Teatr antyczny ma korzenie religijne. W pewnym sensie wyrasta z ...
Grecki teatr antyczny korzeniami sięga misteriów religijnych łączących się ze świętem, tańcem i ekstazą. Mowa o Dionizjach, uroczystościach ku ...
starożytni Rzymianie
Warto w tym miejscu wspomnieć, że kamienne teatry greckie miały zdumiewającą wręcz akustykę. Kwestie aktorów były doskonale słyszalne nawet na najdalszych miejscach w ostatnich rzędach, mimo wielotysięcznej widowni. Teatr Dionizosa stał się wzorem dla innych konstrukcji tego rodzaju wznoszonych potem w rozległych obszarach zdominowanych przez kulturę grecką. Potem z koncepcji tej skorzystali <anchor>starożytni Rzymianie</anchor>. W kręgu Morza Śródziemnego powstało bardzo wiele amfiteatrów, a ruiny wielu z nich możemy podziwiać po dziś dzień.
Osiągnięcia starożytnego Rzymu. Co pozostawili po sobie antyczni Rzymianie? | National Geographic
Osiągnięcia starożytnego Rzymu. Co pozostawili po sobie antyczni Rzymianie? \| National Geographic

[Przełącz popup main-navigation](#main-navigation-popup)

[![](https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/logo-ng-primary-25-lat-8134cce.png?quality=90&resize=120,44)](https://www.national-geographic.pl)

- [Sklep](https://kultowy.pl/prasa/national-geographic "Sklep")
- [Newsletter](/newsletter/ "Newsletter")
- [Go Poland](/gopoland/ "Go Poland")
- [Cuda Polski](/cuda-polski/ "Cuda Polski")
- [Wielki Konkurs Fotograficzny](https://wkf.national-geographic.pl/?utm_source=ng&utm_medium=banner&utm_campaign=ng_wkf_links&utm_content=ng_quick_links "Wielki Konkurs Fotograficzny")
- [Polecane](/polecane/ "Polecane")

[Przełącz popup search](#search-popup)

[![](https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/logo-ng-primary-25-lat-8134cce.png?quality=90&resize=265,97)](https://www.national-geographic.pl)

- [NATIONAL GEOGRAPHIC](/ "NATIONAL GEOGRAPHIC")


- Wróć doMenu główne
- [NAUKA](/nauka/ "NAUKA")
- [LUDZIE](/ludzie/ "LUDZIE")
- [TECHNOLOGIA](/technologia/ "TECHNOLOGIA")
- [PRZYRODA](/przyroda/ "PRZYRODA")
- [HISTORIA](/historia/ "HISTORIA")
- [KOSMOS](/kosmos/ "KOSMOS")
- [FOTOGRAFIA](/fotografia/ "FOTOGRAFIA")

- [TRAVELER](/traveler/ "TRAVELER")


- Wróć doMenu główne
- [KIERUNKI](/traveler/kierunki/ "KIERUNKI")
- [ADVENTURE](/traveler/adventure/ "ADVENTURE")
- [PORADY](/traveler/porady/ "PORADY")
- [TEST TRAVELERA](/traveler/test-travelera/ "TEST TRAVELERA")
- [SMAKI ŚWIATA](/traveler/smaki-swiata/ "SMAKI ŚWIATA")

- [25 LAT NAT GEO](/tag/ng25/ "25 LAT NAT GEO")
- [PODCASTY](/podcasty/ "PODCASTY")
- [Sklep](https://kultowy.pl/prasa/national-geographic "Sklep")
- [Newsletter](/newsletter/ "Newsletter")
- [Go Poland](/gopoland/ "Go Poland")
- [Cuda Polski](/cuda-polski/ "Cuda Polski")
- [Wielki Konkurs Fotograficzny](https://wkf.national-geographic.pl/?utm_source=ng&utm_medium=banner&utm_campaign=ng_wkf_links&utm_content=ng_quick_links "Wielki Konkurs Fotograficzny")
- [Polecane](/polecane/ "Polecane")

Search

- [Strona główna](https://www.national-geographic.pl:443)
- [Historia](https://www.national-geographic.pl/historia/)
- Osiągnięcia starożytnego Rzymu. Co pozostawili po sobie antyczni Rzymianie?

# Osiągnięcia starożytnego Rzymu. Co pozostawili po sobie antyczni Rzymianie?

Czy osiągnięcia starożytnego Rzymu mają wpływ na życie współczesnych ludzi? Co nasza cywilizacja zawdzięcza ideom i wynalazkom wprowadzonym dopiero przez starożytny Rzym?

