Religia – Wikipedia, wolna encyklopedia
Religia – system wierzeń i praktyk określający relację między różnie pojmowaną sferą sacrum (świętością) i sferą boską a społeczeństwem, grupą lub jednostką ...
jaźni
Carl Gustav Jung: Religia jest koniecznym elementem życia psychicznego człowieka. Według niego dusza ludzka ze swej natury posiada funkcję religijną. Religia jest szczytowym efektem rozwoju kultury, integruje życie psychiczne i dostarcza człowiekowi siły wzmacniającej „ego”. Daje pomoc w przygotowaniu się do śmierci i w jej przeżywaniu. Podkreśla, że jej terapeutyczna rola polega nie tylko na pomocy w procesie przystosowania do warunków życia, lecz także, że nadaje sens ludzkiemu życiu. Jego podejście do religii charakteryzuje się jednak niemal wyłącznie jej funkcjonalnym i pragmatycznym traktowaniem[28]. Wprowadza pojęcie <anchor>jaźni</anchor> – archetypu "Archetyp (psychologia)") całości, jedności psychicznej, nazywając go obrazem Boga[29]. Uważa, że powtarzający się w mitach i religiach motyw Bogini Matki związany jest z archetypem matki – strukturą ukształtowaną w ludzkiej psychice ze względu na szczególne cechy matki[30].
Jaźń – Wikipedia, wolna encyklopedia
Jaźń – Wikipedia, wolna encyklopedia[Przejdź do zawartości](#bodyContent)

Menu główne

Menu główne

przypnijukryj

Nawigacja


- [Strona główna](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna "Przejdź na stronę główną [z]")
- [Losuj artykuł](/wiki/Specjalna:Losowa_strona "Załaduj losową stronę [x]")
- [Kategorie artykułów](/wiki/Portal:Kategorie_G%C5%82%C3%B3wne)
- [Najlepsze artykuły](/wiki/Wikipedia:Wyr%C3%B3%C5%BCniona_zawarto%C5%9B%C4%87_Wikipedii)
- [Częste pytania (FAQ)](/wiki/Pomoc:FAQ)

Dla czytelników


- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Kontakt](/wiki/Wikipedia:Kontakt_z_wikipedystami)
- [Wspomóż Wikipedię](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_pl.wikipedia.org&uselang=pl "Pomóż nam")

Dla wikipedystów


- [Pierwsze kroki](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)
- [Portal wikipedystów](/wiki/Wikipedia:Portal_wikipedyst%C3%B3w "O projekcie – co możesz zrobić, gdzie możesz znaleźć informacje")
- [Ogłoszenia](/wiki/Wikipedia:Tablica_og%C5%82osze%C5%84)
- [Zasady](/wiki/Wikipedia:Zasady)
- [Pomoc](/wiki/Pomoc:Spis_tre%C5%9Bci)
- [Ostatnie zmiany](/wiki/Specjalna:Ostatnie_zmiany "Lista ostatnich zmian w Wikipedii. [r]")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![wolna encyklopedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-pl.svg)](/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna)

[Szukaj](/wiki/Specjalna:Szukaj "Przeszukaj Wikipedię [f]")

Szukaj

Wygląd

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Ja%C5%BA%C5%84 "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Ja%C5%BA%C5%84 "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Narzędzia osobiste

- [Utwórz konto](/w/index.php?title=Specjalna:Utw%C3%B3rz_konto&returnto=Ja%C5%BA%C5%84 "Zachęcamy do stworzenia konta i zalogowania, ale nie jest to obowiązkowe.")
- [Zaloguj się](/w/index.php?title=Specjalna:Zaloguj&returnto=Ja%C5%BA%C5%84 "Zachęcamy do zalogowania się, choć nie jest to obowiązkowe. [o]")

Strony dla anonimowych edytorów [dowiedz się więcej](/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki)

- [Edycje](/wiki/Specjalna:M%C3%B3j_wk%C5%82ad "Lista edycji wykonanych z tego adresu IP [y]")
- [Dyskusja](/wiki/Specjalna:Moja_dyskusja "Dyskusja użytkownika dla tego adresu IP [n]")

## Spis treści

przypnijukryj

- Początek

- [1Semi-empiryczny charakter jaźni](#Semi-empiryczny_charakter_jaźni)
- [2Jaźń a „ja”](#Jaźń_a_„ja”)
- [3Konfrontacja z jaźnią](#Konfrontacja_z_jaźnią)
- [4Krytyka](#Krytyka)
- [5Zobacz też](#Zobacz_też)
- [6Przypisy](#Przypisy)
- [7Bibliografia](#Bibliografia)
- [8Linki zewnętrzne](#Linki_zewnętrzne)

