Antropocen – Wikipedia, wolna encyklopedia
... Stratygraficzną, będzie europejskim satelitą wspierającym złotego gwoździa. ... Teoria systemów-światów. Bibliografia. edytuj. EwaE. Bińczyk EwaE., Epoka ...
lewicowi
Do koncepcji antropocenu nawiązują także nauki humanistyczne, literatura i sztuka. Antropocen, towarzysząca mu skala czasowa i konsekwencje ekologiczne powodują pytania o śmierć i koniec cywilizacji[25], zakres i metody humanistycznych dociekań[26] oraz emocjonalne odpowiedzi na „koniec natury”[27]. Został również skrytykowany jako konstrukcja ideologiczna[28]. Niektórzy <anchor>lewicowi</anchor> ekolodzy sugerują, że termin „kapitałocen” jest terminem bardziej odpowiednim pod względem historycznym[29][30].
Lewica – Wikipedia, wolna encyklopedia
Lewica – Wikipedia, wolna encyklopedia[Przejdź do zawartości](#bodyContent)

Menu główne

Menu główne

przypnijukryj

Nawigacja


- [Strona główna](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna "Przejdź na stronę główną [z]")
- [Losuj artykuł](/wiki/Specjalna:Losowa_strona "Załaduj losową stronę [x]")
- [Kategorie artykułów](/wiki/Portal:Kategorie_G%C5%82%C3%B3wne)
- [Najlepsze artykuły](/wiki/Wikipedia:Wyr%C3%B3%C5%BCniona_zawarto%C5%9B%C4%87_Wikipedii)
- [Częste pytania (FAQ)](/wiki/Pomoc:FAQ)

Dla czytelników


- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Kontakt](/wiki/Wikipedia:Kontakt_z_wikipedystami)
- [Wspomóż Wikipedię](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_pl.wikipedia.org&uselang=pl "Pomóż nam")

Dla wikipedystów


- [Pierwsze kroki](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)
- [Portal wikipedystów](/wiki/Wikipedia:Portal_wikipedyst%C3%B3w "O projekcie – co możesz zrobić, gdzie możesz znaleźć informacje")
- [Ogłoszenia](/wiki/Wikipedia:Tablica_og%C5%82osze%C5%84)
- [Zasady](/wiki/Wikipedia:Zasady)
- [Pomoc](/wiki/Pomoc:Spis_tre%C5%9Bci)
- [Ostatnie zmiany](/wiki/Specjalna:Ostatnie_zmiany "Lista ostatnich zmian w Wikipedii. [r]")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![wolna encyklopedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-pl.svg)](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna)

[Szukaj](/wiki/Specjalna:Szukaj "Przeszukaj Wikipedię [f]")

Szukaj

Wygląd

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Lewica "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Lewica "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Narzędzia osobiste

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Lewica "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Lewica "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Strony dla anonimowych edytorów [dowiedz się więcej](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)

- [Edycje](/wiki/Specjalna:M%C3%B3j_wk%C5%82ad "Lista edycji wykonanych z tego adresu IP [y]")
- [Dyskusja](/wiki/Specjalna:Moja_dyskusja "Dyskusja użytkownika dla tego adresu IP [n]")

## Spis treści

przypnijukryj

- Początek

- [1Pochodzenie nazwy](#Pochodzenie_nazwy)
- [2Podział lewicy](#Podział_lewicy)Przełącz podsekcję Podział lewicy  - [2.1Gospodarka](#Gospodarka)
- [3Zobacz też](#Zobacz_też)
- [4Przypisy](#Przypisy)
- [5Bibliografia](#Bibliografia)

