Adam Mickiewicz - biografia, wiersze, utwory - Poezja.org
W roku 1822 ukazał się w Wilnie pierwszy tom Poezji – manifest polskiego przełomu romantycznego. Program zawarty w prologu i cykl Ballad i romansów korzystały z ...
Tadeusza „Boya” Żeleńskiego
Wydawcą spuścizny i biografem Poety był jego syn, Władysław (1838-1926). Żył w Paryżu, zajmował się również publicystką i przekładami. Rozwijał żywą działalność patriotyczną, np. pomoc dla Powstania 1863 roku, cieszył się opinią „ambasadora Polski”. Współpracował z sekretarzem Ojca A. Levym, który wpoił mu kult Poety i jego ideałów. W latach 1899-1926 kierował Biblioteką Polską w Paryżu, przy której założył w roku 1903 Muzeum Mickiewicza. Cenne informacje biograficzne zawiera jego Żywot Adama Mickiewicza w czterech tomach, wydany w latach 1890-1895, idealizujący jednak (kosztem faktografii) postać Rodzica, czego skutkiem było „odbrązawianie”, zainicjowane formalnie przez <anchor>Tadeusza „Boya” Żeleńskiego</anchor> w roku 1929 ( Brązownicy).
Tadeusz Boy-Żeleński - biografia, wiersze, utwory
Tadeusz Boy-Żeleński - biografia, wiersze, utwory

[![poezja logo](https://poezja.org/img/logo.png)](https://poezja.org/)

- [Poezja](https://poezja.org/)
- [Wiersze](https://poezja.org/wz/najpopularniejsze)
- [Opracowania lektur](https://poezja.org/wz/opracowania)
- [Forum literackie](https://poezja.org/forum/)

![Tadeusz Boy-Żeleński](https://poezja.org/assets/poeci/ele-ski-boy-tadeusz.jpg)

[Wiersze](#author-works)

[Interpretacje](#author-works-interpretation)

**Spis treści**

- [Tadeusz Boy-Żeleński - skrócona biografia](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/#Tadeusz_Boy_Zelenski_skrocona_biografia)
- [Tadeusz Żeleński Boy: paraliż postępowy najzacniejsze trafia głowy](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/#Tadeusz_Zelenski_Boy_paraliz_postepowy_najzacniejsze_trafia_glowy)

  - [Lata dzieciństwa i młodości](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/#Lata_dziecinstwa_i_mlodosci)
  - [Jako młody lekarz](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/#Jako_mlody_lekarz)
  - [Kabaret, przekłady i recenzje teatralne](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/#Kabaret_przeklady_i_recenzje_teatralne)
  - [Pisarz zaangażowany](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/#Pisarz_zaangazowany)
  - [Wśród ataków](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/#Wsrod_atakow)
  - [We Lwowie](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/#We_Lwowie)

- [Spojrzenie na twórczość Tadeusza Żeleńskiego](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/#Spojrzenie_na_tworczosc_Tadeusza_Zelenskiego)

  - [Osobiste źródła postawy pisarskiej Boya](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/#Osobiste_zrodla_postawy_pisarskiej_Boya)
  - [Na ciemnym rogu ulicy Floriańskiej](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/#Na_ciemnym_rogu_ulicy_Florianskiej)

# Tadeusz Boy-Żeleński – biografia, wiersze, twórczość

**Tadeusz Żeleński**, ps. Boy, b, (b), żył w latach 1874-1941. Był satyrykiem, publicystą, tłumaczem literatury pięknej, krytykiem literackim i teatralnym.

## Tadeusz Boy-Żeleński - skrócona biografia

Ukończył studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, a zawód lekarza wykonywał do roku 1918. Mocno związany z krakowskim środowiskiem Młodej Polski, pisał wiersze i satyryczne piosenki dla ekskluzywnego kabaretu Zielony Balonik ( _Słówka_ 1913). Ośmieszał konserwatywne autorytety, wyśmiewał pruderię mieszczan, nie oszczędzając przy tym dekadenckich póz zmanierowanej cyganerii. Obraz Krakowa doby Wyspiańskiego i Rydla utrwalił we wspomnieniowych szkicach _Plotki… plotki…_(1927) oraz _Znasz li ten kraj?..._ z roku 1931.

W II Rzeczypospolitej Tadeusz Żeleński szybko stał się jednym z najbardziej znaczących autorytetów liberalno-demokratycznej, progresywnej inteligencji, zafascynowanej m.in. kulturą francuską z jej podniesioną do rangi zasady konstytucyjnej _laïcité_ rozumianą jako nieufność albo i wrogość wobec Kościoła jako ostoi _Ancien Régime_. Pisarz poświęcił się wtedy kampaniom publicystycznym stawiające sobie za cel laicyzację polskich obyczajów w duchu antyklerykalnym i w dużej mierze antykatolickim ( _Dziewice konsystorskie_ z r. 1929, _Piekło kobiet_ (1930), _Nasi okupanci z_ r. 1932). Propagował również swoją wizję racjonalistycznego stosunku do polskich mitów historycznych i literatury narodowej, prowadząc akcje „antybrązownicze” ( _Ludzie żywi_ 1929, _Brązownicy_ 1930, wydane cztery lata później _Obrachunki fredrowskie_ oraz _Marysieńka Sobieska_ z r. 1937).

Bardzo cenne są do dziś przekłady z literatury francuskiej, ukazujące się za życia Żeleńskiego w „Bibliotece Boya”. Dzięki nim kultura polska przyswoiła sobie w wysokiej klasy tłumaczeniach ponad 100 tomów klasyki, począwszy do _[Pieśni o Rolandzie](https://poezja.org/wz/a/Piesn_o_Rolandzie/),_ przez Moliera, aż po _W poszukiwaniu straconego czasu_ Marcela Prousta. Oprócz tego ukazywały się również interesująco napisane studia o pisarzach francuskich ( _Mózg i płeć,_ trzy serie z l. 1926-1928). Kroniką warszawskiego życia teatralnego, a zarazem panoramą obyczajów i kultury, stały się recenzje i felietony teatralne, wśród nich cykl _Flirt z Melpomeną_ (10 tomów, 1920-1932). W roku 1933 Żeleński został członkiem Polskiej Akademii Literatury.

W II Rzeczypospolitej był pisarzem chętnie czytanym przez inteligencję, zwłaszcza tą niechętną Narodowej Demokracji i konserwatyzmowi. Niestety spotykał się z niewybrednymi a często i brutalnymi atakami i nagonkami części dziennikarzy o nastawieniu klerykalnym i zachowawczym, odwołujących się do retoryki nacjonalizmu („Zet”, „Gazeta Literacka”, „Gazeta Warszawska”). Ukazała się też „demaskatorska” publikacja _Prawda o Boyu-Żeleńskim_(1933). Spór z postulowaną przez Tadeusza Żeleńskiego wizją kultury polskiej i jego ideałami estetycznymi podjęli też krytycy tej miary co Stanisław Ignacy Witkiewicz i [Karol Irzykowski](https://poezja.org/wz/Irzykowski_Karol/) (pamflet _Beniaminek_ z r. 1933 z repliką Boya _Brzydka książka,_ ogłoszoną we _Wiadomościach Literackich)._

W roku 1939 znalazł się we Lwowie, a po przyłączeniu ziem polskich do ZSRR przyjął postawę ugodową. Wykładał literaturę francuską na Uniwersytecie Lwowskim, pisywał m.in. do „Nowych Widnokręgów”, brał też udział w obchodach ku czci Mickiewicza. Po wkroczeniu do Lwowa armii niemieckiej został rozstrzelany przez grupę operacyjną SS ( _Einsatzgruppe_) wraz z kilkudziesięcioma naukowcami lwowskimi umieszczonymi na przygotowanej przez gestapo liście proskrypcyjnej.

## Tadeusz Żeleński Boy: paraliż postępowy najzacniejsze trafia głowy

### **Lata dzieciństwa i młodości**

**Tadeusz Żeleński** urodził się 21 grudnia 1874 r. w Warszawie. Był drugim z trzech synów pieczętującego się herbem Ciołek kompozytora Władysława Żeleńskiego i Wandy z Grabowskich, mieszczanki pochodzącej z rodziny Żydów – frankistów, którzy przyjęli wiarę katolicką. W pierwszych latach małżeństwa ojciec Tadeusza pracował w Instytucie Muzycznym i Warszawskim Towarzystwie Muzycznym. W roku 1881 rodzina przeprowadziła się do Krakowa. Władysław ukończył również studia filozoficzne, a wraz z żoną w willi „Sebastianówce” prowadzili salon artystyczny. Gościli u nich m.in. Ignacy Jan Paderewski i syn twórcy _Ballad i romansów_ Władysław Mickiewicz.

Od roku 1885 do 1889 przyszły pisarz uczy się w Gimnazjum Świętej Anny w Krakowie. W tych właśnie latach po raz pierwszy poznaje teatr i klasyczną literaturę francuską. Szczególnie cenił swego kuzyna, [Kazimierza Przerwę-Tetmajera](https://poezja.org/wz/Przerwa-Tetmajer_Kazimierz/), który stał się jego przewodnikiem duchowym. Tetmajer wywarł znaczny wpływ na formację literacką Żeleńskiego i zachęcał do próbowania swych sił jako pisarz. Dzięki jego zachętom i pomocy w roku 1895 na łamach dwutygodnika „Świat” ukazują się cztery debiutanckie sonety Tadeusza.

