Religia – Wikipedia, wolna encyklopedia
Religia – system wierzeń i praktyk określający relację między różnie pojmowaną sferą sacrum (świętością) i sferą boską a społeczeństwem, grupą lub jednostką ...
obsesyjno-kompulsyjnymi
Robert Sapolsky: Religia to nie tylko podstawa myśli i wiary, to również nie wyłącznie zbiór moralnych imperatywów czy kulturowych wartości wspólnych dla danej społeczności. Dla przeciętnego wyznawcy religia jest zbiorem drobnych zwyczajów, zakazów, „bezlikiem codziennych aktywności i powiedzeń”, rytuałów i zasad w życiu codziennym. W tym kontekście Sapolsky zwraca uwagę na podobieństwa występujące między zachowaniami <anchor>obsesyjno-kompulsyjnymi</anchor> i rytuałami religijnymi[35][36].
Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne – Wikipedia, wolna encyklopedia
Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne – Wikipedia, wolna encyklopedia[Przejdź do zawartości](#bodyContent)

Menu główne

Menu główne

przypnijukryj

Nawigacja


- [Strona główna](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna "Przejdź na stronę główną [z]")
- [Losuj artykuł](/wiki/Specjalna:Losowa_strona "Załaduj losową stronę [x]")
- [Kategorie artykułów](/wiki/Portal:Kategorie_G%C5%82%C3%B3wne)
- [Najlepsze artykuły](/wiki/Wikipedia:Wyr%C3%B3%C5%BCniona_zawarto%C5%9B%C4%87_Wikipedii)
- [Częste pytania (FAQ)](/wiki/Pomoc:FAQ)

Dla czytelników


- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Kontakt](/wiki/Wikipedia:Kontakt_z_wikipedystami)
- [Wspomóż Wikipedię](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_pl.wikipedia.org&uselang=pl "Pomóż nam")

Dla wikipedystów


- [Pierwsze kroki](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)
- [Portal wikipedystów](/wiki/Wikipedia:Portal_wikipedyst%C3%B3w "O projekcie – co możesz zrobić, gdzie możesz znaleźć informacje")
- [Ogłoszenia](/wiki/Wikipedia:Tablica_og%C5%82osze%C5%84)
- [Zasady](/wiki/Wikipedia:Zasady)
- [Pomoc](/wiki/Pomoc:Spis_tre%C5%9Bci)
- [Ostatnie zmiany](/wiki/Specjalna:Ostatnie_zmiany "Lista ostatnich zmian w Wikipedii. [r]")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![wolna encyklopedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-pl.svg)](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna)

[Szukaj](/wiki/Specjalna:Szukaj "Przeszukaj Wikipedię [f]")

Szukaj

Wygląd

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Zaburzenia+obsesyjno-kompulsyjne "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Zaburzenia+obsesyjno-kompulsyjne "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Narzędzia osobiste

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Zaburzenia+obsesyjno-kompulsyjne "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Zaburzenia+obsesyjno-kompulsyjne "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Strony dla anonimowych edytorów [dowiedz się więcej](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)

- [Edycje](/wiki/Specjalna:M%C3%B3j_wk%C5%82ad "Lista edycji wykonanych z tego adresu IP [y]")
- [Dyskusja](/wiki/Specjalna:Moja_dyskusja "Dyskusja użytkownika dla tego adresu IP [n]")

## Spis treści

przypnijukryj

- Początek

- [1Epidemiologia](#Epidemiologia)Przełącz podsekcję Epidemiologia  - [1.1Towarzyszące schorzenia](#Towarzyszące_schorzenia)
- [2Objawy i przebieg](#Objawy_i_przebieg)Przełącz podsekcję Objawy i przebieg  - [2.1Obsesje](#Obsesje)
  - [2.2Kompulsje](#Kompulsje)
- [3Przyczyny](#Przyczyny)
- [4Leczenie](#Leczenie)Przełącz podsekcję Leczenie  - [4.1Psychoterapia](#Psychoterapia)
  - [4.2Farmakoterapia](#Farmakoterapia)
  - [4.3Inne metody](#Inne_metody)
- [5Historia](#Historia)
- [6Sztuka, rozrywka i media](#Sztuka,_rozrywka_i_media)
- [7Klasyfikacja ICD10](#Klasyfikacja_ICD10)
- [8Przypisy](#Przypisy)
- [9Bibliografia](#Bibliografia)
- [10Linki zewnętrzne](#Linki_zewnętrzne)

Przełącz stan spisu treści

# Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne

86 języków

- [Acèh](https://ace.wikipedia.org/wiki/Gangguan_obsessive-compulsive_disorder_(OCD) "Gangguan obsessive-compulsive disorder (OCD) – aceh")
- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Obsessief-kompulsiewe_steuring "Obsessief-kompulsiewe steuring – afrikaans")
- [አማርኛ](https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A6%E1%89%A5%E1%88%B0%E1%88%B2%E1%89%AD-%E1%8A%AE%E1%88%9D%E1%8D%90%E1%88%8D%E1%88%B2%E1%89%AD_%E1%8B%B2%E1%88%B5%E1%8A%A6%E1%88%AD%E1%8B%B0%E1%88%AD "ኦብሰሲቭ-ኮምፐልሲቭ ዲስኦርደር – amharski")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B6%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%A8_%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%B3%D9%8A_%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%8A "اضطراب وسواسي قهري – arabski")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Obsessiv-kompulsiv_pozuntu "Obsessiv-kompulsiv pozuntu – azerbejdżański")
- [تۆرکجه](https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86_%D8%AD%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D9%88%D8%B2%D9%88%DA%A9%D9%84%D9%88%D9%82 "ساریشان حاللار بوزوکلوق – South Azerbaijani")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%86%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BF%E0%A6%95_%E0%A6%85%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%80_%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A6%BF "আবেশিক অনুকর্ষী ব্যাধি – bengalski")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%B1%D1%81%D0%B5%D1%81%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%81%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE "Обсесивно-компулсивно разстройство – bułgarski")
- [Boarisch](https://bar.wikipedia.org/wiki/Zwaungsstearung "Zwaungsstearung – bawarski")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Opsesivno-kompulzivni_poreme%C4%87aj "Opsesivno-kompulzivni poremećaj – bośniacki")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Trastorn_obsessivocompulsiu "Trastorn obsessivocompulsiu – kataloński")
- [Cebuano](https://ceb.wikipedia.org/wiki/Obsessive-compulsive_disorder "Obsessive-compulsive disorder – cebuański")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Obsedantn%C4%9B-kompulzivn%C3%AD_porucha "Obsedantně-kompulzivní porucha – czeski")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Anhwylder_Gorfodaeth_Obsesiynol "Anhwylder Gorfodaeth Obsesiynol – walijski")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/OCD "OCD – duński")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Zwangsst%C3%B6rung "Zwangsstörung – niemiecki")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Obsessiiv-kompulsiivne_h%C3%A4ire "Obsessiiv-kompulsiivne häire – estoński")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CE%B4%CE%B5%CE%BF%CF%88%CF%85%CF%87%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%B1%CF%87%CE%AE "Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή – grecki")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Obsessive%E2%80%93compulsive_disorder "Obsessive–compulsive disorder – angielski")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Trastorno_obsesivo-compulsivo "Trastorno obsesivo-compulsivo – hiszpański")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Obseda-Kompulsia_Malsano "Obseda-Kompulsia Malsano – esperanto")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Nahasmendu_obsesibo-konpultsibo "Nahasmendu obsesibo-konpultsibo – baskijski")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%84_%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%A8%D8%B1%DB%8C "اختلال وسواسی-جبری – perski")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Trouble_obsessionnel_compulsif "Trouble obsessionnel compulsif – francuski")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Trastorno_obsesivo%E2%80%93compulsivo "Trastorno obsesivo–compulsivo – galicyjski")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EA%B0%95%EB%B0%95%EC%9E%A5%EC%95%A0 "강박장애 – koreański")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%95%D5%A2%D5%BD%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D5%BE-%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%BA%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%BD%D5%AB%D5%BE_%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4 "Օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարում – ormiański")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A4-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%A4%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0 "मनोग्रसित-बाध्यता विकार – hindi")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Opsesivno-kompulzivni_poreme%C4%87aj "Opsesivno-kompulzivni poremećaj – chorwacki")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Gangguan_obsesif_kompulsif "Gangguan obsesif kompulsif – indonezyjski")
- [IsiXhosa](https://xh.wikipedia.org/wiki/Ubume_obungalunganga_obuphambanisayo "Ubume obungalunganga obuphambanisayo – khosa")
- [IsiZulu](https://zu.wikipedia.org/wiki/I-Obsessive-compulsive_disorder "I-Obsessive-compulsive disorder – zulu")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/%C3%81r%C3%A1ttu-%C3%BEr%C3%A1hyggjur%C3%B6skun "Áráttu-þráhyggjuröskun – islandzki")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Disturbo_ossessivo-compulsivo "Disturbo ossessivo-compulsivo – włoski")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%A4%D7%A8%D7%A2%D7%94_%D7%98%D7%95%D7%A8%D7%93%D7%A0%D7%99%D7%AA-%D7%9B%D7%A4%D7%99%D7%99%D7%AA%D7%99%D7%AA "הפרעה טורדנית-כפייתית – hebrajski")
- [Jawa](https://jv.wikipedia.org/wiki/Kelainan_obsesif-kompulsif "Kelainan obsesif-kompulsif – jawajski")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%97%E0%B3%80%E0%B2%B3%E0%B3%81_%E0%B2%AE%E0%B2%A8%E0%B3%8B%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%97 "ಗೀಳು ಮನೋರೋಗ – kannada")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 "აკვიატება – gruziński")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%B1%D1%81%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA "Обсессивтілік – kazachski")
- [Kiswahili](https://sw.wikipedia.org/wiki/Tatizo_la_kutojizuia_kurudiarudia_tendo "Tatizo la kutojizuia kurudiarudia tendo – suahili")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Obses%C4%ABvi_kompuls%C4%ABvie_trauc%C4%93jumi "Obsesīvi kompulsīvie traucējumi – łotewski")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Obsesinis_kompulsinis_sutrikimas "Obsesinis kompulsinis sutrikimas – litewski")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Obszessz%C3%ADv-kompulz%C3%ADv_zavar "Obszesszív-kompulzív zavar – węgierski")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BF%D1%81%D0%B5%D1%81%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%81%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE "Опсесивно-компулсивно растројство – macedoński")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%92%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%B8%E0%B5%86%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B5%8D_%E0%B4%95%E0%B4%82%E0%B4%AA%E0%B5%BE%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B5%8D_%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%8B%E0%B5%BC%E0%B4%A1%E0%B5%BC "ഒബ്സെസ്സിവ് കംപൾസിവ് ഡിസോർഡർ – malajalam")
- [Malti](https://mt.wikipedia.org/wiki/Disturb_obsessive-compulsive "Disturb obsessive-compulsive – maltański")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0 "अत्याग्रही विकार – marathi")
- [მარგალური](https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%90%E1%83%A9%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 "აჩემება – megrelski")
- [مصرى](https://arz.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%B3_%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%89 "وسواس قهرى – egipski arabski")
- [مازِرونی](https://mzn.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%84_%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%AC%D8%A8%D8%B1%DB%8C "اختلال وسواسی جبری – mazanderański")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Kecelaruan_obsesif_kompulsif "Kecelaruan obsesif kompulsif – malajski")
- [Minangkabau](https://min.wikipedia.org/wiki/Gangguan_obsesif_kompulsif "Gangguan obsesif kompulsif – minangkabu")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Obsessieve-compulsieve_stoornis "Obsessieve-compulsieve stoornis – niderlandzki")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BC%B7%E8%BF%AB%E6%80%A7%E9%9A%9C%E5%AE%B3 "強迫性障害 – japoński")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Tvangslidelse "Tvangslidelse – norweski (bokmål)")
- [ଓଡ଼ିଆ](https://or.wikipedia.org/wiki/%E0%AC%85%E0%AC%AC%E0%AC%B8%E0%AD%87%E0%AC%B8%E0%AC%BF%E0%AC%AD-%E0%AC%95%E0%AC%AE%E0%AD%8D%E0%AC%AA%E0%AC%B2%E0%AC%B8%E0%AC%BF%E0%AC%AD_%E0%AC%A1%E0%AC%BF%E0%AC%9C%E0%AC%85%E0%AC%B0%E0%AD%8D%E0%AC%A1%E0%AC%BC%E0%AC%B0 "ଅବସେସିଭ-କମ୍ପଲସିଭ ଡିଜଅର୍ଡ଼ର – orija")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%B5%D8%A8%D9%8A%D8%8C_%D8%AC%D8%A8%D8%B1%D9%8A_%D8%B3%D9%88%DA%86%D9%88%D9%86%D9%87_OCD "عصبي، جبري سوچونه OCD – paszto")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Transtorno_obsessivo-compulsivo "Transtorno obsessivo-compulsivo – portugalski")
- [Qırımtatarca](https://crh.wikipedia.org/wiki/Obsessiv-kompulsiv_hastal%C4%B1q "Obsessiv-kompulsiv hastalıq – krymskotatarski")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Tulburare_obsesiv-compulsiv%C4%83 "Tulburare obsesiv-compulsivă – rumuński")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%B1%D1%81%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B5_%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE "Обсессивно-компульсивное расстройство – rosyjski")
- [Sardu](https://sc.wikipedia.org/wiki/Istrobu_Ossessivu-Compulsivu "Istrobu Ossessivu-Compulsivu – sardyński")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/%C3%87rregulimi_obsesiv-kompulsiv "Çrregulimi obsesiv-kompulsiv – albański")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Obsessive%E2%80%93compulsive_disorder "Obsessive–compulsive disorder – Simple English")
- [SiSwati](https://ss.wikipedia.org/wiki/Kutiphatsa_kabi_ngekutiphatsa "Kutiphatsa kabi ngekutiphatsa – suazi")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Obses%C3%ADvno-kompulz%C3%ADvna_porucha "Obsesívno-kompulzívna porucha – słowacki")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Obsesivno-kompulzivna_motnja "Obsesivno-kompulzivna motnja – słoweński")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BF%D1%81%D0%B5%D1%81%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%83%D0%BB%D0%B7%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%9B%D0%B0%D1%98 "Опсесивно-компулзивни поремећај – serbski")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Opsesivno-kompulzivni_poreme%C4%87aj "Opsesivno-kompulzivni poremećaj – serbsko-chorwacki")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Pakko-oireinen_h%C3%A4iri%C3%B6 "Pakko-oireinen häiriö – fiński")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Tv%C3%A5ngssyndrom "Tvångssyndrom – szwedzki")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Obsessive%E2%80%93compulsive_disorder "Obsessive–compulsive disorder – tagalski")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%AA%E0%AF%86%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%B5%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA_%E0%AE%95%E0%AE%9F%E0%AF%8D%E0%AE%9F%E0%AE%BE%E0%AE%AF_%E0%AE%AE%E0%AE%A9%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AE%BF%E0%AE%B1%E0%AE%B4%E0%AF%8D%E0%AE%B5%E0%AF%81 "பெருவிருப்ப கட்டாய மனப்பிறழ்வு – tamilski")
- [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%85%E0%B0%AC%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B1%86%E0%B0%B8%E0%B0%BF%E0%B0%B5%E0%B1%8D_%E0%B0%95%E0%B0%82%E0%B0%AA%E0%B0%B2%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B0%BF%E0%B0%B5%E0%B1%8D_%E0%B0%A1%E0%B0%BF%E0%B0%9C%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%A1%E0%B0%B0%E0%B1%8D "అబ్సెసివ్ కంపల్సివ్ డిజార్డర్ – telugu")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B8%A2%E0%B9%89%E0%B8%B3%E0%B8%84%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%A2%E0%B9%89%E0%B8%B3%E0%B8%97%E0%B8%B3 "โรคย้ำคิดย้ำทำ – tajski")
- [ትግርኛ](https://ti.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%8D%E1%8C%A5%E1%88%A8%E1%89%B5-%E1%8C%8D%E1%8B%B4%E1%89%B3%E1%8B%8A_%E1%8C%B8%E1%8C%88%E1%88%9D "ውጥረት-ግዴታዊ ጸገም – tigrinia")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Obsesif_kompulsif_bozukluk "Obsesif kompulsif bozukluk – turecki")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%B1%D1%81%D0%B5%D1%81%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%BB%D0%B0%D0%B4 "Обсесивно-компульсивний розлад – ukraiński")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B6%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%A8 "وسواسی اجباری اضطراب – urdu")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/R%E1%BB%91i_lo%E1%BA%A1n_%C3%A1m_%E1%BA%A3nh_c%C6%B0%E1%BB%A1ng_ch%E1%BA%BF "Rối loạn ám ảnh cưỡng chế – wietnamski")
- [Walon](https://wa.wikipedia.org/wiki/Marote_mal%C3%A5rdiveuse "Marote malårdiveuse – waloński")
- [Wolof](https://wo.wikipedia.org/wiki/Feebaru_t%C3%ABlb%C3%ABti_bu_amul_app "Feebaru tëlbëti bu amul app – wolof")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E5%BC%BA%E8%BF%AB%E7%97%87 "强迫症 – wu")
- [ייִדיש](https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%90%D7%91%D7%A1%D7%A2%D7%A1%D7%99%D7%95%D7%95_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%A4%D7%90%D7%9C%D7%A1%D7%99%D7%95%D7%95_%D7%93%D7%99%D7%A1%D7%90%D7%A8%D7%93%D7%A2%D7%A8 "אבסעסיוו קאמפאלסיוו דיסארדער – jidysz")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E5%BC%B7%E8%BF%AB%E7%97%87 "強迫症 – kantoński")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%BC%BA%E8%BF%AB%E7%97%87 "强迫症 – chiński")