Przełącz stan spisu treści

# Jaźń

39 języków

- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B0%D8%A7%D8%AA "ذات – arabski")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/M%C9%99nlik "Mənlik – azerbejdżański")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/Ka-t%C4%AB "Ka-tī – minnański")
- [Bikol Central](https://bcl.wikipedia.org/wiki/Sadiri "Sadiri – Central Bikol")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Jo "Jo – kataloński")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/J%C3%A1stv%C3%AD "Jáství – czeski")
- [ChiShona](https://sn.wikipedia.org/wiki/Mbune "Mbune – shona")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Hunan "Hunan – walijski")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Selbst "Selbst – niemiecki")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Mina "Mina – estoński")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B1%CF%85%CF%84%CF%8C%CF%82 "Εαυτός – grecki")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Self "Self – angielski")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/S%C3%AD_mismo "Sí mismo – hiszpański")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Mi_(filozofio) "Mi (filozofio) – esperanto")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Ni "Ni – baskijski")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D9%88%D8%AF "خود – perski")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Soi "Soi – francuski")
- [ગુજરાતી](https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%B5 "સ્વ – gudżarati")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%9E%90%EA%B8%B0_(%EC%8B%AC%EB%A6%AC%ED%95%99) "자기 (심리학) – koreański")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%86%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8D "आत्मन् – hindi")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Jastvo "Jastvo – chorwacki")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Diri "Diri – indonezyjski")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/S%C3%A9_(coscienza) "Sé (coscienza) – włoski")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Pat%C4%ABba "Patība – łotewski")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Patyb%C4%97 "Patybė – litewski")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Jeg_(filosofi) "Jeg (filosofi) – norweski (bokmål)")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%86%E0%A8%AA%E0%A8%BE "ਆਪਾ – pendżabski")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Si_mesmo "Si mesmo – portugalski")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C "Самость – rosyjski")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Self "Self – Simple English")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Jastvo "Jastvo – słowacki")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D0%BF%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE "Сопство – serbski")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Jastvo "Jastvo – serbsko-chorwacki")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%95%E0%B8%B1%E0%B8%A7%E0%B8%95%E0%B8%99 "ตัวตน – tajski")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Benlik "Benlik – turecki")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8C "Самість – ukraiński")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%A3n_th%C3%A2n "Bản thân – wietnamski")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E8%87%AA%E5%AE%B6 "自家 – wu")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%87%AA%E6%88%91 "自我 – chiński")

[Edytuj linki](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q3236990#sitelinks-wikipedia "Edytuj linki pomiędzy wersjami językowymi")

- [Artykuł](/wiki/Ja%C5%BA%C5%84 "Zobacz stronę treści [c]")
- [Dyskusja](/wiki/Dyskusja:Ja%C5%BA%C5%84 "Dyskusja o zawartości tej strony [t]")

polski

- [Czytaj](/wiki/Ja%C5%BA%C5%84)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=history "Starsze wersje tej strony [h]")

Narzędzia

Narzędzia

przypnijukryj

Działania


- [Czytaj](/wiki/Ja%C5%BA%C5%84)
- [Edytuj](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&veaction=edit "Edytuj tę stronę [v]")
- [Edytuj kod źródłowy](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=edit "Edycja kodu źródłowego strony [e]")
- [Wyświetl historię](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=history)

Ogólne


- [Linkujące](/wiki/Specjalna:Linkuj%C4%85ce/Ja%C5%BA%C5%84 "Pokaż listę wszystkich stron linkujących do tej strony [j]")
- [Zmiany w linkowanych](/wiki/Specjalna:Zmiany_w_linkowanych/Ja%C5%BA%C5%84 "Ostatnie zmiany w stronach, do których ta strona linkuje [k]")
- [Prześlij plik](//pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prześlij_plik "Prześlij pliki [u]")
- [Strony specjalne](/wiki/Specjalna:Strony_specjalne "Lista wszystkich stron specjalnych [q]")
- [Link do tej wersji](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&oldid=68905916 "Stały link do tej wersji tej strony")
- [Informacje o tej stronie](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=info "Więcej informacji na temat tej strony")
- [Cytowanie tego artykułu](/w/index.php?title=Specjalna:Cytuj&page=Ja%C5%BA%C5%84&id=68905916&wpFormIdentifier=titleform "Informacja o tym jak należy cytować tę stronę")
- [Zobacz skrócony adres URL](/w/index.php?title=Specjalna:Skr%C3%B3%C4%87_adres_URL&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FJa%25C5%25BA%25C5%2584)
- [Pobierz kod QR](/w/index.php?title=Specjalna:Kod_QR&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FJa%25C5%25BA%25C5%2584)
- [Element Wikidanych](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q3236990 "Link do powiązanego elementu w repozytorium danych [g]")

