Film animowany – Wikipedia, wolna encyklopedia
Historia polskiej animacji sięga Władysława Starewicza, który jeszcze pod zaborem rosyjskim nakręcił Zemstę kinooperatora (1912), poklatkową parodię ...
fenakistiskop
W okresie poprzedzającym powszechną dostępność taśmy filmowej istniały urządzenia pozwalające na odtwarzanie krótkich animowanych sekwencji. Należały do nich <anchor>fenakistiskop</anchor> (oparty na wykorzystaniu rotacji dysku z rysunkami), zoetrop (gdzie rysunki były umieszczone na powierzchni obracającego się cylindra) oraz praksinoskop, będący rozbudowaną wersją zoetropu. Innym powszechnie stosowanym rozwiązaniem jest kineograf (ang. flipbook), gdzie do odtworzenia animacji wymagana jest bezpośrednia akcja oglądającego (w postaci czynności szybkiego wertowania książki zawierającej kolejne obrazy).
Fenakistiskop – Wikipedia, wolna encyklopedia
Fenakistiskop – Wikipedia, wolna encyklopedia[Przejdź do zawartości](#bodyContent)

Menu główne

Menu główne

przypnijukryj

Nawigacja


- [Strona główna](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna "Przejdź na stronę główną [z]")
- [Losuj artykuł](/wiki/Specjalna:Losowa_strona "Załaduj losową stronę [x]")
- [Kategorie artykułów](/wiki/Portal:Kategorie_G%C5%82%C3%B3wne)
- [Najlepsze artykuły](/wiki/Wikipedia:Wyr%C3%B3%C5%BCniona_zawarto%C5%9B%C4%87_Wikipedii)
- [Częste pytania (FAQ)](/wiki/Pomoc:FAQ)

Dla czytelników


- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Kontakt](/wiki/Wikipedia:Kontakt_z_wikipedystami)
- [Wspomóż Wikipedię](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_pl.wikipedia.org&uselang=pl "Pomóż nam")

Dla wikipedystów


- [Pierwsze kroki](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)
- [Portal wikipedystów](/wiki/Wikipedia:Portal_wikipedyst%C3%B3w "O projekcie – co możesz zrobić, gdzie możesz znaleźć informacje")
- [Ogłoszenia](/wiki/Wikipedia:Tablica_og%C5%82osze%C5%84)
- [Zasady](/wiki/Wikipedia:Zasady)
- [Pomoc](/wiki/Pomoc:Spis_tre%C5%9Bci)
- [Ostatnie zmiany](/wiki/Specjalna:Ostatnie_zmiany "Lista ostatnich zmian w Wikipedii. [r]")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![wolna encyklopedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-pl.svg)](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna)

[Szukaj](/wiki/Specjalna:Szukaj "Przeszukaj Wikipedię [f]")

Szukaj

Wygląd

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Fenakistiskop "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Fenakistiskop "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Narzędzia osobiste

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Fenakistiskop "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Fenakistiskop "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Strony dla anonimowych edytorów [dowiedz się więcej](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)

- [Edycje](/wiki/Specjalna:M%C3%B3j_wk%C5%82ad "Lista edycji wykonanych z tego adresu IP [y]")
- [Dyskusja](/wiki/Specjalna:Moja_dyskusja "Dyskusja użytkownika dla tego adresu IP [n]")

## Spis treści

przypnijukryj

- Początek

- [1Przypisy](#Przypisy)

