Rozwój emocjonalny – Wikipedia, wolna encyklopedia
Rozwój emocjonalny – to kolejne etapy wzrostu emocji w poszczególnym stadium wiekowym, które powodują, że wewnętrzne i społeczne przystosowania, ...
emocji
Rozwój emocjonalny – to kolejne etapy wzrostu <anchor>emocji</anchor> w poszczególnym stadium wiekowym, które powodują, że wewnętrzne i społeczne przystosowania "Adaptacja (psychologia)"), przechodzą na coraz to wyższe poziomy.
Emocja – Wikipedia, wolna encyklopedia
Emocja – Wikipedia, wolna encyklopedia[Przejdź do zawartości](#bodyContent)

Menu główne

Menu główne

przypnijukryj

Nawigacja


- [Strona główna](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna "Przejdź na stronę główną [z]")
- [Losuj artykuł](/wiki/Specjalna:Losowa_strona "Załaduj losową stronę [x]")
- [Kategorie artykułów](/wiki/Portal:Kategorie_G%C5%82%C3%B3wne)
- [Najlepsze artykuły](/wiki/Wikipedia:Wyr%C3%B3%C5%BCniona_zawarto%C5%9B%C4%87_Wikipedii)
- [Częste pytania (FAQ)](/wiki/Pomoc:FAQ)

Dla czytelników


- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Kontakt](/wiki/Wikipedia:Kontakt_z_wikipedystami)
- [Wspomóż Wikipedię](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_pl.wikipedia.org&uselang=pl "Pomóż nam")

Dla wikipedystów


- [Pierwsze kroki](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)
- [Portal wikipedystów](/wiki/Wikipedia:Portal_wikipedyst%C3%B3w "O projekcie – co możesz zrobić, gdzie możesz znaleźć informacje")
- [Ogłoszenia](/wiki/Wikipedia:Tablica_og%C5%82osze%C5%84)
- [Zasady](/wiki/Wikipedia:Zasady)
- [Pomoc](/wiki/Pomoc:Spis_tre%C5%9Bci)
- [Ostatnie zmiany](/wiki/Specjalna:Ostatnie_zmiany "Lista ostatnich zmian w Wikipedii. [r]")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![wolna encyklopedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-pl.svg)](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna)

[Szukaj](/wiki/Specjalna:Szukaj "Przeszukaj Wikipedię [f]")

Szukaj

Wygląd

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Emocja "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Emocja "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Narzędzia osobiste

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Emocja "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Emocja "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Strony dla anonimowych edytorów [dowiedz się więcej](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)

- [Edycje](/wiki/Specjalna:M%C3%B3j_wk%C5%82ad "Lista edycji wykonanych z tego adresu IP [y]")
- [Dyskusja](/wiki/Specjalna:Moja_dyskusja "Dyskusja użytkownika dla tego adresu IP [n]")

## Spis treści

przypnijukryj

- Początek

- [1Klasyfikacja procesów emocjonalnych](#Klasyfikacja_procesów_emocjonalnych)
- [2Fizjologia procesów emocjonalnych](#Fizjologia_procesów_emocjonalnych)
- [3Zaburzenia procesów emocjonalnych](#Zaburzenia_procesów_emocjonalnych)
- [4Badania naukowe emocji](#Badania_naukowe_emocji)
- [5Emocje w sztuce](#Emocje_w_sztuce)Przełącz podsekcję Emocje w sztuce  - [5.1Emocje artysty a emocje ukazane na obrazie](#Emocje_artysty_a_emocje_ukazane_na_obrazie)
  - [5.2Efekty emocjonalne, uzyskane dzięki odpowiedniemu doborowi obrazów](#Efekty_emocjonalne,_uzyskane_dzięki_odpowiedniemu_doborowi_obrazów)
- [6Zobacz też](#Zobacz_też)
- [7Uwagi](#Uwagi)
- [8Przypisy](#Przypisy)
- [9Bibliografia](#Bibliografia)
- [10Linki zewnętrzne](#Linki_zewnętrzne)

