Modernizm (architektura) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Jednym z przełomowych budynków była fabryka obuwia Fagus Waltera Gropiusa z 1911, często określana jako pierwszy obiekt modernistyczny. Szklany narożnik jest w ...
brutalizm
W okolicach Londynu powstały w tym okresie projektowane przez miejskie biuro projektowe osiedla (m.in. Alton-East 1954 i -West 1959 w Roehampton) charakteryzujące się zasadami miejskość dzięki gęstości (ang. urbanity by density) i mieszanej zabudowy ( mixed development), złożone zarówno z wieżowców, jak i niższych budynków wielorodzinnych oraz szeregowych. Stały się one wielokrotnie naśladowanym wzorem rozwiązań architektury mieszkaniowej w krajach zachodnich. W awangardzie światowej architektury znaleźli się odtąd architekci pochodzący z krajów anglosaskich. Angielski stał się językiem, w którym prowadzono międzynarodową dyskusję i krytykę architektoniczną, zastąpił on używane wcześniej w tej roli francuski oraz niemiecki. W architekturze tego okresu daje się zauważyć powrót do naturalnych i nieprzetworzonych materiałów, takich jak drewno "Drewno (technika)") czy kamień. Różnorakie zjawiska rozwijające się w architekturze od połowy lat 50., takie jak <anchor>brutalizm</anchor>, strukturalizm&action=edit&redlink=1 "Strukturalizm (architektura) (strona nie istnieje)") czy metabolizm "Metabolizm (architektura)") są nazywane zbiorowym określeniem późnego modernizmu.
Brutalizm – Wikipedia, wolna encyklopedia
Brutalizm – Wikipedia, wolna encyklopedia[Przejdź do zawartości](#bodyContent)

Menu główne

Menu główne

przypnijukryj

Nawigacja


- [Strona główna](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna "Przejdź na stronę główną [z]")
- [Losuj artykuł](/wiki/Specjalna:Losowa_strona "Załaduj losową stronę [x]")
- [Kategorie artykułów](/wiki/Portal:Kategorie_G%C5%82%C3%B3wne)
- [Najlepsze artykuły](/wiki/Wikipedia:Wyr%C3%B3%C5%BCniona_zawarto%C5%9B%C4%87_Wikipedii)
- [Częste pytania (FAQ)](/wiki/Pomoc:FAQ)

Dla czytelników


- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Kontakt](/wiki/Wikipedia:Kontakt_z_wikipedystami)
- [Wspomóż Wikipedię](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_pl.wikipedia.org&uselang=pl "Pomóż nam")

Dla wikipedystów


- [Pierwsze kroki](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)
- [Portal wikipedystów](/wiki/Wikipedia:Portal_wikipedyst%C3%B3w "O projekcie – co możesz zrobić, gdzie możesz znaleźć informacje")
- [Ogłoszenia](/wiki/Wikipedia:Tablica_og%C5%82osze%C5%84)
- [Zasady](/wiki/Wikipedia:Zasady)
- [Pomoc](/wiki/Pomoc:Spis_tre%C5%9Bci)
- [Ostatnie zmiany](/wiki/Specjalna:Ostatnie_zmiany "Lista ostatnich zmian w Wikipedii. [r]")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![wolna encyklopedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-pl.svg)](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna)

[Szukaj](/wiki/Specjalna:Szukaj "Przeszukaj Wikipedię [f]")

Szukaj

Wygląd

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Brutalizm "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Brutalizm "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Narzędzia osobiste

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Brutalizm "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Brutalizm "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Strony dla anonimowych edytorów [dowiedz się więcej](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)

- [Edycje](/wiki/Specjalna:M%C3%B3j_wk%C5%82ad "Lista edycji wykonanych z tego adresu IP [y]")
- [Dyskusja](/wiki/Specjalna:Moja_dyskusja "Dyskusja użytkownika dla tego adresu IP [n]")

## Spis treści

przypnijukryj

- Początek

- [1W Polsce](#W_Polsce)
- [2Galeria](#Galeria)
- [3Przypisy](#Przypisy)

