Układ Słoneczny – Wikipedia, wolna encyklopedia
Układ Słoneczny – układ planetarny w Drodze Mlecznej, składający się ze Słońca i powiązanych z nim grawitacyjnie ciał niebieskich: ośmiu planet, co najmniej ...
promieniowanie kosmiczne
Przez Układ Słoneczny przechodzi także <anchor>promieniowanie kosmiczne</anchor> pochodzące spoza układu. Wiatr słoneczny w obrębie heliosfery (zwłaszcza w gęstszym płaszczu) i planetarne pola magnetyczne częściowo chronią przed nim Układ Słoneczny, choć nie wiadomo, w jakim stopniu. Nie jest także znany wpływ zmian pola magnetycznego Słońca na gęstość promieniowania kosmicznego w ośrodku międzyplanetarnym[20].
Promieniowanie kosmiczne – Wikipedia, wolna encyklopedia
Promieniowanie kosmiczne – Wikipedia, wolna encyklopedia[Przejdź do zawartości](#bodyContent)

Menu główne

Menu główne

przypnijukryj

Nawigacja


- [Strona główna](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna "Przejdź na stronę główną [z]")
- [Losuj artykuł](/wiki/Specjalna:Losowa_strona "Załaduj losową stronę [x]")
- [Kategorie artykułów](/wiki/Portal:Kategorie_G%C5%82%C3%B3wne)
- [Najlepsze artykuły](/wiki/Wikipedia:Wyr%C3%B3%C5%BCniona_zawarto%C5%9B%C4%87_Wikipedii)
- [Częste pytania (FAQ)](/wiki/Pomoc:FAQ)

Dla czytelników


- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Kontakt](/wiki/Wikipedia:Kontakt_z_wikipedystami)
- [Wspomóż Wikipedię](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_pl.wikipedia.org&uselang=pl "Pomóż nam")

Dla wikipedystów


- [Pierwsze kroki](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)
- [Portal wikipedystów](/wiki/Wikipedia:Portal_wikipedyst%C3%B3w "O projekcie – co możesz zrobić, gdzie możesz znaleźć informacje")
- [Ogłoszenia](/wiki/Wikipedia:Tablica_og%C5%82osze%C5%84)
- [Zasady](/wiki/Wikipedia:Zasady)
- [Pomoc](/wiki/Pomoc:Spis_tre%C5%9Bci)
- [Ostatnie zmiany](/wiki/Specjalna:Ostatnie_zmiany "Lista ostatnich zmian w Wikipedii. [r]")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![wolna encyklopedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-pl.svg)](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna)

[Szukaj](/wiki/Specjalna:Szukaj "Przeszukaj Wikipedię [f]")

Szukaj

Wygląd

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Promieniowanie+kosmiczne "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Promieniowanie+kosmiczne "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Narzędzia osobiste

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Promieniowanie+kosmiczne "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Promieniowanie+kosmiczne "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Strony dla anonimowych edytorów [dowiedz się więcej](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)

- [Edycje](/wiki/Specjalna:M%C3%B3j_wk%C5%82ad "Lista edycji wykonanych z tego adresu IP [y]")
- [Dyskusja](/wiki/Specjalna:Moja_dyskusja "Dyskusja użytkownika dla tego adresu IP [n]")

## Spis treści

przypnijukryj

- Początek

- [1Historia odkrycia](#Historia_odkrycia)
- [2Promieniowanie pierwotne](#Promieniowanie_pierwotne)
- [3Promieniowanie wtórne](#Promieniowanie_wtórne)
- [4Wysokoenergetyczne cząstki pierwotnego promieniowania kosmicznego](#Wysokoenergetyczne_cząstki_pierwotnego_promieniowania_kosmicznego)
- [5Detektory promieniowania kosmicznego](#Detektory_promieniowania_kosmicznego)
- [6Izotropia promieniowania kosmicznego](#Izotropia_promieniowania_kosmicznego)
- [7Źródła promieniowania kosmicznego](#Źródła_promieniowania_kosmicznego)
- [8Zobacz też](#Zobacz_też)
- [9Przypisy](#Przypisy)
- [10Linki zewnętrzne](#Linki_zewnętrzne)

