Jean-Paul Sartre - Wikipedia
Een van Sartres belangrijkste thema's was de existentiële vrijheid in een wereld zonder hogere macht die zin of betekenis geeft aan het leven. Die moet de ...
München
In 1972 reageerde hij op de gijzelingsactie door de Palestijnse beweging Zwarte September "Zwarte September (organisatie)") van de Israëlische olympische ploeg in het Olympisch Stadion "Olympisch Stadion (München)") in <anchor>München</anchor>. Hij billijkte de actie door te zeggen dat de Palestijnen, aan wie het recht op soevereiniteit door de Israëlische regering "krankzinnig en doelbewust wordt onthouden", "arm" als ze zijn, "in staat van oorlog zijn" met die regering en "alleen het verschrikkelijke wapen van het terrorisme hebben" om hun recht te halen.[8]
München - Wikipedia
München - Wikipedia[Naar inhoud springen](#bodyContent)

Hoofdmenu

Hoofdmenu

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Navigatie


- [Hoofdpagina](/wiki/Hoofdpagina "Naar de hoofdpagina gaan [z]")
- [Vind een artikel](/wiki/Portaal:Navigatie)
- [Vandaag](/wiki/12_september)
- [Etalage](/wiki/Wikipedia:Etalage)
- [Categorieën](/wiki/Categorie:Alles)
- [Recente wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingen "Een lijst met recente wijzigingen in deze wiki. [r]")
- [Nieuwe artikelen](/wiki/Speciaal:NieuwePaginas)
- [Willekeurige pagina](/wiki/Speciaal:Willekeurig "Een willekeurige pagina bekijken [x]")

Informatie


- [Gebruikersportaal](/wiki/Portaal:Gebruikersportaal "Informatie over het project: wat u kunt doen, waar u dingen kunt vinden")
- [Snelcursus](/wiki/Wikipedia:Snelcursus)
- [Hulp en contact](/wiki/Portaal:Hulp_en_beheer "Hulpinformatie over deze wiki")
- [Doneren](/wiki/Wikipedia:Donatie "Ondersteun ons financieel")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![de vrije encyclopedie](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-nl.svg)](/wiki/Hoofdpagina)

[Zoeken](/wiki/Speciaal:Zoeken "Doorzoek Wikipedia [f]")

Zoeken

Uiterlijk

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=M%C3%BCnchen "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=M%C3%BCnchen "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Persoonlijke hulpmiddelen

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=M%C3%BCnchen "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=M%C3%BCnchen "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Pagina's voor uitgelogde redacteuren [meer lezen](/wiki/Help:Inleiding)

- [Bijdragen](/wiki/Speciaal:MijnBijdragen "Bijdragen IP-adres [y]")
- [Overleg](/wiki/Speciaal:MijnOverleg "Overlegpagina van de anonieme gebruiker van dit IP-adres [n]")

## Inhoud

naar zijbalk verplaatsenverbergen

- Top

- [1Geschiedenis](#Geschiedenis)
- [2Geografie](#Geografie)Geografie-subkopje inklappen  - [2.1Klimaat](#Klimaat)
  - [2.2Stadsdelen](#Stadsdelen)
- [3Economie](#Economie)
- [4Cultuur](#Cultuur)Cultuur-subkopje inklappen  - [4.1Bezienswaardigheden](#Bezienswaardigheden)    - [4.1.1Kerken](#Kerken)
    - [4.1.2Overige monumenten](#Overige_monumenten)
    - [4.1.3Musea](#Musea)
  - [4.2Alternatieve cultuur](#Alternatieve_cultuur)
  - [4.3Evenementen](#Evenementen)
  - [4.4Gastronomie](#Gastronomie)
  - [4.5Sport](#Sport)
- [5Media](#Media)
- [6Transport](#Transport)
- [7Stedenbanden](#Stedenbanden)
- [8Geboren in München](#Geboren_in_München)
- [9Galerij](#Galerij)
- [10Externe link](#Externe_link)

