Gotiek (1230 - 1560) - Erfgoed Bekeken
Gotische kerken zijn vaak gigantisch hoog, met grote glas-in-loodvensters, spitsbogen en zijn rijk gedecoreerd. Kenmerken gotische architectuur. Gotische ...
gotische gebouwen
De gotiek is populair tussen 1230 en 1560, daarna wordt de gotiek verdrongen door de renaissance. In Nederland zijn niet alleen prachtige gotische kerken bewaard gebleven, maar ook stadhuizen. Bekijk de <anchor>gotische gebouwen</anchor> op deze site.
Gotisch - Erfgoed Bekeken
Gotisch - Erfgoed Bekeken

# [Erfgoed Bekeken](https://erfgoedbekeken.nl/)

[Zoeken](#search-container)

Primair menu [Ga naar de inhoud](#content)

- [Gebouwen](https://erfgoedbekeken.nl/bijzondere-gebouwen-nederland/)
- [Steden](https://erfgoedbekeken.nl/mooiste-steden-nederland/)
- [Rondleidingen](https://erfgoedbekeken.nl/rondleidingen-gebouwen-nederland/)
- [Wandelingen](https://erfgoedbekeken.nl/leuke-wandelingen-nederland/)
- [Bouwstijlen](https://erfgoedbekeken.nl/bouwstijlen-nederland/)
- [Architecten](https://erfgoedbekeken.nl/beroemde-architecten-nederland/)
- [Over monumenten](https://erfgoedbekeken.nl/soorten-monumenten/)
- [Begrippen](https://erfgoedbekeken.nl/begrippen-architectuur/)
- [Nieuwsbrief](https://erfgoedbekeken.nl/blijf-op-de-hoogte/)
- [Contact](https://erfgoedbekeken.nl/contact/)

Zoeken naar:

# Tag archieven: Gotisch

[![](https://erfgoedbekeken.nl/wp-content/uploads/2024/04/delft-gemeenlandshuis-IMG_3017_cr-1038x576.jpg)](https://erfgoedbekeken.nl/gemeenlandshuis-van-delfland-delft/)

# [Gemeenlandshuis, Delft](https://erfgoedbekeken.nl/gemeenlandshuis-van-delfland-delft/)

###### Het Gemeenlandshuis uit begin 1500 is het oudste woonhuis van Delft. Zoals je ziet, was de eigenaar nogal rijk. Dit was te danken aan de grote bierproductie in de stad, want hij inde daar namelijk een soort belasting op. De versieringen op het gebouw verwijzen hier nog naar.

## Geschiedenis Gemeenlandshuis

Destijds dronken mensen bier als water, simpelweg omdat het water te vervuild was. Jan de Huyter was pachter van hop (inde een soort belasting) en vergaarde zo een fortuin. Daarmee kon hij dit gigantische huis bouwen; de hopbelletjes op het ‘Huyterhuis’ herinneren hier nog aan. Verder kreeg het [gotische](https://erfgoedbekeken.nl/bouwstijlen-nederland/gotiek/) huis een hoge trapgevel die bedoeld was als uitkijktoren; een absoluut statussymbool voor De Huyter. De prachtige wapens boven de toegangsdeur werden in 1645 aangebracht toen het Hoogheemraadschap van Delfland het gebouw kocht; vanaf dan het ‘Gemeenlandshuis’ genoemd. De wapens werden ontworpen door de beroemde architect Pieter Post. En let ook op de mooie vergulde zeemeerman als windvaan op het torentje. Helemaal geweldig is het riddertje naast de toegangsdeur. Die noem ik even apart, want die wordt vaak over het hoofd gezien. De oorspronkelijke [dakruiter ontdekten archeologen tijdens de restauratie van 1988](http://archeologie-delft.nl/component/content/article?id=873:vondst-dakruiter).

## Bewoners en gasten

Het huis heeft opvallende bewoners en gasten gehad. Toen Karel V in 1541 Delft bezocht, logeerde hij in dit huis bij Jan de Huyter. De Huyter had namelijk goede relaties met het hof. Later werd het huis bewoond door Maria van Nassau, een dochter van Willem van Oranje. Maria en haar man Philips van Hohenlohe hadden maar liefst zesentwintig man personeel in dienst. Het huis werd in die tijd de _Hof van den Grave van Hohenlohe_ genoemd.

## Naar het Gemeenlandshuis

Adres: Oude Delft 167, 2611 HB Delft

[toon in google maps](https://www.google.com/maps/place/Gemeenlandshuis+Delft/@52.0117914,4.352974,17z/data=!4m15!1m8!3m7!1s0x47c5b5c4766baaf3:0x9cf37963ef27a41!2sOude+Delft+167,+2611+HB+Delft!3b1!8m2!3d52.0117881!4d4.3555489!16s%2Fg%2F11c23yrb35!3m5!1s0x47c5b550fdf87c0b:0x5208ccef30acbcf5!8m2!3d52.0117881!4d4.3555489!16s%2Fg%2F121pks_x?entry=ttu)

Het Gemeenlandshuis is alleen tijdens [Open Monumentendag Delft](https://www.openmonumentendagdelft.nl/nl/) van binnen te bewonderen. De medewerkers van het Hoogheemraadschap organiseren elk jaar een leuk schouwspel.

