Jak naprawdę brzmiał język polski sto lat temu? Kazimierz Nitsch i ...
Trzecim źródłem dialektologicznych pasji Kazimierza Nitscha mogłoby być i to, że patrzył on na gwary przez pryzmat historii języka. Zauważył ...
Fryderyk Chopin
We wrześniu 1823 roku uczniem Liceum Warszawskiego został <anchor>Fryderyk Chopin</anchor> – prawdopodobnie jednak już wcześniej uczęszczał na niektóre zajęcia w niższych klasach. Nie był on jedynym wybitnym wychowankiem tej szkoły.
Fryderyk Chopin. Muzyczny geniusz, wirtuoz fortepianu - Historia
Fryderyk Chopin. Muzyczny geniusz, wirtuoz fortepianu - Historia

__

- [polskie radio 24](https://polskieradio24.pl/)
- [jedynka](https://jedynka.polskieradio.pl/)
- [dwójka](https://www.polskieradio.pl/8,Dwojka)
- [trójka](https://trojka.polskieradio.pl/)
- [czwórka](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka)
- [Polskie Radio Kierowców](https://radiokierowcow.pl/)
- [polskie radio dzieciom](https://www.polskieradio.pl/18,Dzieci)
- [Chopin](https://chopin.polskieradio.pl/)
- [PR dla Zagranicy](https://www.polskieradio.pl/395)
- [ПР ДЛЯ УКРАЇНИ](https://www.polskieradio.pl/398)
- [Podcasty](https://podcasty.polskieradio.pl/)

- [teatr polskiego radia](https://www.polskieradio.pl/357)
- [kanały internetowe](https://moje.polskieradio.pl)
- [historia](https://www.polskieradio.pl/39,Historia)
- [serwisy historyczne](https://serwisyspecjalne.polskieradio.pl/)

- [Radiowe Centrum Kultury Ludowej](https://www.polskieradio.pl/377)
- [studio reportażu\
\
i dokumentu polskiego radia](https://reportaz.polskieradio.pl/)
- [Orkiestra Polskiego Radia w Warszawie](https://www.polskieradio.pl/79,Polska-Orkiestra-Radiowa)
- [ramówka](https://polskieradio.pl/ramowka)
- [częstotliwości](https://www2.polskieradio.pl/czestotliwosci)
- [lektury do słuchania](https://www.polskieradio.pl/211,Powiesci-na-antenie)
- [sklep](https://sklep.polskieradio.pl/)
- [szkolenia](https://cem.polskieradio.pl/)

__

- [Fakty, opinie](/39,Historia/246,Fakty-opinie)
- [Ludzie](/39,Historia/247,Ludzie)
- [Odkrycia i ciekawostki](/39,Historia/1240,Odkrycia-i-ciekawostki)
- [Serwisy specjalne](https://serwisyspecjalne.polskieradio.pl/)

[Portal Polskiego Radia SA](/)

__ słuchaj

[_shopping\_cart_](https://sklep.polskieradio.pl/)

__

![burger](//static.prsa.pl/74b88a7f-ac1f-46d3-873f-b2854d815d20.file)

[_shopping\_cart_](https://sklep.polskieradio.pl/)__

[__ Słuchaj](/ "Uruchom player Polskiego Radia")

__ więcej

- __
- [polskie radio 24](//polskieradio24.pl)






- [audycje](https://polskieradio24.pl/antena/audycje)
- [zespół antenowy](https://polskieradio24.pl/antena/zespol-antenowy)
- [ramówka](https://polskieradio24.pl/antena/ramowka)
- [częstotliwości](https://polskieradio24.pl/antena/czestotliwosci)
- [kontakt](https://polskieradio24.pl/antena/kontakt)

live

19:33 - 20:00

Samo zdrowie


13.09.2024


Prowadzący:


20:00 - 20:05

Informacje

__

[13.09.2024\
\
Niż genueński dotarł do Polski. IMGW alarmuje: to już się rozpoczęło](/130/5925/Artykul/3424602)

[13.09.2024\
\
Senator KO o Czarneckim: czeka go polityczna śmierć](/130/5553/Artykul/3424507)

[![Polskie Radio 24](//static.prsa.pl/images/8bd86be6-544b-4be5-8887-1799d950755f.webp?format=200)\
nowa stacja informacyjna](https://polskieradio24.pl/)

- [jedynka](https://jedynka.polskieradio.pl)






- [audycje](https://jedynka.polskieradio.pl/audycje)
- [playlista](https://jedynka.polskieradio.pl/playlista)
- [zespół](https://jedynka.polskieradio.pl/zespol)
- [konkursy](https://jedynka.polskieradio.pl/artykuly/169)
- [ramówka](https://jedynka.polskieradio.pl/ramowka)
- [częstotliwości](https://jedynka.polskieradio.pl/czestotliwosci)
- [kontakt](https://jedynka.polskieradio.pl/kontakt)

live

19:30 - 20:00

Eureka


13.09.2024


Prowadzący: Katarzyna Kobylecka


20:00 - 20:05

Aktualności radiowej Jedynki

__

[13.09.2024\
\
Lektura w "Jedynce Dzieciom": "Tsatsiki i wojna oliwkowa" Moni Nilsson](/7/524/Artykul/3422803)

[13.09.2024\
\
Maskotka "Lata z Radiem" od strony językowej. Jaka jest etymologia słowa wydra?](/7/166/Artykul/3424642)

[![jedynka](//static.prsa.pl/images/61420846-bf36-42d5-9ebd-bf9ab9a733fb.webp?format=120)](https://jedynka.polskieradio.pl)

- [dwójka](https://www.polskieradio.pl/8,Dwojka)






- [audycje](https://www.polskieradio.pl/8,Dwojka/23,Audycje)
- [koncerty](https://www.polskieradio.pl/8,Dwojka/5660,Koncerty-w-dwojce)
- [playlista](https://www.polskieradio.pl/8,Dwojka/26,Playlista)
- [Zespół](https://www.polskieradio.pl/8,Dwojka/25,Zespół)
- [konkursy](https://www.polskieradio.pl/8,Dwojka/364,Konkursy)
- [patronaty](https://www.polskieradio.pl/8,Dwojka/6546,Patronaty)
- [ramówka](https://www.polskieradio.pl/ramowka/antena/2)
- [częstotliwości](https://www.polskieradio.pl/8,Dwojka/4940,Czestotliwosci)
- [kontakt](https://www.polskieradio.pl/8,Dwojka/27,Kontakt)

live

19:00 - 22:00

Letni Festiwal Muzyczny


13.09.2024


Prowadzący: Andrzej Sułek


19:00 - 22:00

Letni Festiwal Muzyczny

__

[13.09.2024\
\
"Z klasyką przez Polske". Robert Gierlach: nasz program to utwory romantyzmu](/8/410/Artykul/3424815)

[13.09.2024\
\
Joyce DiDonato: piękno muzyki kryje się w tym, że nie jest ona w żadnym wymiarze konkretna](/8/3664/Artykul/3424733)

[![dwójka](//static.prsa.pl/images/9a98d97e-ec57-4bf3-bf76-ff9d4fc5830b.webp?format=120)](https://www.polskieradio.pl/8,Dwojka)

- [trójka](https://trojka.polskieradio.pl)






- [audycje](https://trojka.polskieradio.pl/audycje)
- [playlista](https://trojka.polskieradio.pl/playlista)
- [koncert w trójce](https://trojka.polskieradio.pl/koncerty)
- [konkursy](https://trojka.polskieradio.pl/konkursy)
- [zespół](https://trojka.polskieradio.pl/zespol)
- [ramówka](https://trojka.polskieradio.pl/ramowka)
- [częstotliwości](https://trojka.polskieradio.pl/czestotliwosci)
- [kontakt](https://trojka.polskieradio.pl/kontakt)

live

19:05 - 20:00

Pierwsza Trójka - Lista Przebojów


13.09.2024


Prowadzący: Piotr Metz


20:00 - 20:05

Serwis Trójki

__

[1.09.2024\
\
Wszystkie szkoły świata. Jak wygląda nauka w innych krajach?](/9/315/Artykul/3420150)

[31.08.2024\
\
"Oko tygrysa" Marty Sawickiej-Danielak. O bestii stworzonej przez ludzi](/9/10651/Artykul/3420099)

[![trójka](//static.prsa.pl/images/f8229d84-643a-4b18-823f-72cbc5cef0f5.webp?format=120)](https://trojka.polskieradio.pl)

- [czwórka](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka)






- [playlista](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka/40,Playlista)
- [newsy](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka/8387,News)
- [muzyka](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka/214,Muzyka)
- [kultura](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka/216,Kultura)
- [życie](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka/215,Zycie)
- [audycje](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka/37,Audycje)
- [podcasty](https://podcasty.polskieradio.pl/antena/czworka)
- [zespół](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka/39,Zespol)
- [patronaty](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka/1366,Patronaty)
- [konkursy](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka/1365,Konkursy)
- [ramówka](https://www.polskieradio.pl/ramowka/antena/4)
- [jak nas słuchać](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka/5496,Jak-nas-sluchac)
- [kontakt](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka/41,Kontakt)

live

19:00 - 20:00

Girls'talk


13.09.2024


Prowadzący: Marta Zinkiewicz


20:00 - 21:00

Będzie głośno!

