Suplementacja w dietach wegetariańskich i wegańskich
Diety wegetariańskie, w tym wegańskie, cieszą się coraz większą popularnością. Wskazują na to wyniki przeprowadzanych w Polsce i na świecie sondaży ulicznych, ...
nowotwory
Diety wegetariańskie, w tym wegańskie, cieszą się coraz większą popularnością. Wskazują na to wyniki przeprowadzanych w Polsce i na świecie sondaży ulicznych, rosnąca liczba wegetariańskich restauracji czy zwiększający się wybór zamienników mięsa w sklepach. Do powodów, dla których diety te są częściej wybierane, należą ich efekty zdrowotne. U dorosłych obserwuje się zmniejszoną zachorowalność na choroby krążenia, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, nadwagę, a prawdopodobnie także niektóre <anchor>nowotwory</anchor>. Jednakże wegetariański i wegański sposób żywienia wyklucza pewne grupy produktów, należy więc zapoznać się z informacjami na temat zasad prawidłowego bilansowania diet roślinnych i ich suplementacji. Właśnie suplementacji diety bez mięsa i ryb u osób dorosłych dotyczy ten artykuł.
Nowotwór - co to, rozwój, podział | Onkologia - mp.pl
Nowotwór - co to, rozwój, podział \| Onkologia - mp.pl

- [Portal lekarzy](https://www.mp.pl/)
- [Portal pacjentów](https://www.mp.pl/pacjent)

- **13 września 2024 roku**/
- [**poczta**/](https://poczta.mp.pl/)
- [zaloguj się/](https://secure.mp.pl/konto/logowanie?rfr=https%253A%252F%252Fwww.mp.pl%252Fpacjent%252Fonkologia%252Finformacje%252F61208%252Cnowotwor-co-to-rozwoj-podzial)

[![mp_logo_new.gif](https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/mp_logo_new.gif)](https://www.mp.pl/pacjent "Mp.pl")

[![Medycyna Praktyczna dla pacjentów](https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/DLA-PACJENTOW.png)](https://www.mp.pl/pacjent/)

medycyna praktyczna dla pacjentów

Toggle navigation

- [Zdrowie](https://www.mp.pl/pacjent/zdrowy_czlowiek)
- [Objawy](https://www.mp.pl/pacjent/objawy)
- [Choroby](https://www.mp.pl/pacjent/choroby)
- [Badania i zabiegi](https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi)
- [Leki](https://www.mp.pl/pacjent/leki/)
- [Pierwsza pomoc](https://www.mp.pl/pacjent/pierwsza_pomoc)
- [Doradca medyczny](https://www.mp.pl/pacjent/doradcamedyczny)
- [Umów wizytę](https://www.mp.pl/lekarz)
- [COVID-19](https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/koronawirus/)
- ##### Onkologia



- [Onkologia – najważniejsze informacje](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/informacje)
- [Choroby](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe)
- [Badania](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/diagnostyka)
- [Lekarze odpowiadają](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/lista)
- [Aktualności](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/aktualnosci)

- ##### Na skróty



- [Leczenie](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/leczenie)
- [Rak płuca](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/84436,rak-pluca)
- [Rak szyjki macicy](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/99295,rak-szyjki-macicy)
- [Rak prostaty](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/100849,rak-gruczolu-krokowego)
- [Rak jelita grubego](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/88022,rak-jelita-grubego)
- [Rak piersi](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/162061,rak-piersi)

- ##### Ważne tematy



- [Nowotwory złośliwe trzustki](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/88950,nowotwory-zlosliwe-trzustki)
- [Żywienie w chorobie nowotworowej](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/zywienie)
- [Rak i stres](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/wywiady/203409,poradnik-czlowieka-zestresowanego-czesc-4-rak-i-smiech)
- [Naczyniaki](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/155602,naczyniaki)
- [Nowotwory u dzieci](https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/wywiady/204145,najwazniejsza-jest-czujnosc-miedzynarodowy-dzien-walki-z-nowotworami-u-dzieci)

- ## Nasze serwisy



- [Alergie](https://www.mp.pl/pacjent/alergie/)
- [Astma](https://www.mp.pl/pacjent/astma/)
- [Choroba wieńcowa](https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/)
- [Ciąża](https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/)
- [Cukrzyca](https://www.mp.pl/cukrzyca/)
- [Dermatologia](https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/)
- [Dieta i ruch](https://www.mp.pl/pacjent/dieta/)
- [Endokrynologia](https://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/)
- [Gastrologia](https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/)
- [Ginekologia](https://www.mp.pl/pacjent/ginekologia/)
- [Grypa](https://www.mp.pl/pacjent/grypa/)
- [Hematologia](https://www.mp.pl/pacjent/hematologia/)
- [Hipercholesterolemia](https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/)
- [Infekcje](https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/)
- [Kardiologia](https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/)
- [Nadciśnienie tętnicze](https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/)
- [Nefrologia](https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/)
- [Neurologia](https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/)
- [Ochrona zdrowia](https://ochronazdrowia.mp.pl/)
- [Okulistyka](https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/)
- [Onkologia](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/)
- [Ortopedia](https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/)
- [Otolaryngologia](https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/)
- [Pediatria](https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/)
- [POChP](https://www.mp.pl/pacjent/pochp/)
- [Psychiatria](https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/)
- [Pulmonologia](https://www.mp.pl/pacjent/pulmonologia/)
- [Rehabilitacja](https://www.mp.pl/pacjent/rehabilitacja/)
- [Reumatologia](https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/)
- [Seksuologia](https://www.mp.pl/pacjent/seksuologia/)
- [Stomatologia](https://www.mp.pl/pacjent/stomatologia/)
- [Szczepienia](https://www.mp.pl/pacjent/szczepienia)
- [Udar](https://www.mp.pl/pacjent/udar/)
- [Zakrzepica](https://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/)
- [Zdrowie w podróży](https://www.mp.pl/pacjent/zdrowiewpodrozy/)