Przełącz stan spisu treści

# Emocja

139 języków

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Emosie "Emosie – afrikaans")
- [Alemannisch](https://als.wikipedia.org/wiki/Emotion "Emotion – szwajcarski niemiecki")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%B9%D9%88%D8%B1 "شعور – arabski")
- [Aragonés](https://an.wikipedia.org/wiki/Emoci%C3%B3n "Emoción – aragoński")
- [অসমীয়া](https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%86%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%97 "আবেগ – asamski")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Emoci%C3%B3n "Emoción – asturyjski")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Emosiya "Emosiya – azerbejdżański")
- [تۆرکجه](https://azb.wikipedia.org/wiki/%D9%87%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86 "هیجان – South Azerbaijani")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%86%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%97 "আবেগ – bengalski")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/K%C3%A1m-ch%C3%AAng "Kám-chêng – minnański")
- [Башҡортса](https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BC%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%8F "Эмоция – baszkirski")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BC%D0%BE%D1%86%D1%8B%D1%8F "Эмоцыя – białoruski")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BC%D0%BE%D1%86%D1%8B%D1%8F "Эмоцыя – Belarusian (Taraškievica orthography)")
- [भोजपुरी](https://bh.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%A8%E0%A4%BE "भावना – Bhojpuri")
- [Bikol Central](https://bcl.wikipedia.org/wiki/Emosyon "Emosyon – Central Bikol")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BC%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%8F "Емоция – bułgarski")
- [Boarisch](https://bar.wikipedia.org/wiki/Gfui "Gfui – bawarski")
- [བོད་ཡིག](https://bo.wikipedia.org/wiki/%E0%BD%A0%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8D "འདུ་ཤེས། – tybetański")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Emocija "Emocija – bośniacki")
- [Brezhoneg](https://br.wikipedia.org/wiki/From "From – bretoński")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Emoci%C3%B3 "Emoció – kataloński")
- [Чӑвашла](https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BC%D0%BE%D1%86%D0%B8 "Эмоци – czuwaski")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Emoce "Emoce – czeski")
- [Corsu](https://co.wikipedia.org/wiki/Emuzione "Emuzione – korsykański")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Emosiwn "Emosiwn – walijski")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/F%C3%B8lelse_(emotion) "Følelse (emotion) – duński")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Emotion "Emotion – niemiecki")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Emotsioon "Emotsioon – estoński")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%AF%CF%83%CE%B8%CE%B7%CE%BC%CE%B1 "Συναίσθημα – grecki")
- [Emiliàn e rumagnòl](https://eml.wikipedia.org/wiki/Emosi%C3%B2un "Emosiòun – Emiliano-Romagnolo")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Emotion "Emotion – angielski")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Emoci%C3%B3n "Emoción – hiszpański")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Emocio "Emocio – esperanto")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Emozio "Emozio – baskijski")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%87%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86 "هیجان – perski")
- [Fiji Hindi](https://hif.wikipedia.org/wiki/Bhaona "Bhaona – hindi fidżyjskie")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89motion "Émotion – francuski")
- [Frysk](https://fy.wikipedia.org/wiki/Emoasje "Emoasje – zachodniofryzyjski")
- [Furlan](https://fur.wikipedia.org/wiki/Emozion "Emozion – friulski")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/Moth%C3%BAch%C3%A1n "Mothúchán – irlandzki")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Emoci%C3%B3n "Emoción – galicyjski")
- [贛語](https://gan.wikipedia.org/wiki/%E6%84%9F%E6%83%85 "感情 – gan")
- [Gungbe](https://guw.wikipedia.org/wiki/Num%E1%BB%8Dtolanm%E1%BA%B9 "Numọtolanmẹ – Gun")
- [客家語 / Hak-kâ-ngî](https://hak.wikipedia.org/wiki/Chh%C3%ACn-si "Chhìn-si – hakka")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%A0%95%EC%84%9C "정서 – koreański")
- [Hausa](https://ha.wikipedia.org/wiki/Emotion "Emotion – hausa")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%80%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%A6%D5%A5%D6%80 "Հույզեր – ormiański")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%97_(%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%A8%E0%A4%BE) "संवेग (भावना) – hindi")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Emocije "Emocije – chorwacki")
- [Ido](https://io.wikipedia.org/wiki/Emoco "Emoco – ido")
- [Ilokano](https://ilo.wikipedia.org/wiki/Rikna "Rikna – ilokano")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Emosi "Emosi – indonezyjski")
- [Interlingua](https://ia.wikipedia.org/wiki/Emotion "Emotion – interlingua")
- [IsiZulu](https://zu.wikipedia.org/wiki/Umzwelo "Umzwelo – zulu")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/Ge%C3%B0shr%C3%A6ring "Geðshræring – islandzki")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Emozione "Emozione – włoski")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A8%D7%92%D7%A9 "רגש – hebrajski")
- [Kabɩyɛ](https://kbp.wikipedia.org/wiki/Pana "Pana – Kabiye")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%A8%E0%B3%86 "ಭಾವನೆ – kannada")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90 "ემოცია – gruziński")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BC%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%8F "Эмоция – kazachski")
- [Kernowek](https://kw.wikipedia.org/wiki/Amovyans "Amovyans – kornijski")
- [Kiswahili](https://sw.wikipedia.org/wiki/Hisia "Hisia – suahili")
- [Kriyòl gwiyannen](https://gcr.wikipedia.org/wiki/%C3%89mosyon "Émosyon – Guianan Creole")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BC%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%8F "Эмоция – kirgiski")
- [ລາວ](https://lo.wikipedia.org/wiki/%E0%BA%AD%E0%BA%B2%E0%BA%A5%E0%BA%BB%E0%BA%A1 "ອາລົມ – laotański")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Motus_animi "Motus animi – łaciński")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Emocijas "Emocijas – łotewski")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Emocija "Emocija – litewski")
- [Limburgs](https://li.wikipedia.org/wiki/Emotie "Emotie – limburski")
- [Lombard](https://lmo.wikipedia.org/wiki/Emozzion "Emozzion – lombardzki")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/%C3%89rzelem "Érzelem – węgierski")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BC%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0 "Емоција – macedoński")
- [Malagasy](https://mg.wikipedia.org/wiki/Fihetseham-po "Fihetseham-po – malgaski")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8B%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%82 "മനോവികാരം – malajalam")
- [მარგალური](https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90 "ემოცია – megrelski")
- [مصرى](https://arz.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84_(%D8%B3%D8%A7%D9%8A%D9%83%D9%88%D9%84%D9%88%D8%AC%D9%8A%D8%A7) "انفعال (سايكولوجيا) – egipski arabski")
- [مازِرونی](https://mzn.wikipedia.org/wiki/%D9%87%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86 "هیجان – mazanderański")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Emosi "Emosi – malajski")
- [閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄](https://cdo.wikipedia.org/wiki/C%C3%ACng-g%C4%81ng "Cìng-gāng – Mindong")
- [Mirandés](https://mwl.wikipedia.org/wiki/Eimo%C3%A7on "Eimoçon – mirandyjski")
- [Монгол](https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%8D%D1%82%D0%B3%D1%8D%D0%BB_%D1%85%D3%A9%D0%B4%D0%BB%D3%A9%D0%BB "Сэтгэл хөдлөл – mongolski")
- [မြန်မာဘာသာ](https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA "ခံစားချက် – birmański")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Emotie "Emotie – niderlandzki")
- [नेपाल भाषा](https://new.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%A8%E0%A4%BE "भावना – newarski")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%84%9F%E6%83%85 "感情 – japoński")
- [Нохчийн](https://ce.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BC%D0%BE%D1%86%D0%B8 "Эмоци – czeczeński")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Emosjon "Emosjon – norweski (bokmål)")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Kjensler "Kjensler – norweski (nynorsk)")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Emocion "Emocion – oksytański")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Emotsiya "Emotsiya – uzbecki")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%B2%E0%A8%B5%E0%A8%B2%E0%A8%BE "ਵਲਵਲਾ – pendżabski")
- [پنجابی](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7 "ولولا – Western Punjabi")
- [Papiamentu](https://pap.wikipedia.org/wiki/Emocion "Emocion – papiamento")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3 "احساس – paszto")
- [Patois](https://jam.wikipedia.org/wiki/Imuoshan "Imuoshan – jamajski")
- [Перем коми](https://koi.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D1%8B%D0%BB%D3%A7%D0%BC "Ловкылӧм – komi-permiacki")
- [Piemontèis](https://pms.wikipedia.org/wiki/Emossion "Emossion – piemoncki")
- [Plattdüütsch](https://nds.wikipedia.org/wiki/Emotschoon "Emotschoon – dolnoniemiecki")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Emo%C3%A7%C3%A3o "Emoção – portugalski")
- [Qaraqalpaqsha](https://kaa.wikipedia.org/wiki/Sezim "Sezim – karakałpacki")
- [Qırımtatarca](https://crh.wikipedia.org/wiki/Hasselik "Hasselik – krymskotatarski")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Emo%C8%9Bie "Emoție – rumuński")
- [Русиньскый](https://rue.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BC%D0%BE%D1%86%D1%96%D1%8F "Емоція – rusiński")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BC%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%8F "Эмоция – rosyjski")
- [Саха тыла](https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BC%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%8F "Эмоция – jakucki")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Emocioni "Emocioni – albański")
- [Sicilianu](https://scn.wikipedia.org/wiki/Emuzzioni "Emuzzioni – sycylijski")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%A0%E0%B7%92%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B7%9A%E0%B6%9C "චිත්තාවේග – syngaleski")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Emotion "Emotion – Simple English")
- [سنڌي](https://sd.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3 "احساس – sindhi")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Em%C3%B3cia "Emócia – słowacki")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/%C4%8Custvo "Čustvo – słoweński")
- [Soomaaliga](https://so.wikipedia.org/wiki/Dareen "Dareen – somalijski")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D9%88%DA%B5%D9%88%DA%A9%DB%86 "کوڵوکۆ – sorani")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/Emocija "Emocija – serbski")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Emocije "Emocije – serbsko-chorwacki")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Tunne "Tunne – fiński")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/K%C3%A4nsla "Känsla – szwedzki")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Damdamin "Damdamin – tagalski")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%89%E0%AE%A3%E0%AE%B0%E0%AF%8D%E0%AE%9A%E0%AF%8D%E0%AE%9A%E0%AE%BF "உணர்ச்சி – tamilski")
- [Татарча / tatarça](https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%BE%D0%B9%D0%B3%D1%8B "Тойгы – tatarski")
- [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%AD%E0%B0%BE%E0%B0%B5%E0%B1%8B%E0%B0%A6%E0%B1%8D%E0%B0%B5%E0%B1%87%E0%B0%97%E0%B0%82 "భావోద్వేగం – telugu")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B9%8C "อารมณ์ – tajski")
- [Тоҷикӣ](https://tg.wikipedia.org/wiki/%D2%B2%D0%B0%D1%8F%D2%B7%D0%BE%D0%BD "Ҳаяҷон – tadżycki")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Duygu "Duygu – turecki")
- [Tyap](https://kcg.wikipedia.org/wiki/Fa%CC%B1k_mi%CC%B1_fwuo "Fa̱k mi̱ fwuo – tyap")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BC%D0%BE%D1%86%D1%96%D1%8F "Емоція – ukraiński")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%B0%D8%A8%DB%81 "جذبہ – urdu")
- [Vahcuengh](https://za.wikipedia.org/wiki/Gamjcingz "Gamjcingz – czuang")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BA%A3m_x%C3%BAc "Cảm xúc – wietnamski")
- [Winaray](https://war.wikipedia.org/wiki/Balatian "Balatian – waraj")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E6%83%85%E7%B7%92 "情緒 – wu")
- [Xitsonga](https://ts.wikipedia.org/wiki/Minthlaveko "Minthlaveko – tsonga")
- [ייִדיש](https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%92%D7%A2%D7%A4%D7%99%D7%9C "געפיל – jidysz")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E6%83%85%E6%84%9F "情感 – kantoński")
- [Žemaitėška](https://bat-smg.wikipedia.org/wiki/Jausmie "Jausmie – żmudzki")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%83%85%E7%BB%AA "情绪 – chiński")
- [Batak Mandailing](https://btm.wikipedia.org/wiki/Emosi "Emosi – Batak Mandailing")