Drukuj lub eksportuj


- [Utwórz książkę](/w/index.php?title=Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCka&bookcmd=book_creator&referer=Ja%C5%BA%C5%84)
- [Pobierz jako PDF](/w/index.php?title=Specjalna:DownloadAsPdf&page=Ja%C5%BA%C5%84&action=show-download-screen)
- [Wersja do druku](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&printable=yes "Wersja do wydruku [p]")

W innych projektach


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Self)

Wygląd

przypnijukryj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

**Jaźń** – oś, wokół której organizuje się struktura psychiczna człowieka. Jest odpowiedzialna za przepływ informacji z części [świadomej](/wiki/%C5%9Awiadomo%C5%9B%C4%87 "Świadomość") do [nieświadomej](/wiki/Nie%C5%9Bwiadomo%C5%9B%C4%87_(psychoanaliza) "Nieświadomość (psychoanaliza)") i odwrotnie. Pełni funkcję integrującą. Celem jaźni jest własne urzeczywistnienie w procesie [teleologicznym](/wiki/Teleologia "Teleologia") (celowościowym), ale w trakcie rozwoju jednostki elementem pośredniczącym na tej drodze jest wytworzenie „ [ja](/wiki/Ego "Ego")” (czyli ego).

W terminologii [Carla Gustava Junga](/wiki/Carl_Gustav_Jung "Carl Gustav Jung") jaźń stanowi centrum [życia psychicznego](/w/index.php?title=%C5%BBycie_psychiczne&action=edit&redlink=1 "Życie psychiczne (strona nie istnieje)") i całości [psychiki](/wiki/Psychika "Psychika")[\[1\]](#cite_note-ReferenceA-1). Z poziomu nieświadomości podejmuje próby kierowania psychiką jednostki[\[1\]](#cite_note-ReferenceA-1).

Jest celem i źródłem energii dla rozwoju człowieka poprzez [proces indywiduacji](/wiki/Proces_indywiduacji "Proces indywiduacji"), jak również motorem wszelkiej [twórczości](/wiki/Tw%C3%B3rczo%C5%9B%C4%87 "Twórczość") i duchowych poszukiwań[\[2\]](#cite_note-2). Jaźń zaliczana jest do [archetypów](/wiki/Archetyp_(psychologia) "Archetyp (psychologia)"). Zawiera obraz Boga[\[3\]](#cite_note-3)[\[4\]](#cite_note-4).

Przez późniejszych autorów bywa określana jako cząstka istoty ludzkiej w Bogu, odpowiednik Królestwa Bożego wewnątrz człowieka z doktryny chrześcijańskiej[\[5\]](#cite_note-5).

## Semi-empiryczny charakter jaźni

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&veaction=edit&section=1 "Edytuj sekcję: Semi-empiryczny charakter jaźni") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=edit&section=1 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Semi-empiryczny charakter jaźni")\]

Pojęcie jaźni ma charakter tylko częściowo empiryczny. Ogarnia sobą zarówno to, co doświadczalne, jak i to, co jeszcze nie doświadczone, a nawet to, co nie jest doświadczalne w ogóle. A ponieważ – ze względu na jej cechę wykraczania poza domenę świadomości – jest istotnością, którą można opisać jedynie częściowo, zatem pozostaje ona dla nas w zasadniczej mierze niepoznawalna i postulatywna. Tej nieopisywalnej Całkowitości człowieka: „której co prawda nie można unaocznić, która jest jednak nieodzowna jako pojęcie intuicyjne. Na płaszczyźnie empirycznej można tylko stwierdzić, że [ja](/wiki/Ego "Ego") z każdej strony otoczone jest przez jakąś nieświadomą istotę. Dowodu na to dostarczyć może dowolny eksperyment skojarzeniowy, który _ad oculos_ demonstruje jakże często występujący fakt, iż „ja” i jego wola zawodzą. Psyché to pewne równanie, które nie zafunkcjonuje bez czynnika nieświadomości – psyche stanowi pewną całość, która z jednej strony ogarnia „ja” empiryczne, z drugiej zaś jego transcendujące świadomość podłoże”[\[6\]](#cite_note-6).