Przełącz stan spisu treści

# Lewica

83 języki

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Links_(politiek) "Links (politiek) – afrikaans")
- [Alemannisch](https://als.wikipedia.org/wiki/Politische_Linke "Politische Linke – szwajcarski niemiecki")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%A9 "يسارية – arabski")
- [Aragonés](https://an.wikipedia.org/wiki/Ezquierda_politica "Ezquierda politica – aragoński")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Izquierda_pol%C3%ADtica "Izquierda política – asturyjski")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Sol%C3%A7uluq "Solçuluq – azerbejdżański")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%AA%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A7%80_%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF "বামপন্থী রাজনীতি – bengalski")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%B3-ph%C3%A0i "Chó-phài – minnański")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%B2%D1%8B%D1%8F_(%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%96%D1%82%D1%8B%D0%BA%D0%B0) "Левыя (палітыка) – białoruski")
- [भोजपुरी](https://bh.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A5%80_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF "वामपंथी राजनीति – Bhojpuri")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%B0 "Левица – bułgarski")
- [Brezhoneg](https://br.wikipedia.org/wiki/Tu-kleiz_(politikerezh) "Tu-kleiz (politikerezh) – bretoński")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Esquerra "Esquerra – kataloński")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Levice "Levice – czeski")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Venstreorienteret "Venstreorienteret – duński")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Politische_Linke "Politische Linke – niemiecki")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Vasakpoolsus "Vasakpoolsus – estoński")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%AC_(%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE) "Αριστερά (πολιτική) – grecki")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Left-wing_politics "Left-wing politics – angielski")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Izquierda_pol%C3%ADtica "Izquierda política – hiszpański")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Politika_maldekstro "Politika maldekstro – esperanto")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Ezker_politiko "Ezker politiko – baskijski")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%86%D9%BE_(%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C) "چپ (گرایش سیاسی) – perski")
- [Føroyskt](https://fo.wikipedia.org/wiki/Vinstrahallur_politikkur "Vinstrahallur politikkur – farerski")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Gauche_(politique) "Gauche (politique) – francuski")
- [Frysk](https://fy.wikipedia.org/wiki/Lofts_(polityk) "Lofts (polityk) – zachodniofryzyjski")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/Eite_chl%C3%A9 "Eite chlé – irlandzki")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Esquerda_pol%C3%ADtica "Esquerda política – galicyjski")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%A2%8C%EC%9D%B5 "좌익 – koreański")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%81%D5%A1%D5%AD%D5%A5%D6%80 "Ձախեր – ormiański")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A5%80_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF "वामपन्थी राजनीति – hindi")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Politi%C4%8Dka_ljevica "Politička ljevica – chorwacki")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Politik_sayap_kiri "Politik sayap kiri – indonezyjski")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/Vinstristefna "Vinstristefna – islandzki")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Sinistra_(politica) "Sinistra (politica) – włoski")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A4%D7%95%D7%9C%D7%99%D7%98%D7%99%D7%A7%D7%AA_%D7%A9%D7%9E%D7%90%D7%9C "פוליטיקת שמאל – hebrajski")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%8E%E0%B2%A1%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%A5%E0%B3%80%E0%B2%AF_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%95%E0%B3%80%E0%B2%AF "ಎಡಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯ – kannada")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90 "მემარცხენეობა – gruziński")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 "Солшыл саясат – kazachski")
- [Kurdî](https://ku.wikipedia.org/wiki/Siyaseta_%C3%A7epgir "Siyaseta çepgir – kurdyjski")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Kreisa_politika "Kreisa politika – łotewski")
- [Lëtzebuergesch](https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%A9nks_(Politik) "Lénks (Politik) – luksemburski")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Politin%C4%97_kair%C4%97 "Politinė kairė – litewski")
- [Lombard](https://lmo.wikipedia.org/wiki/Sinistra_(politega) "Sinistra (politega) – lombardzki")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Baloldal "Baloldal – węgierski")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%B0_(%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0) "Левица (политика) – macedoński")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%87%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%AA%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B4%82 "ഇടതുപക്ഷം – malajalam")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A5%80_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3 "वामपंथी राजकारण – marathi")
- [مصرى](https://arz.wikipedia.org/wiki/%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D9%87 "يساريه – egipski arabski")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Politik_haluan_kiri "Politik haluan kiri – malajski")
- [Монгол](https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D2%AF%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D1%83%D0%BB%D1%81_%D1%82%D3%A9%D1%80 "Зүүний улс төр – mongolski")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Links_(politiek) "Links (politiek) – niderlandzki")
- [नेपाली](https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A5%80_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF "वामपन्थी राजनीति – nepalski")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B7%A6%E7%BF%BC "左翼 – japoński")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Venstresiden "Venstresiden – norweski (bokmål)")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Venstresida "Venstresida – norweski (nynorsk)")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%96%E0%A9%B1%E0%A8%AC%E0%A9%87-%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80_%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%9C%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%A4%E0%A9%80 "ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ – pendżabski")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D9%8A%DA%BC_%D8%A7%DA%93%D8%AE%DB%8C_%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D8%AA "کيڼ اړخی سياست – paszto")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Esquerda_(pol%C3%ADtica) "Esquerda (política) – portugalski")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Politic%C4%83_de_st%C3%A2nga "Politică de stânga – rumuński")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%B2%D1%8B%D0%B5 "Левые – rosyjski")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Politika_e_majt%C3%AB "Politika e majtë – albański")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B7%80%E0%B7%8F%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B7%81%E0%B7%92%E0%B6%9A_%E0%B6%AF%E0%B7%9A%E0%B7%81%E0%B6%B4%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B6%B1%E0%B6%BA "වාමාංශික දේශපාලනය – syngaleski")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Left-wing_politics "Left-wing politics – Simple English")
- [سنڌي](https://sd.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D9%BB%D9%8A_%DA%8C%D8%B1 "کاٻي ڌر – sindhi")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/%C4%BDavica_(politika) "Ľavica (politika) – słowacki")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Politi%C4%8Dna_levica "Politična levica – słoweński")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%DA%86%DB%95%D9%BE%DA%95%DB%95%D9%88%DB%8C "چەپڕەوی – sorani")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%B0 "Левица – serbski")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Ljevica "Ljevica – serbsko-chorwacki")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Vasemmisto "Vasemmisto – fiński")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Politisk_v%C3%A4nster "Politisk vänster – szwedzki")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%87%E0%AE%9F%E0%AE%A4%E0%AF%81%E0%AE%9A%E0%AE%BE%E0%AE%B0%E0%AE%BF_%E0%AE%85%E0%AE%B0%E0%AE%9A%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%B2%E0%AF%8D "இடதுசாரி அரசியல் – tamilski")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%9D%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%8B%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%A2 "การเมืองฝ่ายซ้าย – tajski")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Solculuk "Solculuk – turecki")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%96%D0%B2%D1%96_(%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0) "Ліві (політика) – ukraiński")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%A7%DA%BA_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%88 "بایاں بازو – urdu")
- [Vèneto](https://vec.wikipedia.org/wiki/Sanca_(pu%C5%82%C3%ACtega) "Sanca (pułìtega) – wenecki")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_c%C3%A1nh_t%E1%BA%A3 "Chính trị cánh tả – wietnamski")
- [Walon](https://wa.wikipedia.org/wiki/G%C3%A5tche_(politike) "Gåtche (politike) – waloński")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E5%B7%A6%E7%BF%BC "左翼 – wu")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E5%B7%A6%E6%B4%BE "左派 – kantoński")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B7%A6%E6%B4%BE "左派 – chiński")

[Edytuj linki](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q164597#sitelinks-wikipedia "Edytuj linki pomiędzy wersjami językowymi")

- [Artykuł](/wiki/Lewica "Zobacz stronę treści [c]")
- [Dyskusja](/wiki/Dyskusja:Lewica "Dyskusja o zawartości tej strony [t]")

polski

- [Czytaj](/wiki/Lewica)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Lewica&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Lewica&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Lewica&action=history "Starsze wersje tej strony [h]")

Narzędzia

Narzędzia

przypnijukryj

Działania


- [Czytaj](/wiki/Lewica)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Lewica&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Lewica&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Lewica&action=history)

Ogólne


- [Linkujące](/wiki/Specjalna:Linkuj%C4%85ce/Lewica "Pokaż listę wszystkich stron linkujących do tej strony [j]")
- [Zmiany w linkowanych](/wiki/Specjalna:Zmiany_w_linkowanych/Lewica "Ostatnie zmiany w stronach, do których ta strona linkuje [k]")
- [Prześlij plik](//pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prześlij_plik "Prześlij pliki [u]")
- [Strony specjalne](/wiki/Specjalna:Strony_specjalne "Lista wszystkich stron specjalnych [q]")
- [Link do tej wersji](/w/index.php?title=Lewica&oldid=74135658 "Stały link do tej wersji tej strony")
- [Informacje o tej stronie](/w/index.php?title=Lewica&action=info "Więcej informacji na temat tej strony")
- [Cytowanie tego artykułu](/w/index.php?title=Specjalna:Cytuj&page=Lewica&id=74135658&wpFormIdentifier=titleform "Informacja o tym jak należy cytować tę stronę")
- [Zobacz skrócony adres URL](/w/index.php?title=Specjalna:Skr%C3%B3%C4%87_adres_URL&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FLewica)
- [Pobierz kod QR](/w/index.php?title=Specjalna:Kod_QR&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FLewica)
- [Element Wikidanych](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q164597 "Link do powiązanego elementu w repozytorium danych [g]")

Drukuj lub eksportuj


- [Utwórz książkę](/w/index.php?title=Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCka&bookcmd=book_creator&referer=Lewica)
- [Pobierz jako PDF](/w/index.php?title=Specjalna:DownloadAsPdf&page=Lewica&action=show-download-screen)
- [Wersja do druku](/w/index.php?title=Lewica&printable=yes "Wersja do wydruku [p]")

W innych projektach


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Left-wing_politics)
- [Wikicytaty](https://pl.wikiquote.org/wiki/Lewica)