Przełącz stan spisu treści

# Promieniowanie kosmiczne

85 języków

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Kosmiese_straling "Kosmiese straling – afrikaans")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A3%D8%B4%D8%B9%D8%A9_%D9%83%D9%88%D9%86%D9%8A%D8%A9 "أشعة كونية – arabski")
- [Aragonés](https://an.wikipedia.org/wiki/Rayo_cosmico "Rayo cosmico – aragoński")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Radiaci%C3%B3n_c%C3%B3smico "Radiación cósmico – asturyjski")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Kosmik_%C5%9F%C3%BCalar "Kosmik şüalar – azerbejdżański")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95_%E0%A6%B0%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%BF "মহাজাগতিক রশ্মি – bengalski")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BC%D1%96%D1%87%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D0%BD%D1%96 "Касмічныя прамяні – białoruski")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BB%D1%8A%D1%87%D0%B8 "Космически лъчи – bułgarski")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Kosmi%C4%8Dko_zra%C4%8Denje "Kosmičko zračenje – bośniacki")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Raigs_c%C3%B2smics "Raigs còsmics – kataloński")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Kosmick%C3%A9_z%C3%A1%C5%99en%C3%AD "Kosmické záření – czeski")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Kosmisk_str%C3%A5ling "Kosmisk stråling – duński")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Kosmische_Strahlung "Kosmische Strahlung – niemiecki")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Kosmiline_kiirgus "Kosmiline kiirgus – estoński")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%BF%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82_%CE%B1%CE%BA%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%B5%CF%82 "Κοσμικές ακτίνες – grecki")
- [Emiliàn e rumagnòl](https://eml.wikipedia.org/wiki/Ra%C5%9B_c%C3%B2%C5%9Bmig "Raś còśmig – Emiliano-Romagnolo")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Cosmic_ray "Cosmic ray – angielski")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Radiaci%C3%B3n_c%C3%B3smica "Radiación cósmica – hiszpański")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Kosma_radiado "Kosma radiado – esperanto")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Erradiazio_kosmiko "Erradiazio kosmiko – baskijski")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D9%88_%DA%A9%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C "پرتو کیهانی – perski")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Rayonnement_cosmique "Rayonnement cosmique – francuski")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/Gathanna_cosmacha "Gathanna cosmacha – irlandzki")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%9A%B0%EC%A3%BC%EC%84%A0_(%EB%AC%BC%EB%A6%AC) "우주선 (물리) – koreański")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8F%D5%AB%D5%A5%D5%A6%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%A3%D5%A1%D5%B5%D5%A9%D5%B6%D5%A5%D6%80 "Տիեզերական ճառագայթներ – ormiański")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%A3 "ब्रह्माण्ड किरण – hindi")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Kozmi%C4%8Dke_zrake "Kozmičke zrake – chorwacki")
- [Ido](https://io.wikipedia.org/wiki/Kosmala_radiaco "Kosmala radiaco – ido")
- [Igbo](https://ig.wikipedia.org/wiki/Mbara_igwe_radieshon "Mbara igwe radieshon – igbo")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Sinar_kosmik "Sinar kosmik – indonezyjski")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Raggi_cosmici "Raggi cosmici – włoski")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A7%D7%A8%D7%9F_%D7%A7%D7%95%D7%A1%D7%9E%D7%99%D7%AA "קרן קוסמית – hebrajski")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B2%A3 "ವಿಶ್ವಕಿರಣ – kannada")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98 "კოსმოსური სხივი – gruziński")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 "Ғарыш сәулелері – kazachski")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%BE%D1%81_%D0%BD%D1%83%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B "Космос нурлары – kirgiski")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Radiatio_cosmica "Radiatio cosmica – łaciński")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Kosmiskais_starojums "Kosmiskais starojums – łotewski")
- [Lëtzebuergesch](https://lb.wikipedia.org/wiki/Kosmesch_Stralung "Kosmesch Stralung – luksemburski")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Kosminiai_spinduliai "Kosminiai spinduliai – litewski")
- [Limburgs](https://li.wikipedia.org/wiki/Kosmische_straoling "Kosmische straoling – limburski")
- [Lombard](https://lmo.wikipedia.org/wiki/Ragg_c%C3%B2smich "Ragg còsmich – lombardzki")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Kozmikus_sug%C3%A1rz%C3%A1s "Kozmikus sugárzás – węgierski")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%BE_%D0%B7%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B5%D1%9A%D0%B5 "Космичко зрачење – macedoński")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D_%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%82 "കോസ്മിക് കിരണം – malajalam")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%A3 "वैश्विक किरण – marathi")
- [მარგალური](https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%A9%E1%83%AE%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A4%E1%83%98 "კოსმოსური ჩხორიეფი – megrelski")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Sinar_kosmos "Sinar kosmos – malajski")
- [မြန်မာဘာသာ](https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA "ကော့မစ်ရောင်ခြည် – birmański")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Kosmische_straling "Kosmische straling – niderlandzki")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%87%E5%AE%99%E7%B7%9A "宇宙線 – japoński")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Kosmisk_str%C3%A5ling "Kosmisk stråling – norweski (bokmål)")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Kosmisk_str%C3%A5ling "Kosmisk stråling – norweski (nynorsk)")
- [Novial](https://nov.wikipedia.org/wiki/Kosmal_radiatione "Kosmal radiatione – novial")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Rai_cosmic "Rai cosmic – oksytański")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%95%E0%A9%8C%E0%A8%B8%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%95_%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B0%E0%A8%A8 "ਕੌਸਮਿਕ ਕਿਰਨ – pendżabski")
- [پنجابی](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%B2%D9%85%DA%A9_%D8%B1%DB%92 "کازمک رے – Western Punjabi")
- [ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ](https://blk.wikipedia.org/wiki/%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%82%8F%E1%80%90%E1%80%86%E1%80%9D%E1%80%BA "ကော့မစ်ရောင်ႏတဆဝ် – Pa'O")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%B2%D9%85%DB%90%DA%A9%D9%8A_%D9%88%DA%93%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%90 "کازمېکي وړانگې – paszto")
- [Piemontèis](https://pms.wikipedia.org/wiki/Raj_c%C3%B2smich "Raj còsmich – piemoncki")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Raio_c%C3%B3smico "Raio cósmico – portugalski")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Radia%C8%9Bie_cosmic%C4%83 "Radiație cosmică – rumuński")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B8 "Космические лучи – rosyjski")
- [Scots](https://sco.wikipedia.org/wiki/Cosmic_ray "Cosmic ray – scots")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%9A%E0%B7%9C%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8A_%E0%B6%9A%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B6%AB "කොස්මික් කිරණ – syngaleski")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Cosmic_ray "Cosmic ray – Simple English")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Kozmick%C3%A9_%C5%BEiarenie "Kozmické žiarenie – słowacki")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Kozmi%C4%8Dni_%C5%BEarki "Kozmični žarki – słoweński")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%DB%8C%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%DA%AF%DB%95%D8%B1%D8%AF%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C "تیشکی گەردوونی – sorani")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%BE_%D0%B7%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B5%D1%9A%D0%B5 "Космичко зрачење – serbski")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Kozmi%C4%8Dke_zrake "Kozmičke zrake – serbsko-chorwacki")
- [Sunda](https://su.wikipedia.org/wiki/Sinar_kosmik "Sinar kosmik – sundajski")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Kosminen_s%C3%A4teily "Kosminen säteily – fiński")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Kosmiska_partiklar "Kosmiska partiklar – szwedzki")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Cosmic_ray "Cosmic ray – tagalski")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%85%E0%AE%A3%E0%AF%8D%E0%AE%9F%E0%AE%95%E0%AF%8D_%E0%AE%95%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%8D "அண்டக் கதிர் – tamilski")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%B5%E0%B8%84%E0%B8%AD%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B4%E0%B8%81 "รังสีคอสมิก – tajski")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Kozmik_%C4%B1%C5%9F%C4%B1n "Kozmik ışın – turecki")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%81%D0%BC%D1%96%D1%87%D0%BD%D1%96_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%96 "Космічні промені – ukraiński")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%B3%D9%85%DA%A9_%D8%B1%DB%8C%D8%B2 "کوسمک ریز – urdu")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tia_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5 "Tia vũ trụ – wietnamski")
- [Winaray](https://war.wikipedia.org/wiki/Cosmic_ray "Cosmic ray – waraj")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%87%E5%AE%99%E7%BA%BF "宇宙线 – wu")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%87%E5%AE%99%E5%B0%84%E7%B7%9A "宇宙射線 – kantoński")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%87%E5%AE%99%E7%B7%9A "宇宙線 – chiński")

