Dziedziczenie (biologia) – Wikipedia, wolna encyklopedia
U zdrowych ssaków połowa chromosomów pochodzi od matki, a połowa od ojca, jednak na skutek regulacji ekspresji genów 54%–60% aktywnych alleli pochodzi od ojca.
atrakcyjnej
W przypadku Homo sapiens w badaniu 837 par bliźniaków wykazano, że wskaźniki szczęścia ( well-being) takie jak niezależność, rozwój osobisty, relacje z innymi ludźmi, życiowy cel, samoakceptacja, mają głównie podłoże genetyczne[5]. Ojcowie o <anchor>atrakcyjnej</anchor> twarzy częściej mają córki o atrakcyjnej twarzy, niezależnie od atrakcyjności twarzy matki. Równocześnie atrakcyjność twarzy synów nie jest zależna od atrakcyjności twarzy rodzica[6].
Atrakcyjność fizyczna – Wikipedia, wolna encyklopedia
Atrakcyjność fizyczna – Wikipedia, wolna encyklopedia[Przejdź do zawartości](#bodyContent)

Menu główne

Menu główne

przypnijukryj

Nawigacja


- [Strona główna](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna "Przejdź na stronę główną [z]")
- [Losuj artykuł](/wiki/Specjalna:Losowa_strona "Załaduj losową stronę [x]")
- [Kategorie artykułów](/wiki/Portal:Kategorie_G%C5%82%C3%B3wne)
- [Najlepsze artykuły](/wiki/Wikipedia:Wyr%C3%B3%C5%BCniona_zawarto%C5%9B%C4%87_Wikipedii)
- [Częste pytania (FAQ)](/wiki/Pomoc:FAQ)

Dla czytelników


- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Kontakt](/wiki/Wikipedia:Kontakt_z_wikipedystami)
- [Wspomóż Wikipedię](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_pl.wikipedia.org&uselang=pl "Pomóż nam")

Dla wikipedystów


- [Pierwsze kroki](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)
- [Portal wikipedystów](/wiki/Wikipedia:Portal_wikipedyst%C3%B3w "O projekcie – co możesz zrobić, gdzie możesz znaleźć informacje")
- [Ogłoszenia](/wiki/Wikipedia:Tablica_og%C5%82osze%C5%84)
- [Zasady](/wiki/Wikipedia:Zasady)
- [Pomoc](/wiki/Pomoc:Spis_tre%C5%9Bci)
- [Ostatnie zmiany](/wiki/Specjalna:Ostatnie_zmiany "Lista ostatnich zmian w Wikipedii. [r]")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![wolna encyklopedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-pl.svg)](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna)

[Szukaj](/wiki/Specjalna:Szukaj "Przeszukaj Wikipedię [f]")

Szukaj

Wygląd

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87+fizyczna "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87+fizyczna "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Narzędzia osobiste

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87+fizyczna "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87+fizyczna "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Strony dla anonimowych edytorów [dowiedz się więcej](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)

- [Edycje](/wiki/Specjalna:M%C3%B3j_wk%C5%82ad "Lista edycji wykonanych z tego adresu IP [y]")
- [Dyskusja](/wiki/Specjalna:Moja_dyskusja "Dyskusja użytkownika dla tego adresu IP [n]")

## Spis treści

przypnijukryj

- Początek

- [1Obiektywność pojęcia urody](#Obiektywność_pojęcia_urody)
- [2Wzór męskiej urody](#Wzór_męskiej_urody)
- [3Wzór urody kobiecej](#Wzór_urody_kobiecej)Przełącz podsekcję Wzór urody kobiecej  - [3.1Kultura zachodnia](#Kultura_zachodnia)
  - [3.2Inne kultury](#Inne_kultury)
- [4Zapach](#Zapach)
- [5Teorie wyboru cech atrakcyjnych](#Teorie_wyboru_cech_atrakcyjnych)Przełącz podsekcję Teorie wyboru cech atrakcyjnych  - [5.1Psychologia ewolucyjna](#Psychologia_ewolucyjna)
  - [5.2Socjalizacja kobiet i mężczyzn](#Socjalizacja_kobiet_i_mężczyzn)    - [5.2.1Stereotypy płciowe](#Stereotypy_płciowe)
  - [5.3Teoria strukturalno-społeczna](#Teoria_strukturalno-społeczna)
- [6Wpływ wyglądu na relacje społeczne i zachowanie](#Wpływ_wyglądu_na_relacje_społeczne_i_zachowanie)
- [7Wpływ wyglądu na przypisywane cechy (atrybucję)](#Wpływ_wyglądu_na_przypisywane_cechy_(atrybucję))Przełącz podsekcję Wpływ wyglądu na przypisywane cechy (atrybucję)  - [7.1Równoważność piękna i dobra w społecznym odbiorze](#Równoważność_piękna_i_dobra_w_społecznym_odbiorze)
  - [7.2Uroda i efekt Pigmaliona](#Uroda_i_efekt_Pigmaliona)
- [8Związek atrakcyjności z samooceną i innymi cechami osobowości](#Związek_atrakcyjności_z_samooceną_i_innymi_cechami_osobowości)
- [9Atrakcyjność fizyczna a miłość i relacje długotrwałe](#Atrakcyjność_fizyczna_a_miłość_i_relacje_długotrwałe)
- [10Atrakcyjność jako towar](#Atrakcyjność_jako_towar)
- [11Uroda zależy nie tylko od ciała](#Uroda_zależy_nie_tylko_od_ciała)
- [12Zobacz też](#Zobacz_też)
- [13Przypisy](#Przypisy)
- [14Bibliografia](#Bibliografia)

Przełącz stan spisu treści

# Atrakcyjność fizyczna

26 języków

- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%8A%D8%A9_%D8%AC%D8%B3%D8%AF%D9%8A%D8%A9 "جاذبية جسدية – arabski")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Sk%C3%B8nhedsideal "Skønhedsideal – duński")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Attraktivit%C3%A4t "Attraktivität – niemiecki")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Physical_attractiveness "Physical attractiveness – angielski")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Atractivo_f%C3%ADsico "Atractivo físico – hiszpański")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C "جذابیت جسمانی – perski")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Attirance_physique "Attirance physique – francuski")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%8B%A0%EC%B2%B4%EC%A0%81_%EB%A7%A4%EB%A0%A5 "신체적 매력 – koreański")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%96%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%A3%D6%80%D5%A1%D5%BE%D5%B9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6 "Ֆիզիկական գրավչություն – ormiański")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%86%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%A3 "शारीरिक आकर्षण – hindi")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Daya_tarik_fisik "Daya tarik fisik – indonezyjski")
- [ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ / inuktitut](https://iu.wikipedia.org/wiki/%E1%90%83%E1%93%84%E1%92%83%E1%91%A6%E1%93%AF%E1%90%8A%E1%96%85 "ᐃᓄᒃᑦᓯᐊᖅ – inuktitut")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Attrattivit%C3%A0_fisica "Attrattività fisica – włoski")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Lytinis_patrauklumas "Lytinis patrauklumas – litewski")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Aantrekkelijkheid "Aantrekkelijkheid – niderlandzki")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E8%82%89%E4%BD%93%E7%9A%84%E9%AD%85%E5%8A%9B "肉体的魅力 – japoński")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Atratividade_f%C3%ADsica "Atratividade física – portugalski")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Physical_attractiveness "Physical attractiveness – Simple English")
- [Soomaaliga](https://so.wikipedia.org/wiki/Xuuralcayn "Xuuralcayn – somalijski")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Fysisk_attraktivitet "Fysisk attraktivitet – szwedzki")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kaaya-ayang_pangangatawan "Kaaya-ayang pangangatawan – tagalski")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Fiziksel_%C3%A7ekicilik "Fiziksel çekicilik – turecki")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%96%D0%B7%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8C "Фізична привабливість – ukraiński")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C_%DA%A9%D8%B4%D8%B4 "جسمانی کشش – urdu")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A5p_d%E1%BA%ABn_th%E1%BB%83_ch%E1%BA%A5t "Hấp dẫn thể chất – wietnamski")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%A4%96%E8%B2%8C%E5%90%B8%E5%BC%95%E5%8A%9B "外貌吸引力 – chiński")

[Edytuj linki](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q758234#sitelinks-wikipedia "Edytuj linki pomiędzy wersjami językowymi")

- [Artykuł](/wiki/Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna "Zobacz stronę treści [c]")
- [Dyskusja](/wiki/Dyskusja:Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna "Dyskusja o zawartości tej strony [t]")

polski

- [Czytaj](/wiki/Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=history "Starsze wersje tej strony [h]")

Narzędzia

Narzędzia

przypnijukryj

Działania


- [Czytaj](/wiki/Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=history)

Ogólne


- [Linkujące](/wiki/Specjalna:Linkuj%C4%85ce/Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna "Pokaż listę wszystkich stron linkujących do tej strony [j]")
- [Zmiany w linkowanych](/wiki/Specjalna:Zmiany_w_linkowanych/Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna "Ostatnie zmiany w stronach, do których ta strona linkuje [k]")
- [Prześlij plik](//pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prześlij_plik "Prześlij pliki [u]")
- [Strony specjalne](/wiki/Specjalna:Strony_specjalne "Lista wszystkich stron specjalnych [q]")
- [Link do tej wersji](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&oldid=74716868 "Stały link do tej wersji tej strony")
- [Informacje o tej stronie](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=info "Więcej informacji na temat tej strony")
- [Cytowanie tego artykułu](/w/index.php?title=Specjalna:Cytuj&page=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&id=74716868&wpFormIdentifier=titleform "Informacja o tym jak należy cytować tę stronę")
- [Zobacz skrócony adres URL](/w/index.php?title=Specjalna:Skr%C3%B3%C4%87_adres_URL&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FAtrakcyjno%25C5%259B%25C4%2587_fizyczna)
- [Pobierz kod QR](/w/index.php?title=Specjalna:Kod_QR&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FAtrakcyjno%25C5%259B%25C4%2587_fizyczna)
- [Element Wikidanych](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q758234 "Link do powiązanego elementu w repozytorium danych [g]")

Drukuj lub eksportuj


- [Utwórz książkę](/w/index.php?title=Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCka&bookcmd=book_creator&referer=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87+fizyczna)
- [Pobierz jako PDF](/w/index.php?title=Specjalna:DownloadAsPdf&page=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=show-download-screen)
- [Wersja do druku](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&printable=yes "Wersja do wydruku [p]")

W innych projektach


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Physical_attractiveness)
- [Wikicytaty](https://pl.wikiquote.org/wiki/Uroda)

Wygląd

przypnijukryj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Venus_de_Milo_Louvre_Ma399_n4.jpg/220px-Venus_de_Milo_Louvre_Ma399_n4.jpg)](/wiki/Plik:Venus_de_Milo_Louvre_Ma399_n4.jpg) [Wenus z Milo](/wiki/Wenus_z_Milo "Wenus z Milo") w Luwrze jest uważana za klasyczną wizję piękna[\[1\]](#cite_note-1)[\[2\]](#cite_note-2)[\[3\]](#cite_note-3), jednak jeden z ekspertów stwierdził, że jej „niemal matroniczna reprezentacja” miała raczej oddawać „imponujący wygląd” niż „idealne piękno kobiety”[\[4\]](#cite_note-4).

**Atrakcyjność fizyczna** – zakres, w jakim cechy fizyczne danej osoby są uważane za [estetyczne](/wiki/Estetyka "Estetyka") lub [piękne](/wiki/Pi%C4%99kno "Piękno"). Termin ten często zakłada [atrakcyjność seksualną](/wiki/Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_seksualna "Atrakcyjność seksualna") lub [pożądanie](/wiki/Po%C5%BC%C4%85danie "Pożądanie"), ale może być również odrębny od któregokolwiek z nich. Istnieje wiele czynników, które wpływają na atrakcyjność jednej osoby dla drugiej, a aspekty fizyczne są jednym z nich. Atrakcja fizyczna zawiera w sobie uniwersalne percepcje wspólne dla wszystkich kultur ludzkich, takie jak [symetria twarzy](/w/index.php?title=Symetria_twarzy&action=edit&redlink=1 "Symetria twarzy (strona nie istnieje)")[\[5\]](#cite_note-5), uwarunkowania społeczno-kulturowe oraz osobiste preferencje unikalne dla danej jednostki[\[6\]](#cite_note-6).

Wygląd jest jednym z ważniejszych czynników, decydujących o zachowaniu wobec drugiej osoby. Wpływa także na przypisywanie ludziom określonych cech osobowości oraz sposób przewidywania ich zachowań w przyszłości.

Wyobrażenie o cechach urodziwej i [brzydkiej](/wiki/Brzydota "Brzydota") osoby pojawiające się w umyśle sprawia, że nieświadomie modyfikujemy swoje zachowania tak, aby potwierdzić owo wyobrażenie. Staje się to jedną z przyczyn [spełniania się tych oczekiwań](/wiki/Samospe%C5%82niaj%C4%85ca_si%C4%99_przepowiednia "Samospełniająca się przepowiednia").