Przełącz stan spisu treści

# Brutalizm

52 języki

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Brutalisme "Brutalisme – afrikaans")
- [Alemannisch](https://als.wikipedia.org/wiki/Brutalismus "Brutalismus – szwajcarski niemiecki")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D8%AE%D9%85%D9%88%D9%85%D9%8A%D8%A9 "عمارة خمومية – arabski")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Brutalizm "Brutalizm – azerbejdżański")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D1%80%D1%83%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC "Архитектурен брутализъм – bułgarski")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Brutalisti%C4%8Dka_arhitektura "Brutalistička arhitektura – bośniacki")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Brutalisme_(arquitectura) "Brutalisme (arquitectura) – kataloński")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Brutalismus "Brutalismus – czeski")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Pensaern%C3%AFaeth_Friwtalaidd "Pensaernïaeth Friwtalaidd – walijski")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Brutalisme "Brutalisme – duński")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Brutalismus "Brutalismus – niemiecki")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Brutalism "Brutalism – estoński")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%85%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82 "Μπρουταλισμός – grecki")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Brutalist_architecture "Brutalist architecture – angielski")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Arquitectura_brutalista "Arquitectura brutalista – hiszpański")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Brutalismo "Brutalismo – esperanto")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Arkitektura_brutalista "Arkitektura brutalista – baskijski")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B2%D8%A8%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C "معماری زبره‌کاری – perski")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Brutalisme "Brutalisme – francuski")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Arquitectura_brutalista "Arquitectura brutalista – galicyjski")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EB%B8%8C%EB%A3%A8%ED%83%88%EB%A6%AC%EC%A6%98 "브루탈리즘 – koreański")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Brutalizam "Brutalizam – chorwacki")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Brutalisme "Brutalisme – indonezyjski")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Brutalismo "Brutalismo – włoski")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%91%D7%A8%D7%95%D7%98%D7%9C%D7%99%D7%96%D7%9D "ברוטליזם – hebrajski")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98 "ბრუტალიზმი – gruziński")
- [Kernowek](https://kw.wikipedia.org/wiki/Pennserneth_milusiethel "Pennserneth milusiethel – kornijski")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Brutalizmas "Brutalizmas – litewski")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Brutalista_%C3%A9p%C3%ADt%C3%A9szet "Brutalista építészet – węgierski")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%80%D1%83%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC "Брутализам – macedoński")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Seni_bina_brutalis "Seni bina brutalis – malajski")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Brutalisme "Brutalisme – niderlandzki")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%96%E3%83%AB%E3%83%BC%E3%82%BF%E3%83%AA%E3%82%BA%E3%83%A0 "ブルータリズム – japoński")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Brutalisme "Brutalisme – norweski (bokmål)")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Brutalisme "Brutalisme – norweski (nynorsk)")
- [Nouormand](https://nrm.wikipedia.org/wiki/Brutalisme "Brutalisme – Norman")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Brutalizm "Brutalizm – uzbecki")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Arquitetura_brutalista "Arquitetura brutalista – portugalski")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Brutalism "Brutalism – rumuński")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%80%D1%83%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Брутализм – rosyjski")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Brutalizmi "Brutalizmi – albański")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Brutalist_architecture "Brutalist architecture – Simple English")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Brutalizmus "Brutalizmus – słowacki")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%80%D1%83%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC "Брутализам – serbski")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Brutalizam "Brutalizam – serbsko-chorwacki")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Brutalismi "Brutalismi – fiński")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Brutalism "Brutalism – szwedzki")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AA%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%9B%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B8%A5%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B9%8C "สถาปัตยกรรมบรูทัลลิสต์ – tajski")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Br%C3%BCtalist_mimari "Brütalist mimari – turecki")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%80%D1%83%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7%D0%BC "Бруталізм – ukraiński")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E7%B2%97%E7%8D%B7%E4%B8%BB%E7%BE%A9 "粗獷主義 – kantoński")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%B2%97%E9%87%8E%E4%B8%BB%E4%B9%89 "粗野主义 – chiński")

[Edytuj linki](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q994776#sitelinks-wikipedia "Edytuj linki pomiędzy wersjami językowymi")

- [Artykuł](/wiki/Brutalizm "Zobacz stronę treści [c]")
- [Dyskusja](/w/index.php?title=Dyskusja:Brutalizm&action=edit&redlink=1 "Dyskusja o zawartości tej strony (strona nie istnieje) [t]")

polski

- [Czytaj](/w/index.php?title=Brutalizm&stable=1)
- [Oczekuje na przejrzenie](/w/index.php?title=Brutalizm&stable=0&redirect=no "Pokaż oczekujące zmiany dla tej strony [v]")
- [Edytuj](/w/index.php?title=Brutalizm&oldid=73820932&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](//pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Brutalizm&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Brutalizm&action=history "Starsze wersje tej strony [h]")

Narzędzia

Narzędzia

przypnijukryj

Działania


- [Czytaj](/w/index.php?title=Brutalizm&stable=1)
- [Oczekuje na przejrzenie](/w/index.php?title=Brutalizm&stable=0&redirect=no)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Brutalizm&oldid=73820932&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](//pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Brutalizm&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Brutalizm&action=history)

Ogólne


- [Linkujące](/wiki/Specjalna:Linkuj%C4%85ce/Brutalizm "Pokaż listę wszystkich stron linkujących do tej strony [j]")
- [Zmiany w linkowanych](/wiki/Specjalna:Zmiany_w_linkowanych/Brutalizm "Ostatnie zmiany w stronach, do których ta strona linkuje [k]")
- [Prześlij plik](//pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prześlij_plik "Prześlij pliki [u]")
- [Strony specjalne](/wiki/Specjalna:Strony_specjalne "Lista wszystkich stron specjalnych [q]")
- [Link do tej wersji](/w/index.php?title=Brutalizm&oldid=73820932 "Stały link do tej wersji tej strony")
- [Informacje o tej stronie](/w/index.php?title=Brutalizm&action=info "Więcej informacji na temat tej strony")
- [Cytowanie tego artykułu](/w/index.php?title=Specjalna:Cytuj&page=Brutalizm&id=73820932&wpFormIdentifier=titleform "Informacja o tym jak należy cytować tę stronę")
- [Zobacz skrócony adres URL](/w/index.php?title=Specjalna:Skr%C3%B3%C4%87_adres_URL&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FBrutalizm)
- [Pobierz kod QR](/w/index.php?title=Specjalna:Kod_QR&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FBrutalizm)
- [Element Wikidanych](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q994776 "Link do powiązanego elementu w repozytorium danych [g]")