[16e eeuw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/16e-eeuw/) [Alleen te bezoeken op OMD Delft](https://erfgoedbekeken.nl/tag/alleen-te-bezoeken-op-omd-delft/) [Delft](https://erfgoedbekeken.nl/tag/delft/) [Gebouw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gebouw/) [Gotisch](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gotisch/) [Grachtenpand](https://erfgoedbekeken.nl/tag/grachtenpand/) [Kantoor](https://erfgoedbekeken.nl/tag/kantoor/) [middeleeuws huis](https://erfgoedbekeken.nl/tag/middeleeuws-huis/) [Rijksmonument](https://erfgoedbekeken.nl/tag/rijksmonument/) [Zuid-Holland](https://erfgoedbekeken.nl/tag/zuid-holland/)[![](https://erfgoedbekeken.nl/wp-content/uploads/2020/07/utrecht_paushuize_20200719_142443_cr.jpg)](https://erfgoedbekeken.nl/utrecht-paushuize/)

# [Paushuize, Utrecht](https://erfgoedbekeken.nl/utrecht-paushuize/)

###### Dit stadspaleis was bedoeld voor paus Adrianus VI; de enige Nederlandse paus ooit. Hij liet zijn huis in 1517 bouwen, maar heeft er uiteindelijk nooit gewoond. Je kunt een leuke rondleiding met gids volgen door het gebouw.

## Over de paus

De Utrechtse Adriaan Florisz Boeyens was hoogleraar theologie aan de universiteit van Leuven en wilde zich hier in alle rust aan wijden. Maar dat liep even anders. Hij werd namelijk benoemd als leermeester van een ambitieuze 7-jarige leerling, de latere Karel V! In 1515 vroeg de keizer of Adrianus bisschop wilde worden in Spanje. Adrianus klom steeds hoger op de maatschappelijke ladder en werd in 1522 geheel onverwacht benoemd tot paus en vertrok met tegenzin vertrok naar Rome. Maar de Romeinen waren niet blij met de paus, want Adrianus hield niet van drank en lekker eten – alles waar een goede paus aan moet voldoen – en hij wilde ook nog eens gaan hervormen (vanwege de beschuldigingen tegen de kerk van Maarten Luther). Na anderhalf jaar paus te zijn geweest, stierf Adrianus in Rome. Tot zijn grote verdriet heeft hij zijn stadspaleis dus nooit bewoond of zelfs maar gezien. Pas na zijn dood hebben de Utrechters het ‘Paushuize’ genoemd.

## Architectuur Paushuize

Paushuize is een [gotisch](https://erfgoedbekeken.nl/gotiek/) gebouw met de eerste invloeden van de [renaissance](https://erfgoedbekeken.nl/renaissance/). De levendige uitstraling dankt het aan de rode bakstenen afgewisseld met lichte speklagen van natuursteen. Op de hoek heeft Paushuize een trapgevel, met kleine torentjes op de treden. Daaronder zie je een levensgroot beeld van Christus Salvator met wereldbol. Twee engeltjes houden het wapen van Adrianus vast. Paushuize heeft ook een mooi poortgebouw, met een iets andere kleur omdat het pas in 1633 werd toegevoegd. De poort leidt naar de mooie binnentuin waar je twee wachthuisjes ziet. Die stonden vanaf eind 19e eeuw voor de poort (waarschijnlijk onbemand, dus vooral symbolisch). Na de dood van Adrianus kreeg het gebouw namelijk vele bestemmingen. Het kwam in handen van de adel en de Franse bezetters, veranderde in hotel, werd ambtswoning en later provinciehuis.

![](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%22http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%22%20width%3D%22400%22%20height%3D%22300%22%20viewBox%3D%220%200%20400%20300%22%3E%3C%2Fsvg%3E)

![](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%22http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%22%20width%3D%22400%22%20height%3D%22300%22%20viewBox%3D%220%200%20400%20300%22%3E%3C%2Fsvg%3E)

De prachtige salons hebben nog helemaal de sfeer van een paleis. Absolute blikvanger is de spiegelzaal. Die werd in 1830 toegevoegd als vergaderzaal voor Provinciale Staten. Een paar jaar kreeg de zaal bijzondere muurschilderingen in neo-pompeïsche stijl, dus gebaseerd op de gevonden fresco’s in Pompeï. In 1954 bedacht iemand dat het een witte zaal met spiegels moest worden: de spiegelzaal. Maar gelukkig werd de zaal in 2009 gerestaureerd, waarbij de muurschilderijen in oorspronkelijke staat werden teruggebracht. Die waren dus gelukkig bewaard gebleven…Het is nu de enige zaal in Nederland in neo-pompeïsche stijl. Ook werd een muurschildering ontdekt van een jonge koningin Wilhelmina met lang haar. Die is ook weer te bewonderen. Het prachtige cassetteplafond maakt de zaal af.