[Edytuj linki](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q9415#sitelinks-wikipedia "Edytuj linki pomiędzy wersjami językowymi")

- [Artykuł](/wiki/Emocja "Zobacz stronę treści [c]")
- [Dyskusja](/wiki/Dyskusja:Emocja "Dyskusja o zawartości tej strony [t]")

polski

- [Czytaj](/wiki/Emocja)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Emocja&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Emocja&action=history "Starsze wersje tej strony [h]")

Narzędzia

Narzędzia

przypnijukryj

Działania


- [Czytaj](/wiki/Emocja)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Emocja&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Emocja&action=history)

Ogólne


- [Linkujące](/wiki/Specjalna:Linkuj%C4%85ce/Emocja "Pokaż listę wszystkich stron linkujących do tej strony [j]")
- [Zmiany w linkowanych](/wiki/Specjalna:Zmiany_w_linkowanych/Emocja "Ostatnie zmiany w stronach, do których ta strona linkuje [k]")
- [Prześlij plik](//pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prześlij_plik "Prześlij pliki [u]")
- [Strony specjalne](/wiki/Specjalna:Strony_specjalne "Lista wszystkich stron specjalnych [q]")
- [Link do tej wersji](/w/index.php?title=Emocja&oldid=74236199 "Stały link do tej wersji tej strony")
- [Informacje o tej stronie](/w/index.php?title=Emocja&action=info "Więcej informacji na temat tej strony")
- [Cytowanie tego artykułu](/w/index.php?title=Specjalna:Cytuj&page=Emocja&id=74236199&wpFormIdentifier=titleform "Informacja o tym jak należy cytować tę stronę")
- [Zobacz skrócony adres URL](/w/index.php?title=Specjalna:Skr%C3%B3%C4%87_adres_URL&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FEmocja)
- [Pobierz kod QR](/w/index.php?title=Specjalna:Kod_QR&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FEmocja)
- [Element Wikidanych](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q9415 "Link do powiązanego elementu w repozytorium danych [g]")

Drukuj lub eksportuj


- [Utwórz książkę](/w/index.php?title=Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCka&bookcmd=book_creator&referer=Emocja)
- [Pobierz jako PDF](/w/index.php?title=Specjalna:DownloadAsPdf&page=Emocja&action=show-download-screen)
- [Wersja do druku](/w/index.php?title=Emocja&printable=yes "Wersja do wydruku [p]")

W innych projektach


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Emotion)
- [Wikicytaty](https://pl.wikiquote.org/wiki/Emocje)

Wygląd

przypnijukryj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Redirect_arrow_without_text.svg/30px-Redirect_arrow_without_text.svg.png)](/wiki/Pomoc:Przekierowanie "Przekierowanie")Na tę stronę wskazuje [przekierowanie](/wiki/Pomoc:Przekierowanie "Pomoc:Przekierowanie") z „Emocje”. Zobacz też: [album muzyczny „Emocje”](/wiki/Emocje_(album) "Emocje (album)").

**Emocja**[\[a\]](#cite_note-1) (od [łac.](/wiki/%C5%81acina "Łacina") _e movere_, „w ruchu”) – stan znacznego poruszenia [umysłu](/wiki/Umys%C5%82 "Umysł"). Emocje charakteryzują się tym, że pojawiają się nagle i zawsze łączą się z pobudzeniem somatycznym; mogą osiągnąć dużą intensywność, ale są przejściowe[\[1\]](#cite_note-2).

Słowo to miało w historii wiele znaczeń przed-psychologicznych i odnosiło się nie do stanu indywidualnego umysłu, ale najpierw do przemieszczania się (ludów, populacji), potem do prawie fizycznej agitacji (np. w przypadku burzy, _an Emotion in the air_, 1708)[\[2\]](#cite_note-3). We współczesnym znaczeniu tego słowa emocja implikuje aspekt działaniowy, reakcyjny, i nie jest równoznaczna z pasywnym [uczuciem](/wiki/Uczucia "Uczucia") ( [ang.](/wiki/J%C4%99zyk_angielski "Język angielski"), [fr.](/wiki/J%C4%99zyk_francuski "Język francuski") _passion_, [gr.](/wiki/J%C4%99zyk_grecki "Język grecki") πάσχω, zob. [namiętność](/wiki/Nami%C4%99tno%C5%9B%C4%87 "Namiętność")). Takie rozumienie emocji związane jest z pracami [Williama Jamesa](/wiki/William_James "William James") (1890), Roberta Solomona i [Antonio Damasio](/wiki/Ant%C3%B3nio_Dam%C3%A1sio "António Damásio") (1995).

Procesy emocjonalne to część [procesów psychicznych](/wiki/Proces_psychiczny "Proces psychiczny"), które poznaniu i czynnościom [podmiotu](/wiki/Podmiotowo%C5%9B%C4%87 "Podmiotowość") nadają jakość oraz określają znaczenie, jakie mają dla niego będące źródłem emocji przedmioty, [zjawiska](/wiki/Zjawisko "Zjawisko"), inni ludzie, a także własna [osoba](/wiki/Osoba "Osoba"), czyli [wartościują](/wiki/Warto%C5%9Bciowanie "Wartościowanie") [stymulację](/wiki/Bodziec_(behawioryzm) "Bodziec (behawioryzm)")[\[3\]](#cite_note-4).