Inhoudsopgave omschakelen

# München

189 talen

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Afrikaans")
- [Alemannisch](https://als.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Zwitserduits")
- [አማርኛ](https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%99%E1%8A%92%E1%8A%AD "ሙኒክ – Amhaars")
- [Aragonés](https://an.wikipedia.org/wiki/M%C3%BAnich "Múnich – Aragonees")
- [Ænglisc](https://ang.wikipedia.org/wiki/Mynecen "Mynecen – Oudengels")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%AE "ميونخ – Arabisch")
- [مصرى](https://arz.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8A%D9%88%D9%86%D9%8A%D8%AE "ميونيخ – Egyptisch Arabisch")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Asturisch")
- [Aymar aru](https://ay.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Aymara")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnxen "Münxen – Azerbeidzjaans")
- [تۆرکجه](https://azb.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%AE "مونیخ – South Azerbaijani")
- [Башҡортса](https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Basjkiers")
- [Basa Bali](https://ban.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Balinees")
- [Boarisch](https://bar.wikipedia.org/wiki/Minga "Minga – Beiers")
- [Žemaitėška](https://bat-smg.wikipedia.org/wiki/Mionchens "Mionchens – Samogitisch")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Belarussisch")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D1%8D%D0%BD "Мюнхэн – Belarusian (Taraškievica orthography)")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Bulgaars")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%89%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%96 "মিউনিখ – Bengaals")
- [Brezhoneg](https://br.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Bretons")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Bosnisch")
- [Буряад](https://bxr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Russia Buriat")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/M%C3%BAnic "Múnic – Catalaans")
- [閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄](https://cdo.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Mindong")
- [Нохчийн](https://ce.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%8C%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Муьнхен – Tsjetsjeens")
- [Cebuano](https://ceb.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen_(munisipyo_sa_Alemanya) "München (munisipyo sa Alemanya) – Cebuano")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%85%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B4%D9%86 "میونشن – Soranî")
- [Corsu](https://co.wikipedia.org/wiki/Monacu_di_Baviera "Monacu di Baviera – Corsicaans")
- [Qırımtatarca](https://crh.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnhen "Münhen – Krim-Tataars")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Mnichov "Mnichov – Tsjechisch")
- [Kaszëbsczi](https://csb.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Kasjoebisch")
- [Чӑвашла](https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Tsjoevasjisch")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Welsh")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Deens")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Duits")
- [Zazaki](https://diq.wikipedia.org/wiki/Munix "Munix – Zazaki")
- [Dolnoserbski](https://dsb.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Nedersorbisch")
- [डोटेली](https://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%96 "म्युनिख – Doteli")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CF%8C%CE%BD%CE%B1%CF%87%CE%BF "Μόναχο – Grieks")
- [Emiliàn e rumagnòl](https://eml.wikipedia.org/wiki/M%C3%B2nag_%27d_Bav%C3%A9ra "Mònag 'd Bavéra – Emiliano-Romagnolo")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Engels")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Munkeno "Munkeno – Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/M%C3%BAnich "Múnich – Spaans")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Estisch")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Baskisch")
- [Estremeñu](https://ext.wikipedia.org/wiki/M%C3%BAnich "Múnich – Extremeens")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%AE "مونیخ – Perzisch")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Fins")
- [Na Vosa Vakaviti](https://fj.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Fijisch")
- [Føroyskt](https://fo.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Faeröers")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Frans")
- [Nordfriisk](https://frr.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Noord-Fries")
- [Frysk](https://fy.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Fries")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Iers")
- [Gàidhlig](https://gd.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Schots-Gaelisch")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/M%C3%BAnic "Múnic – Galicisch")
- [Avañe'ẽ](https://gn.wikipedia.org/wiki/M%C3%BAnichi "Múnichi – Guaraní")
- [𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺](https://got.wikipedia.org/wiki/%F0%90%8C%BC%F0%90%8C%BF%F0%90%8C%BD%F0%90%8C%B9%F0%90%8C%B7%F0%90%8C%B4%F0%90%8C%B9%F0%90%8C%BD "𐌼𐌿𐌽𐌹𐌷𐌴𐌹𐌽 – Gothisch")
- [Gaelg](https://gv.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Manx")
- [Hausa](https://ha.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Hausa")
- [客家語 / Hak-kâ-ngî](https://hak.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Hakka")
- [Hawaiʻi](https://haw.wikipedia.org/wiki/Munike "Munike – Hawaïaans")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%9E%D7%99%D7%A0%D7%9B%D7%9F "מינכן – Hebreeuws")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%96 "म्यूनिख – Hindi")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Kroatisch")