## Paushuize bezoeken

Adres: Kromme Nieuwegracht 49, 3512 HE Utrecht

[bezoekinfo paushuize](https://www.provincie-utrecht.nl/organisatie/paushuize/)

### Rondleiding

Elke laatste zondag van de maand kun je om 11.00 een [gratis rondleiding volgen](https://www.provincie-utrecht.nl/organisatie/paushuize/) door Paushuize. Je komt natuurlijk in de mooie spiegelzaal, maar ook in de heren- en damessalon, je ziet waar de keuken vroeger zat, en je hoort leuke verhalen over de kunst in het stadspaleis (met Utrechts én Italiaans tintje). Tijdens [Open Monumentendag](https://www.openmonumentendag.nl/) kun je het gebouw ook gratis bezichtigen.

[16e eeuw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/16e-eeuw/) [Gebouw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gebouw/) [Gotisch](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gotisch/) [Kantoor](https://erfgoedbekeken.nl/tag/kantoor/) [Ook open op OMD Utrecht](https://erfgoedbekeken.nl/tag/ook-open-op-omd-utrecht/) [Oorspronkelijk: stadspaleis](https://erfgoedbekeken.nl/tag/oorspronkelijk-stadspaleis/) [Renaissance](https://erfgoedbekeken.nl/tag/renaissance/) [Rijksmonument](https://erfgoedbekeken.nl/tag/rijksmonument/) [Te bezoeken](https://erfgoedbekeken.nl/tag/te-bezoeken/) [Toer Utrecht](https://erfgoedbekeken.nl/tag/toer-utrecht/) [Utrecht](https://erfgoedbekeken.nl/tag/utrecht/)[![](https://erfgoedbekeken.nl/wp-content/uploads/2020/09/middelburg_stadhuis_20200830_131558_cr-1038x576.jpg)](https://erfgoedbekeken.nl/middelburg-stadhuis/)

# [Stadhuis Middelburg](https://erfgoedbekeken.nl/middelburg-stadhuis/)

###### Het is er niet aan af te zien, maar het mooie, oude centrum van Middelburg werd in de Tweede Wereldoorlog grotendeels verwoest. Ook het stadhuis werd getroffen, maar gelukkig bleven de buitenmuren staan.

Het stadhuis met zijn torentjes, rood-witte luiken en [gotische](https://erfgoedbekeken.nl/bouwstijlen-nederland/gotiek/) vensters doet een beetje denken aan Vlaamse architectuur. En dit is niet gek, want het werd gebouwd door de Mechelse familie Keldermans. Het stadhuis was in 1520 klaar, maar onderging daarna nog een hoop veranderingen. In 1884 restaureerde de bekende architect [Pierre Cuypers](https://erfgoedbekeken.nl/beroemde-architecten-nederland/pierre-cuypers/) het stadhuis. Hij verving bijvoorbeeld de 16e-eeuwse beelden van graven en gravinnen van Zeeland (25 stuks!). En maakte een beeldje van koningin Wilhelmina met prinses Juliana op de arm. Ook repareerde de architect de toren van het stadhuis. Bij Middelburgers zelf bekend als Malle Betje, omdat de klok altijd achterloopt bij die van de Lange Jan. Na het [bombardement op Middelburg](https://www.zeeuwseankers.nl/verhaal/het-vergeten-bombardement) werden de gotische gevels hersteld en nieuwbouw toegevoegd.

## Stadhuis Middelburg bezoeken

Adres: Lange Noordstraat 1, 4331 CB Middelburg

[info stadswandelingen](https://drukkerijmiddelburg.nl/tourist-info-middelburg)

### Stadswandeling

Je kunt een leuke stadswandeling maken met een gids, je komt dan ook in het stadhuis. In de naastgelegen Vleeshal kun je bijzondere videoprojecties bekijken van de Stichting Beeldende Kunst Middelburg (gratis met Museumkaart).