![Osiągnięcia starożytnego Rzymu](https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/osiagniecia-starozytnego-rzymu-d1ca0f3.jpg?quality=90&resize=980,654)

Osiągnięcia starożytnego Rzymu. Co pozostawili po sobie antyczni Rzymianie? Fot. Matteo Colombo/Getty Images

- [Stanisław Szklarek](/author/sszklarek/)

Opublikowano: 26.10.2022, 13:41

- [Udostępnij na facebook](https://www.facebook.com/sharer.php?u=https://www.national-geographic.pl/historia/rzymianie-tworcy-morskiej-potegi-handlowej-i-modelu-politycznego-wszech-czasow/)
- [Udostępnij na twitter](https://twitter.com/intent/tweet?text=Osi%C4%85gni%C4%99cia%20staro%C5%BCytnego%20Rzymu.%20Co%20pozostawili%20po%20sobie%20antyczni%20Rzymianie%3F%0A%0A&url=https://www.national-geographic.pl/historia/rzymianie-tworcy-morskiej-potegi-handlowej-i-modelu-politycznego-wszech-czasow/)
- [E-mail do przyjaciela](mailto:?subject=&body=%0A%0Ahttps://www.national-geographic.pl/historia/rzymianie-tworcy-morskiej-potegi-handlowej-i-modelu-politycznego-wszech-czasow/)

#### W tym artykule:

1. [Znaczenie komunikacji w rozwoju cywilizacji](#Znaczenie+komunikacji+w+rozwoju+cywilizacji)
2. [Informacje wyczytane ze śmieci](#Informacje+wyczytane+ze+%C5%9Bmieci)
3. [Prawo rzymskie](#Prawo+rzymskie)
4. [Osiągnięcia starożytnych Rzymian w inżynierii i budownictwie](#Osi%C4%85gni%C4%99cia+staro%C5%BCytnych+Rzymian+w+in%C5%BCynierii+i+budownictwie)
5. [Kolejne osiągnięcie starożytnego Rzymu – pismo naszych czasów](#Kolejne+osi%C4%85gni%C4%99cie+staro%C5%BCytnego+Rzymu+%E2%80%93+pismo+naszych+czas%C3%B3w)
6. [Kalendarz juliański – wynalazek rzymski czy grecki?](#Kalendarz+julia%C5%84ski+%E2%80%93+wynalazek+rzymski+czy+grecki%3F)
7. [Osiągnięcia starożytnego Rzymu w punktach – podsumowanie:](#Osi%C4%85gni%C4%99cia+staro%C5%BCytnego+Rzymu+w+punktach+%E2%80%93+podsumowanie%3A)

Reklama

Bez wynalazków, pozostawionych przez starożytny Rzym, nasz świat by się rozpadł. **Osiągnięcia starożytnych Rzymian** stworzyły również bazę pod europejską literaturę i nowożytne kodeksy prawne. Dodatkowo współczesne języki romańskie, czyli m.in. język francuski, hiszpański i włoski są w dużej mierze zniekształceniem łaciny, z której się wywodzą.

## Znaczenie komunikacji w rozwoju cywilizacji

Kultura rzymska zawdzięcza gwałtowny rozwój świetnie zorganizowanej infrastrukturze komunikacyjnej. Sieć dróg kamiennych ( [niektóre przetrwały do dzisiaj](https://www.national-geographic.pl/historia/drogi-rzymskie-kto-je-budowal-i-gdzie-mozna-zobaczyc-starozytne-drogi/)), szlaków morskich i rozwinięta administracja pozwalały na szybkie przemieszczanie się do najdalszych zakątków imperium.

### Morze Śródziemne i doskonale rozwinięta żegluga

Imperium rzymskie powstało wokół basenu Morza Śródziemnego. My traktujemy morze jako barierę, która dzieli lądy i ludzi, podczas gdy dla Rzymian był ten akwen dogodną arterią komunikacyjną. Rzymianie stworzyli niespotykaną dotąd **globalną pajęczynę morskich szlaków**. – Umiejętność zorganizowania handlu morskiego na tak wielką skalę była czymś niespotykanym – mówi Michele Stefanile, archeolog z Wydziału Azji, Afryki i Morza Śródziemnego Uniwersytetu w Neapolu. – Co prawda Fenicjanie i Grecy już stulecia wcześniej wytyczyli długodystansowe morskie szlaki, jednak tylko mieszkańcom imperium udało się stworzyć wszechstronny i nad wyraz efektywny system wodnych powiązań handlowych. – Właściciele statków byli w stanie zaopatrywać swoje prawdziwe megalopolis, czyli Wieczne Miasto, w żywność, sprowadzając dobra z odległych rynków.