- [Hornjoserbsce](https://hsb.wikipedia.org/wiki/Mnichow "Mnichow – Oppersorbisch")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Hongaars")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%84%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%AD%D5%A5%D5%B6 "Մյունխեն – Armeens")
- [Արեւմտահայերէն](https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D5%84%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%AB%D5%AD "Միւնիխ – Western Armenian")
- [Interlingua](https://ia.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Interlingua")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Indonesisch")
- [Interlingue](https://ie.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Interlingue")
- [Ilokano](https://ilo.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Iloko")
- [Ido](https://io.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Ido")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – IJslands")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Monaco_di_Baviera "Monaco di Baviera – Italiaans")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%9F%E3%83%A5%E3%83%B3%E3%83%98%E3%83%B3 "ミュンヘン – Japans")
- [Jawa](https://jv.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Javaans")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9C%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%98 "მიუნხენი – Georgisch")
- [Qaraqalpaqsha](https://kaa.wikipedia.org/wiki/Myunxen "Myunxen – Karakalpaks")
- [Taqbaylit](https://kab.wikipedia.org/wiki/Myunix "Myunix – Kabylisch")
- [Kongo](https://kg.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Kongo")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Kazachs")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%82%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%8D "ಮ್ಯೂನಿಕ್ – Kannada")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EB%AE%8C%ED%97%A8 "뮌헨 – Koreaans")
- [Ripoarisch](https://ksh.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Kölsch")
- [Kurdî](https://ku.wikipedia.org/wiki/Mun%C3%AEh "Munîh – Koerdisch")
- [Kernowek](https://kw.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Cornish")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D2%AF%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мүнхен – Kirgizisch")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Monacum "Monacum – Latijn")
- [Lëtzebuergesch](https://lb.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Luxemburgs")
- [Лезги](https://lez.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Lezgisch")
- [Lingua Franca Nova](https://lfn.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Lingua Franca Nova")
- [Limburgs](https://li.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Limburgs")
- [Ligure](https://lij.wikipedia.org/wiki/Monego_de_Bav%C3%AAa "Monego de Bavêa – Ligurisch")
- [Ladin](https://lld.wikipedia.org/wiki/Minca "Minca – Ladin")
- [Lombard](https://lmo.wikipedia.org/wiki/Monegh_de_Baviera "Monegh de Baviera – Lombardisch")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Miunchenas "Miunchenas – Litouws")
- [Latgaļu](https://ltg.wikipedia.org/wiki/Minhene "Minhene – Letgaals")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Minhene "Minhene – Lets")
- [Мокшень](https://mdf.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D1%8D%D0%BD "Мюнхэн – Moksja")
- [Malagasy](https://mg.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Malagassisch")
- [Олык марий](https://mhr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Eastern Mari")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Минхен – Macedonisch")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%82%E0%B4%A3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D "മ്യൂണിക്ക് – Malayalam")
- [Монгол](https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Mongools")
- [ꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟ](https://mni.wikipedia.org/wiki/%EA%AF%83%EA%AF%A8%EA%AF%85%EA%AF%A4%EA%AF%9B "ꯃꯨꯅꯤꯛ – Meitei")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%A8 "म्युन्शेन – Marathi")
- [Кырык мары](https://mrj.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D3%B1%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мӱнхен – West-Mari")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Maleis")
- [Malti](https://mt.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Maltees")
- [မြန်မာဘာသာ](https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7 "မြူးနစ်ချ်မြို့ – Birmaans")
- [Эрзянь](https://myv.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%88 "Мюнхен ош – Erzja")
- [مازِرونی](https://mzn.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%AE "مونیخ – Mazanderani")
- [Napulitano](https://nap.wikipedia.org/wiki/Monaco_%27e_Baviera "Monaco 'e Baviera – Napolitaans")
- [Plattdüütsch](https://nds.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Nedersaksisch")
- [Nedersaksies](https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Nederduits")
- [नेपाली](https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%96 "म्युनिख – Nepalees")
- [नेपाल भाषा](https://new.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%96 "म्युनिख – Newari")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Noors - Nynorsk")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Noors - Bokmål")
- [Novial](https://nov.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Novial")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Munic "Munic – Occitaans")
- [Ирон](https://os.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Ossetisch")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%8A%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%96%E0%A8%BC "ਮਿਊਨਿਖ਼ – Punjabi")