[Edytuj linki](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q11547#sitelinks-wikipedia "Edytuj linki pomiędzy wersjami językowymi")

- [Artykuł](/wiki/Promieniowanie_kosmiczne "Zobacz stronę treści [c]")
- [Dyskusja](/wiki/Dyskusja:Promieniowanie_kosmiczne "Dyskusja o zawartości tej strony [t]")

polski

- [Czytaj](/wiki/Promieniowanie_kosmiczne)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=history "Starsze wersje tej strony [h]")

Narzędzia

Narzędzia

przypnijukryj

Działania


- [Czytaj](/wiki/Promieniowanie_kosmiczne)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=history)

Ogólne


- [Linkujące](/wiki/Specjalna:Linkuj%C4%85ce/Promieniowanie_kosmiczne "Pokaż listę wszystkich stron linkujących do tej strony [j]")
- [Zmiany w linkowanych](/wiki/Specjalna:Zmiany_w_linkowanych/Promieniowanie_kosmiczne "Ostatnie zmiany w stronach, do których ta strona linkuje [k]")
- [Prześlij plik](//pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prześlij_plik "Prześlij pliki [u]")
- [Strony specjalne](/wiki/Specjalna:Strony_specjalne "Lista wszystkich stron specjalnych [q]")
- [Link do tej wersji](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&oldid=74648699 "Stały link do tej wersji tej strony")
- [Informacje o tej stronie](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=info "Więcej informacji na temat tej strony")
- [Cytowanie tego artykułu](/w/index.php?title=Specjalna:Cytuj&page=Promieniowanie_kosmiczne&id=74648699&wpFormIdentifier=titleform "Informacja o tym jak należy cytować tę stronę")
- [Zobacz skrócony adres URL](/w/index.php?title=Specjalna:Skr%C3%B3%C4%87_adres_URL&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FPromieniowanie_kosmiczne)
- [Pobierz kod QR](/w/index.php?title=Specjalna:Kod_QR&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FPromieniowanie_kosmiczne)
- [Element Wikidanych](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q11547 "Link do powiązanego elementu w repozytorium danych [g]")

