Industriële revolutie - Wikikids
De stoommachine is een belangrijke uitvinding. Daarvoor werd de waterkracht en trekkracht van dieren het meest gebruikt. In 1769 verbeterde ...
stoommachine
De stoommachine is een belangrijke uitvinding. Daarvoor werd de waterkracht en trekkracht van dieren het meest gebruikt. In 1769 verbeterde James Watt in Schotland de <anchor>stoommachine</anchor> zo goed, dat hij minder kolen gebuikte en meer kracht kon leveren. Nu kon hij worden gebruikt om spin- en weefmachines aan te drijven. Deze uitvinding zorgde ervoor dat de machines in de fabrieken werkten. Maar ook in molens, mijnen "Mijn (delfstoffen)") en stoomtreinen. Daardoor raakten heel veel mensen hun baan kwijt. De eigenaar / baas van een fabriek had liever een machine dan een werknemer, want die werknemer kon ziek worden of minder hard werken. Een machine kan gewoon achter elkaar doorwerken en heeft geen pauzes nodig, behalve voor het onderhoud. Er ontstond dus een zeer grote werkloosheid. De werking van een stoommachine zie je op het plaatje.
Stoommachine - Wikikids
Stoommachine - Wikikids

**[Verbeter WikiKids vandaag nog!](/Speciaal:GebruikerAanmaken "Speciaal:GebruikerAanmaken")**

# Stoommachine

Uit Wikikids

[Naar navigatie springen](#mw-head) [Naar zoeken springen](#searchInput)

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Dampfma_gr.jpg/250px-Dampfma_gr.jpg)](/Bestand:Dampfma_gr.jpg)

[Groter](/Bestand:Dampfma_gr.jpg "Groter")

Een stoommachine

Een **stoommachine** is een machine die [stoom](/Stoom "Stoom") omzet in een beweging. Water wordt verwarmd totdat het kookt om zo [stoom](/Stoom "Stoom") te maken. Omdat de [stoom](/Stoom "Stoom") nergens heen kan, drukt het zuigers in een [cilinder](/Cilinder "Cilinder") weg. Door hier stangen aan vast te maken kun je deze beweging omzetten in op- en neergaande beweging of een heen- en weergaande beweging. Deze bewegingen kan je overbrengen op een wiel waardoor je rondgaande bewegingen krijgt.

De uitvinding van de stoommachine vormde het begin van de [industriële revolutie](/Industri%C3%ABle_revolutie "Industriële revolutie"). Voor het eerst in de geschiedenis was er geen kracht meer nodig van mensen, dieren, windmolens of watermolens om machines aan te drijven. Stoommachines werden gebruikt om allerlei andere machines aan te drijven. Van alle soorten stoommachines die er zijn uitgevonden, is de [stoomlocomotief](/Stoomlocomotief "Stoomlocomotief") het meest bekend.

## Inhoud

- [1Geschiedenis](#Geschiedenis)
  - [1.1Houtskool, steenkool en de stoommachine van Thomas Newcomen](#Houtskool.2C_steenkool_en_de_stoommachine_van_Thomas_Newcomen)
  - [1.2De stoommachine van James Watt](#De_stoommachine_van_James_Watt)
- [2Stoommachines van vandaag](#Stoommachines_van_vandaag)
- [3Bronvermelding](#Bronvermelding)

## Geschiedenis

### [Houtskool](/Houtskool "Houtskool"), [steenkool](/Steenkool "Steenkool") en de stoommachine van Thomas Newcomen

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Newcomen_atmospheric_engine_animation.gif/250px-Newcomen_atmospheric_engine_animation.gif)](/Bestand:Newcomen_atmospheric_engine_animation.gif)

[Groter](/Bestand:Newcomen_atmospheric_engine_animation.gif "Groter")

De Newcomen-Stoommachine

In het begin van de 18e eeuw was houtskool de voornaamste brandstof in [Engeland](/Engeland "Engeland"). [Houtskool](/Houtskool "Houtskool") wordt gemaakt van [hout](/Hout "Hout"). Echter verdwenen de bossen zo snel doordat iedereen hout nodig had om [houtskool](/Houtskool "Houtskool") te maken en werd ontbossing een serieus probleem. Men moest opzoek naar een andere brandstof. Gelukkig kon men in [Engeland](/Engeland "Engeland") [steenkool](/Steenkool "Steenkool") relatief dicht aan de oppervlakte vinden. Het duurde dan ook niet lang of de vraag naar [steenkool](/Steenkool "Steenkool") begon te stijgen. De steenkolenmijnen moesten al snel dieper graven om nieuwe steenkool te vinden. Hiervoor moesten ze onder het grondwaterniveau werken, met tot gevolg dat het onderlopen van mijnen met water een groot probleem begon te vormen. Thomas Newcomen had hier het antwoord op. Het jaar was 1712 en hij had zojuist een stoommachinepomp uitgevonden. Het werkte net als een [fietspomp](/Fietspomp "Fietspomp"), maar dan zuigend in plaats van blazend en automatisch. Hij noemde het de Newcomen-stoommachine.