## Bekijk ook

- [De mooiste stadhuizen van Nederland](https://erfgoedbekeken.nl/mooiste-stadhuizen-nederland/)

[15e eeuw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/15e-eeuw/) [Gebouw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gebouw/) [Gotisch](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gotisch/) [Middelburg](https://erfgoedbekeken.nl/tag/middelburg/) [Pierre Cuypers](https://erfgoedbekeken.nl/tag/pierre-cuypers/) [Rijksmonument](https://erfgoedbekeken.nl/tag/rijksmonument/) [Stadhuis](https://erfgoedbekeken.nl/tag/stadhuis/) [Te bezoeken](https://erfgoedbekeken.nl/tag/te-bezoeken/) [Toer Zeeland](https://erfgoedbekeken.nl/tag/toer-zeeland/) [Zeeland](https://erfgoedbekeken.nl/tag/zeeland/)[![](https://erfgoedbekeken.nl/wp-content/uploads/2024/04/delft-oudekerk-IMG_2762_cr-1038x576.jpg)](https://erfgoedbekeken.nl/oude-kerk-delft/)

# [Oude Kerk, Delft](https://erfgoedbekeken.nl/oude-kerk-delft/)

###### Inwoners van Delft noemen hem de Oude Jan, of Scheve Jan. Op Tripadvisor is het ‘de toren Pisa van Delft’. De toren van de Oude Kerk staat dan ook bijna 2 meter uit het lood. In de prachtige, middeleeuwse kerk liggen beroemde Delvenaren begraven.

## De naam Oude Jan

1246 wordt gezien als het geboortejaar van de kerk en kreeg toen de naam Sint Hippolytuskerk. De oplettende lezer vraagt zich misschien af waarom hij dan de Oude Jan wordt genoemd. Hiervoor gaan we terug naar 1573. Vanaf dat moment werden veel kerken protestants en was het not done om een kerk te vernoemen naar een heilige. Dus de kerk had een andere naam nodig. Toen Delft een tweede kerk kreeg, was dat in de volksmond onmiddellijk de [Nieuwe Kerk](https://erfgoedbekeken.nl/nieuwe-kerk-delft/) en werd de kerk ‘formerly known as Hippolytus’ automatisch de Oude Kerk. Met als bijnaam de Oude Jan. Waarom Jan? Misschien een ietwat teleurstellend antwoord: het was nu eenmaal een vaak voorkomende naam in die tijd.

## Bouw Oude Kerk

Waarschijnlijk stond rond 1050 in de oudste straat van Delft (‘de Oude Delft’) al een tufstenen kerkje. In het kort: tufsteen is uitgespuwd as van een vulkaan dat later is verhard tot gesteente. In 1246 werd de kerk uitgebreid. Er kwamen twee zijbeuken en een koor. Later wordt de kerk aangrijpender aangepakt en breidt zich langzamerhand uit tot een kerk in de [gotische stijl](https://erfgoedbekeken.nl/gotiek/). Belangrijkste kenmerk van deze stijl zijn de gewelven en hoge ramen. In 1325 wilde men een toren aan de kerk bouwen. Eén probleem: er was geen plek voor, omdat de kerk pal aan de gracht was gebouwd. Maar we waren toen al goed met water; de gracht werd gedempt en daarop werd de toren gebouwd…dat was alleen niet zo’n stevige ondergrond voor een 75 meter hoge toren. Al tijdens de bouw begon de toren te verzakken. Maar men stabiliseerde de boel en bouwde het bovenste deel van de toren (wel) recht in het lood. Daarom zie je een knik in de toren.

## Verschillende steensoorten en ramen

Wat je verder zal opvallen, zijn de verschillende steensoorten. Begin zestiende eeuw wilde men de kerk namelijk volledig van natuursteen maken, in plaats van baksteen. Dus kwam er een dwarsschip dat er nog steeds anders uitziet dan de rest. Vooral door de Reformatie bleef het hierbij. In 1536 raakte de kerk zwaar beschadigd door de grote stadsbrand. Maar de kerk werd pas echt geraakt tijdens de de Delftse buskruitramp. De kerk stond namelijk niet al te ver van het magazijn waar destijds het buskruit werd opgeslagen. Toen dat tijdens de ‘Delftse donderslag’ in 1654 ontplofte, raakte de kerk al zijn gebrandschilderde ramen kwijt. Voor het herstel werd een collecte gehouden in buurgemeenten. Jammer genoeg werd het geld gebruikt om de ramen te vervangen door gewoon glas of dicht te maken (een raam is zelfs nog steeds dichtgemetseld). Pas in de twintigste eeuw kreeg de kerk weer glas-in-lood ramen, gemaakt door [Joep Nicolas](https://nl.wikipedia.org/wiki/Joep_Nicolas).

## Interieur

Tijdens de beeldenstorm is zo ongeveer het hele interieur gesloopt. Op de preekstoel na, die stamt uit 1548 en is nog te bewonderen. In de kerk zie je veel graven van beroemdheden. Johannes Vermeer stierf onbekend en had een totaal onopvallende grafsteen, maar werd in 2007 geëerd met een grote gedenksteen. Piet Hein werd juist onder grote belangstelling begraven en kreeg een indrukwekkende witmarmeren steen met zijn eigen beeltenis. Het praalgraf van Maarten Tromp is voor zover mogelijk nog bombastischer dan dat van Piet Hein. Zijn beeltenis wordt omgeven door oorlogstuig als schilden en bijlen. En Anthonie van Leeuwenhoek (de uitvinder van de microscoop) ligt begraven in de kerk. Zijn dochter zorgde voor een mooi praalgraf.