  - [Poczta](https://poczta.mp.pl/)
  - [zaloguj się](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/user/login.html?url=https%3A%2F%2Fwww.mp.pl%2Fpacjent%2Fonkologia%2Finformacje%2F61208%2Cnowotwor-co-to-rozwoj-podzial)
  - [Portal lekarzy](https://www.mp.pl/)
  - [Portal pacjentów](https://www.mp.pl/pacjent)
- MENU  - Serwisy specjalistyczne

- [Alergie](https://www.mp.pl/pacjent/alergie/)
- [Astma](https://www.mp.pl/pacjent/astma/)
- [Choroba wieńcowa](https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/)
- [Ciąża](https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/)
- [Cukrzyca](https://www.mp.pl/cukrzyca/)
- [Dermatologia](https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/)
- [Dieta i ruch](https://www.mp.pl/pacjent/dieta/)
- [Endokrynologia](https://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/)
- [Gastrologia](https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/)

- [Ginekologia](https://www.mp.pl/pacjent/ginekologia/)
- [Grypa](https://www.mp.pl/pacjent/grypa/)
- [Hematologia](https://www.mp.pl/pacjent/hematologia/)
- [Hipercholesterolemia](https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/)
- [Infekcje](https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/)
- [Kardiologia](https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/)
- [Nadciśnienie tętnicze](https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/)
- [Nefrologia](https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/)
- [Neurologia](https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/)

- [Ochrona zdrowia](https://ochronazdrowia.mp.pl/)
- [Okulistyka](https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/)
- [Onkologia](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/)
- [Ortopedia](https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/)
- [Otolaryngologia](https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/)
- [Pediatria](https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/)
- [POChP](https://www.mp.pl/pacjent/pochp/)
- [Psychiatria](https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/)
- [Pulmonologia](https://www.mp.pl/pacjent/pulmonologia/)

- [Rehabilitacja](https://www.mp.pl/pacjent/rehabilitacja/)
- [Reumatologia](https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/)
- [Seksuologia](https://www.mp.pl/pacjent/seksuologia/)
- [Stomatologia](https://www.mp.pl/pacjent/stomatologia/)
- [Szczepienia](https://www.mp.pl/pacjent/szczepienia)
- [Udar](https://www.mp.pl/pacjent/udar/)
- [Zakrzepica](https://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/)
- [Zdrowie w podróży](https://www.mp.pl/pacjent/zdrowiewpodrozy/)

[**Portal dla lekarzy**](https://www.mp.pl/)

[Onkologia](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/)

- [Onkologia – najważniejsze informacje](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/informacje)
- [Choroby](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe)
- [Badania](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/diagnostyka)
- [Lekarze odpowiadają](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/lista)
- [Aktualności](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/aktualnosci)

Na skróty

- [Leczenie](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/leczenie)
- [Rak płuca](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/84436,rak-pluca)
- [Rak szyjki macicy](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/99295,rak-szyjki-macicy)
- [Rak prostaty](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/100849,rak-gruczolu-krokowego)
- [Rak jelita grubego](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/88022,rak-jelita-grubego)
- [Rak piersi](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/162061,rak-piersi)

Ważne tematy

- [Nowotwory złośliwe trzustki](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/88950,nowotwory-zlosliwe-trzustki)
- [Żywienie w chorobie nowotworowej](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/zywienie)
- [Rak i stres](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/wywiady/203409,poradnik-czlowieka-zestresowanego-czesc-4-rak-i-smiech)
- [Naczyniaki](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/155602,naczyniaki)
- [Nowotwory u dzieci](https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/wywiady/204145,najwazniejsza-jest-czujnosc-miedzynarodowy-dzien-walki-z-nowotworami-u-dzieci)

- [Dla pacjentów](https://www.mp.pl/pacjent/)
- [Onkologia](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/)
- [Wszystko o nowotworach](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/onowotworach)
- [Najważniejsze informacje](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/onowotworach/informacje)
- Nowotwór - co to, rozwój, podział

# Nowotwór - co to, rozwój, podział

dr n. med. Joanna Wysocka, prof. nadzw. dr hab. n. med. Wojciech Wysocki

Aktualizacja: lek. Magdalena Wiercińska

**Nowotwór to nieprawidłowa tkanka. Nowotwory mogą był łagodne lub złośliwe. Łagodne nowotwory są częste, nie powodują powstania przerzutów i w większości są nieszkodliwe, choć mogą np. uciskać sąsiednie tkanki. Nowotwory złośliwe (np. raki) mogą powodować przerzuty i prowadzić do śmierci. Nowotwory mogą powstawać w zdrowych tkankach lub w tzw. zmianach przednowotworowych, czyli zmianach, które nie są nowotworami złośliwymi, ale których obecność powoduje większe ryzyko zachorowania na nowotwór złośliwy. W leczeniu nowotworów zasadniczą rolę odgrywa czas - im wcześniej leczenie zostanie podjęte, tym większa szansa wyleczenia.**

## Co to jest nowotwór?

Nowotwór to nieprawidłowa tkanka powstająca z jednej „chorej” komórki organizmu. Rośnie ona w wyniku niekontrolowanych podziałów komórek, połączonych z jednoczesnym zaburzeniem różnicowania się powstających komórek. Proces tworzenia nowotworu, czyli nowotworzenia to karcynogeneza.