__

[13.09.2024\
\
Orkiestra Polskiego Radia otwiera sezon artystyczny. Na początek Brahms i Szymanowski](/10/482/Artykul/3424749)

[13.09.2024\
\
Nat Cichocka. Jej muzyka to eseje o współczesnej generacji dwudziestolatków](/10/10945/Artykul/3424624)

[![czwórka](//static.prsa.pl/images/4ebc48da-9dda-44b7-9084-5c7554cc09d3.webp?format=120)](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka)

- [Kierowcy](//radiokierowcow.pl/)
- [Dzieci](https://www.polskieradio.pl/18,Dzieci)
- [Teatr](https://www.polskieradio.pl/357)
- [Chopin](https://chopin.polskieradio.pl)
- [PR dla Zagranicy](https://www.polskieradio.pl/395)


- [English Section](https://www.polskieradio.pl/395)
- [Беларуская Служба](https://www.polskieradio.pl/396)
- [Русская Служба](https://www.polskieradio.pl/397)
- [Українська Служба](https://www.polskieradio.pl/398)
- [Redakcja Polska](https://www.polskieradio.pl/399)
- [Deutsche Redaktion](https://www.polskieradio.pl/400)
- [Hebrew Section - archive](http://www.kolpolin.pl/7)

![PR dla Zagranicy](//static.prsa.pl/images/f5eb4d93-a173-4a39-be22-d71821ff3490.webp?format=120)

- [![](//static.prsa.pl/7a3499ed-a05b-4854-a92d-20c327594079.file)\
ПР для України](https://www.polskieradio.pl/398)
- [Podcasty](https://podcasty.polskieradio.pl/)
- __


[Kanały internetowe](https://moje.polskieradio.pl) [Historia](https://www.polskieradio.pl/39,Historia) [Serwisy historyczne](https://www.polskieradio.pl/219,Serwisy-Specjalne-Polskiego-Radia)

[Radiowe Centrum Kultury Ludowej](https://www.polskieradio.pl/377) [Studio Reportażu I Dokumentu Polskiego Radia](https://reportaz.polskieradio.pl/) [Orkiestra Polskiego Radia W Warszawie](https://www.polskieradio.pl/79,Polska-Orkiestra-Radiowa)

[Lektury Do Słuchania](https://www.polskieradio.pl/211,Powiesci-na-antenie) [Ramówka](https://www.polskieradio.pl/ramowka) [Częstotliwości](https://www.polskieradio.pl/czestotliwosci)

[Sklep](https://sklep.polskieradio.pl/) [Szkolenia](https://cem.polskieradio.pl/)

__

- [Czwórka](https://www.polskieradio.pl/10 "Czwórka")
- [Playlista](https://www.polskieradio.pl/10/40 "Playlista")
- [Muzyka](https://www.polskieradio.pl/10/214 "Muzyka")
- [Kultura](https://www.polskieradio.pl/10/216 "Kultura")
- [Życie](https://www.polskieradio.pl/10/215 "Lifestyle")
- [Audycje](https://www.polskieradio.pl/10/37,Audycje "Audycje")
- [Podcasty](https://podcasty.polskieradio.pl/antena/czworka "Podcast")
- [Zespół](https://www.polskieradio.pl/10,Czworka/39,Zespol "Zespol")

- [![](//static.prsa.pl/images/aa6ca8d0-42fe-48cd-8767-bdcff24acb85.jpg)](//www.facebook.com/czworka "Czwórka Facebook")
- [![](//static.prsa.pl/images/413b8763-1dcf-4a6c-89f2-f9be7f32b7fb.jpg)](//www.instagram.com/czworka_polskieradio/ "Czwórka Instagram")
- [![](//static.prsa.pl/images/c0a40454-617b-43af-8199-552ac68d3be2.jpg)](https://www.youtube.com/channel/UClkwg7PkE3YiO9AnlNIjZhg "Czwóka YouTube")

[Historia](//www.polskieradio.pl/39,Historia)

[Fakty, opinie](/39,Historia/246,Fakty-opinie "")[Ludzie](/39,Historia/247,Ludzie "")[Odkrycia i ciekawostki](/39,Historia/1240,Odkrycia-i-ciekawostki "")[Serwisy specjalne](https://serwisyspecjalne.polskieradio.pl/ "")

[Polskie Radio](/ "Strona główna") [Historia](/39,Historia "Historia") [Artykuł](/39,Historia/155,Artykul "Artykuł")

# Fryderyk Chopin. Muzyczny geniusz, wirtuoz fortepianu

Ostatnia aktualizacja:
01.03.2023 05:55


[Udostępnij na Facebooku](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2Fartykul%2F2459994%2Cfryderyk-chopin-muzyczny-geniusz-wirtuoz-fortepianu "Udostępnij na Facebooku")[Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują](https://twitter.com/intent/tweet?source=webclient&text=Fryderyk%20Chopin.%20Muzyczny%20geniusz%2C%20wirtuoz%20fortepianu&url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2Fartykul%2F2459994%2Cfryderyk-chopin-muzyczny-geniusz-wirtuoz-fortepianu "Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują")[Wykop](https://www.wykop.pl/dodaj/link/?url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2Fartykul%2F2459994%2Cfryderyk-chopin-muzyczny-geniusz-wirtuoz-fortepianu "Wykop")[Podziel się linkiem wysyłając e-mail](mailto:?body=https://www.polskieradio.pl/39/156/artykul/2459994,fryderyk-chopin-muzyczny-geniusz-wirtuoz-fortepianu "Podziel się linkiem wysyłając e-mail")

213 lat temu urodził się jeden z najwybitniejszych pianistów i kompozytorów w historii muzyki. Fryderyk Chopin jest jednym z najbardziej znanych na świecie Polaków. Stefan Żeromski mówił o nim, że za jego twórczość oddałby nawet Mickiewicza.


![Fryderyk Chopin na fotografii z ok. 1849 roku](//static.prsa.pl/images/f4ae3634-58e2-42af-a0c9-1408dd108b77.jpg?format=500)

Fryderyk Chopin na fotografii z ok. 1849 rokuFoto: Wikimedia/domena publiczna

Fryderyk Chopin urodził się w 1810 roku – tyle można stwierdzić z całkowitą pewnością. Istnieją bowiem dwie daty urodzin wybitnego kompozytora i obie są równie prawdopodobne. Jak napisał historyk Adam Zamoyski w biografii Chopina:

"Księga chrztów w kościele parafialnym w Brochowie koło Żelazowej Woli wykazuje jako datę urodzenia dzień 22 lutego, ale rodzina Chopinów i sam kompozytor zawsze podawali 1 marca. By jeszcze bardziej skomplikować sprawę, ilekroć wspominano go w prasie albo gdy jako dziecko pojawiał się publicznie, wciąż dodawano mu jeden rok, i stąd wrażenie, podtrzymywane przez niektórych jego bliskich przyjaciół, że urodził się w 1809 roku".