Drukuj lub eksportuj


- [Utwórz książkę](/w/index.php?title=Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCka&bookcmd=book_creator&referer=Promieniowanie+kosmiczne)
- [Pobierz jako PDF](/w/index.php?title=Specjalna:DownloadAsPdf&page=Promieniowanie_kosmiczne&action=show-download-screen)
- [Wersja do druku](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&printable=yes "Wersja do wydruku [p]")

W innych projektach


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Cosmic_rays)

Wygląd

przypnijukryj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Cosmic_ray_event._Photograph_taken_July_1%2C_1960._Bubble_Chamber-924_-_DPLA_-_191460725238ea887116556a03df3aba.jpg/220px-Cosmic_ray_event._Photograph_taken_July_1%2C_1960._Bubble_Chamber-924_-_DPLA_-_191460725238ea887116556a03df3aba.jpg)](/wiki/Plik:Cosmic_ray_event._Photograph_taken_July_1,_1960._Bubble_Chamber-924_-_DPLA_-_191460725238ea887116556a03df3aba.jpg) Tory cząstek promieniowania kosmicznego zarejestrowane na fotografii (1960)

**Promieniowanie kosmiczne** – [promieniowanie](/wiki/Promieniowanie "Promieniowanie") złożone, zarówno [korpuskularne](/wiki/Promieniowanie_korpuskularne "Promieniowanie korpuskularne") jak i [elektromagnetyczne](/wiki/Promieniowanie_elektromagnetyczne "Promieniowanie elektromagnetyczne"), docierające do [Ziemi](/wiki/Ziemia "Ziemia") z otaczającej ją [przestrzeni kosmicznej](/wiki/Przestrze%C5%84_kosmiczna "Przestrzeń kosmiczna"). Wyróżnia się dwa rodzaje promieniowanie kosmicznego[\[1\]](#cite_note-epwn-1):

- **pierwotne** – pochodzące bezpośrednio z Kosmosu;
- **wtórne** – powstałe w reakcjach promieniowania kosmicznego pierwotnego z jądrami atomów [gazów](/wiki/Gaz "Gaz") atmosferycznych.

Korpuskularna część promieniowania składa się głównie z [protonów](/wiki/Proton "Proton") (90% cząstek), [cząstek alfa](/wiki/Promieniowanie_alfa "Promieniowanie alfa") (9%), [elektronów](/wiki/Elektron "Elektron") (ok. 1%) i nielicznych cięższych [jąder](/wiki/J%C4%85dro_atomowe "Jądro atomowe").

## Historia odkrycia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&veaction=edit&section=1 "Edytuj sekcję: Historia odkrycia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=edit&section=1 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Historia odkrycia")\]

Promieniowanie kosmiczne powoduje zwiększenie [jonizacji](/wiki/Jonizacja "Jonizacja") powietrza wraz ze wzrostem wysokości. Po raz pierwszy stwierdził ten fakt [V.F. Hess](/wiki/Victor_Franz_Hess "Victor Franz Hess") w 1912 roku (podczas lotu balonowego) i jego uważa się za odkrywcę promieniowania kosmicznego. Hipoteza, że jonizacja ta jest wynikiem promieniowania dochodzącego spoza atmosfery ziemskiej, wywołała sporo kontrowersji i dopiero przeprowadzone w latach 1923–26 doświadczenia [R.K. Millikana](/wiki/Robert_Millikan "Robert Millikan") całkowicie ją potwierdziły; Millikan też wprowadził nazwę _promieniowanie kosmiczne_. Pierwotnie do badania promieniowania kosmicznego stosowano komory jonizacyjne i [liczniki Geigera-Müllera](/wiki/Licznik_Geigera "Licznik Geigera") służące do rejestracji fotonów i cząstek naładowanych elektrycznie. W 1929 [Dmitrij Skobielcyn](/wiki/Dmitrij_Skobielcyn "Dmitrij Skobielcyn"), przy pomocy [komory Wilsona](/wiki/Komora_Wilsona "Komora Wilsona") umieszczonej w polu magnetycznym, odkrył powstawanie pęków wtórnego promieniowania kosmicznego.