**Co sprowadzano ze wszystkich zakątków starożytnego Rzymu?**

- z Hiszpanii – wina, oliwy, srebro a także popularny czerwony barwnik,
- z Sycylii, Egiptu i Mauretanii – zboże,
- z Galii i Germanii – wina, wyroby rzemieślnicze i ceramika,
- z Syrii – materiały szklane i naczynia,
- z Babilonii – luksusowe szaty,
- z terenów dzisiejszej Arabii – kadzidła,
- z wyspy Delos – niewolników

Natomiast trzeba pamiętać, że typowy mieszkaniec Italii zajmował się przede wszystkim rolnictwem. **Obieg towarów miał głównie wymiar jednostronny**. Podbite prowincje musiały zaopatrywać Rzym w bezpłatne kontrybucje. Jedynym ważnym ośrodkiem eksportowania towarów na prowincję było miasto Kapua, z którego wywożono brązy i oliwę.

Starożytny Rzym prowadził równocześnie handel z innymi cywilizacjami. Po wygranych wojnach z Kartaginą państwa zagwarantowało sobie hegemonię w handlu dalekosiężnym.

**Z kim handlowano poza granicami Rzymu i co stamtąd sprowadzano?**

- Indie – przywożono pieprz, korzenie, pachnidła, drogie kamienie i muśliny; dostarczając w zamian miedź, cynę, szkło i tkaniny wełniane,
- Tereny nadbałtyckie – silne kontakty, sprowadzano m.in. bursztyn,
- Chiny – sporadyczne kontakty przynosiły Rzymowi artykuły luksusowe: drogie kamienie, kość słoniową, perły i jedwab chiński.

**Cały świat dzięki Rzymowi spotykał się w granicach Morza Śródziemnego**

Wystarczy się przejść po placu Korporacji w starożytnym porcie Ostii, by wyobrazić sobie potęgę tego systemu. W jednym miejscu zgromadziły się biura kompanii morskich, każde reprezentujące flotę i rodzaj działalności pod własnym logo w formie mozaiki. Związki Rzymian z morzem obrodziły monumentalną architekturą. Powstały porty z cementowymi nabrzeżami.

![](https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b8fd3ea6228071f380c5accabe7b2b17deb9f471-8c61b18.jpg?quality=90&fit=700,479)

Mozaika z czasów rzymskich z Kartaginy. Fot. PHAS/Universal Images Group via Getty Images

## Informacje wyczytane ze śmieci

Skalę wodnych koneksji poznajemy nie tylko przez pryzmat pozostałości dróg, portów i wraków łodzi, ale też przez ogromną górę śmieci.

W centrum Wiecznego Miasta wznosi się niemałe wzniesienie. Jest one zbudowane ze skorup amfor. Jak powstała? Otóż podstawą diety Rzymian była oliwa z oliwek. W milionowej metropolii każdego dnia spożywano olbrzymie jej ilości dostarczane w glinianych amforach. Były one naczyniami jednorazowymi, więc po zużyciu oliwy trafiały na wysypisko. Każde z tych naczyń nosiło jednak znak producenta. Dzięki symbolom, które przetrwały wśród odpadów, można odtworzyć sieć dostawców bezcennego tłuszczu.

### Czy wiesz, że…

W czasach cesarstwa podjęto się przedsięwzięcia na niespotykaną skalę – wykopania kanału między portem Pozzuoli a Rzymem. **Jego długość miała wynieść 200 km, a szerokość pozwalać, by minęły się w nim dwa statki**. Do ukończenia Fossy Neronis nigdy jednak nie doszło, gdyż po śmierci cesarza zaprzestano prac w okolicach 50. kilometra.

## Prawo rzymskie

Gdzie dzisiaj znajdziemy znaki jakie pozostawiły osiągniecia starożytnego Rzymu w prawie i legislaturze?

Zaskakująca rozmachem wodna sieć komunikacyjna mogła powstać dzięki idei, która legła u podstaw organizacji państwa, czyli **ustrój republikański**:

- Suwerenem był lud rzymski, który wypowiadał się przez zgromadzenia.
- Władzę ustawodawczą sprawowało zgromadzenie obywateli zamieszkujących poszczególne jednostki administracyjne.
- Władza wykonawcza należała do senatu i urzędników.

Po reorganizacja republiki w imperium wszystko się zmieniło, ale pamięć o niej jest wieczna. – Rzymianie stworzyli najbardziej rozpowszechniony na świecie model polityczny – podkreśla prof. Gościwit Malinowski. – Symbolem trwania Rzymu jest to, że Izba Wyższa Kongresu USA nazywa się Senatem, a siedziba parlamentu – Kapitolem.

