Historia języka polskiego – Wikipedia, wolna encyklopedia
Historia języka polskiego – język polski powstał z zachodniego wariantu języka prasłowiańskiego i wywodzi się z języka praindoeuropejskiego.
Skargę
Końcówka -´a (-´å) < -ьja dotyczy dzisiaj form brat – bracia, ksiądz – księża. Pierwotnie formy te były odczuwane jako rzeczowniki zbiorowe ( bracia stała = braty stały, księża poszła = księdzowie poszli) i odmieniały się jak rzeczowniki żeńskie (jak w innych tego typu B. -ą, DCMsc. również -ej). Już przez <anchor>Skargę</anchor> były odmieniane jak liczba mnoga ( braciom, braćmi, braciach, księżom, księżmi, księżach). W gwarach spotyka się formy typu swaciå, muzykanciå, adwokaciå.
Piotr Skarga – Wikipedia, wolna encyklopedia
Piotr Skarga – Wikipedia, wolna encyklopedia[Przejdź do zawartości](#bodyContent)

Menu główne

Menu główne

przypnijukryj

Nawigacja


- [Strona główna](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna "Przejdź na stronę główną [z]")
- [Losuj artykuł](/wiki/Specjalna:Losowa_strona "Załaduj losową stronę [x]")
- [Kategorie artykułów](/wiki/Portal:Kategorie_G%C5%82%C3%B3wne)
- [Najlepsze artykuły](/wiki/Wikipedia:Wyr%C3%B3%C5%BCniona_zawarto%C5%9B%C4%87_Wikipedii)
- [Częste pytania (FAQ)](/wiki/Pomoc:FAQ)

Dla czytelników


- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Kontakt](/wiki/Wikipedia:Kontakt_z_wikipedystami)
- [Wspomóż Wikipedię](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_pl.wikipedia.org&uselang=pl "Pomóż nam")

Dla wikipedystów


- [Pierwsze kroki](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)
- [Portal wikipedystów](/wiki/Wikipedia:Portal_wikipedyst%C3%B3w "O projekcie – co możesz zrobić, gdzie możesz znaleźć informacje")
- [Ogłoszenia](/wiki/Wikipedia:Tablica_og%C5%82osze%C5%84)
- [Zasady](/wiki/Wikipedia:Zasady)
- [Pomoc](/wiki/Pomoc:Spis_tre%C5%9Bci)
- [Ostatnie zmiany](/wiki/Specjalna:Ostatnie_zmiany "Lista ostatnich zmian w Wikipedii. [r]")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![wolna encyklopedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-pl.svg)](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna)

[Szukaj](/wiki/Specjalna:Szukaj "Przeszukaj Wikipedię [f]")

Szukaj

Wygląd

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Piotr+Skarga "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Piotr+Skarga "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Narzędzia osobiste

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Piotr+Skarga "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Piotr+Skarga "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Strony dla anonimowych edytorów [dowiedz się więcej](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)

- [Edycje](/wiki/Specjalna:M%C3%B3j_wk%C5%82ad "Lista edycji wykonanych z tego adresu IP [y]")
- [Dyskusja](/wiki/Specjalna:Moja_dyskusja "Dyskusja użytkownika dla tego adresu IP [n]")

## Spis treści

przypnijukryj

- Początek

- [1Rodzina](#Rodzina)
- [2Życie i działalność](#Życie_i_działalność)Przełącz podsekcję Życie i działalność  - [2.1Studia i początek działalności duszpasterskiej.](#Studia_i_początek_działalności_duszpasterskiej.)
  - [2.2Pobyt w Rzymie](#Pobyt_w_Rzymie)
  - [2.3Po powrocie do Polski](#Po_powrocie_do_Polski)
- [3Twórczość](#Twórczość)
- [4Idee i poglądy](#Idee_i_poglądy)Przełącz podsekcję Idee i poglądy  - [4.1Myśl polityczna i moralna](#Myśl_polityczna_i_moralna)
  - [4.2Innowiercy](#Innowiercy)
- [5Proces beatyfikacyjny](#Proces_beatyfikacyjny)
- [6Recepcja](#Recepcja)Przełącz podsekcję Recepcja  - [6.1Tłumaczenia](#Tłumaczenia)
  - [6.2Opinie](#Opinie)
  - [6.3Legenda o śmierci](#Legenda_o_śmierci)
  - [6.4Wizerunek w sztuce](#Wizerunek_w_sztuce)
  - [6.5Filmy](#Filmy)
  - [6.6Upamiętnienia](#Upamiętnienia)    - [6.6.1Rok Piotra Skargi (2012)](#Rok_Piotra_Skargi_(2012))
    - [6.6.2Pomniki i tablice](#Pomniki_i_tablice)
    - [6.6.3Patron szkół](#Patron_szkół)
- [7Dzieła](#Dzieła)Przełącz podsekcję Dzieła  - [7.1Wydania zebrane](#Wydania_zebrane)
  - [7.2Listy i materiały](#Listy_i_materiały)
  - [7.3Utwór o autorstwie niepewnym](#Utwór_o_autorstwie_niepewnym)
- [8Uwagi](#Uwagi)
- [9Przypisy](#Przypisy)
- [10Bibliografia](#Bibliografia)
- [11Linki zewnętrzne](#Linki_zewnętrzne)

Przełącz stan spisu treści

# Piotr Skarga

20 języków

- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%91%D1%82%D1%80_%D0%A1%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%B0 "Пётр Скарга – białoruski")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%91%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%B0 "Пётар Скарга – Belarusian (Taraškievica orthography)")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Piotr_Skarga "Piotr Skarga – czeski")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Piotr_Skarga "Piotr Skarga – niemiecki")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Piotr_Skarga "Piotr Skarga – angielski")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Piotr_Skarga "Piotr Skarga – hiszpański")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Piotr_Skarga "Piotr Skarga – esperanto")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Piotr_Skarga "Piotr Skarga – francuski")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Piotr_Skarga "Piotr Skarga – włoski")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Petrus_Skarga "Petrus Skarga – łaciński")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Pjotrs_Skarga "Pjotrs Skarga – łotewski")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Petras_Skarga "Petras Skarga – litewski")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Piotr_Skarga "Piotr Skarga – węgierski")
- [مصرى](https://arz.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B1_%D8%B3%D9%83%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D8%A7 "پيوتر سكارجا – egipski arabski")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Piotr_Skarga "Piotr Skarga – norweski (bokmål)")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Piotr_Skarga "Piotr Skarga – portugalski")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%B0,_%D0%9F%D1%91%D1%82%D1%80 "Скарга, Пётр – rosyjski")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Skarga "Piotr Skarga – słoweński")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Piotr_Skarga "Piotr Skarga – szwedzki")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%A1%D0%BA%D0%B0%D1%80%D2%91%D0%B0 "Петро Скарґа – ukraiński")

[Edytuj linki](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q712463#sitelinks-wikipedia "Edytuj linki pomiędzy wersjami językowymi")

- [Artykuł](/wiki/Piotr_Skarga "Zobacz stronę treści [c]")
- [Dyskusja](/wiki/Dyskusja:Piotr_Skarga "Dyskusja o zawartości tej strony [t]")

polski

- [Czytaj](/wiki/Piotr_Skarga)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=history "Starsze wersje tej strony [h]")

Narzędzia

Narzędzia

przypnijukryj

Działania


- [Czytaj](/wiki/Piotr_Skarga)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=history)

Ogólne


- [Linkujące](/wiki/Specjalna:Linkuj%C4%85ce/Piotr_Skarga "Pokaż listę wszystkich stron linkujących do tej strony [j]")
- [Zmiany w linkowanych](/wiki/Specjalna:Zmiany_w_linkowanych/Piotr_Skarga "Ostatnie zmiany w stronach, do których ta strona linkuje [k]")
- [Prześlij plik](//pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prześlij_plik "Prześlij pliki [u]")
- [Strony specjalne](/wiki/Specjalna:Strony_specjalne "Lista wszystkich stron specjalnych [q]")
- [Link do tej wersji](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&oldid=74195605 "Stały link do tej wersji tej strony")
- [Informacje o tej stronie](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=info "Więcej informacji na temat tej strony")
- [Cytowanie tego artykułu](/w/index.php?title=Specjalna:Cytuj&page=Piotr_Skarga&id=74195605&wpFormIdentifier=titleform "Informacja o tym jak należy cytować tę stronę")
- [Zobacz skrócony adres URL](/w/index.php?title=Specjalna:Skr%C3%B3%C4%87_adres_URL&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FPiotr_Skarga)
- [Pobierz kod QR](/w/index.php?title=Specjalna:Kod_QR&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FPiotr_Skarga)
- [Element Wikidanych](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q712463 "Link do powiązanego elementu w repozytorium danych [g]")

Drukuj lub eksportuj


- [Utwórz książkę](/w/index.php?title=Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCka&bookcmd=book_creator&referer=Piotr+Skarga)
- [Pobierz jako PDF](/w/index.php?title=Specjalna:DownloadAsPdf&page=Piotr_Skarga&action=show-download-screen)
- [Wersja do druku](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&printable=yes "Wersja do wydruku [p]")

W innych projektach


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Piotr_Skarga)
- [Wikicytaty](https://pl.wikiquote.org/wiki/Piotr_Skarga_(kaznodzieja))
- [Wikiźródła](https://pl.wikisource.org/wiki/Autor:Piotr_Skarga)

Wygląd

przypnijukryj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Disambig.svg/25px-Disambig.svg.png)](/wiki/Wikipedia:Strona_ujednoznaczniaj%C4%85ca "Inne znaczenia")Ten artykuł dotyczy kaznodziei. Zobacz też: [Piotr Skarga (ujednoznacznienie)](/wiki/Piotr_Skarga_(ujednoznacznienie) "Piotr Skarga (ujednoznacznienie)").

Piotr Skarga SJ

Piotr Powęski

[Sługa Boży](/wiki/S%C5%82uga_Bo%C5%BCy "Sługa Boży")[![Ilustracja](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Piotr_Skarga_1.PNG/240px-Piotr_Skarga_1.PNG)](/wiki/Plik:Piotr_Skarga_1.PNG)[![Herb duchownego](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/POL_COA_Paw%C4%99za.svg/68px-POL_COA_Paw%C4%99za.svg.png)](/wiki/Plik:POL_COA_Paw%C4%99za.svg "Herb Piotr Skarga SJ")Data i miejsce urodzenia

[2 lutego](/wiki/2_lutego "2 lutego") [1536](/wiki/1536 "1536")

[Grójec](/wiki/Gr%C3%B3jec "Grójec")

Data i miejsce śmierci

[27 września](/wiki/27_wrze%C5%9Bnia "27 września") [1612](/wiki/1612 "1612")

[Kraków](/wiki/Krak%C3%B3w "Kraków")

Miejsce pochówku

[Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła, Grodzka 52a w Krakowie](/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Awi%C4%99tych_Aposto%C5%82%C3%B3w_Piotra_i_Paw%C5%82a_w_Krakowie "Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie")

Rektor Akademii Wileńskiej
Okres sprawowania

1579–1584

[Wyznanie](/wiki/Wyznanie "Wyznanie")

[katolicyzm](/wiki/Katolicyzm "Katolicyzm")

[Kościół](/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_(organizacja) "Kościół (organizacja)")

[rzymskokatolicki](/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%82aci%C5%84ski "Kościół łaciński")

[Inkardynacja](/wiki/Inkardynacja "Inkardynacja")

[jezuici](/wiki/Jezuici "Jezuici")

[Śluby zakonne](/wiki/%C5%9Aluby_zakonne "Śluby zakonne")

1569

[Prezbiterat](/wiki/Prezbiter "Prezbiter")

1564

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/21px-Commons-logo.svg.png)](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Piotr_Skarga "Commons")[Multimedia w Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Piotr_Skarga "commons:Category:Piotr Skarga")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/27px-Wikisource-logo.svg.png)](https://pl.wikisource.org/wiki/Autor:Piotr_Skarga "Źródła")[Teksty w Wikiźródłach](https://pl.wikisource.org/wiki/Autor:Piotr_Skarga "s:Autor:Piotr Skarga")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/24px-Wikiquote-logo.svg.png)](https://pl.wikiquote.org/wiki/Piotr_Skarga_(kaznodzieja) "Wikicytaty")[Cytaty w Wikicytatach](https://pl.wikiquote.org/wiki/Piotr_Skarga_(kaznodzieja) "q:Piotr Skarga (kaznodzieja)")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Tablica_pami%C4%85tkowa_Piotr_Skarga%2C_Krak%C3%B3w%2C_2006-09-08.jpg/220px-Tablica_pami%C4%85tkowa_Piotr_Skarga%2C_Krak%C3%B3w%2C_2006-09-08.jpg)](/wiki/Plik:Tablica_pami%C4%85tkowa_Piotr_Skarga,_Krak%C3%B3w,_2006-09-08.jpg) Tablica pamiątkowa w Krakowie[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Piotr_Skarga_krypta.jpg/220px-Piotr_Skarga_krypta.jpg)](/wiki/Plik:Piotr_Skarga_krypta.jpg) Krypta ks. Piotra Skargi w kościele Świętych Piotra i Pawła w Krakowie