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Jean_Ag%C3%A9lou_-_Serie_034_-_No_1.jpg/220px-Jean_Ag%C3%A9lou_-_Serie_034_-_No_1.jpg)](/wiki/Plik:Jean_Ag%C3%A9lou_-_Serie_034_-_No_1.jpg) Francuska pocztówka z lat 1910. z [orientalizującą](/wiki/Orientalizm "Orientalizm") sceną

Atrakcyjność fizyczna jest silną determinantą [sympatii](/wiki/Sympatia "Sympatia") i lubienia, obok podobieństwa, szczerości, częstości kontaktów i innych. Odgrywa ważną rolę zwłaszcza w początkowych fazach tworzenia się związków. Dotyczy to [miłości](/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87 "Miłość"), ale także [przyjaźni](/wiki/Przyja%C5%BA%C5%84 "Przyjaźń").

## Obiektywność pojęcia urody

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=1 "Edytuj sekcję: Obiektywność pojęcia urody") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=1 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Obiektywność pojęcia urody")\]

Część osób jest przekonana, że oceniając urodę człowieka odwołuje się do indywidualnych preferencji i wyobrażeń. W związku z tym próby opisania cech wyglądu, które są trwale związane z atrakcyjnością fizyczną nie mają sensu.

Okazuje się jednak, że w większości przypadków[\[7\]](#cite_note-7) ludzie trafnie oceniają to, czy dana osoba (np. na fotografii) będzie się innym podobać. Oznacza to, że ludzie znają „wzorzec urody”, obowiązujący i powszechny w danej [kulturze](/wiki/Kultura "Kultura") w danym czasie. [Metaanaliza](/wiki/Metaanaliza "Metaanaliza") badań przeprowadzonych na przestrzeni 67 lat wykazała również wysoką (objaśniającą 88% [wariancji](/wiki/Wariancja "Wariancja"), [r²](/wiki/Wsp%C3%B3%C5%82czynnik_korelacji_Pearsona "Współczynnik korelacji Pearsona") = 0,94) zgodność międzykulturową[\[8\]](#cite_note-8).

Ponadto indywidualne preferencje w zakresie atrakcyjności fizycznej są bardzo podobne i wykazują wiele cech wspólnych. Pewni mężczyźni podobają się zarówno mężczyznom, jak i kobietom, a kobiety wyglądające w określony sposób podobają się także obu płciom. Oznacza to, że [wzory](/wiki/Wz%C3%B3r_kulturowy "Wzór kulturowy") kobiecej i męskiej urody są powszechne w danej społeczności – znakomita większość jej członków zgadza się co do tego, jaka osoba uchodzi za atrakcyjną. [Odziedziczalność](/wiki/Odziedziczalno%C5%9B%C4%87 "Odziedziczalność") atrakcyjności fizycznej szacuje się na 50–70%[\[9\]](#cite_note-9), a do jej trafnej oceny wystarczają 33 [milisekundy](/wiki/Milisekunda "Milisekunda")[\[10\]](#cite_note-10).

## Wzór męskiej urody

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=2 "Edytuj sekcję: Wzór męskiej urody") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=2 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Wzór męskiej urody")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Adonis_Mazarin_Louvre_MR239.jpg/220px-Adonis_Mazarin_Louvre_MR239.jpg)](/wiki/Plik:Adonis_Mazarin_Louvre_MR239.jpg) [Adonis](/wiki/Adonis_(mitologia) "Adonis (mitologia)") odrestaurowany i uzupełniony przez [Francois Duquesnoy](/wiki/Fran%C3%A7ois_Duquesnoy "François Duquesnoy"), wcześniej w kolekcji kardynała [Mazarina](/wiki/Jules_Mazarin "Jules Mazarin") ( [Muzeum Luwru](/wiki/Luwr "Luwr")).

Istnieją cechy wyglądu trwale związane z atrakcyjnością fizyczną. Powtarzają się one we wszystkich kulturach i nie zmieniają się ze względu na epokę – to cechy uniwersalne. Ludzie z różnych kultur trafnie oceniają atrakcyjność przedstawicieli innych ras (np. przedstawionych na zdjęciach). Jednak pewne cechy wyglądu związane są z atrakcyjnością jedynie w określonej kulturze lub w określonej epoce.

Wzór męskiej atrakcyjności zmienia się wolniej w porównaniu ze wzorcem urody kobiecej. Mężczyzna atrakcyjny w jednej kulturze będzie prawdopodobnie postrzegany jako atrakcyjny w innej. Osiemdziesiąt lat temu i dzisiaj bardzo podobni mężczyźni uchodzili za przystojnych.

Cechy wyglądu związane z atrakcyjnością fizyczną mężczyzny:

- **Symetryczna twarz i symetryczne ciało** – asymetria ciała i twarzy może być informacją o chorobach. Wiadomo także, że wraz z wiekiem rośnie asymetria budowy ciała – twarze i ciała ludzi starych są znacznie bardziej asymetryczne niż młodych.
- **Czysta, zdrowa skóra** – oznaka zdrowia.
- **Wzrost**[\[11\]](#cite_note-Pierce-11) – jest silnie skojarzony z [autorytetem](/wiki/Autorytet "Autorytet"); na przykład mężczyzna przedstawiony jako „profesor Kowalski” wydaje się ludziom wyższy (przeciętnie o 6 cm) niż mężczyzna przedstawiony jako „pan Kowalski”. Kobiety wydają się być bardziej wrażliwe na postawę wyprostowaną niż na wzrost, chociaż oba są elementami atrakcyjności. Wydaje się to wiązać z preferencją dla mężczyzn, którzy poprzez swoją postawę prezentują pewność siebie, siłę fizyczną i dużą wytrzymałość. Niedawne badania wykazały, że kobietom bardziej podobają się mężczyźni średniego wzrostu, gdy biorą pod uwagę długoterminowe zaangażowanie, podczas gdy przy podejściu krótkoterminowym preferowani są mężczyźni wyżsi[\[12\]](#cite_note-Sohn-12). Preferencje kobiet zależą również od fazy cyklu miesiączkowego, przy czym wyżsi mężczyźni wydają się im bardziej atrakcyjni w czasie dni płodnych[\[13\]](#cite_note-13).
- **Niska [różnica między talią i biodrami](/wiki/Stosunek_obwodu_talii_do_obwodu_bioder "Stosunek obwodu talii do obwodu bioder") oraz duża różnica między talią a barkami** – wąskie biodra w stosunku do talii, a także węższe niż barki związane są z obecnością męskiego hormonu płciowego – [testosteronu](/wiki/Testosteron "Testosteron").
- **Zdrowe zęby** – cechy twarzy mężczyzny, które sugerują jego dojrzałość, zdrowie i dominację kojarzone są z atrakcyjnością.
- **Duży podbródek** – zarysowuje się w [okresie dojrzewania](/wiki/Dojrzewanie "Dojrzewanie").
- **Płaski brzuch**.
- **Jędrne pośladki**.
- **Wyraziste oczy**.

Pierwsze dwie cechy wyglądu są uniwersalne, związane z atrakcyjnością we wszystkich kulturach, u obu płci.

Wykazano, że kobiety preferują bardziej umięśnionych mężczyzn w czasie dni płodnych [cyklu miesiączkowego](/wiki/Menstruacja "Menstruacja"), a mężczyzn o bardziej „kobiecych” cechach w trakcie reszty cyklu[\[14\]](#cite_note-fertility-14). To zróżnicowanie przemawia za hipotezą, która zakłada ewolucyjną korzyść dla kobiet, które raczej wybierają na ojców mężczyzn, którzy są bardziej umięśnieni niż nawet najlepszych opiekunów[\[15\]](#cite_note-15).

Jeśli wszystkie inne cechy wyglądu pozostają bez zmian, to na atrakcyjność fizyczną mężczyzny nie mają wpływu: włosy (kolor, gęstość ani długość), usta, zarost, wielkość mięśni ani [rozmiar penisa](/wiki/Rozmiary_pr%C4%85cia_cz%C5%82owieka "Rozmiary prącia człowieka"). Pewne badania sugerują, że pot mężczyzny może pełnić rolę [feromonu](/wiki/Feromony "Feromony"). Niekiedy spotyka się przekonanie, że dłonie mężczyzny są ważnym atrybutem atrakcyjności, brak jednak systematycznych badań, które potwierdziłyby to mniemanie.

## Wzór urody kobiecej

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=3 "Edytuj sekcję: Wzór urody kobiecej") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=3 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Wzór urody kobiecej")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Gal_Gadot_2016_lighting_corrected.jpg/220px-Gal_Gadot_2016_lighting_corrected.jpg)](/wiki/Plik:Gal_Gadot_2016_lighting_corrected.jpg) [Gal Gadot](/wiki/Gal_Gadot "Gal Gadot"), najseksowniejsza kobieta 2017 roku według [FHM](/wiki/FHM "FHM")[\[16\]](#cite_note-16)[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Klaudia_Cie%C5%9Bla_1419.jpg/220px-Klaudia_Cie%C5%9Bla_1419.jpg)](/wiki/Plik:Klaudia_Cie%C5%9Bla_1419.jpg) Długie [nogi](/wiki/Ko%C5%84czyna_dolna "Kończyna dolna"), zaokrąglone [biodra](/wiki/Staw_biodrowy "Staw biodrowy"), wyraźne [piersi](/wiki/Gruczo%C5%82_mlekowy_cz%C5%82owieka "Gruczoł mlekowy człowieka"), symetryczne [ciało](/wiki/Cia%C5%82o_ludzkie "Ciało ludzkie") i [twarz](/wiki/Twarz "Twarz") – czynniki silnie skorelowane z urodą kobiety

### Kultura zachodnia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=4 "Edytuj sekcję: Kultura zachodnia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=4 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Kultura zachodnia")\]

Cechy wyglądu kobiety związane z postrzeganiem jej jako atrakcyjnej fizycznie:

- **Zgrabne pośladki** – tę część kobiecego ciała większość mężczyzn uważa za najatrakcyjniejszą[\[17\]](#cite_note-17).
- **Symetryczna twarz i symetryczne ciało**. Znaczenie może mieć, że u kobiet asymetria części ciała (związana z objętością tkanek miękkich) jest najmniejsza w trakcie owulacji[\[18\]](#cite_note-18).
- **Czysta, zdrowa skóra** – gładka bez [pryszczy](/wiki/Tr%C4%85dzik_r%C3%B3%C5%BCowaty "Trądzik różowaty") czy [wyprysków](/wiki/Wyprysk "Wyprysk"), bez zmarszczek, [łupieżu](/wiki/%C5%81upie%C5%BC "Łupież") itp. Mężczyźni we wszystkich (lub prawie wszystkich) kulturach preferują kobiety o jaśniejszej skórze od przeciętnej.
- **Długie nogi** – w dziecięcych proporcjach budowy ciała nogi są znacząco krótsze w stosunku do tułowia niż u ludzi dorosłych; jedna z hipotez głosi, że jest to związane z częstymi upadkami dzieci, w związku z czym krótkie nogi łagodzą skutki takich upadków; wydłużenie się kończyn w stosunku do tułowia pojawia się w [okresie dojrzewania](/wiki/Dojrzewanie "Dojrzewanie"), zatem długie nogi są objawem dojrzałości płciowej, co jest postrzegane jako atrakcyjne.
- **Zaokrąglone biodra** – badacze odkryli, że dla postrzeganej atrakcyjności ważny jest stosunek obwodu talii do obwodu bioder ( [WHR](/wiki/Stosunek_obwodu_talii_do_obwodu_bioder "Stosunek obwodu talii do obwodu bioder")), nie zaś sama szerokość bioder; za najatrakcyjniejsze uważane są kobiety, których WHR wynosi 0,7; znaczne odstępstwa od tej wartości obniżały atrakcyjność fizyczną. Mimo że [Miss Ameryki](/wiki/Miss_USA "Miss USA") jest z roku na rok coraz szczuplejsza, to proporcje talii do bioder pozostają od kilkudziesięciu lat niezmienione; także pierwsze operacje plastyczne polegały m.in. na usuwaniu dolnych żeber w celu poprawienia wcięcia w talii; kobiece proporcje budowy bioder związane są z ilością żeńskich hormonów płciowych produkowanych przede wszystkim przez jajniki – [estrogenów](/wiki/Estrogeny "Estrogeny")[\[19\]](#cite_note-19); wcięcie w pasie rośnie wraz ze stężeniem tych hormonów w okresie dojrzewania; kobiety o takich proporcjach mają także mniej poronień, mniej kłopotów z zajściem w ciążę, rzadziej chorują na nowotwory jajników i piersi oraz szybciej dojrzewają[\[20\]](#cite_note-Singh-1993-20); prawdopodobnie więc postrzeganie jako atrakcyjnego takiego właśnie ciała kobiety przyczyniało się do sukcesu reprodukcyjnego ( _zobacz więcej: sekcja [Interpretacje](#Interpretacja)_). Kobieta z nadmiernie podniesionym poziomem męskich hormonów płciowych – [androgenów](/wiki/Androgeny "Androgeny") może mieć problemy z trądzikiem, a także mieć męski typ owłosienia (m.in. włosy w okolicy brody)[\[21\]](#cite_note-21). Takie cechy sprawiają, że kobieta jest ogólnie postrzegana jako mniej atrakcyjna fizycznie.
- **Młodość** – atrakcyjna kobieta to młoda kobieta; wszelkie cechy wyglądu i zachowania, które związane są z młodością: sprężysty krok, różowa skóra bez zmarszczek, błyszczące oczy, lśniące włosy, wigor – podnoszą atrakcyjność.
- **Przeciętna twarz** – badania dowiodły[\[22\]](#cite_note-Etcoff,_1994-22)[\[23\]](#cite_note-Enquist_&_Ghirlanda,_1998-23)[\[24\]](#cite_note-Perrett-1998-24), że najbardziej atrakcyjne są twarze typowe, bliskie przeciętnym wymiarom. Np. jeśli 32 zdjęcia różnych twarzy nałoży się na siebie i w ten sposób wypreparuje „przeciętną twarz”, to będzie ona najprawdopodobniej oceniana jako ładniejsza niż te wszystkie, które się na nią złożyły[\[25\]](#cite_note-25). O tym, że twarze typowe są atrakcyjne, świadczy także fakt o wiele częstszego mylenia między sobą twarzy ładnych niż brzydkich. Brzydkim można być na wiele sposobów, zaś urodziwe twarze są do siebie bardzo podobne. Skłonność do postrzegania jako atrakcyjnych cech o przeciętnym nasileniu dotyczy nie tylko twarzy. Skrajne natężenie jakiejś cechy lub jej zupełna nieobecność obniża atrakcyjność. W genetyce pojęciem oznaczającym dobieranie się zwierząt w pary z preferencją dla przeciętności jest [koinofilia](/w/index.php?title=Koinofilia&action=edit&redlink=1 "Koinofilia (strona nie istnieje)"). Z kolei badanie przeprowadzone przez [Davida Perretta](/w/index.php?title=David_Perrett&action=edit&redlink=1 "David Perrett (strona nie istnieje)") wskazuje na to, że przeciętność niekoniecznie musi dawać najlepszy obraz tego, co najbardziej atrakcyjne; okazało się, że najbardziej atrakcyjne kobiety różnią się nieznacznie pewnymi cechami od średniej populacyjnej[\[24\]](#cite_note-Perrett-1998-24). Cechy, które je wyróżniają, to: mniej wydatne szczęki, oczy większe w proporcji do całej twarzy oraz mniejsza odległość od ust do podbródka. Jest to wygląd twarzy wyglądającej na młodszą niż przeciętna[\[26\]](#cite_note-Langlois_&_Roggman,_1990-26) i to stwierdzenie jest prawdopodobnie prawdziwe również dla innych kultur. Najbardziej atrakcyjne kobiety posiadają również mniejsze nosy.
- **Gęste włosy** – [łysienie](/wiki/%C5%81ysienie "Łysienie") jest u mężczyzn [cechą dominującą](/wiki/Dziedziczenie_autosomalne_dominuj%C4%85ce "Dziedziczenie autosomalne dominujące"), u kobiet zaś [recesywną](/wiki/Dziedziczenie_autosomalne_recesywne "Dziedziczenie autosomalne recesywne"). Gęste włosy odczytywane mogą być jako oznaka „pełnej kobiecości”, podobnie jak łysienie może być oznaką męskości – zarówno mężczyźni łysi, jak i gęsto owłosieni mogą być postrzegani jako atrakcyjni.
- **Pełne usta** – istnieje mit, jakoby kobiety o mięsistych ustach były namiętne, te o wąskich ustach postrzegane są jako oziębłe.
- **Mały nos** i **duże oczy** sprawiają, że twarz nabiera wyglądu dziecięcego. Jedna z prób wyjaśnienia związku tych cech wyglądu z atrakcyjnością głosi, że w toku ewolucji mężczyźni „nauczyli się” wiązać z kobietami wiernymi, bowiem inaczej wychowywali nie swoje potomstwo, co przyczyniało się do „wymarcia” własnych genów. W związku z tym niewinny, dziecięcy wyraz twarzy (pełne usta, duże oczy, mały nosek) jest kojarzony z uległością, pasywnością, podporządkowaniem, niesamodzielnością i brakiem dominacji[\[27\]](#cite_note-27). Innym przykładem w zachodnich społeczeństwach wskazującym na preferowanie młodzieńczych cech u kobiet jest stosowanie [depilacji](/wiki/Depilacja "Depilacja")[\[28\]](#cite_note-28).
- **Wydatne piersi** – istnieje kilka hipotez (raczej o charakterze spekulacyjnym), próbujących wyjaśnić, dlaczego piersi postrzegane są jako atrakcyjne. Oto kilka z nich:

  - [Desmond Morris](/wiki/Desmond_Morris "Desmond Morris") sugeruje, że piersi są efektem ewolucji mającej na celu zwrócenie uwagi mężczyzn na górne partie ciała kobiet i zachęcenie do uprawiania seksu twarzami do siebie. Gdy ludzie przybrali wyprostowaną, dwunożną postawę, to z przodu ciała kobiety nie było atrybutów seksualnych (w postawie czworonożnej były to pośladki). W związku z tym wykształciły się odpowiednie [drugorzędowe cechy płciowe](/wiki/Cechy_p%C5%82ciowe "Cechy płciowe"). Zgodnie z tą myślą piersi mają imitować pośladki.
  - Psychoanalitycy uważają, że piersi są przez mężczyzn postrzegane jako atrakcyjne, bowiem kojarzą się z karmieniem przez matkę. Ściślej uzasadnia to antropolog [Bobbi Low](/w/index.php?title=Bobbi_Low&action=edit&redlink=1 "Bobbi Low (strona nie istnieje)"), który uważa, że piersi wytworzyły się jako fałszywy sygnał, sugerujący samcom, że samica jest dobrze zaopatrzona w składniki pokarmowe (mleko) dla przyszłego potomstwa.
  - Wydatne piersi są objawem [dojrzałości płciowej](/wiki/Dojrza%C5%82o%C5%9B%C4%87_p%C5%82ciowa "Dojrzałość płciowa") i płodności, dlatego nadają ciału wygląd atrakcyjny ( _zobacz więcej: sekcja [Interpretacje](#Interpretacja)_).
  - Piersi stanowią informację o tym, że kobieta jest wystarczająco zaopatrzona w tłuszcz konieczny, by przetrwać ciążę.
- **Wzrost** – ma znaczenie u kobiet, chociaż mniejsze niż u mężczyzn. Mężczyźni wykazują większą preferencję w kierunku kobiet o niższym od siebie wzroście. Badania wykazały również, że kobiety o wzroście poniżej średniej osiągają większy sukces reprodukcyjny[\[29\]](#cite_note-BBC-29). Przewaga niższego wzrostu może polegać na tym, że jest postrzegana jako cecha młodości, a takie cechy u kobiet są dla mężczyzn bardziej atrakcyjne[\[30\]](#cite_note-30). Innym możliwym wytłumaczeniem jest to, że niższe kobiety wcześniej osiągają dojrzałość płciową[\[29\]](#cite_note-BBC-29).

Pierwsze dwie cechy związane są z urodą we wszystkich kulturach i niezależnie od epoki. Traktowane są jako oznaki zdrowia fizycznego.

Nie wykryto istotnego związku między atrakcyjnością fizyczną kobiety a kolorem czy długością włosów. Przekonanie o tym, że blondynki są bardziej atrakcyjne niż np. brunetki lub szatynki (jeśli wszystkie inne cechy wyglądu są niezmienione) jest mitem. Dla urody kobiet nie ma znaczenia także wygląd zębów, poza skrajnymi przypadkami.

Obniżające atrakcyjność cechy wyglądu, które kojarzone są z chorobą lub starością – niesymetryczna budowa ciała i twarzy, szara skóra, zmarszczki itp.

### Inne kultury

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=5 "Edytuj sekcję: Inne kultury") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=5 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Inne kultury")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Hotentoci-zOrgelbranda.jpg/220px-Hotentoci-zOrgelbranda.jpg)](/wiki/Plik:Hotentoci-zOrgelbranda.jpg) [Steatopygia](/wiki/Steatopygia "Steatopygia") u hotentockiej kobiety ( _szkic z 1900 r._)[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/The_Three_Graces%2C_by_Peter_Paul_Rubens%2C_from_Prado_in_Google_Earth.jpg/220px-The_Three_Graces%2C_by_Peter_Paul_Rubens%2C_from_Prado_in_Google_Earth.jpg)](/wiki/Plik:The_Three_Graces,_by_Peter_Paul_Rubens,_from_Prado_in_Google_Earth.jpg) [Rubens](/wiki/Peter_Paul_Rubens "Peter Paul Rubens") _Trzy gracje:_ [barokowy](/wiki/Barok "Barok") ideał urody[\[31\]](#cite_note-31)

Wzór żeńskiej urody jest silnie zmienny kulturowo. Zmienia się także wraz z modą i upływem czasu.

W wielu kulturach (także zachodniej) dochodzi do celowego deformowania ciała w taki sposób, aby pasowało do obowiązujących wzorców urody – opalanie, [piercing](/wiki/Piercing "Piercing"), [gorsety](/wiki/Gorset "Gorset"), [tatuaże](/wiki/Tatua%C5%BC "Tatuaż"), odsysanie tłuszczu, operacje plastyczne, wstrzykiwanie substancji porażających mięśnie (np. [jad kiełbasiany](/wiki/Jad_kie%C5%82basiany "Jad kiełbasiany")), co prowadzi do czasowego ukrycia zmarszczek itp.

Chińczycy krępowali dziewczynkom stopy w specjalny sposób (zobacz: [krępowanie stóp](/wiki/Kr%C4%99powanie_st%C3%B3p "Krępowanie stóp")), [Majowie](/wiki/Majowie "Majowie") deformowali czaszki i wywoływali [zeza](/wiki/Zez "Zez"), [Aborygeni australijscy](/wiki/Aborygeni_australijscy "Aborygeni australijscy") łamali sobie nosy, liczne plemiona afrykańskie deformują ciało, dzięki czemu staje się ono „piękniejsze”.

W ubogich społeczeństwach, gdzie większość ludzi jest chuda lub szczupła, krągłe kształty postrzegane są jako atrakcyjne. W kulturach sytych jako atrakcyjne są postrzegane raczej szczupłe sylwetki.

## Zapach

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=6 "Edytuj sekcję: Zapach") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=6 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Zapach")\]

Bodźce [zapachowe](/wiki/Zapach "Zapach") wpływają na postrzeganie atrakcyjności. Prawie zawsze silne zapachy ciała uwalniane przez osoby bardzo [spocone](/wiki/Pot "Pot") lub takie, które rzadko się myją, są uważane za nieatrakcyjne (z rzadkimi wyjątkami pewnych [fetyszy](/wiki/Fetyszyzm_(seksuologia) "Fetyszyzm (seksuologia)")). Jednak zapach ludzkiego ciała do momentu, w którym nie osiągnął poziomu, który jest odczuwany jako nieprzyjemny, jest często uważany za czynnik atrakcyjności fizycznej. Podobnie jak u innych zwierząt, [feromony](/wiki/Feromony "Feromony") mają znaczenie u człowieka, chociaż mniejsze i mogą być odbierane przez innych jako atrakcyjne seksualnie[\[32\]](#cite_note-Rikowski-32).

Często przyjemnie pachnące [perfumy](/wiki/Perfumy "Perfumy") są używane jako zachęta dla osób płci przeciwnej do głębszego wdychania powietrza otaczającego osobę, która ich używa. W ten sposób zwiększa się prawdopodobieństwo, że feromony również będą wdychane. Istnieje wiele sklepów internetowych oferujących feromony i zapewniających w reklamach o osiągnięciu dzięki nim sukcesu, ale ich znaczenie w ludzkich relacjach jest szeroko dyskutowane i prawdopodobnie ograniczone[\[33\]](#cite_note-disputed-33), chociaż wydaje się mieć pewne znaczenie[\[34\]](#cite_note-34)

U ludzi występuje słabo rozwinięty [narząd przylemieszowy](/wiki/Narz%C4%85d_Jacobsona "Narząd Jacobsona"), którego stymulacja aerozolem zawierającym pochodne [hormonów sterydowych](/wiki/Hormony_steroidowe "Hormony steroidowe") wywołuje reakcje fizjologiczne, które są kontrolowane przez [autonomiczny układ nerwowy](/wiki/Autonomiczny_uk%C5%82ad_nerwowy "Autonomiczny układ nerwowy") i oś podwzgórzowo-przysadkową, co świadczy o występowaniu sygnalizacji poza ludzką świadomością[\[35\]](#cite_note-35). Kathleen Stern i Martha K. McClintock wykazały także, że feromony jednych kobiet wpływają na wydzielanie hormonów u innych kobiet i dlatego u kobiet mieszkających razem często dochodzi do synchronizacji [cykli owulacyjnych](/wiki/Cykl_miesi%C4%85czkowy "Cykl miesiączkowy")[\[36\]](#cite_note-36).

Claus Wedekind wykazał z kolei, że dla kobiet najbardziej atrakcyjny jest taki zapach mężczyzn, który najmniej przypomina ich własny. Sytuacja jest odwrotna u kobiet biorących [tabletki antykoncepcyjne](/wiki/Tabletka_antykoncepcyjna "Tabletka antykoncepcyjna"). W badaniu przeprowadzonym pod kątem [głównego układu zgodności tkankowej](/wiki/G%C5%82%C3%B3wny_uk%C5%82ad_zgodno%C5%9Bci_tkankowej "Główny układ zgodności tkankowej") (MHC) okazało się, że kobietom wydawały się bardziej atrakcyjne zapachy mężczyzn, których MHC było najmniej podobne do ich własnego[\[37\]](#cite_note-37). Ma to uzasadnienie w kontekście [ewolucji](/wiki/Ewolucja "Ewolucja"), gdyż może się przyczyniać do unikania [chowu wsobnego](/wiki/Kojarzenie_krewniacze "Kojarzenie krewniacze").