- [Kapampangan](https://pam.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Pampanga")
- [Papiamentu](https://pap.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Papiaments")
- [Picard](https://pcd.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Picardisch")
- [Deitsch](https://pdc.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Pennsylvania-Duits")
- [Pälzisch](https://pfl.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Paltsisch")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Monachium "Monachium – Pools")
- [Piemontèis](https://pms.wikipedia.org/wiki/M%C3%B9nich "Mùnich – Piëmontees")
- [پنجابی](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%85%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AE "میونخ – Western Punjabi")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Munique "Munique – Portugees")
- [Runa Simi](https://qu.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Quechua")
- [Rumantsch](https://rm.wikipedia.org/wiki/Minca "Minca – Reto-Romaans")
- [Romani čhib](https://rmy.wikipedia.org/wiki/Menix "Menix – Vlax Romani")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Roemeens")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Russisch")
- [Русиньскый](https://rue.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BD%D0%B8%D1%85%D1%96%D0%B2 "Мнихів – Roetheens")
- [Саха тыла](https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D2%AF%D0%BD%D1%85%D1%8D%D0%BD "Мүнхэн – Jakoets")
- [Sardu](https://sc.wikipedia.org/wiki/M%C3%B2nacu_de_Baviera "Mònacu de Baviera – Sardijns")
- [Sicilianu](https://scn.wikipedia.org/wiki/M%C3%B2nacu_di_Baviera "Mònacu di Baviera – Siciliaans")
- [Scots](https://sco.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Schots")
- [سنڌي](https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%AE "ميونخ – Sindhi")
- [Davvisámegiella](https://se.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Noord-Samisch")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Servo-Kroatisch")
- [Taclḥit](https://shi.wikipedia.org/wiki/Myunix "Myunix – Tashelhiyt")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Simple English")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Mn%C3%ADchov "Mníchov – Slowaaks")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Sloveens")
- [Soomaaliga](https://so.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Somalisch")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Mynihu "Mynihu – Albanees")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Минхен – Servisch")
- [Seeltersk](https://stq.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Saterfries")
- [Sunda](https://su.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Soendanees")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Zweeds")
- [Kiswahili](https://sw.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Swahili")
- [Ślůnski](https://szl.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Silezisch")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%AE%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AF%82%E0%AE%A9%E0%AE%BF%E0%AE%95%E0%AF%8D "மியூனிக் – Tamil")
- [Tetun](https://tet.wikipedia.org/wiki/Munike "Munike – Tetun")
- [Тоҷикӣ](https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Tadzjieks")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A1%E0%B8%B4%E0%B8%A7%E0%B8%99%E0%B8%B4%E0%B8%81 "มิวนิก – Thai")
- [Türkmençe](https://tk.wikipedia.org/wiki/M%C3%BDunhen "Mýunhen – Turkmeens")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Tagalog")
- [Tolışi](https://tly.wikipedia.org/wiki/Munhen "Munhen – Talysh")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnih "Münih – Turks")
- [Татарча / tatarça](https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D2%AF%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мүнхен – Tataars")
- [ChiTumbuka](https://tum.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Toemboeka")
- [Twi](https://tw.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Twi")
- [Удмурт](https://udm.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Oedmoerts")
- [ئۇيغۇرچە / Uyghurche](https://ug.wikipedia.org/wiki/Myunx%C3%A9n "Myunxén – Oeigoers")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD "Мюнхен – Oekraïens")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%85%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AE "میونخ – Urdu")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Oezbeeks")
- [Vèneto](https://vec.wikipedia.org/wiki/Monaco_de_Baviera "Monaco de Baviera – Venetiaans")
- [Vepsän kel’](https://vep.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnhen "Münhen – Wepsisch")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Vietnamees")
- [West-Vlams](https://vls.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – West-Vlaams")
- [Volapük](https://vo.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Volapük")
- [Winaray](https://war.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Waray")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E6%85%95%E5%B0%BC%E9%BB%91 "慕尼黑 – Wuyu")
- [მარგალური](https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9C%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%98 "მიუნხენი – Mingreels")
- [ייִדיש](https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%9E%D7%99%D7%A0%D7%9B%D7%A2%D7%9F "מינכען – Jiddisch")
- [Yorùbá](https://yo.wikipedia.org/wiki/Munich "Munich – Yoruba")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%85%95%E5%B0%BC%E9%BB%91 "慕尼黑 – Chinees")
- [文言](https://zh-classical.wikipedia.org/wiki/%E6%85%95%E5%B0%BC%E9%BB%91 "慕尼黑 – Klassiek Chinees")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "München – Minnanyu")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E6%85%95%E5%B0%BC%E9%BB%91 "慕尼黑 – Kantonees")