Drukuj lub eksportuj


- [Utwórz książkę](/w/index.php?title=Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCka&bookcmd=book_creator&referer=Brutalizm)
- [Wersja do druku](/w/index.php?title=Brutalizm&printable=yes "Wersja do wydruku [p]")

W innych projektach


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Brutalist_architecture)

Wygląd

przypnijukryj

**Przejrzana**

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

## Status wersji strony

To jest wersja przejrzana tej strony

To jest najnowsza [wersja przejrzana](/wiki/Wikipedia:Wersje_przejrzane "Wikipedia:Wersje przejrzane"), która została [oznaczona](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Specjalna:Rejestr&type=review&page=Brutalizm) _22 maj 2024_.
Od tego czasu wykonano [3 zmiany](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Brutalizm&oldid=73820932&diff=cur), które oczekują na przejrzenie.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Smithdon_School%2C_Hunstanton-geograph.org.uk-2341065.jpg/220px-Smithdon_School%2C_Hunstanton-geograph.org.uk-2341065.jpg)](/wiki/Plik:Smithdon_School,_Hunstanton-geograph.org.uk-2341065.jpg) Szkoła w Hunstanton. Peter i Alison Smithson, 1949[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Wogensckyandre.png/220px-Wogensckyandre.png)](/wiki/Plik:Wogensckyandre.png) Brutalistyczny dom i pracownia architekta [André Wogenscky](/wiki/Andr%C3%A9_Wogenscky "André Wogenscky") w Saint-Rémy-lès-Chevreuse we Francji, 1952. Pozornie masywna forma betonowej bryły kryje gigantyczne przeszklenia zamiast okien i taras rekreacyjny na dachu płaskim[\[1\]](#cite_note-1)[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Bunkier_Main_Entrance.jpg/220px-Bunkier_Main_Entrance.jpg)](/wiki/Plik:Bunkier_Main_Entrance.jpg) Bunkier Sztuki w Krakowie (detal architektoniczny), [Krystyna Tołłoczko-Różyska](/wiki/Krystyna_R%C3%B3%C5%BCyska "Krystyna Różyska"), 1965[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Westerplatte_%28Danzig%29.jpg/220px-Westerplatte_%28Danzig%29.jpg)](/wiki/Plik:Westerplatte_(Danzig).jpg) Brutalistyczny pomnik [Westerplatte](/wiki/Westerplatte "Westerplatte") w Gdańsku, Franciszek Duszeńko, 1966[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Gdynia_Pomnik_Ofiar_Grudnia_2.jpg/220px-Gdynia_Pomnik_Ofiar_Grudnia_2.jpg)](/wiki/Plik:Gdynia_Pomnik_Ofiar_Grudnia_2.jpg) Brutalistyczny [Pomnik Ofiar Grudnia 1970](/wiki/Grudzie%C5%84_1970 "Grudzień 1970") w Gdyni, Stanisław Gierada, 1980[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/M%C3%BCnchen_-_Pharao-Haus_%28Zugangsweg%29.jpg/220px-M%C3%BCnchen_-_Pharao-Haus_%28Zugangsweg%29.jpg)](/wiki/Plik:M%C3%BCnchen_-_Pharao-Haus_(Zugangsweg).jpg) [Blok mieszkalny](/wiki/Blok_mieszkalny "Blok mieszkalny") z widokiem na Alpy, „Pharao-Haus” („Pyramide”) w Monachium, architekt Karl Helmut Bayer, 1974. Tarasowiec (niem. _Terrassenhochhaus_) reprezentuje późny modernizm i zaliczany jest do brutalizmu. Architektura humanistyczna, a nie masowa. Nowatorski blok mieszkalny będący rezultatem wyciągnięcia wniosków z błędów dotychczasowej architektury mieszkaniowej modernizmu w tym brutalizmu[\[2\]](#cite_note-2).[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/La_Tulipe_%28Fondation_pour_recherches_M%C3%A9dicales%29_%40_Gen%C3%A8ve_%2851320887579%29.jpg/220px-La_Tulipe_%28Fondation_pour_recherches_M%C3%A9dicales%29_%40_Gen%C3%A8ve_%2851320887579%29.jpg)](/wiki/Plik:La_Tulipe_(Fondation_pour_recherches_M%C3%A9dicales)_@_Gen%C3%A8ve_(51320887579).jpg) Tulipan w [Genewie](/wiki/Genewa "Genewa"), Jack Vicajee Bertoli, 1976[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/National_Theatre%2C_London.jpg/220px-National_Theatre%2C_London.jpg)](/wiki/Plik:National_Theatre,_London.jpg) Gmach [Royal National Theatre](/wiki/Royal_National_Theatre "Royal National Theatre") w Londynie, [Denys Lasdun](/w/index.php?title=Denys_Lasdun&action=edit&redlink=1 "Denys Lasdun (strona nie istnieje)"), 1976