**Piotr Skarga** [herbu Pawęża](/wiki/Paw%C4%99za "Pawęza"), [SJ](/wiki/Jezuici "Jezuici")[\[1\]](#cite_note-SI-1), inna forma nazwiska: _Piotr Powęski_, mylnie: _Pawęski_ (ur. [2 lutego](/wiki/2_lutego "2 lutego") [1536](/wiki/1536 "1536") w [Grójcu](/wiki/Gr%C3%B3jec "Grójec"), zm. [27 września](/wiki/27_wrze%C5%9Bnia "27 września") [1612](/wiki/1612 "1612") w [Krakowie](/wiki/Krak%C3%B3w "Kraków")) – [polski](/wiki/Polacy "Polacy") [jezuita](/wiki/Jezuici "Jezuici"), [teolog](/wiki/Teologia "Teologia"), [pisarz](/wiki/Pisarz "Pisarz") i [kaznodzieja](/wiki/Kaznodzieja "Kaznodzieja"), czołowy polski przedstawiciel [kontrreformacji](/wiki/Kontrreformacja "Kontrreformacja"), [kaznodzieja nadworny](/wiki/Kaznodzieja_nadworny "Kaznodzieja nadworny") [Zygmunta III Wazy](/wiki/Zygmunt_III_Waza "Zygmunt III Waza"), [rektor](/wiki/Rektor "Rektor") [Kolegium Jezuitów w Wilnie](/wiki/Kolegium_jezuit%C3%B3w_w_Wilnie "Kolegium jezuitów w Wilnie"), pierwszy rektor [Uniwersytetu Wileńskiego](/wiki/Akademia_i_Uniwersytet_Wile%C5%84ski_Towarzystwa_Jezusowego "Akademia i Uniwersytet Wileński Towarzystwa Jezusowego"). [Sługa Boży](/wiki/S%C5%82uga_Bo%C5%BCy "Sługa Boży"), proboszcz[\[2\]](#cite_note-2) kapituły katedralnej lwowskiej w 1564 roku, kanclerz kapituły katedralnej lwowskiej[\[3\]](#cite_note-3), wielki [penitencjarz](/wiki/Penitencjarz "Penitencjarz") ustanowiony przez papieża [Piusa V](/wiki/Pius_V "Pius V")[\[4\]](#cite_note-CITEREFSkarga202341-4)[\[5\]](#cite_note-CITEREFWojciechowski191229-5). Autor szeregu dzieł polemicznych, teologicznych, rozpraw dogmatycznych i duchowych takich jak: [Żywoty świętych](/wiki/%C5%BBywoty_%C5%9Bwi%C4%99tych_(Skarga) "Żywoty świętych (Skarga)"), _[Kazania sejmowe, przygodne i o Siedmiu Sakramentach.](/wiki/Kazania_sejmowe "Kazania sejmowe")_

## Rodzina

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=1 "Edytuj sekcję: Rodzina") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=1 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Rodzina")\]

Piotr Skarga urodził się 2 lutego 1536 roku, jednak nie w samym Grójcu, lecz na północ od miasta przy drodze do wsi [Kobylin](/wiki/Kobylin_(powiat_gr%C3%B3jecki) "Kobylin (powiat grójecki)"), gdzie mieszkali jego rodzice. Jego ojcem był prawdopodobnie młynarz Michał Skarga[\[6\]](#cite_note-CITEREFTazbir197816-6), a matką Anna Świętek[\[7\]](#cite_note-7). Od 1593 roku matka Piotra Skargi występuje w dokumentach pod nazwiskiem Świętkowska, być może aby zatrzeć [plebejskie](/wiki/Plebs_(%C5%9Bredniowiecze_i_nowo%C5%BCytno%C5%9B%C4%87) "Plebs (średniowiecze i nowożytność)") korzenie i wspierać tezę o jej [szlacheckim pochodzeniu](/wiki/Szlachta_w_Polsce "Szlachta w Polsce")[\[8\]](#cite_note-CITEREFTazbir197816-17-8). Dziadkiem Piotra Skargi był Jan Powęski. Według [Janusza Tazbira](/wiki/Janusz_Tazbir "Janusz Tazbir") wiele przemawia za tym, że Powęscy byli [kmieciami](/wiki/Kmie%C4%87 "Kmieć"), którzy ze wsi [Powązki](/wiki/Pow%C4%85zki_(powiat_%C5%BCyrardowski) "Powązki (powiat żyrardowski)") koło [Mszczonowa](/wiki/Mszczon%C3%B3w "Mszczonów") przed 1523 rokiem przenieśli się do miasta Grójca. Według kronikarza zakonnego Jana Wielewickiego, Janowi Powęskiemu nadano półżartobliwy przydomek Skarga, który z czasem stał się nazwiskiem rodziny Powęskich[\[9\]](#cite_note-CITEREFTazbir197815-9). Według kronikarza zakonnego Jana Wielewickiego, dziad Piotra otrzymał przydomek Skarga, z powodu naprzykrzania się księciu Januszowi, panu na Mazowszu, częstymi skargami[\[10\]](#cite_note-CITEREFSkarga202332-10)[\[11\]](#cite_note-CITEREFWojciechowski19129-11). Piotr Skarga był najmłodszy z rodzeństwa; miał 3 braci noszących imiona: Franciszek, Mikołaj i Stanisław (wszyscy oni mają w dokumentach wpisywane [pochodzenie mieszczańskie](/wiki/Mieszcza%C5%84stwo "Mieszczaństwo")[\[8\]](#cite_note-CITEREFTazbir197816-17-8)) oraz 2 siostry. Herb rodu Skargów-Powęskich otrzymał dopiero od króla [Zygmunta III Wazy](/wiki/Zygmunt_III_Waza "Zygmunt III Waza"), gdy dojrzały już kaznodzieja znalazł się w otoczeniu króla, natomiast sejm uznał szlachectwo Skargów za udowodnione 2 marca 1643 roku[\[12\]](#cite_note-CITEREFTazbir197818-12).

## Życie i działalność

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=2 "Edytuj sekcję: Życie i działalność") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=2 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Życie i działalność")\]

### Studia i początek działalności duszpasterskiej.

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=3 "Edytuj sekcję: Studia i początek działalności duszpasterskiej.") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=3 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Studia i początek działalności duszpasterskiej.")\]

W latach 1552–1555 studiował na [Akademii Krakowskiej](/wiki/Uniwersytet_Jagiello%C5%84ski "Uniwersytet Jagielloński"), uzyskując stopień [bakałarza](/wiki/Bakalaureat "Bakalaureat") na Wydziale Filozoficznym, następnie wysłany został przez Uniwersytet na dyrektora szkoły parafialnej przy kolegiacie św. Jana w Warszawie. Odznaczył się widocznie na tym stanowisku, bo kiedy kasztelan krakowski Jędrzej Tęczyński począł oglądać się za kimś, kto by potrafił być nauczycielem i wychowawcą jego syna, wzrok jego padł na Skargę. Przez trzy lata spełniał Skarga wzorowo swe obowiązki, żył przez ten czas na dworze wielkopańskim, przez dwa lata w Wiedniu blisko dworu cesarza Ferdynanda I. Dzięki doskonałemu wywiązaniu się z trudnych obowiązków na dworze pierwszego senatora Rzeczypospolitej był już zbyt znanym w kraju, by mu pozwolono piastować dalej skromny, choć zaszczytny, urząd w Warszawie. Skargą zajął się wnet arcybiskup lwowski [Paweł Tarło](/wiki/Pawe%C5%82_Tar%C5%82o "Paweł Tarło"), skłonił go bez trudu do obleczenia sukni duchownej, wyświęcił na subdiakona (1563)[\[13\]](#cite_note-CITEREFSkarga2023-13)[\[14\]](#cite_note-CITEREFDzieduszycki1868-14)[\[15\]](#cite_note-CITEREFWojciechowski1912-15).

W roku 1564 we [Lwowie](/wiki/Lw%C3%B3w "Lwów") przyjął święcenie kapłańskie i jako kanonik zaczął działalność kaznodziejską m.in. przy katedrze lwowskiej[\[16\]](#cite_note-16).

### Pobyt w Rzymie

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=4 "Edytuj sekcję: Pobyt w Rzymie") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=4 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Pobyt w Rzymie")\]

W roku 1568, po rozmowie z [Szymonem Wysockim](/wiki/Szymon_Wysocki_(jezuita) "Szymon Wysocki (jezuita)"), zdecydował się na wstąpienie do [zakonu jezuitów](/wiki/Jezuici "Jezuici"). 2 lutego 1569 w święto [Matki Boskiej Gromnicznej](/wiki/Ofiarowanie_Pa%C5%84skie "Ofiarowanie Pańskie"), został przyjęty od generała zakonu [Franciszka Borgiasza](/wiki/Franciszek_Borgiasz "Franciszek Borgiasz") do nowicjatu jezuickiego św. Jędrzeja w Rzymie. Generał zakonu widząc cnoty i wiedzę ks. Piotra Skargi uwolnił go od wielu przygotowań i uznał za uzdolnionego do poświęcenia się studiom teologicznym[\[13\]](#cite_note-CITEREFSkarga2023-13)[\[14\]](#cite_note-CITEREFDzieduszycki1868-14)[\[15\]](#cite_note-CITEREFWojciechowski1912-15).

9 czerwca 1570 r. spotkało ks. Skargę zaszczytne wyróżnienie – ojciec Święty [Pius V](/wiki/Pius_V "Pius V") zamianował go wielkim [penitencjarzem](/wiki/Penitencjarz "Penitencjarz") u [św. Piotra](/wiki/Bazylika_%C5%9Bw._Piotra_na_Watykanie "Bazylika św. Piotra na Watykanie")[\[4\]](#cite_note-CITEREFSkarga202341-4)[\[17\]](#cite_note-CITEREFDzieduszycki1868190-17), z czym łączyła się władza odpuszczania najcięższych grzechów, takich, które może odpuszczać tylko sam papież.

Po dwóch latach pobytu ks. Skargi w Rzymie generał zakonu odesłał go do Polski, mając na uwadze, że taki kapłan będzie bardzo pożyteczny we własnej Ojczyźnie.

### Po powrocie do Polski

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=5 "Edytuj sekcję: Po powrocie do Polski") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=5 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Po powrocie do Polski")\]

Po powrocie zajął się ks. Skarga zakładaniem w Polsce [kolegiów jezuickich](/wiki/Szkolnictwo_jezuickie_w_Polsce "Szkolnictwo jezuickie w Polsce") (był m.in. przewidziany na pierwszego rektora [Kolegium w Poznaniu](/wiki/Kolegium_jezuit%C3%B3w_w_Poznaniu "Kolegium jezuitów w Poznaniu"), którym ostatecznie został [Jakub Wujek](/wiki/Jakub_Wujek "Jakub Wujek")), a także działalnością [filantropijną](/wiki/Filantropia "Filantropia") (założył w Krakowie Bank Pobożny dla ochrony ludzi przed [lichwą](/wiki/Lichwa "Lichwa") i [Arcybractwo Miłosierdzia](/wiki/Arcybractwo_Mi%C5%82osierdzia_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszej_Maryi_Panny_Bolesnej_w_Krakowie "Arcybractwo Miłosierdzia Najświętszej Maryi Panny Bolesnej w Krakowie")).

W Krakowie założył [lombard](/wiki/Lombard_(instytucja) "Lombard (instytucja)") dla ubogich, pierwowzór instytucji charytatywnej, tzw. [Komorę Potrzebnych](/w/index.php?title=Komora_Potrzebnych&action=edit&redlink=1 "Komora Potrzebnych (strona nie istnieje)") (tj. „potrzebujących”).

Był wybitnym duszpasterzem. Zapisał się jako inicjator wielu [kolegiów jezuickich](/wiki/Szkolnictwo_jezuickie_w_Polsce "Szkolnictwo jezuickie w Polsce"), np. w [Połocku](/wiki/Kolegium_jezuit%C3%B3w_w_Po%C5%82ocku "Kolegium jezuitów w Połocku") (był tu pierwszym rektorem, 1582–1586)[\[18\]](#cite_note-18), [Rydze](/wiki/Kolegium_jezuit%C3%B3w_w_Rydze "Kolegium jezuitów w Rydze"), [Dorpacie](/wiki/Kolegium_jezuit%C3%B3w_w_Dorpacie "Kolegium jezuitów w Dorpacie"), [Lublinie](/wiki/Kolegium_jezuit%C3%B3w_w_Lublinie "Kolegium jezuitów w Lublinie").

Był pierwszym rektorem [Akademii Wileńskiej](/wiki/Akademia_i_Uniwersytet_Wile%C5%84ski_Towarzystwa_Jezusowego "Akademia i Uniwersytet Wileński Towarzystwa Jezusowego") (1579–1584). Od 1588 roku przez 24 lata pełnił funkcję nadwornego kaznodziei Zygmunta III Wazy, który cenił go za wyjątkową osobowość i talenty krasomówcze. Stał się zwolennikiem ograniczenia władzy Sejmu i zwiększenia władzy królewskiej. Piętnował wady polskiej szlachty. Był przeciwnikiem przyjęcia przez Zygmunta III korony szwedzkiej. Uczestniczył w synodzie brzeskim w 1596, podczas którego zawarto [unię brzeską](/wiki/Unia_brzeska "Unia brzeska"). Prawdopodobnie był autorem wygłoszonego wtedy przemówienia posłów królewskich[\[19\]](#cite_note-CITEREFTazbir1978129-19).