Organizm traci kontrolę nad procesem namnażania się komórek w wyniku mutacji różnych genów, które kodują białka pełniące istotną rolę w cyklu komórkowym. Geny takie nazywamy **protoonkogenami** i **antyonkogenami**.

Część nowotworów rozwijających się u człowieka jest **dziedziczna** – stanowią one około 5–10% wszystkich chorób nowotworowych. Nowotwory rozwijają się tylko w takich tkankach, których komórki cechują się zdolnością do rozmnażania. Nie powstają zatem z dojrzałych neuronów (komórki nerwowe) i kardiomiocytów (komórki mięśnia sercowego), ponieważ wymienione komórki utraciły już zdolność do namnażania się.

## Rozwój nowotworu

W piśmiennictwie medycznym stosuje się też dwa terminy związane bezpośrednio z rozwojem nowotworu czy też przemianą (transformacją) zmiany niezłośliwej w nowotwór.

### Zmiana przednowotworowa – co to jest?

**Zmianą przednowotworową** nazywamy taką zmianę, która wiąże się z większym ryzykiem rozwoju nowotworu złośliwego (z takiej zmiany częściej rozwinie się nowotwór). Przykładem tego typu zmian są [polipy](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/339975,polipy-przyczyny-rodzaje-objawy-leczenie) gruczolakowe jelita grubego, na podłożu których może się rozwinąć [rak jelita grubego](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/88022,rak-jelita-grubego).

Samo słowo polip oznacza guzowaty twór wyrastający ze śluzówki (błony śluzowej). Polipy są określeniem makroskopowym, co oznacza, że dana zmiana ma formę polipa, ale nie określa, jakiego rodzaju jest to zmiana. Polipy mogą występować w różnych okolicach ciała i są ogólnie nowotworami łagodnymi, choć w formie polipa mogą się rozwijać nowotwory złośliwe.

### Stan przednowotworowy

**Stan przednowotworowy** to choroba związana ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia nowotworu złośliwego. Chorzy, u których rozpoznano taką chorobę, powinni być poddani bacznej obserwacji lekarskiej i należy u nich wykonywać odpowiednie badania diagnostyczne, co umożliwia wczesne wykrycie zmian przednowotworowych lub już nowotworów i skuteczne leczenie. Przykład stanu przednowotworowego stanowi **choroba zapalna jelita grubego** o nazwie [wrzodziejące zapalenie jelita grubego](https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/jelitogrube/65244,wrzodziejace-zapalenie-jelita-grubego-colitis-ulcerosa) ( _colitis ulcerosa_), w przebiegu której istnieje zwiększone ryzyko rozwoju raka jelita grubego.

[Polipy jelita grubego](https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/jelitogrube/293524,polipy-jelita-grubego-przyczyny-leczenie-zagrozenie-nowotworem) są zmianami znajdowanymi podczas badań endoskopowych ( [kolonoskopii](https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/51056,kolonoskopia) lub [rektoskopii](https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/51062,rektoskopia)), wykonywanych z różnych powodów. Usuwa się je podczas takiego badania i następnie wykonuje [badanie histopatologiczne](https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/80971,badanie-histopatologiczne), w celu określenia charakteru zmiany (łagodny lub złośliwy guz) i ustalenia dalszego postępowania leczniczego. Najczęściej pod pojęciem polipa jelita grubego rozumie się łagodne nowotwory błony śluzowej tego odcinka przewodu pokarmowego, czyli **polipy gruczolakowe – jak wspomniano wyżej są to zmiany przednowotworowe**. Wiążą się one z ryzykiem rozwoju raka jelita grubego i dlatego należy je usuwać (zabieg taki nazywamy polipektomią), zapobiegając w ten sposób zachorowaniu na nowotwór.

## Podział nowotworów

Nowotwory można podzielić na **łagodne** (niezłośliwe) i **złośliwe** (tę grupę często potocznie określa się mianem „raków”, choć z medycznego punktu widzenia nie jest to prawidłowe; zostanie to wyjaśnione później).

**Nowotwory łagodne występują znacznie częściej niż złośliwe**. Swoją budową i wyglądem tworzących go komórek nowotwór może być mniej lub bardziej podobny do prawidłowej tkanki, z której się wywodzi. Nazywamy to zróżnicowaniem nowotworu – można przyjąć, że **im bardziej jest on podobny do tkanek prawidłowych, tym mniej jest złośliwy**. Nowotwory łagodne cechują się bardzo dużym stopniem zróżnicowania.