## Promieniowanie pierwotne

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&veaction=edit&section=2 "Edytuj sekcję: Promieniowanie pierwotne") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=edit&section=2 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Promieniowanie pierwotne")\]

Pierwotne promieniowanie kosmiczne pada na zewnętrzne warstwy [atmosfery Ziemi](/wiki/Atmosfera "Atmosfera") z prędkością bliską [prędkości światła](/wiki/Pr%C4%99dko%C5%9B%C4%87_%C5%9Bwiat%C5%82a "Prędkość światła") w próżni. Zderzenia cząstek promieniowania pierwotnego z [atomami](/wiki/Atom "Atom") atmosfery powodują powstawanie strumienia wysokoenergetycznych elektronów, protonów, [mionów](/wiki/Mion "Mion") i [fotonów](/wiki/Foton "Foton") – tak zwane wtórne promieniowanie kosmiczne.

W skład pierwotnego promieniowania kosmicznego wchodzą głównie protony, cząstki alfa, jądra innych lekkich pierwiastków oraz bardzo niewielka liczba jąder pierwiastków o średnich masach; obserwuje się także pierwotne elektrony, fotony i znikomą liczbę cząstek neutralnych. Energie cząstek pierwotnego promieniowania kosmicznego dochodzą do 1011 [GeV](/wiki/Elektronowolt "Elektronowolt").

## Promieniowanie wtórne

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&veaction=edit&section=3 "Edytuj sekcję: Promieniowanie wtórne") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=edit&section=3 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Promieniowanie wtórne")\]

Oddziaływanie pierwotnego promieniowania kosmicznego z atomami atmosfery ziemskiej jest przyczyną powstawania promieniowania wtórnego. Po wejściu do atmosfery cząstki pierwotne zderzają się z jądrami gazów atmosferycznych, tak że do poziomu morza już prawie nie docierają. Zderzeniom tym towarzyszy na ogół rozbicie jąder gazów atmosferycznych i ewentualnie także cząstki pierwotnej. Przy takim rozbiciu powstają protony i neutrony (mające na ogół dostateczne energie, by móc rozbijać kolejne jądra w następnych zderzeniach) oraz unoszące większość energii, krótko żyjące cząstki elementarne: miony, [mezony](/wiki/Mezony "Mezony") _π_ i [hiperony](/wiki/Hiperony "Hiperony"). Cząstki te odkryto po raz pierwszy w promieniowaniu kosmicznym. Jeśli cząstka pierwotna niosła dostatecznie dużo energii, to powstają także pary p-p i n-n (proton-antyproton, neutron-antyneutron). Najobficiej występującymi cząstkami wtórnymi są mezony _π_, przy czym naładowane _π_ żyją dostatecznie długo, by móc oddziaływać jądrowo tak samo jak protony czy neutrony. Tak więc jądrowe oddziaływania w atmosferze na danej wysokości są wywołane wtórnymi protonami, neutronami i mezonami _π_ oraz zachowanymi cząstkami pierwotnego promieniowania kosmicznego.

Neutralne mezony _π_ szybko rozpadają się na fotony, często tworzące następnie parę elektron-pozyton, elektrony wysyłają znów fotony itd. W ten sposób powstaje elektronowo-fotonowa tak zwana miękka składowa promieniowania kosmicznego, stanowiąca około 30 procent promieniowania docierającego do powierzchni Ziemi. Natężenie tej składowej na górnej granicy atmosfery jest właściwie zerowe. Z rozpadów mezonów _π_ powstają także miony, które nie oddziałują z jądrami, a więc tracą energię tylko w procesie jonizacji i znikają wskutek rozpadu. Ponieważ ich czas życia jest stosunkowo długi, stają się one dominującą (około 70 procent) składową wtórnego promieniowania kosmicznego, docierającego do poziomu morza. Składowa mionowa jest twardą, to znaczy bardzo przenikliwą składową promieniowania kosmicznego. Jak wykazują doświadczenia, miony przenikają na znaczne głębokości (300 m) pod powierzchnię Ziemi. Część mionów rozpadających się w atmosferze dostarcza do promieniowania wtórnego elektronów.

Kaskada powstających w ten sposób cząstek tworzy tak zwany [pęk atmosferyczny](/wiki/Wielki_p%C4%99k_atmosferyczny "Wielki pęk atmosferyczny").

## Wysokoenergetyczne cząstki pierwotnego promieniowania kosmicznego

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&veaction=edit&section=4 "Edytuj sekcję: Wysokoenergetyczne cząstki pierwotnego promieniowania kosmicznego") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=edit&section=4 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Wysokoenergetyczne cząstki pierwotnego promieniowania kosmicznego")\]

Jedna wysokoenergetyczna cząstka (zwykle proton) lub kwant promieniowania gamma o energii 1020 eV może spowodować powstanie w atmosferze wielkiego pęku atmosferycznego. Do powierzchni Ziemi dociera wówczas cała kaskada cząstek rozprzestrzeniona na dużym obszarze. Badając wielkość tego obszaru, rozkład energii i liczbę cząstek, można wnioskować o energii cząstki pierwotnej, która wywołała tę kaskadę.