Po zdaniu matury przyszedł czas na półroczną służbę w wojsku austriackim, a następnie rozpoczęcie studiów na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego (czerwiec 1893). Swą, dość nieoczekiwaną ze względu na literackie zainteresowania decyzję wyjaśniał w felietonie _Kariery,_ określając medycynę jako _powszechny rezerwuar dla wszystkich niespokojnych duchów, zarazem dla wszystkich, którzy … nie szli na prawo lub na filozofię._ Studiów nigdy nie porzucił, chociaż w drugim semestrze roku akademickiego 1894/5 przerwał naukę na pół roku, zapewne w związku z hazardową grą w karty. Wspomniał, że mocno się w nią angażował, chociaż bez sukcesu, dążąc zapewne do poprawy budżetu rodziny, osłabionego stratami na obligacjach ( _vide_ podobne pomysły i uzależnienie [Dostojewskiego](https://poezja.org/wz/Dostojewski_Fiodor/)). Kolejna przerwa wiązała się z przybyciem do Krakowa Stanisława Przybyszewskiego w roku 1898. Tadeusz Żeleński był nim i jego żoną, Dagny Juel-Przybyszewską, zafascynowany. Irena Krzywicka pisała, że miłość do Dagny wpłynęła na pochopną decyzję wstąpienia do armii Habsburgów w zamian za wypłacone z góry roczne stypendium. Zapewne dużym ciosem dla Boya była wieść o wyjeździe Przybyszewskiej z kochankiem, chociaż niebawem przyszło otrzeźwienie. Po szybkim zdaniu zaległych egzaminów, studia udało się ukończyć w lipcu roku 1900. Następnie Pisarz uzyskał odroczenie przyrzeczonej służby jako lekarz wojskowy i wniósł o przyznanie kolejnego stypendium, tym razem na wyjazd naukowy do Paryża. Trzy miesiące pobytu w stolicy Francji poświęcił jednak głównie na książki, wieczory kabaretowe na Montmartre i wędrówki po mieście (zob. _Znasz li ten kraj?...)._

### **Jako młody lekarz**

Po powrocie Tadeusz Żeleński otrzymał asystenturę w szpitalu św. Łazarza, następnie w Klinice Pediatrycznej UJ. Preferował jednak nie praktykę, lecz pracę naukową, od roku 1902 ogłaszając jej rezultaty w „Przeglądzie Lekarskim”.

W czerwcu 1904 roku ożenił się z Zofią Pareńską, pochodzącą z zaprzyjaźnionej rodziny. Jej matka, Eliza, prowadziła salon artystyczny, a ojciec, Stanisław, profesorem medycyny (Boy odbywał pod jego opieką praktyki studenckie). W tym samym roku zmarła Wanda Żeleńska, a Tadeusz otrzymał drugie stypendium na wyjazd do Francji. Wyruszył tam w towarzystwie żony. W Paryżu zainteresował się kwestią obniżania śmiertelności niemowląt, obywając spotkania z lekarzami i gromadząc wiedzę o sztucznym dokarmianiu. Swe spostrzeżenia przedstawił w Krakowskim Towarzystwie Lekarskim. 23 lutego roku 1905 na świat przyszedł jedyny syn – Stanisław, przedstawiony jako osesek u piersi matki na obrazie Wyspiańskiego. W tymże roku powstała wzorowana na francuskiej Goutte de Lait Kropla Mleka, której kierownikiem i doradcą medycznym został Żeleński. Z pracy czerpał co prawda wiele satysfakcji, jednak spory z zastępcą spowodowały rezygnację w roku 1907. Zmiany kadrowe w Klinice Pediatrii sprawiły zaś, że zrzekł się posady asystenta, rezygnując przy tym z pisania habilitacji. Oznaczało to koniec kariery naukowej. W czasie I wojny światowej służył w Szpitalu Fortecznym w Krakowie i stacji zbornej dla chorych na dworcu kolejowym. Do roku 1918 pracował jeszcze jako ginekolog, a zarobione pieniądze pozwoliły mu na uzyskanie niezależności finansowej aż do wybuchu wojny. Został również odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi za działalność lekarską (1917).

### **Kabaret, przekłady i recenzje teatralne**

W _Legendzie Zielonego Balonika_ Żeleński pisał, że scenie kabaretowej w cukierni Jana Michalika _zawdzięcza wszystko._ Co prawda ze względu na obowiązki zawodowe nie był obecny na inauguracyjnym wieczorze jesienią 1905 r., jednak szybko „wpasował się” w program artystyczny by już w drugim sezonie stać się jednym z filarów repertuaru. W roku 1908 ukazują się _Piosenki i fraszki Zielonego Balonika,_ w których teksty są podpisane pseudonimem „Boy”. Wkrótce można przeczytać kolejny tomik _Igraszki kabaretowe._ W tym samym czasie Pisarz wraca do pracy w Krakowskiej Dyrekcji Kolejowej. Leczył w trudnych warunkach, był wyczerpany i zdesperowany. Ratunkiem okazały się spontanicznie zapisywane na marginesach recept wierszyki. Gdy _Zielony Balonik_ stopniowo zmniejszał częstotliwość występów. Żeleński skupił się przede wszystkim na przekładach dzieł pisarzy francuskich. W roku 1913 oprócz słynnych _Słówek_ ukazała się też _Markiza i inne drobiazgi,_ napisana dla bawiącej w Krakowie w l. 1911-1913 aktorki Jadwigi Mrozowskiej. Boy miał z nią romans zakończony bolesnym rozstaniem. W roku 1917 wydano pierwszy tom Biblioteki Boya – przekład _Pism_ Montaigne’a. W tym samym czasie ukazuje się zbiór wierszy _Z mojego dzienniczka._ Znalazły się w nim utwory pisane dla Anny Leszczyńskiej, z którą Pisarz miał trwający trzy lata romans, rozwijający się głownie dzięki wymianie listów.

Dwa lata później, zachęcony przez Rudolfa Starzewskiego, rozpoczął pisanie recenzji teatralnych dla krakowskiego „Czasu”. Po roku ukazał się pierwszy ich zbiór – _Flirt z Melpomeną, wieczór pierwszy._ Z „Czasem” Żeleński współpracował przez trzy lata, powstało ok. 150 recenzji. W roku 1921 Pisarz zgodził się na objęcie katedry literatury francuskiej na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, jednak ze względu na opóźnianie się nominacji, ostatecznie zrezygnował. Otrzymał jednak propozycję pracy jako kierownik literacki w warszawskim Teatrze Polskim.

W lipcu 1922 przeniósł się wraz z żoną do stolicy. Niestety Teatr Polski nie spełnił w dłuższej perspektywie oczekiwań Żeleńskiego, który po roku zrezygnował ze stanowiska i podjął współpracę z „Kurierem Porannym”. Pisanie dla tej gazety spowodowało krytykę prasy prawicowej, zarzucającej hipokryzję deklarującego się jako apolityczny Boya. W „Kurierze” poza felietonami, Tadeusz Żeleński prowadził rubrykę „Niedyskrecje teatralne”. Stale trwały prace nad tłumaczeniami, a zgromadzone środki finansowe pozwoliły na wydanie _Komedii ludzkiej_ Balzaka (1924). Kolejne przekłady przyniosły i rozgłos i uznanie krytyki. Rolę popularyzatorską pełniły akcje odczytowe z l. 1924-25, które objęły ponad czterdzieści miast Rzeczypospolitej. Boy nawiązał również współpracę z „Wiadomościami Literackimi”, drukującymi jego felietony teatralne. W maju 1925 uczestniczył w odbywającym się we Francji Pierwszym Międzynarodowym Kongresie PEN – Clubów. Odwiedził wtedy m.in. dom Balzaka. W lutym roku 1927 Francuskie Towarzystwo Przyjaciół Polski uhonorowało Żeleńskiego bankietem w gmachu Sorbony. Pisarz wystąpił wtedy z odczytem _Moje wyznania (Mes confessions),_ powtórzonym w kilkunastu miastach Francji. Wspomnienia ukazały się w zbiorze felietonów _W Sorbonie i gdzie indziej_ wydanym jeszcze w r. 1927.

### **Pisarz zaangażowany**

W roku 1928 Tadeusz Żeleński rozstał się z warszawską aktorką Janiną Szreniawską, wiążąc się z publicystką i absolwentką filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim Ireną Krzywicką, najbardziej znaną działaczką feministyczną II Rzeczypospolitej. Kochankę Boya, wcześniej żyjącą w tzw. otwartym małżeństwie, atakowali zarówno dziennikarze prawicowi, jak i pisarze liberalni, np. [Jan Lechoń](https://poezja.org/wz/Lecho%C5%84_Jan/) i Jarosław Iwaszkiewicz, negatywnie oceniający stałe podejmowanie przez nią kwestii z zakresu seksualności. W l. 30 XX również sama Krzywicka zainicjowała atak prasy na profesora Jana Stanisława Olbrychta, zarzucając mu przyczynienie się do skazania osoby niewinnej w sprawie Rity Gorgonowej.

W roku 1928 Pisarz zgodził się na opracowanie wstępu do _Dzieł_ [Mickiewicza](https://poezja.org/wz/Mickiewicz_Adam/). W przedmowie pisał prowokacyjnie, że Wieszcz to _pomnik z brązu w naszym narodowym kościele: czuwano pilnie by na tym posągu nie było rysy._ Sugerował oddzielenie biografii od dzieł, a co za tym idzie zaakceptować przemilczane epizody życia Mickiewicza. Rozwinięciem postulatów z przedmowy był cykl artykułów, rozpoczętych tekstem _Brązownicy._ Pod koniec 1928 roku Twórca przystąpił również do pracy nad edycją utworów i korespondencji przyjaciółki matki, Narcyzy Żmichowskiej. W „Kurierze Porannym” stale ukazywały się recenzje teatralne.