## Bijna gesloopt

In de middeleeuwen waren de nonnen in het Sint Agathaklooster (nu het Prinsenhof) de overburen van de kerk. Zij vonden de scheve toren maar dreigend en vertrouwden het totaal niet. Als het hard stormde, gingen ze aan de andere kant van het klooster slapen, omdat ze bang waren dat de toren zou omvallen. Gelukkig was de toren stabieler dan hij eruitzag. Maar in de 19e eeuw was de toestand van de toren niet meer zo best. Het gemeentebestuur was bang dat hij zou instorten en wilde hem laten slopen. Na fel protest is gelukkig besloten de toren te restaureren.

## De Oude Kerk bezoeken

Adres: Heilige Geestkerkhof 25, 2611 HP Delft

[website oude kerk](https://www.oudeennieuwekerkdelft.nl/)

De kerk is zes dagen per week te bezichtigen. Met een entreekaartje kun je ook de [Nieuwe Kerk](https://erfgoedbekeken.nl/nieuwe-kerk-delft/) bezoeken.

[13e eeuw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/13e-eeuw/) [Delft](https://erfgoedbekeken.nl/tag/delft/) [Gebouw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gebouw/) [Gotisch](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gotisch/) [Kerk](https://erfgoedbekeken.nl/tag/kerk/) [OMD](https://erfgoedbekeken.nl/tag/omd/) [Ook open op OMD Delft](https://erfgoedbekeken.nl/tag/ook-open-op-omd-delft/) [Rijksmonument](https://erfgoedbekeken.nl/tag/rijksmonument/) [Zuid-Holland](https://erfgoedbekeken.nl/tag/zuid-holland/)[![](https://erfgoedbekeken.nl/wp-content/uploads/2023/10/gouda-stadhuis_IMG_0722_cr-1038x576.jpg)](https://erfgoedbekeken.nl/stadhuis-gouda/)

# [Stadhuis van Gouda](https://erfgoedbekeken.nl/stadhuis-gouda/)

**Het stadhuis van Gouda is een van de oudste stadhuizen van Nederland. Het reusachtige gebouw uit 1450 staat midden in het historische hart van de stad.**

Het stadhuis staat prominent op de markt. Het stadsbestuur wilde namelijk een vrijstaand pand, omdat het vorige stadhuis een grote stadsbrand niet had doorstaan. Overigens was de aanblik in de 15e eeuw wel heel anders, want de ‘markt’ was toen nog een drassig veenterrein. Het stadhuis van natuursteen met zijn rode luiken, het carillon, de beelden en torentjes lijkt opvallend op het [stadhuis van Middelburg](https://erfgoedbekeken.nl/stadhuis-middelburg/) en doet Vlaams aan. Dit is te danken aan de Mechelse architectenfamilie Keldermans die aan beide gebouwen heeft gewerkt. Het imposante stadhuis van Gouda is rijkversierd en vooral voorgevel maakt indruk door de pinakels (kleine torenvormige decoraties), de uitkragende hoektorentjes en de grote vierkante toren. De talrijke beelden van de hoofdrolspelers uit de Goudse geschiedenis maken het helemaal af, alhoewel die pas halverwege de 20e eeuw zijn toegevoegd. Ook het klokkenspel in de zijgevel is uit die tijd. Elk half uur komt het poppenspel tot leven met als hoofdrolspeler Floris V die Gouda in 1272 stadsrechten verleende.

![](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%22http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%22%20width%3D%22400%22%20height%3D%22300%22%20viewBox%3D%220%200%20400%20300%22%3E%3C%2Fsvg%3E)

![](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%22http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%22%20width%3D%22400%22%20height%3D%22300%22%20viewBox%3D%220%200%20400%20300%22%3E%3C%2Fsvg%3E)

![](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%22http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%22%20width%3D%22225%22%20height%3D%22300%22%20viewBox%3D%220%200%20225%20300%22%3E%3C%2Fsvg%3E)

## Stadhuis Gouda bezoeken

Adres: Markt 1, 2801 JG Gouda

[toon in google maps](https://www.google.com/maps/place/Markt+1,+2801+JG+Gouda/@52.012356,4.7103057,15.75z/data=!4m6!3m5!1s0x47c5d4027b4b4355:0x629a32c3ff075bef!8m2!3d52.0117111!4d4.7105586!16s%2Fg%2F11b8v4jjy4?entry=ttu)

Het stadhuis van Gouda is op [Open Monumentendag](https://monumentenstad.nl/) meestal te bezoeken. Je komt dan in de mooie trouwzaal met de trots van de stad: de wandbekleding uit 1642. Ook de burgerzaal, de burgemeesterskamer en de mooie zaal onder de nok van het gebouw zullen indruk maken.