Jaźń obejmuje sobą całe istnienie psychiczne człowieka i tym samym jest z definicji czymś dużo bardziej obszernym od świadomej osobowości związanej z „ [ego](/wiki/Ego "Ego")”. Zawiera bowiem obok niej również [cień](/wiki/Cie%C5%84 "Cień") jednostki oraz nieświadomy aspekt kolektywny. Jest to jednak jakiś szczególny rodzaj zawierania, bo jak czytamy we fragmencie pracy Jolande Jacobi: „Jaźń stanowi centrum systemu psychicznego, obejmuje go i przenika siłą swego promieniowania, to nasz prawdziwy „punkt środkowy”, \[który\] jest ośrodkiem napięcia między dwoma światami i ich siłami”[\[7\]](#cite_note-7), tymi światami jest świat wewnętrzny i zewnętrzny, które zresztą w sensie ostatecznym i tak ona sama powołuje”.

## Jaźń a „ [ja](/wiki/Ego "Ego")”

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&veaction=edit&section=2 "Edytuj sekcję: Jaźń a „ja”") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=edit&section=2 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Jaźń a „ja”")\]

Gdy rozpatrujemy problem jaźni, nieodłącznie pojawia się ona w kontekście „ [ja](/wiki/Ego "Ego")” oraz świadomości. I nie jest to przypadek, bo przecież jedyną treścią jaźni, jaką znamy, jest to co pojawia się w polu świadomości, czyli odnosi się i jest „gruntowane” właśnie w odniesieniu do „ja”, a stosunek tegoż „ja” do jaźni jest wyjątkowy:

- z jednej strony bowiem „ [ja](/wiki/Ego "Ego")” jest jedynym punktem „podparcia” dla centrującego się wokół niego pola świadomości, czemu towarzyszy tendencja do względnej emancypacji i traktowania siebie jako jedynego, niezależnego od wszystkiego, co mogłoby istnieć poza nim samym;
- z drugiej zaś strony „ [ja](/wiki/Ego "Ego")” zawiera się w jaźni i jako jej część może występować wobec niej na zasadzie reguły _[pars pro toto](/wiki/Pars_pro_toto "Pars pro toto")_. Ego, czyli „ja” powstaje z jaźni w procesie rozwoju psychiki i staje się względnie samodzielnym tworem[\[8\]](#cite_note-8). Jung porównywał ego do dziecka, które choć pochodzi od rodziców, staje się samodzielnym dorosłym człowiekiem.

„ [Ja](/wiki/Ego "Ego")” jest jednak przede wszystkim świadomościowym eksponentem jaźni i: „pozostaje do niej w takim stosunku jak _patiens_ do _agensa_ albo jak przedmiot do podmiotu, albowiem pochodzące z Jaźni postanowienia są bardziej ogólnej natury i dlatego są nadrzędne wobec tych, które podejmuje „ [ja](/wiki/Ego "Ego")”. Jak to, co nieświadome, tak Jaźń jest dana _a priori_, z czego wynika „ja”. Jaźń, by tak rzec, kształtuje „ja” w zarodku.

_Nie ja tworzę samego siebie, lecz raczej ja dzieję się samemu sobie._

Dlatego, kiedy Jung porusza kwestię poznania jaźni, zwraca także uwagę, że poznanie to nie odnosi się w żadnym przypadku do samoświadomego siebie „ [ja](/wiki/Ego "Ego")” w sensie personalistycznym, lecz do owego ukrytego względem „ja” czynnika, będącego _de facto_ _psyche_ samą w sobie. Czynnik ten jest „nieznany” świadomemu podmiotowi i jednocześnie domaga się od niego nieuprzedzonego poznania. Jung twierdzi wręcz, parafrazując początkowy fragment _Fundamentum_ [Ignacego Loyoli](/wiki/Ignacy_Loyola "Ignacy Loyola"), że: „ [świadomość](/wiki/%C5%9Awiadomo%C5%9B%C4%87 "Świadomość") zrodziła się po to, by rozpoznać ( _laudet_), że pochodzi od wyższej Jedności ( _Deum_), żeby starannie uwzględnić to swoje źródło ( _reverentiam exhibeat_), a w ten sposób zapewnić całej _psyche_ optimum możliwości życia i rozwoju ( _salvet animam suam_)”[\[9\]](#cite_note-9).

W tym kontekście należy podkreślić, że tym, co według Junga jest człowiekowi „znane”, są wszelkie treści powiązane bezpośrednio z „ [ja](/wiki/Ego "Ego")”, natomiast na to, co jest człowiekowi „nieznane” składa się ze wszystkiego tego, co nie znajduje się z nim w wewnętrznej bądź zewnętrznej relacji.