Pretekstem do zajęcia się problemem reformy prawa małżeńskiego stała się recenzja sztuki, w której dwa nieudane małżeństwa rozwodzą się i „wymieniają” partnerami. Kwestia nowego prawa stały się tematem kilku felietonów, m.in. _Rozerwalna nierozerwalność, Mędrzec mówi, Staśko z Diderotem, czyli flaki z olejem_, wydany zbiorowe w r. 1929 jako _Dziewice konsystorskie._

W roku 1929 wyszedł ważny dla kształtowania poglądów inteligencji felieton o świadomym macierzyństwie _Największa zbrodnia prawa karnego._ W kolejnych tekstach Żeleński sprzeciwiał się zdecydowanie penalizacji aborcji, wskazując na poglądy lekarzy i prawników oraz odwołując się do własnych obserwacji. Zarówno Irena Krzywicka jak i żona Zofia (małżeństwo z nią stało się relacją dobrych znajomych), wspierały Boya, widząc w zapobieganiu ciąży i dostępie do aborcji ratunek dla kobiet tracących zdrowie lub życie wskutek pokątnego spędzania płodów. Felietony o świadomym macierzyństwie drukował „Kurier Poranny”, a „Wiadomości Literackie” wprowadziły dodatek „Życie świadome”. Zabierali w nim głos publicyści i lekarze. Pisarz sprzeciwiał się propozycji penalizacji poddania się aborcji niezależnie od przyczyny, domagając się dopuszczalności przerwania ciąży ze względów zdrowotnych i społecznych. Efektem kampanii prasowej było powołanie do istnienia w roku 1931 pierwszej w Polsce Poradni Świadomego Macierzyństwa. W tymże toku Boy zakończył współpracę z „Kurierem”. Być może powodem były pieniądze, jednak zdaje się, że duże znaczenie miała publicystyka Żeleńskiego, nie zawsze odpowiadająca linii programowej redakcji.

Kampanie obyczajowe zakończyły się zbiorem _Nasi okupanci_ z roku 1932. Felietony powracały do kwestii prawa małżeńskiego i regulacji poczęć i urodzeń, koncentrując się na roli duchownych jako siły blokującej zmiany w prawie i obyczajach. Ton wypowiedzi Boya stał się ostrzejszy, już samy tytuł wskazywał na stanowisko antyklerykalne. W tym samym czasie zorganizowano akcję odczytową w związku z rocznicą urodzin Françoisa Villona. W kilku miastach „wrogowi Kościoła” domówiono udostępnienia lokalu (zob. wspomnienia w _Przygodach Franciszka Villona w kraju okupowanym)._

W roku 1933 powstaje Liga Reformy Obyczajów, wśród której założycieli znaleźli się Żeleńscy i Krzywicka. Nieporozumienia co do akcji świadomego macierzyństwa sprawiły, że Pisarz po zaledwie kilku miesiącach zrezygnował ze stanowiska prezesa, a wkrótce wystąpił z zarządu organizacji.

### **Wśród ataków**

Na aktywność Żeleńskiego, zwłaszcza mniej czy bardziej trafne zarzuty wobec kleru, środowiska prawicy i Narodowej Demokracji odpowiedziały kampanią „antyboyowską”. Nieoczekiwanie krytykiem okazał się też [Stanisław Ignacy Witkiewicz](https://poezja.org/wz/Witkacy_Stanis%C5%82aw_Ignacy_Witkiewicz/). Mimo ataków, Pisarz otrzymał nagrodę literacką Miasta Warszawy. Decyzja jurorów również spotkała się z hałaśliwym sprzeciwem dziennikarzy i bojkotem np. części rajców miejskich. Mimo polemizowania z przeciwnikami, agresywna nagonka i ukazanie się _Beniaminka_ Irzykowskiego oraz zbioru _Prawda o Boyu-Żeleńskim,_ zniechęcały Pisarza do kolejnych wystąpień. Paradoksalnie, Żeleński i Irzykowski znaleźli się w składzie powołanej w roku 1933 Polskiej Akademii Literatury. Boy miał ponoć przyrzec sobie, że nie będzie głośno wymieniał nazwiska przeciwnika.

Jesienią 1934 roku Boy, zakończywszy współpracę z krakowskim „Ilustrowanym Kurierem Codziennym”, w którym przez trzy lata drukował recenzje sztuk teatralnych, powrócił na łamy „Kuriera”, jednak z niższymi honorariami. Wobec napaści, Pisarz wycofał się w tym samym okresie z gwałtownych dyskusji i polemik. O zniechęceniu i zmęczeniu świadczy malejące tempo przekładów i zastąpienie klasyki literaturą współczesnej Francji.

W roku 1935 zakończyła się działalność spółki wydawniczej Biblioteka Boya. Jej początkiem było bankructwo firmy, która podjęła się w r. 1930 wydania w formie prenumeraty całości dotychczasowej Biblioteki Boya. Obowiązki bankruta przejęli Żeleńscy, rejestrując spółkę. Przez pięć lat wydawano ujednolicone i uaktualnione tłumaczenia i własne utwory Pisarza. Jednakże zła sytuacja gospodarcza po roku 1929 oraz wrogie kampanie prasowe powodowały trudności ze zbytem, a w konsekwencji straty.

Bardzo dużym zainteresowaniem czytelników cieszyła się _Marysieńka Sobieska_, która przyniosła Boyowi nagrodę za najwybitniejszą książkę literacką roku 1937. I tym razem nie zabrakło ataków „patriotycznych apologetów”, zarzucających „szarganie świętości”, w tym „zniesławienie” Sobieskiego, zatem atak na wodza – uosobienie Polski sarmackiej będącej _antemurale Christianitatis)_. Polemiki trwały aż do wybuchu wojny, jednak Autor posłuchał rad bliskich i przeczekał niespokojne miesiące we Francji, do której wyjechał w roku 1938.

Ostatnią inicjatywą, w którą zaangażował się Żeleński przed wrześniem 1939 był działający w ramach Towarzystwa „Młody Teatr” Komitet Literatury. Jego celem statutowym było promowanie rodzimej twórczości i pomoc młodym autorom w „dotarciu na scenę”. Komitet oceniał nadesłane sztuki i informował o nich w biuletynach adresowanych do dyrekcji poszczególnych teatrów.

Ostatnia książka Boya to wydana we wrześniu 1939 roku _Młoda Polska._ Egzemplarze nie dotarły już do księgarń, a niemalże cały nakład uległ zniszczeniu w czasie wojny. Ocalałe pięć egzemplarzy stało się podstawą wydania z r. 1947. Nie udało się wydać dwóch końcowych części _W poszukiwaniu straconego czasu_ i przekładu tragedii _Brytanik_ Jeana Racine’a.

### **We Lwowie**

Jak pisze Barbara Winklowa, Boy opuścił Warszawę 5 września 1939 r. o godzinie 14, wyruszając do Dubna w ewakuacyjnym pociągu pracowników sądownictwa. Pomógł mu w tym bratanek, wiceprokurator stołecznego Sądu Apelacyjnego, Władysław Żeleński. W Dubnie miał się spotkać z żoną, która zdecydowała się jednak wrócić do Warszawy. Z Dubna do Lwowa wyjechał 8 września rano, a 10 był już we Lwowie. Aż do śmierci mieszkał u Marii i Jana Greków przy ul. Romanowicza 7. 22 września do Lwowa wkroczyła Armia Czerwona.

Pisarz podjął pracę pediatry w Szpitalu św. Zofii, jednak nie na długo, gdyż leczenie pacjentów okazało się tak jak przed laty „ogromnie zasmucające”. W listopadzie 1939 r. w _„Czerwonym Sztandarze”_ opublikowano oświadczenie _Pisarze polscy witają zjednoczenie Ukrainy_, podpisane przez czternastu literatów, w tym Żeleńskiego. Podpis w realiach ZSRR i terroru NKWD był bez znaczenia, jednak zaciążył na ocenach Pisarza na wiele lat, zwłaszcza tych ferowanych bez znajomości realiów czasu i miejsca, w którym przyszło mu żyć. W listopadzie 1939 Boy otrzymał nominację na profesora literatury francuskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza (niebawem Iwana Franki). Stale był apatyczny i przygnębiony, tym bardziej że w Warszawie pozostali bliscy, w tym mająca żydowskie pochodzenie Irena Krzywicka. Wsparciem okazała się przyjaźń z malarką Wandą Ładniewską-Blankenheimową, kreślącą w swych wspomnieniach ciepły i pełen zrozumienia obraz Pisarza w czasach okupacji sowieckiej.