## Teorie wyboru cech atrakcyjnych

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=7 "Edytuj sekcję: Teorie wyboru cech atrakcyjnych") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=7 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Teorie wyboru cech atrakcyjnych")\]

Istnieją trzy teorie na temat tego, dlaczego akurat te, a nie inne cechy wyglądu są postrzegane jako atrakcyjne.

### Psychologia ewolucyjna

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=8 "Edytuj sekcję: Psychologia ewolucyjna") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=8 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Psychologia ewolucyjna")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/VenusWillendorf.jpg/220px-VenusWillendorf.jpg)](/wiki/Plik:VenusWillendorf.jpg) [Wenus z Willendorfu](/wiki/Wenus_z_Willendorfu "Wenus z Willendorfu")

~23 tys. lat p.n.e.

Podstawowym założeniem [psychologii ewolucyjnej](/wiki/Psychologia_ewolucyjna "Psychologia ewolucyjna") jest przekonanie, że zachowania są produktem [doboru naturalnego](/wiki/Dob%C3%B3r_naturalny "Dobór naturalny"), podobnie jak cechy morfologiczne.

W toku rozwoju gatunku ludzkiego zarówno kobiety, jak i mężczyźni podlegali [doborowi płciowemu](/wiki/Dob%C3%B3r_p%C5%82ciowy "Dobór płciowy") – dążyli do podniesienia swoich szans reprodukcyjnych. Oznaczało to rywalizację z innymi przedstawicielami własnej płci o dostęp do osobników płci przeciwnej. Zwycięzcy w tej rywalizacji, a więc osobniki najbardziej atrakcyjne dla drugiej płci, mieli większe szanse przekazać swoje geny i związane z nimi preferencje. Na przykład kobieta, która wiązała się ze sprawnym i zasobnym mężczyzną, miała szanse utrzymać przy życiu więcej potomstwa.

Różnice w preferencjach seksualnych kobiet i mężczyzn są związane także z nierównymi nakładami rodzicielskimi. Ze względu na ciążę i [laktację](/wiki/Laktacja "Laktacja") kobiety były znacznie bardziej obarczone nakładami rodzicielskimi. Dla mężczyzny inwestycja rodzicielska może się sprowadzić właściwie do zapłodnienia. W wyniku tych różnic kobiety i mężczyźni wytworzyli inne strategie pozyskiwania partnera i inne cechy drugiej płci postrzegają jako atrakcyjne.

Te cechy wyglądu mężczyzny, które kojarzone mogą być ze zdolnościami do gromadzenia, dostarczenia i dzielenia się zasobami są przez kobiety traktowane jako pożądane. Dlatego cechy wyglądu mężczyzny kojarzące się z siłą i sprawnością fizyczną, zdolnością do obrony, dominacją oraz zdrowiem są postrzegane jako pociągające.

Generalnie kobiety poszukują u mężczyzny raczej zasobów materialnych oraz skłonności do dzielenia się tymi zasobami niż urody i młodości. To sprawia, że związek między atrakcyjnością mężczyzny a jego wyglądem jest zdecydowanie słabszy niż w przypadku kobiet. Mężczyzna atrakcyjny to niekoniecznie mężczyzna atrakcyjny fizycznie. Potwierdza to bardzo wiele badań – kobiety zainteresowane są zwłaszcza mężczyznami zasobnymi i tym, co może sprawić, że będą zasobni ( [ambicja](/wiki/Ambicja "Ambicja"), pracowitość, siła, [inteligencja](/wiki/Inteligencja_(psychologia) "Inteligencja (psychologia)") itp.).

Ze względu na mniejsze [inwestycje rodzicielskie](/wiki/Inwestycje_rodzicielskie "Inwestycje rodzicielskie") mężczyzn oraz zdolność do zapłodnienia bardzo wielu kobiet w krótkim czasie, mężczyźni kształtowali się pod ewolucyjną presją poszukiwania kobiet przede wszystkim płodnych. Dlatego cechy wyglądu kobiety, które świadczą o płodności są postrzegane jako atrakcyjne: odpowiedni poziom hormonów płciowych (zaokrąglone biodra, gęste włosy, piersi), zdrowie (zdrowa skóra, symetryczność budowy), wierność i niewinność (duże oczy, mały nosek, co nadaje dziecięcy wyraz twarzy i sugeruje submisję oraz zależność), dojrzałość płciowa (długie nogi, piersi, zaokrąglone biodra), ale z drugiej strony młody wiek.

Oparty na [hipotezie](/wiki/Hipoteza "Hipoteza") [Hamiltona](/wiki/William_Donald_Hamilton "William Donald Hamilton")–Zuk[\[38\]](#cite_note-38) i [teorii sygnalizacji](/wiki/Teoria_sygnalizacji "Teoria sygnalizacji")[\[39\]](#cite_note-39) [paradygmat](/wiki/Paradygmat "Paradygmat") ewolucyjny głosi, że atrakcyjne [osobniki](/wiki/Osobnik "Osobnik") cechują się lepszym zdrowiem i wyższą [odpornością](/wiki/Odporno%C5%9B%C4%87_immunologiczna "Odporność immunologiczna") od nieatrakcyjnych, co u ludzi zostało podane w wątpliwość w serii niezależnych badań[\[40\]](#cite_note-40)[\[41\]](#cite_note-41)[\[42\]](#cite_note-42).

### Socjalizacja kobiet i mężczyzn

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=9 "Edytuj sekcję: Socjalizacja kobiet i mężczyzn") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=9 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Socjalizacja kobiet i mężczyzn")\]

Socjalizacja przebiega odmiennie dla obu płci już od najwcześniejszych godzin życia. Rodzice [noworodków](/wiki/Noworodek "Noworodek"), dobranych tak, aby obiektywnie nie różniły się siłą, wagą urodzeniową, [koordynacją](/w/index.php?title=Koordynacja_wzrokowo-ruchowa&action=edit&redlink=1 "Koordynacja wzrokowo-ruchowa (strona nie istnieje)"), wypowiadają się o nich inaczej, jeśli jest to dziewczynka, a inaczej, jeśli jest to chłopiec. Rodzice chłopca są skłonni mówić o nim „dziarski, silny, o dobrej koordynacji”, a rodzice dziewczynki „delikatna, piękna, słaba i mała”[\[43\]](#cite_note-43)[\[44\]](#cite_note-44). Młodzi rodzice obserwując na ekranie obce dziecko bawiące się zabawką, z której nagle coś wyskakuje, „widzą” na twarzy tego dziecka „strach i dezorientację”, jeśli są przekonani, że oglądają dziewczynkę, zaś „złość i zaskoczenie”, gdy myślą, że to chłopiec[\[45\]](#cite_note-45).

Chłopcom i dziewczynkom kupuje się inne ubrania, inne książki i zabawki, oczekuje się od nich także innych zachowań. Bajki, czytanki, filmy, reklamy oferują zupełnie inne wzorce bycia kobietą i mężczyzną. W ten sposób ludzie uczą się także, na jakie cechy ciała i wyglądu drugiej płci mają zwracać uwagę i kojarzyć je z atrakcyjnością.

W toku [socjalizacji](/wiki/Socjalizacja "Socjalizacja") ludzie nabywają między innymi tożsamość płciową. Dwuletnie dzieci łatwiej rozpoznają płeć innego dziecka wówczas, gdy jest ono ubrane niż wtedy, gdy jest rozebrane[\[46\]](#cite_note-46), tak jak w anegdocie o chłopcu, który bawił się na plaży. Rodzice zapytali go, z kim budował zamek – z dziewczynką czy chłopcem. „Nie wiem, to dziecko nie miało ubranka” – odpowiedział.

Kultura konsumencka promuje pewien typ urody, traktowany jako piękny. [Piękno](/wiki/Pi%C4%99kno "Piękno") nie ma być cechą biologiczną, ale jest odpowiednio wykreowane, do czego niezbędne są pewne zabiegi, kosmetyki, chirurgia plastyczna itp. Obecnie eksponowany jest również standard młodego i bardzo szczupłego ciała kobiet. Także [Miss Ameryki](/w/index.php?title=Miss_Ameryki&action=edit&redlink=1 "Miss Ameryki (strona nie istnieje)") są coraz chudsze[\[47\]](#cite_note-47), jeśli liczyć średnią wagę Miss w danej dekadzie od lat czterdziestych do lat osiemdziesiątych XX w. Powszechność przekonania, że szczupła figura jest kluczem do sukcesu, jest niejednokrotnie przyczyną [zaburzeń psychicznych](/wiki/Zaburzenia_psychiczne "Zaburzenia psychiczne") ( _patrz: [jadłowstręt psychiczny](/wiki/Jad%C5%82owstr%C4%99t_psychiczny "Jadłowstręt psychiczny")_).

#### Stereotypy płciowe

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=10 "Edytuj sekcję: Stereotypy płciowe") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=10 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Stereotypy płciowe")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Pikulski-Gp.jpg/200px-Pikulski-Gp.jpg)](/wiki/Plik:Pikulski-Gp.jpg) Polski pianista klasyczny [Maciej Pikulski](/w/index.php?title=Maciej_Pikulski&action=edit&redlink=1 "Maciej Pikulski (strona nie istnieje)") ﻿ [(inne języki)](https://www.wikidata.org/wiki/Q3274566#sitelinks-wikipedia "d:Q3274566")

[Stereotyp płci](/wiki/Role_p%C5%82ciowe "Role płciowe") to zespół przekonań, jakie cechy i zachowania są charakterystyczne dla każdej [płci](/wiki/P%C5%82e%C4%87 "Płeć"). Międzykulturowe podobieństwo [stereotypów](/wiki/Stereotyp "Stereotyp") płciowych jest duże – badani z różnych krajów zgadzają się zwykle, jacy są (i powinni być) mężczyźni oraz kobiety. Stereotyp płci przekazywany jest między innymi w formie [twarzyzmu](/wiki/Twarzyzm "Twarzyzm").

**Badanie**. Analiza zdjęć w kolorowych magazynach i portretów namalowanych w ostatnich sześciu wiekach wykazała, że prawie 75% wizerunków mężczyzn koncentruje się na jego głowie lub samej twarzy. Wizerunki kobiet o wiele częściej koncentrują się na ciele[\[48\]](#cite_note-48). Jednocześnie okazuje się, że wyeksponowanie twarzy (np. na zdjęciu, portrecie) powoduje, iż przedstawiona osoba wydaje się nam bardziej inteligentna i ambitna w porównaniu z tą samą osobą przedstawioną wraz z resztą ciała.

Stereotyp płci wpływa na postrzeganie mężczyzny otoczonego przez piękne kobiety jako bardziej męskiego niż wtedy, gdy stoi on samotnie. Poprzez [socjalizację](/wiki/Socjalizacja "Socjalizacja") łatwo jest wyjaśnić zmienność wzorców urody mężczyzn i kobiet w różnych kulturach oraz skłonność do deformowania ciała tak, aby pasowało do ustalonych wzorców. Trudniej jednak wyjaśnić dlaczego pewne cechy wyglądu są związane z urodą w różnych, także nie kontaktujących się ze sobą społecznościach.

### Teoria strukturalno-społeczna

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=11 "Edytuj sekcję: Teoria strukturalno-społeczna") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=11 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Teoria strukturalno-społeczna")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Autumnwoman.jpg/180px-Autumnwoman.jpg)](/wiki/Plik:Autumnwoman.jpg) XIX-wieczna praca z Ameryki Północnej: zwracają uwagę wydatne oczy, małe usta (faworyzowane w niektórych społeczeństwach), podbródek oraz młodzieńcze cechy (małe ręce i okrągłe policzki)\[ [potrzebny przypis](/wiki/Pomoc:Przypisy "Pomoc:Przypisy")\].

Ta koncepcja odwołuje się do zróżnicowania roli mężczyzny i kobiety w [strukturze społecznej](/wiki/Struktura_spo%C5%82eczna "Struktura społeczna"). Tylko kobiety rodzą dzieci i [karmią je piersią](/wiki/Karmienie_piersi%C4%85 "Karmienie piersią"), zatem spędzają więcej czasu w domu. Mężczyźni mają więcej czasu na karierę i przebywanie w pracy, w związku z czym zajmują częściej kierownicze stanowiska, więcej zarabiają, są częściej awansowani itp. Role społeczne sprawiają, że każda z płci specjalizuje się w pełnieniu innych zadań, rozwija różne umiejętności i zdolności oraz dąży do maksymalizowania swojej skuteczności w odpowiednim obszarze.

Struktura społeczna prowadzi więc do odmiennego traktowania i postrzegania kobiet oraz mężczyzn. „Idealny mężczyzna” to taki, który dobrze pełni swoją rolę (dominujący, silny, wytrwały, inteligentny, ambitny itp.). „Idealna kobieta” to „idealna matka” (mniej ambitna, bardziej zainteresowana relacjami w rodzinie, mniej ekspansywna). Przekłada się to na preferowanie takich cech wyglądu, które kojarzą się z dobrym pełnieniem roli – gęste włosy, zaokrąglone biodra, wydatne piersi itd. u kobiet oraz siła fizyczna, skuteczność, zdrowie, dominacja itp. u mężczyzn.