Skarga został pochowany w [kościele św. Piotra i Pawła w Krakowie](/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Awi%C4%99tych_Aposto%C5%82%C3%B3w_Piotra_i_Paw%C5%82a_w_Krakowie "Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie"). Jego płyta grobowa znajduje się przed wielkim ołtarzem, a krypta jest udostępniona dla zwiedzających[\[20\]](#cite_note-20).

## Twórczość

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=6 "Edytuj sekcję: Twórczość") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=6 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Twórczość")\]

W swojej twórczości Skarga prezentuje bogaty, ornamentacyjny styl oratorski o kunsztownej konstrukcji z wpleceniem wydarzeń z historii Polski w prozę stylizowaną na biblijne księgi prorockie. Narrator jawi się jako profetyczny obrońca wartości i tradycji narodowej, a także wiary chrześcijańskiej. Wizerunek Skargi jako natchnionego narodowego kaznodziei utrwalili romantycy przede wszystkim [Adam Mickiewicz](/wiki/Adam_Mickiewicz "Adam Mickiewicz") i [Cyprian Kamil Norwid](/wiki/Cyprian_Kamil_Norwid "Cyprian Kamil Norwid"), a także malarz [Jan Matejko](/wiki/Jan_Matejko "Jan Matejko") ( _[Kazanie Skargi](/wiki/Kazanie_Skargi "Kazanie Skargi")_).

Skarga głosił kult [ascezy](/wiki/Ascetyzm "Ascetyzm"), wskazywał na znaczenie [celibatu](/wiki/Celibat "Celibat") i [pielgrzymek](/wiki/Pielgrzymka "Pielgrzymka"). Reprezentując stanowisko [katolickie](/wiki/Katolicyzm "Katolicyzm"), swoje argumenty opierał na [Piśmie św.](/wiki/Biblia "Biblia"), wskazując na potrzebę wykorzenienia [herezji](/wiki/Herezja "Herezja") w celu odnowy silnego państwa. Mimo iż był przeciwny ugodowemu dialogowi międzywyznaniowemu oraz tolerancji religijnej opartej na kryteriach politycznych, sprzeciwiał się nawracaniu kogokolwiek przemocą, gdyż mogłoby to doprowadzić do wojny domowej[\[21\]](#cite_note-21). Krytykował protestanckie odłamy chrześcijaństwa, m.in. [kalwinizm](/wiki/Kalwinizm "Kalwinizm"), [luteranizm](/wiki/Luteranizm "Luteranizm") i [braci polskich](/wiki/Bracia_polscy "Bracia polscy") i polemizował z ich przedstawicielami[\[13\]](#cite_note-CITEREFSkarga2023-13)[\[14\]](#cite_note-CITEREFDzieduszycki1868-14)[\[15\]](#cite_note-CITEREFWojciechowski1912-15). Ponadto propagował ideę unii [Kościoła katolickiego](/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_katolicki "Kościół katolicki") z [Kościołem prawosławnym](/wiki/Cerkiew_prawos%C5%82awna "Cerkiew prawosławna").

Najbardziej dziś znane i cenione dzieło królewskiego kaznodziei – _[Kazania sejmowe](/wiki/Kazania_sejmowe "Kazania sejmowe")_ – nie było utworem cenionym za życia twórcy. Już w latach dwudziestych XX wieku [Adam Bergi](/w/index.php?title=Adam_Bergi&action=edit&redlink=1 "Adam Bergi (strona nie istnieje)") dowiódł, że owe kazania nigdy nie zostały wygłoszone. Mimo kilku wznowień _Kazania sejmowe_ nie doczekały się za życia twórcy samodzielnego wydania (ukazywały się wyłącznie jako dodatek do innych tekstów), nie odbiły się także szerszym echem w ówczesnej [opinii publicznej](/wiki/Opinia_publiczna "Opinia publiczna") (w przeciwieństwie do innych jego tekstów). Z rzadka wspominali o nich tylko następcy Skargi na dworze królewskim. Utwór jako pomnik polskiego języka literackiego i utwór o istotnej wartości politycznej odkryto dopiero na przełomie XVIII i XIX wieku, gdy polityczne proroctwa (Skarga stylizował tekst kazań na proroctwo w myśl XVI-wiecznych norm [retorycznych](/wiki/Retoryka "Retoryka")) upadku państwa nabrały charakteru rzeczywistego zagrożenia. Niezmiennie od chwili wydania aż do połowy XX wieku ogromną poczytnością i uznaniem cieszyły się _[Żywoty świętych](/wiki/%C5%BBywoty_%C5%9Bwi%C4%99tych_(Skarga) "Żywoty świętych (Skarga)")_, prawdopodobnie najpopularniejsza (w przeliczeniu na procentowy udział ludności [zalfabetyzowanej](/w/index.php?title=Alfabetyzacja&action=edit&redlink=1 "Alfabetyzacja (strona nie istnieje)") w społeczeństwie) polska książka wszech czasów[\[22\]](#cite_note-22).

## Idee i poglądy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=7 "Edytuj sekcję: Idee i poglądy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=7 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Idee i poglądy")\]

### Myśl polityczna i moralna

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=8 "Edytuj sekcję: Myśl polityczna i moralna") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=8 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Myśl polityczna i moralna")\]

Piotr Skarga jest ważnym myślicielem politycznym swojego okresu. Najważniejszą prezentacją jego idei są _Kazania sejmowe_. Skarga był krytyczny wobec [demokracji szlacheckiej](/wiki/Demokracja_szlachecka "Demokracja szlachecka"), będąc zwolennikiem wzmocnienia władzy królewskiej[\[23\]](#cite_note-CITEREFBernacki2012427-23).

Skarga krytykował ustrój Rzeczypospolitej, wskazując na jego postępujące zepsucie i zbliżająca się zagłada. Sposobem na jego naprawienie jest przywrócenie jednolitości religii (zniszczone przez [reformację](/wiki/Reformacja "Reformacja")), wzmocnienie władzy króla oraz odbudowa [cnót](/wiki/Cnota "Cnota"). [Cnoty obywatelskie](/w/index.php?title=Cnoty_obywatelskie&action=edit&redlink=1 "Cnoty obywatelskie (strona nie istnieje)") muszą być związane z moralnością chrześcijańską[\[24\]](#cite_note-CITEREFTazbir1984LX-24).

Koncepcje polityczne i moralne Skargi opierały się na hierarchicznej wizji rzeczywistości. Trzema najważniejszymi elementami jego myśli politycznej były [mądrość](/wiki/M%C4%85dro%C5%9B%C4%87 "Mądrość"), [prawo](/wiki/Prawo "Prawo") i [wolność](/wiki/Wolno%C5%9B%C4%87 "Wolność"). Hierarchia mądrości obejmowała mądrość Bożą (wieczna i niestworzona), mądrość ziemska (dotycząca kwestii materialnych, [rozum](/wiki/Rozum "Rozum")), mądrość bydlęcą (przynależącą także zwierzętom) oraz diabelska (objawiającą się np. porzuceniem starania o jedność wiary poddanych). Hierarchia prawa obejmowała [prawo przyrodzone](/wiki/Prawo_natury "Prawo natury") (nakaz Boga wpisane w ludzkie serce, wieczne i niezmienne), prawo Boskie pisane (zawarte w Piśmie świętym), prawo kościelne i prawo świeckie. Hierarchia wolności obejmowała wolność chrześcijańska (niezależność od diabła, wolność od grzechu), wolność dobra (podlegania chrześcijańskiej władzy aprobowanej przez obywateli), wolność złota (wolność od władzy tyrańskiej) i wolność piekielna (wolność oparta na bezprawiu i niepodleganiu żadnej władzy)[\[25\]](#cite_note-CITEREFBernacki2012426-427-25). Te rozróżnienia służyły Skardze do oceny polityki i ustroju Rzeczypospolitej[\[25\]](#cite_note-CITEREFBernacki2012426-427-25).

### Innowiercy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=9 "Edytuj sekcję: Innowiercy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=9 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Innowiercy")\]

Skarga był przedstawicielem [kontrreformacji](/wiki/Kontrreformacja "Kontrreformacja"). Upatrywał w protestantyzmie źródło utraty jedności religijnej i zepsucia społeczeństw i ustrojów. Był zażartym krytykiem jej przedstawicieli, a także koncepcji pokojowego współistnienia różnych odłamów chrześcijaństwa (np. [konfederacji warszawskiej](/wiki/Konfederacja_warszawska_(1573) "Konfederacja warszawska (1573)")):

> Jako ta konfederacyja czyni, jest rzecz przeciw wszystkim prawom Boskim i ludzkim, przeciw dobremu Rzeczypospolitej, przeciw sprawiedliwości, przeciw dobrym obyczajom, przeciw samemu przyrodzonemu rozumowi[\[26\]](#cite_note-26).

W 1606 roku podczas sejmu w ostatniej chwili, nocą, zdołał przekonać biskupów i króla by wycofali się ze wcześniejszej zgody na uchwalenie przepisów wykonawczych do Konfederacji Warszawskiej, które karałyby sprawców napadów na protestanckie zbory, szkoły i mieszkania. Incydent zwany "nocą jezuitów" doprowadził do rozejścia się sejmu bez uchwał i był jedną z przyczyn wybuchu [Rokoszu Zebrzydowskiego](/wiki/Rokosz_Zebrzydowskiego "Rokosz Zebrzydowskiego")[\[27\]](#cite_note-27).

Radykalizm religijny Skargi doprowadził do jego niepopularności wśród mas szlacheckich, w [wolności wyznaniowej](/wiki/Wolno%C5%9B%C4%87_religijna "Wolność religijna") i prawomocności konfederacji warszawskiej upatrujących jeden z czynników konstytutywnych dla „ [złotej wolności szlacheckiej](/wiki/Z%C5%82ota_wolno%C5%9B%C4%87 "Złota wolność")”. W czasie i po rokoszu pod adresem Skargi wydano wiele pism krytycznych wobec niego, również katolickich autorów[\[28\]](#cite_note-28). Jak podaje [Mariusz Markiewicz](/wiki/Mariusz_Markiewicz "Mariusz Markiewicz"), był „oskarżany przez szlachtę, nie tylko protestancką, o prowadzenie polityki niezgodnej z interesami Rzeczypospolitej, podporządkowanej idei kontrreformacji”[\[29\]](#cite_note-CITEREFMarkiewicz200791-29). Upatrując źródła wszystkich problemów Rzeczypospolitej w wolności sumienia, Skarga podważał bowiem utrwaloną w świadomości szlachty tradycję państwową opartą na współistnieniu wyznań[\[30\]](#cite_note-CITEREFTazbir20099,_32–33-30).

Zabiegał o jak najsurowsze ukaranie [de Franco](/wiki/Franco_de_Franco "Franco de Franco") ze względu na zakłócenie uroczystości Bożego Ciała, którego wbrew ówczesnemu prawu skazano na karę śmierci[\[31\]](#cite_note-31). W 1612 roku wyraził satysfakcję ze stracenia wyznawcy Braci Polskich, [Iwana Tyszkowica](/wiki/Iwan_Tyszkiewicz "Iwan Tyszkiewicz"). Historyk braci polskich wyraził w swojej relacji o straceniu Tyszkowica, przeświadczenie, że rychła śmierć Skargi po egzekucji Tyszkowica była postrzegana przez dysydentów jako kara boska na zakonniku[\[32\]](#cite_note-32)[\[33\]](#cite_note-33).

## Proces beatyfikacyjny

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=10 "Edytuj sekcję: Proces beatyfikacyjny") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=10 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Proces beatyfikacyjny")\]

Po wcześniejszych zapowiedziach [metropolity krakowskiego](/wiki/Metropolia_krakowska "Metropolia krakowska") [kardynała](/wiki/Kardyna%C5%82 "Kardynał") [Stanisława Dziwisza](/wiki/Stanis%C5%82aw_Dziwisz "Stanisław Dziwisz")[\[34\]](#cite_note-34)[\[35\]](#cite_note-35) 12 czerwca 2013 rozpoczął się proces beatyfikacyjny [zakonnika](/wiki/Zakonnik "Zakonnik")[\[36\]](#cite_note-36). Etap diecezjalny rozpoczął się 8 grudnia 2014, a zakończył 21 czerwca 2016[\[37\]](#cite_note-37)[\[38\]](#cite_note-38). Podczas uroczystej sesji zamykającej postępowanie diecezjalne procesu beatyfikacyjnego i kanonizacyjnego [metropolita krakowski](/wiki/Metropolia_krakowska "Metropolia krakowska") kardynał [Stanisław Dziwisz](/wiki/Stanis%C5%82aw_Dziwisz "Stanisław Dziwisz") powiedział m.in. że: „zrobiliśmy to, co do nas należało i to, co się należało księdzu Skardze. Przekazujemy Stolicy Apostolskiej dokumentację świadczącą o jego świętości pozostawiając ostateczną decyzję Ojcu Świętemu” oraz „oby ksiądz Skarga nie czekał już długo na wyniesienie do chwały ołtarzy. Niech zawsze towarzyszy narodowi polskiemu, z którym tak bardzo był związany poprzez swoje życie, słowo i dzieła miłosierdzia”[\[39\]](#cite_note-39).