Przełącz stan spisu treści

# Fenakistiskop

37 języków

- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B5%D8%B1%D9%8A "منظار الخداع البصري – arabski")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Fenaquistoscopiu "Fenaquistoscopiu – asturyjski")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Fenakistiskop "Fenakistiskop – azerbejdżański")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF "Фенакистископ – bułgarski")
- [Brezhoneg](https://br.wikipedia.org/wiki/Fenakistoskop "Fenakistoskop – bretoński")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Fenaquistoscopi "Fenaquistoscopi – kataloński")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Phenakistiskop "Phenakistiskop – niemiecki")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Phenakistiscope "Phenakistiscope – angielski")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Fenaquistoscopio "Fenaquistoscopio – hiszpański")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Fenakistiskopo "Fenakistiskopo – esperanto")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D9%86 "فریب‌بین – perski")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A9nakistiscope "Phénakistiscope – francuski")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%ED%8E%98%EB%82%98%ED%82%A4%EC%8A%A4%ED%86%A0%EC%8A%A4%EC%BD%94%ED%94%84 "페나키스토스코프 – koreański")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%96%D5%A5%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D5%BD%D5%BF%D5%AB%D5%BD%D5%AF%D5%B8%D5%BA "Ֆենակիստիսկոպ – ormiański")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Fenakistoskop "Fenakistoskop – indonezyjski")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/Phenakistiscope "Phenakistiscope – islandzki")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Fenachistoscopio "Fenachistoscopio – włoski")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A4%D7%A0%D7%A7%D7%99%D7%A1%D7%98%D7%99%D7%A1%D7%A7%D7%95%D7%A4 "פנקיסטיסקופ – hebrajski")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF "Фенакистоскоп – macedoński")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AB%E0%B5%86%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8B%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%8D "ഫെനാക്കിസ്റ്റോസ്കോപ്പ് – malajalam")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Fenakistiscoop "Fenakistiscoop – niderlandzki")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%95%E3%82%A7%E3%83%8A%E3%82%AD%E3%82%B9%E3%83%88%E3%82%B9%E3%82%B3%E3%83%BC%E3%83%97 "フェナキストスコープ – japoński")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Fenakistiskop "Fenakistiskop – norweski (bokmål)")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Fenakistiskop "Fenakistiskop – uzbecki")
- [Plattdüütsch](https://nds.wikipedia.org/wiki/Phenakistiskop "Phenakistiskop – dolnoniemiecki")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Fenacistosc%C3%B3pio "Fenacistoscópio – portugalski")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF "Фенакистископ – rosyjski")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Stroboscopic_disc "Stroboscopic disc – Simple English")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF "Фенакистоскоп – serbski")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Fenakistoskop "Fenakistoskop – serbsko-chorwacki")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Fenakistiskooppi "Fenakistiskooppi – fiński")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Phenakistoskop "Phenakistoskop – szwedzki")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Fenakistiskop "Fenakistiskop – turecki")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF "Фенакістископ – ukraiński")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%DB%8C%D9%86%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D9%B9%D9%88%D8%B3%DA%A9%D9%88%D9%BE "فیناکسٹوسکوپ – urdu")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C4%A9a_%C4%91%E1%BB%99ng_h%E1%BB%8Da "Đĩa động họa – wietnamski")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%B2%BB%E7%B4%8D%E5%A5%87%E9%8F%A1 "費納奇鏡 – chiński")

[Edytuj linki](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q490049#sitelinks-wikipedia "Edytuj linki pomiędzy wersjami językowymi")

- [Artykuł](/wiki/Fenakistiskop "Zobacz stronę treści [c]")
- [Dyskusja](/w/index.php?title=Dyskusja:Fenakistiskop&action=edit&redlink=1 "Dyskusja o zawartości tej strony (strona nie istnieje) [t]")

polski

- [Czytaj](/wiki/Fenakistiskop)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Fenakistiskop&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Fenakistiskop&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Fenakistiskop&action=history "Starsze wersje tej strony [h]")

Narzędzia

Narzędzia

przypnijukryj

Działania


- [Czytaj](/wiki/Fenakistiskop)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Fenakistiskop&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Fenakistiskop&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Fenakistiskop&action=history)

Ogólne


- [Linkujące](/wiki/Specjalna:Linkuj%C4%85ce/Fenakistiskop "Pokaż listę wszystkich stron linkujących do tej strony [j]")
- [Zmiany w linkowanych](/wiki/Specjalna:Zmiany_w_linkowanych/Fenakistiskop "Ostatnie zmiany w stronach, do których ta strona linkuje [k]")
- [Prześlij plik](//pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prześlij_plik "Prześlij pliki [u]")
- [Strony specjalne](/wiki/Specjalna:Strony_specjalne "Lista wszystkich stron specjalnych [q]")
- [Link do tej wersji](/w/index.php?title=Fenakistiskop&oldid=64470889 "Stały link do tej wersji tej strony")
- [Informacje o tej stronie](/w/index.php?title=Fenakistiskop&action=info "Więcej informacji na temat tej strony")
- [Cytowanie tego artykułu](/w/index.php?title=Specjalna:Cytuj&page=Fenakistiskop&id=64470889&wpFormIdentifier=titleform "Informacja o tym jak należy cytować tę stronę")
- [Zobacz skrócony adres URL](/w/index.php?title=Specjalna:Skr%C3%B3%C4%87_adres_URL&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FFenakistiskop)
- [Pobierz kod QR](/w/index.php?title=Specjalna:Kod_QR&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FFenakistiskop)
- [Element Wikidanych](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q490049 "Link do powiązanego elementu w repozytorium danych [g]")