Teorię tę potwierdza w pewnym stopniu odkrycie odmiennych preferencji w doborze partnera w społeczeństwach egalitarnych (tam gdzie zarobki kobiet i mężczyzn są zbliżone oraz jest większy odsetek kobiet będących na kierowniczych stanowiskach w biznesie i polityce). W takich społeczeństwach skłonność do wyboru przede wszystkim młodych i atrakcyjnych partnerek przez mężczyzn oraz zasobnych partnerów przez kobiety zanika[\[49\]](#cite_note-49).

## Wpływ wyglądu na relacje społeczne i zachowanie

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=12 "Edytuj sekcję: Wpływ wyglądu na relacje społeczne i zachowanie") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=12 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Wpływ wyglądu na relacje społeczne i zachowanie")\]

Osoby urodziwe znacznie łatwiej zdobywają pracę, są także rzadziej z niej zwalniane. W miejscu pracy są częściej awansowane, nawet jeśli mają takie same (a niekiedy niższe) kwalifikacje. Otrzymują więcej spontanicznej pomocy od nieznajomych, choć jednocześnie rzadziej są proszone o taką pomoc. O wiele częściej umawiają się także na randki.

Bardzo silny i wyraźny jest związek między atrakcyjnością fizyczną a lubieniem – osoby atrakcyjne łatwo zyskują sympatię.

Już u niemowląt zauważyć można preferowanie ładnych twarzy[\[50\]](#cite_note-50). Dzieci dłużej przyglądają się fotografiom urodziwych osób. Może to oznaczać, że postrzeganie tego co atrakcyjne nie kształtuje się tylko i wyłącznie pod wpływem środowiska, ale jest cechą już wrodzoną. Bardzo wyraźne jest przedkładanie ładnych dzieci nad brzydkimi w przedszkolu. Z dziećmi ocenianymi przez sędziów kompetentnych jako ładne, inne dzieci chętniej i częściej się bawią, a także bardziej je lubią. Ładne dzieci zajmują wyższe pozycje w [strukturze socjometrycznej](/wiki/Struktura_socjometryczna "Struktura socjometryczna") grupy. W szkole podstawowej popularność ucznia w znacznej mierze zależy od jego atrakcyjności fizycznej[\[51\]](#cite_note-51).

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Lindy_hop_dip.jpg/200px-Lindy_hop_dip.jpg)](/wiki/Plik:Lindy_hop_dip.jpg) Pragnienie ponownego spotkania zależy w pierwszym rzędzie od wyglądu partnera\[ [potrzebny przypis](/wiki/Pomoc:Przypisy "Pomoc:Przypisy")\].

Kobiety zwykle świadome są tego, że ich wygląd jest silnie powiązany z atrakcyjnością. 90% klientów klinik [chirurgii plastycznej](/wiki/Chirurgia_plastyczna "Chirurgia plastyczna") to kobiety[\[52\]](#cite_note-52). Istnieje jednak grupa mężczyzn równie silnie zainteresowana swoim wyglądem – zobacz [metroseksualizm](/wiki/Metroseksualizm "Metroseksualizm").

**Eksperyment**. W pewnym [eksperymencie naturalnym](/wiki/Eksperyment_w_warunkach_naturalnych "Eksperyment w warunkach naturalnych") z lat 80. XX wieku[\[53\]](#cite_note-53) obserwowano osoby, które po raz pierwszy spotkały się na randce. Badacze wiedzieli, jakie cechy osobowości posiadają obie strony, oceniano także ich [wygląd](https://pl.wiktionary.org/wiki/wygl%C4%85d "wikt:wygląd"). W wyniku eksperymentu okazało się, że jedynym czynnikiem [skorelowanym](https://pl.wiktionary.org/wiki/korelacja "wikt:korelacja") z wyrażeniem zainteresowania ponownym spotkaniem był wygląd. Jeśli osoba była atrakcyjna, druga strona chciała się ponownie spotkać. Żadne inne cechy osobowości (np. [inteligencja](/wiki/Inteligencja "Inteligencja"), [ekstrawersja](/wiki/Introwersja_i_ekstrawersja "Introwersja i ekstrawersja"), otwartość, dobre przystosowanie, [kobiecość](/wiki/Kobieta "Kobieta"), [męskość](/wiki/M%C4%99%C5%BCczyzna "Mężczyzna"), [szczerość](/wiki/Szczero%C5%9B%C4%87 "Szczerość"), dominacja, uległość, zależność, niezależność itp.) nie korelowały z ochotą do ponownych spotkań. Zastanawiające było także to, że gdy badani byli proszeni o uzasadnienie swojego pragnienia, to wymieniali zwykle poczucie humoru, inteligencję, przyjacielskość, dobre zrozumienie itp., ale nie wymieniali atrakcyjności. Ten wynik interpretuje się jako niechęć do przyznania, iż wygląd zewnętrzny ma istotny wpływ na nasz stosunek do drugiej osoby.

Badania potwierdzają tę interpretację: ludzie nie są świadomi (lub tylko w niewielkim stopniu) tego, jak bardzo ich sądy o innych osobach zależą od ich atrakcyjności.

## Wpływ wyglądu na przypisywane cechy (atrybucję)

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=13 "Edytuj sekcję: Wpływ wyglądu na przypisywane cechy (atrybucję)") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=13 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Wpływ wyglądu na przypisywane cechy (atrybucję)")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Braeden_hacking.jpg/200px-Braeden_hacking.jpg)](/wiki/Plik:Braeden_hacking.jpg) Ładnym ludziom przypisuje się inne cechy niż brzydkim. Stworzymy inne wyobrażenie o tym, co robi to dziecko, jeśli będzie ono brzydkie i brudne\[ [potrzebny przypis](/wiki/Pomoc:Przypisy "Pomoc:Przypisy")\]

Ludzie są zwykle przekonani, że osoby ładne są inteligentniejsze i szczęśliwsze niż brzydkie. Przypisuje się im także większą aktywność seksualną i towarzyską. Sądzi się, że mają na swoim koncie więcej sukcesów, są lepiej przystosowani, bardziej sprawni społecznie, zrównoważeni i niezależni[\[54\]](#cite_note-54).

Ogólnie rzecz biorąc, istnieje skłonność przypisywania osobom ładnym cech pożądanych i wysoko cenionych w danej kulturze. W kulturze zachodniej jest to np. inteligencja (mimo braku [istotnej statystycznie](/wiki/Poziom_istotno%C5%9Bci "Poziom istotności") korelacji między nią a atrakcyjnością[\[55\]](#cite_note-55)[\[56\]](#cite_note-56)), w [kulturach kolektywistycznych](/w/index.php?title=Kultura_kolektywistyczna&action=edit&redlink=1 "Kultura kolektywistyczna (strona nie istnieje)") skłonność do kooperacji i większa troska o innych.

Najsilniejszy i najbardziej zastanawiający związek wykryto między wyglądem fizycznym a przypisywaniem dobroci i zła. Ludzie ładni traktowani są jako dobrzy, a brzydcy jako źli („ładny=dobry”, „brzydki=zły”). Skłonność do przypisywania ludziom urodziwym dobroci jest potwierdzona przez wiele eksperymentów[\[57\]](#cite_note-57). Jest ona także znacznie silniejsza niż tendencja do przypisywania ludziom brzydkim złych cech moralnych.

**Eksperyment**. Nauczyciele proszeni byli o ocenę zachowania dziecka przedstawionego na zdjęciu. Dostarczono im krótki opis bójki, w którym dziecko przedstawione było jako prowokator. Niektórym nauczycielom wręczono zdjęcie ładnego, innym brzydkiego dziecka. Jeśli dziecko na zdjęciu wyglądało ładnie, nauczyciele przekonani byli, że bójka była jednorazowym wyskokiem, który prawdopodobnie był spowodowany przez sytuację ( [atrybucja sytuacyjna](/wiki/Atrybucja_zewn%C4%99trzna "Atrybucja zewnętrzna")). Przewidywali także, że w przyszłości nie będzie się to powtarzać i deklarowali, że mogliby uczyć to dziecko w swojej klasie. Gdy do opisu bójki dołączone było zdjęcie brzydkiego dziecka, nauczyciele szukali przyczyn jego zachowania w złych i trwałych cechach charakteru (np. [agresywności](/wiki/Agresja_(psychologia) "Agresja (psychologia)")), czyli dokonywali [atrybucji dyspozycyjnej](/wiki/Atrybucja_wewn%C4%99trzna "Atrybucja wewnętrzna"). Sądzili także, że dziecko będzie powtarzać swoje zachowania w przyszłości i prawdopodobnie „źle skończy”. Zdecydowanie nie chcieli widzieć go w swojej klasie[\[58\]](#cite_note-58).

**Eksperyment**. Wiedząc o tym, że ludzie mają skłonność oceniać innych jako dobrych lub złych w zależności ich wyglądu, badacze sprawdzali, czy ma to wpływ na sędziów i ławę przysięgłych. Okazało się, że za te same przestępstwa przystojni przestępcy dostają przeciętnie dwa razy niższe wyroki. Są także dwa razy częściej zwalniani warunkowo niż przestępcy brzydcy[\[59\]](#cite_note-59). W innym badaniu okazało się, że przestępcy, których poddano operacji plastycznej przed opuszczeniem więzienia, znacznie rzadziej wracają do celi (nie stawali się recydywistami) niż ci, którzy przeszli tylko resocjalizację lub nie poddano ich żadnym zabiegom profilaktycznym (na marginesie: nie było istotnych różnic w odsetkach więźniów po resocjalizacji i tych, którzy jej nie przeszli).

**Ciekawostki:** w starożytnym [Egipcie](/wiki/Egipt "Egipt") rozprawy sądowe odbywały się w całkowitych ciemnościach, tak aby sędzia nie widział przestępcy. Tylko dwa razy w historii USA wybory wygrał mężczyzna niższy wzrostem – wzrost jest u mężczyzn silnie skorelowany z oceną przystojności (zobacz więcej: [wpływ autorytetu](/w/index.php?title=Wp%C5%82yw_autorytetu&action=edit&redlink=1 "Wpływ autorytetu (strona nie istnieje)"))[\[60\]](#cite_note-60).

### Równoważność piękna i dobra w społecznym odbiorze

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=14 "Edytuj sekcję: Równoważność piękna i dobra w społecznym odbiorze") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=14 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Równoważność piękna i dobra w społecznym odbiorze")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Bilibin._Baba_Yaga.jpg/230px-Bilibin._Baba_Yaga.jpg)](/wiki/Plik:Bilibin._Baba_Yaga.jpg) Stereotyp zła i dobra w [baśniach](/wiki/Ba%C5%9B%C5%84 "Baśń"): [Baba Jaga](/wiki/Baba_Jaga "Baba Jaga") jest brzydka i zła[\[61\]](#cite_note-61)

Utożsamianie urody z dobrocią ma kilka przyczyn:

- Od wczesnego dzieciństwa ludzie są trenowani w skojarzeniu „piękne jest dobre”. Dobre postacie w bajkach dla dzieci (dobra wróżka, sprawiedliwy król) zwykle są urodziwe i zgodne z kanonem piękna, postaci złe (złe wiedźmy, złoczyńcy) mają twarze brzydkie, asymetryczne, brudne ciała, skrzywione postawy itp. Nawet jeśli pozytywny bohater jest brzydki, jest to skutkiem rzuconego zaklęcia ( _[Piękna i bestia](/wiki/Pi%C4%99kna_i_Bestia "Piękna i Bestia")_).
- „Czarny charakter” w filmie grany jest często przez mało atrakcyjnego fizycznie aktora. Szlachetne osoby są piękne. Niektórzy aktorzy ze względu na swoją aparycję zwykle obsadzani są w rolach [psychopatów](/wiki/Osobowo%C5%9B%C4%87_dyssocjalna "Osobowość dyssocjalna") (np. [James Woods](/wiki/James_Woods_(aktor) "James Woods (aktor)")).
- Dzieci naśladują zachowania dorosłych wobec innych. Zachowania dorosłych zaś zdeterminowane są w znacznym stopniu przez wygląd. W ten sposób dziecko (np. w przedszkolu) uczy się traktować inaczej osoby brzydkie i ładne ( _zobacz więcej: [naśladowanie](/wiki/Teoria_spo%C5%82ecznego_uczenia_si%C4%99 "Teoria społecznego uczenia się")_).
- W języku polskim traktuje się jako synonimy słowa „ładny” i „dobry” oraz „brzydki” i „zły” (np.: „Brzydko się zachowałaś!”).
- [Efekt aureoli](/wiki/Efekt_aureoli_(psychologia) "Efekt aureoli (psychologia)") – atrakcyjność fizyczna oceniana jest dodatnio (brzydota zaś negatywnie) i traktowana jako jedna z ważnych cech drugiej osoby. Wywołuje to „efekt halo” – ludzie są skłonni przypisywać ładnej osobie również inne cechy pozytywne, brzydkiej zaś negatywne, bezpośrednio niezaobserwowane ( _zobacz więcej: [efekt aureoli](/wiki/Efekt_aureoli_(psychologia) "Efekt aureoli (psychologia)") i [podstawowy błąd atrybucji](/wiki/Podstawowy_b%C5%82%C4%85d_atrybucji "Podstawowy błąd atrybucji")_).
- Przyjemne pobudzenie emocjonalne (np. natury estetycznej), które pojawia się w kontakcie z atrakcyjną osobą, sprzyja postrzeganiu jej jako dobrej.
- [Stereotypy](/wiki/Stereotyp "Stereotyp"). Uroda może być jednym ze sposobów klasyfikowania ludzi (ładni-brzydcy). Przypisanie jednej cechy uruchamia stereotyp, co ułatwia przypisanie urodziwej osobie także innych cech zawartych w stereotypie. Stereotyp osoby urodziwej zawiera przyjemny afekt i raczej dodatnie cechy osobowościowe, z wyjątkiem niżej opisanych.