Wygląd

przypnijukryj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Disambig.svg/25px-Disambig.svg.png)](/wiki/Wikipedia:Strona_ujednoznaczniaj%C4%85ca "Inne znaczenia")Ten artykuł dotyczy nurtu politycznego. Zobacz też: [inne znaczenia słowa „lewica”](/wiki/Lewica_(ujednoznacznienie) "Lewica (ujednoznacznienie)").[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Red_flag_II.svg/220px-Red_flag_II.svg.png)](/wiki/Plik:Red_flag_II.svg) [Czerwony sztandar](/wiki/Czerwony_sztandar_(flaga) "Czerwony sztandar (flaga)") – symbol różnego rodzaju ruchów lewicowych

**Lewica** – określenie pochodzące z okresu [rewolucji francuskiej](/wiki/Rewolucja_francuska "Rewolucja francuska"), używane w odniesieniu do ruchów żądających zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do [równości społecznej](/wiki/R%C3%B3wno%C5%9B%C4%87_spo%C5%82eczna "Równość społeczna")[\[1\]](#cite_note-:1-1), [egalitaryzmu](/wiki/Egalitaryzm "Egalitaryzm"), często w opozycji do [hierarchii społecznej](/wiki/Hierarchia_spo%C5%82eczna "Hierarchia społeczna")[\[2\]](#cite_note-2)[\[3\]](#cite_note-3)[\[4\]](#cite_note-:0-4)[\[5\]](#cite_note-5)[\[6\]](#cite_note-:2-6).

Polityka lewicowa zazwyczaj obejmuje troskę o tych w społeczeństwie, których jej zwolennicy postrzegają jako pokrzywdzonych w stosunku do innych, a także przekonanie, że istnieją nierówności, które należy zmniejszyć lub zlikwidować[\[4\]](#cite_note-:0-4). Według emerytowanego profesora ekonomii Barry’ego Clarka, lewicowi zwolennicy „twierdzą, że rozwój ludzki kwitnie, gdy jednostki angażują się w oparte na współpracy oraz wzajemnym szacunku relacje, które mogą prosperować tylko wtedy, gdy znikną nadmierne różnice w statusie, władzy i bogactwie”[\[7\]](#cite_note-7).

W okresie po [II wojnie światowej](/wiki/II_wojna_%C5%9Bwiatowa "II wojna światowa") i do połowy lat 60. w [krajach Zachodu](/wiki/Europa_Zachodnia "Europa Zachodnia"), do postulatów lewicy należały przede wszystkim: silna rola państwa w gospodarce, rozbudowa sektora publicznego, dążenie do pełnego zatrudnienia, [redystrybucja dochodu narodowego](/wiki/Redystrybucja_dochod%C3%B3w "Redystrybucja dochodów"), egalitaryzm ekonomiczny, [kolektywizm](/wiki/Kolektywizm "Kolektywizm") oraz idea silnego [państwa opiekuńczego](/wiki/Pa%C5%84stwo_dobrobytu "Państwo dobrobytu"), które miałoby nieść pomoc ekonomiczną i socjalną swoim obywatelom. W [Europie Wschodniej](/wiki/Europa_Wschodnia "Europa Wschodnia") po zakończeniu II wojny światowej pojęcie lewicy utożsamiano z [państwem socjalistycznym](/wiki/Pa%C5%84stwo_socjalistyczne "Państwo socjalistyczne"), które wiązano z autorytarną formą rządów. Tymczasem zachodnia lewica opowiadała się zdecydowanie za [demokracją](/wiki/Demokracja "Demokracja")[\[1\]](#cite_note-:1-1).

## Pochodzenie nazwy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Lewica&veaction=edit&section=1 "Edytuj sekcję: Pochodzenie nazwy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Lewica&action=edit&section=1 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Pochodzenie nazwy")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Estatesgeneral.jpg/220px-Estatesgeneral.jpg)](/wiki/Plik:Estatesgeneral.jpg) Zgromadzenie Narodowe w 1789 roku

Termin wywodzi się z okresu rewolucji francuskiej (1789 r.), kiedy to w Zgromadzeniu Narodowym przedstawiciele [szlachty](/wiki/Szlachta "Szlachta"), [arystokracja](/wiki/Arystokracja "Arystokracja") i [duchowieństwo](/wiki/Duchowie%C5%84stwo "Duchowieństwo") zasiadali po prawej stronie sali, zaś po lewej politycy żądający przemian społecznych i politycznych, w tym [sekularyzacji](/wiki/Sekularyzacja "Sekularyzacja") i wprowadzenia [republikańskiego](/wiki/Republika "Republika") ustroju (lewica)[\[6\]](#cite_note-:2-6).

Określenie lewica przez cały XIX w. było kojarzone z ugrupowaniami republikańskimi i [socjalistycznymi](/wiki/Socjalizm "Socjalizm")[\[8\]](#cite_note-CITEREFMaassZinn2010164-8)[\[9\]](#cite_note-9)[\[10\]](#cite_note-CITEREFCarlisle2005693-10). Po 1830 roku ( [monarchia lipcowa](/wiki/Monarchia_lipcowa "Monarchia lipcowa")) w programie lewicowej opozycji (republikanie i socjaliści) znalazły się reformy społeczne, wybory powszechne, prawo pracy oraz tworzenie państw narodowych[\[11\]](#cite_note-11).

Termin prawica-lewica zaczął być szerzej używany w okresie po [hiszpańskiej wojnie domowej](/wiki/Hiszpa%C5%84ska_wojna_domowa "Hiszpańska wojna domowa") lat 30. XX wieku[\[12\]](#cite_note-CITEREFMowat1955577-12).

## Podział lewicy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Lewica&veaction=edit&section=2 "Edytuj sekcję: Podział lewicy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Lewica&action=edit&section=2 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Podział lewicy")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Osobny artykuł: [podział dwuosiowy](/wiki/Podzia%C5%82_dwuosiowy "Podział dwuosiowy")._