Jeśli chcesz wiedzieć, jakie konkretne zasady prawne Republiki Rzymskiej są dzisiaj aktualne, polecamy się przejść pod gmach Sądu Najwyższego w Warszawie, na której elewacji wypisano ich ponad 70.

Oto podstawowe zasady:

1. Prawo nie działa wstecz
2. Nie ma kary bez ustawy
3. Wolności nie da się oszacować, jest bezcenna
4. Trzeba wysłuchać i drugiej strony oraz kolejne
5. Osiągnięcia starożytnego Rzymu - budownictwo i architektura

## Osiągnięcia starożytnych Rzymian w inżynierii i budownictwie

**Rzymianie jako pierwsi wprowadzili zastosowanie materiału najbardziej przypominającego dzisiejszy beton**. Przykładem jest do dziś stojący Panteon z największą kopułą ówczesnych czasów powstałą z nieuzbrojonego. Trzeba było czekać do okresu nowożytnego, by architekci powrócili do tego zapomnianego tworzywa.

Osiągnięcia starożytnego Rzymu obfitują w nowe formy architektoniczne, takie jak akwedukty czy bazyliki. Rzymianie budowali pokaźną liczbę monumentalnych budowli, jak na każdą cywilizację przystało.

### Gigantyczne budowle i plany urbanistyczne:

- Akwedukty – nadal budzą podziw w krajobrazie, transportowały wodę przez nierówne tereny
- Amfiteatry – w tym Koloseum Flawiuszy w Rzymie
- Bazyliki – w tym Bazylika Maksencjusza
- Świątynie – w tym Panteon, Świątynia Jowisza Najlepszego Największego
- Wielopiętrowe Insulae – pierwsze odpowiedniki nowożytnych kamienic czynszowych
- Wielkie termy publiczne – w tym Termy Karakalli (inwestycje publiczne na taką skalę nie były wcześniej widoczne)
- Symboliczne łuki triumfalne, których tradycja stawiania przetrwała do dziś
- Intensywny napływ inwestycji urbanistycznych w Europie – początki miast takich jak Londyn, Wiedeń, Kolonia czy Budapeszt

[**Koloseum i Panteon stoją od prawie 2 tys. lat. Jak to możliwe?**](https://www.national-geographic.pl/historia/koloseum-i-panteon-stoja-od-prawie-2-tys-lat-jak-to-mozliwe/)

Koloseum to obowiązkowy punkt każdej wycieczki do Rzymu. To warto wiedzieć o amfiteatrze Flawiuszów.

![Koloseum i Panteon stoją od prawie 2 tys. lat. Jak to możliwe?](https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/983d04988993cb42ba8edfa6a435a6e9afefaace-a9df00f.jpeg?quality=90&resize=767,697)

fot. Getty Images

## Kolejne osiągnięcie starożytnego Rzymu – pismo naszych czasów

O początkach alfabetu i związkach z hieroglifami egipskimi można przeczytać [tutaj](https://www.national-geographic.pl/nauka/potega-egipskich-hieroglifow/). Niemniej należy podkreślić, że alfabet jakiego dzisiaj używa połowa Europy (czyli **alfabet łaciński**) pochodzi bezpośrednio z pisma starożytnych Rzymian. Ewolucja takiego pisma nie obyła się bez przyczyny. Rzymscy fachowcy umieli odpowiednio dostosować język do pisma, aby uczynić zapis najprostszym i najszybszym. Dzisiaj nie tylko w Europie, ale i w wielu regionach świata alfabet łaciński przyswojono bez większych zmian.

## Kalendarz juliański – wynalazek rzymski czy grecki?

Często można usłyszeć, że kalendarz juliański jest pomysłem Rzymian. **Otóż, prawdą jest, że Juliusz Cezar zlecił wykonanie nowego kalendarza**. Później za czasów Oktawiana Augusta kalendarz został wprowadzony do porządku dziennego. Z punktu widzenia inwestycji to starożytny Rzym zamówił takie przedsięwzięcie. Jednak jego rzeczywistym **twórcą jest najprawdopodobniej grecki astronom Sosygenes**. Jego traktaty nie przetrwały do dzisiejszych czasów, jednak historycy zgadzają się, że ów kalendarz został stworzony przez Greka.

### Jakie znaczenie ma kalendarz juliański?

Wprowadzono 3 lata z liczbą 365 dni z przerwą roku przestępnego na 366 dni. Kalendarz ten funkcjonował w całej Europie aż do XVI w. Udoskonalony **kalendarz gregoriański nanosił jedynie nieznaczne poprawki**. Takie kraje jak Grecja czy Rosja używały kalendarza juliańskiego nawet w XX w.