## Klasyfikacja procesów emocjonalnych

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit&section=1 "Edytuj sekcję: Klasyfikacja procesów emocjonalnych") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Emocja&action=edit&section=1 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Klasyfikacja procesów emocjonalnych")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Crying_boy.jpg/220px-Crying_boy.jpg)](/wiki/Plik:Crying_boy.jpg) Ekspresja smutku u dziecka

Ze względu na wielość pojęć, które odnoszą się do stanów afektywnych, trudno o takie definicje, które nie nakładałyby się na siebie. Większość badaczy zgadza się co do rozróżnienia odmiennych zjawisk:

- _[uczucia](/wiki/Uczucia "Uczucia")_ – stany [psychiczne](/wiki/Psychika "Psychika") dotyczące sfery afektywnej życia, wyrażające ustosunkowanie się człowieka do określonych zdarzeń, ludzi i innych elementów otaczającego [świata](/wiki/Ziemia "Ziemia"), polegające na odzwierciedleniu stosunku człowieka do [rzeczywistości](/wiki/Rzeczywisto%C5%9B%C4%87 "Rzeczywistość"). Czuje się coś do kogoś lub czegoś np. [miłość](/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87 "Miłość"). Uczucia stanowią interpretację emocji, dokonywaną na podstawie zakodowanych w [pamięci człowieka](/wiki/Pami%C4%99%C4%87_cz%C5%82owieka "Pamięć człowieka") wzorów kulturowych i doświadczeń oraz podyktowanej nimi oceny sytuacji. Ta sama emocja – rozumiana jako świadomy proces psychiczny, będący reakcją organizmu na bodźce – może zostać zinterpretowana jako różne uczucia w zależności od sytuacji. Przykładowo zespół reakcji organizmu związany m.in. ze wzrostem poziomu [adrenaliny](/wiki/Adrenalina "Adrenalina"), przyspieszonym [tętnem](/wiki/T%C4%99tno "Tętno") i odpowiednim pobudzeniem [układu nerwowego](/wiki/Uk%C5%82ad_nerwowy "Układ nerwowy") może być interpretowany (uświadamiany) jako [strach](/wiki/Strach "Strach"), [lęk](/wiki/L%C4%99k "Lęk"), obawa lub [panika](/wiki/Panika "Panika") w zależności od nasilenia emocji oraz rozpoznania wywołujących ją bodźców. Ponieważ rozpoznanie (uświadomienie sobie, zinterpretowanie) emocji jako określonego uczucia polega na nadaniu jej określonego [znaczenia](/wiki/Znaczenie "Znaczenie") (związaniu jej z określonym [pojęciem](/wiki/Poj%C4%99cie "Pojęcie")), uruchomiona zostaje wiedza o właściwych temu uczuciu konotacjach kulturowych. Może być to motorem określonych działań człowieka. Uczucia wyższe obejmują m.in. uczucia [moralne](/wiki/Moralno%C5%9B%C4%87 "Moralność") ( [etyczne](/wiki/Etyka "Etyka")), uczucia [estetyczne](/wiki/Estetyka "Estetyka") i uczucia intelektualne. Niekiedy używa się pojęcia uczucia do określenia zarówno emocji, nastroju, jak i sentymentu.
- _[afekty](/wiki/Afekt "Afekt")_ – uczucia powstające najczęściej pod wpływem silnych [bodźców](/wiki/Bodziec_(behawioryzm) "Bodziec (behawioryzm)") zewnętrznych, zwłaszcza działające nagle ( [gniew](/wiki/Gniew_(emocja) "Gniew (emocja)"), złość, [rozpacz](/w/index.php?title=Rozpacz_(emocja)&action=edit&redlink=1 "Rozpacz (emocja) (strona nie istnieje)"), radość i [strach](/wiki/Strach "Strach")). Posiadające wyraźny komponent fizjologiczny i ograniczające racjonalność działania. Pojęcie używane niekiedy jako synonim emocji.
- _emocje_ ( [łac.](/wiki/%C5%81acina "Łacina") _emovere_) – [świadome](/wiki/%C5%9Awiadomo%C5%9B%C4%87 "Świadomość") lub [nieświadome](/wiki/Pod%C5%9Bwiadomo%C5%9B%C4%87 "Podświadomość") silne, względnie nietrwałe, gwałtowne uczucia (stany afektywne) o silnym zabarwieniu i wyraźnym wartościowaniu (o charakterze pobudzenia pozytywnego lub negatywnego), poprzedzone jakimś wydarzeniem i ukierunkowane. Np. gniew, wzruszenie, trema. Charakterystyczne dla _emocji pozytywnych_ jest wzbudzanie tendencji do podtrzymywania danej aktywności lub określonego kontaktu (z sytuacjami, przedmiotami), który te emocje wywoływał. W pewnych okolicznościach gotowość do wykonywania czynności może spadać- dzieje się tak, gdy czynność ta wymagała trudu, pokonania niebezpieczeństw lub wiązała się z groźbą niepowodzenia. Wówczas człowiek nie chce ponownie wykonać tej czynności, choć zakończyła się ona sukcesem. Podobnie dzieje się, gdy pozytywna emocja jest efektem czynności przynoszących nasycenie. Spadek gotowości do powtórzenia tych czynności jest jednak krótkotrwały, gdyż gdy minie nasycenie, tendencja do ich powtórzenia powróci. _Emocje negatywne_ mają za zadanie sprowokować jednostkę do przerwania aktywności, która stała się ich przyczyną, bądź przerwania kontaktu ze źródłem tych emocji. Mogą one zwiększać motywację do kontynuowania wysiłków- wiąże się to z faktem, że przeszkody lub niepowodzenia stwarzają zagrożenie dla samooceny. Jeżeli powtarzanie prób nie usuwa przeszkody, lub człowiek uzna, że nie może tej przeszkody pokonać, wówczas spada pobudzenie i pojawia się niechęć do danej czynności. Emocje ujemne mogą trwać przez pewien czas, nawet gdy ich przyczyna straci swoją moc oddziaływania. Wyrazistym przykładem tego zjawiska są wszelkie urazy psychiczne powstałe w wyniku traumatycznych wydarzeń w życiu człowieka. W niektórych przypadkach zagrożenie może być źródłem emocji pozytywnych, jeżeli człowiek stwierdzi, że jest w stanie nad nimi zapanować (np. egzamin ustny dla studenta wiąże się z pewnym zagrożeniem – obawia się on kompromitacji, [krytyki](/wiki/Krytyka "Krytyka") itd., ale jest to „pozytywny [stres](/wiki/Stres "Stres")” i jeżeli student nad nim zapanuje to ewentualny sukces przyniesie mu wiele satysfakcji). Zdarza się, że dana czynność wywołuje równocześnie _emocje pozytywne i negatywne_. W takiej sytuacji zachowanie staje się niejednoznaczne- jest ona wykonywana powoli, niekonsekwentnie, może temu jednak towarzyszyć wzrost pobudzenia emocjonalnego, tak więc nie jest jasne o co danej osobie chodzi. Częste sytuacje tego typu mogą prowadzić do zaburzeń funkcji narządów wewnętrznych (np. napadów [histerii](/wiki/Histeria "Histeria")). Na emocje składają się trzy odrębne składniki: [wyraz mimiczny](/wiki/Mimika "Mimika"), pobudzenie fizjologiczne i subiektywne doznanie (zobacz: [dwuczynnikowa teoria emocji](/wiki/Dwuczynnikowa_teoria_emocji "Dwuczynnikowa teoria emocji")).
- _[motywacje](/wiki/Motywacja "Motywacja")_ – mają szczególną zdolność do popychania życia ku przyszłości.
- _[nastroje](/wiki/Nastr%C3%B3j "Nastrój")_ – uczucia o spokojnym przebiegu, mniejszym nasileniu i dłuższym czasie trwania niż emocje (np. [zadowolenie](/wiki/Zadowolenie "Zadowolenie") lub niezadowolenie, wesołość lub [smutek](/wiki/Smutek "Smutek"), [niepokój](/wiki/Niepok%C3%B3j_(psychologia) "Niepokój (psychologia)"), [tęsknota](/wiki/T%C4%99sknota "Tęsknota"), [nostalgia](/wiki/Nostalgia "Nostalgia"), irytacja, [samotność](/wiki/Samotno%C5%9B%C4%87 "Samotność"), dobrostan wewnętrzny).
- _[namiętności](/wiki/Nami%C4%99tno%C5%9B%C4%87 "Namiętność")_ – to trwałe skłonności do przeżywania różnych nastrojów i afektów w związku z określonymi celami dążeń człowieka. Namiętności mają dużą siłę pobudzającą, ukierunkowują myśli, spostrzeżenia, pamięć i inne procesy psychiczne. Są charakterystyczne dla [wieku młodego](/wiki/Dojrzewanie "Dojrzewanie"), z czasem słabną, ale niektóre (np. [chciwość](/wiki/Chciwo%C5%9B%C4%87 "Chciwość")) mogą narastać.
- _sentymenty_ (postawy emocjonalne) – odnosi się do trwałych [sympatii](/wiki/Sympatia "Sympatia") bądź antypatii np. „nie lubię antypatii”, „nie lubię brukselki”.
- _pasje_ – uczucia bardziej intensywne i trwałe.