[Edytuj linki](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q178190#sitelinks-wikipedia "Edytuj linki pomiędzy wersjami językowymi")

- [Artykuł](/wiki/Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne "Zobacz stronę treści [c]")
- [Dyskusja](/wiki/Dyskusja:Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne "Dyskusja o zawartości tej strony [t]")

polski

- [Czytaj](/wiki/Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=history "Starsze wersje tej strony [h]")

Narzędzia

Narzędzia

przypnijukryj

Działania


- [Czytaj](/wiki/Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=history)

Ogólne


- [Linkujące](/wiki/Specjalna:Linkuj%C4%85ce/Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne "Pokaż listę wszystkich stron linkujących do tej strony [j]")
- [Zmiany w linkowanych](/wiki/Specjalna:Zmiany_w_linkowanych/Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne "Ostatnie zmiany w stronach, do których ta strona linkuje [k]")
- [Prześlij plik](//pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prześlij_plik "Prześlij pliki [u]")
- [Strony specjalne](/wiki/Specjalna:Strony_specjalne "Lista wszystkich stron specjalnych [q]")
- [Link do tej wersji](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&oldid=73612830 "Stały link do tej wersji tej strony")
- [Informacje o tej stronie](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=info "Więcej informacji na temat tej strony")
- [Cytowanie tego artykułu](/w/index.php?title=Specjalna:Cytuj&page=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&id=73612830&wpFormIdentifier=titleform "Informacja o tym jak należy cytować tę stronę")
- [Zobacz skrócony adres URL](/w/index.php?title=Specjalna:Skr%C3%B3%C4%87_adres_URL&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FZaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne)
- [Pobierz kod QR](/w/index.php?title=Specjalna:Kod_QR&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FZaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne)
- [Element Wikidanych](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q178190 "Link do powiązanego elementu w repozytorium danych [g]")

Drukuj lub eksportuj


- [Utwórz książkę](/w/index.php?title=Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCka&bookcmd=book_creator&referer=Zaburzenia+obsesyjno-kompulsyjne)
- [Pobierz jako PDF](/w/index.php?title=Specjalna:DownloadAsPdf&page=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=show-download-screen)
- [Wersja do druku](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&printable=yes "Wersja do wydruku [p]")

W innych projektach


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Obsessive%E2%80%93compulsive_disorder)

Wygląd

przypnijukryj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Klasyfikacje
[ICD-10](/wiki/Mi%C4%99dzynarodowa_Klasyfikacja_Chor%C3%B3b_ICD-10 "Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10")

[F42](https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F42)

[DSM-IV](/wiki/DSM-IV "DSM-IV")

300.3

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

[DiseasesDB](/wiki/Diseases_Database "Diseases Database")

[33766](http://www.diseasesdatabase.com/ddb33766.htm)

[MeSH](/wiki/Medical_Subject_Headings "Medical Subject Headings")

[D009771](https://meshb.nlm.nih.gov/record/ui?ui=D009771)

**Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne**, dawniej **nerwica natręctw** ( [ang.](/wiki/J%C4%99zyk_angielski "Język angielski") _obsessive-compulsive disorder_, _OCD_) – [zaburzenie psychiczne](/wiki/Zaburzenia_psychiczne "Zaburzenia psychiczne") (przez niektórych specjalistów zdrowia nazywane zaburzeniem neuropsychologicznym[\[1\]](#cite_note-:19-1)), w którym osoba odczuwa potrzebę wielokrotnego wykonywania pewnych czynności (zwanych „ [kompulsjami](/wiki/Kompulsje "Kompulsje")”) lub ma pewne powtarzające się myśli (zwane „ [obsesjami](/wiki/Obsesje "Obsesje")”)[\[2\]](#cite_note-:18-2). Osoba w ten sposób zaburzona nie jest w stanie kontrolować ani tych myśli, ani czynności dłużej niż przez krótką chwilę.

Głównymi cechami zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego są:

1. nawracające obsesje, czyli natrętne myśli (uporczywe impulsy, obrazy bądź myśli), które powodują duże cierpienie psychiczne (między innymi niepokój i lęk)[\[1\]](#cite_note-:19-1);
2. kompulsje, czyli rytuały, natrętne czynności. Kompulsje to powtarzające się myśli obrazy, bądź zachowania, w które osoba cierpiąca z powodu zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego "czuje się zmuszona uciekać w reakcji na obsesję albo w myśl stosowania się do sztywnych zasad. Na ogół kompulsje i obsesje są powiązane w ten sposób, że kompulsja służy zlikwidowaniu lub złagodzeniu cierpienia psychicznego towarzyszącemu obsesji"[\[1\]](#cite_note-:19-1);
3. obecność budzących niepokój lub niechcianych myśli dotyczących różnych sfer życia, na przykład: zakażenia, zabrudzenia, religii, seksu, wyrządzenia komuś krzywdy oraz obecność niepokojących bądź niechcianych wątpliwości[\[3\]](#cite_note-3).

Do powszechnych kompulsji (rytuałów) należy [mycie rąk](/wiki/Ablutomania "Ablutomania"), [zliczanie przedmiotów](/wiki/Arytmomania "Arytmomania") i sprawdzanie, czy drzwi są zamknięte, odmawianie w określony sposób modlitw, specjalne myśli, które mają zapobiec innym (negatywnym) myślom[\[4\]](#cite_note-4). Niektórym może być [trudno wyrzucać rzeczy](/wiki/Syllogomania "Syllogomania"). Te czynności występują do tego stopnia, że mają negatywny wpływ na codzienne życie danej osoby[\[2\]](#cite_note-:18-2). Zazwyczaj zajmują one ponad godzinę dziennie[\[5\]](#cite_note-:17-5). Większość dorosłych zdaje sobie sprawę, że takie zachowania nie mają sensu[\[2\]](#cite_note-:18-2). Zdarza się, że objawy zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego pojawiają się nagle, ale zazwyczaj zaburzenie rozwija się stopniowo a nieleczone zwykle ma przebieg przewlekły (objawy na przemian się nasilają i słabną)[\[6\]](#cite_note-6).