## Recepcja

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=11 "Edytuj sekcję: Recepcja") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=11 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Recepcja")\]

### Tłumaczenia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=12 "Edytuj sekcję: Tłumaczenia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=12 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Tłumaczenia")\]

Pisma Skargi tłumaczone były na język łaciński ( _Kazania na niedziele i święta_ oraz _Kazania o Siedmiu Sakramentach_). Tłumaczenia podjął się wojewoda sieradzki [Jan Odrowąż Pieniążek](/wiki/Jan_Chryzostom_Pieni%C4%85%C5%BCek "Jan Chryzostom Pieniążek"), w roku 1691. Przetłumaczone _Kazania_ wraz z dedykacją[\[40\]](#cite_note-:5-40) podarował papieżowi [Innocentemu XII](/wiki/Innocenty_XII "Innocenty XII"), który czasami kazał je sobie czytywać do posiłków[\[41\]](#cite_note-CITEREFSkarga202368-41)[\[40\]](#cite_note-:5-40)[\[42\]](#cite_note-42).

### Opinie

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=13 "Edytuj sekcję: Opinie") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=13 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Opinie")\]

Pismami ks. Skargi zachwycony był m.in. [Adam Mickiewicz](/wiki/Adam_Mickiewicz "Adam Mickiewicz"). W swoich [wykładach](/wiki/Prelekcje_paryskie "Prelekcje paryskie") (Lekcja XL z 25 czerwca 1841 r.) Mickiewicz o ks. Skardze mówi tak:

> „...odbija się w nim cały kraj, cały naród ze swoją przeszłością, obecnością i przyszłością nawet. Rodziną Skargi była Polska. (…) Pisał on dzieła dogmatyczne, historyczne, homilie i właściwie tak zwane kazania. Jako pisarz dogmatyczny zajmuje wysokie miejsce pomiędzy doktorami Kościoła, celuje nauką i biegłością w Piśmie Świętym. (…) Znał paterykon grecki i łaciński, czytał wszystkie pisma polemiczne, jakie wychodziły naówczas (…) Najważniejsze z jego rozpraw dogmatycznych są _Kazania o siedmiu Sakramentach,_ przewyborne jako rozumowanie, a niekiedy jako wzór stylu.
> (…) Najwyżej jednak pomiędzy pracami Skargi stoją, i najwięcej mu zjednały wziętości jego mowy polityczne, czyli _Kazania sejmowe_. Rodzaj ten on sam stworzył. Przy niezwykłym talencie, nie mógł całej swej potęgi rozwinąć w homiliach i pismach dogmatycznych: dopiero w _Kazaniach Sejmowych_ wzniósł się na szczyt swego geniuszu”.[\[43\]](#cite_note-43)

Słowa [Mickiewicza](/wiki/Adam_Mickiewicz "Adam Mickiewicz") wielokrotnie załączane były jako przedmowa do pism ks. Piotra Skargi[\[44\]](#cite_note-44).

### Legenda o śmierci

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=14 "Edytuj sekcję: Legenda o śmierci") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=14 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Legenda o śmierci")\]

Legenda powstała po [II wojnie światowej](/wiki/II_wojna_%C5%9Bwiatowa "II wojna światowa") głosiła, że oględziny zwłok Piotra Skargi przeprowadzane przez komisję dla celów beatyfikacji wykazały „że Skarga mógł zostać pochowany żywcem, w stanie śmierci klinicznej lub letargu. Świadczyć o tym miały uszkodzenia kości palców. Te obrażenia sam mógł sobie zadać, oprzytomniawszy w grobie”[\[45\]](#cite_note-mikolejko-45). Autorami tych interpretacji współcześnie są prof. [Zbigniew Mikołejko](/wiki/Zbigniew_Miko%C5%82ejko "Zbigniew Mikołejko") oraz prof. [Janusz Tazbir](/wiki/Janusz_Tazbir "Janusz Tazbir"). Ten ostatni przyznał w 2010 roku, że w swych publikacjach zbyt pochopnie przytoczył te niedostatecznie potwierdzone pogłoski[\[46\]](#cite_note-46).

_Skargę pochowano bowiem w letargu. Skarga obudził się... z tego potwornego snu w sen potworniejszy jeszcze. Sen, w którym – nie mogąc się wydostać z trumny i walcząc nadaremnie o życie – kąsał własne ciało, obgryzał własne dłonie. A może i bluźnił Bogu. Nie ma, nie może być żadnych świadków tego potwornego obudzenia się do potwornej śmierci._ (Zbigniew Mikołejko: „Żywoty świętych poprawione”).

Przed procesem beatyfikacyjnym Skargi w 2015 r. przeprowadzono kwerendę, która wykazała, że szczątki Piotra Skargi pierwotnie pochowane w podziemiach kościoła św. Piotra i Pawła w Krakowie w każdą rocznicę śmierci od XVI w. wystawiane były na widok publiczny, otwierano wieko trumny i wynoszono kawałki kości i szat jako relikwie. W XVII wieku przeniesiono pozostałe kości do małej ołowianej trumny. W 1912 r. otwarto trumnę i znaleziono w niej „stos doskonale zachowanych kości i czaszkę na górze”. Protokół z tych oględzin znajduje się w [Archiwum Narodowym w Krakowie](/wiki/Archiwum_Narodowe_w_Krakowie "Archiwum Narodowe w Krakowie"), sygn. ABM 136, s. 105, 107. W następnych latach (1918 i 1936) oględziny kości przeprowadzali biegli medycyny sądowej, m.in. [Leon Wachholz](/wiki/Leon_Wachholz "Leon Wachholz")[\[47\]](#cite_note-47).

### Wizerunek w sztuce

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=15 "Edytuj sekcję: Wizerunek w sztuce") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=15 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Wizerunek w sztuce")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Kazanie_Skargi.jpg/220px-Kazanie_Skargi.jpg)](/wiki/Plik:Kazanie_Skargi.jpg) [Jan Matejko](/wiki/Jan_Matejko "Jan Matejko"), _[Kazanie Skargi](/wiki/Kazanie_Skargi "Kazanie Skargi")_, 1864[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Michal_Szweycer.png/220px-Michal_Szweycer.png)](/wiki/Plik:Michal_Szweycer.png) [Michał Szweycer](/wiki/Micha%C5%82_Szweycer "Michał Szweycer") jako porucznik [1 pułku ułanów](/wiki/1_Pu%C5%82k_U%C5%82an%C3%B3w_(Kr%C3%B3lestwo_Kongresowe) "1 Pułk Ułanów (Królestwo Kongresowe)"), 1831, [model](/wiki/Model_(sztuka) "Model (sztuka)") do postaci Piotra Skargi w _Kazaniu Skargi_ Jana Matejki, 1864[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Unknown_-_Portret_ks._Piotra_Skargi_SI_%281536-1612%29_-_MNK_I-3_%2816113%29.jpg/220px-Unknown_-_Portret_ks._Piotra_Skargi_SI_%281536-1612%29_-_MNK_I-3_%2816113%29.jpg)](/wiki/Plik:Unknown_-_Portret_ks._Piotra_Skargi_SI_(1536-1612)_-_MNK_I-3_(16113).jpg) Autor nieznany, _Portret ks. Piotra Skargi SI_, XIX wiek, [Muzeum Narodowe w Krakowie](/wiki/Muzeum_Narodowe_w_Krakowie "Muzeum Narodowe w Krakowie")

O. Piotr Skarga jest bohaterem obrazu [Jana Matejki](/wiki/Jan_Matejko "Jan Matejko") _Kazanie Skargi_. [Modelem](/wiki/Model_(sztuka) "Model (sztuka)") do postaci Piotra Skargi był [Michał Szweycer](/wiki/Micha%C5%82_Szweycer "Michał Szweycer"), powstaniec listopadowy i emigrant.

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Główny artykuł: [Kazanie Skargi](/wiki/Kazanie_Skargi "Kazanie Skargi")._

### Filmy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=16 "Edytuj sekcję: Filmy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=16 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Filmy")\]

- Film dokumentalny _Skarga_ w reżyserii Jarosława Mańki (2012), producent: Instytut Ks. Piotra Skargi[\[48\]](#cite_note-48).

### Upamiętnienia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=17 "Edytuj sekcję: Upamiętnienia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=17 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Upamiętnienia")\]

#### Rok Piotra Skargi (2012)

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=18 "Edytuj sekcję: Rok Piotra Skargi (2012)") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=18 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Rok Piotra Skargi (2012)")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Scarga_P.%2C_jezyity.JPG/220px-Scarga_P.%2C_jezyity.JPG)](/wiki/Plik:Scarga_P.,_jezyity.JPG) Kościół jezuitów, Lwów

16 września 2011 [Sejm Rzeczypospolitej Polskiej](/wiki/Sejm_Rzeczypospolitej_Polskiej "Sejm Rzeczypospolitej Polskiej") ustanowił rok 2012 [Rokiem księdza Piotra Skargi](/wiki/Patronat_roku_ustanowiony_przez_Sejm_Rzeczypospolitej_Polskiej "Patronat roku ustanowiony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej")[\[49\]](#cite_note-49). Inicjatywa ta spotkała się z ostrą krytyką. Synod [Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego](/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Ewangelicko-Augsburski_w_Rzeczypospolitej_Polskiej "Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej") w 2011 roku wyraził "zaniepokojenie" tą decyzją i stwierdził "Decyzja ta jest dla nas niezrozumiała, zarówno w wymiarze neutralności państwa, jak i deklarowanego przez niektórych posłów otwarcia na inicjatywy ekumeniczne."[\[50\]](#cite_note-50) Kalwiński publicysta [Kazimierz Bem](/wiki/Kazimierz_Bem "Kazimierz Bem") napisał na łamach "Rzeczpospolitej", że decyzja ta pokazuje "jak głęboką pogardę żywi Rzeczpospolita dla wszelkich mniejszości." Replikował mu Marek Horodniczy[\[51\]](#cite_note-51). O decyzji tej (cytując stanowisko luteranów i Bema) pisała szeroko niemiecka prasa[\[52\]](#cite_note-52). W 2012 r. [Poczta Polska](/wiki/Poczta_Polska "Poczta Polska") wyemitowała w nakładzie 300 tys. sztuk upamiętniający Piotra Skargę [znaczek pocztowy](/wiki/Znaczek_pocztowy "Znaczek pocztowy") o nominale 1,55 zł[\[53\]](#cite_note-53)..

#### Pomniki i tablice

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=19 "Edytuj sekcję: Pomniki i tablice") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=19 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Pomniki i tablice")\]

- [Pomnik Piotra Skargi w Krakowie](/wiki/Pomnik_Piotra_Skargi_w_Krakowie "Pomnik Piotra Skargi w Krakowie") naprzeciwko [kościoła św. Piotra i Pawła](/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Awi%C4%99tych_Aposto%C5%82%C3%B3w_Piotra_i_Paw%C5%82a_w_Krakowie "Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie"), gdzie pochowany jest ks. Skarga.
- Posąg Piotra Skargi autorstwa Oskara Sosnowskiego (1869) w kościele św. Piotra i Pawła w Krakowie – przeniesiony z katedry na [Wawelu](/wiki/Wawel "Wawel").
- Pomnik Piotra Skargi przy Katolickim Zespole Szkół na Woli, Warszawa[\[54\]](#cite_note-54).
- Tablica pamiątkowa w murze kościoła pw. Matki Boskiej Anielskiej w [Dąbrowie Górniczej](/wiki/D%C4%85browa_G%C3%B3rnicza "Dąbrowa Górnicza") (1912) wmurowana na uczczenie 300. rocznicy śmierci[\[55\]](#cite_note-55).
- Skarbiec [Muzeum Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej](/wiki/Muzeum_Towarzystwa_Jezusowego_Prowincji_Polski_Po%C5%82udniowej "Muzeum Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej") w [Starej Wsi](/wiki/Stara_Wie%C5%9B_(wojew%C3%B3dztwo_podkarpackie) "Stara Wieś (województwo podkarpackie)") k. [Brzozowa](/wiki/Brzoz%C3%B3w "Brzozów") przechowuje wiele pamiątek związanych z Piotrem Skargą, w tym relikwiarzyk z kością przedramienia o. Piotra Skargi SJ.
- Tablica [inskrypcyjna](/wiki/Inskrypcja "Inskrypcja") w [kościele św. Mikołaja Biskupa](/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Miko%C5%82aja_Biskupa_w_Gr%C3%B3jcu "Kościół św. Mikołaja Biskupa w Grójcu") w [Grójcu](/wiki/Gr%C3%B3jec "Grójec") dla upamiętnienia ks. Piotra Skargi z 1855 roku ufundowana przez fundację szpitala grójeckiego.
- Pomnik na terenie [parafii św. Mikołaja Biskupa](/wiki/Parafia_%C5%9Bw._Miko%C5%82aja_Biskupa_w_Gr%C3%B3jcu "Parafia św. Mikołaja Biskupa w Grójcu") w [Grójcu](/wiki/Gr%C3%B3jec "Grójec") z 15 sierpnia 1996 roku, autorstwa Andrzeja Renesa[\[56\]](#cite_note-56).