[Koppelingen bewerken](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q1726#sitelinks-wikipedia "Taalkoppelingen bewerken")

- [Artikel](/wiki/M%C3%BCnchen "Inhoudspagina bekijken [c]")
- [Overleg](/wiki/Overleg:M%C3%BCnchen "Overleg over deze pagina [t]")

Nederlands

- [Lezen](/wiki/M%C3%BCnchen)
- [Bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=history "Eerdere versies van deze pagina [h]")

Hulpmiddelen

Hulpmiddelen

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Handelingen


- [Lezen](/wiki/M%C3%BCnchen)
- [Bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=history)

Algemeen


- [Links naar deze pagina](/wiki/Speciaal:VerwijzingenNaarHier/M%C3%BCnchen "Lijst met alle pagina's die naar deze pagina verwijzen [j]")
- [Gerelateerde wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingenGelinkt/M%C3%BCnchen "Recente wijzigingen in pagina's waar deze pagina naar verwijst [k]")
- [Bestand uploaden](//commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard?uselang=nl "Bestanden uploaden [u]")
- [Speciale pagina's](/wiki/Speciaal:SpecialePaginas "Lijst met alle speciale pagina's [q]")
- [Permanente koppeling](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&oldid=68088171 "Permanente koppeling naar deze versie van deze pagina")
- [Paginagegevens](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=info "Meer informatie over deze pagina")
- [Deze pagina citeren](/w/index.php?title=Speciaal:Citeren&page=M%C3%BCnchen&id=68088171&wpFormIdentifier=titleform "Informatie over hoe u deze pagina kunt citeren")
- [Verkorte URL verkrijgen](/w/index.php?title=Speciaal:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FM%25C3%25BCnchen)
- [QR-code downloaden](/w/index.php?title=Speciaal:QrCode&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FM%25C3%25BCnchen)
- [Wikidata-item](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q1726 "Koppeling naar item in verbonden gegevensrepository [g]")

Afdrukken/exporteren


- [Boek aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:Boek&bookcmd=book_creator&referer=M%C3%BCnchen)
- [Downloaden als PDF](/w/index.php?title=Speciaal:DownloadAsPdf&page=M%C3%BCnchen&action=show-download-screen)
- [Afdrukversie](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&printable=yes "Printvriendelijke versie van deze pagina [p]")

In andere projecten


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/M%C3%BCnchen)
- [Wikinieuws](https://nl.wikinews.org/wiki/Categorie:M%C3%BCnchen)
- [Wikivoyage](https://nl.wikivoyage.org/wiki/M%C3%BCnchen)

Uiterlijk

naar zijbalk verplaatsenverbergen

![Coördinaten](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Internet-web-browser.svg/23px-Internet-web-browser.svg.png)[48° 8′ NB, 11° 34′ OL](https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=48_08_0_N_11_34_0_E_type:adm2nd_scale:50000_region:DE&pagename=M%C3%BCnchen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)_Voor het gelijknamige Landkreis, zie [Landkreis München](/wiki/Landkreis_M%C3%BCnchen "Landkreis München")._

**München**[Kreisfreie Stadt](/wiki/Kreisfreie_Stadt "Kreisfreie Stadt") in [Duitsland](/wiki/Duitsland_(hoofdbetekenis) "Duitsland (hoofdbetekenis)")[![Vlag van Duitsland](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Flag_of_Germany.svg/20px-Flag_of_Germany.svg.png)](/wiki/Bestand:Flag_of_Germany.svg "Vlag van Duitsland")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Stadtbild_M%C3%BCnchen.jpg/266px-Stadtbild_M%C3%BCnchen.jpg)](/wiki/Bestand:Stadtbild_M%C3%BCnchen.jpg)De _[Frauenkirche](/wiki/Frauenkirche_(M%C3%BCnchen) "Frauenkirche (München)")_ en het "Neues Rathaus"

[![Vlag van München](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Flag_of_Munich_%28striped%29.svg/110px-Flag_of_Munich_%28striped%29.svg.png)](/wiki/Bestand:Flag_of_Munich_(striped).svg "Vlag van München")