## Osiągnięcia starożytnego Rzymu w punktach – podsumowanie:

01. Perfekcyjny rozwój komunikacji blisko i dalekosiężnej
02. Poszerzenie znaczenia żeglugi wodnej, budowa wielkich portów
03. Dominujący import dóbr zaopatrujący Rzym we wszelkie dobra Europy, Azji i Afryki
04. Rozwój przedsiębiorczości, „firmy” z własnym logo, pojawienie się kamienic czynszowych itd.
05. Kodeksy prawa, ustrój republikański
06. Urbanizacja, po której zostały dzisiaj największe miasta Europy
07. Nowe techniki inżynieryjne i zasady budowania budynków
08. Monumentalne budowle użytku publicznego
09. Alfabet łaciński
10. Kalendarz juliański

Źródła:

Matera R.; Skodlarski J. 2003, Gospodarka i handel dalekosiężny w starożytności, Przegląd Nauk Historycznych 2003, R. II, nr 1

Encyklopedia Britannica. T: XXI, 2006, Poznań

http://asocjacje.beczmiana.pl/beton-budulec-naszej-cywilizacji/

Reklama

[https://gwo.pl/przedmioty/historia/filmy-edukacyjne/osiagniecia-starozytnych-rzymian/](https://gwo.pl/przedmioty/historia/filmy-edukacyjne/osiagniecia-starozytnych-rzymian/)

- [architektura](/tag/architektura/)
- [cesarstwo rzymskie](/tag/cesarstwo-rzymskie/)
- [Edukacja](/tag/edukacja/)
- [imperium](/tag/imperium/)
- [koloseum](/tag/koloseum/)
- [Kultura](/tag/kultura/)
- [panteon](/tag/panteon/)
- [prawo](/tag/prawo/)
- [rzym](/tag/rzym/)
- [Społeczeństwo](/tag/spoleczenstwo/)
- [starożytny rzym](/tag/starozytny-rzym/)

Reklama

Reklama

Reklama

[![](https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/logo-ng-primary-25-lat-8134cce.png?quality=90&resize=220,81)](https://www.national-geographic.pl)

- [Visit us on Facebook](https://www.facebook.com/NatGeoMagazinePoland)
- [Visit us on Instagram](https://www.instagram.com/natgeopl)
- [Visit us on Youtube](https://www.youtube.com/channel/UCdnzuo3W588DPr6MW6gRCGg)

- [Kontakt](/kontakt "Kontakt")
- [Regulamin](/regulamin "Regulamin")
- [Polityka prywatności](https://mojedane.burdamedia.pl/dokumenty/polityka_prywatnosci.pdf "Polityka prywatności")
- [O towarzystwie National Geographic](/o-towarzystwie-national-geographic "O towarzystwie National Geographic")
- [Newsletter](/newsletter "Newsletter")
- Moje zgody

[![BURDA MEDIA POLSKA SP. Z O. O. Logo](https://media.immediate.co.uk/volatile/sites/63/2024/07/burda-white-4082e46.svg?quality=90&resize=157,54)](https://www.burdamedia.pl/)

Dalsze rozpowszechnianie tekstów, zdjęć i materiałów wideo opublikowanych w serwisie w całości lub w części wymaga uprzedniej zgody wydawcy.© BURDA MEDIA POLSKA SP. Z O. O. 2024

- [Elle.pl](https://www.elle.pl/ "Elle.pl")
- [Glamour.pl](https://www.glamour.pl/ "Glamour.pl")
- [Gotujmy.pl](https://gotujmy.pl/ "Gotujmy.pl")
- [Kobieta.pl](https://www.kobieta.pl/ "Kobieta.pl")
- [Mojegotowanie.pl](https://www.mojegotowanie.pl/ "Mojegotowanie.pl")
- [Mamotoja.pl](https://www.mamotoja.pl/ "Mamotoja.pl")
- [Party.pl](https://party.pl/ "Party.pl")
- [Polki.pl](https://polki.pl/ "Polki.pl")
- [Przyslijprzepis.pl](https://www.przyslijprzepis.pl/ "Przyslijprzepis.pl")
- [Viva.pl](https://viva.pl/ "Viva.pl")
- [Wizaz.pl](https://wizaz.pl/ "Wizaz.pl")
- [Cocolita.pl](http://Cocolita.pl "Cocolita.pl")
- [Burdaconnect.pl](https://www.burdaconnect.pl/ "Burdaconnect.pl")