[15e eeuw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/15e-eeuw/) [Gebouw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gebouw/) [Gotisch](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gotisch/) [Gouda](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gouda/) [Rijksmonument](https://erfgoedbekeken.nl/tag/rijksmonument/) [Stadhuis](https://erfgoedbekeken.nl/tag/stadhuis/) [Zuid-Holland](https://erfgoedbekeken.nl/tag/zuid-holland/)[![](https://erfgoedbekeken.nl/wp-content/uploads/2024/04/delft-nieuwekerk-IMG_0539_cr-1038x576.jpg)](https://erfgoedbekeken.nl/nieuwe-kerk-delft/)

# [Nieuwe Kerk, Delft](https://erfgoedbekeken.nl/nieuwe-kerk-delft/)

###### Een trouwe bezoeker van deze site wilde graag meer weten over de Nieuwe Kerk. En het beroemde gebouw mag hier ook niet ontbreken. De op een na hoogste kerk van Nederland torent in de stad overal bovenuit, en wordt dagelijks door talloze toeristen bewonderd.

## Bouw Nieuwe Kerk

In de 14e eeuw besluit het stadsbestuur de Nieuwe Kerk te bouwen. En dat is niet zomaar. Een inwoner van Delft had dertig jaar lang  jaarlijks een visioen over een kerk op deze plek, en laat het bestuur niet met rust totdat die er kwam. Wat je noemt selffulfilling prophecy. De stad had al een kerk (nu bekend als de [Oude Kerk](https://erfgoedbekeken.nl/oude-kerk-delft/)), daarom heet deze de Nieuwe Kerk. In 1381 wordt eerst een houten noodgebouw neergezet en een paar jaar daarna wordt daaromheen een stenen [laatgotische](https://erfgoedbekeken.nl/gotiek/) kruisbasiliek gebouwd. Zoals bij zoveel kerken verloopt de bouw in fasen. De toren is in 1496 is klaar, bestaande uit een vierkant voetstuk, daarboven twee achtkanten en een appelvormige torenspits.

## Rampspoed

Op 3 mei 1536 legt een enorme brand half Delft in de as. In de kerk gaan onder andere het orgel, de klokken en de gebrandschilderde ramen in vlammen op. Een paar jaar later verwoest een woedende menigte de altaren, kerkbanken en biechtplaatsen tijdens de beeldenstorm. En net nadat de rust is wedergekeerd, volgt in 1654 de ontploffing van het kruithuis (zie het artikel over het [Kruithuis](https://erfgoedbekeken.nl/kruithuis-delft/)) waardoor de rest van de glas-in-loodramen verloren gaat. Maar daarmee is het nog niet klaar voor de kerk. In 1872 slaat opnieuw de bliksem in de spits. Zo’n drie jaar later laat de beroemde [Pierre Cuypers](https://erfgoedbekeken.nl/beroemde-architecten-nederland/pierre-cuypers/) er een nieuwe op zetten en die wordt extra hoog, omdat omdat men de Utrechtse Dom wil overtreffen. Maar de [Domtoren](https://erfgoedbekeken.nl/domtoren-utrecht/) wint het met 112 meter toch net van de ruim 108 meter hoge Nieuwe Kerk. O ja, en veel mensen vragen zich af waarom het bovenste deel van de toren pikzwart is. Dit heeft niets met de brand te maken, maar met de soort steen die werd gebruikt; de  Bentheimer zandsteen die door weersinvloeden steeds grijs en zelfs zwart kan worden.

## Praalgraf Willem van Oranje

In 1584 wordt Willem van Oranje begraven in de kerk. Puur toeval, omdat Breda bezet is door de Spanjaarden wordt hij niet in zijn familiegraf maar in zijn woonplaats begraven (door deze geschiedenis worden nu alle Oranjes in Delft begraven). In 1614 begint architect en beeldhouwer [Hendrick de Keyser](https://erfgoedbekeken.nl/beroemde-architecten-nederland/hendrick-de-keyser/) aan een imposant praalgraf voor de prins. Aan de voet zie je de hond van Willem, want zij hadden een bijzondere band; na de dood van zijn baasje weigert de hond nog te eten en sterft drie dagen later. Terwijl De Keyser bezig is met het praalgraf,  mag hij overigens meteen een nieuw [stadhuis van Delft](https://erfgoedbekeken.nl/stadhuis-delft/) ontwerpen, want het middeleeuwse stadhuis brandde even daarvoor af. Als De Keyser een paar jaar later sterft, is het stadhuis al klaar, maar het praalgraf nog niet; zijn zoon Pieter heeft dit voltooid.

![](https://erfgoedbekeken.nl/wp-content/uploads/2020/05/delft_nieuwekerk_gewelven_IMG_1176-1024x768.jpg)![](https://erfgoedbekeken.nl/wp-content/uploads/2018/11/delft_nieuwekerk_praalgraf_IMG_1185-1024x768.jpg)

## Nieuwe Kerk Delft bezoeken

Adres: Markt 80, 2611 GW Delft

[website nieuwe kerk](https://oudeennieuwekerkdelft.nl/)

De kerk is zes dagen per week te bezoeken. Je kunt ook de gigantische toren beklimmen voor een prachtig uitzicht over de stad. Met een ticket kun je ook gelijk de [Oude Kerk](https://erfgoedbekeken.nl/oude-kerk-delft/) bezoeken.