Ideologie uważane za _lewicowe_ różnią się znacznie w zależności od umiejscowienia [okna Overtona](/wiki/Okno_Overtona "Okno Overtona") w spektrum politycznym w danym czasie i miejscu. Pod koniec XVIII wieku, po powstaniu pierwszych [liberalnych demokracji](/wiki/Demokracja_liberalna "Demokracja liberalna"), termin _lewica_ był używany do opisu [liberalizmu](/wiki/Liberalizm "Liberalizm") w [Stanach Zjednoczonych](/wiki/Stany_Zjednoczone "Stany Zjednoczone") i [republikanizmu](/wiki/Republikanizm "Republikanizm") we [Francji](/wiki/Francja "Francja"), wspierając w mniejszym stopniu hierarchiczne podejmowanie decyzji, aniżeli _polityka prawicowa_ tradycyjnych [konserwatystów](/wiki/Konserwatyzm "Konserwatyzm") i [monarchistów](/wiki/Monarchizm "Monarchizm"). We współczesnej polityce termin _lewica_ zazwyczaj odnosi się do ideologii i ruchów na lewo od [klasycznego liberalizmu](/wiki/Liberalizm_klasyczny "Liberalizm klasyczny"), wspierając pewien stopień [demokracji w sferze gospodarczej](/wiki/Demokracja_ekonomiczna "Demokracja ekonomiczna"). Dziś ideologie takie jak [socjalliberalizm](/wiki/Socjalliberalizm "Socjalliberalizm") są uważane za [centrolewicowe](/wiki/Centrolewica "Centrolewica"), podczas gdy za lewicę uznaje się zazwyczaj ruchy [antykapitalistyczne](/wiki/Antykapitalizm "Antykapitalizm"), czyli [socjalizm](/wiki/Socjalizm "Socjalizm")[\[13\]](#cite_note-13), w tym [anarchizm](/wiki/Anarchizm "Anarchizm"), [komunizm](/wiki/Komunizm "Komunizm"), [ruch robotniczy](/wiki/Ruch_robotniczy "Ruch robotniczy"), [marksizm](/wiki/Marksizm "Marksizm"), [socjaldemokrację](/wiki/Socjaldemokracja "Socjaldemokracja") czy [syndykalizm](/wiki/Syndykalizm "Syndykalizm"), które zyskały na znaczeniu w XIX i XX wieku[\[14\]](#cite_note-14). Ponadto termin _lewica_ został również zastosowany do szerokiego zakresu kulturowo liberalnych ruchów społecznych[\[15\]](#cite_note-15), w tym [ruchu na rzecz praw obywatelskich](/wiki/Ruch_praw_obywatelskich "Ruch praw obywatelskich"), [ruchu feministycznego](/wiki/Feminizm "Feminizm"), [ruchu na rzecz praw LGBT](/wiki/Spo%C5%82eczno%C5%9B%C4%87_LGBT "Społeczność LGBT"), [ruchu na rzecz praw aborcyjnych](/wiki/Pro-choice "Pro-choice"), [wielokulturowości](/wiki/Wielokulturowo%C5%9B%C4%87 "Wielokulturowość"), ruchu antywojennego i [ruchu ekologicznego](/w/index.php?title=Ruch_ekologiczny&action=edit&redlink=1 "Ruch ekologiczny (strona nie istnieje)")[\[16\]](#cite_note-16)[\[17\]](#cite_note-17)[\[18\]](#cite_note-18)[\[19\]](#cite_note-19).

### Gospodarka

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Lewica&veaction=edit&section=3 "Edytuj sekcję: Gospodarka") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Lewica&action=edit&section=3 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Gospodarka")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Zobacz też: [Krytyka kapitalizmu](/wiki/Krytyka_kapitalizmu "Krytyka kapitalizmu") i [Antykapitalizm](/wiki/Antykapitalizm "Antykapitalizm")._

Lewicowe przekonania ekonomiczne rozciągają się od [ekonomii keynesowskiej](/wiki/Keynesizm "Keynesizm") i [państwa opiekuńczego](/wiki/Pa%C5%84stwo_dobrobytu "Państwo dobrobytu"), poprzez [demokrację przemysłową](/wiki/Demokracja_przemys%C5%82owa "Demokracja przemysłowa") i [społeczną gospodarkę rynkową](/wiki/Spo%C5%82eczna_gospodarka_rynkowa "Społeczna gospodarka rynkowa"), po [nacjonalizację](/wiki/Nacjonalizacja "Nacjonalizacja") gospodarki i [centralne planowanie](/wiki/Gospodarka_planowa "Gospodarka planowa")[\[20\]](#cite_note-20), aż do [anarchosyndykalistycznego](/wiki/Anarchosyndykalizm "Anarchosyndykalizm") popierania idei [samorządności pracowniczej](/wiki/Samorz%C4%85dno%C5%9B%C4%87_pracownicza "Samorządność pracownicza") opartej na radach i zgromadzeniach[\[21\]](#cite_note-21). Podczas [rewolucji przemysłowej](/wiki/Rewolucja_przemys%C5%82owa "Rewolucja przemysłowa") lewicowcy popierali [związki zawodowe](/wiki/Zwi%C4%85zek_zawodowy "Związek zawodowy"), natomiast na początku XX wieku wielu opowiadało się za zdecydowaną interwencją rządu w gospodarkę[\[22\]](#cite_note-22). Lewica poddaje krytyce wiele elementów [globalizmu](/wiki/Globalizm "Globalizm"), uznając je za destrukcyjne i powodujące „ [wyścig na dno](/wiki/Wy%C5%9Bcig_na_dno "Wyścig na dno")” oraz niesprawiedliwe zwolnienia i [wyzysk pracowników](/wiki/Wyzysk_si%C5%82y_roboczej "Wyzysk siły roboczej"). W ostatnim ćwierćwieczu XX w. wśród centrolewicy spadło przekonanie, że rząd (rządzący zgodnie z interesami ludu) powinien być bezpośrednio zaangażowany w codzienne funkcjonowanie gospodarki. Taka postawa obecna jest zwłaszcza wśród socjaldemokratów, którzy przyjęli [trzecią drogę](/wiki/Trzecia_droga "Trzecia droga")[\[23\]](#cite_note-23)[\[24\]](#cite_note-24).

Inni lewicowcy wierzą w [ekonomię marksistowską](/wiki/Ekonomia_marksistowska "Ekonomia marksistowska"), nazwaną po niemieckim filozofie i ekonomiście [Karolu Marksie](/wiki/Karl_Marx "Karl Marx"). Niektórzy odróżniają teorie ekonomiczne Marksa od jego filozofii politycznej, argumentując, że podejście Marksa do rozumienia ekonomii jest niezależne od jego orędownictwa [rewolucyjnego socjalizmu](/wiki/Socjalizm_rewolucyjny "Socjalizm rewolucyjny") lub jego wiary w nieuchronność rewolucji [proletariackiej](/wiki/Proletariat "Proletariat")[\[25\]](#cite_note-:3-25)[\[26\]](#cite_note-:4-26). Ekonomia marksistowska zajmuje się w różny sposób analizą kryzysu w [kapitalizmie](/wiki/Kapitalizm "Kapitalizm"), rolą i dystrybucją produktu dodatkowego i wartości dodatkowej w różnych typach [systemów gospodarczych](/wiki/System_gospodarczy "System gospodarczy"), naturą i pochodzeniem [wartości ekonomicznej](/wiki/Warto%C5%9B%C4%87_(ekonomia) "Wartość (ekonomia)"), wpływem [walki klas](/wiki/Walka_klas "Walka klas") na gospodarkę i politykę, a także [ekonomią ewolucyjną](/wiki/Ekonomia_ewolucyjna "Ekonomia ewolucyjna")[\[26\]](#cite_note-:4-26).