Zakres energii cząstek promieniowania kosmicznego obejmuje aż 12 rzędów wielkości, od 109 eV do 1021 eV. Jego rozkład energetyczny jest nietermiczny i w przybliżeniu można opisać go funkcją potęgową. Charakterystyczne dodatkowe cechy tego rozkładu to tzw. „kolano”, czyli zmiana nachylenia widma potęgowego przy energii około 5x1015 eV, oraz spłaszczenie przy energii około 3x1018 eV.
Ponadto, przy energii około 5x1019 eV, pojawia się tak zwany efekt GZK (od nazwisk fizyków Greisena[\[2\]](#cite_note-Greisen1966-2), Zatsepina i Kuźmina[\[3\]](#cite_note-Zatsepin1966-3)).
Przy tej energii widmo promieniowania kosmicznego powinno być zmodyfikowane wskutek oddziaływania z fotonami [mikrofalowego promieniowania tła](/wiki/Mikrofalowe_promieniowanie_t%C5%82a "Mikrofalowe promieniowanie tła") i utraty energii przez cząstki. Efekt został najpierw przewidziany teoretycznie, a jego
potwierdzenie było możliwe dopiero niedawno dzięki nowoczesnym detektorom, a wcześniej niemożliwe z uwagi na duże błędy pomiarowe[\[4\]](#cite_note-4).

## Detektory promieniowania kosmicznego

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&veaction=edit&section=5 "Edytuj sekcję: Detektory promieniowania kosmicznego") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=edit&section=5 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Detektory promieniowania kosmicznego")\]

Obecnie do detekcji promieniowania kosmicznego używa się liczników i detektorów promieniowania np. [komór pęcherzykowych](/wiki/Komora_p%C4%99cherzykowa "Komora pęcherzykowa") i [liczników scyntylacyjnych](/wiki/Licznik_scyntylacyjny "Licznik scyntylacyjny").

Rekonstrukcja energii i kierunku dochodzącego do Ziemi promieniowania kosmicznego jest możliwa dzięki użyciu sieci detektorów naziemnych, które rejestrują wtórne strumienie cząstek przy powierzchni Ziemi. Z kolei sieci teleskopów optycznych, rejestrujące emisję [fluorescencyjną](/wiki/Fluorescencja "Fluorescencja") powstałą wskutek wzbudzenia atomów azotu w atmosferze Ziemi, służą do zrekonstruowania profilu pęku.

Obecnie działające sieci detektorów wysokoenergetycznego promieniowania kosmicznego to między innymi
[Obserwatorium Pierre Auger](/wiki/Obserwatorium_Pierre_Auger "Obserwatorium Pierre Auger") w Argentynie i Telescope Array Project w USA. Są to obserwatoria hybrydowe, zawierające oba typy detektorów, dzięki czemu informacja uzyskana z teleskopu fluorescencyjnego służy do kalibracji energetycznej detektora cząstek.
W Japonii do 2004 roku działało obserwatorium AGASA, zaś amerykański High Resolution Fly's Eye (HiRes) zakończył działalność w 2006 roku.

## Izotropia promieniowania kosmicznego

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&veaction=edit&section=6 "Edytuj sekcję: Izotropia promieniowania kosmicznego") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=edit&section=6 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Izotropia promieniowania kosmicznego")\]

Promieniowanie kosmiczne dochodzi do Ziemi ze wszystkich kierunków prawie jednakowo. Dużą zmienność obserwuje się jedynie w składowej niskoenergetycznej. Ponieważ promieniowanie kosmiczne tworzą cząstki naładowane, podlegają one wpływowi ziemskiego pola magnetycznego. Okazało się, że natężenie tego promieniowania w zakresie energii mniejszych niż 1 [GeV](/wiki/Elektronowolt "Elektronowolt"), mierzone na określonej wysokości, zależy od szerokości magnetycznej miejsca obserwacji. Na równiku natężenie to jest małe, a w okolicy bieguna magnetycznego – największe. Przyczyną tego zjawiska jest kształt torów cząstek elektrycznie naładowanych w polu magnetycznym Ziemi. Zasięg cząstek promieniowania kosmicznego w atmosferze, w obszarze owalu zorzowego, jest większy niż na równiku i skutkiem tego protony i elektrony o określonych energiach docierają na mniejszą odległość od powierzchni Ziemi w obszarze polarnym.

Drugim efektem geomagnetycznym jest asymetria wschód-zachód. Naładowane cząstki promieniowania kosmicznego dryfują w dipolowym polu magnetycznym Ziemi w kierunku zachodnim lub wschodnim, zależnie od znaku ładunku elektrycznego. Jednocześnie niewiele z tych cząstek wykonuje pełny obieg Ziemi, wytwarzając różnicę potencjału elektrycznego na przeciwległych krańcach magnetosfery.