Czym jest samo „ [ja](/wiki/Ego "Ego")” – podkreśla [Jung](/wiki/Carl_Gustav_Jung "Carl Gustav Jung") – trudno jednoznacznie określić, gdyż jest ono czynnikiem złożonym i spoczywa na dwóch podstawach: na podłożu psychicznym i somatycznym. O podstawie somatycznej wnioskujemy z całości doznań endosomatycznych, które ze swej strony są już natury psychicznej, gdyż są skojarzone z ego, a tym samym i świadome. Natomiast o podstawie psychicznej wnioskujemy, odbierając z jednej strony treści znajdujące się w ogólnym polu [świadomości](/wiki/%C5%9Awiadomo%C5%9B%C4%87 "Świadomość"), a z drugiej, treści napływające spoza tego pola – treści nieświadome.

## Konfrontacja z jaźnią

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&veaction=edit&section=3 "Edytuj sekcję: Konfrontacja z jaźnią") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=edit&section=3 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Konfrontacja z jaźnią")\]

Zetknięcie się z jaźnią następuje u końca [procesu indywiduacji](/wiki/Proces_indywiduacji "Proces indywiduacji"). Jednostka uwrażliwia się na symbolikę jaźni – symbole oddające jedność przeciwieństw[\[10\]](#cite_note-10). Charakterystycznymi sygnałami zbliżania się do konfrontacji z jaźnią są obrazy przypominające swą konstrukcją [mandale](/wiki/Mandala_(symbol) "Mandala (symbol)"), wzmożenie wrażliwości na uniwersalne [symbole](/wiki/Symbol "Symbol") religijne, nasilające się doświadczenia indywidualnego _wizerunku Boga_ (również wskutek możliwości zaistnienia utożsamienia jaźni z Bogiem)[\[11\]](#cite_note-11).

Odnosząc to do przykładowego chrześcijanina, wizerunek [Chrystusa](/wiki/Jezus_Chrystus "Jezus Chrystus") może stać się symbolem jaźni[\[12\]](#cite_note-12).

Również [Gautama Budda](/wiki/Budda_Siakjamuni "Budda Siakjamuni") stanowił dla Junga [inkarnację](/wiki/Inkarnacja "Inkarnacja") jaźni[\[13\]](#cite_note-13).

Niezdrowe dla stanu psychiki jest zbyt ścisłe związanie ego z jaźnią. Wówczas rozdęcie ego[\[14\]](#cite_note-14)
( [inflacja psychiczna](/w/index.php?title=Inflacja_psychiczna&action=edit&redlink=1 "Inflacja psychiczna (strona nie istnieje)")) objawia się wrażeniami wszechmocy, wszechwiedzy i niezniszczalności[\[15\]](#cite_note-15). Pożądane jest natomiast urzeczywistnienie jaźni, które przynosi człowiekowi objawienie natury [Absolutu](/wiki/Absolut "Absolut")[\[16\]](#cite_note-16).

## Krytyka

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&veaction=edit&section=4 "Edytuj sekcję: Krytyka") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=edit&section=4 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Krytyka")\]

Krytycznie do jungowskiego pojęcia jaźni odnosił się [James Hillman](/wiki/James_Hillman "James Hillman"), zarówno do jej roli [archetypu](/wiki/Archetyp_(psychologia) "Archetyp (psychologia)"), jak i [procesu indywiduacji](/wiki/Proces_indywiduacji "Proces indywiduacji"), widząc w tym kolejną próbę wywarcia na psyche [monoteistycznego](/wiki/Monoteizm "Monoteizm") znaczenia, w odróżnieniu od [psychologicznego](/wiki/Psychologia "Psychologia") [politeizmu](/wiki/Politeizm "Politeizm"), zwłaszcza w politeizmie greckim, w którym dopatrywał się niezredukowanej [psyche](/wiki/Psyche_(mitologia) "Psyche (mitologia)").[\[17\]](#cite_note-17)

## Zobacz też

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&veaction=edit&section=5 "Edytuj sekcję: Zobacz też") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=edit&section=5 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Zobacz też")\]

- [Jaźń w filozofii indyjskiej](/wiki/Ja%C5%BA%C5%84_w_filozofii_indyjskiej "Jaźń w filozofii indyjskiej")
- [William James](/wiki/William_James "William James")

## Przypisy

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&veaction=edit&section=6 "Edytuj sekcję: Przypisy") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=edit&section=6 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Przypisy")\]