Tradycyjna [psychologia introspekcyjna](/wiki/Introspekcjonizm "Introspekcjonizm") wyróżniała trzy istotne cechy procesów emocjonalnych:

- _znak_ emocji (wartościowość, walencja) – ich pozytywny ( [przyjemność](/wiki/Przyjemno%C5%9B%C4%87 "Przyjemność")) lub negatywny (przykrość) charakter;
- _natężenie_ emocji, które wiąże się z wielkością wpływu tego procesu na [zachowanie](/wiki/Zachowanie "Zachowanie"), tok [myślenia](/wiki/My%C5%9Blenie "Myślenie") itp.;
- _treść_ emocji, które określa znaczenie [bodźca](/wiki/Bodziec_(psychologia) "Bodziec (psychologia)") i usposabia do konkretnego zachowania (np. [lęk](/wiki/L%C4%99k "Lęk") do ucieczki, a [gniew](/wiki/Gniew_(emocja) "Gniew (emocja)") do zachowań [agresywnych](/wiki/Agresja_(psychologia) "Agresja (psychologia)")).

Procesy emocjonalne są również dzielone na _pierwotne_ – niższe, które dotyczą zaspokojenia biologicznych potrzeb organizmu i _wtórne_ – wyższe, mające charakter społeczny, dotyczące sfery wartości i wiedzy.

Źródła procesów emocjonalnych:\[ [potrzebny przypis](/wiki/Pomoc:Przypisy "Pomoc:Przypisy")\]

- _bodźce_ odbierane przez nasze zmysły: ciepło słońca, [zapach](/wiki/Zapach "Zapach") kwiatów[\[4\]](#cite_note-odor-5), powiew wiatru, dźwięk muzyki, zapach siarkowodoru, dotknięcie czegoś,
- _przedmioty lub obiekty_, które nie budziły wcześniej żadnych uczuć, np. kontakt z jeziorem jest emocjonalnie obojętny jesienią, ale w czasie letnich upałów jest źródłem przyjemności. Komuś, kto tonął, jezioro może kojarzyć się z [lękiem](/wiki/L%C4%99k "Lęk"),
- dążenie do zaspokojenia _potrzeb_ – kiedy wydaje się, że potrzeba może być zaspokojona pojawia się [radość](/wiki/Rado%C5%9B%C4%87_(emocja) "Radość (emocja)"), podekscytowanie, duma, natomiast gdy potrzeba napotyka blokadę – [smutek](/wiki/Smutek "Smutek"), [żal](/wiki/%C5%BBal "Żal"), [lęk](/wiki/L%C4%99k "Lęk"), [złość](/wiki/Z%C5%82o%C5%9B%C4%87 "Złość"),
- _kontakt z samym sobą_ – można siebie lubić, [nienawidzić](/wiki/Nienawi%C5%9B%C4%87 "Nienawiść"), być z siebie dumnym, złościć się na siebie. Przekonania żywione o sobie, stopień, w jakim jesteśmy bliscy tego, jakimi chcielibyśmy być – wszystko to jest ważnym źródłem emocji,
- _słowa_ – mogą działać podobnie jak czyny i wywoływać emocje (nie tylko w wypowiadającym je, ale też w innych): radość, żal, [wstyd](/wiki/Wstyd_(emocja) "Wstyd (emocja)"), lęk, [poczucie winy](/wiki/Poczucie_winy "Poczucie winy"), słowo „nie” często jest sprawcą [smutku](/wiki/Smutek "Smutek"), rozgoryczenia.

## Fizjologia procesów emocjonalnych

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit&section=2 "Edytuj sekcję: Fizjologia procesów emocjonalnych") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Emocja&action=edit&section=2 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Fizjologia procesów emocjonalnych")\]

Hipoteza António Damásio dotycząca powstawania emocji pierwotnych i wtórnych oraz uczuć (synchronizacja aktywności umysłu i ciała)[\[5\]](#cite_note-CITEREFDamásio2013149–187-6)

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Brain_emocje_1.svg/400px-Brain_emocje_1.svg.png)](/wiki/Plik:Brain_emocje_1.svg) Kolor:

fioletowy – [ciało migdałowate](/wiki/Cia%C5%82o_migda%C5%82owate "Ciało migdałowate"), niebieski – [podwzgórze](/wiki/Podwzg%C3%B3rze "Podwzgórze")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Brain_emocje_2.svg/400px-Brain_emocje_2.svg.png)](/wiki/Plik:Brain_emocje_2.svg) Kolor:

fioletowy – [ciało migdałowate](/wiki/Cia%C5%82o_migda%C5%82owate "Ciało migdałowate"), niebieski – [podwzgórze](/wiki/Podwzg%C3%B3rze "Podwzgórze"),

pomarańczowy – [kora przedczołowa](/wiki/Kora_przedczo%C5%82owa "Kora przedczołowa")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Brain_emocje_3.svg/400px-Brain_emocje_3.svg.png)](/wiki/Plik:Brain_emocje_3.svg) Kolor:

fioletowy – [ciało migdałowate](/wiki/Cia%C5%82o_migda%C5%82owate "Ciało migdałowate"), niebieski – [podwzgórze](/wiki/Podwzg%C3%B3rze "Podwzgórze"),

pomarańczowy – [kora przedczołowa](/wiki/Kora_przedczo%C5%82owa "Kora przedczołowa")

Procesy emocjonalne są ściśle związane z funkcjonowaniem [układu limbicznego](/wiki/Uk%C5%82ad_limbiczny "Układ limbiczny"), jako układu integrującego czynności [struktur korowych](/wiki/Kora_m%C3%B3zgu "Kora mózgu") (zwłaszcza kory czołowej) z procesami neuroendokrynnymi i czynnością [autonomicznego układu nerwowego](/wiki/Autonomiczny_uk%C5%82ad_nerwowy "Autonomiczny układ nerwowy"). Zaangażowany jest głównie [pień mózgu](/wiki/Pie%C5%84_m%C3%B3zgu "Pień mózgu") i układ limbiczny, ciało jest obszarem ekspresji emocji\[ [potrzebny przypis](/wiki/Pomoc:Przypisy "Pomoc:Przypisy")\].