Natężenie niskoenergetycznej składowej promieniowania kosmicznego, o energii mniejszej od 1 GeV, zależy od fazy cyklu aktywności słonecznej. W okresie minimum jest niższe, a w maksimum – wyższe, gdyż cząstki w tym zakresie energii pochodzą głównie ze Słońca.

## Źródła promieniowania kosmicznego

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&veaction=edit&section=7 "Edytuj sekcję: Źródła promieniowania kosmicznego") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=edit&section=7 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Źródła promieniowania kosmicznego")\]

Część promieniowania kosmicznego o niższych energiach pochodzi z rozbłysków słonecznych (obserwuje się wyraźną korelację między rozbłyskami i nagłymi wzrostami liczby cząstek promieniowania kosmicznego o energiach od 100 [MeV](/wiki/Elektronowolt "Elektronowolt") do kilku [GeV](/wiki/Elektronowolt "Elektronowolt")), których liczba znacznie się zwiększa w szczycie liczby [plam słonecznych](/wiki/Plama_s%C5%82oneczna "Plama słoneczna").

Według powszechnie przyjętych teorii uważa się, że większość promieniowania kosmicznego pochodzi z wybuchów gwiazd nowych i supernowych. Gwiazdy te emitują naładowane cząstki, które w przestrzeniach międzygwiazdowych mogą być rozpędzane przez istniejące pola magnetyczne i elektryczne. Obserwacje dokonane przez satelitę [PAMELA](/w/index.php?title=Payload_for_Antimatter_Matter_Exploration_and_Light-nuclei_Astrophysics&action=edit&redlink=1 "Payload for Antimatter Matter Exploration and Light-nuclei Astrophysics (strona nie istnieje)") wskazują jednak na niewielką różnicę w prędkości pomiędzy protonami a atomami helu, co może wskazywać na inny, nieznany jeszcze mechanizm powstawania promieniowania kosmicznego[\[5\]](#cite_note-PAMELA-5)

Źródłem promieniowania kosmicznego mogą być również gwałtowne procesy mające miejsce w [centrum naszej Galaktyki](/wiki/Centrum_Galaktyki "Centrum Galaktyki"), jak również w centrum [Grupy Lokalnej Galaktyk](/wiki/Grupa_Lokalna_Galaktyk "Grupa Lokalna Galaktyk").

## Zobacz też

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&veaction=edit&section=8 "Edytuj sekcję: Zobacz też") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=edit&section=8 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Zobacz też")\]

- [wiatr słoneczny](/wiki/Wiatr_s%C5%82oneczny "Wiatr słoneczny")
- [cząstka O-mój-Boże](/wiki/Cz%C4%85stka_O-m%C3%B3j-Bo%C5%BCe "Cząstka O-mój-Boże")

## Przypisy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&veaction=edit&section=9 "Edytuj sekcję: Przypisy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=edit&section=9 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przypisy")\]

1. [↑](#cite_ref-epwn_1-0)[_promieniowanie kosmiczne_](https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3962660), \[w:\] _[Encyklopedia PWN](/wiki/Encyklopedia_PWN_(internetowa) "Encyklopedia PWN (internetowa)")_ \[online\], Wydawnictwo Naukowe PWN \[dostęp 2023-09-15\].
2. [↑](#cite_ref-Greisen1966_2-0)Kenneth Greisen. _End to the Cosmic-Ray Spectrum?_. „Physical Review Letters”. 16 (17), s. 748, 1966-04-25. [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1103/PhysRevLett.16.748](https://doi.org/10.1103/PhysRevLett.16.748). (ang.).
3. [↑](#cite_ref-Zatsepin1966_3-0)G.T. Zatsepin, V.A. Kuźmin. _Upper Limit of the Spectrum of Cosmic Rays_. „Journal of Experimental and Theoretical Physics Letters”. 4, s. 78, sierpień 1966. [Bibcode](/wiki/Bibcode "Bibcode"): [1966JETPL...4...78Z](http://adsabs.harvard.edu/abs/1966JETPL...4...78Z). (ang.).
4. [↑](#cite_ref-4)James J. Beatty, Stefan Westerhoff. [_The Highest-Energy Cosmic Rays_](http://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.nucl.58.110707.171154). „Annual Review of Nuclear & Particle Science”. Vol. **59**: 319-345, 2009. (ang.).brak numeru strony
5. [↑](#cite_ref-PAMELA_5-0)Nancy Atkinson: [PAMELA Uncovers Cosmic Ray Surprise](http://www.universetoday.com/83701/pamela-uncovers-cosmic-ray-surprise/). Universe Today. \[dostęp 2011-03-05\]. (ang.).