**Brutalizm** – nurt [architektury](/wiki/Architektura "Architektura") [późnego modernizmu](/wiki/P%C3%B3%C5%BAny_modernizm "Późny modernizm") powstały w końcu lat 40. XX wieku.
Przełomowym obiektem była szkoła w [Hunstanton](/wiki/Hunstanton "Hunstanton") w [Anglii](/wiki/Anglia "Anglia") zbudowana przez [Petera i Alison Smithson](/wiki/Alison_i_Peter_Smithson "Alison i Peter Smithson") w 1949. Miała ona wyeksponowaną [stalową](/wiki/Stal "Stal") konstrukcję, nieotynkowane [ceglane](/wiki/Ceg%C5%82a "Cegła") mury, odsłonięte belki stropowe i przewody instalacyjne.

Brutalizm zakładał, że najważniejsze są przestrzeń, konstrukcja i uwrażliwienie na właściwości zastosowanych materiałów. Zmienił architekturę z abstrakcyjnej na ekspresyjną. Nazwa wywodzi się z [francuskiego określenia](/wiki/J%C4%99zyk_francuski "Język francuski") _béton brut_, oznaczającego surowy [beton](/wiki/Beton "Beton") i stosowanego wcześniej przez [Le Corbusiera](/wiki/Le_Corbusier "Le Corbusier") w odniesieniu do jego prototypowego i kontrowersyjnego [bloku marsylskiego](/wiki/Unit%C3%A9_d%E2%80%99habitation "Unité d’habitation") wybudowanego w stylu brutalizmu w 1952, jednak wyróżniającego się z podobnych sobie budowli humanistyczną architekturą docenianą zarówno przez jej użytkowników jak i krytyków sztuki[\[3\]](#cite_note-3).
Późniejsza architektura brutalizmu bywała krytykowana właśnie za dehumanizację[\[4\]](#cite_note-4). Architekturze tej zarzucano braki funkcjonalne, brzydotę[\[5\]](#cite_note-5) i regres jak w przypadku szeroko krytykowanej [Wieży Genex](/wiki/Zachodnia_Brama_Belgradu "Zachodnia Brama Belgradu") w Belgradzie z 1980, autorstwa Mihajlo Mitrović, gdzie ekspresja surowego betonu dominuje nad funkcją[\[6\]](#cite_note-6). Budynek jest zupełnie pozbawiony funkcjonalnych elementów architektonicznych takich jak [portfenetry](/wiki/Balkon_francuski "Balkon francuski"), szklane ściany, tarasy słoneczne, [loggie](/wiki/Loggia "Loggia") i miejsca na bujną roślinność znanych już z powojennej, europejskiej architektury humanistycznego [modernizmu](/wiki/Modernizm_(architektura) "Modernizm (architektura)")[\[7\]](#cite_note-7).

Na rozwój brutalizmu znaczny wpływ miał [minimalizm](/w/index.php?title=Minimalizm_(architektura)&action=edit&redlink=1 "Minimalizm (architektura) (strona nie istnieje)") prezentowany przez twórczość [Ludwiga Miesa van der Rohe](/wiki/Ludwig_Mies_van_der_Rohe "Ludwig Mies van der Rohe").

Jedynym miastem na świecie stworzonym całkowicie w stylu brutalizmu jest [Czandigarh](/wiki/Czandigarh "Czandigarh"), zbudowane głównie z surowego betonu przez Le Corbusiera w 1953[\[8\]](#cite_note-Brutalizm_brutalna_architektura-8). W znacznej mierze brutalistyczne oblicze uzyskało [Skopje](/wiki/Skopje "Skopje"), stolica [Jugosłowiańskiej](/wiki/Jugos%C5%82awia "Jugosławia") [Socjalistycznej Republiki Macedonii](/wiki/Socjalistyczna_Republika_Macedonii "Socjalistyczna Republika Macedonii") w wyniku odbudowy po dewastującym [trzęsieniu ziemi w 1963](/wiki/Trz%C4%99sienie_ziemi_w_Skopju "Trzęsienie ziemi w Skopju")[\[9\]](#cite_note-9).