## Cudowne dziecko

Ojciec Fryderyka, Mikołaj Chopin, w 1787 roku przybył do Polski, w której ostatecznie się osiedlił. Pracował m.in. jako guwerner dzieci zamożnej szlachty. W 1806 roku ożenił się z Teklą Justyną Krzyżanowską, z która miał trzy córki oraz jednego syna – Fryderyka.

Rodzina Chopinów nie pozostała długo w Żelazowej Woli i przeprowadziła się do Warszawy, kiedy mały Fryderyk miał pół roku. Jego ojciec objął w mieście posadę nauczyciela francuskiego w Liceum Warszawskim. Znajdowało się w nieistniejącym dzisiaj pałacu Saskim i młody Fryderyk wychowywał się w jego pokojach. W 1817 roku szkoła została przeniesiona do pałacu Kazimierzowskiego, do którego też przeprowadziła się rodzina. Budynek obecnie mieści się na terenie kampusu Uniwersytetu Warszawskiego, a na jego ścianie można podziwiać okolicznościową tablicę o słynnym lokatorze.

Fryderyk Chopin rozpoczął naukę gry na fortepianie w wieku czterech lat i szybko przylgnęło do niego miano cudownego dziecka. Z początku uczyła go matka, a niedługo później szkolił się pod okiem nauczyciela – muzyka Wojciecha Żywnego. Jako ośmiolatek potrafił już zagrać dość skomplikowane utwory, a nawet komponować własne proste melodie.

Stał się ulubieńcem warszawskich salonów i grał nawet na przyjęciach w Belwederze wielkiego księcia Konstantego, brata cara Aleksandra I Romanowa. Zdarzyło mu się nawet wystąpić w obecności samego władcy, w trakcie jego pobytu w Warszawie. Jako nastolatek pobierał naukę pod okiem młodych pianistów, którzy mieszkali na pensji u jego ojca oraz brał lekcje u najznakomitszych warszawskich muzyków, m.in. u Józefa Elsnera.

Uczył się znakomicie w Liceum Warszawskim oraz odebrał praktyczną naukę muzyki jako organista w kościele ss. Wizytek. W młodości każde lato spędzał na wsi. Przyglądał się zwyczajom chłopów oraz pokochał muzykę ludową, która w przyszłości stanowiła inspirację jego twórczości.

W 1826 roku dostał się do Szkoły Głównej Muzyki przy Uniwersytecie Warszawskim. W tym czasie skomponował swoje pierwsze poważne utwory oraz udał się w pierwsze zagraniczne podróże, gdzie zdobył uznanie.

## Tęsknił za Polską i rodziną

W 1830 roku wyruszył na pierwsze tournée po Europie. Nie wiedział, że już nigdy nie wróci do ojczyzny. 11 października wystąpił w Teatrze Narodowym na pożegnalnym koncercie w Warszawie, którą opuścił 2 listopada, żegnany przez swoich nauczycieli, przyjaciół i rodzinę. Pierwszym przystankiem w podróży był Wiedeń, w którym zastały go wieści o wybuchu Powstania Listopadowego.

– Powoli w jego serce wsączyła się gorycz. Możemy to obserwować już w listach, które napisał podczas pierwszego Bożego Narodzenia, które spędził zagranicą w Wiedniu. Rodzi się kompleks tego, że nie był ze swoimi przyjaciółmi w czasie Powstania Listopadowego oraz ból z powodu, że nie jest z najbliższymi. Mówi, że "czuje jak nigdy dotąd osierociałość swoją". To zacznie się pogłębiać i w czasie pobytu w Paryżu przede wszystkim będzie odczuwał bardzo głęboko swoje osamotnienie – mówiła prof. Irena Poniatowska w audycji Adama Rozlacha z cyklu "Biografia milenijna".

Posłuchaj

30:51 biografia millenijna Fryderyk Chopin.mp3  – Chopin to fenomen i pewna wyjątkowość, która objawia się festiwalach poświęconych jego twórczości i niesłychanej popularności na całym świecie – mówił prof. Mieczysław Tomaszewski. W audycji Adama Rozlacha z cyklu "Biografia milenijna" o Fryderyku Chopinie opowiedziała również prof. Irena Poniatowska. (PR, 29.10.2000)

Fryderyk Chopin w Wiedniu znajdował się bardzo złym nastroju i był mało aktywny. Ostatecznie zdecydował się wyruszyć do Paryża. Po drodze, w Stuttgarcie dowiedział się o upadku Powstania Listopadowego, co spowodowało kilkudniowe załamanie nerwowe artysty.

Na początku pobytu w stolicy Francji nie mógł odnaleźć swojego miejsca. Żył w trudnych warunkach materialnych i nie mógł przebić się w mieście pełnym znakomitych muzyków. Jego pozycja zmieniła się wraz z występem w lutym 1832 roku, kiedy zagrał w obecności Ferenca Liszta. Młody Polak zachwycił francuską publiczność i wszedł w grono wirtuozów fortepianu. Przyjaźnił się z wybitnymi pianistami, takimi jak Hector Berlioz i Ferdynand Hiller. Spotykał się również z uznanymi literatami – Heinrichem Heine i Adamem Mickiewiczem.

– Początkowo cudownie się czuł w towarzystwie innych wielkich artystów, ale z biegiem czasu zaczął się coraz bardziej zamykać. Krąg jego bliskich przyjaciół się zmniejszył – powiedziała prof. Pomianowska w audycji z 2000 roku. – Oczywiście zawsze był otoczony ludźmi, którzy chcieli chociaż otrzeć się o wielkość Chopina, ale on wyłączył się z towarzystwa i za swoich uważał przede wszystkim Polaków, ograniczył kontakty z obcokrajowcami.

Posłuchaj

47:34 podróże fryderyka chopina\_\_\_1055\_10\_ii\_tr\_0-0\_11793027dd4659f1\[00\].mp3  O podróżach Fryderyka Chopina w audycji Hanny Marii Gizy z cyklu "Klub ludzi ciekawych wszystkiego" opowiadali dr Mariusz Wrona, Marita Alban Juarez i Maciej Janicki. (PR, 27.02.2010)

## Romantyk targany emocjami

Życie w Paryżu zaangażowało go na tyle, że miał niewiele czasu na komponowanie nowej muzyki. W ślad za sukcesem towarzyskim próbował ustatkować życie prywatne. W 1835 roku oświadczył się Marii Wodzińskiej, która zgodziła się wyjść za mąż za Chopina. Małżeństwo ostatecznie w tajemniczych okolicznościach nie doszło do skutku.

Rok później poznał o kilka lat starszą pisarkę – Aurore Dudevent, która była znana pod pseudonimem George Sand. Ich znajomość stopniowo się pogłębiała i Fryderyk Chopin postanowił się z nią związać.

W 1838 roku wybrali się we wspólną podróż na Majorkę, po której nastąpił twórczy wybuch geniuszu kompozytorskiego Fryderyka Chopina. Kontynuował związek z Sand aż do 1847. Lato spędzali wspólnie w jej posiadłości w Nohant, zaś zimę w Paryżu. Chopin oddawał się owocnej pracy twórczej, dawał lekcje gry na fortepianie oraz koncerty. W tym kilkuletnim okresie życia odnalazł wreszcie spokój ducha na emigracji.

Jednocześnie w tym czasie pogorszył się stan jego zdrowia. Muzyk od dzieciństwa był chorowity i był trawiony napadami kaszlu. Był leczony na gruźlicę, ale lekarze powątpiewają w tę diagnozę i wysuwają różne hipotezy na temat rzeczywistej choroby Chopina.

Posłuchaj

89:52 smierc szopena.mp3  Kto towarzyszył Fryderykowi w ostatnich dniach? Czy było jego życzeniem, żeby wyjąć jego serce? Na co chorował? Przedstawiamy fakty i legendy dotyczące jego śmierci i ostatniej woli kompozytora. (PR, 15.10.2013)

## Kres życia

Nie mógł odnaleźć swojego miejsca po zakończeniu znajomości z George Sand i ostatecznie pogrążył się w przygnębieniu. Wiosną 1848 roku opuścił Francję i na pół roku wyjechał do Wielkiej Brytanii. Fryderyk Chopin był popularny wśród brytyjskiej arystokracji, ale wyjazd źle wpłynął na jego słabe już zdrowie. 16 listopada 1848 roku wystąpił po raz ostatni publicznie z okazji dorocznego balu maskowego na rzecz Towarzystwa Literackiego Przyjaciół Polski, brytyjskiej organizacji, która zajmowała się wspieraniem polskich dążeń niepodległościowych oraz działalnością charytatywną.