[15e eeuw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/15e-eeuw/) [Delft](https://erfgoedbekeken.nl/tag/delft/) [Gebouw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gebouw/) [Gotisch](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gotisch/) [Kerk](https://erfgoedbekeken.nl/tag/kerk/) [OMD](https://erfgoedbekeken.nl/tag/omd/) [Ook open op OMD Delft](https://erfgoedbekeken.nl/tag/ook-open-op-omd-delft/) [Rijksmonument](https://erfgoedbekeken.nl/tag/rijksmonument/) [Top 100 Nederlandse monumenten](https://erfgoedbekeken.nl/tag/top-100-nederlandse-monumenten/) [Zuid-Holland](https://erfgoedbekeken.nl/tag/zuid-holland/)[![](https://erfgoedbekeken.nl/wp-content/uploads/2024/07/utrecht-domtoren-IMG_2186_cr-1038x576.jpg)](https://erfgoedbekeken.nl/utrecht-domtoren/)

# [Domtoren, Utrecht](https://erfgoedbekeken.nl/utrecht-domtoren/)

**De monumentale Domtoren is sinds 1382 de trots van Utrecht, en de hoogste kerktoren van Nederland. De toren is te bezoeken met een rondleiding. En je kunt ook een uniek kijkje nemen ónder het eeuwenoude Domplein**.

## Bouw Domtoren

De bouw van de Domkerk is in volle gang als de bisschop van Utrecht in 1321 de werkzaamheden abrupt laat stilleggen. Deze kerkelijke en wereldlijke heerser wil namelijk zijn macht tonen en daarom geeft hij opdracht om eerst de imposante kerktoren te bouwen, een duidelijk statussymbool. En zo geschiedde. Jan van Henegouwen, belangrijkste bouwmeester van de gotische Domtoren, ontwerpt een toren die bestaat uit drie lagen. De vierkante onderbouw lijkt verdacht veel op een stadspoort, daarbovenop staat een smaller vierkant deel en als top zie je een achthoekige, open lantaarn. Voor een rijkere uitstraling wordt de bakstenen kern grotendeels bekleed met natuursteen uit België en Duitsland. Later wordt de kerk gebouwd. Maar in 1674 raast een herfststorm over Utrecht waardoor het middenschip instort. Sindsdien staat de toren los van de kerk en zijn de twee gescheiden door het Domplein.

## Hoogste kerktoren van Nederland

In 1382 is de Domtoren de hoogste kerktoren van Nederland. De windvaan, met een afbeelding van Sint-Maarten, bevindt zich op ruim 106 meter hoogte. Maar er is een strijd gaande met de [Nieuwe Kerk Delft](https://erfgoedbekeken.nl/nieuwe-kerk-delft/)…In 1875 bereikt de toren van die kerk een hoogte van zeker 108 meter, geheel te danken aan [Pierre Cuypers](https://erfgoedbekeken.nl/beroemde-architecten-nederland/pierre-cuypers/) die een nieuwe, hoge spits op het gebouw zet nadat de oude door de bliksem was getroffen. Maar diezelfde Cuypers leidt begin 1900 de restauratie van de Domtoren, waarbij die spits wordt voorzien van een nieuw dak. Hierdoor bereikt de Utrechtse toren een hoogte van 112 meter. En daarmee is de Domtoren definitief de hoogste kerktoren van Nederland. Tijdens de restauratie heeft de Domtoren overigens ook een ontvangstgebouw gekregen. Het ontwerp is van G.W. van Heukelom, bekend van de Utrechtse [Inktpot](https://erfgoedbekeken.nl/de-inktpot-utrecht/), ook bepaald geen klein gebouw.

## Domtoren bezoeken

Adres: Domplein 21, 3512 JE Utrecht

[website domtoren](https://www.domtoren.nl/plan-je-bezoek/)

### Rondleiding

De [Domtoren is te bezoeken](https://www.domtoren.nl/nl/bezoekersinfo) met een rondleiding. Samen met een gids beklim je de 465 traptreden van toren, waarbij je onderweg meer hoort over de geschiedenis en de bouw van de Dom. En je kunt ook een kijkje nemen ónder het Domplein. Een gids neemt je dan mee door de ondergrondse gangen en de geschiedenis van 2000 jaar Domplein. Lees meer over [Dom Under](https://www.domunder.nl/nl).

