“Inżynieryjne podejście” – serce i DNA firmy Ericsson. Wywiad z ...
Jak w organizacji liczącej niemal 100 tys. pracowników zadbać o to, by każdy wspierał realizację celu organizacji?
people managerami
Jeśli zespół potrzebuje wsparcia kompetencyjnego, to jego lider powinien mieć tego świadomość. Dialog przynosi rozwój. Bez rozmowy trudno o zrozumienie, kto czego potrzebuje, by osiągnąć cel. Dlatego w naszej organizacji kierownicy nie są tylko “ <anchor>people managerami</anchor>”, ale też kluczowymi osobami dbającymi o rozwój i utrzymanie produktu. Dzięki temu są blisko tego, z czym zespół boryka się w warstwie produktowej, technicznej. Bliskość ułatwia diagnozę problemów.
Praca w zespole interdyscyplinarnym daje wiele możliwości. Jak wygląda od środka?
Praca w zespole interdyscyplinarnym daje wiele możliwości. Jak wygląda od środka?

[Skip to content](#primary)

[![logo magazyn justgeek.it](https://justjoin.it/blog/wp-content/uploads/2023/04/justgeek-logo-magazyn.svg)](https://justjoin.it/blog/)

- [Praca w IT](https://justjoin.it/blog/category/praca-w-it)
- [Zarobki w IT](https://justjoin.it/blog/category/zarobki-w-it)
- [AI](https://justjoin.it/blog/category/ai)
- [Wywiady](https://justjoin.it/blog/category/wywiady)

[NewsletterZapisz się do newslettera](https://justjoin.it/blog/#newsletter-form) [Aplikuj na Just Join IT](https://justjoin.it/?sort=salary&utm_source=justgeekit&utm_medium=button&utm_campaign=praca_top_oferty)

- [Praca w IT](https://justjoin.it/blog/category/praca-w-it)
- [Zarobki w IT](https://justjoin.it/blog/category/zarobki-w-it)
- [AI](https://justjoin.it/blog/category/ai)
- [Wywiady](https://justjoin.it/blog/category/wywiady)

[Zapisz się do newslettera](/blog/#newsletter-form) [Aplikuj na Just Join IT](https://justjoin.it/?sort=salary&utm_source=justgeekit&utm_medium=button&utm_campaign=praca_top_oferty)

[Wywiady](https://justjoin.it/blog/category/wywiady)

# Praca w zespole interdyscyplinarnym daje wiele możliwości. Jak wygląda od środka?

11 grudnia 2023
Artykuł sponsorowany

![Maciej Mroczek](https://justjoin.it/blog/wp-content/uploads/2023/12/maciej-mroczek-ericsson.png)

Udostępnij

[![Facebook](/blog/wp-content/themes/justgeek/images/social-icons/facebook.svg)](https://www.addtoany.com/add_to/facebook?linkurl=https%3A%2F%2Fjustjoin.it%2Fblog%2Fpraca-w-zespole-interdyscyplinarnym&linkname=Praca%20w%20zespole%20interdyscyplinarnym%20daje%20wiele%20mo%C5%BCliwo%C5%9Bci.%20Jak%20wygl%C4%85da%20od%20%C5%9Brodka%3F "Facebook")[![Twitter](/blog/wp-content/themes/justgeek/images/social-icons/twitter.svg)](https://www.addtoany.com/add_to/twitter?linkurl=https%3A%2F%2Fjustjoin.it%2Fblog%2Fpraca-w-zespole-interdyscyplinarnym&linkname=Praca%20w%20zespole%20interdyscyplinarnym%20daje%20wiele%20mo%C5%BCliwo%C5%9Bci.%20Jak%20wygl%C4%85da%20od%20%C5%9Brodka%3F "Twitter")[![LinkedIn](/blog/wp-content/themes/justgeek/images/social-icons/linkedin.svg)](https://www.addtoany.com/add_to/linkedin?linkurl=https%3A%2F%2Fjustjoin.it%2Fblog%2Fpraca-w-zespole-interdyscyplinarnym&linkname=Praca%20w%20zespole%20interdyscyplinarnym%20daje%20wiele%20mo%C5%BCliwo%C5%9Bci.%20Jak%20wygl%C4%85da%20od%20%C5%9Brodka%3F "LinkedIn")

[![Facebook](/blog/wp-content/themes/justgeek/images/social-icons/facebook.svg)](https://www.addtoany.com/add_to/facebook?linkurl=https%3A%2F%2Fjustjoin.it%2Fblog%2Fpraca-w-zespole-interdyscyplinarnym&linkname=Praca%20w%20zespole%20interdyscyplinarnym%20daje%20wiele%20mo%C5%BCliwo%C5%9Bci.%20Jak%20wygl%C4%85da%20od%20%C5%9Brodka%3F "Facebook")[![Twitter](/blog/wp-content/themes/justgeek/images/social-icons/twitter.svg)](https://www.addtoany.com/add_to/twitter?linkurl=https%3A%2F%2Fjustjoin.it%2Fblog%2Fpraca-w-zespole-interdyscyplinarnym&linkname=Praca%20w%20zespole%20interdyscyplinarnym%20daje%20wiele%20mo%C5%BCliwo%C5%9Bci.%20Jak%20wygl%C4%85da%20od%20%C5%9Brodka%3F "Twitter")[![LinkedIn](/blog/wp-content/themes/justgeek/images/social-icons/linkedin.svg)](https://www.addtoany.com/add_to/linkedin?linkurl=https%3A%2F%2Fjustjoin.it%2Fblog%2Fpraca-w-zespole-interdyscyplinarnym&linkname=Praca%20w%20zespole%20interdyscyplinarnym%20daje%20wiele%20mo%C5%BCliwo%C5%9Bci.%20Jak%20wygl%C4%85da%20od%20%C5%9Brodka%3F "LinkedIn")

**Opis testów w procesie wytwarzania oprogramowania był jeszcze kilkanaście lat temu zamieszczany gdzieś na końcu listy. Dziś wygląda to inaczej, co korzystnie wpływa na jakość produktów, z których na co dzień korzystamy. Testy wykonuje się na wczesnym etapie wytwarzania oprogramowania, by jak najszybciej sprawdzić prawidłowe działanie poszczególnych funkcji.**

Tak jest także w przypadku Ericsson, który pracuje w metodyce zespołów interdyscyplinarnych. – Dzięki niej każdy zespół, bez względu na to, nad jakim produktem pracuje, potrafi samodzielnie przygotować rozwiązanie od przysłowiowego A do Z – powiedział w rozmowie z nami Maciej Mroczek, Line Manager PDU Packet Core w Ericsson. Właśnie rozpoczął rekrutację do swojego zespołu, odpowiedzialnego m.in. za rozwój środowiska Automated Acceptance Test.

Spis treści

- [Czym jest środowisko Automated Acceptance Test?](#Czym_jest_srodowisko_Automated_Acceptance_Test "Czym jest środowisko Automated Acceptance Test?")
- [Środowisko AAT weryfikuje poprawność wykonania poprzednich etapów testowych?](#Srodowisko_AAT_weryfikuje_poprawnosc_wykonania_poprzednich_etapow_testowych "Środowisko AAT weryfikuje poprawność wykonania poprzednich etapów testowych?")
- [Prawdziwe będzie zatem stwierdzenie, że scenariusze dla AAT powstają w trakcie realizacji produktu?](#Prawdziwe_bedzie_zatem_stwierdzenie_ze_scenariusze_dla_AAT_powstaja_w_trakcie_realizacji_produktu "Prawdziwe będzie zatem stwierdzenie, że scenariusze dla AAT powstają w trakcie realizacji produktu?")
- [Jak wyglądała historia powstania tego środowiska?](#Jak_wygladala_historia_powstania_tego_srodowiska "Jak wyglądała historia powstania tego środowiska?")
- [Przejdźmy do samego procesu testowania, do Waszego podejścia to tego ważnego aspektu tworzenia oprogramowania. Jak w Ericsson wygląda praca zespołu testerów?](#Przejdzmy_do_samego_procesu_testowania_do_Waszego_podejscia_to_tego_waznego_aspektu_tworzenia_oprogramowania_Jak_w_Ericsson_wyglada_praca_zespolu_testerow "Przejdźmy do samego procesu testowania, do Waszego podejścia to tego ważnego aspektu tworzenia oprogramowania. Jak w Ericsson wygląda praca zespołu testerów?")
- [Interesuje mnie ta bliskość między testowaniem a procesem wytwarzania oprogramowania. Wydaje mi się, że kilka lat temu nie było standardem to, że zespoły testerów pracują wraz z programistami.](#Interesuje_mnie_ta_bliskosc_miedzy_testowaniem_a_procesem_wytwarzania_oprogramowania_Wydaje_mi_sie_ze_kilka_lat_temu_nie_bylo_standardem_to_ze_zespoly_testerow_pracuja_wraz_z_programistami "Interesuje mnie ta bliskość między testowaniem a procesem wytwarzania oprogramowania. Wydaje mi się, że kilka lat temu nie było standardem to, że zespoły testerów pracują wraz z programistami. ")
- [Jak rozumiem zmierzacie zatem do tego, by zespoły odpowiedzialne za wytwarzanie oprogramowania były także odpowiedzialne za przetestowanie go?](#Jak_rozumiem_zmierzacie_zatem_do_tego_by_zespoly_odpowiedzialne_za_wytwarzanie_oprogramowania_byly_takze_odpowiedzialne_za_przetestowanie_go "Jak rozumiem zmierzacie zatem do tego, by zespoły odpowiedzialne za wytwarzanie oprogramowania były także odpowiedzialne za przetestowanie go? ")
- [Co jest cechą kluczową członka zespołu pracującego w zespołach interdyscyplinarnych?](#Co_jest_cecha_kluczowa_czlonka_zespolu_pracujacego_w_zespolach_interdyscyplinarnych "Co jest cechą kluczową członka zespołu pracującego w zespołach interdyscyplinarnych?")
- [Co trzeba zrobić, żeby to się zadziało? Żeby zespół rozwijał kompetencje, ale i potrafił korzystać z kompetencji współpracowników?](#Co_trzeba_zrobic_zeby_to_sie_zadzialo_Zeby_zespol_rozwijal_kompetencje_ale_i_potrafil_korzystac_z_kompetencji_wspolpracownikow "Co trzeba zrobić, żeby to się zadziało? Żeby zespół rozwijał kompetencje, ale i potrafił korzystać z kompetencji współpracowników?")
- [Co z odpowiedzialnością? To także ważny aspekt rozwoju?](#Co_z_odpowiedzialnoscia_To_takze_wazny_aspekt_rozwoju "Co z odpowiedzialnością? To także ważny aspekt rozwoju?")
- [Rozmawialiśmy o ścieżce kariery, warto na koniec poruszyć wątek zachowania work-life balance. W jaki sposób Ericsson wspiera to podejście?](#Rozmawialismy_o_sciezce_kariery_warto_na_koniec_poruszyc_watek_zachowania_work-life_balance_W_jaki_sposob_Ericsson_wspiera_to_podejscie "Rozmawialiśmy o ścieżce kariery, warto na koniec poruszyć wątek zachowania work-life balance. W jaki sposób Ericsson wspiera to podejście? ")

### Czym jest środowisko Automated Acceptance Test?

AAT pozwala na przeprowadzanie testów akceptacyjnych, a te są ostatnimi testami wykonywanymi na produkcie. Ich celem jest sprawdzenie zgodności z wymaganiami klienta. Z narzędzia korzystają nasze zespoły, udostępniamy go także klientom, by mogli zweryfikować naszą pracę.

### Środowisko AAT weryfikuje poprawność wykonania poprzednich etapów testowych?

Ująłbym to inaczej. Testy akceptacyjne to testy najwyższego poziomu i ich celem jest weryfikacja finalnych funkcjonalności. Wszystkie wcześniejsze testy są bardziej drobiazgowe. Nie zawsze zawierają jednak pełne scenariusze przypadków użycia. Dlatego wcześniejsze testy sprawdzają poszczególne klasy. Z kolei testy akceptacyjne mogą weryfikować całą sieć i sprawdzać, jak współpracują wszystkie jej elementy.

### Prawdziwe będzie zatem stwierdzenie, że scenariusze dla AAT powstają w trakcie realizacji produktu?

Środowisko to może mieć ograniczenia techniczne związane z wdrożeniem np. nowych protokołów. AAT, bez scenariuszy testowych, nie przeprowadzi samodzielnie testów. Z tego względu, środowisko to wymaga naszej ingerencji, modyfikacji i aktualizacji scenariuszy, które powstają równolegle do pracy nad danym projektem.

### Jak wyglądała historia powstania tego środowiska?

Testy akceptacyjne – z perspektywy Klientów – dowodzą poprawności działania produktu. Wcześniej były wykonywane “ręcznie” przez odpowiednio wykwalifikowanych testerów. Zajmowały jednak dużo – były więc sporym kosztem. Zespół zwrócił wówczas uwagę na to, że za każdym razem wykonywane scenariusze były podobne. Czy można sobie wyobrazić lepsze pole do wprowadzenia automatyzacji? Tak powstał pomysł na AAT.

Co ważne, Ci sami wysoko wykwalifikowani testerzy zajmują się dziś implementacją scenariuszy, które są później wielokrotnie używane zarówno przez nas, jak i naszych klientów. Zaoszczędzony w ten sposób czas możemy przeznaczyć na czynności, które nie są powtarzalne, np. na rozwój produktów czy na znajdowanie rozwiązań dla problemów Klientów.

### Przejdźmy do samego procesu testowania, do Waszego podejścia to tego ważnego aspektu tworzenia oprogramowania. Jak w Ericsson wygląda praca zespołu testerów?

Każdy produkt, który przygotowujemy dla klienta, jest testowany na kilku poziomach. Sprawdzamy je m.in. pod kątem stabilności czy odporności (z ang. _robustness_). Jeśli chodzi z kolei o etapy testowania, to pierwsze są testy podstawowe (z ang. _basic test_), później funkcjonalne (z ang. _function test_). Następnie, w zależności od rodzaju produktu, możemy przypisać mu dedykowany zespół, który będzie wykonywał testy systemowe i akceptacyjne.

Nic nie stoi też na przeszkodzie, by zespół tworzący dane rozwiązanie był jednocześnie odpowiedzialny za przeprowadzenie finalnych testów. Poszczególne testy wymienione wcześniej dotyczą kolejno klas, funkcji, węzłów sieci i w końcu całej sieci. Z drugiej strony, zdarza się, że niektóre z tych testów nie mogą być wykonane na tym poziomie. Potrzebujemy wówczas innego środowiska i innych kompetencji, dlatego zazwyczaj wykonuje je inny zespół.

Oferty pracy  z [![](https://justjoin.it/blog/wp-content/uploads/2023/11/jjit-logo-black.png)](https://justjoin.it "JUST JOIN IT")

### Interesuje mnie ta bliskość między testowaniem a procesem wytwarzania oprogramowania. Wydaje mi się, że kilka lat temu nie było standardem to, że zespoły testerów pracują wraz z programistami.

To zasługa koncepcji zespołów interdyscyplinarnych (z ang. _cross-functional teams_). Dzięki niej każdy zespół, bez względu na to, nad jakim produktem pracuje, potrafi samodzielnie przygotować rozwiązanie od przysłowiowego A do Z. Do zadań takiego zespołu należy przygotowanie analizy wymagań, zaprogramowanie, przetestowanie i zintegrowanie zmiany z finalnym środowiskiem.

### Jak rozumiem zmierzacie zatem do tego, by zespoły odpowiedzialne za wytwarzanie oprogramowania były także odpowiedzialne za przetestowanie go?

Tak, dzięki temu każdy, kto pracował nad wybranym fragmentu kodu, zobaczy, jaki miał wpływ na ostateczny kształt produktu.

### Co jest cechą kluczową członka zespołu pracującego w zespołach interdyscyplinarnych?

Staramy się, by wszyscy członkowie zespołu mieli zestaw umiejętności w kształcie litery T. Każdy z nich powinien potrafić pracować nad dowolnym etapem, nad budowaniem bądź też testowaniem danej funkcjonalności. To jest ta pozioma kreska w literze T. Z kolei pionowa to specjalizacja danego członka zespołu. Ludzie tworzą zespoły, dlatego zachęcamy do wspierania się umiejętnościami pozostałych członków.

W idealnym modelu każdy członek zespołu jest wszechstronny. W podstawowym stopniu dobrze funkcjonujący w tej metodyce zespół składa się z przynajmniej jednego technicznego lidera znającego doskonale produkt od strony architektury i implementacji. Kolejny powinien specjalizować się w testowaniu, znać funkcjonalności realizowane przez produkt. Oprócz tego taki zespół powinien także składać się z inżynierów zajmujących się tworzeniem danego rozwiązania.

### Co trzeba zrobić, żeby to się zadziało? Żeby zespół rozwijał kompetencje, ale i potrafił korzystać z kompetencji współpracowników?

Spośród kandydatów trzeba przede wszystkim wyłonić odpowiednie osoby. Po ich zatrudnieniu, musimy pokazać korzyści płynące z tego podejścia. Jedną z nich jest to, że każdy ze współpracowników może znaleźć obszar, w którym będzie chciał być ekspertem. Dla mnie jako lidera dbającego zarówno o produkt, jak i o zespoły nad nim pracujące, kluczowym zadaniem jest pokazanie innym, że w ten sposób mogą się rozwijać zawodowo. Moja rola polega na wsparciu ich w realizacji ścieżek karier.

### Co z odpowiedzialnością? To także ważny aspekt rozwoju?

Zdecydowanie. W naszej pracy ważne jest zrozumienie, że usprawnienie, nad którym pracujemy, będzie wykorzystywane przez klienta do poszczególnej części jego biznesu.Zespół powinien czuć odpowiedzialność za produkt, za dostarczenie działającego rozwiązania. Istotne jest także to, że rozwiązania dostarczamy klientom, z którymi współpracujemy wiele lat. Przekłada się to na zrozumienie ich potrzeb. Zespoły, które zrealizowały dla klienta projekt, znają szerszy kontekst jego działalności, dzięki temu łatwiej realizują kolejne zadania.

### Rozmawialiśmy o ścieżce kariery, warto na koniec poruszyć wątek zachowania work-life balance. W jaki sposób Ericsson wspiera to podejście?

Myślę, że samo środowisko pracy w Ericsson sprzyja zachowaniu balansu między pracą a życiem prywatnym. Wsłuchujemy się w potrzeby współpracowników, dbamy o to, by uczestniczyli w procesie decyzyjnym i mieli wpływ na to, jakie zadania wykonują. Stronimy od poleceń, od zakładania, że jest do wykonania zadanie i narzucamy, w jaki sposób ma zostać ono zrealizowane. U nas zespół dostaje cel w postaci zaimplementowania nowej funkcjonalności, ale nie sugerujemy, w jaki sposób ma on zostać zrealizowany. Wsłuchujemy się w potrzeby ludzi, bo to dzięki nim tworzymy tak interesujące rozwiązania.

* * *

**Maciej Mroczek**. Line Manager PDU Packet Core w Ericsson. Kierownik liniowy z ponad 30-letnim doświadczeniem w projektowaniu oprogramowania dla telekomunikacji. Pełnił większość ról technicznych, jakie występują w procesie produkcji oprogramowania, począwszy od programisty i testera, skończywszy na kierowniku projektu. Od 20 lat skupia się na budowaniu i prowadzeniu zespołów pracujących nad produktami Ericsson.

#### [Adam Łopusiewicz](https://justjoin.it/blog/author/adam "Wpisy od Adam Łopusiewicz")

Redaktor naczelny w Just Geek IT

Od pięciu lat rozwija jeden z największych polskich portali contentowych dot. branży IT. Jest autorem formatu devdebat, w którym zderza opinie kilku ekspertów na temat wybranego zagadnienia. Od 10 lat pracuje zdalnie.

Powiązane tagi

- [QA](https://justjoin.it/blog/tag/qa)
- [testowanie](https://justjoin.it/blog/tag/testowanie)

#### Podobne artykuły

[czytaj więcej![Miłosz Niczyporuk Sopra Steria](https://justjoin.it/blog/wp-content/uploads/2024/08/Milosz-Niczyporuk-770x304.png)](/niekorzystanie-z-ai-moze-przyniesc-firmie-realne-straty)

##### [Niekorzystanie z AI może przynieść firmie realne straty. Wywiad z Miłoszem Niczyporukiem](/niekorzystanie-z-ai-moze-przyniesc-firmie-realne-straty)

[czytaj więcej![Marcin Krawiec Ericsson](https://justjoin.it/blog/wp-content/uploads/2024/08/Marcin-Krawiec-770x304.png)](/jestesmy-startupem-w-korporacji-wywiad-o-global-network-platform)

##### [Jesteśmy startupem w korporacji. Wywiad o Global Network Platform](/jestesmy-startupem-w-korporacji-wywiad-o-global-network-platform)

[czytaj więcej![Amelia Walter-Dzikowska](https://justjoin.it/blog/wp-content/uploads/2024/08/Amelia-Walter-Dzikowska2-1-770x304.png)](/dzielenie-sie-wiedza-niesamowicie-rozwija)

##### [Dzielenie się wiedzą z innymi niesamowicie rozwija. Wywiad z Amelią Walter-Dzikowską](/dzielenie-sie-wiedza-niesamowicie-rozwija)

[czytaj więcej![Mateusz Kłosiński gravity9](https://justjoin.it/blog/wp-content/uploads/2024/08/Mateusz-Klosinski-770x304.png)](/kiedy-ostatnio-dobrze-pracowalo-ci-sie-na-frontendzie)

##### [Kiedy ostatnio dobrze pracowało Ci się z kodem na frontendzie? Wywiad z Mateuszem Kłosińskim](/kiedy-ostatnio-dobrze-pracowalo-ci-sie-na-frontendzie)

[czytaj więcej![Patryk Wychowaniec](https://justjoin.it/blog/wp-content/uploads/2024/07/Patryk-Wychowaniec-770x304.png)](/co-gdybys-dostal-za-zadanie-implementacje-dark-patterns)

##### [Co gdybyś dostał za zadanie implementację dark patterns? Wywiad z Patrykiem Wychowańcem](/co-gdybys-dostal-za-zadanie-implementacje-dark-patterns)

[czytaj więcej![Programistka pisze kod na laptopie](https://justjoin.it/blog/wp-content/uploads/2024/07/Programistka-pisze-kod-na-laptopie-770x304.jpg)](/ai-w-branzy-it-czy-wyprze-prace-ludzi)

##### [AI w branży IT — czy wyprze pracę ludzi? Wywiad z pracownikami Detable](/ai-w-branzy-it-czy-wyprze-prace-ludzi)

[czytaj więcej![Piotr Kubowicz](https://justjoin.it/blog/wp-content/uploads/2024/07/Piotr-Kubowicz-770x304.png)](/no-blame-culture)

##### [Czołowi gracze na rynku rozumieją wartość no blame culture. Wywiad z Piotrem Kubowiczem](/no-blame-culture)

[czytaj więcej![Maciej Wojczuk profitroom](https://justjoin.it/blog/wp-content/uploads/2024/07/Maciej-Wojczuk-770x304.png)](/nie-traktujmy-stanowiska-liderskiego-jako-kontynuacji-sciezki-seniorskiej)

##### [Nie traktujmy stanowiska liderskiego jako kontynuacji ścieżki seniorskiej. Wywiad z Maciejem Wojczukiem](/nie-traktujmy-stanowiska-liderskiego-jako-kontynuacji-sciezki-seniorskiej)

## Nawigacja wpisu

[Previous:Chmura — czy wszystko da się do niej przenieść? Czy jest bezpieczna? Wywiad z Mateuszem Dudkiewiczem](https://justjoin.it/blog/chmura-wywiad-z-mateuszem-dudkiewiczem)

[Next:Jak zmieniła się praca programisty na przestrzeni lat](https://justjoin.it/blog/jak-zmienila-sie-praca-programisty)

![Logo Geek Just Join IT](https://justjoin.it/blog/wp-content/uploads/2023/11/w-g-justgeek-logo.png)

- [Wywiady](https://justjoin.it/blog/category/wywiady)
- [Newsy](https://justjoin.it/blog/category/news)
- [DevDebaty](https://justjoin.it/blog/category/devdebata)
- [Praca zdalna](https://justjoin.it/blog/category/praca-zdalna)

- [AI](https://justjoin.it/blog/category/ai)
- [B2B w IT](https://justjoin.it/blog/category/b2b)
- [Testing](https://justjoin.it/blog/category/testing)
- [Zarobki w IT](https://justjoin.it/blog/category/zarobki-w-it)

- [Praca w IT](https://justjoin.it/blog/category/praca-w-it)
- [Mapa witryny](https://justjoin.it/blog/mapa-witryny)
- [Polityka prywatności](https://justjoin.it/blog/polityka-prywatnosci/)
- [Kontakt](https://justjoin.it/blog/kontakt)

© 2024 Wszelkie prawa zastrzeżone