Niedługo później powrócił do Paryża. Próbował pokonać chorobę i poświęcić się muzyce, ale jego wysiłki nie zakończyły się sukcesem. Wycieńczony zmarł 17 października 1849 roku w Paryżu. Na jego pogrzeb przybyły tłumy mieszkańców miasta, które towarzyszyły w ostatniej drodze wybitnego pianisty i kompozytora.

_sa_

Zobacz więcej na temat: [HISTORIA](/HISTORIA/Tag169296)[Fryderyk Chopin](/Fryderyk-Chopin/Tag5374)

[Udostępnij na Facebooku](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2Fartykul%2F2459994%2Cfryderyk-chopin-muzyczny-geniusz-wirtuoz-fortepianu "Udostępnij na Facebooku")[Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują](https://twitter.com/intent/tweet?source=webclient&text=Fryderyk%20Chopin.%20Muzyczny%20geniusz%2C%20wirtuoz%20fortepianu&url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2Fartykul%2F2459994%2Cfryderyk-chopin-muzyczny-geniusz-wirtuoz-fortepianu "Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują")[Wykop](https://www.wykop.pl/dodaj/link/?url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2Fartykul%2F2459994%2Cfryderyk-chopin-muzyczny-geniusz-wirtuoz-fortepianu "Wykop")[Podziel się linkiem wysyłając e-mail](mailto:?body=https://www.polskieradio.pl/39/156/artykul/2459994,fryderyk-chopin-muzyczny-geniusz-wirtuoz-fortepianu "Podziel się linkiem wysyłając e-mail")

[![](//static.prsa.pl/b51c7521-6c2c-40c9-8053-fd17a59d31d5.file)](https://sklodowskacurie.polskieradio.pl/)

Popularne


[**Cyrkowy wóz Drzymały. Zamieszkał w cyrkowym wozie**](/39/156/Artykul/830381,cyrkowy-woz-drzymaly-zamieszkal-w-cyrkowym-wozie "Cyrkowy wóz Drzymały. Zamieszkał w cyrkowym wozie")

[**Julian Tuwim. Książę wśród poetów**](/39/156/Artykul/2367189,julian-tuwim-ksiaze-wsrod-poetow "Julian Tuwim. Książę wśród poetów")

[**Amon Göth. Niemiecki zbrodniarz, który mordował z zamiłowaniem**](/39/156/Artykul/671548,amon-göth-niemiecki-zbrodniarz-ktory-mordowal-z-zamilowaniem "Amon Göth. Niemiecki zbrodniarz, który mordował z zamiłowaniem")

[![Alert Polskiego Radia](/style/responsive2/_img/alertprsa.png)](mailto:alert@polskieradio.pl)

Czytaj także

# [Fryderyk Chopin: zabierzcie przynajmniej serce me do Warszawy](/39/156/Artykul/957269,Fryderyk-Chopin-zabierzcie-przynajmniej-serce-me-do-Warszawy)

Ostatnia aktualizacja:
17.10.2020 06:00


[Udostępnij na Facebooku](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F957269%2CFryderyk-Chopin-zabierzcie-przynajmniej-serce-me-do-Warszawy "Udostępnij na Facebooku")[Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują](https://twitter.com/intent/tweet?source=webclient&text=Fryderyk%20Chopin%3A%20zabierzcie%20przynajmniej%20serce%20me%20do%20Warszawy&url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F957269%2CFryderyk-Chopin-zabierzcie-przynajmniej-serce-me-do-Warszawy "Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują")[Wykop](https://www.wykop.pl/dodaj/link/?url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F957269%2CFryderyk-Chopin-zabierzcie-przynajmniej-serce-me-do-Warszawy "Wykop")[Podziel się linkiem wysyłając e-mail](mailto:?body=https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/957269,Fryderyk-Chopin-zabierzcie-przynajmniej-serce-me-do-Warszawy "Podziel się linkiem wysyłając e-mail")

\- Warszawa przeżywa dziś podniosłe chwile. Oto do stolicy wraca serce wielkiego artysty, Fryderyka Chopina - mówił 17 października 1945 roku reporter Polskiego Radia w 96. rocznicę śmierci wybitnego pianisty i kompozytora. Dziś mija 171 lat od jego śmierci.


![Fryderyk Chopin. Fotografia artysty autorstwa Louisa-Augustea Bissona, ok. 1848 r.](https://static.prsa.pl/images/14ccde1a-fc92-44c2-9fd9-fc765e15e82e.jpg)

Fryderyk Chopin. Fotografia artysty autorstwa Louisa-Auguste'a Bissona, ok. 1848 r. Foto: Wikimedia/domena publiczna

W 1945 roku odbyło się uroczyste wmurowanie urny z sercem kompozytora w filar kościoła św. Krzyża w Warszawie. Wcześniej, w 1944 roku podczas Powstania Warszawskiego, ewakuowano ją ze świątyni do Milanówka.

**Historyczna chwila**

W zrujnowanej, zniszczonej Warszawie moment powrotu urny z sercem Chopina w dawne miejsce miał wymiar symboliczny. Na trasę przejazdu wyległy tysiące mieszkańców stolicy. Wydarzenie było transmitowane przez Polskie Radio.

\- Jesteśmy na starej rogatce wolskiej, w miejscu, gdzie w roku 1831 grono przyjaciół żegnało kompozytora opuszczającego kraj ojczysty na zawsze - komentował reporter Polskiego Radia. - Przed chwilą, w aucie udekorowanym czerwienią i bielą, w powodzi kwiatów przybyła z Żelazowej Woli urna z sercem wielkiego artysty.

Posłuchaj

34:25 Serce Chopina powraca do Warszawy-transmisja.mp3  Serce Chopina powraca do Warszawy - transmisja Polskiego Radia z uroczystości ponownego wmurowania urny z sercem kompozytora w filar kościoła św. Krzyża. 17 października 1945 r.

Posłuchaj

34:25 Serce Chopina powraca do Warszawy-transmisja.mp3  \- Wraca serce Chopina na należne sobie miejsce, wraca to płomienne serce do stolicy, za którą ongiś tak gorąco na obczyźnie tęskniło, i w której po śmierci spocząć pragnęło – powiedział ks. Leopold Pietrzyk, proboszcz parafii św. Krzyża w 1945 roku. (PR, 17.10.1945)

**Ostatnia wola artysty**

Fryderyk Chopin zmarł 17 października 1849 roku. W chwili śmierci towarzyszyła mu siostra Ludwika. To ona zajęła się likwidacją paryskiego mieszkania kompozytora. Ona też, zgodnie z ostatnią wolą, przewiozła serce brata z Paryża do Warszawy w styczniu 1850 r. Słój z sercem trzymała początkowo w domu na Podwalu. Później, urnę umieszczono w kościele św. Krzyża.

Usytuowany w sąsiedztwie Pałacu Czapskich/Krasińskich, był parafialnym kościołem rodziny artysty. To w nim zostały ochrzczone dwie siostry Fryderyka: Izabela i Emilia.

**Sanktuarium narodowe**

Kościół św. Krzyża był w początkach XIX w. największym sanktuarium Warszawy, w nim odbywały się uroczystości patriotyczno-narodowe. We wnętrzu świątyni umieszczono liczne epitafia i tablice upamiętniające naszych wielkich rodaków, m.in.: Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Bolesława Prusa, gen. Władysława Sikorskiego.

Tablica poświęcona Fryderykowi Chopinowi została odsłonięta w 1880 r. Ufundowało ja Warszawskie Towarzystwo Muzyczne. Widnieje na niej cytat z Ewangelii według św. Mateusza: ”Gdzie skarb twój, tam serce twoje”. Nad nim rzeźbiarz Leonardo Marconi umieścił niewielkie popiersie kompozytora.