W [ICD-10](/wiki/Mi%C4%99dzynarodowa_Klasyfikacja_Chor%C3%B3b_ICD-10 "Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10") zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne klasyfikuje się jako F42; oznaczenie jako F42.0 oznacza [zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne z przewagą myśli obsesyjnych](/wiki/Zaburzenie_obsesyjno-kompulsyjne_z_przewag%C4%85_my%C5%9Bli_czy_ruminacji_natr%C4%99tnych "Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne z przewagą myśli czy ruminacji natrętnych"), a F42.1 z przewagą czynności natrętnych ( [rytuałów](/wiki/Rytua%C5%82 "Rytuał"))[\[7\]](#cite_note-icd-102-7). W [DSM-IV](/wiki/DSM-IV "DSM-IV") klasyfikowane było wśród zaburzeń lękowych[\[8\]](#cite_note-8), natomiast w [DSM-5](/wiki/DSM-5 "DSM-5") znajduje się w oddzielnym, nowym rozdziale „Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne i podobne”.

Rozpoznanie OCD należy preferować w przypadku, gdy objawy zaburzenia powstają lub utrzymują się poza [epizodem depresyjnym](/wiki/Zaburzenia_depresyjne "Zaburzenia depresyjne")\[ [potrzebny przypis](/wiki/Pomoc:Przypisy "Pomoc:Przypisy")\].

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne należy odróżnić od [osobowości anankastycznej](/wiki/Osobowo%C5%9B%C4%87_anankastyczna "Osobowość anankastyczna"). Osobowość anankastyczna charakteryzuje się poczuciem niepewności, wątpliwości, przesadną dokładnością, zaabsorbowaniem szczegółami, sprawdzaniem, ostrożnością, dążeniem do perfekcjonizmu, nadmierną skrupulatnością oraz sztywnością i uporem. Mogą występować obsesje i kompulsje, jednak nie osiągają one takiego nasilenia, jak w zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym[\[9\]](#cite_note-9).

## Epidemiologia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=1 "Edytuj sekcję: Epidemiologia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=1 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Epidemiologia")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Obsessive-compulsive_disorder_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg/350px-Obsessive-compulsive_disorder_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg.png)](/wiki/Plik:Obsessive-compulsive_disorder_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg) [Wskaźnik DALY](/wiki/Wska%C5%BAnik_DALY "Wskaźnik DALY") oszacowany dla zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych na 100 000 mieszkańców w 2004 roku.

Brak danych

<45

45–52.5

52.5–60

60–67.5

67.5–75

75–82.5

82.5–90

90–97.5

97.5–105

105–112.5

112.5–120

>120

Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne dotykają około 2,3% ludzi na jakimś etapie ich życia[\[10\]](#cite_note-10). W ciągu danego roku odsetek ludności wynosi około 1,2% i ma to miejsce na całym świecie[\[5\]](#cite_note-:17-5). Nie ma istotnych różnic w rozpowszechnieniu u kobiet i u mężczyzn[\[2\]](#cite_note-:18-2). Rzadko zdarza się, aby objawy pojawiły się po trzydziestym piątym roku życia, a połowa chorych zaczyna odczuwać objawy przed dwudziestym rokiem życia[\[5\]](#cite_note-:17-5)[\[2\]](#cite_note-:18-2). W 25% przypadków objawy zaczynają się przed 14. rokiem życia, w 80% przed 25. rokiem życia[\[11\]](#cite_note-standardy2-11).

### Towarzyszące schorzenia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=2 "Edytuj sekcję: Towarzyszące schorzenia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=2 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Towarzyszące schorzenia")\]

U osób z OCD można rozpoznać inne schorzenia, oprócz lub zamiast OCD, takie jak wspomniane wyżej [zaburzenie osobowości obsesyjno-kompulsywne](/wiki/Osobowo%C5%9B%C4%87_anankastyczna "Osobowość anankastyczna"), [zaburzenia depresyjne](/wiki/Zaburzenia_depresyjne "Zaburzenia depresyjne"), [zaburzenie dwubiegunowe](/wiki/Zaburzenia_afektywne_dwubiegunowe "Zaburzenia afektywne dwubiegunowe")[\[12\]](#cite_note-12), [zaburzenie lękowe uogólnione](/wiki/Zesp%C3%B3%C5%82_l%C4%99ku_uog%C3%B3lnionego "Zespół lęku uogólnionego"), [anoreksja](/wiki/Jad%C5%82owstr%C4%99t_psychiczny "Jadłowstręt psychiczny"), [zaburzenie lęku społecznego](/wiki/Fobia_spo%C5%82eczna "Fobia społeczna"), [bulimia](/wiki/Bulimia "Bulimia"), [zespół Tourette’a](/wiki/Zesp%C3%B3%C5%82_Tourette%E2%80%99a "Zespół Tourette’a"), [zaburzenia spektrum autyzmu](/wiki/Spektrum_zaburze%C5%84_autystycznych "Spektrum zaburzeń autystycznych"), [ADHD](/wiki/ADHD "ADHD"), [dermatillomania](/w/index.php?title=Dermatillomania&action=edit&redlink=1 "Dermatillomania (strona nie istnieje)") (patologiczne skubanie skóry), [cielesne zaburzenie dysmorficzne](/wiki/Cielesne_zaburzenie_dysmorficzne "Cielesne zaburzenie dysmorficzne") i [trichotillomania](/wiki/Trichotillomania "Trichotillomania"). Ponad 50 procent osób doświadcza skłonności [samobójczych](/wiki/Samob%C3%B3jstwo "Samobójstwo"), a 15 procent podejmuje próby samobójcze[\[13\]](#cite_note-13). Depresja, stany lękowe i wcześniejsze próby samobójcze zwiększają ryzyko przyszłych prób samobójczych[\[14\]](#cite_note-14).

Wykazano również, że jednostki z OCD cierpią na [zespół opóźnionej fazy snu](/wiki/Zesp%C3%B3%C5%82_op%C3%B3%C5%BAnionej_fazy_snu "Zespół opóźnionej fazy snu") z częstością znacznie większą niż ogół społeczeństwa[\[15\]](#cite_note-15). Ponadto ciężkie objawy OCD są systematycznie związane z poważniejszymi [zaburzeniami snu](/wiki/Zaburzenia_snu "Zaburzenia snu"). Zmniejszony całkowity czas snu i jego efektywność zostały zaobserwowane u osób z OCD, wraz z odroczonym czasem snu i zwiększoną częstością występowania zaburzeń fazy snu[\[16\]](#cite_note-16).

Osoba wykazująca objawy OCD nie musi koniecznie posiadać OCD. Zachowania, które są (lub wydają się być) obsesyjne lub kompulsywne mogą być również obecne w wielu innych schorzeniach, w tym w zaburzeniu osobowości obsesyjno-kompulsywnej (OCPD), zaburzeniu spektrum autyzmu lub zaburzeniach, gdzie [perseweracja](/wiki/Perseweracja_(psychopatologia) "Perseweracja (psychopatologia)") jest potencjalną cechą (ADHD, [PTSD](/wiki/Zesp%C3%B3%C5%82_stresu_pourazowego "Zespół stresu pourazowego") i inne)[\[17\]](#cite_note-17). Niektórym z OCD towarzyszą objawy typowe dla zespołu Tourette’a, takie jak kompulsje, które mogą przypominać [tiki](/wiki/Tik "Tik") ruchowe[\[18\]](#cite_note-18)[\[19\]](#cite_note-19).

Mit rozpowszechniony przez Zygmunta Freuda dotyczący ponadprzeciętnej inteligencji u osób z OCD został niedawno obalony[\[20\]](#cite_note-20).

## Objawy i przebieg

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=3 "Edytuj sekcję: Objawy i przebieg") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=3 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Objawy i przebieg")\]

Przebieg OCD jest przewlekły, falujący, z zaostrzeniami i poprawami. Niekiedy początek zaburzenia jest ostry (nagły). 5–10% chorych doświadcza pełnej remisji objawów, u 6–10% nie ma remisji i przebieg jest stale postępujący[\[11\]](#cite_note-standardy2-11). Osoby doświadczające obsesji i kompulsji zdają sobie sprawę z irracjonalności swoich myśli i zachowań (co różni obsesje i kompulsje od [urojeń](/wiki/Urojenia "Urojenia")), jednak z powodu lęku są one zmuszone do wykonywania określonych czynności.

### Obsesje

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=4 "Edytuj sekcję: Obsesje") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=4 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Obsesje")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Główny artykuł: [Obsesje](/wiki/Obsesje "Obsesje")._

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Zobacz też: [Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne z przewagą myśli czy ruminacji natrętnych](/wiki/Zaburzenie_obsesyjno-kompulsyjne_z_przewag%C4%85_my%C5%9Bli_czy_ruminacji_natr%C4%99tnych "Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne z przewagą myśli czy ruminacji natrętnych")._

Obsesjami nazywa się występowanie u chorego irracjonalnych myśli, które pojawiają się w świadomości automatycznie i powodują u pacjenta cierpienie oraz chęć uwolnienia się od nich. Myśli najczęściej dotyczą przemocy, religii czy seksualności, jak również dążenia do porządku (czystości) i symetrii (układaniu przedmiotów w symetryczny sposób). Innymi często pojawiającymi się myślami są te odnoszące się do zdrowia i obaw przed zakażaniem się jakąś chorobą, potrzebą zachowania nieskazitelnej czystości ciała, nieustanne myślenie, czy wszystko dopięło się na ostatni guzik (co powoduje wielokrotne, absurdalne sprawdzanie wszystkiego).

### Kompulsje

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=5 "Edytuj sekcję: Kompulsje") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=5 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Kompulsje")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Główny artykuł: [Kompulsje](/wiki/Kompulsje "Kompulsje")._

Kompulsje to czynności, które chory wykonuje w celu zapobiegnięcia jakiemuś wydarzeniu, które miałoby się dokonać, jeśli dana czynność nie zostanie wykonana.

## Przyczyny

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=6 "Edytuj sekcję: Przyczyny") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=6 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przyczyny")\]

[![Sprzątanie Wikipedii](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Broom_icon.svg/35px-Broom_icon.svg.png)](/wiki/Wikipedia:Sprz%C4%85tanie_Wikipedii "Wikipedia:Sprzątanie Wikipedii")

**Tę sekcję należy dopracować:**

_od 2019-10 → dodać [wiarygodne źródła medyczne](/wiki/Wikipedia:Wiarygodne_%C5%BAr%C3%B3d%C5%82a_(artyku%C5%82y_o_tematyce_medycznej) "Wikipedia:Wiarygodne źródła (artykuły o tematyce medycznej)") w postaci [przypisów](/wiki/Pomoc:Przypisy "Pomoc:Przypisy") (informacje medyczne muszą być poparte [dowodami naukowymi](/wiki/Evidence-based_medicine "Evidence-based medicine")),_

_od 2019-10 → zaktualizować na podstawie najświeższych informacji._

Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w [dyskusji tej sekcji](/wiki/Dyskusja:Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne "Dyskusja:Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne").

Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon [{{Dopracować}}](/wiki/Szablon:Dopracowa%C4%87 "Szablon:Dopracować") z tej sekcji.