Wyjątkowym budynkiem brutalistycznym wykonanym bez użycia betonu na fasadzie jest piramida mieszkalno-biurowa, później przeznaczona na szpital (niem. _Ferrohaus_) w [Zurychu](/wiki/Zurych "Zurych"), zbudowana ze stali [kortenowskiej](/wiki/Stal_o_podwy%C5%BCszonej_odporno%C5%9Bci_na_warunki_atmosferyczne "Stal o podwyższonej odporności na warunki atmosferyczne") przez Justusa Dahindena w 1970[\[10\]](#cite_note-10) oraz Nová Scéna Teatru Narodowego (cz. _Národní divadlo_) w czeskiej [Pradze](/wiki/Praga "Praga"), zbudowana ze szklanych luksferów i zielonego marmuru kubańskiego przez Karela Pragera w 1983. [Luksfery](/wiki/Luksfery "Luksfery") na fasadzie teatru bywają podświetlane kolorowymi [diodami](/wiki/Dioda "Dioda") aby wyświetlić dowolną grafikę, natomiast bryła budynku unosi się w powietrzu nad ziemią dzięki licznym prześwitom[\[11\]](#cite_note-11).

## W Polsce

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Brutalizm&veaction=edit&section=1 "Edytuj sekcję: W Polsce") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Brutalizm&action=edit&section=1 "Edytuj kod źródłowy sekcji: W Polsce")\]

Czołowym przykładem architektury brutalizmu w Polsce jest odbudowany dworzec kolejowy [Katowice](/wiki/Katowice_(stacja_kolejowa) "Katowice (stacja kolejowa)") oraz blok mieszkalny [Superjednostka](/wiki/Superjednostka "Superjednostka") tamże[\[12\]](#cite_note-sztuka-architektury-3699-12)[\[13\]](#cite_note-13). Kolejnym przykładem brutalizmu w Polsce jest [Galeria Sztuki Współczesnej „Bunkier Sztuki”](/wiki/Galeria_Sztuki_Wsp%C3%B3%C5%82czesnej_%E2%80%9EBunkier_Sztuki%E2%80%9D "Galeria Sztuki Współczesnej „Bunkier Sztuki”") w Krakowie. Zdaniem dyrektor [Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie](/wiki/Zarz%C4%85d_Infrastruktury_Komunalnej_i_Transportu_w_Krakowie "Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie") Joanny Niedziałkowskiej [Stadion Miejski w Krakowie](/wiki/Stadion_Miejski_w_Krakowie "Stadion Miejski w Krakowie") jest następnym przykładem tego nurtu architektonicznego[\[14\]](#cite_note-Brutalnie_piękny_mamy_w_Krakowie-14).

Do budynków brutalistycznych zalicza się też strukturalistyczny [Hotel Forum w Krakowie](/wiki/Hotel_Forum_w_Krakowie "Hotel Forum w Krakowie") czy bloki mieszkalne „Bunkrowce” (wrocławski „Manhattan”), które zaprojektowała [Jadwiga Grabowska-Hawrylak](/wiki/Jadwiga_Grabowska-Hawrylak "Jadwiga Grabowska-Hawrylak")[\[15\]](#cite_note-15). [Pomnik Barykada Września](/wiki/Pomnik_Barykada_Wrze%C5%9Bnia "Pomnik Barykada Września") w Warszawie zalicza się do dzieł brutalizmu.
Kompleks sportowy „Warszawianka” na Mokotowie, który zbudował [Jerzy Sołtan](/wiki/Jerzy_So%C5%82tan "Jerzy Sołtan") w 1961 jest najbardziej monumentalnym dziełem architektury brutalizmu w Polsce[\[16\]](#cite_note-16).

## Galeria

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Brutalizm&veaction=edit&section=2 "Edytuj sekcję: Galeria") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Brutalizm&action=edit&section=2 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Galeria")\]

- [![Wotrubakirche (Wiedeń)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Wotrubakirche2_Wien.JPG/120px-Wotrubakirche2_Wien.JPG)](/wiki/Plik:Wotrubakirche2_Wien.JPG "Wotrubakirche (Wiedeń)")

[Wotrubakirche](/wiki/Wotrubakirche "Wotrubakirche") ( [Wiedeń](/wiki/Wiede%C5%84 "Wiedeń"))

- [![Budynek mieszkalny (Sheffield)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Park_Hill_close-up.JPG/120px-Park_Hill_close-up.JPG)](/wiki/Plik:Park_Hill_close-up.JPG "Budynek mieszkalny (Sheffield)")

Budynek mieszkalny ( [Sheffield](/wiki/Sheffield "Sheffield"))

- [![Biblioteka uniwersytecka (San Diego)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Geisel_Library_01.jpg/120px-Geisel_Library_01.jpg)](/wiki/Plik:Geisel_Library_01.jpg "Biblioteka uniwersytecka (San Diego)")

Biblioteka uniwersytecka ( [San Diego](/wiki/San_Diego "San Diego"))

- [![Biblioteka uniwersytecka (Chicago)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/University_of_Chicago_July_2013_23_%28Joseph_Regenstein_Library%29.jpg/120px-University_of_Chicago_July_2013_23_%28Joseph_Regenstein_Library%29.jpg)](/wiki/Plik:University_of_Chicago_July_2013_23_(Joseph_Regenstein_Library).jpg "Biblioteka uniwersytecka (Chicago)")

Biblioteka uniwersytecka ( [Chicago](/wiki/Chicago "Chicago"))