### Nowotwory złośliwe – podział w zależności od pochodzenia

Nowotwory złośliwe można podzielić na kilka dużych grup, w zależności od tego, z jakiej tkanki pochodziła pierwsza komórka, która dała początek rozwojowi nowotworu:

- nowotwory złośliwe pochodzenia nabłonkowego (a więc rozwijające się z komórek nabłonka) nazywa się **rakami** ( _carcinoma_)
- nowotwory wywodzące się z komórek mezenchymalnych to **mięsaki** ( _sarcoma_), a
- nowotwory tkanki limfatycznej i układu krwiotwórczego to **chłoniaki** ( _lymphoma_) i
- **białaczki** ( _leucemia_).

Istnieją jeszcze nowotwory wywodzące się z pierwotnej komórki płciowej; zwykle rozwijają się one w gonadach (jądra i jajniki) i nazywamy je **nowotworami germinalnymi**. Ponadto osobną grupę stanowią nowotwory ośrodkowego układu nerwowego (mózgu i rdzenia kręgowego).

![Chłoniak żołądka w postaci owrzodzenia błony śluzowej](https://adst.mp.pl/img/articles/informacje/chloniak_zoladka.jpg)

**Ryc. 1.** Chłoniak żołądka w postaci owrzodzenia błony śluzowej

### Nowotwory złośliwe - przerzuty

Nowotwory złośliwe charakteryzują się występowaniem kilku cech, które decydują o tym, że zasługują one na nazwanie ich „złośliwymi” i określają biologiczne zachowanie opisywanych zmian. Dwie główne takie cechy to **naciekanie okolicznych tkanek** (czyli ich przerastanie) oraz zdolność do tworzenia **przerzutów do węzłów chłonnych lub narządów odległych**. Naciekanie wiąże się z niszczeniem tkanek otaczających nowotwór lub narząd, z którego się on wywodzi. Komórki nowotworu mają zdolność naciekania także naczyń krwionośnych i chłonnych. Dzięki temu, po dostaniu się do światła naczynia wraz z krwią lub [chłonką](https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/chorobyskory/73423,uklad-limfatyczny-czym-jest-chlonka-limfa-i-obrzek-limfatyczny), **mogą się rozsiewać po całym ciele**. Jeśli w innym, odległym miejscu komórki nowotworowe napotkają korzystne warunki do osiedlenia się i namnażania – pozostają tam i tworzą nowy guz nowotworowy nazywany przerzutem.

Przerzuty powstające drogą naczyń chłonnych najpierw pojawiają się w najbliższych pierwotnemu nowotworowi **węzłach chłonnych**. W ten sposób rozsiewają się głównie raki. Natomiast przerzuty związane z rozsiewem drogą naczyń krwionośnych mogą powstać w każdym miejscu organizmu, najczęściej w **płucach, wątrobie i kościach**. Przez naczynia krwionośne rozprzestrzeniają się przede wszystkim mięsaki.

Komórki nowotworowe mogą także **wykorzystać do rozsiewu drogę płynu mózgowo-rdzeniowego** – dotyczy to nowotworów ośrodkowego układu nerwowego bądź też rozsiewać się do jam ciała (np. [rak jajnika](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/99322,rak-jajnika-objawy-rokowanie-przyczyny-leczenie) do jamy opłucnej lub otrzewnej), czemu zwykle towarzyszy pojawienie się w tych jamach płynu (np. [wodobrzusze](https://www.mp.pl/pacjent/objawy/85082,wodobrzusze), czyli płyn w jamie brzusznej). Im większy nowotwór, tym więcej komórek się w nim dzieli (namnaża) i tym większe prawdopodobieństwo pojawienia się przerzutów. Dlatego tak ważne jest wykrywanie nowotworów złośliwych wtedy, gdy ich rozmiary nie są duże i możliwe jest skuteczne leczenie.

### Inne cechy nowotworów złośliwych

Pozostałe cechy nowotworów złośliwych, które w każdym przypadku nowotworu mogą się pojawić w różnym zestawieniu, to:

- zwykle szybki wzrost
- brak torebki otaczającej guz
- odrastanie w miejscu pierwotnego występowania po niedokładnym usunięciu pierwszej zmiany (czyli wznowa miejscowa)
- cechy złośliwości dotyczące samych komórek (np. kształt i wygląd jądra komórkowego)
- duża zdolność tworzenia nowych, nieprawidłowych naczyń krwionośnych (czyli angiogenezy), które doprowadzają krew do guza, umożliwiając mu wzrost
- duże zróżnicowanie wyglądu komórek nowotworowych.

**Angiogeneza to proces** tworzenia nowych, drobnych naczyń krwionośnych. Zjawisko takie występuje w rozwoju embrionalnym, kiedy rozwijają się poszczególne tkanki i narządy, ale także po urodzeniu. Tworzenie nowych naczyń jest związane z takimi zdarzeniami, jak gojenie się [ran](https://www.mp.pl/pacjent/pierwsza_pomoc/165475,rana), cykl miesiączkowy u kobiet (regeneracja błony śluzowej trzonu macicy), wzrost kości, ale także z rozwojem nowotworów. Wówczas nowo powstające naczynia zapewniają ukrwienie i odżywianie rosnącego guza.