Przyczyny nerwicy natręctw są złożone. Choroba natręctw może być wynikiem:

- doświadczeń z dzieciństwa dotyczących poczucia odpowiedzialności za zapobieganie ewentualnym zagrożeniom;
- nieprawidłowego funkcjonowania mózgu (nadaktywności niektórych jego obszarów, m.in. kory przedczołowej, jądra ogoniastego, kory okrężnej, ciała prążkowanego, zwojów podstawy). Według badań przyczynami zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego mogą być nieprawidłowości w funkcjonowaniu niektórych obszarów mózgu, a przede wszystkim: [płata czołowego](/wiki/P%C5%82at_czo%C5%82owy "Płat czołowy"), przedniej części [zakrętu obręczy](/wiki/Zakr%C4%99t_obr%C4%99czy "Zakręt obręczy") oraz [jąder podkorowych](/wiki/J%C4%85dra_podstawne "Jądra podstawne"). Kluczową rolę w [patogenezie](/wiki/Patogeneza "Patogeneza") OCD odgrywa [jądro ogoniaste](/wiki/J%C4%85dro_ogoniaste "Jądro ogoniaste"). Jedna z hipotez tłumaczy objawy zaburzenia utratą kontroli impulsów i zachowań wskutek nieprawidłowości w obrębie pętli neuronalnych obejmujących grzbietowo-boczną [korę przedczołową](/wiki/Kora_przedczo%C5%82owa "Kora przedczołowa"), jądro ogoniaste, [prążkowie](/wiki/Pr%C4%85%C5%BCkowie "Prążkowie") i [wzgórze](/wiki/Wzg%C3%B3rze_(anatomia) "Wzgórze (anatomia)") (obwodu korowo-prążkowiowo-wzgórzowo-korowego, [ang.](/wiki/J%C4%99zyk_angielski "Język angielski") _cortico-striato-thalamo-cortical circuit, CSTC_)[\[21\]](#cite_note-21)[\[22\]](#cite_note-22);
- nieprawidłowości wynikające z budowy anatomicznej lub funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego;
- czynników genetycznych[\[23\]](#cite_note-Srebnicki-23);
- istnieją przesłanki wskazujące, że nerwica natręctw może się rozwinąć w następstwie infekcji [paciorkowcami](/wiki/Paciorkowce "Paciorkowce")[\[24\]](#cite_note-Vogel-24).

## Leczenie

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=7 "Edytuj sekcję: Leczenie") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=7 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Leczenie")\]

Leczenie OCD obejmuje farmakoterapię, psychoterapię i psychoedukację. W OCD z przewagą natręctw [psychoterapia](/wiki/Psychoterapia "Psychoterapia") wydaje się mieć przewagę nad oddziaływaniami farmakologicznymi[\[11\]](#cite_note-standardy2-11). [Meta-analiza](/wiki/Metaanaliza "Metaanaliza") badań porównująca skuteczność farmakoterapii (antydepresanty) i psychoterapii (poznawcze i behawioralne) wskazała na większą efektywność tych drugich. Jednak w wielu eksperymentach badani podczas psychoterapii mieli zezwolenie na korzystanie z leków. Autorzy meta-analizy konkludują, że najbezpieczniej jest założyć, że łączenie obu form leczenia jest najbardziej efektywne[\[25\]](#cite_note-:0-25)[\[26\]](#cite_note-:13-26)[\[27\]](#cite_note-27).

### Psychoterapia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=8 "Edytuj sekcję: Psychoterapia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=8 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Psychoterapia")\]

Rekomendowaną metodą psychoterapeutyczną jest [terapia poznawczo-behawioralna](/wiki/Psychoterapia_poznawczo-behawioralna "Psychoterapia poznawczo-behawioralna") (ang. _cognitive behavioural therapy_ – CBT), a szczególnie forma zawierająca [technikę ekspozycji i powstrzymania reakcji](/w/index.php?title=Technika_ekspozycji_i_powstrzymania_reakcji&action=edit&redlink=1 "Technika ekspozycji i powstrzymania reakcji (strona nie istnieje)") (ang. _exposure with response prevention_ – ERP), która została opracowana z myślą o terapii ZOK. Metody CBT mają najlepiej udowodnioną efektywność (wiele badań z [randomizacją](/wiki/Randomizacja "Randomizacja") i kontrolą efektu [placebo](/wiki/Placebo "Placebo"))[\[25\]](#cite_note-:0-25)[\[28\]](#cite_note-:1-28)[\[29\]](#cite_note-:2-29)[\[30\]](#cite_note-:3-30)[\[31\]](#cite_note-:4-31)[\[32\]](#cite_note-:5-32)[\[33\]](#cite_note-:6-33). Terapia _stricte_ poznawcza (np. [restrukturyzacja poznawcza](/w/index.php?title=Restrukturyzacja_poznawcza&action=edit&redlink=1 "Restrukturyzacja poznawcza (strona nie istnieje)")) jest bardziej skuteczna od placebo: pomaga zmniejszać dystres, pozbywać się dysfunkcyjnych przekonań związanych z objawami i motywować do leczenia, choć ERP ma być lepsza[\[25\]](#cite_note-:0-25)[\[26\]](#cite_note-:13-26). Sama terapia behawioralna również jest efektywna: [ekspozycja](/wiki/Ekspozycja_(psychoterapia) "Ekspozycja (psychoterapia)") może być przeprowadzana w wyobraźni (przed zastosowaniem _in vivo_), ale lepiej, żeby odbywała się przy terapeucie, a nie tylko podczas zadań domowych[\[25\]](#cite_note-:0-25)[\[26\]](#cite_note-:13-26)[\[29\]](#cite_note-:2-29)[\[31\]](#cite_note-:4-31). Najprawdopodobniej grupowa wersja CBT jest efektywna, choć przydałoby się więcej badań z grupami placebo[\[34\]](#cite_note-34).

Opracowuje się programy CBT, które mogą być przeprowadzane poza gabinetem (ang. _self-help_). Programy te różnią się formą (np. książki, kursy online) i intensywnością kontaktu ze specjalistą (od braku kontaktu, poprzez kontakt ograniczony do maila, aż do wideokonferencji). Wyniki meta-analiz przedstawiają się bardzo obiecująco, ale potrzebnych jest więcej badań kontrolujących efekt placebo. Poza tym, wygląda na to, że kontakt ze specjalistą zwiększa efektywność terapii[\[35\]](#cite_note-:7-35)[\[36\]](#cite_note-:8-36)[\[37\]](#cite_note-:9-37)[\[38\]](#cite_note-:10-38)[\[39\]](#cite_note-:11-39)[\[40\]](#cite_note-:12-40).

Obiecująco przedstawiają się wstępne ustalenia z meta-analizy badań nad efektywnością [terapii metapoznawczej](/w/index.php?title=Terapia_metapoznawcza&action=edit&redlink=1 "Terapia metapoznawcza (strona nie istnieje)") (ang. _metacognitive therapy_). Badania miały charakter pilotażowy (małe grupy, brak kontroli placebo), więc do wyników należy podchodzić z dużą ostrożnością[\[41\]](#cite_note-41).

Jedną z form terapii zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego jest terapia ekspozycji i powstrzymywania reakcji, podczas której pacjent razem z terapeutą spisuje listę czynności bądź sytuacji wywołujących niepokój bądź natrętne myśli, po czym pozycjonuje je według subiektywnej skali dyskomfortu, planuje i przeprowadza ekspozycje in vivo ("w realnym życiu")[\[42\]](#cite_note-42) oraz ekspozycje wyobrażeniowe, uczy się powstrzymywać reakcje (powstrzymuje się od "zachowań lub czynności umysłowych, do których się ucieka, aby zmniejszyć wywołane obsesjami napięcie czy lęk bądź zapobiec przewidywanym negatywnym konsekwencjom"[\[43\]](#cite_note-43)), omawia zmiany nasilenia niepokoju i lęku doświadczanych podczas ekspozycji i podtrzymywania reakcji, omawia strategie, których zastosowanie ma utrzymać poprawę oraz zapobiec powtórnemu nasileniu się zaburzenia[\[44\]](#cite_note-44).

Zdarza się, że osoby cierpiące z powodu zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego minimalizują znaczenie niektórych sytuacji, umniejszają uciążliwość niektórych z objawów i twierdzą, że rytuały nie pochłaniają wcale tak dużo czasu - specjaliści wskazują na to, że taki sposób myślenia oraz zwyczaj redukowania dyskomfortu (cierpienia psychicznego) i lęku przy użyciu kompulsji podtrzymuje (nawet wzmacnia) objawy tego zaburzenia, zatem osoba cierpiąca w celu zwiększenia motywacji do leczenia może uświadomić sobie to, co tak naprawdę traci oraz wyobrazić sobie zmiany życiowe po ustąpieniu objawów[\[45\]](#cite_note-45).

### Farmakoterapia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=9 "Edytuj sekcję: Farmakoterapia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=9 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Farmakoterapia")\]

W farmakoterapii OCD zalecane są, przede wszystkim, [selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny](/wiki/Selektywne_inhibitory_zwrotnego_wychwytu_serotoniny "Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny") (SSRI), a dokładniej: [escitalopram](/wiki/Escitalopram "Escitalopram"), [fluoksetyna](/wiki/Fluoksetyna "Fluoksetyna"), [fluwoksamina](/wiki/Fluwoksamina "Fluwoksamina"), [paroksetyna](/wiki/Paroksetyna "Paroksetyna") i [sertralina](/wiki/Sertralina "Sertralina"). Lekiem drugiego rzutu ma być [klomipramina](/wiki/Klomipramina "Klomipramina") ( [TCA](/wiki/Tr%C3%B3jcykliczne_leki_przeciwdepresyjne "Trójcykliczne leki przeciwdepresyjne")), ze względu na większe ryzyko wystąpienia skutków ubocznych[\[46\]](#cite_note-46)[\[47\]](#cite_note-:14-47). Jako kolejne rekomendowane są [citalopram](/wiki/Citalopram "Citalopram") (SSRI), [wenlafaksyna](/wiki/Wenlafaksyna "Wenlafaksyna") ( [SNRI](/wiki/Inhibitory_zwrotnego_wychwytu_serotoniny_i_noradrenaliny "Inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny")) i [mirtazapina](/wiki/Mirtazapina "Mirtazapina") ( [NaSSA](/w/index.php?title=NaSSA&action=edit&redlink=1 "NaSSA (strona nie istnieje)")); w ostatniej kolejności – [fenelzyna](/wiki/Fenelzyna "Fenelzyna")[\[11\]](#cite_note-standardy2-11)[\[47\]](#cite_note-:14-47).

Efektywność SSRI jako grupy została udowodniona w randomizowanych badaniach kontrolujących efekt placebo. Najwięcej dowodów przemawia za skutecznością fluoksetyny, fluwoksaminy, paroksetyny i sertraliny. Citalopram, escitalopram i wenlafaksyna testowane były w jednym, dwóch badaniach. Dobrze udokumentowana jest też efektywność klomipraminy[\[25\]](#cite_note-:0-25)[\[26\]](#cite_note-:13-26)[\[47\]](#cite_note-:14-47). Skuteczność leków SSRI i SNRI nie zależy od nasilenia objawów ZOK[\[48\]](#cite_note-48).

Niektóre [neuroleptyki](/wiki/Leki_przeciwpsychotyczne "Leki przeciwpsychotyczne") stosowane są w leczeniu skojarzonym, w przypadku oporności na leczenie lub przy niepełnej odpowiedzi terapeutycznej. Istnieją dowody na skuteczność potencjalizacji leczenia antydepresantów [arypiprazolem](/wiki/Arypiprazol "Arypiprazol") (tylko dwa badania). Niejasna jest kwestia efektywności po dodaniu [rysperydonu](/wiki/Rysperydon "Rysperydon") (4 badania). Nie stwierdzono skuteczności potencjalizacji [olanzapiną](/wiki/Olanzapina "Olanzapina") (2 badania), [haloperydolem](/wiki/Haloperydol "Haloperydol") (1 badanie), [paliperydonem](/wiki/Paliperydon "Paliperydon") (1 badanie) i [kwetiapiną](/wiki/Kwetiapina "Kwetiapina") (4 badania)[\[49\]](#cite_note-:16-49)[\[50\]](#cite_note-:15-50)[\[51\]](#cite_note-51). Co do tej ostatniej, dwa badania mierzące efektywność w połączeniu z citalopramem wykazały skuteczność[\[52\]](#cite_note-52).

Możliwe, że połączenie SSRI i [memantyny](/wiki/Memantyna "Memantyna") daje lepsze efekty od terapii samymi antydepresantami. Choć wyniki badań są obiecujące, należy zauważyć, że grupy użyte w nich były niewielkie[\[53\]](#cite_note-53).

