https://archeologia.com.pl/tag/kultura-trypolska/), [Matcze](https://archeologia.com.pl/tag/matcze/), [miedź](https://archeologia.com.pl/tag/miedz/), [militaria](https://archeologia.com.pl/tag/militaria/), [poszukiwania](https://archeologia.com.pl/tag/poszukiwania/), [siekierka](https://archeologia.com.pl/tag/siekierka/), [WUOZ Lublin](https://archeologia.com.pl/tag/wuoz-lublin/)

[![Dotychczas odkryto zaledwie 15 tego rodzaju artefaktów na terenie Europy](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20768%20480%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/sredniowieczna-szlufka-kamien-pomorski/)

## [Rzadka średniowieczna szlufka znaleziona w okolicy Kamienia Pomorskiego](https://archeologia.com.pl/sredniowieczna-szlufka-kamien-pomorski/)

25 marca 2024przez [Radosław Biel](https://archeologia.com.pl/autor/radoslaw-biel/ "Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest Radosław Biel")

Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej niedawno poinformowało o niezwykłym odkryciu, które miało miejsce w okolicach Kamienia Pomorskiego w województwie zachodniopomorskim. Na rzadką, średniowieczną szlufkę natrafił Damian Tomczyk, aktywny członek lokalnego Stowarzyszenia im. Św. Korduli, podczas legalnych poszukiwań z użyciem wykrywaczy metali. Rzadki artefakt, późnośredniowieczna szlufka ... [Czytaj więcej...](https://archeologia.com.pl/sredniowieczna-szlufka-kamien-pomorski/ "Rzadka średniowieczna szlufka znaleziona w okolicy Kamienia Pomorskiego")

Kategorie [Artefakty i zabytki](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/), [Odkrycia archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/artykul/odkrycia-archeologiczne/), [Polska](https://archeologia.com.pl/category/region/polska/), [Średniowiecze](https://archeologia.com.pl/category/epoka/sredniowiecze/)Tagi [akcesoria stroju](https://archeologia.com.pl/tag/akcesoria-stroju/), [handel](https://archeologia.com.pl/tag/handel/), [Kamień Pomorski](https://archeologia.com.pl/tag/kamien-pomorski/), [moda](https://archeologia.com.pl/tag/moda/), [Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej](https://archeologia.com.pl/tag/muzeum-historii-ziemi-kamienskiej/), [poszukiwania](https://archeologia.com.pl/tag/poszukiwania/), [Stowarzyszenie Eksploracyjne im. św. Korduli](https://archeologia.com.pl/tag/stowarzyszenie-eksploracyjne-im-sw-korduli/), [zachodniopomorskie](https://archeologia.com.pl/tag/zachodniopomorskie/)

[![Papieska Bulla Zachodniopomorskie](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20768%20480%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/fragment-bulli-papieskiej-znaleziony-w-okolicy-wysokiej-kamienskiej/)

## [Fragment bulli papieskiej znaleziony w okolicy Wysokiej Kamieńskiej](https://archeologia.com.pl/fragment-bulli-papieskiej-znaleziony-w-okolicy-wysokiej-kamienskiej/)

25 marca 202425 marca 2024przez [Małgorzata Miszczuk](https://archeologia.com.pl/autor/malgorzata-miszczuk/ "Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest Małgorzata Miszczuk")

Fragment średniowiecznej ołowianej bulli papieskiej odkryto w pobliżu Wysokiej Kamieńskiej (woj. zachodniopomorskie). To trzecia bulla, która w ostatnich latach trafiła do Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej, druga w ciągu roku. Jej odkrywcą jest Jacek Ukowski – prezes Stowarzyszenia im. św. Korduli. Członkowie Stowarzyszenie im. św. ... [Czytaj więcej...](https://archeologia.com.pl/fragment-bulli-papieskiej-znaleziony-w-okolicy-wysokiej-kamienskiej/ "Fragment bulli papieskiej znaleziony w okolicy Wysokiej Kamieńskiej")