#### Patron szkół

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=20 "Edytuj sekcję: Patron szkół") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=20 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Patron szkół")\]

- [Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Skargi w Pułtusku](/wiki/Liceum_Og%C3%B3lnokszta%C5%82c%C4%85ce_im._Piotra_Skargi_w_Pu%C5%82tusku "Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Skargi w Pułtusku")
- Szkoła Podstawowa nr 6 im. ks. Piotra Skargi w [Jarosławiu](/wiki/Jaros%C5%82aw_(wojew%C3%B3dztwo_podkarpackie) "Jarosław (województwo podkarpackie)")
- Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Skargi w [Grójcu](/wiki/Gr%C3%B3jec "Grójec")
- Gimnazjum i Liceum im. ks. Piotra Skargi w [Szamotułach](/wiki/Szamotu%C5%82y "Szamotuły")
- Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Skargi w [Sędziszowie Małopolskim](/wiki/S%C4%99dzisz%C3%B3w_Ma%C5%82opolski "Sędziszów Małopolski")
- Katolicki Zespół Edukacyjny im. ks. Piotra Skargi w Warszawie (dzielnica Wola)
- Zespół Szkół Gminnych nr 1 im. ks. Piotra Skargi w [Milanówku](/wiki/Milan%C3%B3wek "Milanówek")
- Szkoła Podstawowa im. ks. Piotra Skargi w Kobylinie-Borzymach.
- Jezuickie Centrum Edukacji w Nowym Sączu[\[57\]](#cite_note-57)

## Dzieła

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=21 "Edytuj sekcję: Dzieła") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=21 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Dzieła")\]

Bibliografię zebrał [Konstanty Otwinowski](/w/index.php?title=Konstanty_Otwinowski&action=edit&redlink=1 "Konstanty Otwinowski (strona nie istnieje)")[\[58\]](#cite_note-58).

01. _[O jedności Kościoła Bożego pod jednym Pasterzem i o greckim od tej jedności odstąpieniu](/wiki/O_jedno%C5%9Bci_Ko%C5%9Bcio%C5%82a_Bo%C5%BCego "O jedności Kościoła Bożego")_, powst. 1574, wyd. Wilno 1577, drukarnia Radziwiłłowska; wyd. następne: zmienione pt. _O rządzie i jedności Kościoła Bożego pod jednym pasterzem_, Kraków 1590; w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610; także Wilno 1738; wyd. 1577 z uzupełnieniami według wyd. 1590 przedr. w: „Pamiatniki polemiczeskoj litieratury”, t. 2, Petersburg 1882, _Russkaja istoriczeskaja bibbliotieka_, t. 7, col. 486; także wyd. osobne: Kraków 1885
02. _Pro Sacratissima Eucharistia contra haeresim Zwinglianam, ad Andream Volanum_, Wilno 1576, drukarnia Radziwiłłowska; wyd. następne w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610; także Wilno 1738; wyd. osobne: Braniewo 1707
03. _Żywoty świętych_, Wilno 1579, drukarnia Radziwiłłowska (8 wydań ukazało się jeszcze za życia autora); wyd. następne zmienione (także wybory): Kraków 1585; Kraków 1592–1593; Kraków 1598; Kraków 1601; Kraków 1603; Kraków 1610; Kraków 1612–1613 (wyd. niepewne; Estreicher podaje za A. Jocherem i M. Dzieduszyckim; K. Otwinowski przeczy); Kraków 1615; Kraków 1619; Kraków 1626 (zawiera także: _Kazanie X. Fabiana Birkowskiego na pogrzebie Skargi 1612 r._); Kraków 1644; Poznań 1700–1702; Wilno 1747–1748; Wilno 1780; Połock 1819–1820 (edycja nieukończona); Warszawa 1836; Wiedeń 1842–1846 (nakład 50 tys. egz.); Piekary Śląskie 1851; Lwów 1851 (edycja nieukończona); wyd. K. J. Turowski, Sanok 1855, _Biblioteka Polska_, zeszyt 9–10; Warszawa 1857; Wiedeń 1859–1860; Petersburg 1862; Wiedeń 1863 (edycja nieukończona); Poznań 1866; Warszawa 1879–1880; Kraków 1881–1882; Lwów 1883 (1834); Chełmno 1886; Łódź 1900 (edycja nieukończona); Kraków 1912; Kraków 1933–1936; przekł. czeski: Šebestián Scipio Berlička pt. _Životy svatých_ (przełożone w Pradze 1640); rękopis: Biblioteka Uniwersytecka w Pradze; wiadomość podał J. Bečka „Polské písemnictví ve světle českých překladů”, _Česko-polský sborník vědeckých prací_, t. 2, Praga 1955, s. 168; istniał także przekł. rosyjski, prawdopodobnie rękopiśmienny.
04. _Siedem filarów, na których stoi katolicka nauka o Przenajświętszym Sakramencie Ołtarza_ (Wilno) 1582, drukarnia Radziwiłłowska; wyd. następne: Kraków 1610 (wymierzone przeciwko A. Wolanowi; wymieniana przez poszczególnych badaczy edycja łacińska tego dzieła prawdopodobnie nigdy nie istniała)
05. _Bractwo miłosierdzia_, Kraków 1588 (drukarnia A. Piotrkowczyk); wyd. następne: Kraków 1598; w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610; Warszawa 1628; Kraków 1653; w tomie _Kazania przygodne_, Wilno 1738; pt. _Cnota miłosierdzia_, Poznań 1741; Warszawa 1761; Kraków 1819; Warszawa 1926
06. _Upominanie do ewanielików_, Kraków 1592, drukarnia Łazarzowa; wyd. następne: Poznań 1592; Kraków 1600; Kraków 1610; Kraków 1691; Wilno 1738
07. _Proces konfederaciej_ (Kraków) 1595, drukarnia Łazarzowa; wyd. następne: pt. _Proces na konfoederacją z poprawą i odprawą przeciwnika_, brak miejsca wydania 1596; w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610; także Wilno 1738 (przeciwko konfederacji warszawskiej roku 1573)
08. _[Kazania na niedziele i święta całego roku](/wiki/Kazania_na_niedziele_i_%C5%9Bwi%C4%99ta_ca%C5%82ego_roku "Kazania na niedziele i święta całego roku")_, Kraków 1595, drukarnia A. Piotrkowczyk; wyd. następne: pt. _Kazania na niedziele i święta całego roku... z przydaniem kilku kazań sejmowych i kazania na pogrzebie Królowej J. M. starej_, Kraków 1597, drukarnia A. Piotrkowczyk (a w nich po raz pierwszy _[Kazania sejmowe](https://pl.wikisource.org/wiki/Kazania_sejmowe "s:Kazania sejmowe")_ – traktat polityczny w formie kazań); Kraków 1602; _... Przyłączone są do nich kazania o siedmi sakramentach_, Kraków 1618; Pińsk 1734; Pińsk 1735 (wyd. okładkowe edycji 1734); Warszawa 1738 (wyd. okładkowe edycji 1734); pt. _Kazania odświętne..._, t. 1–3, Sandomierz 1792 (wraz z poprzednim wydaniem tworzy całość _Kazań na niedzielę i święta_); t. 1–6, Wilno 1793; wyd. J. N. Bobrowicz, Lipsk 1843; Lwów 1883–1884; Lwów 1898; Kraków 1938 (jako _Dzieła polskie_, cz. 2); przekł. czeski: F. Klima pt. _Kăzăní na svátky svatých Božích_, Brno 1822; Brno 1882; Brno 1884; przekł. niemiecki: wyboru kazań wyd. A. Swientek pt. _Sonn-Festtags- und Gelegenheits-Predigten_, Wrocław 1871
09. _Kazania sejmowe_, wyd. w tomie _Kazania na niedzielę i święta_, Kraków 1597; wyd. następne: w tomie _Kazania o siedmi sakramentach_, Kraków 1600; także Kraków 1618; w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610 (bez kazania _O monarchii_); także Wilno 1738; pt. _Kazania sejmowe... w obecności Zygmunta III miane. Podług edycyj w Krakowie roku 1600 przedrukowane_, Warszawa 1792 (drukarnia Pijarów; jest to pierwsze osobne, a piąte z kolei wyd. _Kazań sejmowych_); Kraków 1831; wyd. K. J. Turowski, Kraków 1857; Poznań 1869; Tarnów 1880; Warszawa 1900; oprac. M. Janik, Brody 1903, _Arcydzieła Polskich i Obcych Pisarzy_, t. 16; także wyd. 2 Brody 1904; oprac. I. Chrzanowski, Warszawa 1903, _Biblioteka Dzieł Chrześcijańskich_, zeszyt 36; także wyd. 2 Warszawa 1912; Warszawa 1904; Warszawa 1907; Warszawa 1907; Złoczów (1920), _Biblioteka Powszechna_ nr 1001/1006; oprac. S. Kot, Kraków 1925, _Biblioteczka Uniwersytetów Ludowych i Młodzieży Szkolnej_ nr 52; fragm. kazania wtórego i ósmego przedr. W. Taszycki _Wybór tekstów staropolskich XVI-XVIII wieku_, Lwów 1928; także wyd. 2 Warszawa 1955; Kraków 1947, _Biblioteka Arcydzieł Literatury Polskiej_ nr 2; „Wtóre kazania sejmowe” (Szkocja 1945–1948), _Wydawnictwo Literackie Oddziału Opieki nad Żołnierzem Dowództwa I Korpusu_ nr 70; przekł. francuski: A. Berga pt. _Les Sermons politiques_, Paryż 1916; przekł. niemiecki: trzeciego kazania: R. Loewenfeld pt. _Peter Skarga’s dritte Reichstagspredigt_; w dziele K. Albertiego _Die Schule des Redners_, Lipsk 1890, s. 170–186
10. _Synod brzeski_, Kraków 1597, drukarnia A. Piotrkowczyk (2 odbicia); wyd. następne: w tomie _Kazania o siedmi sakramentach_, Kraków 1600; także Kraków 1618; w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610; także Wilno 1738; Poznań 1874; wyd. P. Hiltebrandt _Russkaja istoriczeskaja bibliotieka_, t. 7 (1882); Kraków 1885; _Russkaja istoriczeskaja bibliotieka_, t. 19 (1903) razem z przekładem na jęz. białoruski; przekł. białoruski: pt. _Opisanie i oborona sobora ruskogo berestejskogo_, Wilno 1597 (przedłożył najprawdopodobniej H. Pociej)
11. _Kazania o siedmi sakramentach_, Kraków 1600, drukarnia A. Piotrkowczyk (z _Kazaniami sejmowymi_ i _Synodem brzeskim_); wyd. następne: Kraków 1609; Kraków 1618 (z _Kazaniami sejmowymi_); Wilno 1737; Kraków 1833; Kraków 1871; Kraków 1891; Kraków 1900; Komorów 2023.
12. _Dziękowanie kościelne za zwycięstwo multańskie_ (Kraków) 1600; wyd. następne: Kraków 1615; w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610; także Wilno 1738; przekł. łaciński: pt. _Gratiae Deo actae ab ecclesia pro victoria ex Michaele Multano parta_, Kraków 1601 (2 odbicia).
13. _Wsiadane na wojnę. Kazanie, gdy niezwyciężony i Bogu miły krol polski i szwedzki, Zygmunt III... na konia swego do Inflant z wojskiem wsiadać miał, czynione od X. Piotra Skargi Societatis Jesu, kaznodzieje tegoż Króla I. M. w Wilnie... Roku Pańskiego 1601_, Kraków 1602, drukarnia A. Piotrkowczyk; wyd. następne w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610; także Wilno 1738
14. [_Roczne dzieje kościelne... wybrane z rocznych dziejów Cesara Baroniusza, kardynała... nazywanych Annales Ecclesiastici_, Kraków 1603 (przekład), w zbiorach Opolskiej Biblioteki Cyfrowej](https://obc.opole.pl/dlibra/publication/edition/1519?id=1519&from=pubstats); wyd. następne: Kraków 1607; fragmenty pt. _Pierwsze 354 lata historyi kościoła świętego wyjęte z „Rocznych dziejów kościelnych”_ zebrane przez P. Skargę, Poznań 1889 (przeróbka pierwszych 10 tomów C. Baroniusza; ostatnie 2 dodał Skarga do wyd. 1607); przekł. rosyjski bezimienny pt. _Diejanija cerkownyja i grażdanskija... Soczynienija Baronija_, cz. 1–2, powst. 1678, wyd. Moskwa 1719
15. _Zawstydzenie arianów_, Kraków 1604, drukarnia A. Piotrkowczyk; wyd. następne: Kraków 1608; Kraków 1610; Wilno 1738
16. _Pokłon Panu Bogu zastępów za zwycięstwo inflantskie nad Carolusem, książęciem sudermańskim_. Kraków 1605, drukarnia A. Piotrkowczyk (razem z _Dziękowaniem kościelnym za zwycięstwo multańskie_); wyd. następne: Wilno 1605; w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610; także Wilno 1738
17. _Na artykuł o jezuitach Zjazdu sędomierskiego... odpowiedź_, Kraków 1606, drukarnia A. Piotrkowczyk; wyd. następne: Wilno (1606); Kraków 1606; w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610; także Wilno 1738; w książce _Obrona jezuitów_, Warszawa 1814; z uwzględnieniem wersji 1. i 3. wydania, J. Czubek _Pisma polityczne z czasów rokoszu Zebrzydowskiego 1606–1608_, t. 3, Kraków 1918
18. _Żołnierskie nabożeństwo_, Kraków 1606, drukarnia J. Siebeneicher; wyd. następne: w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610; Kraków 1618; pt. _Żołnierz chrześcijański_, Poznań 1677; Oliwa 1688; Wilno 1738; Wilno 1748; Wilno 1759; pt. _Żołnierskie nauki i nabożeństwo_, Łowicz 1763; pt. _Żołnierz chrześcijański_, Sandomierz 1789; przekł. czeski pt. _Pobožný soldát_, Praga 1634
19. _Wsiadanie na rokosz P. Uporskiego, któremu odradza P. Rozumowski... złożone 20 Aprilis a. 1607_, z rękopisu wyd. J. Czubek _Pisma polityczne z czasów rokoszu Zebrzydowskiego 1606–1608_, t. 2, Kraków 1918
20. _Otóż tobie rokosz_, powst. 1606, wyd. J. Czubek _Pisma polityczne z czasów rokoszu Zebrzydowskiego 1606–1608_, t. 2, Kraków 1918
21. _Próba Zakonu Societatis Jesu_, Kraków 1607, drukarnia A. Piotrkowczyk; wyd. następne: w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610; także Wilno 1738; w książce _Obrona jezuitów_, Warszawa 1814
22. _Discurs na Confoederacją_, Kraków 1607 (2 wyd.; wydanie z roku 1572 nie istnieje); wyd. następne: Kraków 1615; w tomie _Kazania przygodne_, Kraków 1610; także Wilno 1738; wyd. J. J. Załuski _Dwa miecze katolickiej... odsieczy_, Warszawa 1731 (przeróbka _Procesu konfederacjej..._ skierowana przeciw konfederacji warszawskiej roku 1573; por. _Proces konfederaciej_; J. Wielewicki odmawia bezpośredniego autorstwa Skardze)
23. _Wtore zawstydzenie arianow, przeciw... Jaroszowi Moskorzewskiemu z Moskorzowa_, Kraków 1608, drukarnia A. Piotrkowczyk
24. _Areopagus. To jest wykład słow ś. Pawła Apostoła..._ (wygłoszony jako kazania w Krakowie w 1608), wyd. Kraków 1609, drukarnia A. Piotrkowczyk; wyd. następne: Połock 1803; Kraków 1841
25. _Kazania przygodne_ (wybór kazań maryjnych), Kraków 1610, drukarnia A. Piotrkowczyk (razem z poz.: 1–2, 5, 7, 9–10, 12–13, 16–18, 21–22); wyd. następne: Wilno 1738 (razem z poz.: 1–2, 5, 7, 9–10, 12–13, 16–18, 21–22)
26. _Wzywanie do pokuty obywatelow Korony Polskiej i W. Księstwa Litewskiego_, Kraków 1610, drukarnia A. Piotrkowczyk; wyd. następne: pt. _Skarga wzbudzony, wzywający do pokuty_, Wilno (1618); także Kraków 1620; Warszawa 1688; Wilno 1715; Wilno 1793; Kraków 1832; Lipsk 1843; Kraków 1857; Paryż 1866; Lwów 1878; Warszawa 1900; Warszawa 1924
27. _Na threny i lament Theophila Orthologa_, Kraków 1610, drukarnia A. Piotrkowczyk (odpowiedź na M. Smotryckiego _Threnos to jest lament_, Wilno 1610)
28. _Wzywanie do jednej zbawiennej wiary_, Wilno 1611, drukarnia J. Karcan; wyd. następne: Kraków 1835
29. _Na moskiewskie zwycięstwo kazanie... czynione w Wilnie... 1611_, Kraków 1611, drukarnia A. Piotrkowczyk; wyd. następne: Kraków 1835 (według F. Birkowskiego Skarga zmarł kończąc pisanie traktatu _O cnotach chrześcijanskich_)