Trwają prace nad ustaleniem przydatności [litu](/wiki/W%C4%99glan_litu "Węglan litu") i [leków przeciwpadaczkowych](/wiki/Leki_przeciwpadaczkowe "Leki przeciwpadaczkowe") w terapii pacjentów opornych na standardowe leczenie[\[54\]](#cite_note-54).

Nie wygląda na to, by w wypadku ZOK dodatek [D-cykloseryny](/wiki/Cykloseryna "Cykloseryna") do psychoterapii opartych na [ekspozycji](/wiki/Ekspozycja_(psychoterapia) "Ekspozycja (psychoterapia)") zwiększał efektywność leczenia. Wyniki są dość niejednoznaczne – możliwe, że występuje niewielki [efekt](/wiki/Wielko%C5%9B%C4%87_efektu "Wielkość efektu")[\[55\]](#cite_note-55)[\[56\]](#cite_note-56).

### Inne metody

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=10 "Edytuj sekcję: Inne metody") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=10 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Inne metody")\]

Dobrze prezentują się wyniki meta-analiz badań nad [powtarzalną przezczaszkową stymulacją magnetyczną](/wiki/Przezczaszkowa_stymulacja_magnetyczna "Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna") (ang. _repetitive transcranial magnetic stimulation_ _–_ rTMS): terapia rTMS okazała się bardziej efektywna od terapii placebo. Jedyne ograniczenie to fakt, że w meta-analizach uwzględniano tylko krótkoterminowe skutki oddziaływań metody[\[57\]](#cite_note-57)[\[58\]](#cite_note-58).

W przypadku nieskuteczności leczenia zastosowanie znajdują metody [psychochirurgiczne](/wiki/Psychochirurgia "Psychochirurgia") ( [kapsulotomia](/wiki/Przednia_kapsulotomia "Przednia kapsulotomia"), [traktotomia podogoniasta](/w/index.php?title=Traktotomia_podogoniasta&action=edit&redlink=1 "Traktotomia podogoniasta (strona nie istnieje)"))[\[11\]](#cite_note-standardy2-11).

## Historia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=11 "Edytuj sekcję: Historia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=11 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Historia")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Wiki_letter_w.svg/20px-Wiki_letter_w.svg.png)_Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, [rozbuduj ją](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit)._

Zaburzenia te określane były dawniej jako „nerwica natręctw” i tradycyjnie zaliczane były do [zaburzeń nerwicowych](/wiki/Zaburzenia_nerwicowe "Zaburzenia nerwicowe").

Opis objawów zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego przedstawił [Jean-Étienne Dominique Esquirol](/wiki/Jean-%C3%89tienne_Dominique_Esquirol "Jean-Étienne Dominique Esquirol") w 1838 roku jako postać [monomanii](/wiki/Monomania "Monomania") pod nazwą _dèlire partiel_[\[59\]](#cite_note-59). Objawy natręctw były jednak znane od wieków, ich opisy można znaleźć w dziełach literackich. Niektóre podręczniki psychiatrii podają przykład Lady Makbet w [dramacie Williama Shakespeara](/wiki/Makbet "Makbet"), która wielokrotnie myła ręce, usiłując zmyć z nich krew i brud[\[60\]](#cite_note-CITEREFRybakowskiPilaczyńska2011416-60).

## Sztuka, rozrywka i media

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=12 "Edytuj sekcję: Sztuka, rozrywka i media") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=12 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Sztuka, rozrywka i media")\]

Filmy i programy telewizyjne często przedstawiają wyidealizowane wyobrażenia zaburzeń takich jak OCD. Reprezentacje te mogą prowadzić do zwiększenia świadomości społecznej, zrozumienia i sympatii dla takich zaburzeń[\[61\]](#cite_note-61).

- W filmie _[Lepiej być nie może](/wiki/Lepiej_by%C4%87_nie_mo%C5%BCe "Lepiej być nie może")_ (1997) aktor [Jack Nicholson](/wiki/Jack_Nicholson "Jack Nicholson") wciela się w rolę mężczyzny z OCD. Podczas całego filmu, angażuje się w rytualne zachowania (tj. kompulsje), które zakłócają jego życie interpersonalne i zawodowe, filmową reprezentację [psychopatologii](/wiki/Psychopatologia "Psychopatologia"), która trafnie przedstawia zakłócenia w funkcjonowaniu i cierpienie związane z OCD[\[62\]](#cite_note-62).
- Film _[Naciągacze](/wiki/Naci%C4%85gacze_(film_2003) "Naciągacze (film 2003)")_ (2003), wyreżyserowany przez [Ridleya Scotta](/wiki/Ridley_Scott "Ridley Scott"), przedstawia kanciarza o imieniu Roy ( [Nicolas Cage](/wiki/Nicolas_Cage "Nicolas Cage")), który ma zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. Film „rozpoczyna się od Roya w swoim domu, borykającego się z licznymi objawami obsesyjno-kompulsywnymi, które przyjmują formę potrzeby porządku i czystości oraz przymusu trzykrotnego otwierania i zamykania drzwi, przy jednoczesnym głośnym liczeniu, zanim będzie mógł przez nie przejść”[\[63\]](#cite_note-63)
- W [amerykańskim](/wiki/USA_Network "USA Network") [serialu](/wiki/Serial_telewizyjny "Serial telewizyjny") [komediodramatycznym](/wiki/Komediodramat "Komediodramat") _[Detektyw Monk](/wiki/Detektyw_Monk "Detektyw Monk")_ (2002–2009) tytułowy [Adrian Monk](/wiki/Adrian_Monk "Adrian Monk") boi się zarówno [kontaktu z ludźmi](/wiki/Fobia_spo%C5%82eczna "Fobia społeczna"), jak i [brudu](/wiki/Mizofobia "Mizofobia")[\[64\]](#cite_note-64)[\[65\]](#cite_note-65).
- Film _[Dzień świra](/wiki/Dzie%C5%84_%C5%9Bwira "Dzień świra")_ (2002) opowiada historię [Adama Miauczyńskiego](/wiki/Ada%C5%9B_Miauczy%C5%84ski "Adaś Miauczyński"), nauczyciela języka polskiego, który zmaga się z natręctwami i otaczającym go światem[\[66\]](#cite_note-66)[\[67\]](#cite_note-67).
- W filmie [Aviator](/wiki/Aviator "Aviator") (2004) [DiCaprio](/wiki/Leonardo_DiCaprio "Leonardo DiCaprio") konsultował z ekspertami od zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych, żeby lepiej pojąć chorobę, która męczyła Hughesa – wiodącą postać[\[68\]](#cite_note-68).

## Klasyfikacja ICD10

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=13 "Edytuj sekcję: Klasyfikacja ICD10") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=13 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Klasyfikacja ICD10")\]

kod ICD10nazwa choroby
[ICD-10](/wiki/Mi%C4%99dzynarodowa_Klasyfikacja_Chor%C3%B3b_ICD-10 "Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10"): [F42](https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F42)Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne
[ICD-10](/wiki/Mi%C4%99dzynarodowa_Klasyfikacja_Chor%C3%B3b_ICD-10 "Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10"): [F42.0](https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F42.0)Zaburzenie z przewagą myśli czy ruminacji natrętnych
[ICD-10](/wiki/Mi%C4%99dzynarodowa_Klasyfikacja_Chor%C3%B3b_ICD-10 "Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10"): [F42.1](https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F42.1)Zaburzenie z przewagą czynności natrętnych (rytuały)
[ICD-10](/wiki/Mi%C4%99dzynarodowa_Klasyfikacja_Chor%C3%B3b_ICD-10 "Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10"): [F42.2](https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F42.2)Myśli i czynności natrętne, mieszane

## Przypisy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=14 "Edytuj sekcję: Przypisy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=14 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przypisy")\]