Kategorie [Artefakty i zabytki](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/), [Odkrycia archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/artykul/odkrycia-archeologiczne/), [Polska](https://archeologia.com.pl/category/region/polska/), [Średniowiecze](https://archeologia.com.pl/category/epoka/sredniowiecze/)Tagi [bulla papieska](https://archeologia.com.pl/tag/bulla-papieska/), [chrześcijaństwo](https://archeologia.com.pl/tag/chrzescijanstwo/), [Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej](https://archeologia.com.pl/tag/muzeum-historii-ziemi-kamienskiej/), [ołów](https://archeologia.com.pl/tag/olow/), [poszukiwania](https://archeologia.com.pl/tag/poszukiwania/), [Stowarzyszenie Eksploracyjne im. św. Korduli](https://archeologia.com.pl/tag/stowarzyszenie-eksploracyjne-im-sw-korduli/), [Wysoka Kamieńska](https://archeologia.com.pl/tag/wysoka-kamienska/), [zachodniopomorskie](https://archeologia.com.pl/tag/zachodniopomorskie/)

[![Monetę na terenie gminy Wojciechowice odnalazł Kami Bilski ze Stowarzyszenia „Wspólne Dziedzictwo” z Opatow](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20768%20432%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/tylko-3-w-europie-rzadka-moneta-sprzed-2-tys-lat-odkryta-pod-opatowem/)

## [Tylko 3 w Europie! Rzadka moneta sprzed 2 tys. lat odkryta pod Opatowem](https://archeologia.com.pl/tylko-3-w-europie-rzadka-moneta-sprzed-2-tys-lat-odkryta-pod-opatowem/)

19 marca 2024przez [Radosław Biel](https://archeologia.com.pl/autor/radoslaw-biel/ "Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest Radosław Biel")

Na terenie województwa świętokrzyskiego, Kami Bilski, działający w ramach Stowarzyszenia „Wspólne Dziedzictwo” z Opatowa, odnalazł monetę o wyjątkowym znaczeniu – stater typu Kryspinów. Złota moneta celtycka, mająca prawie 2 000 lat, była dotąd znana zaledwie z dwóch innych egzemplarzy! Ten rzadki artefakt został odkryty ... [Czytaj więcej...](https://archeologia.com.pl/tylko-3-w-europie-rzadka-moneta-sprzed-2-tys-lat-odkryta-pod-opatowem/ "Tylko 3 w Europie! Rzadka moneta sprzed 2 tys. lat odkryta pod Opatowem")

Kategorie [Artefakty i zabytki](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/), [Epoka żelaza](https://archeologia.com.pl/category/epoka/epoka-zelaza/), [Odkrycia archeologiczne](https://archeologia.com.pl/category/artykul/odkrycia-archeologiczne/), [Polska](https://archeologia.com.pl/category/region/polska/)Tagi [Celtowie](https://archeologia.com.pl/tag/celtowie/), [handel](https://archeologia.com.pl/tag/handel/), [kultura lateńska](https://archeologia.com.pl/tag/kultura-latenska/), [monety](https://archeologia.com.pl/tag/monety/), [monety Celtów](https://archeologia.com.pl/tag/monety-celtow/), [numizmatyka](https://archeologia.com.pl/tag/numizmatyka/), [Opatów](https://archeologia.com.pl/tag/opatow/), [poszukiwania](https://archeologia.com.pl/tag/poszukiwania/), [stater](https://archeologia.com.pl/tag/stater/), [stowarzyszenie „Wspólne Dziedzictwo”](https://archeologia.com.pl/tag/stowarzyszenie-wspolne-dziedzictwo/), [świętokrzyskie](https://archeologia.com.pl/tag/swietokrzyskie/), [Wojciechowice](https://archeologia.com.pl/tag/wojciechowice/), [WUOZ Kielce](https://archeologia.com.pl/tag/wuoz-kielce/), [złoto](https://archeologia.com.pl/tag/zloto/)