**Transmisja Polskiego Radia**

W uroczystości ponownego wmurowania urny z sercem Chopina brał udział premier Rządu Jedności Narodowej Edward Osóbka-Morawski. Przemówienie do zgromadzonych na rogatkach Woli warszawiaków wygłosił ówczesny wiceprzewodniczący Warszawskiej Rady Narodowej, Wiktor Grodzicki:

\- To prawda, stoimy wśród ruin, ale Chopin, gdyby ożył, z zapałem mógłby zagrać na tych ruinach swego poloneza. Byłby dumny ze swego narodu – mówił Grodzicki.

W relacji Polskiego Radia, nadawanej na żywo 17 października 1945 r. znalazły się też **fragmenty homilii wygłoszonej przez ks. Leopolda Pietrzyka, proboszcza parafii św. Krzyża**.

\- Wraca serce Chopina na należne sobie miejsce, wraca to płomienne serce do stolicy, za którą ongiś tak gorąco na obczyźnie tęskniło, i w której po śmierci spocząć pragnęło – powiedział ks. Pietrzyk. - Wraca więc, to gorąco kochające swą Polskę serce, na to miejsce, które mu tu nad Wisłą ongiś wybrał naród. Kościół św. Krzyża otrzymuje je dziś od narodu z powrotem.

Ważny moment w historii Warszawy, niezwykły dokument sprzed lat utrwalony na taśmach Polskiego Radia - **posłuchaj**.

bs

[Udostępnij na Facebooku](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F957269%2CFryderyk-Chopin-zabierzcie-przynajmniej-serce-me-do-Warszawy "Udostępnij na Facebooku")[Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują](https://twitter.com/intent/tweet?source=webclient&text=Fryderyk%20Chopin%3A%20zabierzcie%20przynajmniej%20serce%20me%20do%20Warszawy&url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F957269%2CFryderyk-Chopin-zabierzcie-przynajmniej-serce-me-do-Warszawy "Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują")[Wykop](https://www.wykop.pl/dodaj/link/?url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F957269%2CFryderyk-Chopin-zabierzcie-przynajmniej-serce-me-do-Warszawy "Wykop")[Podziel się linkiem wysyłając e-mail](mailto:?body=https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/957269,Fryderyk-Chopin-zabierzcie-przynajmniej-serce-me-do-Warszawy "Podziel się linkiem wysyłając e-mail")

Zobacz więcej na temat: [Fryderyk Chopin](/Fryderyk-Chopin/Tag5374)[HISTORIA](/HISTORIA/Tag169296)[II wojna światowa](/II-wojna-swiatowa/Tag1202)[MUZYKA](/MUZYKA/Tag385)[Warszawa](/Warszawa/Tag5375)[magazyn wakacyjny](/magazyn-wakacyjny/Tag183880)

rozwiń
__
zwiń
__

Czytaj także

# [Biblioteka Polska w Paryżu - wyjątkowa instytucja](/39/156/Artykul/2219312,Biblioteka-Polska-w-Paryzu-wyjatkowa-instytucja)

Ostatnia aktualizacja:
24.11.2020 05:45


[Udostępnij na Facebooku](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2219312%2CBiblioteka-Polska-w-Paryzu-wyjatkowa-instytucja "Udostępnij na Facebooku")[Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują](https://twitter.com/intent/tweet?source=webclient&text=Biblioteka%20Polska%20w%20Pary%C5%BCu%20-%20wyj%C4%85tkowa%20instytucja&url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2219312%2CBiblioteka-Polska-w-Paryzu-wyjatkowa-instytucja "Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują")[Wykop](https://www.wykop.pl/dodaj/link/?url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2219312%2CBiblioteka-Polska-w-Paryzu-wyjatkowa-instytucja "Wykop")[Podziel się linkiem wysyłając e-mail](mailto:?body=https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/2219312,Biblioteka-Polska-w-Paryzu-wyjatkowa-instytucja "Podziel się linkiem wysyłając e-mail")

24 listopada 1838 roku podpisano w Paryżu akt fundacji Biblioteki Polskiej w Paryżu powstałej z inicjatywy Wielkiej Emigracji. Do dzisiaj to największa polska biblioteka poza granicami kraju.


![Wnętrze Biblioteki Polskiej w Paryżu przed 1939 rokiem](https://static.prsa.pl/images/9d3c0dda-7bff-466d-88c8-9f0d0ee2f830.jpg)

Wnętrze Biblioteki Polskiej w Paryżu przed 1939 rokiemFoto: Biblioteka Cyfrowa Polona

Biblioteka jest owocem działań Wielkiej Emigracji starającej się o zachowanie polskiej kultury. Gromadzono w niej ocalałe w powstaniu listopadowym książki, mapy, dzieła sztuki i różne pamiątki narodowe.

\- Trudno powiedzieć, kto dokładnie był pomysłodawcą biblioteki. Powszechnie uważa się, że był to Julian Ursyn Niemcewicz, ale spory wkład w jej powstanie wnieśli książę [Adam Czartorysk](https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/1023192,Ksiaze-Adam-Czartoryski-wierzyl-w-szlachetnosc-cara-Aleksandra) i i [Adam Mickiewicz](https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/1005496,Wigilie-Adama-Mickiewicza) \- mówił dyrektor Biblioteki Polskiej w Kazimierz Zaleski w audycji "Biblioteka Polska w Paryżu" z 2001 roku.

Posłuchaj

28:07 O historii i zbiorach Biblioteki Polskiej w Paryżu mówił jej dyrektor Kazimierz Zaleski w audycji Anny Fuksiewicz pt. "Biblioteka Polska w Paryżu". (P  O historii i zbiorach Biblioteki Polskiej w Paryżu mówił jej dyrektor Kazimierz Zaleski w audycji Anny Fuksiewicz pt. "Biblioteka Polska w Paryżu". (PR, 6.02.2001)

**Początki działalności**

Pierwotnie biblioteka mieściła się w małym mieszkaniu jednego z działaczy emigracyjnych. Jednak rozrastający się księgozbiór wymusił poszukiwanie nowego miejsca. Emigranci za pieniądze zebrane w kwestach i przekazane w darach kupili dom z XVII wieku na Wyspie św. Ludwika w Paryżu, w którym mieszkał sekretarz króla Ludwika XIV. Przenosiny do nowego budynku nastąpiły w 1854 roku. Od tego czasu, to właśnie tam znajduje się siedziba biblioteki.

Pieczę nad biblioteką sprawowało emigracyjne Towarzystwo Literackie w Paryżu, przemianowane w latach 50. XIX wieku na Towarzystwo Historyczno - Literackie. Pod koniec XIX wieku, wskutek zaniku działalności organizacji, nadzór nad instytucją przejęła Polska Akademia Umiejętności w Krakowie. Doszło do tego za sprawą skutecznych działań jednego z członków PAU - [Władysława Mickiewicza](https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/1629137,Wladyslaw-Mickiewicz-depozytariusz-pamieci-o-ojcu), jednego z synów narodowego wieszcza, który dodatkowo przekazał jeszcze pamiątki po ojcu.

\- Towarzystwo Historyczno-Literackie zostało reaktywowane dopiero po II wojnie światowej, kiedy trzeba było ponownie stworzyć niepodległościowy ośrodek kultury – dodał Kazimierz Zaleski.

**Cenne zbiory**

Zbiory Biblioteki Polskiej w Paryżu pochodzą z darów. Przez długi czas jednym z najważniejszych fundatorów była Fundacja Lanckorońskich i Fundacja im. Zygmunta Zaleskiego - ojca obecnego dyrektora. Ponadto Biblioteka utrzymywała się ze składek członkowskich Towarzystwa Historyczno-Literackiego i przepisanych na nią spadków.

Najstarsze zbiory pochodzą z XV wieku. To inkunabuły i rozmaite dokumenty. Niektóre z nich zostały podpisane przez królów i to nie tylko polskich. Biblioteka posiada także sprawozdania ze średniowiecznych synodów zwoływanych przez papieży. Poszczególne z nich występują tylko w sześciu egzemplarzach na świecie. Biblioteka posiada wiele manuskryptów, m.in. ["Pana Tadeusza](https://www.polskieradio.pl/39/246/Artykul/1153798,Na-paryskim-bruku-czyli-jak-powstal-Pan-Tadeusz)" i "Dziadów" Adama Mickiewicza, utworów [Juliana Ursyna Niemcewicza](https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/1378428,Niemcewicz-zlosliwiec-od-majowej-Konstytucji), [Juliusza Słowackiego](https://www.polskieradio.pl/39/247/Artykul/1088707,Juliusz-Slowacki-%E2%80%93-urodzil-sie-poeta-a-zmarl-prorokiem), Fryderyka Chopina, [Johanna Wolfganga Goethego](https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/1210075,Johann-Wolfgang-Goethe-%E2%80%93-u-progu-romantyzmu) oraz akt detronizacji cara Mikołaja I podpisany przez sejm Królestwa Polskiego z 1831 roku.