Według podejścia [fizjologicznego](/wiki/Fizjologia "Fizjologia") emocje są złożonymi reakcjami automatycznymi. Powstały w wyniku rozszerzenia mechanizmów zachowania [homeostazy](/wiki/Homeostaza "Homeostaza").

## Zaburzenia procesów emocjonalnych

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit&section=3 "Edytuj sekcję: Zaburzenia procesów emocjonalnych") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Emocja&action=edit&section=3 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Zaburzenia procesów emocjonalnych")\]

Zaburzenia procesów emocjonalnych dzieli się na[\[6\]](#cite_note-7):

- zaburzenia typu: obniżenie i podwyższenie nastroju, lęk, złość ( [dysforia](/wiki/Dysforia "Dysforia"));
- zaburzenia dynamiki: zobojętnienie, spłycenie, zubożenie, zaleganie, lepkość, chwiejność, nietrzymanie;
- zaburzenia wysycenia: [syntymia](/wiki/Syntymia "Syntymia"), [hipertymia](/wiki/Hipertymia "Hipertymia"), [hipotymia](/w/index.php?title=Hipotymia&action=edit&redlink=1 "Hipotymia (strona nie istnieje)"), [atymia](/w/index.php?title=Atymia&action=edit&redlink=1 "Atymia (strona nie istnieje)"), [paratymia](/w/index.php?title=Paratymia&action=edit&redlink=1 "Paratymia (strona nie istnieje)"), [katatymia](/wiki/Katatymia "Katatymia").

## Badania naukowe emocji

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit&section=4 "Edytuj sekcję: Badania naukowe emocji") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Emocja&action=edit&section=4 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Badania naukowe emocji")\]

Charakterystyczne przejawy emocji badał [Karol Darwin](/wiki/Charles_Darwin "Charles Darwin"), a swe wnioski przedstawił w książce _The Expression of the Emotions in Man and Animals_ (wyd. 1872 i 1889), [pol.](/wiki/J%C4%99zyk_polski "Język polski") _O wyrazie uczuć u człowieka i zwierząt_[\[7\]](#cite_note-8) (zob. też [Paul Ekman](/wiki/Paul_Ekman "Paul Ekman")). Teoretyczną podstawą emocji zajmował się [Immanuel Kant](/wiki/Immanuel_Kant "Immanuel Kant") i [David Hume](/wiki/David_Hume "David Hume"). [Teoria Jamesa-Langego](/wiki/Teoria_Jamesa-Langego "Teoria Jamesa-Langego") jest jedną z pierwszych, próbujących wyjaśnić powstawanie emocji, które opisuje w sekwencji zauważenie bodźca – zmiany somatyczne – interpretacja zmian somatycznych jako emocji. Podobnie traktuje zagadnienie [dwuczynnikowa teoria emocji](/wiki/Dwuczynnikowa_teoria_emocji "Dwuczynnikowa teoria emocji") (teoria [etykietowania](/wiki/Stygmatyzacja "Stygmatyzacja") poznawczego) – najpierw człowiek musi uświadomić sobie, że jest pobudzony, następnie musi zinterpretować swoje pobudzenie. Badaniami emocji zajmowali się również: Joseph E. LeDoux, Arlie R. Hochschild, S. Shott, P. MacLean (teoria układu limbicznego jako odpowiedzialnego za emocje). Funkcjonujące teorie emocji to: „ [teoria Cannona-Barda](/wiki/Teoria_Cannona-Barda "Teoria Cannona-Barda")”, „ [teoria emocji Plutchika](/wiki/Teoria_emocji_Plutchika "Teoria emocji Plutchika")”, „poznawcza teoria pobudzenia” R. Lazarusa i S. Schachtera.
Stwierdzono, że na stan emocjonalny może wpływać działanie [neuronów lustrzanych](/wiki/Neurony_lustrzane "Neurony lustrzane")[\[8\]](#cite_note-shafir-9).

## Emocje w sztuce

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit&section=5 "Edytuj sekcję: Emocje w sztuce") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Emocja&action=edit&section=5 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Emocje w sztuce")\]

W malarstwie emocje można ukazywać za pomocą rozmaitych „operacji”. Malarz może „działać” kształtem malowanych postaci, barwą, w tym walorem, akcentem kolorystycznym itp[\[9\]](#cite_note-:0-10).

Operacje malarskie uwydatniające emocje
emocje
radość
smutek
miłość
barwy
„cukierkowe”, błyszczące, zwykle ciepłe lub zimne
zimne, matowe, lub odcienie czerni i bieli, czasem barwy złamane
łagodne odcienie czerwieni lub różu, również w towarzystwie z czernią
kształty
idealnie proporcjonalne
zniekształcone, zaburzone proporcje
doskonałe, uwypuklające piękno postaci

### Emocje artysty a emocje ukazane na obrazie

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit&section=6 "Edytuj sekcję: Emocje artysty a emocje ukazane na obrazie") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Emocja&action=edit&section=6 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Emocje artysty a emocje ukazane na obrazie")\]

Często zdarza, że dzieło wywołujące w widzach określony stan emocjonalny jest odbiciem stanu emocjonalnego artysty, który w danym momencie je tworzył. Wielu badaczy sztuki poświęca dużo czasu na to, aby odkryć, jakie emocje towarzyszyły wtedy twórcom. W takich analizach pomocne jest bliższe zapoznanie się z biografią oraz innymi informacjami na temat artysty, na przykład z pamiętników, ówczesnych gazet oraz listów. Taka kompletna analiza jest w stanie zaprezentować badaczom zmiany w życiu artysty, które mogły mieć wpływ na to, jakie dzieła tworzył on w danym okresie[\[9\]](#cite_note-:0-10).

### Efekty emocjonalne, uzyskane dzięki odpowiedniemu doborowi obrazów

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit&section=7 "Edytuj sekcję: Efekty emocjonalne, uzyskane dzięki odpowiedniemu doborowi obrazów") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Emocja&action=edit&section=7 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Efekty emocjonalne, uzyskane dzięki odpowiedniemu doborowi obrazów")\]

Przykładowe efekty emocjonalne, jakie można uzyskać dzięki odpowiedniemu doborowi obrazów to[\[9\]](#cite_note-:0-10):

- relaks – dzieła sztuki o stonowanych kolorach, na przykład zielonym, niebieskim, dzieła przedstawiające naturę
- energia – obrazy o kolorach dynamicznych, na przykład pomarańczowym, żółtym czy czerwonym, które mają radosną tematykę, często sztuka nowoczesna
- zaduma – do zadumy nakłaniają przede wszystkim obrazy prezentujące różne historyczne wydarzenia, obrazy w ciemniejszej kolorystyce, obrazy o poważnej tematyce
- skupienie – stan skupienia można uzyskać dzięki obrazom nowoczesnym, bez znacznej ilości szczegółów, o zgaszonych, stonowanych kolorach

## Zobacz też

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit&section=8 "Edytuj sekcję: Zobacz też") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Emocja&action=edit&section=8 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Zobacz też")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/WiktionaryPl_nodesc.svg/28px-WiktionaryPl_nodesc.svg.png)[**Zobacz hasło** _emocja_ w Wikisłowniku](https://pl.wiktionary.org/wiki/emocja "wikt:emocja")![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/24px-Wikiquote-logo.svg.png)[**Zobacz kolekcję cytatów** _o emocjach_ w Wikicytatach](https://pl.wikiquote.org/wiki/Emocje "q:Emocje")

- [napęd (psychiatria)](/wiki/Nap%C4%99d_psychoruchowy "Napęd psychoruchowy")
- [procesy poznawcze](/wiki/Procesy_poznawcze "Procesy poznawcze")
- [zniekształcenia poznawcze](/wiki/Zniekszta%C5%82cenia_poznawcze "Zniekształcenia poznawcze")

## Uwagi

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit&section=9 "Edytuj sekcję: Uwagi") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Emocja&action=edit&section=9 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Uwagi")\]

1. [↑](#cite_ref-1)Zamiennie z pojęciem emocje bywa używane pojęcie [uczucia](/wiki/Uczucia "Uczucia"), które nie jest równoznaczne.