01. ↑ [a](#cite_ref-:19_1-0)[b](#cite_ref-:19_1-1)[c](#cite_ref-:19_1-2)Edna B.E.B.FoaEdna B.E.B., ElnaE.YadinElnaE., Tracey K.T.K.LichnerTracey K.T.K., _Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Terapia ekspozycji i powstrzymywania reakcji. Poradnik pacjenta._ PatrycjaP.Pikiel i inni red., SylwiaS.Pikiel (tłum.), tytuł oryginału: "Treatin your OCD with exposure and response (ritual) prevention therapy. Workbook", Sopot: Gdańskie Wydawnictwa Psychologiczne sp. z o.o., 2016, s. 13, [ISBN 978-83-7489-674-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788374896740 "Specjalna:Książki/9788374896740"), druk i oprawa: Wrocławska Drukarnia Naukowa PWN,
02. ↑ [a](#cite_ref-:18_2-0)[b](#cite_ref-:18_2-1)[c](#cite_ref-:18_2-2)[d](#cite_ref-:18_2-3)[e](#cite_ref-:18_2-4)The National Institute of Mental Health (NIMH), [_Obsessive-Compulsive Disorder_](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd/index.shtml) \[online\], www.nimh.nih.gov \[dostęp 2019-10-25\].
03. [↑](#cite_ref-3)Foa E.B., Yadin E., Lichner T.K., _Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Terapia ekspozycji i powstrzymywania reakcji. Poradnik pacjenta._ P. Pikiel i inni red., S. Pikiel (tłum.), tytuł oryginału: "Treatin your OCD with exposure and response (ritual) prevention therapy. Workbook", Sopot: Gdańskie Wydawnictwa Psychologiczne sp. z o.o., 2016, s. 13-14, [ISBN 978-83-7489-674-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788374896740), druk i oprawa: Wrocławska Drukarnia Naukowa PWN.
04. [↑](#cite_ref-4)Foa E.B., Yadin E., Lichner T.K., _Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Terapia ekspozycji i powstrzymywania reakcji. Poradnik pacjenta._ P. Pikiel i inni red., S. Pikiel (tłum.), tytuł oryginału: "Treatin your OCD with exposure and response (ritual) prevention therapy. Workbook", Sopot: Gdańskie Wydawnictwa Psychologiczne sp. z o.o., 2016, s. 14, [ISBN 978-83-7489-674-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788374896740), druk i oprawa: Wrocławska Drukarnia Naukowa PWN.
05. ↑ [a](#cite_ref-:17_5-0)[b](#cite_ref-:17_5-1)[c](#cite_ref-:17_5-2)American PsychiatricA.P.Association.American PsychiatricA.P., American Psychiatric Association. DSM-5 TaskA.P.A.D.5. T.Force.American Psychiatric Association. DSM-5 TaskA.P.A.D.5. T., _Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5._, wyd. 5th ed, Arlington, VA: American Psychiatric Association, 2013, s. 237–242, [ISBN 978-0-89042-554-1](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9780890425541 "Specjalna:Książki/9780890425541"), [OCLC](/wiki/Online_Computer_Library_Center "Online Computer Library Center") [830807378](http://worldcat.org/oclc/830807378) \[dostęp 2019-10-25\].
06. [↑](#cite_ref-6)Foa E.B., Yadin E., Lichner T.K., _Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Terapia ekspozycji i powstrzymywania reakcji. Poradnik pacjenta._ P. Pikiel i inni red., S. Pikiel (tłum.), tytuł oryginału: "Treatin your OCD with exposure and response (ritual) prevention therapy. Workbook", Sopot: Gdańskie Wydawnictwa Psychologiczne sp. z o.o., 2016, s. 14, [ISBN 978-83-7489-674-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788374896740), druk i oprawa: Wrocławska Drukarnia Naukowa PWN.
07. [↑](#cite_ref-icd-102_7-0)[ICD-10. Międzynarodowa statystyczna klasyfikacja chorób i problemów zdrowotnych](https://web.archive.org/web/20200209132356/https://www.csioz.gov.pl/fileadmin/user_upload/Wytyczne/statystyka/icd10tomi_56a8f5a554a18.pdf). World Health Organization; Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia, 2008. s. 227 (231 w pliku PDF). \[dostęp 2016-06-22\]. \[zarchiwizowane z [tego adresu](https://www.csioz.gov.pl/fileadmin/user_upload/Wytyczne/statystyka/icd10tomi_56a8f5a554a18.pdf) (2020-02-09)\].
08. [↑](#cite_ref-8)[DSM-IV](http://web.archive.org/web/20150924161248/http://www.terapiacognitiva.eu/dwl/dsm5/DSM-IV.pdf). \[dostęp 2015-09-06\].
09. [↑](#cite_ref-9)Janusz Rybakowski, Ewa Pilaczyńska: Zespół natręctw (obsesyjno-kompulsyjny). W: Stanisław Pużyński, Janusz Rybakowski, Jacek Wciórka: _Psychiatria_. Wyd. 2. T. 2: Psychiatria kliniczna. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2011, s. 417-418. [ISBN 978-83-7609-106-8](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788376091068 "Specjalna:Książki/9788376091068").
10. [↑](#cite_ref-10)Wayne K.W.K.GoodmanWayne K.W.K. i inni, _Obsessive-compulsive disorder_, „The Psychiatric Clinics of North America”, 37 (3), 2014, s. 257–267, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.psc.2014.06.004](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.psc.2014.06.004), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1558-3147](http://worldcat.org/issn/1558-3147), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [25150561](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25150561) \[dostęp 2019-10-25\].
11. ↑ [a](#cite_ref-standardy2_11-0)[b](#cite_ref-standardy2_11-1)[c](#cite_ref-standardy2_11-2)[d](#cite_ref-standardy2_11-3)[e](#cite_ref-standardy2_11-4)Jerzy Landowski, Wiesław Jerzy Cubała: Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne. W: _Standardy leczenia farmakologicznego niektórych zaburzeń psychicznych_. Marek Jarema (red.). Gdańsk: ViaMedica, 2015, s. 212–223. [ISBN 978-83-7599-867-2](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788375998672 "Specjalna:Książki/9788375998672").
12. [↑](#cite_ref-12)Y.W.Y.W.ChenY.W.Y.W., S.C.S.C.DilsaverS.C.S.C., _Comorbidity for obsessive-compulsive disorder in bipolar and unipolar disorders_, „Psychiatry Research”, 59 (1–2), 1995, s. 57–64, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/0165-1781(95)02752-1](https://dx.doi.org/10.1016%2F0165-1781%2895%2902752-1), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0165-1781](http://worldcat.org/issn/0165-1781), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [8771221](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8771221) \[dostęp 2019-10-25\].
13. [↑](#cite_ref-13)Jill N.J.N.FenskeJill N.J.N., Thomas L.T.L.SchwenkThomas L.T.L., _Obsessive compulsive disorder: diagnosis and management_, „American Family Physician”, 80 (3), 2009, s. 239–245, [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1532-0650](http://worldcat.org/issn/1532-0650), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [19621834](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19621834) \[dostęp 2019-10-25\].
14. [↑](#cite_ref-14)IoannisI.AngelakisIoannisI. i inni, _Suicidality in obsessive compulsive disorder (OCD): a systematic review and meta-analysis_, „Clinical Psychology Review”, 39, 2015, s. 1–15, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.cpr.2015.03.002](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.cpr.2015.03.002), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1873-7811](http://worldcat.org/issn/1873-7811), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [25875222](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25875222) \[dostęp 2019-10-25\].
15. [↑](#cite_ref-15)JoJ.TurnerJoJ. i inni, _A prospective study of delayed sleep phase syndrome in patients with severe resistant obsessive-compulsive disorder_, „World psychiatry: official journal of the World Psychiatric Association (WPA)”, 6 (2), 2007, s. 108–111, [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1723-8617](http://worldcat.org/issn/1723-8617), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [18235868](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18235868), [PMCID](/wiki/PMCID "PMCID"): [PMC2219909](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2219909/) \[dostęp 2019-10-25\].
16. [↑](#cite_ref-16)Jessica L.J.L.PatersonJessica L.J.L. i inni, _Sleep and obsessive-compulsive disorder (OCD)_, „Sleep Medicine Reviews”, 17 (6), 2013, s. 465–474, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.smrv.2012.12.002](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.smrv.2012.12.002), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1532-2955](http://worldcat.org/issn/1532-2955), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [23499210](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23499210) \[dostęp 2019-10-25\].
17. [↑](#cite_ref-17)[_Pediatric Obsessive-Compulsive Disorder Differential Diagnoses_](https://emedicine.medscape.com/article/1826591-differential) \[online\], emedicine.medscape.com \[dostęp 2019-10-25\].
18. [↑](#cite_ref-18)Charles S.Ch.S.MansuetoCharles S.Ch.S., David J.D.J.KeulerDavid J.D.J., _Tic or compulsion?: it’s Tourettic OCD_, „Behavior Modification”, 29 (5), 2005, s. 784–799, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1177/0145445505279261](https://dx.doi.org/10.1177%2F0145445505279261), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0145-4455](http://worldcat.org/issn/0145-4455), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [16046664](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16046664) \[dostęp 2019-10-25\].
19. [↑](#cite_ref-19)International OCDI.O.FoundationInternational OCDI.O., [_OCD and Tourette Syndrome: Re-examining the Relationship_](https://iocdf.org/expert-opinions/ocd-and-tourette-syndrome/) \[online\], International OCD Foundation \[dostęp 2019-10-25\](ang.).
20. [↑](#cite_ref-20)AmitaiA.AbramovitchAmitaiA. i inni, _Meta-Analysis of Intelligence Quotient (IQ) in Obsessive-Compulsive Disorder_, „Neuropsychology Review”, 28 (1), 2018, s. 111–120, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1007/s11065-017-9358-0](https://dx.doi.org/10.1007%2Fs11065-017-9358-0), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1573-6660](http://worldcat.org/issn/1573-6660), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [28864868](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28864868) \[dostęp 2019-10-25\].
21. [↑](#cite_ref-21)S.E. Swedo, J.L. Rapoport, H. Leonard, M. Lenane i inni. _Obsessive-compulsive disorder in children and adolescents. Clinical phenomenology of 70 consecutive cases_. „Archives of General Psychiatry”. 46 (4), s. 335–341, 1989. [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [2930330](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2930330).
22. [↑](#cite_ref-22)J.L. Rapoport, S.P. Wise. _Obsessive-compulsive disorder: evidence for basal ganglia dysfunction_. „Psychopharmacology Bulletin”. 24 (3), s. 380–384, 1988. [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [3153497](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3153497).
23. [↑](#cite_ref-Srebnicki_23-0)TomaszT.SrebnickiTomaszT., [_Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne_](http://www.mp.pl/social/article/99870) \[online\], Medycyna Praktyczna, 17 kwietnia 2014 \[dostęp 2022-07-14\].
24. [↑](#cite_ref-Vogel_24-0)LaurenL.VogelLaurenL., _Growing consensus on link between strep and obsessive–compulsive disorder_, „Canadian Medical Association Journal”, 190 (3), 2018, E86–E87, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1503/cmaj.109-5545](https://dx.doi.org/10.1503%2Fcmaj.109-5545), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [29358206](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29358206), [PMCID](/wiki/PMCID "PMCID"): [PMC5780272](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5780272/) \[dostęp 2022-07-14\](ang.).
25. ↑ [a](#cite_ref-:0_25-0)[b](#cite_ref-:0_25-1)[c](#cite_ref-:0_25-2)[d](#cite_ref-:0_25-3)[e](#cite_ref-:0_25-4)PetrosP.SkapinakisPetrosP. i inni, _Pharmacological and psychotherapeutic interventions for management of obsessive-compulsive disorder in adults: a systematic review and network meta-analysis_, „The Lancet Psychiatry”, 3 (8), 2016, s. 730–739, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/s2215-0366(16)30069-4](https://dx.doi.org/10.1016%2Fs2215-0366%2816%2930069-4), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [2215-0366](http://worldcat.org/issn/2215-0366), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [27318812](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27318812), [PMCID](/wiki/PMCID "PMCID"): [PMC4967667](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4967667/).
26. ↑ [a](#cite_ref-:13_26-0)[b](#cite_ref-:13_26-1)[c](#cite_ref-:13_26-2)[d](#cite_ref-:13_26-3)Tan ShianT.S.MingTan ShianT.S., [_Network meta-analyses and treatment recommendations for obsessive-compulsive disorder_](https://www.thelancet.com/pdfs/journals/lanpsy/PIIS2215-0366(16)30281-4.pdf), „The Lancet Psychiatry”, 3 (10), 2016, s. 920–921, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/s2215-0366(16)30281-4](https://dx.doi.org/10.1016%2Fs2215-0366%2816%2930281-4), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [2215-0366](http://worldcat.org/issn/2215-0366), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [27692263](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27692263).
27. [↑](#cite_ref-27)David F.D.F.TolinDavid F.D.F., _Can Cognitive Behavioral Therapy for Anxiety and Depression Be Improved with Pharmacotherapy? A Meta-analysis_, „Psychiatric Clinics of North America”, 40 (4), 2017, s. 715–738, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.psc.2017.08.007](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.psc.2017.08.007), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0193-953X](http://worldcat.org/issn/0193-953X).
28. [↑](#cite_ref-:1_28-0)Stefan G.S.G.HofmannStefan G.S.G., Jasper A.J.J.A.J.SmitsJasper A.J.J.A.J., _Cognitive-behavioral therapy for adult anxiety disorders: a meta-analysis of randomized placebo-controlled trials_, „The Journal of Clinical Psychiatry”, 69 (4), 2008, s. 621–632, [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1555-2101](http://worldcat.org/issn/1555-2101), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [18363421](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18363421), [PMCID](/wiki/PMCID "PMCID"): [PMC2409267](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2409267/).
29. ↑ [a](#cite_ref-:2_29-0)[b](#cite_ref-:2_29-1)AIA.Rosa-AlcazarAIA. i inni, [_Psychological treatment of obsessive–compulsive disorder: a meta-analysis_](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK75441/), „Clinical Psychology Review”, 28 (8), 2008, s. 1310–1325, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.cpr.2008.07.001](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.cpr.2008.07.001), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0272-7358](http://worldcat.org/issn/0272-7358).
30. [↑](#cite_ref-:3_30-0)Rebecca E.R.E.StewartRebecca E.R.E., Dianne L.D.L.ChamblessDianne L.D.L., _Cognitive–behavioral therapy for adult anxiety disorders in clinical practice: a meta-analysis of effectiveness studies._, „Journal of Consulting and Clinical Psychology”, 77 (4), 2009, s. 595–606, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1037/a0016032](https://dx.doi.org/10.1037%2Fa0016032), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1939-2117](http://worldcat.org/issn/1939-2117).
31. ↑ [a](#cite_ref-:4_31-0)[b](#cite_ref-:4_31-1)DeanD.McKayDeanD. i inni, _Efficacy of cognitive-behavioral therapy for obsessive–compulsive disorder_, „Psychiatry Research”, 225 (3), 2015, s. 236–246, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.psychres.2014.11.058](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.psychres.2014.11.058), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0165-1781](http://worldcat.org/issn/0165-1781), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [25937054](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25937054).
32. [↑](#cite_ref-:5_32-0)Joseph K.J.K.CarpenterJoseph K.J.K. i inni, _Cognitive behavioral therapy for anxiety and related disorders: A meta-analysis of randomized placebo-controlled trials_, „Depression and Anxiety”, 35 (6), 2018, s. 502–514, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1002/da.22728](https://dx.doi.org/10.1002%2Fda.22728), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1520-6394](http://worldcat.org/issn/1520-6394), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [29451967](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29451967), [PMCID](/wiki/PMCID "PMCID"): [PMC5992015](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5992015/).
33. [↑](#cite_ref-:6_33-0)Kristen S.K.S.SpringerKristen S.K.S., Hannah C.H.C.LevyHannah C.H.C., David F.D.F.TolinDavid F.D.F., _Remission in CBT for adult anxiety disorders: a meta-analysis_, „Clinical Psychology Review”, 61, 2018, s. 1–8, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.cpr.2018.03.002](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.cpr.2018.03.002), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0272-7358](http://worldcat.org/issn/0272-7358), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [29576326](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29576326).
34. [↑](#cite_ref-34)D.D.SchwartzeD.D. i inni, _Efficacy of group psychotherapy for obsessive-compulsive disorder: A meta-analysis of randomized controlled trials_, „Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders”, 10, 2016, s. 49–61, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.jocrd.2016.05.001](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.jocrd.2016.05.001), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [2211-3649](http://worldcat.org/issn/2211-3649).
35. [↑](#cite_ref-:7_35-0)PimP.CuijpersPimP. i inni, _Computer-aided psychotherapy for anxiety disorders: a meta-analytic review_, „Cognitive Behaviour Therapy”, 38 (2), 2009, s. 66–82, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1080/16506070802694776](https://dx.doi.org/10.1080%2F16506070802694776), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [20183688](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20183688).