Zbiory biblioteki obejmują 200 000 książek, w tym wiele manuskryptów oraz 30 000 dzieł sztuki, przede wszystkim grafik, rycin i fotografii. **Jakie jeszcze skarby można znaleźć w tej instytucji? Posłuchaj audycji "Biblioteka Polska w Paryżu".**

**Po II wojnie światowej**

W czasie II wojny światowej najcenniejsze zbiory do swej posiadłości koło Tuluzy oraz do swoich francuskich przyjaciół wywiózł ówczesny dyrektor Franciszek Pułaski. Niestety, zabrakło mu czasu na ukrycie całości. Znajdujące się w bibliotece zbiory wywieźli Niemcy. Zostały one znalezione przez zwolnionych ze stalagu francuskich więźniów w 1945 roku. Natknęli się oni na nierozpakowane skrzynki opatrzone napisem "Biblioteka Polska w Paryżu". Zbiory wróciły do Paryża przez Warszawę i Moskwę. Część z nich została w Muzeum Literatury w Warszawie i w siedzibie Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie.

\- Podczas porządków zauważyliśmy, że brakuje 800 książek, które najprawdopodobniej zostały ukradzione. Poza tym niektóre książki, mapy, ryciny zostały zakażone bakteriami, grzybami i wilgocią. Niestety, niektórych nie udało się uratować – dodał Kazimierz Zaleski w audycji "Sami nie wiecie, co posiadacie" z 2001 roku.

Instytucja to nie tylko biblioteka, ale także trzy muzea: Adama Mickiewicza, Fryderyka Chopina oraz Sztuki. **Co dokładnie można tam zobaczyć? Dowiedz się tego z audycji "Biblioteka Polska w Paryżu".**

Posłuchaj

15:27 O remoncie i archiwaliach Biblioteki Polskiej w Paryżu mówił jej dyrektor Kazimierz Zaleski w audycji Ewy Heine pt. "Sami nie wiecie co posiadacie". (  O remoncie i archiwaliach Biblioteki Polskiej w Paryżu mówił jej dyrektor Kazimierz Zaleski w audycji Ewy Heine pt. "Sami nie wiecie, co posiadacie". (PR, 29.05.2001)

**Odznaczenia**

W latach 2001-2003 Biblioteka przeszła gruntowny remont. W 2004 roku na mocy porozumienia przeszła pod kuratelę Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie i Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu. W 2013 roku wraz z Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu została wpisana do rejestru Pamięci Świata UNESCO. W tym samym roku otrzymała także nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej.

seb

[Udostępnij na Facebooku](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2219312%2CBiblioteka-Polska-w-Paryzu-wyjatkowa-instytucja "Udostępnij na Facebooku")[Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują](https://twitter.com/intent/tweet?source=webclient&text=Biblioteka%20Polska%20w%20Pary%C5%BCu%20-%20wyj%C4%85tkowa%20instytucja&url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2219312%2CBiblioteka-Polska-w-Paryzu-wyjatkowa-instytucja "Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują")[Wykop](https://www.wykop.pl/dodaj/link/?url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2219312%2CBiblioteka-Polska-w-Paryzu-wyjatkowa-instytucja "Wykop")[Podziel się linkiem wysyłając e-mail](mailto:?body=https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/2219312,Biblioteka-Polska-w-Paryzu-wyjatkowa-instytucja "Podziel się linkiem wysyłając e-mail")

Zobacz więcej na temat: [HISTORIA](/HISTORIA/Tag169296)[historia Polski](/historia-Polski/Tag165957)[Francja](/Francja/Tag144)[Adam Mickiewicz](/Adam-Mickiewicz/Tag3279)[Fryderyk Chopin](/Fryderyk-Chopin/Tag5374)

rozwiń
__
zwiń
__

Czytaj także

# [Pogrzeb Fryderyka Chopina. "Wydawało się, jakby słońce przybladło"](/39/156/Artykul/2394316,Pogrzeb-Fryderyka-Chopina-Wydawalo-sie-jakby-slonce-przybladlo)

Ostatnia aktualizacja:
30.10.2023 06:00


[Udostępnij na Facebooku](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2394316%2CPogrzeb-Fryderyka-Chopina-Wydawalo-sie-jakby-slonce-przybladlo "Udostępnij na Facebooku")[Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują](https://twitter.com/intent/tweet?source=webclient&text=Pogrzeb%20Fryderyka%20Chopina.%20%22Wydawa%C5%82o%20si%C4%99%2C%20jakby%20s%C5%82o%C5%84ce%20przyblad%C5%82o%22&url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2394316%2CPogrzeb-Fryderyka-Chopina-Wydawalo-sie-jakby-slonce-przybladlo "Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują")[Wykop](https://www.wykop.pl/dodaj/link/?url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2394316%2CPogrzeb-Fryderyka-Chopina-Wydawalo-sie-jakby-slonce-przybladlo "Wykop")[Podziel się linkiem wysyłając e-mail](mailto:?body=https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/2394316,Pogrzeb-Fryderyka-Chopina-Wydawalo-sie-jakby-slonce-przybladlo "Podziel się linkiem wysyłając e-mail")

174 lata temu odbył się pogrzeb Fryderyka Chopina. Wybitny kompozytor i pianista został pochowany 30 października 1849 roku na paryskim cmentarzu Père-Lachaise.


![Grób Fryderyka Chopina, 1926](https://static.prsa.pl/images/4144f55b-f125-46ea-a6e8-014c1a464924.jpg)

Grób Fryderyka Chopina, 1926Foto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

**Ostatnia droga Fryderyka Chopina**

Na pogrzeb przybyły tłumy paryżan. Około trzech tysięcy osób z zaproszeniami weszło do kościoła, ale poza nim stało o wiele więcej ludzi, którzy pragnęli pożegnać pianistę. Przebieg ceremonii zrelacjonował pisarz Théophile Gautier w gazecie "La Presse":

"O dwunastej u wejścia do świątyni pojawili się posępni słudzy śmierci, niosąc trumnę wielkiego artysty. W tej samej chwili z głębi chóru rozległ się dobrze znany miłośnikom Chopina "Marsz żałobny". Dreszcz śmierci przebiegł zebranych. Mnie samemu wydało się, jakby słońce przybladło, a złocenia kopuły przybrały zielonkawy, złowieszczy odcień".

Uczestnicy pogrzebu byli pod wielkim wrażeniem oprawy muzycznej. "Requiem" Wolfganga Amadeusza Mozarta wykonał m.in. słynny Luigi Lablache, który dwadzieścia lat wcześniej zaśpiewał na pogrzebie Ludwiga van Beethovena. Ceremonię uświetniły również najlepsze w Europie orkiestra oraz chór Konserwatorium Paryskiego.

Po zakończeniu mszy z kościoła św. Magdaleny wyruszył kondukt pogrzebowy na cmentarz Père-Lachaise. Na czele kilku tysięcy żałobników zmierzał książę Adam Jerzy Czartoryski. Ciało Fryderyka Chopina zostało złożone do grobu w ciszy, bez przemówień. Po roku na grobie Chopina stanęła rzeźba przedstawiająca muzę poezji lirycznej Euterpe, pochyloną nad złamaną lirą.

Posłuchaj

89:52 smierc szopena.mp3  Kto towarzyszył Fryderykowi w ostatnich dniach? Czy było jego życzeniem, żeby wyjąć jego serce? Na co chorował? Przedstawiamy fakty i legendy dotyczące jego śmierci i ostatniej woli kompozytora. (PR, 15.10.2013)

Zgodnie z ostatnią wola zmarłego, [serce](https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/957269,Fryderyk-Chopin-Zabierzcie-przynajmniej-serce-me-do-Warszawy) zostało przewiezione do Warszawy, aby przynajmniej w taki sposób mógł znaleźć się wśród najbliższych w Ojczyźnie. Urnę z sercem kompozytora wmurowano w filar kościoła św. Krzyża na Krakowskim Przedmieściu.