- _Artes duodecim sacramentariorum_, Wilno 1582(?)

### Wydania zebrane

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=22 "Edytuj sekcję: Wydania zebrane") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=22 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Wydania zebrane")\]

1. _Kazania przygodne i pisma różne_, t. 1–5, Połock 1808–1809
2. _Kazania sejmowe i różnej materyi mowy_, poszyty 1–10, Kraków 1831–1841
3. _Pisma wszystkie_, t. 1–4, Warszawa 1923–1926
4. _Dzieła polskie_, cz. 2, Kraków 1938 (wyszła tylko cz. 2, zawartość zob. _Kazania na niedziele i święta całego roku_); zob. także _Kazania przygodne_

### Listy i materiały

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=23 "Edytuj sekcję: Listy i materiały") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=23 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Listy i materiały")\]

1. _Listy i inne pisma z lat 1566–1610_, m.in. do i od: Stefana Batorego, A. Bolognettiego, F. Borgiasza, A. Caligariego, S. Hozjusza, S. Karnkowskiego, M. Kromera, M. Laterny, E. Mercuriano, Jana de Polanco, A. Possewina, M.K. Radziwiłła, H. Rozrażewskiego, J. Zamoyskiego; z autografów wyd. J. Sygański, Kraków 1912; pojedyncze listy polskie z red. J. Sygańskiego ogłosił pt. _z nieznanych listów Skargi_, „Przegląd Powszechny” 1912, t. 1.
2. List do Anny Tomaszewiczowej, dat. 1566, wyd. W. Łoziński. w: _Patrycjat i mieszczaństwo lwowskie w XVI i XVII w._, Lwów 1892.
3. List do M. Kromera, z Krakowa dat. 15 listopada 1568, z Rzymu dat. 26 lutego 1569: z rękopisu Biblioteki Jagiellońskiej ogł. A. Suszko: „Epizod z żytia Petra Skargi”. w: _Zapysky Nauk. Tow. im. Szewczenka_ 1904, t. 55 (z podobizną autografu).
4. List do J. Chodkiewicza, z Wilna dat. 14 lipca 1576, ogł. K. Tyszkowski: „Skarga a Chodkiewicze. Przyczynek biograficzny”. w: „Pamiętniki Literackie”, 22/23 (1925/1926).
5. List do M. Kromera, z Rygi dat. 21 maja 1582; do Jana Stefanowskiego, z Rygi dat. 3 lipca 1582; ogł. T. Wierzbowski: _Materiały do dziejów piśmiennictwa polskiego_, t. 1, Warszawa 1900.
6. List do kardynała Jerzego Radziwiłła, z Krakowa dat. 13 stycznia 1588; do Jana Zamoyskiego, z Krakowa z roku 1604; do Karola Chodkiewicza, z Wilna dat. 20 października 1609; ogł. W. A. Maciejowski: _Piśmiennictwo polskie_, t. 3 dod., Warszawa 1852, s. 181–185.
7. List do Mikołaja Krzysztofa ks. Radziwiłła, dat. 1600; ze zbiorów W. Korotyńskiego; ogł. „Kurier Warszawski” 1902, nr 303.
8. List kardynała Cezarego Baroniusza do Skargi, dat. 4 września 1603. w: _Roczne dzieje kościelne_, Kraków 1607.

### Utwór o autorstwie niepewnym

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=24 "Edytuj sekcję: Utwór o autorstwie niepewnym") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=24 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Utwór o autorstwie niepewnym")\]

- _Messiasz nowych arianow wedle Alkoranu tureckiego_, Kraków 1612, drukarnia A. Piotrkowczyk (wydane pod imieniem Skargi, jest, jak się zdaje, nie jego utworem, lecz prawdopodobnie Marcina Łaszcza).

## Uwagi

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=25 "Edytuj sekcję: Uwagi") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=25 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Uwagi")\]

## Przypisy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=26 "Edytuj sekcję: Przypisy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=26 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przypisy")\]