Osobom atrakcyjnym przypisuje się także pewne negatywne cechy: większą próżność, zarozumiałość i niewierność partnerom[\[62\]](#cite_note-62). Są one także o wiele surowiej oceniane (np. w sądzie), jeśli w przestępstwie wykorzystywały swoją urodę (np. w celu oszustwa matrymonialnego) niż osoby o przeciętnej powierzchowności.

### Uroda i efekt Pigmaliona

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=15 "Edytuj sekcję: Uroda i efekt Pigmaliona") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=15 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Uroda i efekt Pigmaliona")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png)_Osobny artykuł: [efekt aureoli (psychologia)](/wiki/Efekt_aureoli_(psychologia) "Efekt aureoli (psychologia)")._

[Efekt Pigmaliona](/wiki/Efekt_Pigmaliona "Efekt Pigmaliona") to zjawisko obiektywnego potwierdzania się błędnych przekonań pod wpływem zmiany zachowania, które wynika z owego błędnego przekonania.

**Przykład**. Osobom atrakcyjnym przypisuje się pozytywne cechy wewnętrzne, w wyniku czego podczas spotkania często jest się wobec tych osób milszymi i bardziej rozluźnionymi, okazuje się im sympatię. To sprawia, że osoby atrakcyjne odpowiadają również sympatycznym zachowaniem, potwierdzającym zwrotnie nasze przekonania o ich dobrych „z natury” [cechach](/wiki/Teoria_cech "Teoria cech").

**Eksperyment**. Młodych mężczyzn proszono, aby rozmawiali przez telefon z kobietą. Badacze manipulowali jej wyglądem, dostarczając mężczyznom bądź zdjęcie ładnej, bądź nieatrakcyjnej rozmówczyni. Okazało się, że ci, którzy rozmawiali z rzekomo brzydkimi kobietami, byli przekonani, iż są one przeciętne pod względem różnych cech osobowości (towarzyskość, [poczucie humoru](/wiki/Humor_(posta%C4%87_komizmu) "Humor (postać komizmu)"), otwartość itp.) i nie wykazywali chęci spotkania jej twarzą w twarz. Mężczyźni przekonani, że rozmawiają z pięknymi kobietami twierdzili, że dobrze się im rozmawiało, przypisywali kobietom cechy zwyczajowo związane z urodą (większa towarzyskość, inteligencja itd.) oraz byli zainteresowani realnym spotkaniem[\[63\]](#cite_note-63).

W badaniu uzyskano także **dodatkowy wynik**. Rozmowy między kobietą i mężczyzną nagrywano, a następnie odtwarzano grupom innych ludzi z prośbą o ocenienie cech kobiety. Okazało się, że słuchacze mieli bardzo podobne wyobrażenie na jej temat, co mężczyźni prowadzący rozmowę telefoniczną. Oznacza to, że jeśli mężczyzna rozmawia z piękną kobietą, to tak prowadzi rozmowę, że pomaga jej pokazać się z najlepszej strony, tworząc akceptujący i miły klimat konwersacji. Podobnie mężczyźni, którzy byli przekonani, że rozmawiają z brzydką kobietą zakładali, że jest ona mało interesująca. W związku z tym nieco inaczej zadawali pytania, inaczej odpowiadali – tworzył się klimat utrudniający rozmówczyni ujawnienie swoich najlepszych stron.

Efekt Pigmaliona istotnie wpływa na przebieg [rozmów kwalifikacyjnych](/wiki/Rozmowa_kwalifikacyjna "Rozmowa kwalifikacyjna") w trakcie przyjmowania do pracy. [Błąd pierwszego rzutu oka](/wiki/Efekt_pierwsze%C5%84stwa "Efekt pierwszeństwa"), który jest mocno uzależniony od wyglądu kandydata, staje się początkiem [samospełniającej się przepowiedni](/wiki/Samospe%C5%82niaj%C4%85ca_si%C4%99_przepowiednia "Samospełniająca się przepowiednia").

## Związek atrakcyjności z samooceną i innymi cechami osobowości

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=16 "Edytuj sekcję: Związek atrakcyjności z samooceną i innymi cechami osobowości") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=16 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Związek atrakcyjności z samooceną i innymi cechami osobowości")\]

Związek atrakcyjności fizycznej z poczuciem atrakcyjności jest najsilniejszy u kobiet. Kobiety w dużym stopniu wiążą wyobrażenie na swój temat ze swoim wyglądem. U mężczyzn atrakcyjność fizyczna jest słabiej związana z atrakcyjnością. Mężczyźni opierają [samoocenę](/wiki/Poczucie_w%C5%82asnej_warto%C5%9Bci "Poczucie własnej wartości") raczej o swoją sprawność. Chłopcy przede wszystkim o sprawność fizyczną, mężczyźni o sprawność seksualną i intelektualną[\[64\]](#cite_note-64).

Jednym z istotnych źródeł samowyobrażenia i samooceny jest tak zwane [lustro społeczne](/wiki/Ja%C5%BA%C5%84_odzwierciedlona "Jaźń odzwierciedlona"), czyli z grubsza rzecz biorąc informacje, które otrzymuje się na swój temat od innych ludzi. Te komunikaty innych mogą być przekazywane [werbalnie](/wiki/Komunikacja_werbalna "Komunikacja werbalna"), ale bardzo często są [niewerbalne](/wiki/Komunikacja_niewerbalna "Komunikacja niewerbalna"). W związku z tym zasadne jest oczekiwanie wyższej samooceny u ludzi ładnych (czyli lepiej traktowanych) niż brzydkich (gorzej traktowanych).

Badania pokazały jednak, że nie istnieje żaden systematyczny związek między wyglądem (urodą) a cechami osobowości, także samooceną[\[65\]](#cite_note-65). Jedynym wyjątkiem są umiejętności społeczne i śmiałość w kontaktach społecznych (także seksualnych), która jest wyższa u osób urodziwych.

Być może przyczyną braku tego związku jest szczególny sposób interpretowania przyczyn uprzejmości, których osoby ładne doznają od innych: zdają sobie one sprawę z tego, że dobre traktowanie związane jest z ich atrakcyjnością, a nie osobowością.

## Atrakcyjność fizyczna a miłość i relacje długotrwałe

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=17 "Edytuj sekcję: Atrakcyjność fizyczna a miłość i relacje długotrwałe") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=17 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Atrakcyjność fizyczna a miłość i relacje długotrwałe")\]

Jeśli istnieje możliwość wyboru dowolnie atrakcyjnego partnera ze świadomością, że może on się zgodzić bądź odmówić, to zwykle dobiera się osobę podobną pod względem atrakcyjności[\[66\]](#cite_note-66). Bardziej dopasowane pod względem atrakcyjności są pary małżeńskie niż pary [zakochanych](/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87 "Miłość").

Satysfakcjonujące i trwałe związki łatwiej tworzą partnerzy dobrani pod względem wzajemnej atrakcyjności. Dotyczy to zarówno par ładnych, jak i brzydkich. Pary niedobrane pod względem wyglądu rozpadają się znacznie częściej. Okazuje się także, że zarówno mniej, jak i bardziej atrakcyjna osoba w takim „ukośnym” związku jest z niego niezadowolona.

Istnieją oczywiście szczęśliwe pary ludzi niepodobnych do siebie, ale zwykle jest tak, że partner wyglądający mniej korzystnie posiada inne przymioty, które kompensują jego gorszą aparycję. Na przykład młoda piękna kobieta poślubia starszego mężczyznę o wysokim statusie społecznym.

## Atrakcyjność jako towar

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=18 "Edytuj sekcję: Atrakcyjność jako towar") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=18 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Atrakcyjność jako towar")\]

W kulturze konsumenckiej uroda jest traktowana jako towar. Media, reklamy promują pewien „modny” typ urody, który jest niezwykle trudny do osiągnięcia i wymaga wielu zabiegów pielęgnacyjnych (np. kobieta „musi” używać kosmetyków). Do jednego numeru _[Playboya](/wiki/Playboy "Playboy")_ wykonuje się ok. 6000 zdjęć. Jedynie kilkanaście zostaje opublikowanych. Mężczyźni oglądają więc najpiękniejsze kobiety w najlepszych ujęciach, wykonanych z użyciem nowoczesnych technik fotograficznych przez profesjonalnych fotografów, na ogół [retuszowane](/wiki/Retusz "Retusz"). Obrazy te przedstawiają nierealne osoby w nierealnym otoczeniu.

Konsekwencją oglądania takich obrazów przez mężczyzn jest zmniejszone zadowolenie ze związku z aktualną partnerką, ocenianie swojego zaangażowania w związek jako mniejszego, wzrost akceptacji dla przemocy seksualnej oraz podwyższenie skłonności do instrumentalnego traktowania kobiet[\[67\]](#cite_note-67).

U kobiet oglądanie tego typu obrazów (np. w reklamach) prowadzi do usztywnienia negatywnych postaw wobec przemocy seksualnej.

## Uroda zależy nie tylko od ciała

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=19 "Edytuj sekcję: Uroda zależy nie tylko od ciała") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=19 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Uroda zależy nie tylko od ciała")\]

**Eksperyment**

Jeden z eksperymentów ujawnił, że postrzeganie atrakcyjności fizycznej drugiej osoby zależy po części od tego, co do niej czujemy. Gdy obserwatorzy czują antypatię do osoby przedstawionej na filmie (na przykład dlatego, że wcześniej dostarcza się im negatywnych informacji o tej osobie), to oceniają ją jako mniej urodziwą niż gdy żywią sympatię[\[68\]](#cite_note-68).

Podobnie okazało się, że odkrycie podobieństwa między sobą a rozmówcą posiada moc podnoszenia oceny atrakcyjności fizycznej rozmówcy. Badania pokazują także, że „ [miłość](/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87 "Miłość") jest ślepa” – osoby bardzo zakochane w partnerze mają skłonność oceniać innych przedstawicieli drugiej płci jako mniej atrakcyjnych niż osoby niezakochane[\[69\]](#cite_note-69).

Postrzegana atrakcyjność wyglądu partnera zależy także w pewnym stopniu od [efektu kontrastu](/wiki/Efekt_kontrastu "Efekt kontrastu"). Jeśli mężczyzna oglądał właśnie zdjęcia modelek, a następnie miał oszacować urodę „osoby z ulicy” lub własnej żony, to jego ocena była bardziej negatywna. Podobna zależność dotyczy oceniania własnej atrakcyjności fizycznej – po spotkaniu szczególnie urodziwej osoby ludzie wydają się sobie mniej atrakcyjni niż wtedy, gdy ta osoba jest brzydka[\[70\]](#cite_note-70).

Także odczuwanie pobudzenia seksualnego zwiększa ocenę atrakcyjności fizycznej drugiej osoby, pod warunkiem jednak, że nie jest zbyt długie ani związane z oglądaniem pornografii – w takich warunkach bowiem ocena się obniża[\[71\]](#cite_note-71).