**Przygotowania do pogrzebu**

Fryderyk Chopin zmarł 17 października 1849 roku. Długi czas, który upłynął pomiędzy śmiercią kompozytora a pogrzebem, był rezultatem problemów związanych z organizacją ceremonii pożegnania.

– Pogrzeb był odwleczony z powodu wielkości przedsięwzięcia. Uroczystość została szeroko zaplanowana, drukowane były imienne zaproszenia – opowiadał Piotr Mysłakowski, genealog Fryderyka Chopina oraz jego rodziny.

Zgodnie z życzeniem zmarłego na pogrzebie miał być wykonany "Requiem d-mollKV 626" Wolfganga Amadeusza Mozarta. Przysporzyło to dodatkowych problemów. Należało dostać dyspensę arcybiskupa Paryża na śpiew kobiet na mszy pogrzebowej w kościele św. Magdaleny. W jego krypcie spoczywało ciało Chopina w oczekiwaniu na ostatnie pożegnanie.

– Powstały też problemy finansowe. Aby opłacić koszty pogrzebu, ktoś musiał wyłożyć pieniądze. Co prawda po Fryderyku zostało trochę gotówki, ale była to niewystarczająca suma. Ludwika, siostra Chopina, musiała wziąć pożyczkę, która została spłacona dopiero z aukcji pamiątek po zmarłym – powiedział Piotr Mysłakowski.

sa/mcz/kor

[Udostępnij na Facebooku](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2394316%2CPogrzeb-Fryderyka-Chopina-Wydawalo-sie-jakby-slonce-przybladlo "Udostępnij na Facebooku")[Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują](https://twitter.com/intent/tweet?source=webclient&text=Pogrzeb%20Fryderyka%20Chopina.%20%22Wydawa%C5%82o%20si%C4%99%2C%20jakby%20s%C5%82o%C5%84ce%20przyblad%C5%82o%22&url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2394316%2CPogrzeb-Fryderyka-Chopina-Wydawalo-sie-jakby-slonce-przybladlo "Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują")[Wykop](https://www.wykop.pl/dodaj/link/?url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2394316%2CPogrzeb-Fryderyka-Chopina-Wydawalo-sie-jakby-slonce-przybladlo "Wykop")[Podziel się linkiem wysyłając e-mail](mailto:?body=https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/2394316,Pogrzeb-Fryderyka-Chopina-Wydawalo-sie-jakby-slonce-przybladlo "Podziel się linkiem wysyłając e-mail")

Zobacz więcej na temat: [HISTORIA](/HISTORIA/Tag169296)[Fryderyk Chopin](/Fryderyk-Chopin/Tag5374)[muzyka klasyczna](/muzyka-klasyczna/Tag171453)[muzyka fortepianowa](/muzyka-fortepianowa/Tag172981)

rozwiń
__
zwiń
__

Czytaj także

# [Ostatni koncert Fryderyka Chopina](/39/156/Artykul/2404247,Ostatni-koncert-Fryderyka-Chopina)

Ostatnia aktualizacja:
16.11.2023 05:50


[Udostępnij na Facebooku](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2404247%2COstatni-koncert-Fryderyka-Chopina "Udostępnij na Facebooku")[Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują](https://twitter.com/intent/tweet?source=webclient&text=Ostatni%20koncert%20Fryderyka%20Chopina&url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2404247%2COstatni-koncert-Fryderyka-Chopina "Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują")[Wykop](https://www.wykop.pl/dodaj/link/?url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2404247%2COstatni-koncert-Fryderyka-Chopina "Wykop")[Podziel się linkiem wysyłając e-mail](mailto:?body=https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/2404247,Ostatni-koncert-Fryderyka-Chopina "Podziel się linkiem wysyłając e-mail")

Wirtuoz postanowił zagrać, pomimo tego, że lekarz odradzał mu opuszczanie domu. 175 lat temu, 16 listopada 1848 roku, wystąpił po raz ostatni publicznie na rzecz Polaków na emigracji w Londynie.


![Koncert Chopina - obraz Henryka Siemiradzkiego z 1887 roku](https://static.prsa.pl/images/aefde805-4aee-424d-948c-4bdd48bc073d.jpg)

"Koncert Chopina" - obraz Henryka Siemiradzkiego z 1887 rokuFoto: Wikimedia Commons/domena publiczna

**Koncert dla Polaków na emigracji**

Koniec pobytu Fryderyka Chopina w Wielkiej Brytanii wiązał się z nieustannym cierpieniem. Od początku października 1848 roku aż do końca listopada niemal nie opuszczał mieszkania przy St. James Place w Londynie.

Wyszedł z niego tylko raz, aby dać koncert z okazji dorocznego balu maskowego na rzecz Towarzystwa Literackiego Przyjaciół Polski, brytyjskiej organizacji, która zajmowała się wspieraniem polskich dążeń niepodległościowych oraz działalnością charytatywną.

Chopin zagrał kilka ze swoich etiud, przy których towarzyszył mu z orkiestrą Lindsay Sloper, dawny uczeń mistrza. Pomimo osłabienia wirtuoz był zadowolony z występu, ponieważ jego obecność wywołała poruszenie wśród polskiej publiczności zgromadzonej w sali Guildhall.

Posłuchaj

47:34 podróże fryderyka chopina\_\_\_1055\_10\_ii\_tr\_0-0\_11793027dd4659f1\[00\].mp3  O podróżach Fryderyka Chopina w audycji Hanny Marii Gizy z cyklu "Klub ludzi ciekawych wszystkiego" opowiadali dr Mariusz Wrona, Marita Alban Juarez i Maciej Janicki. (PR, 27.02.2010)

**Pół roku w Wielkiej Brytanii**

Fryderyk Chopin opuścił Paryż wiosną 1848 roku. Rozgoryczony po rozstaniu z George Sand nie miał ochoty spędzić kolejnego lata w stolicy Francji, która od lutego była wstrząsana rewolucyjnymi zamieszkami Wiosny Ludów.

Brał pod uwagę spotkanie z rodziną w Niemczech, ale ostatecznie uległ namowom swojej uczennicy Jane Stirling, która skłoniła go do wspólnego wyjazdu do Wielkiej Brytanii.

– Zabrała go ze sobą, żeby się pochwalić przed całą rodziną, ale też, żeby podratować sytuację materialną Chopina. Niestety, była homeopatką i eksperymentowała na nim swoje leki. To było fatalne w skutkach – powiedziała Marita Alban Juarez, wokalistka i współautorka książek o Fryderyku Chopinie w audycji Hanny Marii Gizy z cyklu "O wszystkim z kulturą". - Widział tam jednak przepiękne miejsca i czasami nawet czuł się dobrze - dodała.

**Posłuchaj** audycji o podróżach Fryderyka Chopina.

Wyruszyli z Paryża w kwietniu 1848 roku. Pobyt w Zjednoczonym Królestwie znacznie osłabił i tak już poważnie nadwątlone zdrowie Chopina. Dym z kominów źle wpływał na jego chore płuca. W ciągu kilku miesięcy spędzonych w Londynie kompozytor spotkał najznakomitszych Brytyjczyków, m.in. Charlesa Dickensa.

Jednym z najważniejszych wydarzeń podróży był koncert, który dał przed królową Wiktorią 15 maja 1848 roku. Pochwaliła go po występie, ale tego samego dnia w dzienniku wspomniała piękną muzykę wykonaną przez śpiewaków wymienionych z nazwiskach oraz "jakichś pianistów".

Fryderyk Chopin był popularny wśród brytyjskiej arystokracji. Niestety, częste koncerty oraz odwiedziny wśród przedstawicieli elit – na które namawiała go Jane Stirling – źle wpływały na jego zdrowie. Szczególnie ciężki okazał się wyjazd do Edynburga i Manchesteru, w którym wystąpił przed najliczniejszą w swoim życiu publicznością i zagrał przed 1200 słuchaczami.