Ekonomia marksistowska – zwłaszcza w środowisku akademickim – różni się od marksizmu jako ideologii politycznej, a także od normatywnych aspektów myśli marksistowskiej: odzwierciedla to pogląd, że oryginalne podejście Marksa do rozumienia ekonomii i rozwoju gospodarczego jest intelektualnie niezależne od jego własnego orędownictwa rewolucyjnego socjalizmu[\[25\]](#cite_note-:3-25)[\[26\]](#cite_note-:4-26). Ekonomiści marksistowscy nie opierają się całkowicie na pracach Marksa i innych powszechnie znanych marksistów, ale czerpią z szeregu źródeł marksistowskich i niemarksistowskich[\[27\]](#cite_note-27).

Chociaż szkoła marksistowska jest uważana za heterodoksyjną, idee wywodzące się z ekonomii marksistowskiej przyczyniły się do rozwoju głównego nurtu rozumienia gospodarki globalnej. Pewne koncepcje rozwinięte w ekonomii marksistowskiej, zwłaszcza te związane z akumulacją kapitału i [cyklem koniunkturalnym](/wiki/Cykl_koniunkturalny "Cykl koniunkturalny"), zostały przystosowane do użycia w systemach kapitalistycznych; jednym z takich przykładów jest koncepcja [twórczej destrukcji](/wiki/Tw%C3%B3rcza_destrukcja "Twórcza destrukcja") [Josepha Schumpetera](/wiki/Joseph_Schumpeter "Joseph Schumpeter")[\[28\]](#cite_note-28).

Marks zdefiniował proletariat jako robotników najemnych, w przeciwieństwie do [lumpenproletariatu](/wiki/Lumpenproletariat "Lumpenproletariat"), którego zdefiniował jako wyrzutków społeczeństwa, takich jak [żebracy](/wiki/%C5%BBebranie "Żebranie"), [oszuści](/wiki/Oszustwo "Oszustwo"), grajkowie, [przestępcy](/wiki/Przest%C4%99pstwo "Przestępstwo") i [prostytutki](/wiki/Prostytucja "Prostytucja")[\[29\]](#cite_note-29). [Michaił Bakunin](/wiki/Michai%C5%82_Bakunin "Michaił Bakunin") uważał natomiast, że lumpenproletariat jest klasą rewolucyjną[\[30\]](#cite_note-30)[\[31\]](#cite_note-31). Polityczne znaczenie rolników podzieliło lewicę. W _[Kapitale](/wiki/Kapita%C5%82:_krytyka_ekonomii_politycznej "Kapitał: krytyka ekonomii politycznej")_ Marks prawie nie poruszał tego tematu[\[32\]](#cite_note-32), podczas gdy [Mao Zedong](/wiki/Mao_Zedong "Mao Zedong") wierzył, że to chłopi, a nie robotnicy miejscy doprowadzą do powstania rewolucji[\[33\]](#cite_note-33).

[Wolnościowi socjaliści](/wiki/Socjalizm_wolno%C5%9Bciowy "Socjalizm wolnościowy") (w tym [anarchiści](/wiki/Anarchizm "Anarchizm")) oraz niektórzy [lewicowi libertarianie](/wiki/Lewicowy_libertarianizm "Lewicowy libertarianizm") generalnie odrzucają koncepcję państwa[\[34\]](#cite_note-34) i twierdzą, że społeczeństwo oparte na wolności i sprawiedliwości można osiągnąć tylko przez zniesienie autorytarnych instytucji, które kontrolują pewne [środki produkcji](/wiki/%C5%9Arodki_produkcji "Środki produkcji") i podporządkowują większość klasie właścicielskiej lub politycznej i ekonomicznej elicie[\[35\]](#cite_note-35)[\[36\]](#cite_note-36). Krytykują [niewolnictwo płacowe](/wiki/Niewolnictwo_p%C5%82acowe "Niewolnictwo płacowe") w miejscu pracy, podkreślając samorządność pracowników i opowiadają się za zdecentralizowaną gospodarką opartą na zasadach [demokracji bezpośredniej](/wiki/Demokracja_bezpo%C5%9Brednia "Demokracja bezpośrednia") lub [uczestniczącej](/wiki/Demokracja_uczestnicz%C4%85ca "Demokracja uczestnicząca")[\[37\]](#cite_note-37)[\[38\]](#cite_note-38)[\[39\]](#cite_note-39), kierowaną przez [związki zawodowe](/wiki/Zwi%C4%85zek_zawodowy "Związek zawodowy"), [rady robotnicze](/w/index.php?title=Rada_robotnicza&action=edit&redlink=1 "Rada robotnicza (strona nie istnieje)"), [spółdzielnie](/wiki/Sp%C3%B3%C5%82dzielnia "Spółdzielnia") bądź gminy, preferując przy tym własność społeczną i kontrolę lokalną[\[40\]](#cite_note-40). Niektórzy przedstawiciele tych szkół – jak np. Michaił Bakunin – proponowali utworzenie federacji gmin w miejsce państw[\[41\]](#cite_note-41)[\[42\]](#cite_note-42).

Wśród przedstawicieli lewicy często występuje globalny ruch sprawiedliwości, znany również jako ruch [antyglobalistyczny](/wiki/Ruch_alterglobalistyczny "Ruch alterglobalistyczny") i alterglobalizacjaruch, którzy sprzeciwiają się korporacyjnej globalizacji gospodarczej ze względu na jej negatywne konsekwencje dla ubogich, pracowników, środowiska i małych przedsiębiorstw[\[43\]](#cite_note-43)[\[44\]](#cite_note-44).

## Zobacz też

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Lewica&veaction=edit&section=4 "Edytuj sekcję: Zobacz też") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Lewica&action=edit&section=4 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Zobacz też")\]

Informacje w [projektach siostrzanych](/wiki/Wikipedia:Projekty_siostrzane "Wikipedia:Projekty siostrzane")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/15px-Wikiquote-logo.svg.png)](/wiki/Plik:Wikiquote-logo.svg)**[Cytaty](https://pl.wikiquote.org/wiki/Lewica "q:Lewica")** w [Wikicytatach](/wiki/Wikicytaty "Wikicytaty")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/WiktionaryPl_nodesc.svg/15px-WiktionaryPl_nodesc.svg.png)](/wiki/Plik:WiktionaryPl_nodesc.svg)**[Definicje słownikowe](https://pl.wiktionary.org/wiki/lewica "wikt:lewica")** w [Wikisłowniku](/wiki/Wikis%C5%82ownik "Wikisłownik")

- [centrolewica](/wiki/Centrolewica "Centrolewica")
- [lewica chrześcijańska](/wiki/Lewica_chrze%C5%9Bcija%C5%84ska "Lewica chrześcijańska")
- [lewica narodowa](/wiki/Lewica_narodowa "Lewica narodowa")
- [lewica regresywna](/wiki/Lewica_regresywna "Lewica regresywna")
- [prawica](/wiki/Prawica "Prawica")
- [skrajna lewica](/wiki/Skrajna_lewica "Skrajna lewica")

## Przypisy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Lewica&veaction=edit&section=5 "Edytuj sekcję: Przypisy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Lewica&action=edit&section=5 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przypisy")\]