Obecnie dzięki postępowi medycyny i wykorzystywanym w tym celu badaniom diagnostycznym coraz więcej nowotworów złośliwych można wykryć na wczesnym etapie, co umożliwia wyleczenie chorych. W leczeniu chorych na nowotwory wykorzystuje się m.in. specjalne leki antynowotworowe ( **chemioterapia**), napromienianie ( **radioterapia**) oraz leczenie chirurgiczne.

Ostatnim osiągnięciem medycyny i jednocześnie dziedziną, której dotyczy wiele toczących się obecnie badań jest tzw. **leczenie celowane** – czyli stosowanie leków skierowanych przeciwko konkretnym, „zepsutym”, nieprawidłowym cząsteczkom występującym w komórkach nowotworowych.

### Nowotwory łagodne

Dla porównania, **cechy nowotworów łagodnych to**:

- ostre odgraniczenie guza od otaczających go tkanek (brak naciekania okolicznych tkanek, nawet przy braku torebki guza)
- rozprężający typ wzrostu, co oznacza, że guz nie nacieka na otaczające tkanki, tylko rośnie sam, w uproszczeniu „rozpychając” otaczające go tkanki
- zwykle obecność torebki zbudowanej z tkanki włóknistej
- brak zdolności tworzenia przerzutów.

Guzy tego typu rosną powoli przez wiele lat, stopniowo się powiększając. Jednak od wymienionych zasad istnieją wyjątki. [Naczyniaki](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/155602,naczyniaki), które są łagodnymi guzami zbudowanymi z naczyń krwionośnych nie są otoczone torebką i wciskają się nieregularnymi wypustkami pomiędzy komórki narządu, w którym rosną.

Tempo wzrostu [mięśniaków macicy](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/165156,miesniaki-macicy) (czyli łagodnych nowotworów zbudowanych z tkanki mięśniowej; są to najczęstsze nowotwory występujące u kobiet) jest zależne od działania hormonów. Dlatego mięśniaki mogą się szybko powiększać u kobiet w ciąży.

![Polip żołądka](https://adst.mp.pl/img/articles/informacje/polip_zoladka.jpg)

**Ryc. 2.** [Polip żołądka](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/337763,polipy-zoladka-najczesciej-wystepujace-lagodne-nowotwory-zoladka)

![Polip esicy (części jelita grubego)](https://adst.mp.pl/img/articles/informacje/polip_esicy2.jpg)

**Ryc. 3.** Polip esicy (części jelita grubego) widoczny w kolonoskopii wirtualnej

Część nowotworów łagodnych rośnie w postaci polipów – jest to tylko określenie kształtu danej zmiany, czyli uszypułowanego tworu o obłym obrysie, wystającego ponad powierzchnię danej płaszczyzny. W formie polipa może się także rozwijać nowotwór złośliwy lub zmiana związana ze stanem zapalnym.

Zagadnienie to szczegółowo omówiono w artykule dotyczącym raka jelita grubego (zob. [Rak jelita grubego](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/88022,rak-jelita-grubego)). Oprócz przewodu pokarmowego zmiany polipowate można też spotkać w górnych drogach oddechowych (jama nosowa, zatoki), w jamie macicy oraz w drogach moczowych.

### Nowotwory miejscowo złośliwe

Oprócz nowotworów łagodnych i złośliwych istnieją także zmiany, które określa się terminem nowotworów miejscowo złośliwych. Są to **takie guzy, które wykazują część cech nowotworów złośliwych** (przede wszystkim zdolność do naciekania i niszczenia otaczających tkanek i narządów), jednak **nie tworzą one przerzutów** lub wyglądają jak guz łagodny, ale **mogą nawracać po usunięciu**. Najczęściej występującym guzem tego typu jest **nowotwór skóry** nazywany **rakiem podstawnokomórkowym**. Pomimo swojej nazwy (rak) wyjątkowo rzadko tworzy on przerzuty odległe, choć niszczy tkanki w obrębie których rośnie.

### Nowotwór złośliwy na wczesnym etapie rozwoju – bez cech naciekania i możliwości przerzutów

Odrębnego omówienia wymaga zagadnienie nowotworu nabłonkowego (czyli raka) na wstępnym etapie rozwoju – w odniesieniu do takiej zmiany stosuje się nazwę „raka nienaciekającego” (po łacinie _in situ_, czyli w miejscu swojego powstania). Słowo „rak” oznacza, że jest to już nowotwór złośliwy, jednak ponieważ nie przekroczył on jeszcze granic nabłonka, a więc nie nacieka i nie niszczy sąsiadujących z nim tkanek. Co za tym idzie, nie ma jeszcze możliwości tworzenia przerzutów. Jest to więc **bardzo wczesny etap rozwoju raka, który wykryty w takim stadium jest całkowicie wyleczalny**. W medycynie na określenie takiego stadium rozwoju raka używa się terminu „ **neoplazja śródnabłonkowa**” lub „ **dysplazja**”. Taka zmiana zbudowana jest z komórek, które wykazują wszystkie cechy złośliwości, zarówno pod względem wyglądu samych komórek, jak i budowy nabłonka. Jednak na tym etapie zmiana jest ograniczona do samego nabłonka, nie ma dostępu do podścieliska, jest od niego oddzielona błoną podstawną, nie nacieka otoczenia, można ją usunąć z niewielkim marginesem zdrowych tkanek i w ten sposób zapobiec wystąpieniu raka naciekającego (a więc w pełni złośliwego nowotworu, który ma zdolność tworzenia przerzutów).