Het werkt doordat water wordt opgewarmd in een ketel. Net als een [waterkoker](/Waterkoker "Waterkoker"), maar dan op [steenkool](/Steenkool "Steenkool"). Hierdoor ontstaat [stoom](/Stoom "Stoom"). Maar omdat de [stoom](/Stoom "Stoom") vast zit in een ketel kan het nergens heen. De [stoom](/Stoom "Stoom") hoopt op en de druk wordt groter. Er ontstaat bovendruk. Hierdoor word de 'zuiger' met veel kracht naar boven gedrukt. Op het moment dat de zuiger niet meer verder naar boven kan wordt er koud water in de ketel gespoten. De [stoom](/Stoom "Stoom") koelt af en wordt weer water. Dit proces heet [condensatie](/index.php?title=Condensatie&action=edit&redlink=1 "Condensatie (de pagina bestaat niet)"). Maar omdat er geen lucht bij kan komen ontstaat er een [vacuüm](/Vacu%C3%BCm "Vacuüm"). Hetzelfde wat ontstaat als je een zuignap op iets vlak plakt. Er is nu een onderdruk in de ketel wat minder sterkt is dan bovendruk. Hierdoor komt de zuiger weer naar beneden en begint het proces weer van vooraf aan.

### De stoommachine van James Watt

James Watt kreeg in 1763 de opdracht om een Newcomen-Stoommachine van de Universiteit van Glascow te repareren. Dit was voor James Watt gelijk zijn kans om de Newcomen-Stoommachine te verbeteren. Hij zag dat de ketel waar de zuiger inzat iedere keer werd afgekoeld om de zuiger weer naar beneden te krijgen. Dit betekende dat om de zuiger weer omhoog te krijgen, deze ketel eerst weer helemaal opgewarmd moest worden.

James Watt zijn eerste zet was om een [cilinder](/Cilinder "Cilinder") naast de machine te plaatsen om de stoom af te laten koelen. Zo kon de ketel heet blijven en ging de zuiger veel sneller weer omhoog.

[![](/images/thumb/2/26/Verbetering-Watt.PNG/250px-Verbetering-Watt.PNG)](/Bestand:Verbetering-Watt.PNG)

[Groter](/Bestand:Verbetering-Watt.PNG "Groter")

De verbetering van James Watt op de Newcomen-Stoommachine

In 1781 verbeterde James Watt de stoommachine nog verder door in plaats van de zuiger met onderdruk en bovendruk te laten bewegen, aan beide kanten van de zuiger [stoom](/Stoom "Stoom") te spuiten. Dit deed hij om de beurt zodat de zuiger net zoveel kracht had bij het omhoog komen als bij het naar beneden gaan. Hierdoor kon hij er draaiende beweging van maken en kon je het voor veel meer dingen gebruiken dan alleen water oppompen zoals bij de Newcomen-Stoommachine. Deze stoommachine was het begin van de grote fabrieken en de [stoomtrein](/Stoomtrein "Stoomtrein")

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Steam_engine_in_action.gif/250px-Steam_engine_in_action.gif)](/Bestand:Steam_engine_in_action.gif)

[Groter](/Bestand:Steam_engine_in_action.gif "Groter")

De Watt-Stoommachine

## Stoommachines van vandaag

De stoommachine zoals James Watt heeft uitgevonden gebruiken wij niet meer. Maar zijn idee nog wel. Nog altijd gebruiken wij vaak stoom om energie op te wekken. [Kolencentrales](/index.php?title=Kolencentrales&action=edit&redlink=1 "Kolencentrales (de pagina bestaat niet)") verbranden [steenkool](/Steenkool "Steenkool"), koken daarmee water en met de [stoom](/Stoom "Stoom") die daardoor ontstaat drijven zij een (stoom) [turbine](/Turbine "Turbine") aan die [elektriciteit](/Elektriciteit "Elektriciteit") opwerkt. Ook [kernenergie](/Kernenergie "Kernenergie") werkt met het opwarmen van water om [stoom](/Stoom "Stoom") te krijgen die een (stoom) [turbine](/Turbine "Turbine") aandrijft. Hier wordt alleen gebruikt gemaakt van [uranium](/Uranium "Uranium") in plaats van [steenkool](/Steenkool "Steenkool"). De rook die je dus ziet is dus niet alleen maar ongezond. Er zit ook gewoon heel veel [stoom](/Stoom "Stoom") tussen.

## Bronvermelding

- Caljé, P.A.J., Hollander, J.C. den. (2005) De nieuwste geschiedenis. Zutphen: Koninklijke Wöhrmann.
- Kersbergen, C., Haarhuis, A. (2013) Natuuronderwijs Inzichtelijk. Bussum: Uitgeverij Coutinho.
- Koning, N. de. (2005) Presenteren. Den Haag: Academic Service
- Noble, T.F.X., Strauss, B., Osheim, D.J., Neuschel, K.B., Accampo, E.A., Roberts, D.D., Cohen, W.B. (2008) Western Civilization Beyond Boundaries. Boston: Houghton Mifflin Company.
- Os, M. van, Potjer, M. (2003) Een kennismaking met de geschiedenis van de nieuwe tijd. Bussum: Uitgeverij Coutinho.

Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. " [https://wikikids.nl/index.php?title=Stoommachine&oldid=864205](https://wikikids.nl/index.php?title=Stoommachine&oldid=864205)"

[Categorie](/Speciaal:Categorie%C3%ABn "Speciaal:Categorieën"):

- [Machine](/Categorie:Machine "Categorie:Machine")

## Navigatiemenu

### Persoonlijke hulpmiddelen

- [Account aanmaken](/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Stoommachine "Registreer je om een bijdrage toe te voegen aan WikiKids.")
- [Inloggen](/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Stoommachine "Meld je aan om een bijdrage toe te voegen aan WikiKids. [o]")

### Naamruimten

- [Artikel](/Stoommachine "Inhoudspagina bekijken [c]")
- [Overleg](/index.php?title=Overleg:Stoommachine&action=edit&redlink=1 "Overleg over deze pagina (de pagina bestaat niet) [t]")

### Varianten

### Weergaven

- [Lezen](/Stoommachine)
- [Brontekst bekijken](/index.php?title=Stoommachine&action=edit "Deze pagina is beveiligd. U kunt wel de broncode bekijken. [e]")
- [Geschiedenis](/index.php?title=Stoommachine&action=history "Eerdere versies van deze pagina [h]")

### Meer

### Zoeken

[Naar de hoofdpagina gaan](/Hoofdpagina "Naar de hoofdpagina gaan")

### Knoppen

- [De Boomhut](/Wikikids:Boomhut)
- [Hulp](/Wikikids:Alarm)

### Kids

- [KidsPortaal](/Portaal:Kids)
- [Nieuw artikel maken](/Wikikids:Meehelpen-NieuwePagina)
- [Plaatje uploaden](/Wikikids:Uploaden)

### Volwassenen

- [HulpPortaal](/Portaal:Hulp)
- [Nieuwe artikelen](/Speciaal:NieuwePaginas)
- [Recente Wijzigingen](/Speciaal:RecenteWijzigingen)

### Moderators

- [Controleer wijzigingen](https://wikikids.nl/index.php?hidebots=1&reviewStatus=unpatrolled&limit=50&days=90&tagfilter__Filter%3A+Experimenteren_color=c5&tagfilter__Filter%3A+Leeghalen_color=c5&tagfilter__Filter%3A+Onjuist+blokverzoek_color=c5&tagfilter__Filter%3A+Schuttingtaal_color=c5&tagfilter__Filter%3A+Weghalen+categorie%C3%ABn+_color=c5&title=Speciaal:RecenteWijzigingen&urlversion=2)
- [Filterlogboek](https://wikikids.nl/Speciaal:Filterlogboek?wpSearchUser=&wpSearchTitle=&wpSearchFilter=1%7C2%7C3%7C4%7C5%7C6%7C7%7C8%7C9%7C11%7C12%7C13%7C15%7C16%7C18%7C20%7C21%7C22%7C23%7C24%7C25%7C26%7C28%7C34)
- [Richtlijnen](/Wikikids:Richtlijnen_voor_moderatoren)
- [Blokkaderichtlijnen](/Wikikids:Richtlijnen_voor_moderatoren/blokkades)
- [CheckUser-verzoek](/Wikikids:CUVerzoek)
- [Blokverzoek](/Wikikids:Blokverzoek)
- [Uploaden](/Speciaal:WizardUploaden)

### Hulpmiddelen

- [Links naar deze pagina](/Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Stoommachine "Lijst met alle pagina's die naar deze pagina verwijzen [j]")
- [Gerelateerde wijzigingen](/Speciaal:RecenteWijzigingenGelinkt/Stoommachine "Recente wijzigingen in pagina's waar deze pagina naar verwijst [k]")
- [Speciale pagina's](/Speciaal:SpecialePaginas "Lijst met alle speciale pagina's [q]")
- [Afdrukversie](javascript:print(); "Printvriendelijke versie van deze pagina [p]")
- [Permanente koppeling](/index.php?title=Stoommachine&oldid=864205 "Permanente koppeling naar deze versie van de pagina")
- [Paginagegevens](/index.php?title=Stoommachine&action=info "Meer informatie over deze pagina")

### In andere talen

- [Español](http://es.vikidia.org/wiki/M%C3%A1quina_de_vapor "Máquina de vapor – español")
- [Français](http://fr.vikidia.org/wiki/Machine_%C3%A0_vapeur "Machine à vapeur – français")

- Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 26 mei 2024 om 19:18.

- [Privacybeleid](/Wikikids:Privacybeleid "Wikikids:Privacybeleid")
- [Over Wikikids](/Wikikids:Info "Wikikids:Info")
- [Disclaimers](/Wikikids:Algemene_disclaimer "Wikikids:Algemene disclaimer")

- [![Powered by MediaWiki](/resources/assets/poweredby_mediawiki_88x31.png)](https://www.mediawiki.org/)