01. ↑ [a](#cite_ref-:1_1-0)[b](#cite_ref-:1_1-1)[_lewica_](https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3932028), \[w:\] _[Encyklopedia PWN](/wiki/Encyklopedia_PWN_(internetowa) "Encyklopedia PWN (internetowa)")_ \[online\], Wydawnictwo Naukowe PWN \[dostęp 2022-08-03\].
02. [↑](#cite_ref-2)NorbertoN.BobbioNorbertoN., _Prawica i lewica_, [Znak](/wiki/Spo%C5%82eczny_Instytut_Wydawniczy_%E2%80%9EZnak%E2%80%9D "Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”"), 1996, [ISBN 83-70065783](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8370065783 "Specjalna:Książki/8370065783"). Brak numerów stron w książce
03. [↑](#cite_ref-3)TerenceT.BallTerenceT., RichardR.BellamyRichardR. (red.), _The Cambridge History of Twentieth-Century Political Thought_, Cambridge University Press, 2003, s. 614, [ISBN 978-1-139-05360-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9781139053600 "Specjalna:Książki/9781139053600").
04. ↑ [a](#cite_ref-:0_4-0)[b](#cite_ref-:0_4-1)T. AlexanderT.A.SmithT. AlexanderT.A., RaymondR.TatalovichRaymondR., [_Cultures at war. Moral conflicts in western democracies_](http://archive.org/details/culturesatwarmor0000smit), Peterborough, Ont.: Broadview Press, 2003, s. 30, [ISBN 978-1-55111-334-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9781551113340 "Specjalna:Książki/9781551113340") \[dostęp 2022-08-03\](ang.).
05. [↑](#cite_ref-5)WillieW.ThompsonWillieW., _The Left in History: Revolution and Reform in Twentieth-Century Politics_, Pluto Press, 1997, [ISBN 978-0745308913](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9780745308913 "Specjalna:Książki/9780745308913"). Brak numerów stron w książce
06. ↑ [a](#cite_ref-:2_6-0)[b](#cite_ref-:2_6-1)[_Sposoby klasyfikacji partii politycznych_](https://ideologia.pl/klasyfikacja-partii-politycznych/) \[online\], Ideologia.pl, 17 lutego 2017 \[dostęp 2022-08-03\](pol.).
07. [↑](#cite_ref-7)BarryB.ClarkBarryB., _Political Economy: A Comparative Approach_, Praeger, 1998, [ISBN 978-0275958695](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9780275958695 "Specjalna:Książki/9780275958695"). Brak numerów stron w książce
08. [↑](#cite_ref-CITEREFMaassZinn2010164_8-0)[Maass i Zinn 2010 ↓](#CITEREFMaassZinn2010), s. 164.
09. [↑](#cite_ref-9)[Prawica](https://web.archive.org/web/20151001081958/http://portalwiedzy.onet.pl/26904,,,,prawica,haslo.html). \[w:\] _Portal Wiedzy_ \[on-line\]. portalwiedzy.onet.pl. \[dostęp 2015-08-26\]. \[zarchiwizowane z [tego adresu](http://portalwiedzy.onet.pl/26904,,,,prawica,haslo.html) (2015-10-01)\]. (pol.).
10. [↑](#cite_ref-CITEREFCarlisle2005693_10-0)[Carlisle 2005 ↓](#CITEREFCarlisle2005), s. 693.
11. [↑](#cite_ref-11)GeorgesG.DubyGeorgesG., RobertR.MandrouRobertR., _Historia kultury francuskiej_, wyd. I, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1965, s. 467–8.
12. [↑](#cite_ref-CITEREFMowat1955577_12-0)[Mowat 1955 ↓](#CITEREFMowat1955), s. 577.
13. [↑](#cite_ref-13)AlanA.MaassAlanA., HowardH.ZinnHowardH., _The Case for Socialism_, Haymarket Books, 2010, [ISBN 978-1608460731](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9781608460731 "Specjalna:Książki/9781608460731"). Brak numerów stron w książce
14. [↑](#cite_ref-14)Lucien van derL.WaltLucien van derL., MichaelM.SchmidtMichaelM., _Black Flame: The Revolutionary Class Politics of Anarchism and Syndicalism_, [AK Press](/wiki/AK_Press "AK Press"), 2009, s. 164, [ISBN 978-1904859161](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9781904859161 "Specjalna:Książki/9781904859161").
15. [↑](#cite_ref-15)Jean FrançoisJ.F.RevelJean FrançoisJ.F., [_Last exit to Utopia. The survival of socialism in a post-Soviet era_](http://archive.org/details/lastexittoutopia0000reve), New York: Encounter Books, 2009, s. 24, [ISBN 978-1-59403-264-6](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9781594032646 "Specjalna:Książki/9781594032646") \[dostęp 2022-08-03\].
16. [↑](#cite_ref-16)EricE.NeumayerEricE., [_The environment, left-wing political orientation and ecological economics_](http://eprints.lse.ac.uk/714/1/EE_51%283-4%29.pdf), „Ecological Economics”, 51 (3–4), 2004, s. 167–175, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.ecolecon.2004.06.006](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.ecolecon.2004.06.006).
17. [↑](#cite_ref-17)InternetI.ArchiveInternetI., [_International encyclopedia of environmental politics_](http://archive.org/details/internationalenc0000unse_a2h7), London ; New York: Routledge, 2002, [ISBN 978-0-415-20285-5](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9780415202855 "Specjalna:Książki/9780415202855") \[dostęp 2022-08-03\]. Brak numerów stron w książce
18. [↑](#cite_ref-18)[_Green party to position itself as the real left of UK politics_](https://www.theguardian.com/environment/2014/sep/05/green-party-left-uk-politics-caroline-lucas) \[online\], the Guardian, 5 września 2014 \[dostęp 2022-08-03\](ang.).
19. [↑](#cite_ref-19)N. ScottN.S.ArnoldN. ScottN.S., [_Imposing values. An essay on liberalism and regulation_](http://archive.org/details/oxfordclinicalda00libg), Oxford ; New York: Oxford University Press, 2009, s. 3, [ISBN 978-0-19-537496-4](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9780195374964 "Specjalna:Książki/9780195374964") \[dostęp 2022-08-03\].
20. [↑](#cite_ref-20)AndrewA.GlynAndrewA. (red.), _Social Democracy in Neoliberal Times: The Left and Economic Policy since 1980_, Oxford University Press, 2001, [ISBN 978-0-19-169692-3](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9780191696923 "Specjalna:Książki/9780191696923"). Brak numerów stron w książce
21. [↑](#cite_ref-21)MaciejM.DrabińskiMaciejM., _Anarchosyndykalizm w Europie Teoria i praktyka_, [Bractwo Trojka](/wiki/Bractwo_Trojka "Bractwo Trojka"), 2014, [ISBN 978-8393308286](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788393308286 "Specjalna:Książki/9788393308286"). Brak numerów stron w książce
22. [↑](#cite_ref-22)Eric D.E.D.BeinhockerEric D.E.D., [_Origin of Wealth_](http://archive.org/details/originofwealthev00bein), Harvard Business School Press, 1 czerwca 2006, [ISBN 978-1-57851-777-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9781578517770 "Specjalna:Książki/9781578517770") \[dostęp 2022-08-03\]. Brak numerów stron w książce