01. ↑ [a](#cite_ref-ReferenceA_1-0)[b](#cite_ref-ReferenceA_1-1)[Ole Vedfelt](/wiki/Ole_Vedfelt "Ole Vedfelt"): _Kobiecość w mężczyźnie_. Piotr Billig (tł.). Wyd. 2. Warszawa: [ENETEIA Wydawnictwo Psychologii i Kultury](/wiki/Eneteia_Wydawnictwo_Szkolenia "Eneteia Wydawnictwo Szkolenia"), 2004, s. 23, seria: Biblioteka jungowska. [ISBN 83-85713-46-8](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8385713468 "Specjalna:Książki/8385713468").
02. [↑](#cite_ref-2)Duchowy narcyzm. W: Tomasz Olchanowski: _Duchowość i narcyzm_. Wyd. 1. Warszawa: [Wydawnictwo Psychologii i Kultury ENETEIA](/wiki/Eneteia_Wydawnictwo_Szkolenia "Eneteia Wydawnictwo Szkolenia"), 2006, s. 174, seria: Wymiary duszy. [ISBN 83-85713-67-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8385713670 "Specjalna:Książki/8385713670").
03. [↑](#cite_ref-3)Edyta Procner, Maria Sokolik: Urojenia i halucynacje o treści religijnej w schizofrenii w ujęciu psychoanalizy i psychologii analitycznej. W: _Doświadczenie religijne_. [Tadeusz Doktór](/wiki/Tadeusz_Dokt%C3%B3r "Tadeusz Doktór") (opr.). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Księży Werbistów VERBINUM, 2007, s. 95, seria: Dialog międzyreligijny. Tom 8. [ISBN 978-83-7192-338-8](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788371923388 "Specjalna:Książki/9788371923388").
04. [↑](#cite_ref-4)Jung i archetypy. W: Pia Skogemann: _Kobiecość w rozwoju_. Peter Billing (tł.). Wyd. 1. Warszawa: [Wydawnictwo Psychologii i Kultury ENETEIA](/wiki/Eneteia_Wydawnictwo_Szkolenia "Eneteia Wydawnictwo Szkolenia"), 1995, s. 22, seria: Biblioteka jungowska. Tom 3. [ISBN 83-85713-02-6](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8385713026 "Specjalna:Książki/8385713026"). Cytat: Jung twierdził, że Jaźń jest nosicielem obrazu boskości w człowieku.
05. [↑](#cite_ref-5)Jolande Jacobi: _Psychologia C.G. Junga_. Warszawa: Wydawnictwo Szafa, 2001, s. 178. Cytat: Jaźń jest naszą cząstką w Bogu, jest to starochrześcijański ideał Królestwa Bożego, które jest w nas.
06. [↑](#cite_ref-6)[Carl Gustav Jung](/wiki/Carl_Gustav_Jung "Carl Gustav Jung"): [_Mysterium coniunctionis. Studium dzielenia i łączenia przeciwieństw psychicznych w alchemii_](/wiki/Dzie%C5%82a_Carla_Gustava_Junga "Dzieła Carla Gustava Junga"), przy współpracy Marie-Louise von Franz, przełożył [Robert Reszke](/wiki/Robert_Reszke "Robert Reszke"), [Wydawnictwo KR](/wiki/Wydawnictwo_KR "Wydawnictwo KR"), Warszawa, 2000, par. 175.
07. [↑](#cite_ref-7)(Jacobi J., s. 176–177.).
08. [↑](#cite_ref-8)Doktryna. W: Frank McLynn: _[Carl Gustav Jung](/wiki/Carl_Gustav_Jung "Carl Gustav Jung")_. R.Bartołot (tł.). Wyd. 1. Poznań: Zysk i S-ka, 2000, s. 274, 279. [ISBN 83-7150-664-3](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8371506643 "Specjalna:Książki/8371506643").
09. [↑](#cite_ref-9)[Carl Gustav Jung](/wiki/Carl_Gustav_Jung "Carl Gustav Jung"): [_Aion. Przyczynki do symboliki Jaźni_](/wiki/Dzie%C5%82a_Carla_Gustava_Junga "Dzieła Carla Gustava Junga"), przełożył [Robert Reszke](/wiki/Robert_Reszke "Robert Reszke"), Wydawnictwo Wrota, Warszawa 1996, par. 253.