Dysplazję w nabłonku można podzielić na zmiany małego stopnia (nie obejmują one pełnej grubości nabłonka, ryzyko rozwoju raka jest małe) i dużego stopnia (zmiany obejmują pełną grubość nabłonka, a ryzyko rozwoju raka w takim przypadku jest bardzo duże). W uproszczeniu można przyjąć, że **gdyby udało się wykrywać wszystkie raki na etapie neoplazji śródnabłonkowej, możliwe byłoby wyleczenie wszystkich chorych na raka**.

### Jaki nowotwór złośliwy można wykryć na wczesnym etapie i całkowicie go wyleczyć?

Jednym z narządów, w których możliwe jest takie wczesne wykrywanie zmian nowotworowych i zapobieganie ich dalszemu rozwojowi jest szyjka macicy. Badanie, które umożliwia wykrycie dysplazji w nabłonku wielowarstwowym płaskim pokrywającym tarczę części pochwowej szyjki macicy jest **cytologia ginekologiczna**. Jest to prosta, tania, niebolesna procedura, polegająca na pobraniu wymazu specjalną szczoteczką z tarczy części pochwowej i kanału szyjki macicy.

**Pamiętaj o regularnym wykonywaniu cytologii, ponieważ może ona uchronić cię przed rozwojem zaawansowanego raka**.

W odniesieniu do szyjki macicy pojęcia „dysplazja” i „neoplazja śródnabłonkowa” zostały zastąpione terminologią wywodzącą się z języka angielskiego. Mówimy o zmianach typu CIN (ang. _cervical intraepithelial neoplasia_, czyli neoplazja śródnabłonkowa szyjki macicy i skrót wywodzący się od pierwszych liter angielskiej nazwy) lub SIL ( _squamous intraepithelial lesion_, czyli zmiana śródnabłonkowa w obrębie nabłonka wielowarstwowego płaskiego i analogicznie utworzony skrót). Dodatkowo zmiany występujące w nabłonku szyjki macicy można stopniować, jak wspomniano wyżej, na takie, które wiążą się z dużym (mówimy wówczas o CIN II lub CIN III albo w przypadku badania cytologicznego o H-SIL \[litera „H” pochodzi od angielskiego słowa „ _high_” i oznacza duże ryzyko rozwoju raka\]) albo z małym ryzykiem rozwoju raka (w tym przypadku używa się terminu CIN I lub w badaniu cytologicznym L-SIL \[analogicznie litera „L” oznacza angielskie słowo „ _low_” i służy do określenia małego ryzyka rozwoju raka\]). Pojęcia dysplazji i neoplazji śródnabłonkowej używane są także w stosunku do zmian w obrębie nabłonka gruczołowego, np. w żołądku i jelicie grubym i stosuje się wówczas podobny podział na zmiany o małym i dużym stopniu dysplazji. I tak np. usunięty polip gruczolakowy jelita grubego może zawierać ogniska dysplazji dużego lub małego stopnia.

## Ile osób w Polsce choruje na nowotwory złośliwe?

Rocznie w Polsce nowotwory złośliwe rozpoznaje się u **około 170 tys.**, a ponad 100 tys. osób umiera z ich powodu. Obecnie ponad 1,17 mln Polaków żyje z chorobą nowotworową. Nowotwory złośliwe są drugą w kolejności przyczyną zgonu w Polsce (po chorobach układu krążenia), odpowiadając za około jedną czwartą wszystkich zgonów.

U mężczyzn najwięcej zachorowań notuje się między 55. a 79. rokiem życia. U kobiet najwięcej zachorowań przypada na grupę wieku 50–74 lat. W grupie wiekowej 20–59 lat kobiety chorują częściej niż mężczyźni. Najwięcej zgonów nowotworowych u obu płci przypada na siódmą i ósmą dekadę życia.

### Najczęstsze nowotwory w Polsce

Według raportu _Nowotwory złośliwe w Polsce w 2019 roku_ najczęściej występujące nowotwory **u kobiet w Polsce to rak piersi, płuc i jelita grubego**. Najwięcej Polek umiera na [raka płuca](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/84436,rak-pluc-objawy-przyczyny-rodzaje-badania-leczenie), dlatego że rak płuc często jest wykrywany w zaawansowanym stadium, kiedy szanse na wyleczenie są już znacząco mniejsze. Drugie i trzecie miejsca pod kątem umieralności kobiet w Polsce zajmują kolejno nowotwory piersi i jelita grubego.

**Najczęstszym nowotworem mężczyzn jest nowotwór gruczołu krokowego**, na drugim miejscu znajduje się **rak płuc**, nadal jednak stanowią dominującą nowotworową przyczynę zgonu mężczyzn. Na trzecim miejscu znajduje się **rak jelita grubego**.