[14e eeuw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/14e-eeuw/) [Beroemd](https://erfgoedbekeken.nl/tag/beroemd/) [Gebouw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gebouw/) [Gebouw met een record](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gebouw-met-een-record/) [Gotisch](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gotisch/) [Kerk](https://erfgoedbekeken.nl/tag/kerk/) [Ook open op OMD Delft](https://erfgoedbekeken.nl/tag/ook-open-op-omd-delft/) [Ook open op OMD Utrecht](https://erfgoedbekeken.nl/tag/ook-open-op-omd-utrecht/) [Rijksmonument](https://erfgoedbekeken.nl/tag/rijksmonument/) [Te bezoeken](https://erfgoedbekeken.nl/tag/te-bezoeken/) [Toer Utrecht](https://erfgoedbekeken.nl/tag/toer-utrecht/) [Top 100 Nederlandse monumenten](https://erfgoedbekeken.nl/tag/top-100-nederlandse-monumenten/) [Utrecht](https://erfgoedbekeken.nl/tag/utrecht/)[![](https://erfgoedbekeken.nl/wp-content/uploads/2024/03/denbosch_stjan-IMG_4252_cr-1038x576.jpg)](https://erfgoedbekeken.nl/den-bosch-sint-janskathedraal/)

# [Sint-Janskathedraal, Den Bosch](https://erfgoedbekeken.nl/den-bosch-sint-janskathedraal/)

**De imposante gotische kathedraal in Den Bosch valt op door haar omvang en rijke versieringen, maar vooral haar unieke beelden. Op de luchtbogen van de Sint-Janskathedraal huist namelijk een bonte stoet aan figuren.**

## De Sint-Jan in Brabantse gotiek

Al in 1220 begint de bouw van een romaans kerkje, toegewijd aan (je raadt het al) Sint-Jan. De kerk is in 1340 nog maar net klaar of de de Bosschenaren vinden het al tijd voor een nieuw exemplaar in de stijl van die tijd, de gotiek. Zo rond 1370 wordt gestart met deze gotische kerk die als het ware over haar voorganger wordt heen gebouwd. Dit verklaart meteen waarom het onderste deel van de toren er zo anders uitziet, die lijkt nieuwer dan de rest maar is dus nog Romaans.

Volgens de legende vindt een bouwjongen tijdens de bouw een oud Mariabeeld, vrij lelijk ook nog. Hij wil het gebruiken als brandhout, maar zijn bouwmeester houdt hem tegen. Als zich vervolgens rond het beeld enkele mirakelen voltrekken, krijgt de Zoete Lieve Vrouw een kapel én groeit Den Bosch uit tot bedevaartsoord. Dankzij haar krijgt de Sint-Jan zelfs de eretitel ‘basiliek’ van de paus.

## Luchtboogfiguren

Maar het echte hoogtepunt van de kerk bevindt zich buiten, op de luchtbogen. Daar huizen 96 (!) beelden van muzikanten, dieren en monsters. De originele uit de middeleeuwen zijn verloren gegaan, maar bij een restauratie in de 19e eeuw zijn er reconstructies op de kerk gezet. En bij elke restauratie komen er weer nieuwe figuren bij. Wist je bijvoorbeeld dat er een [engel tussen staat met een mobieltje in haar hand](https://erfgoedbekeken.nl/den-bosch-sint-janskathedraal-bellende-engel/)? Het is overigens niet duidelijk of de wezens oorspronkelijk puur decoratief bedoeld waren of dat er een diepere betekenis achter zit. Feit is wel dat geen enkele andere kerk in Nederland zo’n bijzondere bevolking op haar dak heeft. De schepsels doen een beetje denken aan Jeroen Bosch, maar de vraag is of de kerk geïnspireerd werd door de kunstschilder of andersom…

![](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%22http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%22%20width%3D%22400%22%20height%3D%22300%22%20viewBox%3D%220%200%20400%20300%22%3E%3C%2Fsvg%3E)

![](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%22http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%22%20width%3D%22225%22%20height%3D%22300%22%20viewBox%3D%220%200%20225%20300%22%3E%3C%2Fsvg%3E)

## Sint-Janskathedraal bezoeken

Adres: Torenstraat 16, 5211 KK ‘s-Hertogenbosch

[website sint-jan](https://www.sint-jan.nl/sint-jan-den-bosch-bezoeken)

Je kunt een [rondleiding volgen door de Sint-Jan](https://dagjedenbosch.com/activiteiten/bezoek-de-sint-janskathedraal/). De gidsen laten je alle details zien en vertellen boeiende verhalen over de geschiedenis van de kathedraal.

[14e eeuw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/14e-eeuw/) [Den Bosch](https://erfgoedbekeken.nl/tag/den-bosch/) [Gebouw](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gebouw/) [Gotisch](https://erfgoedbekeken.nl/tag/gotisch/) [Kerk](https://erfgoedbekeken.nl/tag/kerk/) [Noord-Brabant](https://erfgoedbekeken.nl/tag/noord-brabant/) [Toer Noord-Brabant](https://erfgoedbekeken.nl/tag/toer-noord-brabant/)

[Ondersteund door WordPress](https://wordpress.org/)