W styczniu 1940 w „Czerwonym Sztandarze” ukazuje się szkic Żeleńskiego o [Molierze](https://poezja.org/wz/Molier/). Na mały albo i żaden entuzjazm autora wskazuje ukazanie się kolejnego tekstu, tym razem o Balzaku, dopiero w sierpniu. Miesiąc później Żeleński został członkiem Związku Pisarzy, wziął również czynny udział w uroczystościach z okazji 85. rocznicy śmierci Mickiewicza. Popularnością cieszył się odczyt _Balzak na Ukrainie._ W styczniu 1941 w „Nowych Widnokręgach” ukazuje się pierwszy felieton Boya, potem kolejne teksty o pisarzach i recenzje sztuk wystawianych w Teatrze Polskim we Lwowie. Trudno sądzić by Pisarz nie zdawał sobie sprawy z losów Polaków pod nową władzą, tak brunatną jak i czerwoną. Liczył zapewne na przetrwanie kosztem „mniejszego zła”, zbudowanie _modus vivendi_ w totalitarnym kraju (por. próby „gry z bezpieką” za czasów Gomułki i dalej). Wiemy o próbie interwencji na rzecz zesłanego znajomego. Oficer NKWD przyjął Żeleńskiego i odpowiedział mu jednym zdaniem, polecając, by „nie mieszał się w to” (zob. B. Winklowa, _Boy we Lwowie_).

Rok 1941 rozpoczął się urządzonym przez Związek Pisarzy jubileuszem _Słówek_. Wojny z Rzeszą nic nie zdawało się zapowiadać. Ofensywa niemiecka była zatem wielkim zaskoczeniem, a porażki wojsk radzieckich sprawiły, że Wehrmacht wkroczył do Lwowa już 30 czerwca 1941 roku. 2 lipca rozpoczęły się aresztowania prowadzone według przygotowanych z wyprzedzeniem list proskrypcyjnych. Żeleński spodziewał się, że zginie, nie chciał jednak ratować się lub ukrywać.

Późnym wieczorem 3 lipca do mieszkania Greków przyszli Niemcy z _Einsatzgruppe._ Szybko przewieźli mężczyzn (nieco później również kobiety) do Zakładu Wychowawczego im. Abrahamowiczówny. Tam byli już rozstawieni pod ścianami profesorowie lwowskich uczelni. Aresztowanych rozstrzeliwano nad ranem w dwóch miejscach: na dziedzińcu Zakładu i na Wzgórzach Wuleckich. Do Warszawy docierały sprzeczne nieraz wieści o losie uczonych lwowskich. Zofia Żeleńska próbowała dowiedzieć się czegoś pewnego na Szucha, we Lwowie informacji poszukiwał syn Marii Grekowej. Po jakimś czasie Żeleńska otrzymała potwierdzenie śmierci męża.

## **Spojrzenie na twórczość Tadeusza Żeleńskiego**

Dorobek pisarski Boya jest bardzo różnorodny. Jako pierwsze popularność przyniosły mu wiersze kabaretowo-satyryczne powstające dla Zielonego Balonika, wydane w 11 tomikach w l. 1908-1917. W _Słówkach_ ujawniła się wielka inwencja językowa i stylizacyjna Żeleńskiego, wykorzystana w pełni w przekładach klasyków francuskich, m.in. niemalże całości ogromnej _Komedii ludzkiej_ [Balzaka](https://poezja.org/wz/Balzac_Honor%C3%A9_de/) tłumaczonej w l. 1909-1933, wszystkich dramatów Moliere’a (1909-1912), dzieł autorów tak różnych jak Villon, Pascal, Kartezjusz, Stendhal, Gide i Jarry. Oprócz tego Pisarz opracował też _Antologię literatury francuskiej_(1922). Przekłady autorów takich jak Diderot, Wolter czy Rousseau nawiązywały świadomie i celowo do tradycji i ideologii rewolucji 1789 i Wielkiego Wschodu Francji, będąc propozycją światopoglądową, odsyłającą do europejskiej tradycji racjonalistycznej, sceptycznej i antykatolickiej. Duże znaczenie miało ogłoszenie monografii _Molier_ (1924) i _Balzac_(1934).

W felietonach z tomów _Dziewice konsystorskie, Piekło kobiet_ i _Nasi okupanci_ Żeleński argumentował na rzeczy reformy odziedziczonego po zaborcach dzielnicowego prawa małżeńskiego, domagał się szerokiego dostępu do poradni świadomego macierzyństwa, antykoncepcji oraz depenalizacji aborcji w sytuacji, gdy kobieta zdecydowała się na nią ze względów społecznych lub zdrowotnych. Wiele miejsca w jego publicystyce zajmowała krytyka klerykalizmu i pozornej, formalistycznej pobożności, w rzeczywistości będącej fasadą rozgrywek politycznych i maską części elit. Rewizjonistyczny charakter miały również biograficzne prace Boya dotyczące literatury polskiej. Tworzone przezeń „portrety’ kolidowały często z ustaleniami akademickich historyków literatury, stąd gwałtowne nieraz spory z niektórymi badaczami. W _Ludziach żywych_ i _Brązownikach_ ukazywały się przemilczane rysy z biografii Narcyzy Żmichowskiej, Stanisława Przybyszewskiego i Adama Mickiewicza. Wciąż wartościowy jest daleki od stereotypów i podręcznikowej formy zbiór studiów o [Fredrze](https://poezja.org/wz/Fredro_Aleksander/), wskazujący na małą wartość badań w duchu tzw. „wpływologii”. Boy jako pierwszy zwrócił również uwagę na walory literackie listów Jana III Sobieskiego do żony.

Jak pisze Andrzej Z. Makowiecki, co prawda szczegółowe ustalenia autora _Słówek_ wymagają weryfikacji ze względu na jednostronne ujęcie zjawisk literackich w kategoriach genetyzmu biograficzno-psychologicznego, jednak jego publikacje zasłużyły się jako bodźce do nowych polemik i badań. Cenne było obalenie sztucznego pietyzmu filologii polskiej czyli „oficjalnej polonistyki” ( _vide_ [Gombrowicz](https://poezja.org/wz/Gombrowicz_Witold/)) z jej tendencyjnością i skutkującym brakiem samodzielności badaczy i pedagogów tradycjonalizmem i nadmierną wiarą w autorytety.

### **Osobiste źródła postawy pisarskiej Boya**

Poglądy Żeleńskiego zdają się być ukształtowane przez sprzeczne wpływy Warszawy i Krakowa. Ojciec przez kilka lat mieszkał w stolicy Królestwa, matka była rodowitą warszawianką, uczennicą Narcyzy Żmichowskiej. Rodzina przeprowadziła się do Krakowa w r. 1881, gdy Tadeusz był siedmioletnim dzieckiem, zatem jego postawa i przekonania kształtowały się przede wszystkim pod wpływem wspomnień i opinii rodziców, może również kontaktów z Warszawą (T. Weiss, _Słówka…,_ LV). Wojciech Natanson wspomniał, że matka Pisarza ze względu na swe mieszczańskie i żydowskie pochodzenie była źle przyjęta przez rodzinę męża, ceniącą sobie tradycje ziemiańskie i szlacheckie, zatem typowo ‘galicyjską” ( _ibidem)._ Może stąd uraz i tendencje do „demaskowania” i „odbrązawiania” galicyjskiego kultu tradycji szlacheckich i mitów narodowych z nią powiązanych. Warszawa drugiej połowy XIX wieku to również centrum wychowania pozytywistycznego, kultu racjonalizmu i pragmatyzmu, odrzucanie tego, co zdaniem ówczesnych publicystów i pisarzy było „irracjonalne” i „marzycielskie”, zwłaszcza w sferze ekonomii i refleksji społecznej i politycznej. Wszystko to młody Żeleński mógł znaleźć w obecnej w jakiś sposób w rodzinnym domu atmosferze Królestwa Kongresowego _._ Dobrze pamiętać o tradycjach Oświecenia stanisławowskiego i reformach z czasów Księstwa Warszawskiego oraz postaci Stanisława Kostki Potockiego.

W Galicji, zwłaszcza w Krakowie czasów dorastania Boya, trwał renesans zainteresowania polskim romantyzmem, w tym jego metafizyką, np. towianizmem i filozofią genezyjską [Słowackiego](https://poezja.org/wz/S%C5%82owacki_Juliusz/). Żeleński był również związany, nie tylko jako krewny, z Kazimierzem Przerwą-Tetmajerem – człowiekiem żyjącym w samym centrum Młodej Polski. W krakowskich szkołach żywy był kult romantyków, mocno obecnych w programie nauczania literatury ojczystej (T. Weiss, _Słówka…,_ s. LVI).

Racjonalistyczna i pragmatyczna postawa Boya sprawiła, że jego satyra i publicystyka dążyły do rewizji utrwalonych wśród inteligencji polskiej mitów o stereotypach zachowania się i myślenia oraz nieprawdziwych legend o ludziach i wydarzeniach, zrodzonych z mylnej interpretacji faktów i postaw. Zdaniem Żeleńskiego konieczne było również prowadzenie kampanii wymierzonej w anachroniczne instytucje społeczne i wzorce obyczajowe, które przyczyniały się do reprodukcji i utrwalania wspomnianej mitologii. Obiektem ataku stał się zwłaszcza wzorzec klerykalno-szlachecki, mocno utrwalony w Galicji, naśladowany przez tamtejsze sfery mieszczańskie.

Pisarz występował też przeciwko poglądom estetycznym i filozofii młodopolskiej bohemy, u której bez trudu dostrzegał nie tyle szczere przekonania, co pozy i patos gestów, za którymi krył się brak autentycznych treści. Właśnie w związku z tym w _Słówkach_ przeprowadzono demistyfikację erotyzmu, przez Przybyszewskiego uczynionego demonicznym motorem człowieka i całego kosmosu. Żeleński - pediatra i ginekolog - wskazywał wyraźnie na biologiczny i fizjologiczny wymiar seksualności, polemizując tym samym właśnie z modernistyczną mistyką erotyzmu (T. Weiss, _Słówka…,_ s. LVII oraz wiersz _O bardzo niegrzecznej literaturze polskiej i jej strapionej ciotce_).