10.10.2023

Wybrane treści dla Ciebie

- ![](https://images.mp.pl/pr/default/plain/https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)
[**Polipy - przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie**](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/339975,polipy-przyczyny-rodzaje-objawy-leczenie) Polipy to miękkie, guzowate twory uwypuklające się powyżej poziomu błony śluzowej. Zwykle polipy mają kształt podobny do maczugi – są przytwierdzone do podłoża wąską nóżką (szypułą) i rozszerzają się ku górze. Polipy mogą powstawać w różnych narządach. Polipy są zmianami łagodnymi, ale w niektórych polipach może dojść do rozwoju nowotworu złośliwego


![Doradca Medyczny](https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)

- Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
- Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
- Dokąd mam się udać?

Podaj swój numer telefonu,

a Doradca Medyczny zadzwoni do Ciebie

+48Wymagany polski numer telefonu

w dni powszednie od 8.00 do 18.00

Cena konsultacji 29 zł

Zamów poradę

[Dowiedz się więcej](https://www.mp.pl/pacjent/doradcamedyczny)

Zaprenumeruj newsletter

Otrzymuj najciekawsze teksty z mp.pl na swój e‑mail

Proszę podać email

Wyślij

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

DodajNie, dziękuję.

[Organizacje pacjenckie](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/partnerzy/211828,organizacje-wspolpracujace)

Ważne tematy

- [![](https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)](https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/inne-rodzaje-zakazen/159547,kleszcze-najwazniejsze-informacje-o-kleszczach-i-chorobach-przenoszonych-przez-te-pasozyty)

[Kleszcze - najważniejsze informacje o kleszczach i chorobach przenoszonych przez te pasożyty](https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/inne-rodzaje-zakazen/159547,kleszcze-najwazniejsze-informacje-o-kleszczach-i-chorobach-przenoszonych-przez-te-pasozyty)

- [![](https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)](https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-bakteryjne/322679,rumien-wedrujacy-jak-wyglada-zdjecia-leczenie)

[Rumień wędrujący - jak wygląda, leczenie](https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-bakteryjne/322679,rumien-wedrujacy-jak-wyglada-zdjecia-leczenie)

- [![](https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)](https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/alergeny/jadowadow/347982,komary-jakie-choroby-przenosza-i-jak-sie-przed-nimi-chronic)

[Komary – jakie choroby przenoszą i jak się przed nimi chronić](https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/alergeny/jadowadow/347982,komary-jakie-choroby-przenosza-i-jak-sie-przed-nimi-chronic)

- [![](https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)](https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/pierwszapomoc/66747,jak-usunac-wyciagnac-kleszcza)

[Jak usunąć (wyciągnąć) kleszcza](https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/pierwszapomoc/66747,jak-usunac-wyciagnac-kleszcza)


Wideo

[![](https://images.mp.pl/pr/230x125/plain/https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)\
\
Czy istnieją choroby zakaźne związane z hodowlą zwierząt wodnych (takich jak ryby, krewetki czy kraby), którymi może zarazić się człowiek?\
\
_prof. dr hab. n. med. Leszek Szenborn_\
\
_Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu_](https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/aktualnosci/303006,czy-istnieja-choroby-zakazne-zwiazane-z-hodowla-zwierzat-wodnych-takich-jak-ryby-krewetki-czy-kraby-ktorymi-moze-zarazic-sie-czlowiek)

[![](https://images.mp.pl/pr/230x125/plain/https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)\
\
Jak przygotować się do podróży?\
\
_dr n. med. Weronika Rymer, Polski Instytut Evidence Based Medicine, Kraków_\
\
_dr n. med. Agnieszka Wroczyńska, Klinika Chorób Tropikalnych i Pasożytniczych, Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni, Gdański Uniwersytet Medyczny_](https://www.mp.pl/pacjent/zdrowiewpodrozy/wywiady/300765,jak-przygotowac-sie-do-podrozy)

[![](https://images.mp.pl/pr/230x125/plain/https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)\
\
Czy pacjenci (szczególnie młodzi) mogą w trakcie leczenia przeciwkrzepliwego aktywnie uprawiać sport? \
\
_prof. dr hab. n. med. Jerzy Windyga_\
\
_Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie_](https://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/wywiady-wyklady/275670,czy-pacjenci-szczegolnie-mlodzi-moga-w-trakcie-leczenia-przeciwkrzepliwego-aktywnie-uprawiac-sport-)

[![](https://images.mp.pl/pr/230x125/plain/https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)\
\
Pokarmowe alergie krzyżowe\
\
_dr n. med. Krzysztof Pałgan_\
\
_Klinika Alergologii, Immunologii Klinicznej i Chorób Wewnętrznych_\
\
_Collegium Medicum UMK w Bydgoszczy_](https://www.mp.pl/pacjent/alergie/wywiady/248464,pokarmowe-alergie-krzyzowe)

[![](https://images.mp.pl/pr/230x125/plain/https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)\
\
Czy e-papierosy są bezpieczniejsze niż tradycyjne wyroby tytoniowe?\
\
_dr hab. n. med. Łukasz Balwicki_\
\
_Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej, Gdański Uniwersytet Medyczny_](https://www.mp.pl/pacjent/pulmonologia/wywiady/247778,czy-e-papierosy-sa-bezpieczniejsze-niz-tradycyjne-wyroby-tytoniowe)

[![](https://images.mp.pl/pr/230x125/plain/https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)\
\
Czy napoje energetyzujące szkodzą?\
\
_dr n. med. Daniel Śliż_\
\
_III Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM, Warszawa_\
\
_Szkoła Zdrowia Publicznego CMKP, Warszawa_](https://www.mp.pl/pacjent/dieta/wywiady/244703,czy-napoje-energetyzujace-szkodza)