[![Wapen van München](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/DEU_M%C3%BCnchen_COA.svg/85px-DEU_M%C3%BCnchen_COA.svg.png)](/wiki/Bestand:DEU_M%C3%BCnchen_COA.svg "Wapen van München")

[![München (Beieren)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Bavaria_location_map_G.svg/266px-Bavaria_location_map_G.svg.png)](/wiki/Bestand:Bavaria_location_map_G.svg "München (Beieren)")

![München](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Red_pog.svg/8px-Red_pog.svg.png)

Situering
[Deelstaat](/wiki/Deelstaten_van_Duitsland "Deelstaten van Duitsland")[![Vlag van de Duitse deelstaat Beieren](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Flag_of_Bavaria_%28lozengy%29.svg/20px-Flag_of_Bavaria_%28lozengy%29.svg.png)](/wiki/Bestand:Flag_of_Bavaria_(lozengy).svg "Vlag van de Duitse deelstaat Beieren")[Beieren](/wiki/Beieren "Beieren")[Regierungsbezirk](/wiki/Regierungsbezirk "Regierungsbezirk")[Opper-Beieren](/wiki/Regierungsbezirk_Opper-Beieren "Regierungsbezirk Opper-Beieren")[Coördinaten](/wiki/Geografische_co%C3%B6rdinaten "Geografische coördinaten")[48° 8′ NB, 11° 34′ OL](https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=48_008_023_N_11_034_028_E_type:city_scale:25000_region:DE&pagename=M%C3%BCnchen)Algemeen
[Oppervlakte](/wiki/Oppervlakte "Oppervlakte")310,70 km²
[Inwoners](/wiki/Bevolking "Bevolking")

(31-12-2020[\[1\]](#cite_note-inw_statistiek-1))1.488.202

(4.790 inw./km²)
[Hoogte](/wiki/Hoogte "Hoogte")519 m
[Burgemeester](/wiki/Burgemeester "Burgemeester")Dieter Reiter ( [SPD](/wiki/Sozialdemokratische_Partei_Deutschlands "Sozialdemokratische Partei Deutschlands"))
Overig
[Postcodes](/wiki/Postcodes_in_Duitsland "Postcodes in Duitsland")80331–81929, 85540
[Netnummer](/wiki/Netnummer "Netnummer")089
[Kenteken](/wiki/Duits_kenteken "Duits kenteken")M, MUC
[Kreisfreie Stadt](/wiki/Kreisfreie_Stadt "Kreisfreie Stadt")25 districten
[Gemeentenr.](/wiki/Gemeentenummer "Gemeentenummer")09 1 62 000
Website
[stadt.muenchen.de](https://stadt.muenchen.de/rathaus.html)Locatie van München
[![Kaart van München](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Bavaria_M_%28town%29.svg/266px-Bavaria_M_%28town%29.svg.png)](/wiki/Bestand:Bavaria_M_(town).svg)Foto's
[![Hofgarten](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/M%C3%BCnchen_Hofgartentempel.jpg/266px-M%C3%BCnchen_Hofgartentempel.jpg)](/wiki/Bestand:M%C3%BCnchen_Hofgartentempel.jpg "Hofgarten")_Hofgarten_[![Poort bij het Karlsplatz](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/M%C3%BCnchen%2C_poort_bij_Karlsplatz_positie2_2012-08-05_09.56.jpg/266px-M%C3%BCnchen%2C_poort_bij_Karlsplatz_positie2_2012-08-05_09.56.jpg)](/wiki/Bestand:M%C3%BCnchen,_poort_bij_Karlsplatz_positie2_2012-08-05_09.56.jpg "Poort bij het Karlsplatz")Poort bij het _Karlsplatz_**Portaal**[![Portaalicoon](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Portal.svg/22px-Portal.svg.png)](/wiki/Bestand:Portal.svg "Portaalicoon")**[Duitsland](/wiki/Portaal:Duitsland "Portaal:Duitsland")**

**München** (\[ˈmʏnçən\][?](/wiki/Internationaal_Fonetisch_Alfabet "Internationaal Fonetisch Alfabet"); [Beiers](/wiki/Beiers "Beiers"): _Minga_) is de hoofdstad en grootste stad van de [Duitse](/wiki/Duitsland "Duitsland") deelstaat [Beieren](/wiki/Beieren "Beieren") en met 1.488.202 inwoners (31 december 2020)[\[1\]](#cite_note-inw_statistiek-1) de [op twee na grootste stad van Duitsland](/wiki/Lijst_van_grootste_steden_in_Duitsland "Lijst van grootste steden in Duitsland"). München is een [kreisfreie Stadt](/wiki/Kreisfreie_Stadt "Kreisfreie Stadt") en behoort tot de belangrijkste economische en culturele centra in de Bondsrepubliek.

