Houten gevels - Amsterdam Monumentenstad
In de 15de en 16de eeuw worden deze huizen verdrongen door houten huizen met puntgevels. Beide types houten huizen zijn zogenaamde zaalhuizen: ze bestaan uit ...
Begijnhof 34
In de loop van de 16de eeuw wordt het lage houten huis vervangen door een hoger type (met een extra verdieping). De houten gevel blijft populair tot ±1600, waarna in 1669 definitief wordt verboden houten voorgevels te bouwen. Van de Amsterdamse houten huizen is praktisch niets overgebleven. Amsterdam heeft nog twee houten huizen: <anchor>Begijnhof 34</anchor> (±1530) en Zeedijk 1 (±1560), maar alleen de eerste heeft een houten puntgevel, omdat de laatste dwars aan de straat staat (een dwarshuis).
Amsterdam Monumentenstad, database van de Amsterdamse grachtengordel
Amsterdam Monumentenstad, database van de Amsterdamse grachtengordel

[![](kruisjesBW.png)](/) [![](logo.png)](index.php)

# Amsterdam Monumentenstad

## Digitaal Grachtenboek - Database van de grachtengordel

[Home](/) [Binnenstad](/database/grachtenboek_tekst.php?id=1) [Objecten](grachtenboek_zoek.php?uitgebreid=1&searchtype=1&flag_afb=on) [Afbeeldingen](grachtenboek_afbeeldingen.php) [Berichten](/berichten.php) [Contact](/formulier.php)

## Begijnhof 34 [![](icons/icon-kaart.png)](grachtenboek_kaart.php?id=2223 "Toon locatie op historische kaarten")

Begijnhof 33Begijnhof 35

### Houten Huys

1. [Identificatie](#tabs-1)
2. [Beschrijving](#tabs-2)
3. [Literatuur](#tabs-lit)
4. [Register](#tabs-reg)
5. [Afbeeldingen](#tabs-afb)
6. [Google Maps](#tabs-kaart)

![Begijnhof 34 (© Walther Schoonenberg)](/database/pics/1/begijnhof34gevel.jpg)

Begijnhof 34

**Huisnaam:** Houten Huys

**Adres:** [Begijnhof 34](grachtenboek_objecten.php?id=2223)

**Postcode:** 1012WV

**Gebouwtype:** [Woonhuis](grachtenboek_tekst.php?id=5)

**Geveltype:** [Puntgevel](grachtenboek_tekst.php?id=14)

**Bouwstijl:** [Gotiek](grachtenboek_tekst.php?id=20)

**Bouwjaar:** 1530±

**Restauratie:** 1887-1888 (A.C. Bleys), 1953-1957 (Zantkuijl/Tholens), 1979

_(14 afbeeldingen)_

![Begijnhof 34 (© Walther Schoonenberg)](/database/pics/1/begijnhof34gevel.jpg)

Begijnhof 34

_Later type houten huis (uit recent onderzoek gedateerd op ca. 1530), onderhuis geheel bovengronds (lage niveau Begijnhof), overkraagde voorgevel, bij restauratie 1888 opnieuw beplankt, in 1956/57 oude voorgevel gereconstrueerd (plaats van de oorspronkelijke ingang is aangegeven). Interieur: gotisch houtskelet met peerkraalmotief._

Oorspronkelijk heeft Amsterdam vol gestaan met houten huizen. Van deze houten huizen is praktisch niets overgebleven. Amsterdam heeft nog maar twee houten huizen: dit huis Begijnhof 34 (±1530) en [Zeedijk 1](grachtenboek_objecten.php?id=340) (±1560). Deze twee houten huizen behoren tot het latere type houten huis: ze zijn hoger en hebben stenen zijmuren.

Bij de restauratie in 1888 werd de gevel opnieuw beplankt. In 1956/57 werd de oude gotisch aandoende voorgevel gereconstrueerd. De plaats van de oorspronkelijke ingang werd aangegeven, hoog boven het grondniveau van het Begijnhof (het onderhuis ligt geheel bovengronds, zoals bij alle huizen van het [Begijnhof](grachtenboek_objecten.php?id=10609) het geval is: het grondniveau van het Begijnhof is lager dan die van de rest van de binnenstad). Het nog grotendeels gotische houtskelet werd gerestaureerd. In 1979 vond opnieuw een (kleine) restauratie plaats.

Er is altijd gedacht, op grond van de gotische vormen, dat het Houten Huys van direct na de grote stadsbrand van 1452 dateert. Uit dendrochronologisch onderzoek (houtonderzoek) in 2010 is echter gebleken dat het huis niet eerder is gebouwd dan 1528 of 1529. Daarmee is de afstand tot Zeedijk 1 een driekwart eeuw korter geworden. De oudste Amsterdamse huizen blijken door het recente bouwhistorisch onderzoek minder oud dan aanvankelijk werd gedacht. Een eerste conclusie luidt dat de enorme toename van handel en de grote bevolkingsgroei in het begin van de 16de eeuw tot een grote bouwactiviteit heeft geleid die tot uitdrukking kwam in de huizenbouw. Door de nieuwe datering is het Houten Huys niet meer het oudste woonhuis van Amsterdam. Het pand [Warmoesstraat 90](grachtenboek_objecten.php?id=10291), dat veel ouder is dan de voorgevel doet vermoeden, is ouder.

Het loont de moeite Begijnhof 34 ook van binnen te bekijken. Het huis heeft namelijk een bijzonder fraai gotisch houtskelet. De sleutelstukken zijn versierd met het zogenaamde peerkraalmotief. In het Amsterdams Historisch Museum (vlak naast het Begijnhof) is een schaalmodel te zien van het houtskelet van Begijnhof 34. Van het huis is een beschilderde houten wand bekend met een laatgotische voorstelling van de Sacrale Jacht of Maria en de Eenhoorn (ontdekt tijdens de restauratie in 1957), die wordt gedateerd rond ca. 1500, maar die datering is door het houtonderzoek op losse schroeven komen te staan.

Overigens: ook ogenschijnlijk stenen huizen kunnen een houtskelet hebben. Tot ±1650 worden in Amsterdam huizen opgetrokken rond een houtskelet. De stenen gevels worden met ankers aan het houtskelet bevestigd. Het houtskelet bestaat uit een aantal op regelmatige afstand achter elkaar geplaatste jukken. Een juk is niets anders dan twee stijlen en een balk die met korbelen (schoren) stijf aan elkaar zijn bevestigd. Tussen de korbelen en balken bevinden zich de sleutelstukken. In het middeleeuwse stadshart bevinden zich achter diverse latere voorgevels middeleeuwse houtskeletten.

Gebruikte literatuur:

- _Bewaard in het hart, een selectie van 63 Amsterdamse woon- en pakhuizen uit de periode van 1450 tot 1825 gekozen uit een totaal van 650 percelen die tijdens de eerste tien jaar van het gemeentelijk Bureau Monumentenzorg zijn gerestaureerd (1953-1963)_. Amsterdam, 1965: p. 16

- Ronald Glaudemans. ''Koopmansrenaissance' Het Amsterdamse woonhuisinterieur in de zestiende eeuw.' _Bulletin KNOB_ 2007-4/5: p. 215-233

- Dick van der Horst en Martin Pruijs. _'Tot cieraet deser stede'. 20 monumenten in de historische kern van Amsterdam_ Open Monumentendag 1994, Amsterdam, 1994: p. 39

- R. Meischke, H.J. Zantkuijl, W. Raue en P.T.E.E. Rosenberg. _Huizen in Nederland. Amsterdam._ Zwolle, 1995: p. 22

- David Mulder. _K.P. Tholens (1882-1971). Moderne architectuur - traditionele vormen._ Rotterdam: BONAS-reeks, 2011: p. 173

- Gabri van Tussenbroek. 'De datering van het Houten Huys op het Begijnhof. Nieuwe gegevens over het 'oudste huis' van Amsterdam.' _Maandblad Amstelodamum_ 97-4, okt./dec. 2010: p. 150-153

- Gabri van Tussenbroek. _Historisch hout in Amsterdamse monumenten. Dendrochronologie - houthandel - toepassing_. Amsterdam: Publicatiereeks Amsterdamse Monumenten 3, 2012: p. 17

- Gabri van Tussenbroek. _De houten eeuw van Amsterdam._. Amsterdam, 2023: p. 29

- Henk Zantkuijl. 'De middeleeuwse huizen op het Begijnhof'. _De Lamp_ 78 (maart 1983): p. 1-8

- H.J. Zantkuijl. _Bouwen in Amsterdam._ Amsterdam, 1993: p. 30, 44, 58, 64, 83


\[ [Overige literatuur](grachtenboek_tekst.php?id=15)\]

**Monumentenstatus:** RM

**Monumentennummer:** [371](https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/371)

**Adres:** Begijnhof 34

**Adressen:** Begijnhof 34

**Inschrijvingsdatum:** 02-04-1970

**Redengevende omschrijving:** Hoekhuis (XV B) aan uitstulping van het Begijnhof. Houten puntgevels op stenen voeten aan voor- en achterzijde, overgebouwd boven de bovenverdieping. Gothisch houtskelet. Schot met geschilderde voorstelling van Maria en de Eenhoorn uit de bouwtijd.

RM = Rijksmonument. Rijksmonumenten zijn gebouwen of andere objecten die van nationaal belang zijn. Bijvoorbeeld door hun schoonheid of door de geschiedenis van het pand voor Nederland. Nederland telt bijna 62.000 rijksmonumenten. Daarvan bevinden zich 6.635 in de Amsterdamse binnenstad (op 1 januari 2017). Vrijwel alle beschermde rijksmonumenten zijn geregistreerd in 1970.

GM = Gemeentelijk monument. Sommige panden hebben een bijzondere betekenis voor een stad, dorp of regio. In dat geval kan de gemeente zo'n pand op de gemeentelijke monumentenlijst plaatsen. In de Amsterdamse binnenstad bevinden zich 1.193 door de gemeente Amsterdam beschermde monumenten (op 1 januari 2017).

Redengevende omschrijving = Een beschrijving van de belangrijkste uiterlijke kenmerken van het object op het moment van opname op de monumentenlijst. De redengevende omschrijving heeft de status van juridisch document en geeft de reden aan waarom het object is geplaatst op de monumentenlijst. Meer informatie: [cultureelerfgoed.nl](https://cultureelerfgoed.nl/).

![Begijnhof 34 (© Walther Schoonenberg)](/database/thumbs/1/begijnhof34gevel.jpg)

Begijnhof 34

![Begijnhof 34. De houten gevel zoals gemaakt door architect Bleys, ongedaan gemaakt door Zantkuijl](/database/thumbs/1/begijnhof34oud.jpg)

Begijnhof 34. De houten gevel zoals gemaakt door architect Bleys, ongedaan gemaakt door Zantkuijl

![Begijnhof 34 in 1944](/database/thumbs/1/Begijnhof34WW.jpg)

Begijnhof 34 in 1944

![Begijnhof 34. Het houten huis is een toeristentrekker. (© Walther Schoonenberg)](/database/thumbs/1/beg34_gevel.jpg)

Begijnhof 34. Het houten huis is een toeristentrekker.

![Overkraagde houten gevel (© Walther Schoonenberg)](/database/thumbs/1/beg34_gevel2.jpg)

Overkraagde houten gevel

![Voorkamer, gezien naar de voorgevel (© Walther Schoonenberg)](/database/thumbs/1/beg34_interieur1.jpg)

Voorkamer, gezien naar de voorgevel

![Houten tussenwand en schouw in de voorkamer (met aan de wand de gevonden wandschildering) (© Walther Schoonenberg)](/database/thumbs/1/beg34_interieur2.jpg)

Houten tussenwand en schouw in de voorkamer (met aan de wand de gevonden wandschildering)

![Sleutelstuk met peerkraalmotief (© Walther Schoonenberg)](/database/thumbs/1/beg34_c.jpg)

Sleutelstuk met peerkraalmotief

![Geschilderde wand uit de 16de eeuw](/database/thumbs/2/begijnhof-wand.jpg)

Geschilderde wand uit de 16de eeuw

![Reconstructietekening](/database/thumbs/1/Begijnhof34recon.jpg)

Reconstructietekening

![Reconstructie van de voorgevel. Tekening door Henk Zantkuijl](/database/thumbs/1/Afb230Begijnhof34.jpg)

Reconstructie van de voorgevel. Tekening door Henk Zantkuijl

![Reconstructie van het houtskelet door Henk Zantkuijl.](/database/thumbs/1/Afb159Begijnhof43.jpg)

Reconstructie van het houtskelet door Henk Zantkuijl.

![Doorsnede van het houten huis. Tekening Henk Zantkuijl](/database/thumbs/4/begijnhof34zantkuijl.jpg)

Doorsnede van het houten huis. Tekening Henk Zantkuijl

![In 1955 aangetroffen authentieke onderdelen van het houtskelet. Tekening door Henk Zantkuijl](/database/thumbs/1/Afb206Begijnhof34.jpg)

In 1955 aangetroffen authentieke onderdelen van het houtskelet. Tekening door Henk Zantkuijl

\[ [Toon locatie op historische kaarten](grachtenboek_kaart.php?id=2223)\]

_Laatste wijziging: mei 2023_

_(20 juli 2024)_

**[De restauratie van de Amsterdamse binnenstad](/berichten.php?id=83)**

[![De restauratie van de Amsterdamse binnenstad](/database/pics/1/hasseltsst51-53tek.jpg)](/berichten.php?id=83)
In de 20ste eeuw werd de Amsterdamse binnenstad grotendeels gerestaureerd. Gedurende de gehele eeuw werden panden gerestaureerd, terwijl er tegelijkertijd ook veel panden door sloop verloren gingen. In de naoorlogse periode, vooral tussen 1960 en 1980, werden zeer veel panden gerestaureerd. De binnenstad bleef daardoor behouden. De bekroning van dat werk was de aanwijzing van de binnenstad als beschermd stadsgezicht in de zin van de Monumentenwet in 1999.

Meer lezen

#### Meer informatie over dit object

Dit object wordt genoemd op de volgende introductieteksten:

BegijnhofHouten gevels

Naar dit object wordt verwezen op de volgende objecten:

Herengracht 43-45Zeedijk 1

Op dit object wordt verwezen naar de volgende objecten:

Zeedijk 1Begijnhof 37Warmoesstraat 90

Reageer

[Facebook](http://www.facebook.com/sharer.php?u=https:%2F%2Fwww%2Eamsterdam-monumentenstad%2Enl%2Fdatabase%2Fgrachtenboek_objecten%2Ephp%3Fid=2223 "Facebook") [Twitter](http://twitter.com/share?url=https:%2F%2Fwww%2Eamsterdam-monumentenstad%2Enl%2Fdatabase%2Fgrachtenboek_objecten%2Ephp%3Fid=2223&text=Begijnhof 34 - Amsterdam Monumentenstad, database van de Amsterdamse grachtengordel "Twitter") [Google+](https://plus.google.com/share?url=https:%2F%2Fwww%2Eamsterdam-monumentenstad%2Enl%2Fdatabase%2Fgrachtenboek_objecten%2Ephp%3Fid=2223 "Google+") [Linkedin](https://www.linkedin.com/shareArticle?url=https:%2F%2Fwww%2Eamsterdam-monumentenstad%2Enl%2Fdatabase%2Fgrachtenboek_objecten%2Ephp%3Fid=2223&mini=true "Linkedin") [Email dit naar iemand](mailto:?Subject=Begijnhof 34 - Amsterdam Monumentenstad, database van de Amsterdamse grachtengordel&Body=%20https:%2F%2Fwww%2Eamsterdam-monumentenstad%2Enl%2Fdatabase%2Fgrachtenboek_objecten%2Ephp%3Fid=2223 "Email dit naar iemand")

Copyright © Walther Schoonenberg e.a., 2007-2022

Het is niet toegestaan teksten en afbeeldingen zonder toestemming over te nemen.

\[ [Over deze website](grachtenboek_colofon.php)\]
\[ [Contact opnemen](/formulier.php)\]
\[ [Inloggen](/login.php)\]