10. [↑](#cite_ref-10)Indywiduacja kobiety. W: Pia Skogemann: _Kobiecość w rozwoju_. Peter Billing (tł.). Wyd. 1. Warszawa: [Wydawnictwo Psychologii i Kultury ENETEIA](/wiki/Eneteia_Wydawnictwo_Szkolenia "Eneteia Wydawnictwo Szkolenia"), 1995, s. 131, seria: Biblioteka jungowska.Tom 3. [ISBN 83-85713-02-6](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8385713026 "Specjalna:Książki/8385713026").
11. [↑](#cite_ref-11)Doktryna. W: Frank McLynn: _[Carl Gustav Jung](/wiki/Carl_Gustav_Jung "Carl Gustav Jung")_. R.Bartołot (tł.). Wyd. 1. Poznań: Zysk i S-ka, 2000, s. 278. [ISBN 83-7150-664-3](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8371506643 "Specjalna:Książki/8371506643"). Cytat: wizerunek Boga jest symbolem jaźni i psychicznej kompletności.
12. [↑](#cite_ref-12)Doktryna. W: Frank McLynn: _[Carl Gustav Jung](/wiki/Carl_Gustav_Jung "Carl Gustav Jung")_. R.Bartołot (tł.). Wyd. 1. Poznań: Zysk i S-ka, 2000, s. 279. [ISBN 83-7150-664-3](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8371506643 "Specjalna:Książki/8371506643").
13. [↑](#cite_ref-13)Carl Gustaw Jung – wędrowiec Wschodu. W: [Leszek Kolankiewicz](/wiki/Leszek_Kolankiewicz "Leszek Kolankiewicz"): _Podróż na Wschód_. Wyd. 1. Warszawa: [Wydawnictwo Pusty Obłok](/w/index.php?title=Wydawnictwo_Pusty_Ob%C5%82ok&action=edit&redlink=1 "Wydawnictwo Pusty Obłok (strona nie istnieje)"), 1989, s. 17. [ISBN 83-85041-09-5](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8385041095 "Specjalna:Książki/8385041095"). Cytat: Gautama Budda był dla Junga – tak jak Jezus Chrystus – inkarnacją jaźni.
14. [↑](#cite_ref-14)Edyta Procner, Maria Sokolik: Urojenia i halucynacje o treści religijnej w schizofrenii w ujęciu psychoanalizy i psychologii analitycznej. W: _Doświadczenie religijne_. [Tadeusz Doktór](/wiki/Tadeusz_Dokt%C3%B3r "Tadeusz Doktór") (opr.). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Księży Werbistów VERBINUM, 2007, s. 94, seria: Dialog międzyreligijny. Tom 8. [ISBN 978-83-7192-338-8](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788371923388 "Specjalna:Książki/9788371923388").
15. [↑](#cite_ref-15)Doktryna. W: Frank McLynn: _[Carl Gustav Jung](/wiki/Carl_Gustav_Jung "Carl Gustav Jung")_. R. Bartołot (tł.). Wyd. 1. Poznań: [Zysk i S-ka](/wiki/Zysk_i_S-ka "Zysk i S-ka"), 2000, s. 279. [ISBN 83-7150-664-3](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8371506643 "Specjalna:Książki/8371506643").
16. [↑](#cite_ref-16)Duchowy narcyzm. W: Tomasz Olchanowski: _Duchowość i narcyzm_. Wyd. 1. Warszawa: [ENETEIA Wydawnictwo Psychologii i Kultury](/wiki/Eneteia_Wydawnictwo_Szkolenia "Eneteia Wydawnictwo Szkolenia"), 2006, s. 175, seria: Wymiary duszy. [ISBN 83-85713-67-0](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8385713670 "Specjalna:Książki/8385713670").
17. [↑](#cite_ref-17)[_O Jamesie Hillmanie (1926-2011). Autor: Tomasz Stawiszyński_](https://www.taraka.pl/jamesie_hillmanie_19262011) \[online\], Taraka \[dostęp 2022-12-03\](pol.).