Drukuj lub eksportuj


- [Utwórz książkę](/w/index.php?title=Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCka&bookcmd=book_creator&referer=Fenakistiskop)
- [Pobierz jako PDF](/w/index.php?title=Specjalna:DownloadAsPdf&page=Fenakistiskop&action=show-download-screen)
- [Wersja do druku](/w/index.php?title=Fenakistiskop&printable=yes "Wersja do wydruku [p]")

W innych projektach


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Phenakistoscope)

Wygląd

przypnijukryj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Phenakistoscope_3g07690u.jpg/150px-Phenakistoscope_3g07690u.jpg)](/wiki/Plik:Phenakistoscope_3g07690u.jpg) Tarcza fenakistiskopu [Eadwearda Muybridge'a](/wiki/Eadweard_Muybridge "Eadweard Muybridge"), przedstawiającego tańczącą parę

**Fenakistiskop** – XIX-wieczna zabawka optyczna, wykorzystująca właściwości ludzkiej percepcji, dla stworzenia wrażenia ruchu szybko przesuwających się obrazków. Urządzenie składało się z drążka i umieszczonej na nim okrągłej tarczy z ciężkiego papieru; dookoła tarczy umieszczone były rysunki, przedstawiające kolejne etapy ruchu, przedzielone niewielkimi otworami. Odbiorca stawał przed lustrem, umieszczając fenakistiskop zadrukowaną stroną w kierunku tafli, a następnie wprawiał tarczę w ruch i spoglądał przez otwory w tarczy; powodowało to powstanie złudzenia optycznego – odbijające się w lustrze rysunki zlewały się ze sobą, tworząc pozór ruchu[\[1\]](#cite_note-sit.26-1)[\[2\]](#cite_note-lp.19-2). Urządzenie mogło przedstawiać tylko sam ruch, ale mogło też opowiadać króciutkie historyjki[\[1\]](#cite_note-sit.26-1).

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Animated_phenakistiscope_disc_-_Running_rats_Fantascope_by_Thomas_Mann_Baynes_1833.gif/220px-Animated_phenakistiscope_disc_-_Running_rats_Fantascope_by_Thomas_Mann_Baynes_1833.gif)](/wiki/Plik:Animated_phenakistiscope_disc_-_Running_rats_Fantascope_by_Thomas_Mann_Baynes_1833.gif) Animowana płyta fenakistiskopu - Biegnące szczury [Thomasa Mann Baynesa](/w/index.php?title=Thomas_Mann_Baynes&action=edit&redlink=1 "Thomas Mann Baynes (strona nie istnieje)")

Urządzenie wynaleźli niezależnie od siebie w niemal tym samym czasie [Simon Stampfer](/w/index.php?title=Simon_Stampfer&action=edit&redlink=1 "Simon Stampfer (strona nie istnieje)") (grudzień 1832) i [Joseph Plateau](/wiki/Joseph_Plateau "Joseph Plateau") (styczeń 1833). Nazwa "fenakistiskop" pochodzi od Plateau[\[2\]](#cite_note-lp.19-2).