- [![Osiedle Robin Hood Gardens (Londyn)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/RobinHoodgardens.jpg/120px-RobinHoodgardens.jpg)](/wiki/Plik:RobinHoodgardens.jpg "Osiedle Robin Hood Gardens (Londyn)")

Osiedle Robin Hood Gardens ( [Londyn](/wiki/Londyn "Londyn"))

- [![Gmach Ministerstwa Sprawiedliwości (Londyn)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/HomeOffice_QueenAnnesGate.jpg/80px-HomeOffice_QueenAnnesGate.jpg)](/wiki/Plik:HomeOffice_QueenAnnesGate.jpg "Gmach Ministerstwa Sprawiedliwości (Londyn)")

Gmach Ministerstwa Sprawiedliwości (Londyn)

- [![Wieża Genex, tzw. Zachodnia Brama Belgradu](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Jugotours_Beograd_Dec_2003.jpg/95px-Jugotours_Beograd_Dec_2003.jpg)](/wiki/Plik:Jugotours_Beograd_Dec_2003.jpg "Wieża Genex, tzw. Zachodnia Brama Belgradu")

Wieża Genex, tzw. Zachodnia Brama [Belgradu](/wiki/Belgrad "Belgrad")

- [![Główna siedziba Banku Gruzji (Tbilisi)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/pl/thumb/7/74/Bank_of_Georgia_headquarters_in_Tbilisi%2C_2016.jpg/93px-Bank_of_Georgia_headquarters_in_Tbilisi%2C_2016.jpg)](/wiki/Plik:Bank_of_Georgia_headquarters_in_Tbilisi,_2016.jpg "Główna siedziba Banku Gruzji (Tbilisi)")

[Główna siedziba Banku Gruzji](/wiki/G%C5%82%C3%B3wna_siedziba_Banku_Gruzji "Główna siedziba Banku Gruzji") ( [Tbilisi](/wiki/Tbilisi "Tbilisi"))

- [![Nová Scéna (Praga)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Prag_Neue_Szene.jpg/120px-Prag_Neue_Szene.jpg)](/wiki/Plik:Prag_Neue_Szene.jpg "Nová Scéna (Praga)")

Nová Scéna ( [Praga](/wiki/Praga "Praga"))

- [![Ferrohaus (Zurych)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/Ferrohaus_%28Klinik_Pyramide_am_See%29_%2846984584654%29.jpg/120px-Ferrohaus_%28Klinik_Pyramide_am_See%29_%2846984584654%29.jpg)](/wiki/Plik:Ferrohaus_(Klinik_Pyramide_am_See)_(46984584654).jpg "Ferrohaus (Zurych)")

Ferrohaus ( [Zurych](/wiki/Zurych "Zurych"))

- [![Unité d’habitation (Marsylia)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Le_Corbusier_Marseille_Paris_Match_1952.jpg/120px-Le_Corbusier_Marseille_Paris_Match_1952.jpg)](/wiki/Plik:Le_Corbusier_Marseille_Paris_Match_1952.jpg "Unité d’habitation (Marsylia)")

[Unité d’habitation](/wiki/Unit%C3%A9_d%E2%80%99habitation "Unité d’habitation") ( [Marsylia](/wiki/Marsylia "Marsylia"))

- [![Katowice (stacja kolejowa)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Exterior_of_Katowice_train_station_%28view_from_the_northern_site%29%2C_June_2021.jpg/120px-Exterior_of_Katowice_train_station_%28view_from_the_northern_site%29%2C_June_2021.jpg)](/wiki/Plik:Exterior_of_Katowice_train_station_(view_from_the_northern_site),_June_2021.jpg "Katowice (stacja kolejowa)")

[Katowice (stacja kolejowa)](/wiki/Katowice_(stacja_kolejowa) "Katowice (stacja kolejowa)")

- [![Hotel Forum (Kraków)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Dawny_Hotel_Sofitel_Forum_Krak%C3%B3w.jpg/120px-Dawny_Hotel_Sofitel_Forum_Krak%C3%B3w.jpg)](/wiki/Plik:Dawny_Hotel_Sofitel_Forum_Krak%C3%B3w.jpg "Hotel Forum (Kraków)")

Hotel Forum ( [Kraków](/wiki/Krak%C3%B3w "Kraków"))

- [![Blok mieszkalny Haperowiec (Katowice)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Haperowiec_02.jpg/79px-Haperowiec_02.jpg)](/wiki/Plik:Haperowiec_02.jpg "Blok mieszkalny Haperowiec (Katowice)")

[Blok mieszkalny](/wiki/Blok_mieszkalny "Blok mieszkalny") [Haperowiec](/wiki/Haperowiec "Haperowiec") ( [Katowice](/wiki/Katowice "Katowice"))

- [![Księgarnia Uniwersus (Warszawa)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Belwed13DSC_0968.JPG/120px-Belwed13DSC_0968.JPG)](/wiki/Plik:Belwed13DSC_0968.JPG "Księgarnia Uniwersus (Warszawa)")