23. [↑](#cite_ref-23)TadeuszT.KowalikTadeuszT., _Spory wokół Nowej Trzeciej Drogi_, Scholar, 2019, [ISBN 978-83-88495-58-8](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788388495588 "Specjalna:Książki/9788388495588"). Brak numerów stron w książce
24. [↑](#cite_ref-24)MichałM.NiebylskiMichałM., _Korelacje pomiędzy ideologią „trzeciej drogi” a redefinicją konfliktu w polskim życiu politycznym_, „Refleksje”, 3, 2018, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.14746/r.2011.3.04](https://dx.doi.org/10.14746%2Fr.2011.3.04).
25. ↑ [a](#cite_ref-:3_25-0)[b](#cite_ref-:3_25-1)[_The Neo-Marxian Schools_](https://web.archive.org/web/20090416234151/http://cepa.newschool.edu/het/schools/neomarx.htm) \[online\], The New School., 16 kwietnia 2009 \[dostęp 2022-08-03\] \[zarchiwizowane z [adresu](http://cepa.newschool.edu/het/schools/neomarx.htm) 2009-04-16\](ang.).
26. ↑ [a](#cite_ref-:4_26-0)[b](#cite_ref-:4_26-1)[c](#cite_ref-:4_26-2)John H.J.H.MunroJohn H.J.H., [_Some Basic Principles of Marxian Economics_](https://www.economics.utoronto.ca/munro5/MARXECON.pdf) \[online\], 2008(ang.).
27. [↑](#cite_ref-27)Duncan K.D.K.FoleyDuncan K.D.K., GérardG.DuménilGérardG., [_Marx’s Analysis of Capitalist Production_](https://www.researchgate.net/publication/311905820_Marx%27s_Analysis_of_Capitalist_Production) \[online\], 2008(ang.).
28. [↑](#cite_ref-28)Joseph A.J.A.SchumpeterJoseph A.J.A., _Kapitalizm, socjalizm, demokracja_, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, [ISBN 978-83-01-15974-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788301159740 "Specjalna:Książki/9788301159740"). Brak numerów stron w książce
29. [↑](#cite_ref-29)[_Lumpenproletariat_](https://www.britannica.com/topic/Lumpenproletariat), \[w:\] _[Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica")_ \[dostęp 2022-08-03\](ang.).
30. [↑](#cite_ref-30)JacekJ.UglikJacekJ., _Michała Bakunina filozofia negacji_, Aletheia, 2007, [ISBN 978-83-61182-08-5](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788361182085 "Specjalna:Książki/9788361182085"). Brak numerów stron w książce
31. [↑](#cite_ref-31)[_Bakunin’s lumpenproletariat_](https://theanarchistlibrary.org/library/nicholas-thoburn-bakunin-s-lumpenproletariat) \[online\], The Anarchist Library \[dostęp 2022-08-03\](ang.).
32. [↑](#cite_ref-32)[_Marxism Fails on the Farm_](https://web.archive.org/web/20090206174159/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,939251-2,00.html) \[online\], TIME, 6 lutego 2009 \[dostęp 2022-08-03\] \[zarchiwizowane z [adresu](http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,939251-2,00.html) 2009-02-06\](ang.).
33. [↑](#cite_ref-33)[_Mao Zedong_](http://web.archive.org/web/20220803082617/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Mao-Zedong;3937438.html), \[w:\] _[Encyklopedia PWN](/wiki/Encyklopedia_PWN_(internetowa) "Encyklopedia PWN (internetowa)")_ \[online\], Wydawnictwo Naukowe PWN \[dostęp 2022-08-03\] \[zarchiwizowane z [adresu](https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3937438) 2022-08-03\].
34. [↑](#cite_ref-34)a, [_I.1 Czy libertariański socjalizm to oksymoron? – Anarchizm_](https://anarchizm.info/2019/07/28/i-1-czy-libertarianski-socjalizm-to-oksymoron/) \[online\], anarchizm.info \[dostęp 2022-08-04\](pol.).
35. [↑](#cite_ref-35)SilvaS.MendesSilvaS., [_Socialismo libertario ou Anarquismo_](http://mosca-servidor.xdi.uevora.pt/projecto/components/com_library/texts/52a_BNP_AHS341.pdf), 1896(hiszp.).
36. [↑](#cite_ref-36)[_Individual Liberty: Labor and its Pay_](https://web.archive.org/web/20050407014846/http://flag.blackened.net/daver/anarchism/tucker/tucker37.html) \[online\], flag.blackened.net, 7 kwietnia 2005 \[dostęp 2022-08-04\] \[zarchiwizowane z [adresu](http://flag.blackened.net/daver/anarchism/tucker/tucker37.html) 2005-04-07\](ang.).
37. [↑](#cite_ref-37)CharlesCh.MasquelierCharlesCh., _Critical Theory and Libertarian Socialism: Realizing the Political Potential of Critical Social Theory_, Bloomsbury Academic, 2015, [ISBN 978-1501311017](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9781501311017 "Specjalna:Książki/9781501311017"). Brak numerów stron w książce
38. [↑](#cite_ref-38)AlexA.PrichardAlexA. i inni red., _Libertarian Socialism: Politics in Black and Red_, [PM Press](/wiki/PM_Press "PM Press"), 2017, [ISBN 978-1629633909](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9781629633909 "Specjalna:Książki/9781629633909"). Brak numerów stron w książce
39. [↑](#cite_ref-39)Roderick T.R.T.LongRoderick T.R.T., [_Toward a Libertarian Theory of Class Social Philosophy and Policy_](https://praxeology.net/libclass-theory-part-1.pdf), „Social Philosophy and Policy.”, 15 (2), 1998, s. 305, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1017/S0265052500002028](https://dx.doi.org/10.1017%2FS0265052500002028)(ang.).
40. [↑](#cite_ref-40)David M.D.M.HartDavid M.D.M. i inni red., _Social Class and State Power: Exploring an Alternative Radical Tradition_, Palgrave Macmillan, 2018, [ISBN 978-3319648934](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9783319648934 "Specjalna:Książki/9783319648934"). Brak numerów stron w książce
41. [↑](#cite_ref-41)MartaM.MajorekMartaM., [_Anarchizm 2.0. Ideologia i praktyka w dobie nowych mediów_](https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/24635/Majorek_Anarchizm_2_0_Ideologia_i_praktyka_2017.pdf?sequence=1&isAllowed=y), Oficyna Wydawnicza AFM, 2017, [ISBN 9788365208-651](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788365208651 "Specjalna:Książki/9788365208651")(pol.). Brak numerów stron w książce
42. [↑](#cite_ref-42)GastonG.LevalGastonG., [_Libertarian socialism: a practical outline_](https://theanarchistlibrary.org/library/gaston-leval-libertarian-socialism-a-practical-outline) \[online\], theanarchistlibrary.org \[dostęp 2022-08-04\](ang.).
43. [↑](#cite_ref-43)[_Globalization and the Left_](https://www.dissentmagazine.org/article/globalization-and-the-left-2) \[online\], Dissent Magazine \[dostęp 2022-08-04\].
44. [↑](#cite_ref-44)LeszekL.GaworLeszekL., [_Antyglobalizm, alterglobalizm i filozofia zrównoważonego rozwoju jako globalizacyjne alternatywy_](https://ekorozwoj.pollub.pl/no1/f.pdf), „Problemy Ekorozwoju”, 1 (1), 2006, s. 41–48, [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1895-6912](http://worldcat.org/issn/1895-6912)(pol.).