Propozycję jawnego, prostego, a czasem i żartobliwego mówienia o sferze seksualnej przeciwstawiał również pruderii, widząc w swych postulatach walkę o emancypację prawdy o doznaniach i potrzebach człowieka. Dezawuował również mity narodowe o dziewictwie, korzystając z jasnych odniesień do „wstydliwej” anatomii, pokazując jednocześnie bezsens i brak logiki mitografii romantycznej ( _Naszym hymenografom, Modlitwa estety)_, zauważając również celnie, że w literaturze, zwłaszcza romantycznej, brak większego zainteresowania dojrzałymi latami kobiety jako żony i matki ( _ibidem,_ por. _Replika kobiety polskiej_, _List otwarty kobiety polskiej_ oraz _Litania ku czci P.T. Matrony Krakowskiej_ z brutalnymi słowami o przekwitaniu _)._

### **_Na ciemnym rogu ulicy Floriańskiej_**

Tadeusz Żeleński pisał: _miałem_ już _trzydziestkę, kiedy zabłąkałem się do Balonika, byłem od kilku lat lekarzem, asystentem kliniki, mordowałem się na pracą habilitacyjną, jako że szanujący się człowiek nie mógł zostać w Krakowie czem innem jak profesorem uniwersytetu. Gdyby nie Balonik męczyłbym się z pewnością całe życie w fałszywie obranym zawodzie, nigdy nie dowiedziałbym się o swem istotnem powołaniu (Słówka,_ wyd. 1938, s. XII-XIII).

Inauguracja działalności słynnego kabaretu miała miejsce w sobotę, 7 października 1905 roku. „Głos Narodu” opublikował program spotkania sporządzony zapewne przez jednego z założycieli (nr 176 / 1905 z 6 X). Adam Grzymała – Siedlecki pisał w swych wspomnieniach _Ludzie Zielonego Balonika,_ że pomysłodawcami był brat Tadeusza Żeleńskiego Edward, Stanisław Kuczborski i Jan August Kisielewski (T. Weiss, _Słówka…,_ s. XXVI-XXVII). Jednakże bywalec Jamy Michalikowej Zenon Pruszyński, litograf, który bezpłatnie powielał zaproszenia na wieczory kabaretowe, a przy tym autor wspomnień _Jama Michalika. Lokal Zielonego Balonika_ jako założycieli wskazuje Boya, Witolda Noskowskiego, Karola Frycza, Kaspra Żelechowskiego, Tadeusza Żuka-Skarszewskiego i Jana Stanisławskiego. Żeleński jednak pracował wtedy jako asystent w klinice pediatrycznej, nie był obecny na pierwszych spotkaniach u Michalika ( _ibidem)._ Jego udział w tworzeniu kabaretu jest tym bardziej wątpliwy, że szykował się do wyjazdu do Niemiec (i Wiednia?), by rozwijać karierę naukową. Oprócz tego został właśnie w tym czasie ojcem. Barbara Winklowa wskazuje, ze inicjatorami kabaretu były osoby wskazane przez Grzymałę-Siedleckiego ( _Tadeusz Żeleński (Boy). Twórczość i życie,_ Warszawa 1967 za: _Słówka… op.cit_. s. XXVII).

Autor _Słówek_ nie pisał wiele o założycielach Zielonego Balonika, mówił jedynie o inicjatywie cyganerii malarskiej i dziennikarskiej oraz przyszłych ludzi sceny. Wskazywał jednak, że bardzo ważną rolę odgrywał Jan August Kisielewski. Może nieco zaskakiwać niezbyt pochlebna ocena samego Jana Apolinarego Michalika. Boy pisał, że był to człowiek wyzuty z poczucia humoru a do tego skąpy, nie rozumiał w pełni, co dzieje się w jego sklepie, zaś legenda o Michaliku – mecenasie artystów to przesada (np. felieton _Jan Apolinary_\[w:\] _Znaszli ten kraj?...)._

Jak pisze Tomasz Weiss **_,_** Zielony Balonik trudno nazwać kabaretem literackim, a tym bardziej politycznym ( _Słówka…,_ s. XXXI-III). Dominującą rolę odgrywali w nim malarze i plastycy, zatem mamy do czynienia z kabaretem artystów. Literaturą zajmowali się w nim pisarze, którzy dopiero „pracowali na nazwisko” (tak jak Boy), albo byli co prawda zawodowymi literatami, jednak nie stali się znani (Edward Leszczyński, [Bogusław Adamowicz](https://poezja.org/wz/Adamowicz_Bogus%C5%82aw/)). Adolf Nowaczyński współpracował z kabaretem krótko, bo tylko rok. Twórcy piosenek, np. Noskowski i Żuk-Skarszewski traktowali swe zajęcie jako zabawę. Z tego powodu Zielony Balonik różni się od większości kabaretów literackich Francji i Niemiec, w których wiodącą rolę ogrywali właśnie wybitni pisarze, dostarczający tekstów własnego autorstwa ( _ibidem)._ Z tej odmienności inicjatorzy kabaretu dobrze zdawali sobie sprawę. Wskazuje na to choćby jedno z zaproszeń, zapewne z roku 1905 (data jest napisana ołówkiem). Czytamy w nim: _Zielony Balonik (kabaret artystów) prosi WP St. Żeleńskiego na ucieszne igraszki kabaretowe” (Słówka…,_ s. XXXII). Miejsce „igraszek” zaczęło jednak odgrywać, nie tylko w Galicji, ważną rolę opiniotwórczą. U Michalika pojawili się reprezentanci elit intelektualnych, np. profesorowie Władysław Leopold Jaworski i Kazimierz Morawski oraz pisarze tej miary co [Sienkiewicz](https://poezja.org/wz/Sienkiewicz_Henryk/), Reymont i Jan Kasprowicz.

Zielony Balonik był kabaretem elitarnym. Ekskluzywność zapewniono nie dopuszczając (a były takie postulaty) szerszej publiczności. Warunkiem wstępu było zaproszenie, a o tym komu je wręczyć decydowała komisja, zwana żartobliwie „sanhedrynem”. Gościa zapraszano niejako na próbę, jeśli okazał się dobrym rezonatorem widowiska, zapraszano go znowu ( _Słówka…,_ s. XLI). Dzięki temu tworzył się krąg stałych odbiorców z wyżyn intelektualnych i społecznych, a kabaret stał się instytucją wywierającą, zwłaszcza pośrednio, wpływ na opinię publiczną ( _ibidem_).

Archiwum Balonika, skrupulatnie prowadzone przez Edwarda Żeleńskiego, uległo zniszczeniu w czasie II wojny światowej. Zachował się tylko niewielki procent dorobku literackiego, zwłaszcza że gros znanych nam tekstów opublikował Boy, który preferował utwory własne lub takie, w których jego wkład był najznaczniejszy _._ Z tego względu najbardziej reprezentatywne stały się _Słówka_ i _Szopki Zielonego Balonika_ (T. Weiss, _Słówka…,_ s. XLVII).

Na zakończenie warto przypomnieć, że świetny humorysta i satyryk był w rzeczywistości człowiekiem przepełnionym smutkiem i poczuciem bezsensu egzystencji. Świat widziany przez pryzmat fizjologii, medycyny i gabinetu lekarskiego, pozbawiony idei i konwencji, żywego humanizmu przeżyć i więzi, okazał się pusty, brzydki i nieatrakcyjny. W duchu Boy tęsknił do autentyzmu, do idealnego, absolutnego piękna (np. wiersze _Wszystko jest głupie…, Nikt mi ponoś nie zaprzeczy, Majową cichą nocą, Znowum wrócił…;_ zob _._ T. Weiss, _Słówka,_ s. LXII _)._ W przedmowie _Od autora,_ pisząc w grudniu roku 1930 o krakowskim kabarecie i _Słówkach,_ zaznaczał, że w czasie, gdy powstawały dowcipne teksty sceniczne, _zaczęły się legnąć wiersze jakieś inne, osobiste, których wydawanie na świat połączone było z pogwałceniem … wrodzonej wstydliwości ducha … Są to te inne „Słówka”, zabłąkane, zahukane i cokolwiek onieśmielone_\[kabaretowym\] _towarzystwem. Mało kto je też zauważył… (Słówka,_ wyd. 1938, s. XIII). Paulina Sygnatowicz podaje, że według zapisku policyjnego z 8 listopada 1901, zatem tuż po nadejściu wieści o samobójstwie Dagny Przybyszewskiej, Żeleńskiego doprowadzono do domu, dlatego że szedł _chodnikiem … nie wymawiając żadnych wyrazów_ a przy tym _krzyczał w okropny sposób … Doprowadzony przyznaje, że krzyczał bo jest chory na nerwy._

Rafał Marek

**Literatura:**

Artykuł biograficzny z bibliografią na stronie [http://boy-zelenski.pl/zycie/](http://boy-zelenski.pl/zycie/)

Andrzej Z. Makowiecki s.v. Tadeusz Żeleński \[w:\] _Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny,_ PWN, Warszawa 1984-1985, vol. II, s. 696-670.

Paulina Sygnatowicz, _Polskie muzy: Zofia Boy Żeleńska – żona, matka i kochanka,_ [https://polskiemuzy.pl/polskie-muzy-zofia-boy-zelenska-zona-matka-i-kochanka/](https://polskiemuzy.pl/polskie-muzy-zofia-boy-zelenska-zona-matka-i-kochanka/)

Barbara Winklowa, _Boy we Lwowie 1939-1941,_ Pokolenie – Rytm, Warszawa 1992, [https://lwow.home.pl/boy.html](https://lwow.home.pl/boy.html)

Tadeusz Żeleński Boy, _Słówka,_ oprac. Tomasz Weiss, przypisy: Ewa Miodońska-Brookes i Jan Michalik, Ossolineum, Wrocław _et al._, 1988.