## Zobacz też

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=20 "Edytuj sekcję: Zobacz też") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=20 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Zobacz też")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Wikimedia_Community_Logo.svg/28px-Wikimedia_Community_Logo.svg.png)Zobacz w indeksie _Słownika geograficznego Królestwa Polskiego_ hasło **[Uroda](/wiki/Wikipedia:Skarbnica_Wikipedii/S%C5%82ownik_geograficzny_Kr%C3%B3lestwa_Polskiego/Uroda "Wikipedia:Skarbnica Wikipedii/Słownik geograficzny Królestwa Polskiego/Uroda")**

- [dobór płciowy](/wiki/Dob%C3%B3r_p%C5%82ciowy "Dobór płciowy")
- [wzrost człowieka](/wiki/Wzrost_cz%C5%82owieka "Wzrost człowieka")
- [podniecenie seksualne](/wiki/Podniecenie "Podniecenie")
- [piękno](/wiki/Pi%C4%99kno "Piękno")
- [seksbomba](/wiki/Seksbomba "Seksbomba")
- [psychologia ewolucyjna](/wiki/Psychologia_ewolucyjna "Psychologia ewolucyjna")

## Przypisy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=21 "Edytuj sekcję: Przypisy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=21 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przypisy")\]

01. [↑](#cite_ref-1)[_People: Just Deserts_](http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,775696,00.html), „Time”, 28 maja 1945, [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0040-781X](http://worldcat.org/issn/0040-781X) \[dostęp 2019-10-20\](ang.). Brak numerów stron w czasopiśmie
02. [↑](#cite_ref-2)[https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1922/04/29/103588246.pdf](https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1922/04/29/103588246.pdf).
03. [↑](#cite_ref-3)LouvreL.MuseumLouvreL., [_Venus_](https://www.cbsnews.com/pictures/body-art/) \[online\], www.cbsnews.com \[dostęp 2019-10-20\](ang.).
04. [↑](#cite_ref-4)RachelR.KousserRachelR., _Creating the Past: The Vénus de Milo and the Hellenistic Reception of Classical Greece_, „American Journal of Archaeology”, 109 (2), 2005, s. 227–250, [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [0002-9114](http://worldcat.org/issn/0002-9114), [JSTOR](/wiki/JSTOR "JSTOR"): [40024510](//www.jstor.org/stable/40024510) \[dostęp 2019-10-20\].
05. [↑](#cite_ref-5)KarlK.GrammerKarlK., RandyR.ThornhillRandyR., [_Human (Homo sapiens) facial attractiveness and sexual selection: The role of symmetry and averageness._](https://pdfs.semanticscholar.org/710e/7bf19ef6c50d9e5c99c5418c2922394d8760.pdf), „Journal of Comparative Psychology”, 108 (3), 1994, s. 233–242, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1037/0735-7036.108.3.233](https://dx.doi.org/10.1037%2F0735-7036.108.3.233), [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1939-2087](http://worldcat.org/issn/1939-2087) \[dostęp 2019-10-20\](ang.).
06. [↑](#cite_ref-6)Zeigler-Hill i inni, _Evolutionary perspectives on social psychology_, Cham, [ISBN 978-3-319-12697-5](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9783319126975 "Specjalna:Książki/9783319126975"), [OCLC](/wiki/Online_Computer_Library_Center "Online Computer Library Center") [909016180](http://worldcat.org/oclc/909016180) \[dostęp 2019-10-20\]. Brak numerów stron w książce
07. [↑](#cite_ref-7)M.R. Cunningham, A.R. Roberts, A.P. Barbee, P.B. Druen, C-H. Wu, _Their ideas of beauty are, on the whole, the same as ours: Consistency and Variability in the cross-cultural perception of female physical attractiveness_, „Journal of Personality and Social Psychology”, 1995, 68, 261-279.
08. [↑](#cite_ref-8)J.H.J.H.LangloisJ.H.J.H. i inni, _Maxims or myths of beauty? A meta-analytic and theoretical review_, „Psychological Bulletin”, 126 (3), 2000, s. 390–423, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1037/0033-2909.126.3.390](https://dx.doi.org/10.1037%2F0033-2909.126.3.390).
09. [↑](#cite_ref-9)Mitchem, D.G., Purkey, A.M., Grebe, N.M. et al. Estimating the Sex-Specific Effects of Genes on Facial Attractiveness and Sexual Dimorphism. _Behav Genet_ **44**, 270–281 (2014). [https://doi.org/10.1007/s10519-013-9627-5](https://doi.org/10.1007/s10519-013-9627-5).
10. [↑](#cite_ref-10)South Palomares, J.K., & Young, A.W. (2018). Facial First Impressions of Partner Preference Traits: Trustworthiness, Status, and Attractiveness. _Social Psychological and Personality Science, 9_(8), 990–1000. [https://doi.org/10.1177/1948550617732388](https://doi.org/10.1177/1948550617732388).
11. [↑](#cite_ref-Pierce_11-0)Pierce C. A. 1996; Cunningham, M.R. 1990; Pawlowski B, Dunbar RI, Lipowicz A 2000.
12. [↑](#cite_ref-Sohn_12-0)Sohn, E. _Health_, Nov2005, Vol. 19 Issue 9.
13. [↑](#cite_ref-13)[_Refdoc_](https://web.archive.org/web/20080311160137/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=16983120) \[online\], cat.inist.fr \[dostęp 2017-11-22\] \[zarchiwizowane z [adresu](http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=16983120) 2008-03-11\].
14. [↑](#cite_ref-fertility_14-0)[Women’s choice of men goes in cycles](http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/376321.stm). \[w:\] _BBC News_ \[on-line\]. \[dostęp 2006-11-30\].
15. [↑](#cite_ref-15)[_University of Michigan News Service_](http://www.umich.edu/news/index.html?Releases/2003/Oct03/r102203) \[online\], www.umich.edu \[dostęp 2017-11-22\].
16. [↑](#cite_ref-16)[_The 100 Sexiest Women In The World, 2017 100 – FHM_](https://web.archive.org/web/20180121072340/http://www.fhm.com/posts/the-100-sexiest-women-in-the-world-2017-150162/photos/sexiest-women-gal-gadot-272353) \[online\], fhm.com, 21 stycznia 2018 \[dostęp 2019-10-20\] \[zarchiwizowane z [adresu](http://www.fhm.com/posts/the-100-sexiest-women-in-the-world-2017-150162/photos/sexiest-women-gal-gadot-272353) 2018-01-21\].
17. [↑](#cite_ref-17)[Duża pupa: obiekt pożądania?](https://www.papilot.pl/meskim-okiem/duza-pupa-obiekt-pozadania,34516,0). papilot.pl, 2016-06-02. \[dostęp 2018-05-03\].
18. [↑](#cite_ref-18)[_Ovary and ovulation: Symmetry and ovulation in women \| Human Reproduction \| Oxford Academic_](https://academic.oup.com/humrep/article/11/11/2477/575575) \[online\], humrep.oxfordjournals.org \[dostęp 2017-11-22\](ang.).
19. [↑](#cite_ref-19)[_Female hormones_](http://www.netdoctor.co.uk/womenshealth/features/hormone.htm) \[online\], www.netdoctor.co.uk \[dostęp 2017-11-22\](ang.).
20. [↑](#cite_ref-Singh-1993_20-0)D. Singh. _Adaptive significance of female physical attractiveness: role of waist-to-hip ratio_. „J Pers Soc Psychol”. 65 (2), s. 293–307, Aug 1993. [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [8366421](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8366421).
21. [↑](#cite_ref-21)[intelihealth:Polycystic Ovary Syndrome](https://web.archive.org/web/20070331134035/http://www.intelihealth.com/IH/ihtIH/WSIHW000/9339/10554.html). intelihealth.com. \[zarchiwizowane z [tego adresu](http://www.intelihealth.com/IH/ihtIH/WSIHW000/9339/10554.html) (2007-03-31)\]..
22. [↑](#cite_ref-Etcoff,_1994_22-0)ETCOFF, N. (1994). Beauty and the beholder. _Nature (Lond)_ **368**, 186-187.
23. [↑](#cite_ref-Enquist_&_Ghirlanda,_1998_23-0)ENQUIST, M & GHIRLANDA, S. (1998). The secret of faces. _Nature (Lond)_ **394**, 826-827.
24. ↑ [a](#cite_ref-Perrett-1998_24-0)[b](#cite_ref-Perrett-1998_24-1)D.I. Perrett, K.J. Lee, I. Penton-Voak, D. Rowland i inni. _Effects of sexual dimorphism on facial attractiveness_. „Nature”. 394 (6696), s. 884–887, Aug 1998. [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1038/29772](https://doi.org/10.1038/29772). [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [9732869](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9732869).
25. [↑](#cite_ref-25)J.H. Langlois, L.A. Roggman, L. Musselman, _What is average and what is not average about attractive face?_ „Psychological Science” 1994, 5, 214-220.
26. [↑](#cite_ref-Langlois_&_Roggman,_1990_26-0)LANGLOIS, J.H. & ROGGMAN, L. (1990). Attractive faces are only average. _Psychol. Sci._ **1**, 115-121.
27. [↑](#cite_ref-27)W. Wosińska, Psychologia życia społecznego. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2004. [ISBN 83-89574-34-9](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8389574349 "Specjalna:Książki/8389574349").
28. [↑](#cite_ref-28)[_Baton Rouge Dentist Directory_](https://web.archive.org/web/20131104195130/http://www.humanevolution.net/humanevolution/a/marriage.html) \[online\], www.humanevolution.net \[dostęp 2017-11-22\] \[zarchiwizowane z [adresu](http://www.humanevolution.net/humanevolution/a/marriage.html) 2013-11-04\](ang.).
29. ↑ [a](#cite_ref-BBC_29-0)[b](#cite_ref-BBC_29-1)[BBC News: “Tall men ‘top husband stakes’”](http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/2190461.stm).
30. [↑](#cite_ref-30)[_Baton Rouge Dentist Directory_](https://web.archive.org/web/20131104195130/http://www.humanevolution.net/humanevolution/a/marriage.html) \[online\], www.humanevolution.net \[dostęp 2017-11-17\] \[zarchiwizowane z [adresu](http://www.humanevolution.net/humanevolution/a/marriage.html) 2013-11-04\](ang.).
31. [↑](#cite_ref-31)[Nelson T. D.](/w/index.php?title=Nelson_T._D.&action=edit&redlink=1 "Nelson T. D. (strona nie istnieje)") (2003). Psychologia Uprzedzeń, s. 340. Gdańsk, GWP.
32. [↑](#cite_ref-Rikowski_32-0)Rikowski, A., & grammar, K. 1999.
33. [↑](#cite_ref-disputed_33-0)[Will pheromones make you irresistible to the opposite sex?](http://web.archive.org/web/20010814162847/http://www.straightdope.com/classics/a2_206.html). \[w:\] _The Straight Dope_ \[on-line\]. \[dostęp 2006-11-30\].
34. [↑](#cite_ref-34)[First Evidence of a Human Response to Pheromones](http://www.sciam.com/article.cfm?articleID=0007F9B4-B6D4-1C60-B882809EC588ED9F&sc=I100322). \[w:\] _ScientificAmerican.com_ \[on-line\]. \[dostęp 2006-11-30\].
35. [↑](#cite_ref-35)Tadeusz Cichocki: _Kompendium histologii. Podręcznik dla studentów nauk medycznych i przyrodniczych_. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2002, s. 209. [ISBN 83-233-1596-5](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8323315965 "Specjalna:Książki/8323315965").
36. [↑](#cite_ref-36)K Stern, MK McClintock. _Regulation of ovulation by human pheromones_. „Nature”. 392 (6672), s. 177–179, Mar 1998. [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1038/32408](https://doi.org/10.1038/32408). [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [9515961](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9515961).
37. [↑](#cite_ref-37)[_MHC genes, body odours, and odour preferences \| Nephrology Dialysis Transplantation \| Oxford Academic_](http://web.archive.org/web/20051225123422/http://ndt.oxfordjournals.org/cgi/content/full/15/9/1269) \[online\], ndt.oxfordjournals.org \[dostęp 2017-11-22\] \[zarchiwizowane z [adresu](http://ndt.oxfordjournals.org/cgi/content/full/15/9/1269) 2005-12-25\](ang.).
38. [↑](#cite_ref-38)[_William Donald Hamilton_](https://www.britannica.com/biography/William-Donald-Hamilton), \[w:\] _[Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica")_ \[dostęp 2022-10-03\](ang.).
39. [↑](#cite_ref-39)[_good genes hypothesis_](https://www.britannica.com/science/good-genes-hypothesis), \[w:\] _[Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica")_ \[dostęp 2022-09-30\](ang.).
40. [↑](#cite_ref-40)ZiyiZ.CaiZiyiZ. i inni, _No evidence that facial attractiveness, femininity, averageness, or coloration are cues to susceptibility to infectious illnesses in a university sample of young adult women_, „Evolution and Human Behavior”, 40 (2), 2019, s. 156–159, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.evolhumbehav.2018.10.002](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.evolhumbehav.2018.10.002).
41. [↑](#cite_ref-41)Foo Yong Zhi, Simmons Leigh W. and Rhodes Gillian 2017. The relationship between health and mating success in humans _R. Soc. open sci._ **4** 160603\. 160603. [https://doi.org/10.1098/rsos.160603](https://doi.org/10.1098/rsos.160603).
42. [↑](#cite_ref-42)Pound Nicholas, Lawson David W., Toma Arshed M., Richmond Stephen, Zhurov Alexei I. and Penton-Voak Ian S. 2014 Facial fluctuating asymmetry is not associated with childhood ill-health in a large British cohort study _Proc. R. Soc. B._ **281** 20141639\. 20141639. [https://doi.org/10.1098/rspb.2014.1639](https://doi.org/10.1098/rspb.2014.1639).
43. [↑](#cite_ref-43)JZJ.RubinJZJ., FF.ProvenzanoFF., ZZ.LuriaZZ., _The eye of the beholder: parents’ view on sex of newborns_, „The American journal of orthopsychiatry”, 44 (4), 1974, s. 512–519, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1111/j.1939-0025.1974.tb00905.x](https://dx.doi.org/10.1111%2Fj.1939-0025.1974.tb00905.x), [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [4844024](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4844024).
44. [↑](#cite_ref-44)Noworodki płci żeńskiej są nieco mniejsze niż noworodki płci męskiej. W eksperymencie jednak dobrane były tak, aby nie różniły się między sobą.
45. [↑](#cite_ref-45)LR Van Wallendael, JC Kuhn. _Distinctiveness is in the eye of the beholder: cross-racial differences in perceptions of faces_. „Psychological reports”. 80 (1), s. 35–39, Feb 1997. [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [9122349](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9122349).
46. [↑](#cite_ref-46)Sandra Lipsitz. Bem: _Męskość, kobiecość. O różnicach wynikających z płci_. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2000. [ISBN 83-87957-12-7](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8387957127 "Specjalna:Książki/8387957127"). Brak numerów stron w książce
47. [↑](#cite_ref-47)Bogdan Wojciszke: _Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej_. Warszawa: Scholar, 2002, s. 290. [ISBN 83-88495-81-X](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/838849581X "Specjalna:Książki/838849581X").
48. [↑](#cite_ref-48)D. Archer, B. Iritani, D.D. Kimes, M. Barios, _Face-ism: Five studies of sex differences in facial prominence_. „Journal of Personality and Social Psychology”, 1983, 47, 725-735.
49. [↑](#cite_ref-49)A.H. Eagly, W. Wood, _The origins of sex differences in human behavior. Evolved disprositions versus social roles_, „American Psychologist”, 1999, 54, 408-423.
50. [↑](#cite_ref-50)[Origins of a stereotype: categorization of facial attractiveness by 6-month-old infants](https://web.archive.org/web/20110628235830/http://homepage.psy.utexas.edu/homepage/group/LangloisLAB/PDFs/Ramsey.DS.2004.pdf). homepage.psy.utexas.edu. \[zarchiwizowane z [tego adresu](http://homepage.psy.utexas.edu/homepage/group/LangloisLAB/PDFs/Ramsey.DS.2004.pdf) (2011-06-28)\]..
51. [↑](#cite_ref-51)K.K. Dion, E. Berscheid, _Physical attractiveness and peer perception among children_, „Sociometry”, 1974, 37, 1-12.
52. [↑](#cite_ref-52)K.L. Dion, K.K. Dion, J.P. Keelan, _Appearance anxiety as a dimension of social-eveluative anxiety: Exploring the ugly ducking syndrome_, „Contemporary Social Psychology”, 1990, 14(4), 220-224.
53. [↑](#cite_ref-53)E. Hatfield, S. Sprecher, _Mirror, mirror...: The importance of looks in everyday live_. Albany, N.Y.: SUNY Press, 1986.
54. [↑](#cite_ref-54)A.H. Eagly, R.D. Ashmore, M.G. Makhijani, L.C. Longo, _What is beautiful is good, but...: A meta-analytic review of research on the physical attractiveness stereotype_, „Psychological Bulletin”, 1991, 110, 109-128.
55. [↑](#cite_ref-55)Dorian G.D.G.MitchemDorian G.D.G. i inni, _No relationship between intelligence and facial attractiveness in a large, genetically informative sample_, „Evolution and Human Behavior”, 36 (3), 2015, s. 240–247, [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.1016/j.evolhumbehav.2014.11.009](https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.evolhumbehav.2014.11.009).
56. [↑](#cite_ref-56)Jackson, L. A., Hunter, J. E., & Hodge, C. N. (1995). Physical Attractiveness and Intellectual Competence: A Meta-Analytic Review. Social Psychology Quarterly, 58(2), 108–122. [https://doi.org/10.2307/2787149](https://doi.org/10.2307/2787149)
57. [↑](#cite_ref-57)K Dion, E Berscheid, E Walster. _What is beautiful is good_. „Journal of personality and social psychology”. 24 (3), s. 285–290, Dec 1972. [PMID](/wiki/PMID "PMID"): [4655540](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4655540).
58. [↑](#cite_ref-58)K.K. Dion, E. Berscheid, E. Walster, _What is beautiful is good_, „Journal of Personality and Social Psychology”, 1972, 24, 285-290.
59. [↑](#cite_ref-59)M.G. Efran, _The effect of physical appearance on the judgement of guilt, interpersonal attraction, and severity of recommended punishment in a stimulated jury task_, „Journal of Research in Psersonality”, 1974, 8, 45-54.
60. [↑](#cite_ref-60)D.K. Simonton, _Why presidents succeed: A political Psychology of leadership._ 1987, New Haven, CT: Yale University Press.
61. [↑](#cite_ref-61)[_Czy zło może być piękne?_](https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/fa-4-2021/czy-zlo-moze-byc-piekne/) \[online\], Forum Akademickie – portal środowiska akademickiego i naukowego \[dostęp 2021-07-22\](pol.).
62. [↑](#cite_ref-62)M. Dermer, D.L. Theil, _When beauty may fail_, „Journal of Personality and Social Psychology”, 1975, 31, 1168-1176.
63. [↑](#cite_ref-63)M. Snyder, E.D. Tanke, E. Berscheid, _Social perception and interpersonal behavior: On the self-Fulfilling nature of social stereotypes_. „Journal of Personality and Social Psychology”, 1977, 35, 656-666.
64. [↑](#cite_ref-64)[Maciej Dymkowski](/wiki/Maciej_Dymkowski "Maciej Dymkowski"): _Samowiedza w okowach przywdziewanych masek_. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN, 1996. [ISBN 83-85459-24-3](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8385459243 "Specjalna:Książki/8385459243"). Brak numerów stron w książce
65. [↑](#cite_ref-65)A. Feingold, _Good looking people are not what we think_, „Psychological Bulletin”, 1992, 111, 304-341.
66. [↑](#cite_ref-66)T.L. Huston, _Ambiguity of acceptance, social desirability, and dating choice_, „Journal of Experimental Social Psychology”, 1973, 9, 32-42.
67. [↑](#cite_ref-67)K. Lanis, K. Covell, _Images of women in advertisements: Effects of attitudes related to sexual aggression_, „Sex Role”, 1995, 32, 639-649.
68. [↑](#cite_ref-68)R.E. Nisbett, T.D. Wilson, _The halo effect: Evidence for unconscious alteration of judgments_, „Journal of Personality and Social Psychology”, 1977, 35, 250-256.
69. [↑](#cite_ref-69)J.A. Simpson, W.S. Rholes, J.S. Nelligan, _Perception of physical attractiveness: Mechanisms involved in the maintenance of romantic relationships_, „Journal of Personality and Social Psychology”, 1992, 59, 1192-1201.
70. [↑](#cite_ref-70)B. Thornton, S. Moore, _Physical attractiveness contrast effects: Implications for self-esteem and evaluations of the social self_, „Personality and Social Psychology Bulletin”, 1993, 19, 474-480.
71. [↑](#cite_ref-71)D. Zillmann, _Aggression and sex: Independent and joint operations_, w: W.H.L. Wagner, A.S.R. Manstead (red.) _Handbook of psychophysiology: Emotion and social behavior_, John Wiley, Chichester 1989.