Księgarnia [Uniwersus](/wiki/Uniwersus "Uniwersus") ( [Warszawa](/wiki/Warszawa "Warszawa"))

- [![Dom Przyjaźni (Warszawa)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Budynek_przy_ul._Marsza%C5%82kowskiej_115_w_Warszawie_2020.jpg/120px-Budynek_przy_ul._Marsza%C5%82kowskiej_115_w_Warszawie_2020.jpg)](/wiki/Plik:Budynek_przy_ul._Marsza%C5%82kowskiej_115_w_Warszawie_2020.jpg "Dom Przyjaźni (Warszawa)")

Dom Przyjaźni (Warszawa)


## Przypisy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Brutalizm&veaction=edit&section=3 "Edytuj sekcję: Przypisy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Brutalizm&action=edit&section=3 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przypisy")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/WiktionaryPl_nodesc.svg/28px-WiktionaryPl_nodesc.svg.png)[**Zobacz hasło** _brutalizm_ w Wikisłowniku](https://pl.wiktionary.org/wiki/brutalizm "wikt:brutalizm")![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/21px-Commons-logo.svg.png)[**Zobacz multimedia** związane z tematem: _Brutalizm_](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Brutalist_architecture?uselang=pl)

01. [↑](#cite_ref-1)Audrey Aulus "André Wogenscky and Marta Pan's House Workshop: Thoughts on Conservation and Museography" Docomomo 2016
02. [↑](#cite_ref-2)Christoph Leischwitz „Beton-Pyramide mit Alpenblick” 21.04.17
03. [↑](#cite_ref-3)Jonathan Glancey BBC 02.05.2013 “Le Corbusier's Unité: Is it a modern classic?” Cytat (jęz. angielski): Fashionable today, the Unité d’Habitation is respected and even loved by those who choose to live here as well as by the architects, students and other visitors who come to experience this remarkable essay in modern design. They like the fact that the building is at once “a machine for living”, a mesmerising structure and a lovely place to live. What local authorities around the world asked for instead from the 1950s was a form of low-cost, quick-build mass housing that, although superficially influenced by Le Corbusier, was nothing like this gifted architect’s work; it was like wanting a Picasso for the price of a picture postcard. In the design of L’Unité d’Habitation, Le Corbusier offered ordinary families architecture of the highest and most inventive order and even what may yet become, and confounding his critics, a World Heritage Site. [https://www.bbc.com/culture/article/20130423-design-icon-or-concrete-horror](https://www.bbc.com/culture/article/20130423-design-icon-or-concrete-horror)
04. [↑](#cite_ref-4)Z miłości do Le Corbusiera. Niezwykłe domy w stylistyce brutalizmu Piotr Czaja 14.03.2016 [https://www.bryla.pl/bryla/56,85301,19747789,z-milosci-do-le-corbusiera-niezwykle-domy-w-stylistyce-brutalizmu.html](https://www.bryla.pl/bryla/56,85301,19747789,z-milosci-do-le-corbusiera-niezwykle-domy-w-stylistyce-brutalizmu.html)
05. [↑](#cite_ref-5)Darmon Richter "LIFE IN THE HIGH-RISE: MY BRUTALIST HOLIDAY IN BELGRADE’S GENEX TOWER" 07.10.17 [https://www.exutopia.com/brutalist-genex-tower/](https://www.exutopia.com/brutalist-genex-tower/)
06. [↑](#cite_ref-6)THE WESTOLOGIST "Spot a Style: Brutalist" [http://www.thewestologist.com/architecture-and-design/spot-a-style-brutalist](http://www.thewestologist.com/architecture-and-design/spot-a-style-brutalist)
07. [↑](#cite_ref-7)Brutalism and Collective Living in Europe, Through the Lense of Stefano Perego 21.10.20 [https://www.archdaily.com/949383/brutalism-and-collective-living-in-europe-through-the-lense-of-stefano-perego](https://www.archdaily.com/949383/brutalism-and-collective-living-in-europe-through-the-lense-of-stefano-perego)
08. [↑](#cite_ref-Brutalizm_brutalna_architektura_8-0)[_Brutalizm - brutalna architektura – Bryła_](https://www.bryla.pl/bryla/1,85300,4967207,brutalna-architektura.html) \[online\], bryla.pl \[dostęp 2020-10-23\].
09. [↑](#cite_ref-9)[_Brutalizm zmieniony w grecką świątynię - Architektura w obliczu rewolucji - Bryła - architektura na świecie_](https://www.bryla.pl/bryla/7,85298,20155958,skopje-architektura-w-obliczu-rewolucji.html) \[online\], www.bryla.pl \[dostęp 2023-06-28\](pol.).
10. [↑](#cite_ref-10)Justus Dahinden: Ferrohaus (Pyramide Am See) [https://www.sosbrutalism.org/cms/19884660](https://www.sosbrutalism.org/cms/19884660)
11. [↑](#cite_ref-11)Karel Prager > Nová Scéna, 1977 [http://dromanelli.blogspot.com/2020/10/karel-prager-nova-scena-1977.html](http://dromanelli.blogspot.com/2020/10/karel-prager-nova-scena-1977.html)
12. [↑](#cite_ref-sztuka-architektury-3699_12-0)[Piękno brutalizmu](http://www.sztuka-architektury.pl/index.php?ID_PAGE=3699)
13. [↑](#cite_ref-13)"Brutalizm w polskiej architekturze – 8 najciekawszych przykładów" Anna Sadkowska-Rojek 27.12.21 [https://www.krn.pl/artykul/brutalizm-w-polskiej-architekturze-8-najciekawszych-przykladow,3577](https://www.krn.pl/artykul/brutalizm-w-polskiej-architekturze-8-najciekawszych-przykladow,3577)
14. [↑](#cite_ref-Brutalnie_piękny_mamy_w_Krakowie_14-0)[Brutalnie piękny mamy w Krakowie stadion](http://krakow.wyborcza.pl/krakow/1,35798,8251128,Brutalnie_piekny_mamy_w_Krakowie_stadion.html). gazeta.pl. \[dostęp 2010-08-14\].
15. [↑](#cite_ref-15)[Brutalizm w polskiej architekturze - 13 niesamowitych obiektów](https://www.morizon.pl/blog/brutalizm-w-polskiej-architekturze/). morizon.pl. \[dostęp 2021-02-23\].
16. [↑](#cite_ref-16)Jerzy Sołtan, _Rozmowy o architekturze_, Warszawa 1996.