Tadeusz Żeleński Boy, _Słówka,_ J. Przeworski, Warszawa 1938, [https://polona.pl/item/slowka,MzE5OTk4Ng/8/#info:metadata](https://polona.pl/item/slowka,MzE5OTk4Ng/8/#info:metadata)

## Najpopularniejsze wiersze Tadeusza Boy-Żeleńskiego

- [\\*\\*\\* (A kiedy przyjdzie...)](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4010/A_kiedy_przyjdzie "A kiedy przyjdzie godzina rozstania,  Popatrzmy sobie w oczy długo, długo  I bez jednego słowa pożegnania  Idźmy - ja")
- [Replika kobiety polskiej](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4043/Replika_kobiety_polskiej "Nie tobie, mój Sowizdrzale, Złotowłosy piękny paziu, Nie tobie, mój słodki Aziu, Taka przystała odpowiedź Na tęsknoty me i")
- [Pieśń o mowie naszej](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4035/Piesn_o_mowie_naszej "Rzecz aż nazbyt oczywista, Że jest piękną polska mowa: Jędrna, pachnąca, soczysta, Melodyjna, kolorowa,  Bohaterska, gromowładna, Czysta niby błękit")
- [Gdy się człowiek robi starszy](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28593/Gdy_sie_czlowiek_robi_starszy "Gdy się człowiek robi starszy  Wszystko w nim po trochu parszywieje;  Ceni sobie spokój miły  I czeka, aż całkiem wyłysieje")
- [Ach! Co za prześliczne abecadło!](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4011/Ach_Co_za_przesliczne_abecadlo "Barbara się bawiła z bernardynem bardzo, Lecz że taką zabawą zacni ludzie gardzą, Teraz każde z osobna winy swoje maże:")
- [O bardzo niegrzecznej literaturze polskiej i jej strapionej ciotce](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4030/O_bardzo_niegrzecznej_literaturze_polskiej_i_jej_strapionej_ciotce "Pełna gracji, zacna, słodka,  Żyła sobie stara ciotka. Bez zbytków, lecz i bez braku Miała swój domek na Szlaku")
- [Jak wygląda Niedziela](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28589/Jak_wyglada_Niedziela "By uniknąć ambarasu  Wzięto Rok za miarę czasu.    Dzielą go (bardzo wygodnie)  Na miesiące i tygodnie.    Tydzień znów z grubsza")
- [Teatrologia z kajetu pensonarki](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/29654/Teatrologia_z_kajetu_pensonarki "1. Stefania (powieść psychologiczna)    Kto poznał panią Stefanią  Ten wolał od innych pań ją.  Coś w niej juz takiego było")
- [List otwarty kobiety polskiej](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28588/List_otwarty_kobiety_polskiej "Do twych licznych wieńców chwały,  Mój czcigodny kabarecie,  Pozwól dzisiaj listek mały  Dorzucić polskiej kobiecie.    Usłysz od niej prawdy słowo")
- [Słówka](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4044/Slowka "Gdy coś mnie nadto wzruszy Lub serce mi podrażni Chowam sie aż po uszy Do swojej wyobraźni.  Tam o")
- [Litania ku czci P. T. Matrony Krakowskiej](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28569/Litania_ku_czci_P_T_Matrony_Krakowskiej "Inwokacja    Dostojna Pani! Sporo lat już mija, jak słucham potulnie i cierpliwie potoków Twej wymowy; racz więc przymknąć teraz na")
- [Pochwała wieku dojrzałego](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4039/Pochwala_wieku_dojrzalego "Marzę często o tym wieku, Gdy zwierze ginie w człowieku; Gdy już żadna z ziemskich chuci Władzy Ducha nie")