## Bibliografia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&veaction=edit&section=22 "Edytuj sekcję: Bibliografia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&action=edit&section=22 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Bibliografia")\]

- E. Aronson, T.D. Wilson, R.M. Akert, _Psychologia społeczna. Serce i umysł_, Zysk i S-ka, Poznań 1997, [ISBN 83-7150-016-5](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8371500165 "Specjalna:Książki/8371500165").
- D.G. Meyers, _Psychologia społeczna_, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, [ISBN 83-7150-694-5](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8371506945 "Specjalna:Książki/8371506945").
- W. Wosińska, _Psychologia życia społecznego._ Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2004, [ISBN 83-89574-34-9](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8389574349 "Specjalna:Książki/8389574349").
- WaldemarW.DomachowskiWaldemarW., _Przewodnik po psychologii społecznej_, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, [ISBN 83-01-12541-1](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8301125411 "Specjalna:Książki/8301125411"), [OCLC](/wiki/Online_Computer_Library_Center "Online Computer Library Center") [749762711](http://worldcat.org/oclc/749762711). Brak numerów stron w książce
- [David MD.M.BussDavid MD.M.](/wiki/David_Buss "David Buss"), _Psychologia ewolucyjna_, MarekM.Orski (tłum.), Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2001, [ISBN 83-87957-41-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8387957410 "Specjalna:Książki/8387957410"), [OCLC](/wiki/Online_Computer_Library_Center "Online Computer Library Center") [749228475](http://worldcat.org/oclc/749228475). Brak numerów stron w książce
- [Nancy Etcoff](/wiki/Nancy_Etcoff "Nancy Etcoff"), _Przetrwają najpiękniejsi. Wszystko co nauka mówi o ludzkim pięknie_, tł. Dominika Cieśla, Warszawa 2000, Wydawnictwo CiS, Wydawnictwo WAB, [ISBN 83-85458-45-X](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/838545845X "Specjalna:Książki/838545845X"), [ISBN 83-88221-39-6](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8388221396 "Specjalna:Książki/8388221396") ( _Survival of the prettiest. The Science of Beaty_ 1999)
- [Desmond Morris](/wiki/Desmond_Morris "Desmond Morris"), _Magia ciała_, Warszawa 1993 Wyd. Split Trading, s. 256, [ISBN 83-85632-17-4](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8385632174 "Specjalna:Książki/8385632174") ( _Bodywatching. A field-guide to the Human Species_ 1985)
- [Desmond Morris](/wiki/Desmond_Morris "Desmond Morris"), _Naga kobieta_, Warszawa 2006, Wydawnictwo Albatros, s. 272, [ISBN 978-83-7359-191-2](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788373591912 "Specjalna:Książki/9788373591912"), [ISBN 83-7359-191-5](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8373591915 "Specjalna:Książki/8373591915") ( _The Naked Woman. A Study of the Female Body._ 2004)
- [Naomi Wolf](/wiki/Naomi_Wolf "Naomi Wolf"), _Mit Piękności_ s. 103–108 w: _Antropologia Ciała. Zagadnienia i wybór tekstów_, Warszawa 2008, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, [ISBN 978-83-235-0425-2](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788323504252 "Specjalna:Książki/9788323504252") (Zamieszczone w antologii tłumaczenie na język polski fragmentu z _The Beauty Myth. How Images of Beauty Are Used Against Women_ (1990) [ISBN 0-06-051218-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/0060512180 "Specjalna:Książki/0060512180"))
- D. Doliński, _Psychologia reklamy_, Agencja Reklamowa „Aida”, Wrocław 2001, [ISBN 83-909346-0-4](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8390934604 "Specjalna:Książki/8390934604").

[Kontrola autorytatywna](/wiki/Kontrola_autorytatywna "Kontrola autorytatywna") ([Atrakcyjność](/wiki/Atrakcyjno%C5%9B%C4%87 "Atrakcyjność")):

- [LCCN](/wiki/Library_of_Congress_Control_Number "Library of Congress Control Number"): [sh2009116887](http://lccn.loc.gov/sh2009116887)
- [GND](/wiki/Gemeinsame_Normdatei "Gemeinsame Normdatei"): [4124579-9](http://d-nb.info/gnd/4124579-9)
- [J9U](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Izraela "Biblioteka Narodowa Izraela"): [987007545299705171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007545299705171)

Źródło: „ [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Atrakcyjność\_fizyczna&oldid=74716868](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Atrakcyjność_fizyczna&oldid=74716868)”

[Kategorie](/wiki/Specjalna:Kategorie "Specjalna:Kategorie"):

- [Psychologia społeczna](/wiki/Kategoria:Psychologia_spo%C5%82eczna "Kategoria:Psychologia społeczna")
- [Antropologia fizyczna](/wiki/Kategoria:Antropologia_fizyczna "Kategoria:Antropologia fizyczna")
- [Seksualność człowieka](/wiki/Kategoria:Seksualno%C5%9B%C4%87_cz%C5%82owieka "Kategoria:Seksualność człowieka")
- [Wygląd człowieka](/wiki/Kategoria:Wygl%C4%85d_cz%C5%82owieka "Kategoria:Wygląd człowieka")

Ukryte kategorie:

- [Uniwersalny szablon cytowania – brak strony](/wiki/Kategoria:Uniwersalny_szablon_cytowania_%E2%80%93_brak_strony "Kategoria:Uniwersalny szablon cytowania – brak strony")
- [Szablon cytowania książki – brak numeru strony](/wiki/Kategoria:Szablon_cytowania_ksi%C4%85%C5%BCki_%E2%80%93_brak_numeru_strony "Kategoria:Szablon cytowania książki – brak numeru strony")
- [Artykuły z propozycjami tłumaczeń](/wiki/Kategoria:Artyku%C5%82y_z_propozycjami_t%C5%82umacze%C5%84 "Kategoria:Artykuły z propozycjami tłumaczeń")
- [Artykuły z brakującymi przypisami od 2021-07](/wiki/Kategoria:Artyku%C5%82y_z_brakuj%C4%85cymi_przypisami_od_2021-07 "Kategoria:Artykuły z brakującymi przypisami od 2021-07")
- [Byłe Artykuły na Medal](/wiki/Kategoria:By%C5%82e_Artyku%C5%82y_na_Medal "Kategoria:Byłe Artykuły na Medal")

- Tę stronę ostatnio edytowano 9 wrz 2024, 08:53.
- Tekst udostępniany na [licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl), z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o [warunkach korzystania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Terms_of_Use/pl).

- [Polityka prywatności](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność](/wiki/Wikipedia:Korzystasz_z_Wikipedii_tylko_na_w%C5%82asn%C4%85_odpowiedzialno%C5%9B%C4%87)
- [Powszechne Zasady Postępowania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Dla deweloperów](https://developer.wikimedia.org)
- [Statystyki](https://stats.wikimedia.org/#/pl.wikipedia.org)
- [Komunikat na temat ciasteczek](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Wersja mobilna](//pl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Atrakcyjno%C5%9B%C4%87_fizyczna&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)