[Starsze wpisy](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/page/2/)

Page1 [Page2](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/page/2/)… [Page10](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/page/10/) [Następny →](https://archeologia.com.pl/category/temat/artefakty-zabytki/page/2/)

[![Archeologia Żywa 3 2024 Transport](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20900%201200%22%3E%3C/svg%3E)](https://archeologia.com.pl/archeologia-zywa-3-93-2024/)

**WSPIERAJ I PRENUMERUJ**

**„ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ”!**

Zapłać raz, czytaj cały rok

[ZAMÓW PRENUMERATĘ](https://ibhik.pl/sklep/prenumerata-archeologia-zywa/)

## OBSERWUJ NAS NA

- [Facebook](https://www.facebook.com/ArcheologiaZywa "Facebook")
- [YouTube](https://www.youtube.com/@ArcheologiaZywa "YouTube")
- [Instagram](https://www.instagram.com/ArcheologiaZywa/ "Instagram")
- [Twitter](https://twitter.com/ArcheologiaZywa "Twitter")

### **NAJNOWSZY WYKŁAD NA YT**

[![Wieza Ksiazeca Siedlecin](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%201921%201081%22%3E%3C/svg%3E)](https://youtu.be/-CwaWTdZ0bg)

## NA SKRÓTY

- [Kto i jak zbudował piramidy?](https://archeologia.com.pl/piramidy-jak-budowano/)
- [Czy Wielka Lechia istniała?](https://archeologia.com.pl/wielka-lechia-pseudoarcheologia-o-poczatkach-polski/)
- [Prehistoria](https://archeologia.com.pl/prehistoria-definicja-epoki-odkrycia/)
- [Epoka żelaza](https://archeologia.com.pl/category/epoka/epoka-zelaza/)
- [Starożytność](https://archeologia.com.pl/category/epoka/starozytnosc/)
- [Średniowiecze](https://archeologia.com.pl/category/epoka/sredniowiecze/)
- [Starożytny Rzym](https://archeologia.com.pl/tag/starozytny-rzym/)
- [Starożytna Grecja](https://archeologia.com.pl/tag/starozytna-grecja/)
- [Starożytny Egipt](https://archeologia.com.pl/tag/starozytny-egipt/)
- [Rekonstrukcje](https://archeologia.com.pl/category/temat/rekonstrukcje/)
- [Skarby i depozyty](https://archeologia.com.pl/category/temat/skarby/)
- [Archeologia FAQ](https://archeologia.com.pl/#wszystko-o-archeologii)
- [Archeologiczne Sensacje](https://archeologia.com.pl/tag/archeologiczne-sensacje/)

- [RSS](https://archeologia.com.pl/category/artykul/feed/)
- [Polityka prywatności](https://archeologia.com.pl/polityka-prywatnosci/)
- [Obowiązek informacyjny](https://archeologia.com.pl/obowiazek-informacyjny/)
- [Kontakt](https://archeologia.com.pl/kontakt/)
- [Wytyczne dla autorów](https://archeologia.com.pl/kontakt/wytyczne-dla-autorow/)

- [Facebook](https://www.facebook.com/ArcheologiaZywa "Facebook")
- [YouTube](https://www.youtube.com/c/ArcheologiaZywa "YouTube")
- [Instagram](https://www.instagram.com/ArcheologiaZywa/ "Instagram")
- [Twitter](https://twitter.com/ArcheologiaZywa "Twitter")
- [WordPress](https://archeologia.com.pl/ "WordPress")
- [LinkedIn](https://www.linkedin.com/company/11003497/ "LinkedIn")
- [Pinterest](https://pl.pinterest.com/archeologiazywa/ "Pinterest")

© 1996-2024 Archeologia Żywa

![css.php](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%201%201%22%3E%3C/svg%3E)

Szukaj: