Gotische kunst - Wikipedia
De gotische kunst is een verzamelnaam voor de kunstuitingen in de beeldende kunsten in de periode tussen de romaanse kunst en de renaissance, ruwweg van het ...
Pseudo-Dionysius
Glasschildering bestond al lang voor de opkomst van de gotiek, maar bereikte zijn hoogtepunt met het ontstaan van de grote glasoppervlaktes in de nieuwe gotische architectuur. Wat het mozaïek was voor de Byzantijnse basilieken werd het glasraam voor de gotische kerken. De Italiaanse architectuur was erop gericht het zonlicht buiten te houden, de gotische architect wou precies het zonlicht binnenhalen in de kerk. Abt Suger van de abdij van Saint-Denis schreef dat het schitterende licht dat door de glasramen in de kerk viel de verheven manifestatie van de goddelijkheid was, het bracht de hemel op aarde.[5] Suger baseerde zich voor zijn theorieën over het licht op de geschriften van de Dionysius de Areopagiet, eigenlijk de <anchor>Pseudo-Dionysius</anchor>, die door Suger vereenzelvigd werd met de patroonheilige van zijn abdij, Dionysius van Parijs.[6]
Pseudo-Dionysius - Wikipedia
Pseudo-Dionysius - Wikipedia[Naar inhoud springen](#bodyContent)

Hoofdmenu

Hoofdmenu

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Navigatie


- [Hoofdpagina](/wiki/Hoofdpagina "Naar de hoofdpagina gaan [z]")
- [Vind een artikel](/wiki/Portaal:Navigatie)
- [Vandaag](/wiki/14_september)
- [Etalage](/wiki/Wikipedia:Etalage)
- [Categorieën](/wiki/Categorie:Alles)
- [Recente wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingen "Een lijst met recente wijzigingen in deze wiki. [r]")
- [Nieuwe artikelen](/wiki/Speciaal:NieuwePaginas)
- [Willekeurige pagina](/wiki/Speciaal:Willekeurig "Een willekeurige pagina bekijken [x]")

Informatie


- [Gebruikersportaal](/wiki/Portaal:Gebruikersportaal "Informatie over het project: wat u kunt doen, waar u dingen kunt vinden")
- [Snelcursus](/wiki/Wikipedia:Snelcursus)
- [Hulp en contact](/wiki/Portaal:Hulp_en_beheer "Hulpinformatie over deze wiki")
- [Doneren](/wiki/Wikipedia:Donatie "Ondersteun ons financieel")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![de vrije encyclopedie](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-nl.svg)](/wiki/Hoofdpagina)

[Zoeken](/wiki/Speciaal:Zoeken "Doorzoek Wikipedia [f]")

Zoeken

Uiterlijk

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Pseudo-Dionysius "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Pseudo-Dionysius "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Persoonlijke hulpmiddelen

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Pseudo-Dionysius "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Pseudo-Dionysius "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Pagina's voor uitgelogde redacteuren [meer lezen](/wiki/Help:Inleiding)

- [Bijdragen](/wiki/Speciaal:MijnBijdragen "Bijdragen IP-adres [y]")
- [Overleg](/wiki/Speciaal:MijnOverleg "Overlegpagina van de anonieme gebruiker van dit IP-adres [n]")

## Inhoud

naar zijbalk verplaatsenverbergen

- Top

- [1Achtergrond](#Achtergrond)
- [2Meerdere Dionysii](#Meerdere_Dionysii)
- [3Authenticiteit van het werk](#Authenticiteit_van_het_werk)
- [4Werken](#Werken)
- [5Kern van zijn theologie](#Kern_van_zijn_theologie)

Inhoudsopgave omschakelen

# Pseudo-Dionysius

35 talen

- [مصرى](https://arz.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B3%D9%8A%D9%88%D8%AF%D9%88_%D8%AF%D9%8A%D9%88%D9%86%D9%8A%D8%B3%D9%8A%D9%88%D8%B3_%D8%B0%D8%A7_%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D9%88%D9%BE%D8%A7%D8%AC%D9%8A%D8%AA "پسيودو ديونيسيوس ذا اريوپاجيت – Egyptisch Arabisch")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Saxta_Dionisi_Areopagit "Saxta Dionisi Areopagit – Azerbeidzjaans")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%81%D0%B5%D0%B2%D0%B4%D0%BE-%D0%94%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%82 "Псевдо-Дионисий Ареопагит – Bulgaars")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dion%C3%ADs_l%27Areopagita "Pseudo-Dionís l'Areopagita – Catalaans")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionysios_Areopagita "Pseudo-Dionysios Areopagita – Tsjechisch")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionysius_Areopagita "Pseudo-Dionysius Areopagita – Duits")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A8%CE%B5%CF%85%CE%B4%CE%BF-%CE%94%CE%B9%CE%BF%CE%BD%CF%8D%CF%83%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%BF_%CE%91%CF%81%CE%B5%CE%BF%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82 "Ψευδο-Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης – Grieks")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionysius_the_Areopagite "Pseudo-Dionysius the Areopagite – Engels")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Pse%C5%ADdo-Dionizio_la_Areopagano "Pseŭdo-Dionizio la Areopagano – Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Pseudo_Dionisio_Areopagita "Pseudo Dionisio Areopagita – Spaans")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionysios_Areopagita "Pseudo-Dionysios Areopagita – Estisch")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%8C%D9%88%D9%86%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%88%D8%B3_%D9%85%D8%AC%D8%B9%D9%88%D9%84 "دیونوسیوس مجعول – Perzisch")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionysios_Areopagita "Pseudo-Dionysios Areopagita – Fins")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Denys_l%27Ar%C3%A9opagite "Pseudo-Denys l'Aréopagite – Frans")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A4%D7%A1%D7%91%D7%93%D7%95-%D7%93%D7%99%D7%95%D7%A0%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%95%D7%A1_%D7%94%D7%90%D7%A8%D7%90%D7%95%D7%A4%D7%92%D7%99%D7%98%D7%99 "פסבדו-דיוניסיוס האראופגיטי – Hebreeuws")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionizije_Areopagit "Pseudo-Dionizije Areopagit – Kroatisch")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Pszeudo-Dion%C3%BCsziosz "Pszeudo-Dionüsziosz – Hongaars")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionysius_the_Areopagite "Pseudo-Dionysius the Areopagite – Indonesisch")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionigi_Areopagita "Pseudo-Dionigi Areopagita – Italiaans")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%81%BD%E3%83%87%E3%82%A3%E3%82%AA%E3%83%8B%E3%83%A5%E3%82%B7%E3%82%AA%E3%82%B9%E3%83%BB%E3%83%9B%E3%83%BB%E3%82%A2%E3%83%AC%E3%82%AA%E3%83%91%E3%82%AE%E3%83%86%E3%83%BC%E3%82%B9 "偽ディオニュシオス・ホ・アレオパギテース – Japans")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%9C%84_%EB%94%94%EC%98%A4%EB%8B%88%EC%8B%9C%EC%9A%B0%EC%8A%A4 "위 디오니시우스 – Koreaans")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionysius_Areopagita "Pseudo-Dionysius Areopagita – Latijn")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Pseidodion%C4%ABsijs_Areopag%C4%ABts "Pseidodionīsijs Areopagīts – Lets")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B4%A6%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%8A%E0%B4%A8%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%B8%E0%B5%8D "വ്യാജദിയൊനുസ്യോസ് – Malayalam")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionysius_Areopagitten "Pseudo-Dionysius Areopagitten – Noors - Bokmål")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionizy_Areopagita "Pseudo-Dionizy Areopagita – Pools")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dion%C3%ADsio,_o_Areopagita "Pseudo-Dionísio, o Areopagita – Portugees")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionisie_Areopagitul "Pseudo-Dionisie Areopagitul – Roemeens")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%81%D0%B5%D0%B2%D0%B4%D0%BE-%D0%94%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%82 "Псевдо-Дионисий Ареопагит – Russisch")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionisije_Areopagit "Pseudo-Dionisije Areopagit – Servo-Kroatisch")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dion%C3%BDzios_Areopagita "Pseudo-Dionýzios Areopagita – Slowaaks")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D0%BE-%D0%94%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B5_%D0%90%D1%80%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%82 "Псеудо-Дионисије Ареопагит – Servisch")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Pseudo-Dionysios_Areopagita "Pseudo-Dionysios Areopagita – Zweeds")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/S%C3%B6zde_Dionisius "Sözde Dionisius – Turks")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E4%BC%AA%E7%8B%84%E5%A5%A5%E5%B0%BC%E4%BF%AE%E6%96%AF "伪狄奥尼修斯 – Chinees")

[Koppelingen bewerken](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q312816#sitelinks-wikipedia "Taalkoppelingen bewerken")

- [Artikel](/wiki/Pseudo-Dionysius "Inhoudspagina bekijken [c]")
- [Overleg](/w/index.php?title=Overleg:Pseudo-Dionysius&action=edit&redlink=1 "Overleg over deze pagina (de pagina bestaat niet) [t]")

Nederlands

- [Lezen](/wiki/Pseudo-Dionysius)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&action=history "Eerdere versies van deze pagina [h]")

Hulpmiddelen

Hulpmiddelen

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Handelingen


- [Lezen](/wiki/Pseudo-Dionysius)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&action=history)

Algemeen


- [Links naar deze pagina](/wiki/Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Pseudo-Dionysius "Lijst met alle pagina's die naar deze pagina verwijzen [j]")
- [Gerelateerde wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingenGelinkt/Pseudo-Dionysius "Recente wijzigingen in pagina's waar deze pagina naar verwijst [k]")
- [Bestand uploaden](//commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard?uselang=nl "Bestanden uploaden [u]")
- [Speciale pagina's](/wiki/Speciaal:SpecialePaginas "Lijst met alle speciale pagina's [q]")
- [Permanente koppeling](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&oldid=67724740 "Permanente koppeling naar deze versie van deze pagina")
- [Paginagegevens](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&action=info "Meer informatie over deze pagina")
- [Deze pagina citeren](/w/index.php?title=Speciaal:Citeren&page=Pseudo-Dionysius&id=67724740&wpFormIdentifier=titleform "Informatie over hoe u deze pagina kunt citeren")
- [Verkorte URL verkrijgen](/w/index.php?title=Speciaal:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FPseudo-Dionysius)
- [QR-code downloaden](/w/index.php?title=Speciaal:QrCode&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FPseudo-Dionysius)
- [Wikidata-item](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q312816 "Koppeling naar item in verbonden gegevensrepository [g]")

Afdrukken/exporteren


- [Boek aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:Boek&bookcmd=book_creator&referer=Pseudo-Dionysius)
- [Downloaden als PDF](/w/index.php?title=Speciaal:DownloadAsPdf&page=Pseudo-Dionysius&action=show-download-screen)
- [Afdrukversie](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&printable=yes "Printvriendelijke versie van deze pagina [p]")

In andere projecten


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pseudo-Dionysius_the_Areopagite)

Uiterlijk

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

**Pseudo-Dionysius** ("valse Dionysius", van Gr. ψευδειν, "liegen") is de naam die tegenwoordig gegeven wordt aan een [vijfde-eeuwse](/wiki/5e_eeuw "5e eeuw") [christelijke](/wiki/Christendom "Christendom") [theoloog](/wiki/Theologie "Theologie") en [neoplatonistisch](/wiki/Neoplatonisme "Neoplatonisme") [filosoof](/wiki/Filosoof "Filosoof"), die zichzelf in zijn werken voordeed als [Dionysius de Areopagiet](/wiki/Dionysius_de_Areopagiet "Dionysius de Areopagiet"). Zijn werken worden aangeduid als het _Corpus Areopagiticum_.

Vooral in het oostelijk deel van het [Byzantijnse Rijk](/wiki/Byzantijnse_Rijk "Byzantijnse Rijk") had het oeuvre al snel grote invloed. Omstreeks 540 was er al een vertaling in het [Syrisch](/wiki/Syrisch "Syrisch"). Omstreeks dezelfde tijd bracht Johannes van Scythopolis een uitgebreide en geannoteerde versie van het Corpus uit. [Maximus Confessor](/wiki/Maximus_Confessor "Maximus Confessor") (580-662) schreef uitvoerige commentaren op de werken van Pseudo-Dionysius. Het had verder grote invloed op onder meer [Johannes Damascenus](/wiki/Johannes_Damascenus "Johannes Damascenus") (676-649) en [Gregorius Palamas](/wiki/Gregorius_Palamas "Gregorius Palamas") ( 1296-1359). In het westen hadden zijn theologische opvattingen grote invloed in met name de veertiende en vijftiende eeuw op de [mystiek](/wiki/Mystiek "Mystiek") van onder meer [Margareta Porete](/wiki/Margareta_Porete "Margareta Porete") (ca. 1250- 1310), [Meester Eckhart](/wiki/Meester_Eckhart "Meester Eckhart") (ca. 1260-1328), [Johannes Tauler](/wiki/Johannes_Tauler "Johannes Tauler") (ca, 1300-1361), [Jan van Ruusbroec](/wiki/Jan_van_Ruusbroec "Jan van Ruusbroec") (1293-1381), [Jean de Gerson](/wiki/Jean_de_Gerson "Jean de Gerson") (1363-1429), [Juliana van Norwich](/wiki/Juliana_van_Norwich "Juliana van Norwich") (1342-1416) en [Theresia van Ávila](/wiki/Theresia_van_%C3%81vila "Theresia van Ávila") (1515-1582).

## Achtergrond

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&veaction=edit&section=1 "Bewerk dit kopje: Achtergrond") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&action=edit&section=1 "De broncode bewerken van de sectie: Achtergrond")\]

Het kerkelijk klimaat in de periode van Pseudo-Dionysius werd in belangrijke mate bepaald door de uitkomsten van het [Concilie van Chalcedon](/wiki/Concilie_van_Chalcedon "Concilie van Chalcedon") in 451. Op dit concilie werd de [eutychische doctrine](/wiki/Eutyches "Eutyches") van het [monofysitisme](/wiki/Monofysitisme "Monofysitisme") verworpen en de geloofsbelijdenis van Chalcedon aanvaard, waarin beschreven wordt dat Jezus als tweede persoon in de [Heilige drie-eenheid](/wiki/Heilige_drie-eenheid "Heilige drie-eenheid") in twee naturen, menselijk en goddelijk, wordt erkend. De kerk in het westen en een groot deel van de kerk in het oosten aanvaardde die beslissing. Er waren echter ook veel christenen die het onderscheid in twee naturen zagen als een scheiding binnen Christus. Vanaf eind vijfde eeuw groeide dat uit tot een controverse waarin ingewikkelde redeneringen werden gehanteerd om filosofische begrippen uit de geloofsbelijdenis als _persoon_, _natuur_ en _essentie_ zo nauwkeurig mogelijk te definiëren.

Bij een aantal christenen overheerste een verlangen naar de apostolische tijd van het christendom toen – naar men veronderstelde – alles eenvoudiger was. Pseudo-Dionysius situeerde zichzelf heel uitdrukkelijk in die apostolische periode van de tweede helft eerste en begin tweede eeuw. Er zijn auteurs op het vakgebied geweest die stelden dat Pseudo-Dionysius behoorde tot de monofysieten die de geloofsbelijdenis van Chalcedon bleven verwerpen omdat zij het idee van de twee naturen van Christus niet wensten te accepteren. Pseudo-Dionysius werd ook het eerst door monofysieten geciteerd. Er zijn echter ook auteurs die stellen dat hij feitelijk geen keuze tussen de beide kampen in de controverse wenste te maken.

Pseudo-Dionysius was zeer vertrouwd met en beïnvloed door het late [neoplatonisme](/wiki/Neoplatonisme "Neoplatonisme") van de laatste leiders van de [Akademeia](/wiki/Akademeia "Akademeia") of de Academie van Athene. Dat blijkt in zijn werken uit onder meer vrijwel letterlijke citaten van [Proclus](/wiki/Proclus_(filosoof) "Proclus (filosoof)") (412 – 485) en [Damascius](/wiki/Damascius "Damascius") (ca. 462 - ca. 550), de laatste leiders van de Akademeia.

## Meerdere Dionysii

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&veaction=edit&section=2 "Bewerk dit kopje: Meerdere Dionysii") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&action=edit&section=2 "De broncode bewerken van de sectie: Meerdere Dionysii")\]

In de tweede eeuw kreeg [Korinthe](/wiki/Korinthe_(stad) "Korinthe (stad)") een bisschop met de naam Dionysius. Deze schreef een brief aan de christenen in Athene waarin hij meldde dat Dionyius de Areopagiet de eerste bisschop van Athene zou zijn geweest. Er was daarnaast een derde Dionysius. [Gregorius van Tours](/wiki/Gregorius_van_Tours "Gregorius van Tours") (538-594) schreef dat deze derde Dionysius rond 250 de eerste bisschop van Parijs, ( [Lutetia](/wiki/Lutetia "Lutetia")) was en op [Montmartre](/wiki/Montmartre "Montmartre") een marteldood vond. Deze [Dionysius van Parijs](/wiki/Dionysius_van_Parijs "Dionysius van Parijs") is de patroonheilige geworden van de Franse koningen, de stad Parijs en de [abdij van Saint-Denis](/wiki/Abdij_van_Saint-Denis "Abdij van Saint-Denis"). De stad [Saint-Denis](/wiki/Saint-Denis_(Seine-Saint-Denis) "Saint-Denis (Seine-Saint-Denis)") is naar hem genoemd.

Tot begin negende eeuw werden deze drie Dionysii ook duidelijk onderscheiden. Rond 825 schonk de Byzantijnse keizer [Michaël II Psellos](/wiki/Micha%C3%ABl_II_Psellos "Michaël II Psellos") een kopie van het corpus aan de Frankische keizer [Lodewijk de Vrome](/wiki/Lodewijk_de_Vrome "Lodewijk de Vrome"). Deze kopie werd de basis van de eerste vertalingen in het Latijn. De eerste vertaling werd gemaakt door Hildouin († ca.855), een abt van de abdij van Saint-Denis. Hij schreef daarnaast een uitgebreide hagiografie waarin hij _bewees_ dat Dionysius de Areopagiet uit de eerste eeuw dezelfde moest zijn geweest als de Dionysius van Parijs. Vanaf die periode begon men in Frankrijk de Dionysius van Parijs te vereenzelvigen met Dionyius de Areopagiet. De zeer slechte vertaling van Hildouin werd korte tijd later vervangen door een aanzienlijk betere van [Johannes Scotus](/wiki/Johannes_Scotus "Johannes Scotus") ( 810-877)

[Petrus Abaelardus](/wiki/Petrus_Abaelardus "Petrus Abaelardus") (1079 -1142)), een monnik van het klooster van Saint-Denis was de eerste die twijfel uitsprak of de man die in de traditie de schutspatroon van de abdij van Saint -Denis was wel dezelfde kon zijn als Dionysius de Areopagiet. Hevige tegenstand in het klooster had tot resultaat dat hij uit het klooster moest vluchten. Zijn conclusie had ook geen enkele invloed op verdere meningsvorming. [Jacobus de Voragine](/wiki/Jacobus_de_Voragine "Jacobus de Voragine") (1228-1298) schreef rond 1265 zijn _[Legenda Aurea](/wiki/Legenda_Aurea "Legenda Aurea")_, dat een zeer populair werk zou worden. Hij voegde aan de bevindingen van Hildouin een aantal zaken toe, die hij als _historische feiten_ presenteerde. Op basis hiervan kwam in de edities van het [Martyrologium Romanum](/wiki/Martyrologium_Romanum "Martyrologium Romanum"), de officiële lijst van martelaren en heiligen die door de Katholieke Kerk erkend worden, vanaf 1582 te staan dat Dionysius de Areopagiet door Paulus benoemd was tot bisschop van Athene, daarna naar Rome ging en vervolgens door [paus Clemens I](/wiki/Paus_Clemens_I "Paus Clemens I") naar [Gallië](/wiki/Galli%C3%AB "Gallië") was gezonden om daar te prediken en uiteindelijk in Parijs de marteldood was gestorven.

## Authenticiteit van het werk

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&veaction=edit&section=3 "Bewerk dit kopje: Authenticiteit van het werk") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&action=edit&section=3 "De broncode bewerken van de sectie: Authenticiteit van het werk")\]

Tijdens de middeleeuwen werden door veel auteurs commentaren op de werken van het _Corpus Areopagiticum_ geschreven. Er zijn uit die periode maar twee auteurs bekend die enige twijfel hadden over de apostolische datering daarvan. Dat waren [Thomas van Aquino](/wiki/Thomas_van_Aquino "Thomas van Aquino") ( 1225-1274) en [Nicolaas van Cusa](/wiki/Nicolaas_van_Cusa "Nicolaas van Cusa") (1401-1464).

De eerste die serieuze bewijzen aanvoerde dat Dionysius de Areopagiet onmogelijk de auteur van het corpus kon zijn was de humanist [Lorenzo Valla](/wiki/Lorenzo_Valla "Lorenzo Valla") (1405-1457). Zijn belangrijkste overweging was dat in het corpus veel materiaal voorkomt dat onmogelijk in de eerste eeuw geplaatst kon worden maar afkomstig was uit het neoplatonisme van de vierde en vijfde eeuw. Zijn conclusies hadden echter weinig invloed. Een andere humanist, [Marsilio Ficino](/wiki/Marsilio_Ficino "Marsilio Ficino") (1433-1499), bracht een nieuwe vertaling van een deel van het corpus uit. Ficino negeerde het werk van Valla. In zijn opvatting had juist de Dionysius uit de eerste eeuw de latere niet christelijke neoplatonici diepgaand beïnvloed.

[Erasmus](/wiki/Desiderius_Erasmus "Desiderius Erasmus") (1466-1536) verwierp in 1515 de stelling dat de Dionysius van Parijs dezelfde kon zijn als de Dionysius de Areopagiet. In hetzelfde jaar kwam zijn vertaling van het [Nieuwe Testament](/wiki/Nieuwe_Testament "Nieuwe Testament") uit het Grieks uit. In een noot bij het boek Handelingen verwoordde hij zijn opvatting dat Dionysius de Areopagiet onmogelijk de auteur van het corpus kon zijn en volgde daarmee de opvatting van Lorenzo Valla. Erasmus kreeg vanuit de kerk sterke kritiek op die opvatting en met name van de [kartuizers](/wiki/Kartuizers "Kartuizers"). [Dionysius de Karthuizer](/wiki/Dionysius_de_Karthuizer "Dionysius de Karthuizer") (1402-1471) en een van de belangrijkste middeleeuwse theologen had een uitgebreid commentaar geschreven op het corpus en Dionysius de Areopagiet daarbij als de auteur beschouwd.

De opvatting van Erasmus en de enige tijd later op dit punt geformuleerde identieke opvatting van [Maarten Luther](/wiki/Maarten_Luther "Maarten Luther") had ook relatief weinig invloed. Tot in de negentiende eeuw bleven auteurs van commentaren op het corpus vasthouden aan het auteurschap van Dionysius de Areopagiet. Aan het eind van die eeuw waren het vooral Duitse geleerden als Johann Georg Veit Engelhardt, Hugo Koch en Joseph Stiglmayr die de afhankelijkheid van de auteur van het corpus van het neoplatonisme van met name Proclus overtuigend aantoonden. Vanaf begin twintigste eeuw is er op het vakgebied consensus dat het corpus rond 500 door een onbekende auteur moet zijn geschreven. Die auteur wordt dan ook vaak aangeduid als Pseudo-Dionysius.

## Werken

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&veaction=edit&section=4 "Bewerk dit kopje: Werken") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&action=edit&section=4 "De broncode bewerken van de sectie: Werken")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Pseudo-Dionysius%2C_De_ecclesiastica_hierarchia%2C_Milan%2C_M_87_sup.jpg/260px-Pseudo-Dionysius%2C_De_ecclesiastica_hierarchia%2C_Milan%2C_M_87_sup.jpg)](/wiki/Bestand:Pseudo-Dionysius,_De_ecclesiastica_hierarchia,_Milan,_M_87_sup.jpg) Handschrift van _Over de hemelse hiërarchie_ (1307) uit de [Biblioteca Ambrosiana](/wiki/Biblioteca_Ambrosiana "Biblioteca Ambrosiana")

Het _Corpus Areopagiticum_ omvat vier verhandelingen en tien brieven. Alle werken zijn gericht aan specifieke personen. Pseudo-Dionysius situeert die in de apostolische periode. Alle werken zijn gericht aan personen uit de tweede helft van de eerste of begin tweede eeuw. De verhandelingen zijn gericht aan [Timoteüs](/wiki/Timote%C3%BCs "Timoteüs"), een leerling van de apostel [Paulus](/wiki/Paulus_(apostel) "Paulus (apostel)"). Timoteüs wordt in het [Nieuwe Testament](/wiki/Nieuwe_Testament "Nieuwe Testament") genoemd in het boek [Handelingen](/wiki/Handelingen_van_de_apostelen "Handelingen van de apostelen") en in de [Eerste](/wiki/Eerste_brief_van_Paulus_aan_Timote%C3%BCs "Eerste brief van Paulus aan Timoteüs") en [Tweede brief van Paulus aan Timoteüs](/wiki/Tweede_brief_van_Paulus_aan_Timote%C3%BCs "Tweede brief van Paulus aan Timoteüs").

De vier verhandelingen zijn :

- _Over goddelijke namen_ handelt over de betekenis van de verschillende in de bijbel gehanteerde namen voor God.
- _Over de hemelse hiërarchie_ handelt over de betekenis van beelden die zintuiglijk kunnen worden waargenomen en die in de Bijbel op de hemelse ordening zoals de wereld van de engelen worden toegepast.
- _Over de kerkelijke hiërarchie_ is een toelichting op en interpretatie van de in de kerk gehanteerde ceremoniën
- _Mystieke theologie_ is een uitleg van Pseudo-Dionysius dat God alleen maar beschreven kan worden in termen van negatieve theologie, dus door te benoemen wat hij niet is.

Ook zijn brieven situeert Pseudo-Dionysius in de apostolische periode. Van de tien bewaard gebleven brieven zijn er vier gericht aan Gajus, die als reisgenoot van Paulus genoemd wordt in Handelingen. Andere brieven zijn onder meer gericht aan [Polycarpus van Smyrna](/wiki/Polycarpus_van_Smyrna "Polycarpus van Smyrna"), [Titus](/wiki/Titus_(Bijbel) "Titus (Bijbel)") en de apostel [Johannes](/wiki/Johannes_(apostel) "Johannes (apostel)"). In die brieven vertelt Pseudo-Dionysius onder meer over de periode dat hij nog als heiden in Egypte leefde en een duisternis meemaakte op het moment van de kruisiging van Jezus. Hij meldt aanwezig geweest te zijn bij het overlijden van [Maria](/wiki/Maria_(moeder_van_Jezus) "Maria (moeder van Jezus)").

In zijn bekende werk benoemt Pseudo-Dionysius nog zeven andere verhandelingen die hij zou hebben geschreven. Er is nooit iets gevonden van die teksten. Er was vanaf de zesde eeuw aanzienlijke belangstelling voor zijn werk. Naar zijn bekende verhandelingen en brieven werd dan ook vanaf die eeuw verwezen in het werk van andere auteurs. Er is echter ook nooit een verwijzing aangetroffen naar die onbekende werken. Er zijn auteurs op het vakgebied die uitgaan van de veronderstelling dat deze onbekende werken nooit geschreven zijn en het benoemen daarvan slechts een doel dient om indruk te wekken. Enkele auteurs op het vakgebied gaan ervan uit dat – in ieder geval een deel van – deze onbekende werken echt geschreven zijn maar al spoedig verloren zijn gegaan.

## Kern van zijn theologie

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&veaction=edit&section=5 "Bewerk dit kopje: Kern van zijn theologie") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&action=edit&section=5 "De broncode bewerken van de sectie: Kern van zijn theologie")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Dionysius_Areopagita%2C_De_coelesti_hierarchia_%28Latin%29.jpg/260px-Dionysius_Areopagita%2C_De_coelesti_hierarchia_%28Latin%29.jpg)](/wiki/Bestand:Dionysius_Areopagita,_De_coelesti_hierarchia_(Latin).jpg) Voorblad van de Latijnse vertaling van [Ambrosius Camaldulensis](/wiki/Ambrosius_Camaldulensis "Ambrosius Camaldulensis") van _Over de hemelse hiërarchie_ ( 15e eeuw)

De theologie van Pseudo-Dionysius is expliciet christelijk en wordt ook in christelijke termen verwoord. Hij geeft een interpretatie van de woorden in de bijbel. Het is echter ook duidelijk dat een zeer groot deel van zijn theologische concepten zijn ontleend aan het neoplatonisme zonder dat hij dat benoemt.

Een duidelijk neoplatonisch concept dat zijn werk karakteriseert is zijn idee van God als het 'Goede' of de 'Ene' en de hiërarchie van goddelijke processies die voortkomen uit God. Dat is gebaseerd op de gedachten van [Plotinus](/wiki/Plotinus "Plotinus"), de grondlegger van het neoplatonisme, die het 'Ene' met de Zon vergelijkt, die licht uitstraalt vanuit haar natuurlijke onuitputtelijkheid en daarbij zelf onaangetast en onveranderd blijft. De volledig transcendente 'Ene' kent bij Plotinus geen opdeling, meervoudigheid of onderscheid. Het 'Ene' staat buiten alle categorieën van zijn en niet-zijn. In de filosofie van Plotinus is devotie gerelateerd aan het bereiken van een extatische vereniging met het 'Ene': de henose, terugkeer naar het 'Ene'. Deze henose kan worden gerelateerd aan verlichting, bevrijding en andere concepten van mystieke vereniging.

Dit neoplatoonse idee van voortkomen uit en terugkeren naar verwoordt Pseudo-Dionysius in christelijke termen. Hij citeert dan de [brief van Jakobus](/wiki/Brief_van_Jakobus "Brief van Jakobus") waarin staat _Elke goede gave, elk volmaakt geschenk komt van boven en daalt neer van de Vader van de lichten_. Voor de beweging van terugkeer wordt de [brief aan de Romeinen](/wiki/Brief_aan_de_Romeinen "Brief aan de Romeinen") geciteerd met _Want uit hem is alles en naar hem_.

Pseudo-Dionysius hanteert een kataphatische (bevestigende, positieve) theologie voor de beweging van het voortkomen uit het enkelvoudige van God naar het meervoudige. Voor de beweging van terugkeer vanuit het meervoudige terug naar de goddelijk makende enkelvoud hanteert hij een apophatische (negatieve) theologie. Het hanteren van een negatieve theologie was op zich niet nieuw. Naast het neoplatonisme kwam het ook in de [gnostiek](/wiki/Gnostiek "Gnostiek") voor waar God volledig [transcendent](/wiki/Transcendentie_(religie) "Transcendentie (religie)") is. God werd in de gnostische literatuur vaak als de Onkenbare en de Verborgene benoemd. God kon feitelijk alleen maar beschreven worden in termen van negatieve theologie dus door te benoemen wat hij niet is.

Pseudo-Dionysius was wel de eerste die een vorm van negatieve theologie een plaats gaf in het orthodoxe en katholieke christendom. De goddelijke geïnspireerde auteurs van de bijbel hanteerden volgens hem dan ook met opzet niet gelijkende symbolen voor hemelse wezens (adelaar, wielen, etc.) omdat het gevaar dat dit taalgebruik letterlijk zou worden opgevat uitgesloten zou zijn. De meest betrouwbare wijze om iets over God te formuleren is volgens Pseudo-Dionysius dit te doen in bewoordingen die kwaliteiten van God ontkennen zoals in termen dat hij on-zichtbaar, on-eindig en on-uitsprekelijk is.

Bronnen, noten en/of referenties

- Orban, Arpad P. (2016) _De hemelse hiërarchie van Dionysius de Areaopagiet_, Hilversum: Uitgeverij Verloren
- Louth, Andrew,(2016) _Een verborgen auteur_ in Ter Horst, Michiel, (red) _Dionysius de Areopagiet: Verzamelde werken_, Zeist: Christofoor.
- (en) [Pseudo-Dionysius the Areopagite](http://plato.stanford.edu/entries/pseudo-dionysius-areopagite/) in de [Stanford Encyclopedia of Philosophy](/wiki/Stanford_Encyclopedia_of_Philosophy "Stanford Encyclopedia of Philosophy")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/OOjs_UI_icon_article-ltr.svg/16px-OOjs_UI_icon_article-ltr.svg.png)](/wiki/Sjabloon:Navigatie_middeleeuwse_filosofie "Sjabloon:Navigatie middeleeuwse filosofie") · ![Overleg sjabloon (de pagina bestaat niet)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/OOjs_UI_icon_speechBubbles-ltr.svg/16px-OOjs_UI_icon_speechBubbles-ltr.svg.png) · [![Sjabloon bewerken](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/OOjs_UI_icon_edit-ltr.svg/16px-OOjs_UI_icon_edit-ltr.svg.png)](//nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sjabloon:Navigatie_middeleeuwse_filosofie&action=edit "Sjabloon bewerken")

[Filosofen](/wiki/Filosofie "Filosofie") uit de [middeleeuwen](/wiki/Middeleeuwse_filosofie "Middeleeuwse filosofie") en de [renaissance](/wiki/Renaissancefilosofie "Renaissancefilosofie")

**Patristiek:**[Augustinus van Hippo](/wiki/Augustinus_van_Hippo "Augustinus van Hippo") · [Ambrosius van Milaan](/wiki/Ambrosius_van_Milaan "Ambrosius van Milaan") · [Boëthius](/wiki/Bo%C3%ABthius "Boëthius") · Pseudo-Dionysius de Areopagiet**Scholastiek:**[Albertus Magnus](/wiki/Albertus_Magnus "Albertus Magnus") · [Anselmus van Canterbury](/wiki/Anselmus_van_Canterbury "Anselmus van Canterbury") · [Bernard van Clairvaux](/wiki/Bernardus_van_Clairvaux "Bernardus van Clairvaux") · [Bonaventura](/wiki/Bonaventura "Bonaventura") · [Héloïse](/wiki/H%C3%A9lo%C3%AFse "Héloïse") · [Johannes Scotus Eriugena](/wiki/Johannes_Scotus "Johannes Scotus") · [Johannes Duns Scotus](/wiki/Johannes_Duns_Scotus "Johannes Duns Scotus") · [Meester Eckhart](/wiki/Meester_Eckhart "Meester Eckhart") · [Petrus Abaelardus](/wiki/Petrus_Abaelardus "Petrus Abaelardus") · [Petrus Lombardus](/wiki/Petrus_Lombardus "Petrus Lombardus") · [Siger van Brabant](/wiki/Zeger_van_Brabant "Zeger van Brabant") · [Thomas van Aquino](/wiki/Thomas_van_Aquino "Thomas van Aquino") · [Willem van Ockham](/wiki/Willem_van_Ockham "Willem van Ockham")**Renaissance:**[Francesco Petrarca](/wiki/Francesco_Petrarca "Francesco Petrarca") · [Georgios Gemistos Plethon](/wiki/Georgios_Gemistos_Plethon "Georgios Gemistos Plethon") · [Giordano Bruno](/wiki/Giordano_Bruno "Giordano Bruno") · [Giovanni Pico della Mirandola](/wiki/Giovanni_Pico_della_Mirandola "Giovanni Pico della Mirandola") · [Lorenzo Valla](/wiki/Lorenzo_Valla "Lorenzo Valla") · [Marsilio Ficino](/wiki/Marsilio_Ficino "Marsilio Ficino") · [Niccolò Machiavelli](/wiki/Niccol%C3%B2_Machiavelli "Niccolò Machiavelli") · [Nicolaas van Cusa](/wiki/Nicolaas_van_Cusa "Nicolaas van Cusa") · [Pietro Pomponazzi](/wiki/Pietro_Pomponazzi "Pietro Pomponazzi") · [Rudolf Agricola](/wiki/Rudolf_Agricola "Rudolf Agricola")**Arabisch-islamitische filosofie:**[Abulcasis](/wiki/Abu_al-Qasim_al-Zahravi "Abu al-Qasim al-Zahravi") · [Al-Biruni](/wiki/Al-Biruni "Al-Biruni") · [Al-Farabi](/wiki/Al-Farabi "Al-Farabi") · [Al-Ghazali](/wiki/Al-Ghazali "Al-Ghazali") · [Al-Kindi](/wiki/Al-Kindi "Al-Kindi") · [Averroes](/wiki/Averroes "Averroes") · [Avicenna](/wiki/Avicenna "Avicenna") · [Ibn Hazm](/wiki/Ibn_Hazm "Ibn Hazm") · [Nasir al-Din al-Toesi](/wiki/Nasir_al-Din_al-Toesi "Nasir al-Din al-Toesi") · [Omar Khayyám](/wiki/Omar_Khayy%C3%A1m "Omar Khayyám") · [Sjihaab al-Dien Yahya al-Sohrawardi](/wiki/Sjihaab_al-Dien_Yahya_al-Sohrawardi "Sjihaab al-Dien Yahya al-Sohrawardi") · [Thabit ibn Qurra](/wiki/Thabit_ibn_Qurra "Thabit ibn Qurra")**Joodse filosofie:**[Abraham ibn Ezra](/wiki/Abraham_ibn_Ezra "Abraham ibn Ezra") · [Bachya ben Josef ibn Paquda](/wiki/Bachya_ben_Josef_ibn_Paquda "Bachya ben Josef ibn Paquda") · [Jitschak Abarbanel](/wiki/Jitschak_Abarbanel "Jitschak Abarbanel") · [Jehuda Halevi](/wiki/Juda_Halevi "Juda Halevi") · [Maimonides](/wiki/Maimonides "Maimonides") · [Nachmanides](/wiki/Nachmanides "Nachmanides") · [Saadia Gaon](/wiki/Saadia_Gaon "Saadia Gaon") · [Solomon ibn Gabirol](/wiki/Solomon_ibn_Gabirol "Solomon ibn Gabirol")

**Zie ook:** [Oosterse filosofie](/wiki/Oosterse_filosofie "Oosterse filosofie") · [Antieke filosofie](/wiki/Antieke_filosofie "Antieke filosofie") · [Moderne filosofie](/wiki/Moderne_filosofie "Moderne filosofie") · [Postmoderne filosofie](/wiki/Postmoderne_filosofie "Postmoderne filosofie") · [Portaal filosofie](/wiki/Portaal:Filosofie "Portaal:Filosofie")

Overgenomen van " [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&oldid=67724740](https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&oldid=67724740)"

[Categorieën](/wiki/Categorie:Alles "Categorie:Alles"):

- [Historisch persoon in het christendom](/wiki/Categorie:Historisch_persoon_in_het_christendom "Categorie:Historisch persoon in het christendom")
- [Persoon in de 5e eeuw](/wiki/Categorie:Persoon_in_de_5e_eeuw "Categorie:Persoon in de 5e eeuw")

- Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 25 jun 2024 om 23:13.
- De tekst is beschikbaar onder de licentie [Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl), er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn. Zie de [gebruiksvoorwaarden](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/nl) voor meer informatie.

Wikipedia® is een geregistreerd handelsmerk van de [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org), een organisatie zonder winstoogmerk.

- [Privacybeleid](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Over Wikipedia](/wiki/Wikipedia)
- [Disclaimers](/wiki/Wikipedia:Algemeen_voorbehoud)
- [Gedragscode](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Ontwikkelaars](https://developer.wikimedia.org)
- [Statistieken](https://stats.wikimedia.org/#/nl.wikipedia.org)
- [Cookieverklaring](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobiele weergave](//nl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Pseudo-Dionysius&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)