## Tadeusz Boy-Żeleński – wiersze, utwory, twórczość

Szukaj

- ["Trudno inaczej..."](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28591/Trudno_inaczej "Urodziłam się z ojca i matki  ?W cichej sypialni,  Fakt, jak państwo widzicie, nie rzadki -  ?Trudno banalniej...    Jak odbywa")
- [\\*\\*\\* (A kiedy przyjdzie...)](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4010/A_kiedy_przyjdzie "A kiedy przyjdzie godzina rozstania,  Popatrzmy sobie w oczy długo, długo  I bez jednego słowa pożegnania  Idźmy - ja")
- [\\*\\*\\* (Dwie są rzeczy mniej smutne niż inne)](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4018/Dwie_sa_rzeczy_mniej_smutne_niz_inne "Dwie są rzeczy mniej smutne niż inne na tym świecie przepojonym łzami: albo rymy dobierać niewinne, lub usteczek dobierać")
- [\\*\\*\\* (Pytają mnie się ludzie)](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4042/Pytaja_mnie_sie_ludzie "Pytają mnie się ludzie, Czemu, lenistwem uwiedzion, Ustałem w miłym trudzie Łechtania polskich śledzion;  Czemum zaniedbał struny Mej ")
- [Ach! Co za prześliczne abecadło!](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4011/Ach_Co_za_przesliczne_abecadlo "Barbara się bawiła z bernardynem bardzo, Lecz że taką zabawą zacni ludzie gardzą, Teraz każde z osobna winy swoje maże:")
- [Apologia pani Hańskiej](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/34909/Apologia_pani_Hanskiej "W zeszycie ")
- [Bez tytułu](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4012/Bez_tytulu "O ty dziadku, mój druhu serdeczny, Coś tak długo mówił do obrazu, A zaś obraz (och, symbolu wieczny) Nić")
- [Co mówili w kościele u Kapucynów](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4013/Co_mowili_w_kosciele_u_kapucynow "Posłuchajcie, ludkowie, Co wam dziadek opowie: Niech nastawi każdy ucha, Bo to mądra jest psiajucha, Z niejednej flaszki pijał")
- [Dedykacja](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4014/Dedykacja "Skończyłem już ro bótki Te, com miał w życiu grubsze, I mogę, czas choć krótki, Spocząć na własnym kuprze")
- [Deszczyk](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4015/Deszczyk "")
- [Dobra mama](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28608/Dobra_mama "Kiedy nadchodzi wieczór już  Mówi mama kochana:  ?Śpij ma dziecino, oczki zmruż,  Śpij smaczno aż do rana.  ?Sukieneczki złóż  ?Na")
- [Dolek](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4016/Dolek "Pytała Femcia Dolka, na co rozum zda się, Dolek milczał; gdy coraz bardziej naprzykrza się, Tak powie: ")
- [Dusza poety](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4017/Dusza_poety "Scena estradowa Sala przyćmiona. Scenka oświetlona seledynowym światłem. Na kanapie leży poeta i chrapie, odczasu do czasu mu się")
- [Dwa Kotki](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/33065/Dwa_Kotki "Były dwa kotki:  Jeden ładny, lecz z szafy wyjadał łakotki;  Drugi brzydki, bury,  Ale łowił szczury.  Którego wolicie, powiedzcież")
- [Dziadzio](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4019/Dziadzio "Raz maleńka Fryderyka Miała dziadzię tabetyka. A że stąpał dość niezdarnie, Dziecię pusty śmiech ogarnie.  ")
- [Dzień p. Esika w Ostendzie](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4020/Dzien_p_Esika_w_Ostendzie "Gdy skwar dopieka Biednego człeka, Pot po nim ścieka, Topnieje już, Gdzież Esik będzie, Godniej zasiędzie, Jak nie w")
- [Gdy kto kupi sobie placyk...](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4021/Gdy_kto_kupi_sobie_placyk "Gdy kto kupi sobie placyk, Aby zbudować pałacyk, Czym najlepszy gust okaże? Wprawiając szybko witraże.  Gdy kto pokumał się")
- [Gdy się człowiek robi starszy](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28593/Gdy_sie_czlowiek_robi_starszy "Gdy się człowiek robi starszy  Wszystko w nim po trochu parszywieje;  Ceni sobie spokój miły  I czeka, aż całkiem wyłysieje")
- [Głos dziadkowy o restauracji kościoła parafialnego w Szczucinie](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4022/Glos_dziadkowy_o_restauracji_kosciola_parafialnego_w_Szczucinie "Niekze se spocznie na kwilę dziadzina, Toli wędruje jaze ze Scucina, A razem z dziadkiem beło mnogo luda  Uźreć")
- [Głos rozjemczy w sprawie p. Wilhelma Feldmana](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28602/Glos_rozjemczy_w_sprawie_p_Wilhelma_Feldmana "Pełna wrzasku ziemia polska  ?Oj oj oj  Pełna wrzasku ziemia polska  Od Chicago do Tobolska  ?Oj oj oj    Za cóż")
- [Historia "Prawicy Narodowej"](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28610/Historia_Prawicy_Narodowej "Król Bolesław, to rycerz był mężny  W kołach przyjaciół Chrobrym zwan,  W swojej łapie miecz dzierżył potężny  I puszczał wrogów")
- [Jak wygląda Niedziela](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28589/Jak_wyglada_Niedziela "By uniknąć ambarasu  Wzięto Rok za miarę czasu.    Dzielą go (bardzo wygodnie)  Na miesiące i tygodnie.    Tydzień znów z grubsza")
- [Joie de vivre](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28601/Joie_de_vivre "Wszystko dziś biada: ?lepiej wcale nie żyć?  ?I pesymizmu słychać zewsząd jęk:  A jednak, państwo, zechciejcie mi wierzyć  ?Życie jest")
- [Kaprys](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28565/Kaprys "Ach, niech się święci ta godzina,  W której twój kaprys począł wić  Sympatii naszej złotą nić,  Po stokroć moja ty")
- [Kilka słów o piosence](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28594/Kilka_slow_o_piosence "Było to w Paryżu; któregoś wieczora wałęsałem się wzdłuż bulwarów, gdy nagle zbudził mnie z zamyślenia głos przeraźliwie donośny a")
- [Krakowski jubileusz](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28590/Krakowski_jubileusz "Nie wiem, który to nasz przodek,  W przydługi ponoś karnawał,  Gdy wyczerpał wszelki środek  Skąd wziąć jaki świeży kawał,    Wraz")
- [List otwarty kobiety polskiej](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28588/List_otwarty_kobiety_polskiej "Do twych licznych wieńców chwały,  Mój czcigodny kabarecie,  Pozwól dzisiaj listek mały  Dorzucić polskiej kobiecie.    Usłysz od niej prawdy słowo")
- [List prywatny do Kornela Makuszyńskiego](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28592/List_prywatny_do_Kornela_Makuszynskiego "Zatem namawiasz mnie, miły Kornelu,  Ażeby kropnąć felieton dla ?Słowa??  Czemu nie? owszem, drogi przyjacielu,  Zbyt jest zaszczytną dla mnie")
- [Litania ku czci P. T. Matrony Krakowskiej](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28569/Litania_ku_czci_P_T_Matrony_Krakowskiej "Inwokacja    Dostojna Pani! Sporo lat już mija, jak słucham potulnie i cierpliwie potoków Twej wymowy; racz więc przymknąć teraz na")
- [Markiza](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4023/Markiza "Z odległej kędyś krainy, Z wieków, co dawno przebrzmiały, Przyszłam do was w odwiedziny... W rynsztunku mej dawnej chwały")
- [Mistrzowi Styce](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4024/Mistrzowi_Styce "Zobaczył pan Styka, Jak raz mały kondel Podniósł zadnią łapkę I spaskudził Rondel,  Oj dana!  I przyszła Mistrzowi Do")
- [Modlitwa estety](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4025/Modlitwa_estety "W wielu rzeczach świat po prostu Jest podobny do loterii: Nie wybierasz swego wzrostu Ani swojej peryferii.  Tak byś")
- [Naszym hymenografomanom](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4026/Naszym_hymenografomanom "Literacki nasz ogródek Pachnie wśród księgarskich półek Wonią mirtów, niezabudek I przeróżnych innych ziółek.  Te inspekta czyste, ładne, Co")
- [Nikt mi ponoś nie zaprzeczy](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4027/Nikt_mi_ponos_nie_zaprzeczy "Nikt mi ponoś nie zaprzeczy (Chyba głowy bałamutne), Że, psiakość, istnieją rzeczy Przykro, rozpaczliwie smutne,  W których skupił się")
- [Nowa pieśń o rydzu](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4028/Nowa_piesn_o_rydzu "Miał se Michalik cukiernię, Kupczył w niej trzeźwo i wiernie, Kawusia, ciastka i pączki, Zapłata z rączki do rączki")
- [Nowa wiara](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4029/Nowa_wiara "Zewsząd chóry brzmią radosne: Ma cel wreszcie egzystencja; Cel, co wskrzesi rajską wiosnę, A tym celem - Abstynencja.  Nazbyt")
- [O bardzo niegrzecznej literaturze polskiej i jej strapionej ciotce](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4030/O_bardzo_niegrzecznej_literaturze_polskiej_i_jej_strapionej_ciotce "Pełna gracji, zacna, słodka,  Żyła sobie stara ciotka. Bez zbytków, lecz i bez braku Miała swój domek na Szlaku")
- [O tem, co w Polszcze dziejopis mieć winien](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4031/O_tem_co_w_Polszcze_dziejopis_miec_winien "Sądziła Akademia dorocznym zwyczaiem, Kto się w piorze nalepiey odznaczył przed kraiem. O praemium się zabiegał, przez boskiey obrazy")
- [Ofiarując egzemplarz Żywotów](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4032/Ofiarujac_egzemplarz_Zywotow "Jeśli, mileńka, słodkie oczy twoie, Mknąc po buxtabach tey anticzney xięgi, Bogday raz uźrzą w iey kartach nas dwoie")
- [Opowieść dziadkowa o cudach jasnogórskich](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4033/Opowiesc_dziadkowa_o_cudach_jasnogorskich "Niekze to syćkie pierony zatrzasnom: Wybrał się dziadek aż pod Góre Jasnom, Myślał, że grosik uzbira, tymczasem Wrócił ciupasem")
- [Opowieść dziadkowa o zaginionej hrabinie](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28597/Opowiesc_dziadkowa_o_zaginionej_hrabinie "Straśna okropność w Warszawie się stała,  Jak opisuje nasza prasa cała,  Zjadły hrabinę jakieś ludożerce,  ?Srogie morderce.    Coś upatrzyły sobie")
- [Pieśń o domu malarskim](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28606/Piesn_o_domu_malarskim "Nie masz nic w świecie ponad  ?życie domowe,  Uczciwe a szczęśliwe,  ?tanie a zdrowe,  ?Któż nie wzdycha za sielskim  ?Domkiem")
- [Pieśń o dwóch Ignacach](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4036/Piesn_o_dwoch_Ignacach "Tempo polki  Dwóch Ignaców historycznych Nasz Krakowek pieści, Obrońców polskiego ludu - Od siedmiu boleści!  Jeden L u d")
- [Pieśń o lwowskim Rafaelu](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28609/Piesn_o_lwowskim_Rafaelu "Do batiarki w Łyczakowi  ?Ho, ho, ho,  Przyszedł batiar i tak powi  ?Ho, ho, ho,  Podźże panna, dziś Niedziela,  ?Ho")
- [Pieśń o mowie naszej](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4035/Piesn_o_mowie_naszej "Rzecz aż nazbyt oczywista, Że jest piękną polska mowa: Jędrna, pachnąca, soczysta, Melodyjna, kolorowa,  Bohaterska, gromowładna, Czysta niby błękit")
- [Pieśń o naszych stolicach i jak je opatrzność obdzieliła](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4034/Piesn_o_naszych_stolicach_i_jak_je_opatrznosc_obdzielila "")
- [Pieśń o stu koronach](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28599/Piesn_o_stu_koronach "Któż za młodości płochych lat  Nie lubił grywać w bakarata?  Gdy ostatniego wezmą blata  Ponuro się przedstawia świat.  Właśnie pociągnąć")
- [Pieśń o ziemi naszej](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4037/Piesn_o_ziemi_naszej "A czy znasz ty, bracie młody, Te najmilsze dla Polaków Szarej Wisły senne wody I nasz stary, polski Kraków")
- [Piosenka sentymentalna, której jednak nie trzeba brać zanadto serio](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28600/Piosenka_sentymentalna_ktorej_jednak_nie_trzeba_brac_zanadto_serio "Czy pamiętasz jeszcze te wiośniane dni  Pierwszego twych zmysłów dziewczęcych rozkwitu?  Może o nich czasem serce twoje śni,  Kto wie")
- [Piosenka w stylu klasycznym](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28603/Piosenka_w_stylu_klasycznym "Gdy twej miłości kwiat już zwiądł,  Nim w kraj daleki pójdę stąd,  ?O mój ANIELE,  W rozstania smutnej chwili tej")
- [Piosenka wzruszająca](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28605/Piosenka_wzruszajaca "Choć twej młodości jasny płomień  Iskrami bucha oszołomień  ?O Piękna ma,  Nie kusi mnie twych wdzięków wiosna  Kiedy promienna i")
- [Pobudka](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4038/Pobudka "Wojciechu, Wojciechu, Nie traćta animuszu, Nie traćta animuszu, Strasznie wam do twarzy W Sobieskich kontuszu!  Uziębło, Uziębło, Lecz znowu")
- [Pochwała ojcostwa](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28596/Pochwala_ojcostwa "Życie ludzkie na pozór  ?to zwykły kawał,  Lecz on nie jest tak prosty  ?jakby się zdawał,  ?Ledwie się wyznasz na")
- [Pochwała wieku dojrzałego](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4039/Pochwala_wieku_dojrzalego "Marzę często o tym wieku, Gdy zwierze ginie w człowieku; Gdy już żadna z ziemskich chuci Władzy Ducha nie")
- [Polały się łzy me czyste, rzęsiste...](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4040/Polaly_sie_lzy_me_czyste_rzesiste "Chce mi się pisać wiersze, Jak psipsi dziecku chce się; Słóweczko rzucam pierwsze, Może mi coś przyniesie.  Może i")
- [Pożegnanie](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4041/Pozegnanie "Skąd tu temat wziąć do nowej piosenki?  Skłopotany wzrok wodzę tu i tam; Wtem zapachną mi bzów rozwite pęki")
- [Proroctwo królowej Jadwigi](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28607/Proroctwo_krolowej_Jadwigi "?Zaledwie czas świtania  ?Po zamku już ugania  ?Jagiełło,  ?Skirgiełło,  ?(Skąd im się to wzięło?)  ?- Krzyżackiej dość intrygi!  ?Król")
- [Replika kobiety polskiej](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4043/Replika_kobiety_polskiej "Nie tobie, mój Sowizdrzale, Złotowłosy piękny paziu, Nie tobie, mój słodki Aziu, Taka przystała odpowiedź Na tęsknoty me i")
- [Spleen](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4045/Spleen "Smutek w sercu moim mieszka I tak gryzie mnie jak weszka. Gryzie duszę moją biedną, O co? To już")
- [Spowiedź poety](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4046/Spowiedz_poety "Kiedy za oknem śnieg prószy Lub szemrzą jesienne deszcze, Naówczas w głąb własnej duszy Chmurni wpatrują się wieszcze.  Myśl")
- [Słówka](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4044/Slowka "Gdy coś mnie nadto wzruszy Lub serce mi podrażni Chowam sie aż po uszy Do swojej wyobraźni.  Tam o")
- [Teatrologia z kajetu pensonarki](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/29654/Teatrologia_z_kajetu_pensonarki "1. Stefania (powieść psychologiczna)    Kto poznał panią Stefanią  Ten wolał od innych pań ją.  Coś w niej juz takiego było")
- [W Karlsbadzie](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4047/W_Karlsbadzie "Marzyło mi się we śnie, Że byłem ptaszkiem małym: Wstawałem bardzo wcześnie, Zarówno z dzionkiem białym;  W czyściutkim, jasnym")
- [W sztambuchu](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4048/W_sztambuchu "Ieśli, nad insze dziewko urodziwa, Lat mnogich szczęsną przecirpiawszy dolę, Zasiędziesz wreszcie, matrono szedziwa, W uciesznych wnucząt zaufanem kole")
- [W zaklęty ducha świat...](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4049/W_zaklety_ducha_swiat "")
- [Wiersz inauguracyjny na otwarcie piątego sezonu"Zielonego Balonika](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4050/Wiersz_inauguracyjny_na_otwarcie_piatego_sezonuZielonego_Balonika "Już się piąta zima znaczy, Jak w tych starych murów cieniu Walczym, z odwagą rozpaczy, Przeciw mózgów rozmiękczeniu...  Walczym")
- [Wierszyk, który sam autor uważa za nie bardzo mądry](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4051/Wierszyk_ktory_sam_autor_uwaza_za_nie_bardzo_madry "Niech mi kto wreszcie powi - Diabłów kroć sto tysięcy! - Czemu się tak nerwowi Stajemy coraz więcej?  Długom")
- [Wolny przekład z Asnyka](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4052/Wolny_przeklad_z_Asnyka "Kochanko moja słodka, Naucz mnie takich piosneczek, Żeby ich każda zwrotka Miała smak twoich usteczek;  Żeby ich każde słowo")
- [Wszystko jest głupie](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4053/Wszystko_jest_glupie "Wszystko jest głupie, co rodzi się z myśli, A nie z kapryśnych słów zgodnego dźwięku; Wszystko jest kłamstwem, czego")
- [Wyjaśnienie towarzyskie](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4054/Wyjasnienie_towarzyskie "Gdy się w łóżku tułam porą nocną, W zwodnych majaków rzucony bezdroża Widzę twą postać dużą, gibką, mocną; Przysiadasz")
- [Z nastrojów wiosennych](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4055/Z_nastrojow_wiosennych "Nie masz nic milszego ponad Ciągnący żeński pensjonat.  Sunie sznurkiem przez plantację, W ciszy, z wolna, uroczyście -- Zielono")
- [Z podróży Lucjana Rydla na wschód](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4056/Z_podrozy_Lucjana_Rydla_na_wschod "Grób Agamemnona  Niech fantastycznie lutnia nastrojona Wtóruje pieśni tragicznej i smutnej, Bo - Rydel wstąpił w Grób Agamemnona I")
- [Zdarzenie prawdziwe](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4057/Zdarzenie_prawdziwe "Siedząc żałośnie nad bakiem Dumałem o życiu takiem: Żeby to tak było można, By każda chęć płocha, zdrożna Była")
- [Zielony Balonik - Muzeum Narodowemu](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28604/Zielony_Balonik_Muzeum_Narodowemu "Dość było w Polsce gratów  ?Od antenatów,  Lecz się walały w kątku  ?Tak bez porządku -  Ażeśmy zbrzydli Bogu  ?Bez")
- [Znowum wrócił...](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/4058/Znowum_wrocil "Znowum wrócił z wyprawy po życie Do mej cichej, samotnej komórki; Wytarzałem się w nim należycie, Zachłysnąłem się po")
- [Zur Hebung des Fremdenverkehrs](https://poezja.org/wz/Tadeusz_Boy-Zelenski/28598/Zur_Hebung_des_Fremdenverkehrs "Pewien gość przejezdny, tęskniąc za niewiastą,  Wyszedł szukać przygód w Krakowie na miasto,  Gościu, gościu miły, gościu, gościu nasz,  Zdaje")