[![](https://images.mp.pl/pr/230x125/plain/https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)\
\
Alkohol i wątroba w starszym wieku\
\
_prof. dr hab. n. med. Marek Hartleb_\
\
_Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach_](https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/wywiady/243944,alkohol-i-watroba-w-starszym-wieku)

[Poradnik świadomego pacjenta](https://www.mp.pl/pacjent/poradnik-swiadomego-pacjenta)

- ![](https://images.mp.pl/pr/120x90/plain/https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)[Pulmonolog – czym się zajmuje, jakie choroby leczy?](https://www.mp.pl/pacjent/poradnik-swiadomego-pacjenta/307236,pulmonolog-czym-sie-zajmuje-jakie-choroby-leczy)
Pulmonolog to lekarz specjalizujący się w chorobach układu oddechowego, przede wszystkim płuc i oskrzeli. Badania diagnostyczne wykonywane przez pulmonologa to m.in. RTG klatki piersiowej, spirometria z próbą rozkurczową, bronchoskopia i poligrafia (uproszczona wersja polisomnografii).

- ![](https://images.mp.pl/pr/120x90/plain/https://adst.mp.pl/s/shared.lekarskie/images/portale/picture-thumb-white.png)[Gastrolog (gastroenterolog) - czym się zajmuje, jakie choroby leczy?](https://www.mp.pl/pacjent/poradnik-swiadomego-pacjenta/305506,gastrolog-gastroenterolog-czym-sie-zajmuje-jakie-choroby-leczy)
Gastrolog (gastroenterolog) i gastrolog dziecięcy to lekarze zajmujący się diagnostyką i leczeniem chorób układu pokarmowego, gruczołów trawiennych i dróg żółciowych.


- Serwisy specjalistyczne

- [Alergie](https://www.mp.pl/pacjent/alergie/)
- [Astma](https://www.mp.pl/pacjent/astma/)
- [Choroba wieńcowa](https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/)
- [Ciąża](https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/)
- [Cukrzyca](https://www.mp.pl/cukrzyca/)
- [Dermatologia](https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/)
- [Dieta i ruch](https://www.mp.pl/pacjent/dieta/)
- [Endokrynologia](https://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/)
- [Gastrologia](https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/)

- [Ginekologia](https://www.mp.pl/pacjent/ginekologia/)
- [Grypa](https://www.mp.pl/pacjent/grypa/)
- [Hematologia](https://www.mp.pl/pacjent/hematologia/)
- [Hipercholesterolemia](https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/)
- [Infekcje](https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/)
- [Kardiologia](https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/)
- [Nadciśnienie tętnicze](https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/)
- [Nefrologia](https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/)
- [Neurologia](https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/)

- [Ochrona zdrowia](https://ochronazdrowia.mp.pl/)
- [Okulistyka](https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/)
- [Onkologia](https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/)
- [Ortopedia](https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/)
- [Otolaryngologia](https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/)
- [Pediatria](https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/)
- [POChP](https://www.mp.pl/pacjent/pochp/)
- [Psychiatria](https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/)
- [Pulmonologia](https://www.mp.pl/pacjent/pulmonologia/)

- [Rehabilitacja](https://www.mp.pl/pacjent/rehabilitacja/)
- [Reumatologia](https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/)
- [Seksuologia](https://www.mp.pl/pacjent/seksuologia/)
- [Stomatologia](https://www.mp.pl/pacjent/stomatologia/)
- [Szczepienia](https://www.mp.pl/pacjent/szczepienia)
- [Udar](https://www.mp.pl/pacjent/udar/)
- [Zakrzepica](https://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/)
- [Zdrowie w podróży](https://www.mp.pl/pacjent/zdrowiewpodrozy/)
- [**Portal dla lekarzy >>**](https://www.mp.pl/)

- [Kontakt](https://www.mp.pl/pacjent/kontakt/)
- [Redakcja](https://www.mp.pl/onas/nasiredaktorzy/261607,redakcja-portalu-mppl)
- [O nas](https://www.mp.pl/onas/)
- [O projekcie](http://www.mp.pl/onkologia/projekt/show.html?id=101091)
- [Polityka prywatności](https://www.mp.pl/polityka-prywatnosci)

Copyright © 1996–2024 Medycyna Praktyczna

Na twój numer +48 zadzwoni do Ciebie Doradca
Medyczny. Jeżeli nie uda mu
się z Tobą połączyć, podejmie kolejne 2 próby. W razie niepowodzenia powiadomimy Cię SMS-em jak
zrealizować poradę.

Oświadczam, że
zapoznałem/am się i akceptuję
[Regulamin świadczenia telefonicznej porady](https://adst.mp.pl/s/www/doradcamedyczny/regulamin-telefoniczna-porada.pdf)

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez
firmę
Małopolskie Centrum Medyczne s.c., na potrzeby realizacji zamówienia.

Wyrażam zgodę na rejestrowanie połączenia z Doradcą
Medycznym.

Chcę zamówić poradę bezzwłocznie. Tym samym rezygnuję z prawa do odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni od jej zawarcia.

Cena porady 29 złZamawiam i płacę

Płacę z PayU