## Przypisy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit&section=10 "Edytuj sekcję: Przypisy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Emocja&action=edit&section=10 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przypisy")\]

1. [↑](#cite_ref-2)[Jutta Burggraf](/wiki/Jutta_Burggraf "Jutta Burggraf") _Antropologiczne podstawy medycyny: antropologia chrześcijańska_ w _Etyka w medycynie. Ujęcie interdyscyplinarne_ – red. Miguel Angel Monge, wyd. Medipage, Warszawa 2012, s. 43 [ISBN 978-83-61104-65-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788361104650 "Specjalna:Książki/9788361104650").
2. [↑](#cite_ref-3)P. T. Young, _Understanding your feelings and emotions_, Prentice-Hall, 1975, s. 12.
3. [↑](#cite_ref-4)Pierre Philippot, Robert Stephen Feldman, _The regulation of emotion_, Routledge, 2004, s. 75.
4. [↑](#cite_ref-odor_5-0)Mikiko Kadohisa. [_Effects of odor on emotion, with implications_](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3794443/). „Frontiers in Systems Neuroscience”. 7, s. 66, Published online 2013 Oct 10. [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.3389/fnsys.2013.00066](https://doi.org/10.3389/fnsys.2013.00066). \[dostęp 2015-12-31\].
5. [↑](#cite_ref-CITEREFDamásio2013149–187_6-0)[Damásio 2013 ↓](#CITEREFDamásio2013), s. 149–187.
6. [↑](#cite_ref-7)Janusz Rybakowski, Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka: _Psychiatria. Podstawy psychiatrii_. T. 1. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2010. [ISBN 978-83-7609-102-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788376091020 "Specjalna:Książki/9788376091020"). Brak numerów stron w książce
7. [↑](#cite_ref-8)Wydania polskie 1959 i 1988.
8. [↑](#cite_ref-shafir_9-0)Tal Shafir. [_Using Movement to Regulate Emotion: Neurophysiological Findings and Their Application in Psychotherapy_](http://journal.frontiersin.org/article/10.3389/fpsyg.2016.01451/full). „Frontiers in Psychology”, 23 September 2016. [DOI](/wiki/DOI_(identyfikator_cyfrowy) "DOI (identyfikator cyfrowy)"): [10.3389/fpsyg.2016.01451](https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.01451). \[dostęp 2016-12-09\].
9. ↑ [a](#cite_ref-:0_10-0)[b](#cite_ref-:0_10-1)[c](#cite_ref-:0_10-2)[_Emocje wyrażone w dziełach sztuki_](https://www.galeriakolor.com/emocje-wyrazone-w-dzielach-sztuki/) \[online\], Galeria Kolor, 13 września 2018 \[dostęp 2023-01-24\](pol.).

## Bibliografia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit&section=11 "Edytuj sekcję: Bibliografia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Emocja&action=edit&section=11 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Bibliografia")\]

- Ekman P., Davidson R. (2000), Natura emocji. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, [ISBN 83-85416-84-6](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8385416846 "Specjalna:Książki/8385416846").
- Doliński D. (2000), _Mechanizmy wzbudzania emocji_, w: [Strelau J.](/wiki/Jan_Strelau "Jan Strelau") (red) Psychologia. Podręcznik akademicki T.II, Gdańsk Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, [ISBN 83-87957-05-4](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8387957054 "Specjalna:Książki/8387957054").
- Reykowski J. (1992), _Procesy emocjonalne. Motywacja. Osobowość_, Warszawa.
- LucynaL.GolińskaLucynaL., _Emocje: przyjaciel czy wróg_, Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia – Polskie Towarzystwo Psychologiczne, 2002, [ISBN 83-85452-71-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8385452710 "Specjalna:Książki/8385452710"), [OCLC](/wiki/Online_Computer_Library_Center "Online Computer Library Center") [749330325](http://worldcat.org/oclc/749330325). Brak numerów stron w książce
- [António Damásio](/wiki/Ant%C3%B3nio_Dam%C3%A1sio "António Damásio"): _Błąd Kartezjusza. Emocje, rozum i ludzki mózg (wyd. II)_. Poznań: Rebis, 2013. [ISBN 978-83-7510-586-5](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788375105865 "Specjalna:Książki/9788375105865").

## Linki zewnętrzne

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Emocja&veaction=edit&section=12 "Edytuj sekcję: Linki zewnętrzne") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Emocja&action=edit&section=12 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Linki zewnętrzne")\]

- [Włodzisław Duch](/wiki/W%C5%82odzis%C5%82aw_Duch "Włodzisław Duch") ( [UMK](/wiki/Uniwersytet_Miko%C5%82aja_Kopernika_w_Toruniu "Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu")), [Wstęp do kognitywistyki > B5.1 Układ limbiczny i emocje](https://web.archive.org/web/20160129100055/http://www.fizyka.umk.pl/~duch/Wyklady/Kog1/11-5-limbiczny.htm), wykłady akademickie na: www.fizyka.umk.pl
- [![publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Open_Access_logo_green_alt2.svg/8px-Open_Access_logo_green_alt2.svg.png)](/wiki/Otwarty_dost%C4%99p "publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać")[Karolina Głowacka](/wiki/Karolina_G%C5%82owacka "Karolina Głowacka") i Alicja Puścian, _[Dlaczego czasem tracimy nad sobą kontrolę i jak temu zaradzić? O neurobiologii emocji](https://www.youtube.com/watch?v=FBRJVxE34Hc)_, kanał „Radio Naukowe” na [YouTube](/wiki/YouTube "YouTube"), 17 czerwca 2021 \[dostęp 2023-09-06\].
- Ken Tangen, [If You Know Nothing About Psychology: Emotions (Part 1, 2, 3)](https://www.youtube.com/watch?v=8hb_pPz97cs), www.youtube.com
- AndreaA.ScarantinoAndreaA., Ronald deR.SousaRonald deR., [_Emotion_](https://plato.stanford.edu/entries/emotion/), \[w:\] [Stanford Encyclopedia of Philosophy](/wiki/Stanford_Encyclopedia_of_Philosophy "Stanford Encyclopedia of Philosophy"), CSLI, [Stanford University](/wiki/Uniwersytet_Stanforda "Uniwersytet Stanforda"), 25 września 2018, [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1095-5054](http://worldcat.org/issn/1095-5054) \[dostęp 2018-09-26\](ang.).