[Kontrola autorytatywna](/wiki/Kontrola_autorytatywna "Kontrola autorytatywna") ([styl architektoniczny](/wiki/Styl_architektoniczny "Styl architektoniczny")):

- [LCCN](/wiki/Library_of_Congress_Control_Number "Library of Congress Control Number"): [sh85017364](http://lccn.loc.gov/sh85017364)
- [NKC](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Republiki_Czeskiej "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej"): [ph940521](http://aut.nkp.cz/ph940521)
- [PLWABN](/wiki/Biblioteka_Narodowa_(Warszawa) "Biblioteka Narodowa (Warszawa)"): [9810634446705606](https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/9810634446705606)
- [J9U](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Izraela "Biblioteka Narodowa Izraela"): [987007292554405171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007292554405171)

[Encyklopedie internetowe](/wiki/Encyklopedia_internetowa "Encyklopedia internetowa"):

- [PWN](/wiki/Encyklopedia_PWN_(internetowa) "Encyklopedia PWN (internetowa)"): [3881216](https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3881216.html)
- [Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica"): [art/New-Brutalism](https://www.britannica.com/art/New-Brutalism)
- [Treccani](/wiki/Enciclopedia_Treccani "Enciclopedia Treccani"): [brutalismo](https://www.treccani.it/enciclopedia/brutalismo)
- [Universalis](https://www.wikidata.org/wiki/Property:P3219 "d:Property:P3219"): [brutalisme-architecture](https://www.universalis.fr/encyclopedie/brutalisme-architecture/)
- [БРЭ](/wiki/Wielka_Encyklopedia_Rosyjska "Wielka Encyklopedia Rosyjska"): [1885538](https://old.bigenc.ru/text/1885538)
- [Uppslagsverket Finland](/wiki/Uppslagsverket_Finland "Uppslagsverket Finland"): [Brutalism](https://uppslagsverket.fi/sv/sok/view-170045-Brutalism)
- [Nacionālā enciklopēdija](/wiki/Nacion%C4%81l%C4%81_enciklop%C4%93dija "Nacionālā enciklopēdija"): [87775](https://enciklopedija.lv/skirklis/87775)
- [DSDE](/wiki/Den_Store_Danske_Encyklop%C3%A6di "Den Store Danske Encyklopædi"): [brutalisme](https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?p=8313&url_prefix=https://denstoredanske.lex.dk/&id=brutalisme)

Źródło: „ [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Brutalizm&oldid=73820932](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Brutalizm&oldid=73820932)”

[Kategorie](/wiki/Specjalna:Kategorie "Specjalna:Kategorie"):

- [Historia architektury współczesnej](/wiki/Kategoria:Historia_architektury_wsp%C3%B3%C5%82czesnej "Kategoria:Historia architektury współczesnej")
- [Brutalizm](/wiki/Kategoria:Brutalizm "Kategoria:Brutalizm")

- Tę stronę ostatnio edytowano 21 maj 2024, 06:10.
- Tekst udostępniany na [licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl), z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o [warunkach korzystania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Terms_of_Use/pl).

- [Polityka prywatności](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność](/wiki/Wikipedia:Korzystasz_z_Wikipedii_tylko_na_w%C5%82asn%C4%85_odpowiedzialno%C5%9B%C4%87)
- [Powszechne Zasady Postępowania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Dla deweloperów](https://developer.wikimedia.org)
- [Statystyki](https://stats.wikimedia.org/#/pl.wikipedia.org)
- [Komunikat na temat ciasteczek](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Wersja mobilna](//pl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Brutalizm&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)