01. [↑](#cite_ref-SI_1-0)Skrót [łac.](/wiki/%C5%81acina "Łacina") SI _Societas Iesu_ używany także SJ z [ang.](/wiki/J%C4%99zyk_angielski "Język angielski") _Society of Jesus_ lub TJ [pol.](/wiki/J%C4%99zyk_polski "Język polski") _Towarzystwo Jezusowe_ zob. [jezuici](/wiki/Jezuici "Jezuici").
02. [↑](#cite_ref-2)Prepozyta kapituły katedralnej nazywano proboszczem.
03. [↑](#cite_ref-3)„Przyjaciel Chrześciańskiey Prawdy. Czasopismo teologiczne dla oświecenia i zbudowania kapłanów nayprzód, a potem katolickich chrześcian” (Przemyśl) R. VI (1838), z. IV, s. 139.
04. ↑ [a](#cite_ref-CITEREFSkarga202341_4-0)[b](#cite_ref-CITEREFSkarga202341_4-1)[Skarga 2023 ↓](#CITEREFSkarga2023), s. 41.
05. [↑](#cite_ref-CITEREFWojciechowski191229_5-0)[Wojciechowski 1912 ↓](#CITEREFWojciechowski1912), s. 29.
06. [↑](#cite_ref-CITEREFTazbir197816_6-0)[Tazbir 1978 ↓](#CITEREFTazbir1978), s. 16.
07. [↑](#cite_ref-7)[_Piotr Skarga (Powęski)_](http://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/piotr-skarga-1536-1612-jezuita-polemista-religijny-hagiograf-etc) \[online\], www.ipsb.nina.gov.pl \[dostęp 2023-08-24\](pol.).
08. ↑ [a](#cite_ref-CITEREFTazbir197816-17_8-0)[b](#cite_ref-CITEREFTazbir197816-17_8-1)[Tazbir 1978 ↓](#CITEREFTazbir1978), s. 16-17.
09. [↑](#cite_ref-CITEREFTazbir197815_9-0)[Tazbir 1978 ↓](#CITEREFTazbir1978), s. 15.
10. [↑](#cite_ref-CITEREFSkarga202332_10-0)[Skarga 2023 ↓](#CITEREFSkarga2023), s. 32.
11. [↑](#cite_ref-CITEREFWojciechowski19129_11-0)[Wojciechowski 1912 ↓](#CITEREFWojciechowski1912), s. 9.
12. [↑](#cite_ref-CITEREFTazbir197818_12-0)[Tazbir 1978 ↓](#CITEREFTazbir1978), s. 18.
13. ↑ [a](#cite_ref-CITEREFSkarga2023_13-0)[b](#cite_ref-CITEREFSkarga2023_13-1)[c](#cite_ref-CITEREFSkarga2023_13-2)[Skarga 2023 ↓](#CITEREFSkarga2023).
14. ↑ [a](#cite_ref-CITEREFDzieduszycki1868_14-0)[b](#cite_ref-CITEREFDzieduszycki1868_14-1)[c](#cite_ref-CITEREFDzieduszycki1868_14-2)[Dzieduszycki 1868 ↓](#CITEREFDzieduszycki1868).
15. ↑ [a](#cite_ref-CITEREFWojciechowski1912_15-0)[b](#cite_ref-CITEREFWojciechowski1912_15-1)[c](#cite_ref-CITEREFWojciechowski1912_15-2)[Wojciechowski 1912 ↓](#CITEREFWojciechowski1912).
16. [↑](#cite_ref-16)_Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564–1995_, wyd. WAM, Ignatianum, Kraków 2004.
17. [↑](#cite_ref-CITEREFDzieduszycki1868190_17-0)[Dzieduszycki 1868 ↓](#CITEREFDzieduszycki1868), s. 190.
18. [↑](#cite_ref-18)StanisławS.ZałęskiStanisławS., _Jezuici w Polsce. t. IV. Dzieje 153 kolegiów i domów jezuitów w Polsce_, Kraków 1905, s. 234.
19. [↑](#cite_ref-CITEREFTazbir1978129_19-0)[Tazbir 1978 ↓](#CITEREFTazbir1978), s. 129.
20. [↑](#cite_ref-20)FabianF.BirkowskiFabianF., [_Na pogrzebie wielebnego oyca X. Piotra Skargi \[...\] kazanie X. Fabiana Bircovivsa \[...\] w Kościele ss. Apostołow Piotra y Pawła w Krakowie roku \[...\] 1612 Septembris 28 od tegoż nieco rozszerzone \[...\], w Krakowie. Z Drukarni Andrzeia Piotrkowczyka \[...\], \[post 20 XI\] 1612._](https://polona.pl/item/na-pogrzebie-wielebnego-oyca-x-piotra-skargi-kazanie-x-fabiana-bircovivsa-w,NzQwNTE4OTg/0/#info:metadata) \[online\], Kazanie wygłoszone na pogrzebie Piotra Skargi przez Fabiana Birkowskiego, polona.pl \[dostęp 2018-07-07\].
21. [↑](#cite_ref-21)[_Piotr Skarga na patrona 2012 roku?_](http://www.rp.pl/artykul/713292-Piotr-Skarga-na-patrona-2012-roku-.html) na rp.pl.
22. [↑](#cite_ref-22)Henryk Barycz: „Z dziejów jednej książki”, \[w:\] tegoż: _Z epoki renesansu i baroku_, s. 656–660.
23. [↑](#cite_ref-CITEREFBernacki2012427_23-0)[Bernacki 2012 ↓](#CITEREFBernacki2012), s. 427.
24. [↑](#cite_ref-CITEREFTazbir1984LX_24-0)[Tazbir 1984 ↓](#CITEREFTazbir1984), s. LX.
25. ↑ [a](#cite_ref-CITEREFBernacki2012426-427_25-0)[b](#cite_ref-CITEREFBernacki2012426-427_25-1)[Bernacki 2012 ↓](#CITEREFBernacki2012), s. 426-427.
26. [↑](#cite_ref-26)Piotr Skarga: _Upominanie do ewanielików_, Poznań 1592, s. 7.
27. [↑](#cite_ref-27)W.W.SobieskiW.W., _Pamiętny Sejm_, 1913, 220-223..
28. [↑](#cite_ref-28)S. Barczewski, Piotr Skarga w publicystyce Rokoszu Zebrzydowskiego, Acta Universitatis Lodziensis, 2013, s. 97-111.
29. [↑](#cite_ref-CITEREFMarkiewicz200791_29-0)[Markiewicz 2007 ↓](#CITEREFMarkiewicz2007), s. 91.
30. [↑](#cite_ref-CITEREFTazbir20099,_32–33_30-0)[Tazbir 2009 ↓](#CITEREFTazbir2009), s. 9, 32–33.
31. [↑](#cite_ref-31)[Janusz Tazbir](/wiki/Janusz_Tazbir "Janusz Tazbir"), _Męczennik za wiarę – Franco de Franco_, \[w:\] „Reformacja w Polsce”, Książka i Wiedza, Warszawa, 1993, s. 99.
32. [↑](#cite_ref-32)Kot Stanisław.K.S.Red.Kot Stanisław.K.S., [_Reformacja w Polsce. Organ Towarzystwa do Badania Dziejów Reformacji w Polsce. R.9-10 1937-1939 nr33-40_](https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/78387/edition/92808/content), 1939 \[dostęp 2022-01-13\](pol.).
33. [↑](#cite_ref-33)J. Tazbir, “Sprawa Iwana Tyszkowica” w: _Rzeczpospolita i świat. Studia z dziejów kultury XVII wieku_ (Warszawa, 1971), 147-169
34. [↑](#cite_ref-34)[_Msza Święta w rocznicę śmierci ks. Piotra Skargi_](http://www.pch24.pl/msza-swieta-w-rocznice-smierci-ks--piotra-skargi,6213,i.html) na PCh24.pl 6 grudnia 2012.
35. [↑](#cite_ref-35)[_Będzie proces beatyfikacyjny ks. Skargi!_](http://www.pch24.pl/bedzie-proces-beatyfikacyjny-ks--skargi-%2C6232%2Ci.html) na PCh24.pl 6 grudnia 2012.
36. [↑](#cite_ref-36)[_Rusza proces beatyfikacyjny Piotra Skargi SJ_](http://www.deon.pl/religia/kosciol-i-swiat/z-zycia-kosciola/art,14774,rusza-proces-beatyfikacyjny-piotra-skargi-sj.html) na DEON.pl z 12 czerwca 2013.
37. [↑](#cite_ref-37)[_Koniec diecezjalnego etapu procesu beatyfikacyjnego Piotra Skargi SJ_](http://www.deon.pl/religia/kosciol-i-swiat/z-zycia-kosciola/art,26543,koniec-diecezjalnego-etapu-procesu-beatyfikacyjnego-piotra-skargi-sj.html) w „Aktualności”.
38. [↑](#cite_ref-38)[_Zakończono diecezjalny etap procesu beatyfikacyjnego i kanonizacyjnego ks. Skargi_](https://web.archive.org/web/20160623165738/https://ekai.pl/diecezje/krakowska/x100876/zakonczono-diecezjalny-etap-procesu-beatyfikacyjnego-i-kanonizacyjnego-ks-skargi/) \[online\], ekai.pl, 21 czerwca 2016 \[dostęp 2016-06-22\] \[zarchiwizowane z [adresu](https://ekai.pl/diecezje/krakowska/x100876/zakonczono-diecezjalny-etap-procesu-beatyfikacyjnego-i-kanonizacyjnego-ks-skargi/) 2016-06-23\].
39. [↑](#cite_ref-39)[_Beatyfikacja księdza Skargi coraz bliżej. W Krakowie uroczyście zakończono postępowanie diecezjalne_](http://www.pch24.pl/beatyfikacja-ksiedza-skargi-coraz-blizej--w-krakowie-uroczyscie-zakonczono-postepowanie-diecezjalne,44086,i.html) na pCH.pl.
40. ↑ [a](#cite_ref-:5_40-0)[b](#cite_ref-:5_40-1)_[Kazania przygodne i pisma rozne W. X. Piotra Skargi Societatis Jesu : na małe tomiki podzielone według ostatniey (roku 1738) czwartey wileńskiey edycyi. T. 4.](https://polona.pl/preview/23cedbc0-9b6f-4755-9a6a-239815ae0fe1),_ Połock 1809 (str. 1-6 – zawierają również wspomnianą dedykację).
41. [↑](#cite_ref-CITEREFSkarga202368_41-0)[Skarga 2023 ↓](#CITEREFSkarga2023), s. 68.
42. [↑](#cite_ref-42)_[Kazania przygodne i pisma rozne W. X. Piotra Skargi Societatis Jesu : na małe tomiki podzielone według ostatniey (roku 1738) czwartey wileńskiey edycyi. T. 1.](https://polona.pl/preview/ccc450df-9c6a-4170-8799-2fbb69a92b9e),_ Połock 1808 (s. 12)
43. [↑](#cite_ref-43)[AdamA.MickiewiczAdamA.](/wiki/Adam_Mickiewicz "Adam Mickiewicz"), [_Dzieła_](https://polona.pl/preview/62ae430a-dfdc-4c3a-8f6c-8f36886ea82b), TadeuszT.Pini (red.), t. 2, Lwów: H. Altenberg, 1912, s. 180–181.
44. [↑](#cite_ref-44)Przykład: Przedmowa Adama Mickiewicza załączona do dzieła Skargi pt. _[Wzywanie do Pokuty,](https://polona.pl/preview/ce0f832c-eb90-420e-bd17-009c90f72414)_ Lwów 1878.
45. [↑](#cite_ref-mikolejko_45-0)[Zbigniew Mikołejko](/wiki/Zbigniew_Miko%C5%82ejko "Zbigniew Mikołejko"): _Żywoty świętych poprawione_, WAB: Warszawa 2000, [ISBN 83-88221-44-2](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8388221442 "Specjalna:Książki/8388221442").
46. [↑](#cite_ref-46)JanuszJ.TazbirJanuszJ., _Piotr Skarga po czterystu latach_, „Studia Bobolanum”, 3, 2010, s. 67.
47. [↑](#cite_ref-47)O. dr hab. Szczepan T. Praśkiewicz OCD: [_Obalona czarna legenda ks. Piotra Skargi_](http://www.zyciezakonne.pl/wiadomosci/kraj/obalona-czarna-legenda-ks-piotra-skargi-48191). W: «Życie zakonne» 5 lutego 2015.
48. [↑](#cite_ref-48)[_O Piotrze Skardze na antenie TVP Kraków_](https://web.archive.org/web/20131104002826/http://www.janpawel2.pl/centrumjp2/patronujemycentrum/1260-o-ks-piotrze-skardze-na-antenie-tvp-krakow-). janpawel2.pl. \[zarchiwizowane z [tego adresu](http://www.janpawel2.pl/centrumjp2/patronujemycentrum/1260-o-ks-piotrze-skardze-na-antenie-tvp-krakow-) (2013-11-04)\]. na janpawel2.pl 8 listopada 2013.
49. [↑](#cite_ref-49)[M.P. z 2011 r. nr 87, poz. 907](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20110870907).
50. [↑](#cite_ref-50)MaciejM.LipińskiMaciejM., [_Synod KEA w sprawie roku Piotra Skargi_](https://www.ekumenizm.pl/koscioly/protestanckie/synod-kea-w-sprawie-roku-piotra-skargi/) \[online\], Ekumenizm.pl, 16 października 2011 \[dostęp 2022-01-13\](pol.).
51. [↑](#cite_ref-51)[_Piotr Skarga – patron roku 2012 – dwugłos: Bem i Horodniczy_](https://www.rp.pl/opinie-polityczno-spoleczne/art14226371-piotr-skarga-patron-roku-2012-dwuglos-bem-i-horodniczy) \[online\], Rzeczpospolita \[dostęp 2022-01-13\](pol.).
52. [↑](#cite_ref-52)DeutscheD.WelleDeutscheD., [_Niemiecka prasa: „Fałszywy mit polskiej, religijnej tolerancji” \| DW \| 18.10.2011_](https://www.dw.com/pl/niemiecka-prasa-fa%C5%82szywy-mit-polskiej-religijnej-tolerancji/a-15467733) \[online\], DW.COM \[dostęp 2022-01-13\](pol.).
53. [↑](#cite_ref-53)[2012.09.29. Rok Piotra Skargi](https://www.kzp.pl/index.php?artykul=kat-zn-2012-zn4434). kzp.pl. \[dostęp 2024-05-24\]. (pol.).
54. [↑](#cite_ref-54)[_Pomnik Piotra Skargi w Warszawie_](http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/32630,warszawa-pomnik-ks--piotra-skargi.html) na polskaniezwykla.pl.
55. [↑](#cite_ref-55)[Dąbrowa Górnicza – Pomniki – Tablice historyczne – Mogiły: Kościół MBA, ul. Królowej Jadwigi 17](http://www.dabrowa.pl/dg_historia_pomniki-historyczne_dabrowa-g.htm#POMNIK).
56. [↑](#cite_ref-56)[_Ks. Piotr Skarga_](http://www.mikolaj.grojec.eu/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=20&Itemid=160) \[online\], www.mikolaj.grojec.eu \[dostęp 2021-04-24\].
57. [↑](#cite_ref-57)[Jezuickie Centrum Edukacji w Nowym Sączu](https://jce.pl/). oficjalna strona \[dostęp 2022-05-23\]
58. [↑](#cite_ref-58)KonstantyK.OtwinowskiKonstantyK., _Dzieła X. Piotra Skargi. T. J. Spis bibliograficzny_, Kraków 1916. Brak numerów stron w książce

## Bibliografia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=27 "Edytuj sekcję: Bibliografia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=27 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Bibliografia")\]

- WłodzimierzW.BernackiWłodzimierzW., _Skarga Piotr_, \[w:\] MichałM.Jaskólski (red.), _Słownik historii doktryn politycznych_, t. 5, Warszawa: [Wydawnictwo Sejmowe](/wiki/Wydawnictwo_Sejmowe "Wydawnictwo Sejmowe"), 2012, s. 425-427.
- _Biografia ks. Piotra Skargi_, \[w:\] PiotrP.SkargaPiotrP., _Kazania o siedmiu sakramentach_, t. 1, Komorów: Antyk, 2023.
- MaurycyM.DzieduszyckiMaurycyM., [_Piotr Skarga i jego wiek_](https://polona.pl/preview/a9174e4c-39d9-4a8d-aebf-3409c7623759), t. 1, Kraków 1868.
- MaurycyM.DzieduszyckiMaurycyM., [_Piotr Skarga i jego wiek_](https://polona.pl/preview/744c767b-d8d8-4ea4-a774-cdbee2b452c0), t. 2, Kraków 1869.
- MariuszM.MarkiewiczMariuszM., _Historia Polski 1492–1795_, wyd. 2, Kraków: [Wydawnictwo Literackie](/wiki/Wydawnictwo_Literackie "Wydawnictwo Literackie"), 2007.
- JanuszJ.TazbirJanuszJ., _Piotr Skarga. Szermierz kontrreformacji_, Warszawa: [Wiedza Powszechna](/wiki/Wiedza_Powszechna "Wiedza Powszechna"), 1978.
- JanuszJ.TazbirJanuszJ., _wstęp_, \[w:\] PiotrP.Skarga, _Kazania Sejmowe_, [Ossolineum](/wiki/Zak%C5%82ad_Narodowy_im._Ossoli%C5%84skich "Zakład Narodowy im. Ossolińskich"), 1984.
- JanuszJ.TazbirJanuszJ., _Państwo bez stosów. Szkice z dziejów tolerancji w Polsce XVI i XVII wieku_, wyd. 3, Warszawa: [Iskry](/wiki/Wydawnictwo_Iskry "Wydawnictwo Iskry"), 2009.
- [KonstantyK.WojciechowskiKonstantyK.](/wiki/Konstanty_Wojciechowski_(1872%E2%80%931924) "Konstanty Wojciechowski (1872–1924)"), [_Piotr Skarga_](http://kpbc.umk.pl/publication/5787), Lwów 1912..