- [p](/wiki/Szablon:Emocje "Szablon:Emocje")
- [d](/w/index.php?title=Dyskusja_szablonu:Emocje&action=edit&redlink=1 "Dyskusja szablonu:Emocje (strona nie istnieje)")
- [e](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Szablon:Emocje&action=edit)

Emocje i [uczucia](/wiki/Uczucia "Uczucia")

- [akceptacja](/wiki/Akceptacja "Akceptacja")
- [apatia](/wiki/Apatia_(psychopatologia) "Apatia (psychopatologia)")
- [ciekawość](/wiki/Ciekawo%C5%9B%C4%87 "Ciekawość")
- [cierpienie](/wiki/Cierpienie "Cierpienie")
- [duma](/wiki/Duma "Duma")
- [frustracja](/wiki/Frustracja "Frustracja")
- [frustracja seksualna](/wiki/Frustracja_seksualna "Frustracja seksualna")
- [gniew](/wiki/Gniew_(emocja) "Gniew (emocja)")
- [lęk](/wiki/L%C4%99k "Lęk")
- [miłość](/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87 "Miłość")
- [nadzieja](/wiki/Nadzieja_(psychologia) "Nadzieja (psychologia)")
- [namiętność](/wiki/Nami%C4%99tno%C5%9B%C4%87 "Namiętność")
- [nienawiść](/wiki/Nienawi%C5%9B%C4%87 "Nienawiść")
- [niepokój](/wiki/Niepok%C3%B3j_(psychologia) "Niepokój (psychologia)")
- [nuda](/wiki/Nuda "Nuda")
- [poczucie krzywdy](/w/index.php?title=Poczucie_krzywdy&action=edit&redlink=1 "Poczucie krzywdy (strona nie istnieje)")
- [poczucie winy](/wiki/Poczucie_winy "Poczucie winy")
- [podniecenie](/wiki/Podniecenie "Podniecenie")
- [pożądanie](/wiki/Po%C5%BC%C4%85danie "Pożądanie")
- [pogarda](/wiki/Pogarda "Pogarda")
- [radość](/wiki/Rado%C5%9B%C4%87_(emocja) "Radość (emocja)")
- [rozczarowanie](/wiki/Rozczarowanie "Rozczarowanie")
- [smutek](/wiki/Smutek "Smutek")
- [strach](/wiki/Strach "Strach")
- [szczęście](/wiki/Szcz%C4%99%C5%9Bcie "Szczęście")
- [tęsknota](/wiki/T%C4%99sknota "Tęsknota")
- [wstręt](/wiki/Wstr%C4%99t_(emocja) "Wstręt (emocja)")
- [wstyd](/wiki/Wstyd_(emocja) "Wstyd (emocja)")
- [wściekłość](/wiki/W%C5%9Bciek%C5%82o%C5%9B%C4%87_(emocja) "Wściekłość (emocja)")
- [zadowolenie](/wiki/Zadowolenie "Zadowolenie")
- [zakochanie](/wiki/Zakochanie "Zakochanie")
- [zawiść](/wiki/Zawi%C5%9B%C4%87_(emocja) "Zawiść (emocja)")
- [zazdrość](/wiki/Zazdro%C5%9B%C4%87 "Zazdrość")
- [złość](/wiki/Z%C5%82o%C5%9B%C4%87 "Złość")
- [zażenowanie](/wiki/Za%C5%BCenowanie "Zażenowanie")
- [żal](/wiki/%C5%BBal "Żal")
- [żałoba](/wiki/%C5%BBa%C5%82oba "Żałoba")

[Kontrola autorytatywna](/wiki/Kontrola_autorytatywna "Kontrola autorytatywna") (stan umysłu):

- [LCCN](/wiki/Library_of_Congress_Control_Number "Library of Congress Control Number"): [sh85042818](http://lccn.loc.gov/sh85042818)
- [NDL](https://de.wikipedia.org/wiki/Web_NDL_Authorities "de:Web NDL Authorities"): [00565018](http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/00565018)
- [BnF](/wiki/Biblioth%C3%A8que_nationale "Bibliothèque nationale"): [11944030k](http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11944030k)
- [BNCF](/wiki/Centralna_Biblioteka_Narodowa_we_Florencji "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji"): [6127](http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id=6127)
- [NKC](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Republiki_Czeskiej "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej"): [ph114465](http://aut.nkp.cz/ph114465)
- [J9U](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Izraela "Biblioteka Narodowa Izraela"): [987007543356205171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007543356205171)

[Encyklopedie internetowe](/wiki/Encyklopedia_internetowa "Encyklopedia internetowa"):

- [Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica"): [topic/emotion](https://www.britannica.com/topic/emotion)
- [Universalis](https://www.wikidata.org/wiki/Property:P3219 "d:Property:P3219"): [emotion](https://www.universalis.fr/encyclopedie/emotion/), [developpement-des-emotions](https://www.universalis.fr/encyclopedie/developpement-des-emotions/), [cerveau-et-emotion](https://www.universalis.fr/encyclopedie/cerveau-et-emotion/)
- [SEP](/wiki/Stanford_Encyclopedia_of_Philosophy "Stanford Encyclopedia of Philosophy"): [emotion](https://plato.stanford.edu/entries/emotion/)
- [БРЭ](/wiki/Wielka_Encyklopedia_Rosyjska "Wielka Encyklopedia Rosyjska"): [4935036](https://old.bigenc.ru/text/4935036)
- [ЕСУ](/wiki/Encyk%C5%82opedija_suczasnoji_Ukrajiny "Encykłopedija suczasnoji Ukrajiny"): [17852](http://esu.com.ua/search_articles.php?id=17852)
- [SNL](/wiki/Store_norske_leksikon "Store norske leksikon"): [emosjon](https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?p=4342&url_prefix=https://snl.no/&id=emosjon)

Źródło: „ [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Emocja&oldid=74236199](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Emocja&oldid=74236199)”

[Kategoria](/wiki/Specjalna:Kategorie "Specjalna:Kategorie"):

- [Emocje i motywacja](/wiki/Kategoria:Emocje_i_motywacja "Kategoria:Emocje i motywacja")

Ukryte kategorie:

- [Szablon cytowania książki – brak numeru strony](/wiki/Kategoria:Szablon_cytowania_ksi%C4%85%C5%BCki_%E2%80%93_brak_numeru_strony "Kategoria:Szablon cytowania książki – brak numeru strony")
- [Artykuły z brakującymi przypisami od 2011-11](/wiki/Kategoria:Artyku%C5%82y_z_brakuj%C4%85cymi_przypisami_od_2011-11 "Kategoria:Artykuły z brakującymi przypisami od 2011-11")
- [Uniwersalny szablon cytowania – brak strony](/wiki/Kategoria:Uniwersalny_szablon_cytowania_%E2%80%93_brak_strony "Kategoria:Uniwersalny szablon cytowania – brak strony")

- Tę stronę ostatnio edytowano 10 lip 2024, 08:40.
- Tekst udostępniany na [licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl), z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o [warunkach korzystania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Terms_of_Use/pl).

- [Polityka prywatności](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność](/wiki/Wikipedia:Korzystasz_z_Wikipedii_tylko_na_w%C5%82asn%C4%85_odpowiedzialno%C5%9B%C4%87)
- [Powszechne Zasady Postępowania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Dla deweloperów](https://developer.wikimedia.org)
- [Statystyki](https://stats.wikimedia.org/#/pl.wikipedia.org)
- [Komunikat na temat ciasteczek](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Wersja mobilna](//pl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Emocja&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)