## Tadeusz Boy-Żeleński – tłumaczenia

- [Elegie - Paul Verlaine](https://poezja.org/wz/Paul_Verlaine/31191/Elegie "I    W moim wieku, wiem, trzeba rzucić myśli płoche,  Statkować, sztuką bawić się, przygłupią trochę,  Raczej godnym poetą, czystym")
- [Z Elegii - Paul Verlaine](https://poezja.org/wz/Paul_Verlaine/31201/Z_Elegii "Pośród niewielu przywar obcych mi zamieszczą  Zazdrość, owo uczucie nad inne złowieszcze,  Wzglądem ciebie, ty Kłamstwo moje ubóstwione,  Coś mną")

## Tadeusz Boy-Żeleński – interpretacje

- [A kiedy przyjdzie... - interpretacja wiersza](https://poezja.org/wz/interpretacja/3590/A_kiedy_przyjdzie "A kiedy przyjdzie... interpretacja")
- [A kiedy przyjdzie... - interpretacja wiersza](https://poezja.org/wz/interpretacja/3590/A_kiedy_przyjdzie "A kiedy przyjdzie... interpretacja")

## Tadeusz Boy-Żeleński – zbiory twórczości

- [Wiersze o rozstaniu Tadeusza Boy-Żeleńskiego](https://poezja.org/wz/zbior/Wiersze_o_rozstaniu/Tadeusz_Boy-Zelenski)
- [Erotyki Tadeusza Boy-Żeleńskiego](https://poezja.org/wz/zbior/Erotyki/Tadeusz_Boy-Zelenski)
- [Wiersze patriotyczne Tadeusza Boy-Żeleńskiego](https://poezja.org/wz/zbior/Wiersze_patriotyczne/Tadeusz_Boy-Zelenski)
- [Śmieszne wiersze Tadeusza Boy-Żeleńskiego](https://poezja.org/wz/zbior/Smieszne_wiersze/Tadeusz_Boy-Zelenski)
- [Wiersze dla dzieci Tadeusza Boy-Żeleńskiego](https://poezja.org/wz/zbior/Wiersze_dla_dzieci/Tadeusz_Boy-Zelenski)
- [Wiersze o deszczu Tadeusza Boy-Żeleńskiego](https://poezja.org/wz/zbior/Wiersze_o_deszczu/Tadeusz_Boy-Zelenski)

Epoka literacka: [Młoda Polska](https://poezja.org/wz/epoka-literacka/Mloda_Polska/ "Młoda Polska")

- [Wierszyki dla dzieci](https://poezja.org/wz/zbior/Wiersze_dla_dzieci/)
- [Wiersze miłosne](https://poezja.org/wz/zbior/Wiersze_o_milosci/)
- [Motywy literackie](https://poezja.org/wz/k/Motywy_literackie/)
- [Pytania jawne matura 2025](https://poezja.org/wz/a/Matura_ustna_2025/)
- [Pytania jawne matura 2026](https://poezja.org/wz/a/Matura_ustna_2026/)

- [Lalka - streszczenie](https://poezja.org/wz/interpretacja/3668/Lalka_streszczenie)
- [Kordian - streszczenie](https://poezja.org/wz/interpretacja/3698/Kordian_streszczenie)
- [Pan Tadeusz - streszczenie](https://poezja.org/wz/interpretacja/4164/Pan_Tadeusz_streszczenie)
- [Wesele - streszczenie](https://poezja.org/wz/interpretacja/4597/Wesele_streszczenie)
- [Potop - streszczenie](https://poezja.org/wz/interpretacja/6380/Potop_streszczenie)
- [Antygona - streszczenie](https://poezja.org/wz/interpretacja/3603/Antygona_streszczenie)

- [Kajko i Kokosz. Szkoła latania - streszczenie](https://poezja.org/wz/interpretacja/6544/Kajko_i_Kokosz_Szkola_latania_streszczenie)
- [Skąpiec - streszczenie](https://poezja.org/wz/interpretacja/3905/Skapiec_streszczenie)
- [Romeo i Julia - streszczenie](https://poezja.org/wz/interpretacja/3853/Romeo_i_Julia_streszczenie)
- [Zemsta - streszczenie](https://poezja.org/wz/interpretacja/3657/Zemsta_streszczenie)
- [Odprawa posłów greckich - streszczenie](https://poezja.org/wz/interpretacja/3664/Odprawa_poslow_greckich_streszczenie)

- [W pustyni i w puszczy - streszczenie](https://poezja.org/wz/interpretacja/5958/W_pustyni_i_w_puszczy_streszczenie)
- [Ostatnio dodane](https://poezja.org/wz/nowe)
- [Kontakt](https://poezja.org/forum/contact/)
- [Polityka prywatności](https://poezja.org/forum/privacy/)

poezja.org - polski portal literacki - 2000 - 2024