## Linki zewnętrzne

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&veaction=edit&section=10 "Edytuj sekcję: Linki zewnętrzne") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&action=edit&section=10 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Linki zewnętrzne")\]

- [![publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Open_Access_logo_green_alt2.svg/8px-Open_Access_logo_green_alt2.svg.png)](/wiki/Otwarty_dost%C4%99p "publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać") Nagrania na [YouTube](/wiki/YouTube "YouTube") \[dostęp 2024-08-30\]:

  - _[Promieniowanie kosmiczne](https://www.youtube.com/watch?v=QV6ZbbbV6rY)_, kanał [Astronarium](/wiki/Astronarium "Astronarium"), 16 maja 2021.
  - Marek Jamrozy i Karolina Mania, _[Co wiemy o promieniowaniu kosmicznym?](https://www.youtube.com/watch?v=SQ3Hv19TG08)_, kanał [Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych](/wiki/Centrum_Kopernika_Bada%C5%84_Interdyscyplinarnych "Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych"), 18 sierpnia 2023.
  - Veronica Bindi, _[How cosmic rays help us understand the universe](https://www.youtube.com/watch?v=91801Y1lsCg)_, kanał TED-Ed, 23 września 2014.
- [Strona programu PAMELA](http://pamela.roma2.infn.it/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=206)

[Kontrola autorytatywna](/wiki/Kontrola_autorytatywna "Kontrola autorytatywna") ([promieniowanie korpuskularne](/wiki/Promieniowanie_korpuskularne "Promieniowanie korpuskularne")):

- [LCCN](/wiki/Library_of_Congress_Control_Number "Library of Congress Control Number"): [sh85033155](http://lccn.loc.gov/sh85033155)
- [GND](/wiki/Gemeinsame_Normdatei "Gemeinsame Normdatei"): [4165371-3](http://d-nb.info/gnd/4165371-3)
- [NDL](https://de.wikipedia.org/wiki/Web_NDL_Authorities "de:Web NDL Authorities"): [00574086](http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/00574086)
- [BNCF](/wiki/Centralna_Biblioteka_Narodowa_we_Florencji "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji"): [7577](http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id=7577)
- [NKC](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Republiki_Czeskiej "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej"): [ph137739](http://aut.nkp.cz/ph137739)
- [J9U](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Izraela "Biblioteka Narodowa Izraela"): [987007567591605171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007567591605171)

[Encyklopedie internetowe](/wiki/Encyklopedia_internetowa "Encyklopedia internetowa"):

- [Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica"): [topic/cosmic-ray](https://www.britannica.com/topic/cosmic-ray)
- [Universalis](https://www.wikidata.org/wiki/Property:P3219 "d:Property:P3219"): [rayonnement-cosmique-rayons-cosmiques](https://www.universalis.fr/encyclopedie/rayonnement-cosmique-rayons-cosmiques/)
- [SNL](/wiki/Store_norske_leksikon "Store norske leksikon"): [kosmisk\_stråling](https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?p=4342&url_prefix=https://snl.no/&id=kosmisk_str%C3%A5ling)
- [DSDE](/wiki/Den_Store_Danske_Encyklop%C3%A6di "Den Store Danske Encyklopædi"): [kosmisk\_stråling](https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?p=8313&url_prefix=https://denstoredanske.lex.dk/&id=kosmisk_str%C3%A5ling)

Źródło: „ [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Promieniowanie\_kosmiczne&oldid=74648699](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&oldid=74648699)”

[Kategorie](/wiki/Specjalna:Kategorie "Specjalna:Kategorie"):

- [Promieniowanie kosmiczne](/wiki/Kategoria:Promieniowanie_kosmiczne "Kategoria:Promieniowanie kosmiczne")
- [Odkrycia nagrodzone Nagrodą Nobla](/wiki/Kategoria:Odkrycia_nagrodzone_Nagrod%C4%85_Nobla "Kategoria:Odkrycia nagrodzone Nagrodą Nobla")
- [Niemieckie odkrycia](/wiki/Kategoria:Niemieckie_odkrycia "Kategoria:Niemieckie odkrycia")

Ukryta kategoria:

- [Szablon cytowania czasopisma – brak numeru strony](/wiki/Kategoria:Szablon_cytowania_czasopisma_%E2%80%93_brak_numeru_strony "Kategoria:Szablon cytowania czasopisma – brak numeru strony")

- Tę stronę ostatnio edytowano 30 sie 2024, 14:24.
- Tekst udostępniany na [licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl), z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o [warunkach korzystania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Terms_of_Use/pl).

- [Polityka prywatności](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność](/wiki/Wikipedia:Korzystasz_z_Wikipedii_tylko_na_w%C5%82asn%C4%85_odpowiedzialno%C5%9B%C4%87)
- [Powszechne Zasady Postępowania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Dla deweloperów](https://developer.wikimedia.org)
- [Statystyki](https://stats.wikimedia.org/#/pl.wikipedia.org)
- [Komunikat na temat ciasteczek](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Wersja mobilna](//pl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Promieniowanie_kosmiczne&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)