## Bibliografia

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&veaction=edit&section=7 "Edytuj sekcję: Bibliografia") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=edit&section=7 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Bibliografia")\]

- Jacobi Jolande: _Psychologia C.G. Junga_. Tłum. St. Łypacewicz, Wyd. Wodnika, Warszawa, 1993.
- Kobierzycki Tadeusz: _Gnothi Seauton: dusza, charakter, jaźń, osobowość, osoba. Dzieje pięciu pojęć_. Wyd. AMiFC, Warszawa, 2001, s. 375, [ISBN 83-87759-69-4](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/8387759694 "Specjalna:Książki/8387759694").
- Kobierzycki Tadeusz: _jaźń i tożsamość. Studia z filozofii człowieka_, Wyd. Muzaios, Warszawa, 2012, ss. 287, [ISBN 978-83-61931-03-4](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788361931034 "Specjalna:Książki/9788361931034").
- Kobierzycki Tadeusz: _Jaźń i twórczość. Studia z filozofii człowieka_, Wyd. Muzaios, Warszawa, 2012, ss. 219, [ISBN 978-83-61931-04-1](/wiki/Specjalna:Ksi%C4%85%C5%BCki/9788361931041 "Specjalna:Książki/9788361931041").
- Kuźmicki Andrzej: _Symbolika Jaźni_. Wyd. Eneteia, Warszawa. (opis patrz na: [www.jungpoland.org](http://www.jungpoland.org/index.php?option=com_content&task=view&id=202&Itemid=1))
- [Szersza bibliografia C.G. Junga oraz innych autorów.](https://web.archive.org/web/20061125104928/http://www.jungpoland.org/oglos/bibliogr.html). jungpoland.org. \[zarchiwizowane z [tego adresu](http://www.jungpoland.org/oglos/bibliogr.html) (2006-11-25)\].

## Linki zewnętrzne

\[ [edytuj](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&veaction=edit&section=8 "Edytuj sekcję: Linki zewnętrzne") \| [edytuj kod](/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&action=edit&section=8 "Edytuj kod źródłowy sekcji: Linki zewnętrzne")\]

- AlfredA.TauberAlfredA., [_The Biological Notion of Self and Non-self_](https://plato.stanford.edu/entries/biology-self/), \[w:\] [Stanford Encyclopedia of Philosophy](/wiki/Stanford_Encyclopedia_of_Philosophy "Stanford Encyclopedia of Philosophy"), CSLI, [Stanford University](/wiki/Uniwersytet_Stanforda "Uniwersytet Stanforda"), 21 maja 2015, [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number "International Standard Serial Number") [1095-5054](http://worldcat.org/issn/1095-5054) \[dostęp 2017-12-31\](ang.). (Biologicznie pojęcie jaźni i nie-jaźni)

[Kontrola autorytatywna](/wiki/Kontrola_autorytatywna "Kontrola autorytatywna") ([identyczność](/wiki/To%C5%BCsamo%C5%9B%C4%87_(logika) "Tożsamość (logika)")):

- [GND](/wiki/Gemeinsame_Normdatei "Gemeinsame Normdatei"): [4121653-2](http://d-nb.info/gnd/4121653-2)
- [NKC](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Republiki_Czeskiej "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej"): [ph653602](http://aut.nkp.cz/ph653602)
- [J9U](/wiki/Biblioteka_Narodowa_Izraela "Biblioteka Narodowa Izraela"): [987007529410005171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007529410005171)

[Encyklopedie internetowe](/wiki/Encyklopedia_internetowa "Encyklopedia internetowa"):

- [Britannica](/wiki/Encyklopedia_Britannica "Encyklopedia Britannica"): [topic/self](https://www.britannica.com/topic/self)
- [Universalis](https://www.wikidata.org/wiki/Property:P3219 "d:Property:P3219"): [soi-psychologie-sociale](https://www.universalis.fr/encyclopedie/soi-psychologie-sociale/)
- [БРЭ](/wiki/Wielka_Encyklopedia_Rosyjska "Wielka Encyklopedia Rosyjska"): [3531244](https://old.bigenc.ru/text/3531244)

Źródło: „ [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jaźń&oldid=68905916](https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jaźń&oldid=68905916)”

[Kategorie](/wiki/Specjalna:Kategorie "Specjalna:Kategorie"):

- [Psychologia analityczna C.G. Junga](/wiki/Kategoria:Psychologia_analityczna_C.G._Junga "Kategoria:Psychologia analityczna C.G. Junga")
- [Psychologia osobowości](/wiki/Kategoria:Psychologia_osobowo%C5%9Bci "Kategoria:Psychologia osobowości")

- Tę stronę ostatnio edytowano 3 gru 2022, 08:26.
- Tekst udostępniany na [licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl), z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o [warunkach korzystania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Terms_of_Use/pl).

- [Polityka prywatności](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [O Wikipedii](/wiki/Wikipedia:O_Wikipedii)
- [Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność](/wiki/Wikipedia:Korzystasz_z_Wikipedii_tylko_na_w%C5%82asn%C4%85_odpowiedzialno%C5%9B%C4%87)
- [Powszechne Zasady Postępowania](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Dla deweloperów](https://developer.wikimedia.org)
- [Statystyki](https://stats.wikimedia.org/#/pl.wikipedia.org)
- [Komunikat na temat ciasteczek](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Wersja mobilna](//pl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Ja%C5%BA%C5%84&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)