Fryderyk Chopin w listopadzie 1848 roku wrócił do Paryża, w którym zmarł niespełna rok później.

_sa_

Na podstawie: A. Zamoyski, _Chopin_, Warszawa 1985.

[Udostępnij na Facebooku](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2404247%2COstatni-koncert-Fryderyka-Chopina "Udostępnij na Facebooku")[Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują](https://twitter.com/intent/tweet?source=webclient&text=Ostatni%20koncert%20Fryderyka%20Chopina&url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2404247%2COstatni-koncert-Fryderyka-Chopina "Twitter - Podziel się linkiem z osobami, które Cię obserwują")[Wykop](https://www.wykop.pl/dodaj/link/?url=https%3A%2F%2Fwww.polskieradio.pl%2F39%2F156%2FArtykul%2F2404247%2COstatni-koncert-Fryderyka-Chopina "Wykop")[Podziel się linkiem wysyłając e-mail](mailto:?body=https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/2404247,Ostatni-koncert-Fryderyka-Chopina "Podziel się linkiem wysyłając e-mail")

Zobacz więcej na temat: [HISTORIA](/HISTORIA/Tag169296)[Fryderyk Chopin](/Fryderyk-Chopin/Tag5374)

rozwiń
__
zwiń
__

[Wiadomości](https://polskieradio24.pl/)

- [Polska](https://polskieradio24.pl/polska)
- [Świat](https://polskieradio24.pl/swiat)
- [Gospodarka](https://polskieradio24.pl/gospodarka)
- [Sport](https://polskieradio24.pl/sport)

[Jedynka](https://jedynka.polskieradio.pl/)

- [Audycje](https://jedynka.polskieradio.pl/audycje)
- [Playlista](https://jedynka.polskieradio.pl/playlista)
- [Zespół](https://jedynka.polskieradio.pl/zespol)
- [Konkursy](https://jedynka.polskieradio.pl/artykuly/169)
- [Ramówka](https://jedynka.polskieradio.pl/ramowka?current=JEDYNKA)
- [Częstotliwości](https://jedynka.polskieradio.pl/czestotliwosci)
- [Kontakt](https://jedynka.polskieradio.pl/kontakt)

[Dwójka](/8,Dwojka)

- [Audycje](/8,Dwojka/23,Audycje)
- [Koncerty](/8,Dwojka/5660,Koncerty-w-dwojce)
- [Playlista](/8,Dwojka/26,Playlista)
- [Zespół](/8,Dwojka/25,Zespol)
- [Konkursy](/8,Dwojka/364,Konkursy)
- [Patronaty](/8,Dwojka/6546,Patronaty)
- [Ramówka](/ramowka/antena/2)
- [Częstotliwości](/8,Dwojka/4940,Czestotliwosci)
- [Kontakt](/8,Dwojka/27,Kontakt)

[Trójka](https://trojka.polskieradio.pl/)

- [Audycje](https://trojka.polskieradio.pl/audycje)
- [Playlista](https://trojka.polskieradio.pl/playlista)
- [Koncert w Trójce](https://trojka.polskieradio.pl/koncerty)
- [Konkursy](https://trojka.polskieradio.pl/konkursy)
- [Zespół](https://trojka.polskieradio.pl/zespol)
- [Ramówka](https://trojka.polskieradio.pl/ramowka)
- [Częstotliwości](https://trojka.polskieradio.pl/czestotliwosci)
- [Kontakt](https://trojka.polskieradio.pl/kontakt)

[Czwórka](/10,Czworka)

- [Audycje](/10,Czworka/37,Audycje)
- [Playlista](/10,Czworka/40,Playlista)
- [Koncerty](/10/5798,Koncerty)
- [Zespół](/10,Czworka/39,Zespol)
- [Konkursy](/10,Czworka/1365,Konkursy)
- [Patronaty](/10,Czworka/1366,Patronaty)
- [Jak nas słuchać](/10,Czworka/5496,Jak-nas-sluchac)
- [Kontakt](/10,Czworka/41,Kontakt)

[Polskie Radio 24](https://polskieradio24.pl/)

- [Audycje](https://polskieradio24.pl/antena/audycje)
- [Zespół](https://polskieradio24.pl/antena/zespol-antenowy)
- [Ramówka](https://polskieradio24.pl/antena/ramowka)
- [Częstotliwości](https://polskieradio24.pl/antena/czestotliwosci)
- [Kontakt](https://polskieradio24.pl/antena/kontakt)

PR dla Zagranicy

- [English Section](https://www.polskieradio.pl/395)
- [Беларуская Служба](https://www.polskieradio.pl/396)
- [Русская редакция](https://www.polskieradio.pl/397)
- [Українська Служба](https://www.polskieradio.pl/398)
- [Redakcja Polska](https://www.polskieradio.pl/399)
- [Deutsche Redaktion](https://www.polskieradio.pl/400)
- [Hebrew Section](http://www.kolpolin.pl/7)

[Polskie Radio Dzieciom](/18,Dzieci)

- [Audycje](/18/4474)
- [O nas](/18/8354/)
- [Jak nas słuchać](/18/4630/)
- [Ramówka](/18/5575/)
- [Zespół](/18/5350/)
- [Newsletter](/18/4932/)
- [Kontakt](/18/4655/)
- [Współpraca](/18/10197/)

[Radio Chopin](/326)

- [O Radiu Chopin](/326/6330/Artykul/1893448,O-Radiu-Chopin)
- [Ramówka](/326/6381,Ramowka)
- [Audycje](/326/6379,Audycje)
- [Kontakt](/326/6375,Kontakt)

- [Kanały internetowe](http://moje.polskieradio.pl)
- [Serwisy historyczne](/219,Serwisy-Specjalne-Polskiego-Radia)

- [Studio reportażu \
\
i dokumentu polskiego radia](https://reportaz.polskieradio.pl/)
- [Euranet plus](/13/2772)
- [Redakcja katolicka](/37,Redakcja-Katolicka)
- [Redakcja ekumeniczna](/196,Redakcja-Ekumeniczna)
- [Teatr polskiego radia](/357)
- [Orkiestra Polskiego Radia w Warszawie](/79,Orkiestra-Polskiego-Radia-w-Warszawie)
- [NOSPR](http://www.nospr.org.pl/pl)
- [Orkiestra Amadeus](http://www.amadeus.pl)
- [Chór polskiego radia](https://chorpolskiegoradia.pl/)

[Polskie Radio S.A.](http://www.prsa.pl/)

- [Agencja Reklamy](http://reklama.polskieradio.pl)
- [Agencja Muzyczna](https://www.studianagran.com.pl/)
- [Agencja Promocji](https://www.prsa.pl/agencja-promocji)
- [Studia Nagraniowe](https://studianagran.com.pl/studia)
- [Zadania realizowane z budżetu państwa](https://www.polskieradio.pl/13/11019)
- [Zamówienia publiczne](http://www.prsa.pl/zamowienia)
- [Zasady kampanii społecznych](/117)

- [Centrum Edukacji Medialnej\
\
Szkolenia Polskiego Radia](https://cem.polskieradio.pl/)
- [Akademia Radiowa](/275/8869,Akademia)

- [Informacyjna Agencja Radiowa](/78,IAR)
- [Dla mediów](https://polskieradio24.pl/dla-mediow)

- [Sklep](https://sklep.polskieradio.pl)
- [Bilety](https://sklep.polskieradio.pl/Bilety.aspx)

- [Polityka prywatności](/13/53/Artykul/254368)
- [Dane osobowe](/13/6788)

- [Szukaj](/Szukaj)
- [Logowanie](/loguj)

- [Skontaktuj się z nami](/13/515,Kontakt)

[![Facebook](/style/responsive2/_img/facebook.png)](//facebook.com/polskieradiopl/?fref=ts)[![Twitter](//static.prsa.pl/a6d9bcca-0881-4e20-b278-d51de1c7424d.file)](https://twitter.com/polskieradiopl)[![YouTube](/style/responsive2/_img/youtube.png)](//youtube.com/channel/UC_jYNCh6rV-wl8KNR3uVooA)

Pobierz aplikację mobilną:

Copyright© Polskie Radio S.A.