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Phenakistoscope_3g07690d.gif/150px-Phenakistoscope_3g07690d.gif)](/wiki/Plik:Phenakistoscope_3g07690d.gif) Symulacja ruchu obrazków z fenakistiskopu

Do urządzenia wprowadzano kolejne udoskonalenia – w 1834 [William George Horner](/wiki/William_George_Horner "William George Horner") uniezależnił urządzenie od lustra, tworząc tzw. [zoetrop](/wiki/Zoetrop "Zoetrop")[\[2\]](#cite_note-lp.19-2), natomiast 1853 [Franz von Uchatius](/wiki/Franz_von_Uchatius "Franz von Uchatius") umożliwił oglądanie obrazów z fenakistiskopu większej liczbie osób, dzięki wyświetlaniu ich na ekranie, poprzez połączenie fenakistiskopu z [latarnią magiczną](/wiki/Latarnia_czarnoksi%C4%99ska "Latarnia czarnoksięska")[\[1\]](#cite_note-sit.26-1).

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/21px-Commons-logo.svg.png)[**Zobacz multimedia** związane z tematem: _Fenakistiskop_](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Phenakistoscope?uselang=pl)

## Przypisy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Fenakistiskop&veaction=edit&section=1 "Edytuj sekcję: Przypisy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Fenakistiskop&action=edit&section=1 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przypisy")\]

1. ↑ [a](#cite_ref-sit.26_1-0)[b](#cite_ref-sit.26_1-1)[c](#cite_ref-sit.26_1-2)Paweł Sitkiewicz: _Małe wielkie kino : film animowany od narodzin do końca okresu klasycznego_. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2009, s. 26. [ISBN 978-83-7453-934-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788374539340 "Specjalna:Książki/9788374539340").
2. ↑ [a](#cite_ref-lp.19_2-0)[b](#cite_ref-lp.19_2-1)[c](#cite_ref-lp.19_2-2)Deac Rossell: _Living pictures: the origins of the movies_. Albany: State University of New York Press, 1998, s. 19. [ISBN 978-0-7914-3767-4](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9780791437674 "Specjalna:Książki/9780791437674").

[Kontrola autorytatywna](/wiki/Kontrola_autorytatywna "Kontrola autorytatywna") (optical toy):

- [LCCN](/wiki/Library_of_Congress_Control_Number "Library of Congress Control Number"): [sh85100663](http://lccn.loc.gov/sh85100663)
- [J9U](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Izraela "Biblioteka Narodowa Izraela"): [987007541281605171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007541281605171)

[Encyklopedie internetowe](/wiki/Encyklopedia_internetowa "Encyklopedia internetowa"):

- [Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica"): [topic/phenakistoscope](https://www.britannica.com/topic/phenakistoscope)
- [Treccani](/wiki/Enciclopedia_Treccani "Enciclopedia Treccani"): [fenachistoscopio](https://www.treccani.it/enciclopedia/fenachistoscopio)
- [Catalana](https://www.wikidata.org/wiki/Property:P1296 "d:Property:P1296"): [0108525](https://www.enciclopedia.cat/ec-gec-0108525.xml)

Źródło: „ [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Fenakistiskop&oldid=64470889](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Fenakistiskop&oldid=64470889)”

[Kategorie](/wiki/Specjalna:Kategorie "Specjalna:Kategorie"):

- [Złudzenie optyczne](/wiki/Kategoria:Z%C5%82udzenie_optyczne "Kategoria:Złudzenie optyczne")
- [Historia techniki filmowej](/wiki/Kategoria:Historia_techniki_filmowej "Kategoria:Historia techniki filmowej")
- [XIX wiek](/wiki/Kategoria:XIX_wiek "Kategoria:XIX wiek")

Ukryta kategoria:

- [Kontrola autorytatywna potrzebuje polskiej etykiety](/wiki/Kategoria:Kontrola_autorytatywna_potrzebuje_polskiej_etykiety "Kategoria:Kontrola autorytatywna potrzebuje polskiej etykiety")

- Tę stronę ostatnio edytowano 5 wrz 2021, 13:40.
- Tekst udostępniany na [licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl), z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o [warunkach korzystania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Terms_of_Use/pl).

- [Polityka prywatności](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność](/wiki/Wikipedia:Korzystasz_z_Wikipedii_tylko_na_w%C5%82asn%C4%85_odpowiedzialno%C5%9B%C4%87)
- [Powszechne Zasady Postępowania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Dla deweloperów](https://developer.wikimedia.org)
- [Statystyki](https://stats.wikimedia.org/#/pl.wikipedia.org)
- [Komunikat na temat ciasteczek](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Wersja mobilna](//pl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Fenakistiskop&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)