36. [↑](#cite_ref-:8_36-0)CatrinC.LewisCatrinC., JenniferJ.PearceJenniferJ., Jonathan I.J.I.BissonJonathan I.J.I., [_Efficacy, cost-effectiveness and acceptability of self-help interventions for anxiety disorders: systematic review_](https://www.cambridge.org/core/journals/the-british-journal-of-psychiatry/article/efficacy-costeffectiveness-and-acceptability-of-selfhelp-interventions-for-anxiety-disorders-systematic-review/9CD796B194EE3DE0FBFD59ABE0AF1D1E/core-reader), „The British Journal of Psychiatry”, 200 (1), 2012, s. 15–21, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1192/bjp.bp.110.084756](https://dx.doi.org/10.1192%2Fbjp.bp.110.084756), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0007-1250](http://worldcat.org/issn/0007-1250), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [22215865](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22215865).
37. [↑](#cite_ref-:9_37-0)Filip K.F.K.ArnbergFilip K.F.K. i inni, _Internet-delivered psychological treatments for mood and anxiety disorders: a systematic review of their efficacy, safety, and cost-effectiveness_, „ [PLOS ONE](/wiki/PLOS_One "PLOS One")”, 9 (5), 2014, e98118, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1371/journal.pone.0098118](https://dx.doi.org/10.1371%2Fjournal.pone.0098118), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1932-6203](http://worldcat.org/issn/1932-6203), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [24844847](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24844847), [PMCID](/wiki/PMCID "PMCID"): [PMC4028301](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4028301/).
38. [↑](#cite_ref-:10_38-0)AndreaA.PozzaAndreaA. i inni, _Computer-delivered cognitive-behavioural treatments for obsessive compulsive disorder: preliminary meta-analysis of randomized and non-randomized effectiveness trials_, „The Cognitive Behaviour Therapist”, 7, 2014, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1017/S1754470X1400021X](https://dx.doi.org/10.1017%2FS1754470X1400021X), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1754-470X](http://worldcat.org/issn/1754-470X).
39. [↑](#cite_ref-:11_39-0)DavideD.DettoreDavideD., AndreaA.PozzaAndreaA., GerhardG.AnderssonGerhardG., _Efficacy of technology-delivered Cognitive Behavioural Therapy for OCD versus control conditions, and in comparison with therapist-administered CBT: meta-analysis of randomized controlled trials_, „Cognitive Behaviour Therapy”, 44 (3), 2015, s. 190–211, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1080/16506073.2015.1005660](https://dx.doi.org/10.1080%2F16506073.2015.1005660), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [25705787](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25705787).
40. [↑](#cite_ref-:12_40-0)Caitlin P.C.P.PearcyCaitlin P.C.P. i inni, _A systematic review and meta-analysis of self-help therapeutic interventions for obsessive–compulsive disorder: Is therapeutic contact key to overall improvement?_, „Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry”, 51, 2016, s. 74–83, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.jbtep.2015.12.007](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.jbtep.2015.12.007), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0005-7916](http://worldcat.org/issn/0005-7916), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [26794856](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26794856).
41. [↑](#cite_ref-41)RaminR.SadeghiRaminR. i inni, _A systematic review and meta-analysis on controlled treatment trials of metacognitive therapy for anxiety disorders_, „Journal of Research in Medical Sciences”, 20 (9), 2015, s. 901–909, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.4103/1735-1995.170632](https://dx.doi.org/10.4103%2F1735-1995.170632), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [26759579](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26759579), [PMCID](/wiki/PMCID "PMCID"): [PMC4696377](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4696377/).
42. [↑](#cite_ref-42)Foa E.B., Yadin E., Lichner T.K., _Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Terapia ekspozycji i powstrzymywania reakcji. Poradnik pacjenta._ P. Pikiel i inni red., S. Pikiel (tłum.), tytuł oryginału: "Treatin your OCD with exposure and response (ritual) prevention therapy. Workbook", Sopot: Gdańskie Wydawnictwa Psychologiczne sp. z o.o., 2016, s. 15, [ISBN 978-83-7489-674-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788374896740), druk i oprawa: Wrocławska Drukarnia Naukowa PWN.
43. [↑](#cite_ref-43)Foa E.B., Yadin E., Lichner T.K., _Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Terapia ekspozycji i powstrzymywania reakcji. Poradnik pacjenta._ P. Pikiel i inni red., S. Pikiel (tłum.), tytuł oryginału: "Treatin your OCD with exposure and response (ritual) prevention therapy. Workbook", Sopot: Gdańskie Wydawnictwa Psychologiczne sp. z o.o., 2016, s. 15, [ISBN 978-83-7489-674-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788374896740), druk i oprawa: Wrocławska Drukarnia Naukowa PWN.
44. [↑](#cite_ref-44)Foa E.B., Yadin E., Lichner T.K., _Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Terapia ekspozycji i powstrzymywania reakcji. Poradnik pacjenta._ P. Pikiel i inni red., S. Pikiel (tłum.), tytuł oryginału: "Treatin your OCD with exposure and response (ritual) prevention therapy. Workbook", Sopot: Gdańskie Wydawnictwa Psychologiczne sp. z o.o., 2016, s. 15, [ISBN 978-83-7489-674-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788374896740), druk i oprawa: Wrocławska Drukarnia Naukowa PWN.
45. [↑](#cite_ref-45)Foa E.B., Yadin E., Lichner T.K., _Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Terapia ekspozycji i powstrzymywania reakcji. Poradnik pacjenta._ P. Pikiel i inni red., S. Pikiel (tłum.), tytuł oryginału: "Treatin your OCD with exposure and response (ritual) prevention therapy. Workbook", Sopot: Gdańskie Wydawnictwa Psychologiczne sp. z o.o., 2016, s. 22, [ISBN 978-83-7489-674-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788374896740), druk i oprawa: Wrocławska Drukarnia Naukowa PWN.
46. [↑](#cite_ref-46)J.E. Grant. _Clinical practice: Obsessive-compulsive disorder_. „N Engl J Med”. 371 (7), s. 646–653, 2014. [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1056/NEJMcp1402176](https://doi.org/10.1056/NEJMcp1402176). [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [25119610](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25119610).
47. ↑ [a](#cite_ref-:14_47-0)[b](#cite_ref-:14_47-1)[c](#cite_ref-:14_47-2)BorwinB.BandelowBorwinB. i inni, _World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP) Guidelines for the Pharmacological Treatment of Anxiety, Obsessive-Compulsive and Post-Traumatic Stress Disorders – First Revision_, „The World Journal of Biological Psychiatry”, 9 (4), 2008, s. 248–312, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1080/15622970802465807](https://dx.doi.org/10.1080%2F15622970802465807).
48. [↑](#cite_ref-48)Ymkje Anna deY.A.VriesYmkje Anna deY.A. i inni, _Initial severity and antidepressant efficacy for anxiety disorders, obsessive-compulsive disorder, and posttraumatic stress disorder: an individual patient data meta-analysis_, „Depression and Anxiety”, 35 (6), 2018, s. 515–522, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1002/da.22737](https://dx.doi.org/10.1002%2Fda.22737), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1091-4269](http://worldcat.org/issn/1091-4269), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [29659102](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29659102).
49. [↑](#cite_ref-:16_49-0)M. Dold, M. Aigner, R. Lanzenberger, S. Kasper. _Antipsychotic augmentation of serotonin reuptake inhibitors in treatment-resistant obsessive-compulsive disorder: a meta-analysis of double-blind, randomized, placebo-controlled trials_. „Int J Neuropsychopharmacol”. 16 (3), s. 557–574, 2013. [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1017/S1461145712000740](https://doi.org/10.1017/S1461145712000740). [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [22932229](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22932229).
50. [↑](#cite_ref-:15_50-0)D. Veale, S. Miles, N. Smallcombe, H. Ghezai i inni. _Atypical antipsychotic augmentation in SSRI treatment refractory obsessive-compulsive disorder: a systematic review and meta-analysis_. „BMC Psychiatry”. 14, s. 317, 2014. [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1186/s12888-014-0317-5](https://doi.org/10.1186/s12888-014-0317-5). [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [25432131](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25432131). [PMCID](/wiki/PMCID "PMCID"): [PMC4262998](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4262998/).
51. [↑](#cite_ref-51)M.M.DoldM.M., M.M.AignerM.M., S.S.KasperS.S., _P.4.d.003 – augmentation of serotonin reuptake inhibitors with antipsychotic drugs in treatment-resistant obsessive-compulsive disorder: a meta-analysis_, „European Neuropsychopharmacology”, 27, 2017, S1004–S1005, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/s0924-977x(17)31764-9](https://dx.doi.org/10.1016%2Fs0924-977x%2817%2931764-9), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0924-977X](http://worldcat.org/issn/0924-977X).
52. [↑](#cite_ref-52)Alicia RuelazA.R.MaherAlicia RuelazA.R. i inni, [_Efficacy and comparative effectiveness of atypical antipsychotic medications for off-label uses in adults. A systematic review and meta-analysis._](http://web.archive.org/web/20180701222320/https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/1104423), „ [Journal of the American Medical Association](/wiki/Journal_of_the_American_Medical_Association "Journal of the American Medical Association")”, 306 (12), 2011, s. 1359–1369, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1001/jama.2011.1360](https://dx.doi.org/10.1001%2Fjama.2011.1360), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0098-7484](http://worldcat.org/issn/0098-7484), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [21954480](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21954480) \[zarchiwizowane z [adresu](https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/1104423) 2018-07-01\].
53. [↑](#cite_ref-53)TaroT.KishiTaroT., YukiY.MatsudaYukiY., NakaoN.IwataNakaoN., _Combination therapy of serotonin reuptake inhibitors and memantine for obsessive–compulsive disorder: a meta-analysis of double-blind, randomized, placebo-controlled trials_, „Journal of Alzheimer’s Disease”, 64 (1), 2018, s. 43–48, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.3233/jad-180237](https://dx.doi.org/10.3233%2Fjad-180237), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1387-2877](http://worldcat.org/issn/1387-2877), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [29865079](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29865079).
54. [↑](#cite_ref-54)R.R.SoleimaniR.R. i inni, _Protocol for a systematic review and meta-analysis of lithium, anticonvulsive or atypical antipsychotic drugs for treatment of refractory obsessive-compulsive disorder_, „Journal of Medicine and Life”, 10 (4), 2017, s. 208–215, [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1844-3117](http://worldcat.org/issn/1844-3117), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [29362595](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29362595), [PMCID](/wiki/PMCID "PMCID"): [PMC5771250](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5771250/).
55. [↑](#cite_ref-55)Joseph F.J.F.McGuireJoseph F.J.F. i inni, [_A meta-analysis of D-cycloserine in exposure-based treatment_](http://www.psychiatrist.com/jcp/article/pages/2017/v78n02/v78n0211.aspx), „The Journal of Clinical Psychiatry”, 78 (02), 2016, s. 196–206, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.4088/jcp.15r10334](https://dx.doi.org/10.4088%2Fjcp.15r10334), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0160-6689](http://worldcat.org/issn/0160-6689), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [27314661](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27314661), [PMCID](/wiki/PMCID "PMCID"): [PMC5967394](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5967394/).
56. [↑](#cite_ref-56)DavidD.Mataix-ColsDavidD. i inni, [_D-cycloserine augmentation of exposure-based Cognitive Behavior Therapy for anxiety, obsessive-compulsive, and posttraumatic stress disorders_](http://web.archive.org/web/20190703172103/https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/fullarticle/2599177), „JAMA Psychiatry”, 74 (5), 2017, s. 501, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1001/jamapsychiatry.2016.3955](https://dx.doi.org/10.1001%2Fjamapsychiatry.2016.3955), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [2168-622X](http://worldcat.org/issn/2168-622X), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [28122091](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28122091) \[zarchiwizowane z [adresu](https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/fullarticle/2599177) 2019-07-03\].
57. [↑](#cite_ref-57)Marcelo T.M.T.BerlimMarcelo T.M.T., Nicholas H.N.H.NeufeldNicholas H.N.H., Frederique Van denF.V.EyndeFrederique Van denF.V., _Repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS) for obsessive–compulsive disorder (OCD): An exploratory meta-analysis of randomized and sham-controlled trials_, „Journal of Psychiatric Research”, 47 (8), 2013, s. 999–1006, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.jpsychires.2013.03.022](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.jpsychires.2013.03.022), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0022-3956](http://worldcat.org/issn/0022-3956), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [23615189](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23615189).
58. [↑](#cite_ref-58)Dong-DongD.D.ZhouDong-DongD.D. i inni, _An updated meta-analysis: Short-term therapeutic effects of repeated transcranial magnetic stimulation in treating obsessive-compulsive disorder_, „Journal of Affective Disorders”, 215, 2017, s. 187–196, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.jad.2017.03.033](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.jad.2017.03.033), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0165-0327](http://worldcat.org/issn/0165-0327), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [28340445](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28340445).
59. [↑](#cite_ref-59)G.E. Berrios. _Obsessive-compulsive disorder: its conceptual history in France during the 19th century_. „Comprehensive Psychiatry”. 30 (4), s. 283–295, 1989. [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [2667880](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2667880).
60. [↑](#cite_ref-CITEREFRybakowskiPilaczyńska2011416_60-0)[Rybakowski i Pilaczyńska 2011 ↓](#CITEREFRybakowskiPilaczyńska2011), s. 416.
61. [↑](#cite_ref-61)Francine R.F.R.GoldbergFrancine R.F.R., [_Turn Box Office Movies Into Mental Health Opportunities: A Literature Review and Resource Guide for Clinicians and Educators_](http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.553.1395&rep=rep1&type=pdf) \[online\], 8 lipca 2011 \[dostęp 2019-10-25\].
62. [↑](#cite_ref-62)[_Is This “As Good as It Gets?”: Popular Media’s Representation of OCD_](https://mghocd.org/as-good-as-it-gets/) \[online\], OCD & Related Disorders Program, 5 października 2012 \[dostęp 2019-10-25\](ang.).
63. [↑](#cite_ref-63)[_Matchstick Men_](https://web.archive.org/web/20150222173938/http://www.rcpsych.ac.uk/mentalhealthinfo/mindsonfilmblog/matchstickmen.aspx) \[online\], www.rcpsych.ac.uk/, 22 lutego 2015 \[dostęp 2019-10-25\] \[zarchiwizowane z [adresu](http://www.rcpsych.ac.uk/mentalhealthinfo/mindsonfilmblog/matchstickmen.aspx) 2015-02-22\].
64. [↑](#cite_ref-64)SusanS.StewartSusanS., [_Tony Shalhoub – Monk – Television_](https://www.nytimes.com/2007/09/16/arts/television/16stew.html), „ [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times "The New York Times")”, 16 września 2007, [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0362-4331](http://worldcat.org/issn/0362-4331) \[dostęp 2019-10-25\](ang.). Brak numerów stron w czasopiśmie
65. [↑](#cite_ref-65)[_WHAT IS OCD?_](https://web.archive.org/web/20081217130053/http://www.usanetwork.com/series/monk/community/ocd/index.html) \[online\], usanetwork.com, 17 grudnia 2008 \[dostęp 2019-10-25\] \[zarchiwizowane z [adresu](http://www.usanetwork.com/series/monk/community/ocd/index.html) 2008-12-17\], Cytat: Obsessive-Compulsive Disorder is familiar to us through the character of Adrian Monk, who faces a daily struggle with his obsessions and compulsions. Although a fictional character, Monk’s plight is a reality for nearly 6 million Americans who suffer from OCD..
66. [↑](#cite_ref-66)AdamA.JanusAdamA., [_Nie tylko drżenie rąk, czyli o neurotyzmie na przykładzie nerwicy natręctw._](http://www.psychologia.net.pl/artykul.php?level=353) \[online\], www.psychologia.net.pl, 1 czerwca 2008 \[dostęp 2020-12-15\].
67. [↑](#cite_ref-67)MonikaM.PiorunMonikaM., [_„Dzień Świra” w czasach zarazy, czyli dlaczego co czwarty Polak podczas pandemii walczy z nerwicą?_](https://natemat.pl/326145,nerwica-przyczyny-i-objawy-zaburzen-lekowych-w-czasie-pandemii-covid-19) \[online\], naTemat, 14 listopada 2020 \[dostęp 2020-12-15\].
68. [↑](#cite_ref-68)l, [_Aviator_](https://fdb.pl/film/1654-aviator) \[online\], fdb.pl \[dostęp 2021-09-19\].