## Bibliografia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Lewica&veaction=edit&section=6 "Edytuj sekcję: Bibliografia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Lewica&action=edit&section=6 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Bibliografia")\]

- John Barry: _[International Encyclopedia of Environmental Politics](https://books.google.pl/books?id=hSE9jg_N4-IC&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false)_. Taylor & Francis, 2002. [ISBN 978-0415202855](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9780415202855 "Specjalna:Książki/9780415202855"). Cytat: _All surveys confirm that environmental concern is associated with green voting...\[I\]n subsequent European elections, green voters have tended to be more left-leaning...the party is capable of motivating its core supporters as well as other environmentally minded voters of predominantly left-wing persuasion..._.
- Rodney P. Carlisle: _Encyclopedia of politics: the left and the right_. T. cz.2. University of Michigan, 2005. [ISBN 1-4129-0409-9](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/1412904099 "Specjalna:Książki/1412904099").
- Alan Maass, Howard Zinn: _The Case for Socialism_. Haymarket Books, 2010. [ISBN 978-1608460731](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9781608460731 "Specjalna:Książki/9781608460731").
- Charles Loch Mowat: _Britain Between the Wars: 1918–1940_. 1955.
- Eric Neumayer. _The environment, left-wing political orientation, and ecological economics_. „Ecological Economics”, 2004.
- Michael Schmidt, Lucien Van der Walt: _Black Flame: The Revolutionary Class Politics of Anarchism and Syndicalism. Counter-Power 1_. AK Press, 2009. [ISBN 978-1-904859-16-1](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9781904859161 "Specjalna:Książki/9781904859161").

- [p](/wiki/Szablon:O%C5%9B_polityczna "Szablon:Oś polityczna")
- [d](/wiki/Dyskusja_szablonu:O%C5%9B_polityczna "Dyskusja szablonu:Oś polityczna")
- [e](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Szablon:O%C5%9B_polityczna&action=edit)

Oś polityczna

- [Skrajna lewica](/wiki/Skrajna_lewica "Skrajna lewica")
- Lewica
- [Centrolewica](/wiki/Centrolewica "Centrolewica")
- [Centryzm](/wiki/Centrum_(opcja_polityczna) "Centrum (opcja polityczna)")
- [Centroprawica](/wiki/Centroprawica "Centroprawica")
- [Prawica](/wiki/Prawica "Prawica")
- [Skrajna prawica](/wiki/Skrajna_prawica "Skrajna prawica")

[Kontrola autorytatywna](/wiki/Kontrola_autorytatywna "Kontrola autorytatywna") (political alignment):

- [GND](/wiki/Gemeinsame_Normdatei "Gemeinsame Normdatei"): [4035854-9](http://d-nb.info/gnd/4035854-9)
- [NDL](https://de.wikipedia.org/wiki/Web_NDL_Authorities "de:Web NDL Authorities"): [00570241](http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/00570241)
- [BnF](/wiki/Biblioth%C3%A8que_nationale "Bibliothèque nationale"): [119342000](http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119342000)
- [SUDOC](/wiki/Syst%C3%A8me_Universitaire_de_Documentation "Système Universitaire de Documentation"): [027261468](http://www.idref.fr/027261468)
- [BNCF](/wiki/Centralna_Biblioteka_Narodowa_we_Florencji "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji"): [52194](http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id=52194)
- [NKC](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Republiki_Czeskiej "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej"): [ph122281](http://aut.nkp.cz/ph122281)

[Encyklopedie internetowe](/wiki/Encyklopedia_internetowa "Encyklopedia internetowa"):

- [PWN](/wiki/Encyklopedia_PWN_(internetowa) "Encyklopedia PWN (internetowa)"): [3932028](https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3932028.html)
- [Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica"): [topic/left](https://www.britannica.com/topic/left)
- [Treccani](/wiki/Enciclopedia_Treccani "Enciclopedia Treccani"): [sinistra](https://www.treccani.it/enciclopedia/sinistra)
- [Catalana](https://www.wikidata.org/wiki/Property:P1296 "d:Property:P1296"): [0233378](https://www.enciclopedia.cat/ec-gec-0233378.xml), [0149121](https://www.enciclopedia.cat/ec-gec-0149121.xml)
- [DSDE](/wiki/Den_Store_Danske_Encyklop%C3%A6di "Den Store Danske Encyklopædi"): [venstreorienteret](https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?p=8313&url_prefix=https://denstoredanske.lex.dk/&id=venstreorienteret)

Źródło: „ [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lewica&oldid=74135658](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lewica&oldid=74135658)”

[Kategoria](/wiki/Specjalna:Kategorie "Specjalna:Kategorie"):

- [Doktryny polityczne](/wiki/Kategoria:Doktryny_polityczne "Kategoria:Doktryny polityczne")

Ukryte kategorie:

- [Uniwersalny szablon cytowania – brak strony](/wiki/Kategoria:Uniwersalny_szablon_cytowania_%E2%80%93_brak_strony "Kategoria:Uniwersalny szablon cytowania – brak strony")
- [Kontrola autorytatywna potrzebuje polskiej etykiety](/wiki/Kategoria:Kontrola_autorytatywna_potrzebuje_polskiej_etykiety "Kategoria:Kontrola autorytatywna potrzebuje polskiej etykiety")

- Tę stronę ostatnio edytowano 29 cze 2024, 23:52.
- Tekst udostępniany na [licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl), z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o [warunkach korzystania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Terms_of_Use/pl).

- [Polityka prywatności](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność](/wiki/Wikipedia:Korzystasz_z_Wikipedii_tylko_na_w%C5%82asn%C4%85_odpowiedzialno%C5%9B%C4%87)
- [Powszechne Zasady Postępowania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Dla deweloperów](https://developer.wikimedia.org)
- [Statystyki](https://stats.wikimedia.org/#/pl.wikipedia.org)
- [Komunikat na temat ciasteczek](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Wersja mobilna](//pl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Lewica&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)