## Linki zewnętrzne

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&veaction=edit&section=28 "Edytuj sekcję: Linki zewnętrzne") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Piotr_Skarga&action=edit&section=28 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Linki zewnętrzne")\]

- [Kazania o Przenajświętszej Bogarodzicy Niepokalanej Dziewicy 1854–1904 / Ks. Piotr Skarga T.J.](https://web.archive.org/web/20070828082844/http://digital.fides.org.pl/dlibra/docmetadata?id=60). digital.fides.org.pl. \[zarchiwizowane z [tego adresu](http://digital.fides.org.pl/dlibra/docmetadata?id=60) (2007-08-28)\].
- [_Wzywanie do pokuty obywatelów Korony Polskiej i W. Księstwa Litewskiego_](https://polona.pl/item/27527369/4/)
- [Żywoty świętych, wyd. z 1857](https://polona.pl/item/176610/2/).
- [Żywoty Świętych Starego y nowego zakonu, na każdy dzień przez cały Rok, Kraków 1603 w zbiorach Opolskiej Biblioteki Cyfrowej](https://obc.opole.pl/dlibra/publication/edition/1511?id=1511&from=pubstats)
- [Dzieła Piotra Skargi](https://polona.pl/search/?filters=creator:%22Skarga,_Piotr_(1536--1612)%22) w serwisie Polona.pl
- [_Kazania sejmowe_](https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/skarga-kazania-sejmowe/) w bibliotece [Wolne Lektury](/wiki/Wolne_Lektury "Wolne Lektury")

- [p](/wiki/Szablon:Piotr_Skarga "Szablon:Piotr Skarga")
- [d](/w/index.php?title=Dyskusja_szablonu:Piotr_Skarga&action=edit&redlink=1 "Dyskusja szablonu:Piotr Skarga (strona nie istnieje)")
- [e](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Szablon:Piotr_Skarga&action=edit)

Twórczość Piotra Skargi

- _[Kazania na niedziele i święta całego roku](/wiki/Kazania_na_niedziele_i_%C5%9Bwi%C4%99ta_ca%C5%82ego_roku "Kazania na niedziele i święta całego roku")_
- _[Kazania sejmowe](/wiki/Kazania_sejmowe "Kazania sejmowe")_
- _[O jedności Kościoła Bożego](/wiki/O_jedno%C5%9Bci_Ko%C5%9Bcio%C5%82a_Bo%C5%BCego "O jedności Kościoła Bożego")_
- _[W żłobie leży](/wiki/W_%C5%BC%C5%82obie_le%C5%BCy "W żłobie leży")_
- _[Żywoty świętych](/wiki/%C5%BBywoty_%C5%9Bwi%C4%99tych_(Skarga) "Żywoty świętych (Skarga)")_

[Kontrola autorytatywna](/wiki/Kontrola_autorytatywna "Kontrola autorytatywna") (osoba):

- [ISNI](/wiki/International_Standard_Name_Identifier "International Standard Name Identifier"): [0000000110261149](https://isni.org/isni/0000000110261149)
- [VIAF](/wiki/Virtual_International_Authority_File "Virtual International Authority File"): [46803167](http://viaf.org/viaf/46803167)
- [LCCN](/wiki/Library_of_Congress_Control_Number "Library of Congress Control Number"): [n83147379](http://lccn.loc.gov/n83147379)
- [GND](/wiki/Gemeinsame_Normdatei "Gemeinsame Normdatei"): [119327384](http://d-nb.info/gnd/119327384)
- [LIBRIS](/wiki/LIBRIS "LIBRIS"): [gdsw0jt0485k2cp](https://libris.kb.se/katalogisering/gdsw0jt0485k2cp)
- [BnF](/wiki/Biblioth%C3%A8que_nationale "Bibliothèque nationale"): [121760502](http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb121760502)
- [SUDOC](/wiki/Syst%C3%A8me_Universitaire_de_Documentation "Système Universitaire de Documentation"): [030320496](http://www.idref.fr/030320496)
- [SBN](https://it.wikipedia.org/wiki/Servizio_bibliotecario_nazionale "it:Servizio bibliotecario nazionale"): [BVEV051961](http://id.sbn.it/af/BVEV051961)
- [NLA](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Australii "Biblioteka Narodowa Australii"): [35639496](http://nla.gov.au/anbd.aut-an35639496)
- [NKC](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Republiki_Czeskiej "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej"): [jn20031126003](http://aut.nkp.cz/jn20031126003)
- [BNE](/wiki/Hiszpa%C5%84ska_Biblioteka_Narodowa "Hiszpańska Biblioteka Narodowa"): [XX1441974](http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id=XX1441974)
- [NTA](/wiki/Holenderska_Biblioteka_Narodowa "Holenderska Biblioteka Narodowa"): [094812802](http://data.bibliotheken.nl/doc/thes/p094812802)
- [BIBSYS](/wiki/BIBSYS "BIBSYS"): [14010283](https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/14010283)
- [CiNii](https://ja.wikipedia.org/wiki/CiNii "jp:CiNii"): [DA05486635](http://ci.nii.ac.jp/author/DA05486635)
- [Open Library](https://en.wikipedia.org/wiki/Open_Library "en:Open Library"): [OL342556A](https://openlibrary.org/books/OL342556A)
- [PLWABN](/wiki/Biblioteka_Narodowa_(Warszawa) "Biblioteka Narodowa (Warszawa)"): [9810637185905606](https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/9810637185905606)
- [NUKAT](/wiki/NUKAT "NUKAT"): [n94002068](http://nukat.edu.pl/aut/n%20%2094002068)
- [J9U](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Izraela "Biblioteka Narodowa Izraela"): [987007275632405171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007275632405171)
- [NSK](https://hr.wikipedia.org/wiki/Nacionalna_i_sveu%C4%8Dili%C5%A1na_knji%C5%BEnica_u_Zagrebu "hr:Nacionalna i sveučilišna knjižnica u Zagrebu"): [000037690](http://katalog.nsk.hr/F/?func=direct&doc_number=000037690&local_base=nsk10)
- [CONOR](https://sl.wikipedia.org/wiki/CONOR "sl:CONOR"): [111157091](https://plus.cobiss.si/opac7/conor/111157091), [88629603](https://plus.cobiss.si/opac7/conor/88629603)
- [LIH](/wiki/Litewska_Biblioteka_Narodowa_im._Martynasa_Ma%C5%BEvydasa "Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa"): [LNB:V\*16781;=BJ](https://lnb.libis.lt/simpleSearch.do?doSearch=1&AI001=LNB%3AV%2A16781%3B%3DBJ)

[Encyklopedie internetowe](/wiki/Encyklopedia_internetowa "Encyklopedia internetowa"):

- [PWN](/wiki/Encyklopedia_PWN_(internetowa) "Encyklopedia PWN (internetowa)"): [3975810](https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3975810.html)
- [Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica"): [biography/Piotr-Skarga](https://www.britannica.com/biography/Piotr-Skarga)
- [Treccani](/wiki/Enciclopedia_Treccani "Enciclopedia Treccani"): [skarga](https://www.treccani.it/enciclopedia/skarga)
- [VLE](/wiki/Visuotin%C4%97_lietuvi%C5%B3_enciklopedija "Visuotinė lietuvių enciklopedija"): [petras-skarga](https://www.vle.lt/straipsnis/petras-skarga/)
- [Catalana](https://www.wikidata.org/wiki/Property:P1296 "d:Property:P1296"): [0063066](https://www.enciclopedia.cat/ec-gec-0063066.xml)
- [Hrvatska enciklopedija](/wiki/Hrvatska_enciklopedija "Hrvatska enciklopedija"): [56391](https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=56391)

Źródło: „ [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Piotr\_Skarga&oldid=74195605](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Piotr_Skarga&oldid=74195605)”

[Kategorie](/wiki/Specjalna:Kategorie "Specjalna:Kategorie"):

- [Piotr Skarga](/wiki/Kategoria:Piotr_Skarga "Kategoria:Piotr Skarga")
- [Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej](/wiki/Kategoria:Absolwenci_i_studenci_Akademii_Krakowskiej "Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej")
- [Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej](/wiki/Kategoria:Duchowni_katoliccy_%E2%80%93_szlachta_I_Rzeczypospolitej "Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej")
- [Kanclerze lwowskiej kapituły katedralnej](/wiki/Kategoria:Kanclerze_lwowskiej_kapitu%C5%82y_katedralnej "Kategoria:Kanclerze lwowskiej kapituły katedralnej")
- [Kaznodzieje nadworni władców Polski](/wiki/Kategoria:Kaznodzieje_nadworni_w%C5%82adc%C3%B3w_Polski "Kategoria:Kaznodzieje nadworni władców Polski")
- [Ludzie urodzeni w Grójcu](/wiki/Kategoria:Ludzie_urodzeni_w_Gr%C3%B3jcu "Kategoria:Ludzie urodzeni w Grójcu")
- [Ludzie związani z Grójcem (I Rzeczpospolita)](/wiki/Kategoria:Ludzie_zwi%C4%85zani_z_Gr%C3%B3jcem_(I_Rzeczpospolita) "Kategoria:Ludzie związani z Grójcem (I Rzeczpospolita)")
- [Ludzie związani z Pułtuskiem](/wiki/Kategoria:Ludzie_zwi%C4%85zani_z_Pu%C5%82tuskiem "Kategoria:Ludzie związani z Pułtuskiem")
- [Ludzie związani z Rohatynem](/wiki/Kategoria:Ludzie_zwi%C4%85zani_z_Rohatynem "Kategoria:Ludzie związani z Rohatynem")
- [Ludzie związani ze Lwowem (I Rzeczpospolita)](/wiki/Kategoria:Ludzie_zwi%C4%85zani_ze_Lwowem_(I_Rzeczpospolita) "Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem (I Rzeczpospolita)")
- [Pochowani w kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie](/wiki/Kategoria:Pochowani_w_ko%C5%9Bciele_%C5%9Awi%C4%99tych_Aposto%C5%82%C3%B3w_Piotra_i_Paw%C5%82a_w_Krakowie "Kategoria:Pochowani w kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie")
- [Polscy działacze kontrreformacji](/wiki/Kategoria:Polscy_dzia%C5%82acze_kontrreformacji "Kategoria:Polscy działacze kontrreformacji")
- [Polscy homiletycy](/wiki/Kategoria:Polscy_homiletycy "Kategoria:Polscy homiletycy")
- [Polscy pisarze nowołacińscy XVI wieku](/wiki/Kategoria:Polscy_pisarze_nowo%C5%82aci%C5%84scy_XVI_wieku "Kategoria:Polscy pisarze nowołacińscy XVI wieku")
- [Polscy pisarze polityczni XVI wieku](/wiki/Kategoria:Polscy_pisarze_polityczni_XVI_wieku "Kategoria:Polscy pisarze polityczni XVI wieku")
- [Polscy pisarze polityczni XVII wieku](/wiki/Kategoria:Polscy_pisarze_polityczni_XVII_wieku "Kategoria:Polscy pisarze polityczni XVII wieku")
- [Polscy pisarze religijni XVI wieku](/wiki/Kategoria:Polscy_pisarze_religijni_XVI_wieku "Kategoria:Polscy pisarze religijni XVI wieku")
- [Polscy pisarze religijni XVII wieku](/wiki/Kategoria:Polscy_pisarze_religijni_XVII_wieku "Kategoria:Polscy pisarze religijni XVII wieku")
- [Polscy polemiści katoliccy](/wiki/Kategoria:Polscy_polemi%C5%9Bci_katoliccy "Kategoria:Polscy polemiści katoliccy")
- [Polscy prezbiterzy jezuiccy](/wiki/Kategoria:Polscy_prezbiterzy_jezuiccy "Kategoria:Polscy prezbiterzy jezuiccy")
- [Polscy Słudzy Boży Kościoła katolickiego](/wiki/Kategoria:Polscy_S%C5%82udzy_Bo%C5%BCy_Ko%C5%9Bcio%C5%82a_katolickiego "Kategoria:Polscy Słudzy Boży Kościoła katolickiego")
- [Polska szlachta](/wiki/Kategoria:Polska_szlachta "Kategoria:Polska szlachta")
- [Prepozyci lwowskiej kapituły katedralnej](/wiki/Kategoria:Prepozyci_lwowskiej_kapitu%C5%82y_katedralnej "Kategoria:Prepozyci lwowskiej kapituły katedralnej")
- [Rektorzy Akademii i Uniwersytetu Wileńskiego Towarzystwa Jezusowego](/wiki/Kategoria:Rektorzy_Akademii_i_Uniwersytetu_Wile%C5%84skiego_Towarzystwa_Jezusowego "Kategoria:Rektorzy Akademii i Uniwersytetu Wileńskiego Towarzystwa Jezusowego")
- [Teolodzy katoliccy I Rzeczypospolitej](/wiki/Kategoria:Teolodzy_katoliccy_I_Rzeczypospolitej "Kategoria:Teolodzy katoliccy I Rzeczypospolitej")
- [Urodzeni w 1536](/wiki/Kategoria:Urodzeni_w_1536 "Kategoria:Urodzeni w 1536")
- [Zmarli w 1612](/wiki/Kategoria:Zmarli_w_1612 "Kategoria:Zmarli w 1612")

Ukryte kategorie:

- [Szablon cytowania używa pól opisowych](/wiki/Kategoria:Szablon_cytowania_u%C5%BCywa_p%C3%B3l_opisowych "Kategoria:Szablon cytowania używa pól opisowych")
- [Uniwersalny szablon cytowania – brak strony](/wiki/Kategoria:Uniwersalny_szablon_cytowania_%E2%80%93_brak_strony "Kategoria:Uniwersalny szablon cytowania – brak strony")
- [Szablon odn bez numeru strony](/wiki/Kategoria:Szablon_odn_bez_numeru_strony "Kategoria:Szablon odn bez numeru strony")
- [Biografie kanonu polskiej Wikipedii](/wiki/Kategoria:Biografie_kanonu_polskiej_Wikipedii "Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii")

- Tę stronę ostatnio edytowano 5 lip 2024, 22:11.
- Tekst udostępniany na [licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl), z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o [warunkach korzystania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Terms_of_Use/pl).

- [Polityka prywatności](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność](/wiki/Wikipedia:Korzystasz_z_Wikipedii_tylko_na_w%C5%82asn%C4%85_odpowiedzialno%C5%9B%C4%87)
- [Powszechne Zasady Postępowania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Dla deweloperów](https://developer.wikimedia.org)
- [Statystyki](https://stats.wikimedia.org/#/pl.wikipedia.org)
- [Komunikat na temat ciasteczek](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Wersja mobilna](//pl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Piotr_Skarga&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)