## Bibliografia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=15 "Edytuj sekcję: Bibliografia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=15 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Bibliografia")\]

- Janusz Rybakowski, Ewa Pilaczyńska: Zespół natręctw (obsesyjno-kompulsyjny). W: Adam Bilikiewicz, Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka, Janusz Rybakowski: _Psychiatria_. T. 2. Wrocław: Urban & Parner, 2011, s. 416–427. [ISBN 978-83-7609-106-8](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788376091068 "Specjalna:Książki/9788376091068").
- R.E. Hales, S.C. Yudofsky, G.O. Gabbard: _Psychiatria tom II_. Warszawa: MediPage, 2012, s. 265–282. [ISBN 978-83-61104-30-8](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788361104308 "Specjalna:Książki/9788361104308").

## Linki zewnętrzne

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&veaction=edit&section=16 "Edytuj sekcję: Linki zewnętrzne") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&action=edit&section=16 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Linki zewnętrzne")\]

- [Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne](https://terapiacentrum.pl/nerwica-natrectw)

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Star_of_life.svg/20px-Star_of_life.svg.png)[Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii](/wiki/Wikipedia:Zastrze%C5%BCenia_dotycz%C4%85ce_poj%C4%99%C4%87_medycznych "Wikipedia:Zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych").

[Kontrola autorytatywna](/wiki/Kontrola_autorytatywna "Kontrola autorytatywna") ([zaburzenia lękowe](/wiki/Zaburzenia_l%C4%99kowe "Zaburzenia lękowe")):

- [LCCN](/wiki/Library_of_Congress_Control_Number "Library of Congress Control Number"): [sh85093751](http://lccn.loc.gov/sh85093751)
- [GND](/wiki/Gemeinsame_Normdatei "Gemeinsame Normdatei"): [4234004-4](http://d-nb.info/gnd/4234004-4)
- [NDL](https://de.wikipedia.org/wiki/Web_NDL_Authorities "de:Web NDL Authorities"): [00991324](http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/00991324)
- [BnF](/wiki/Biblioth%C3%A8que_nationale "Bibliothèque nationale"): [11965113x](http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11965113x)
- [BNCF](/wiki/Centralna_Biblioteka_Narodowa_we_Florencji "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji"): [24276](http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id=24276)
- [NKC](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Republiki_Czeskiej "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej"): [ph123614](http://aut.nkp.cz/ph123614)
- [J9U](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Izraela "Biblioteka Narodowa Izraela"): [987007541119305171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007541119305171)
- [LNB](/wiki/Biblioteka_Narodowa_%C5%81otwy "Biblioteka Narodowa Łotwy"): [000100330](https://kopkatalogs.lv/F?func=direct&local_base=lnc10&doc_number=000100330&P_CON_LNG=ENG)

[Encyklopedie internetowe](/wiki/Encyklopedia_internetowa "Encyklopedia internetowa"):

- [Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica"): [science/obsessive-compulsive-disorder](https://www.britannica.com/science/obsessive-compulsive-disorder)
- [Universalis](https://www.wikidata.org/wiki/Property:P3219 "d:Property:P3219"): [psychologie-clinique-des-troubles-obsessionnels-compulsifs](https://www.universalis.fr/encyclopedie/psychologie-clinique-des-troubles-obsessionnels-compulsifs/)
- [DSDE](/wiki/Den_Store_Danske_Encyklop%C3%A6di "Den Store Danske Encyklopædi"): [OCD](https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?p=8313&url_prefix=https://denstoredanske.lex.dk/&id=OCD)

Źródło: „ [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Zaburzenia\_obsesyjno-kompulsyjne&oldid=73612830](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&oldid=73612830)”

[Kategoria](/wiki/Specjalna:Kategorie "Specjalna:Kategorie"):

- [Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne](/wiki/Kategoria:Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne "Kategoria:Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne")

Ukryte kategorie:

- [Szablon cytowania używa pól opisowych](/wiki/Kategoria:Szablon_cytowania_u%C5%BCywa_p%C3%B3l_opisowych "Kategoria:Szablon cytowania używa pól opisowych")
- [Szablon cytowania zamienił nazwę czasopisma](/wiki/Kategoria:Szablon_cytowania_zamieni%C5%82_nazw%C4%99_czasopisma "Kategoria:Szablon cytowania zamienił nazwę czasopisma")
- [Uniwersalny szablon cytowania – brak strony](/wiki/Kategoria:Uniwersalny_szablon_cytowania_%E2%80%93_brak_strony "Kategoria:Uniwersalny szablon cytowania – brak strony")
- [Strony używające magicznych linków ISBN](/wiki/Kategoria:Strony_u%C5%BCywaj%C4%85ce_magicznych_link%C3%B3w_ISBN "Kategoria:Strony używające magicznych linków ISBN")
- [Artykuły z brakującymi przypisami od 2019-10](/wiki/Kategoria:Artyku%C5%82y_z_brakuj%C4%85cymi_przypisami_od_2019-10 "Kategoria:Artykuły z brakującymi przypisami od 2019-10")
- [Układ wielokolumnowy z szerokością w niezalecanych jednostkach](/wiki/Kategoria:Uk%C5%82ad_wielokolumnowy_z_szeroko%C5%9Bci%C4%85_w_niezalecanych_jednostkach "Kategoria:Układ wielokolumnowy z szerokością w niezalecanych jednostkach")
- [Artykuły medyczne wymagające dodania wiarygodnych źródeł](/wiki/Kategoria:Artyku%C5%82y_medyczne_wymagaj%C4%85ce_dodania_wiarygodnych_%C5%BAr%C3%B3de%C5%82 "Kategoria:Artykuły medyczne wymagające dodania wiarygodnych źródeł")
- [Artykuły wymagające aktualizacji](/wiki/Kategoria:Artyku%C5%82y_wymagaj%C4%85ce_aktualizacji "Kategoria:Artykuły wymagające aktualizacji")
- [Zalążki sekcji artykułów](/wiki/Kategoria:Zal%C4%85%C5%BCki_sekcji_artyku%C5%82%C3%B3w "Kategoria:Zalążki sekcji artykułów")

- Tę stronę ostatnio edytowano 25 kwi 2024, 20:09.
- Tekst udostępniany na [licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl), z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o [warunkach korzystania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Terms_of_Use/pl).

- [Polityka prywatności](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność](/wiki/Wikipedia:Korzystasz_z_Wikipedii_tylko_na_w%C5%82asn%C4%85_odpowiedzialno%C5%9B%C4%87)
- [Powszechne Zasady Postępowania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Dla deweloperów](https://developer.wikimedia.org)
- [Statystyki](https://stats.wikimedia.org/#/pl.wikipedia.org)
- [Komunikat na temat ciasteczek](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Wersja mobilna](//pl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Zaburzenia_obsesyjno-kompulsyjne&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)