## Geschiedenis

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=1 "Bewerk dit kopje: Geschiedenis") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=1 "De broncode bewerken van de sectie: Geschiedenis")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/M%C3%BCnchen_A_Rathaus.jpg/260px-M%C3%BCnchen_A_Rathaus.jpg)](/wiki/Bestand:M%C3%BCnchen_A_Rathaus.jpg) Ansichtkaart van München aan het eind van de 19e eeuw

De stad werd in 1158 gesticht door hertog [Hendrik de Leeuw](/wiki/Hendrik_de_Leeuw "Hendrik de Leeuw"), als handelspost nabij een klooster (Münichen). In 1253 resideerden de Beierse hertogen hier.

In de periode na de [Eerste Wereldoorlog](/wiki/Eerste_Wereldoorlog "Eerste Wereldoorlog") werd de stad het toneel van politieke onrust. In de strijd tussen links en rechts was even sprake van een socialistische, zogenoemde radenrepubliek, maar uiteindelijk werd München de plaats waar de [NSDAP](/wiki/Nationaalsocialistische_Duitse_Arbeiderspartij "Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij") van Adolf Hitler ontstond en groot werd. [Adolf Hitler](/wiki/Adolf_Hitler "Adolf Hitler") hield regelmatig toespraken in de bierkelders van de stad. In 1923 vond onder zijn leiding een ' [putsch](/wiki/Staatsgreep "Staatsgreep")' plaats, bekend als " [Bierkellerputsch](/wiki/Bierkellerputsch "Bierkellerputsch")". Deze poging tot machtsovername strandde nabij de [Odeonsplatz.](/wiki/Odeonsplatz_(M%C3%BCnchen) "Odeonsplatz (München)") De plek wordt gemarkeerd door een bronzen gedenkteken, waarop de namen van vier gesneuvelde Beierse politiemensen staan gegraveerd. In de naziperiode werden op dezelfde plek juist de zestien gesneuvelde putschisten geëerd met een gedenkteken.

Op 6 juni [1931](/wiki/1931 "1931") werd het grote museum _Münchner Glaspalast_ door een brand volledig verwoest. Hierbij gingen 3.000 kunstvoorwerpen, waaronder schilderijen van beroemde 19e-eeuwse en vroeg-20e-eeuwse meesters, onder wie [Caspar David Friedrich](/wiki/Caspar_David_Friedrich "Caspar David Friedrich"), verloren; duizend andere werken werden beschadigd.

Voor en tijdens de [Tweede Wereldoorlog](/wiki/Tweede_Wereldoorlog "Tweede Wereldoorlog") vestigde de NSDAP hier zijn hoofdkwartier. In München bevinden zich nog verschillende bekende 'nazigebouwen', zoals de zogenaamde _[Führerbau](/wiki/Hogeschool_voor_Muziek_en_Theater_M%C3%BCnchen "Hogeschool voor Muziek en Theater München")_ op de Königsplatz en het voormalige _[Haus der Deutschen Kunst](/wiki/Haus_der_Kunst "Haus der Kunst")_, dat het _Glaspalast_ moest vervangen, aan de Prinzregentenstrasse.

In 1938 vond in München de beruchte [Conferentie van München](/wiki/Verdrag_van_M%C3%BCnchen "Verdrag van München") plaats, waarbij door [nazi-Duitsland](/wiki/Nazi-Duitsland "Nazi-Duitsland"), [Italië](/wiki/Itali%C3%AB "Italië"), het [Verenigd Koninkrijk](/wiki/Verenigd_Koninkrijk "Verenigd Koninkrijk") en [Frankrijk](/wiki/Frankrijk "Frankrijk") buiten aanwezigheid van [Tsjecho-Slowakije](/wiki/Tsjecho-Slowakije "Tsjecho-Slowakije") werd bepaald dat het Tsjechische [Sudetenland](/wiki/Sudetenland "Sudetenland") aan Duitsland werd toegewezen.

Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog was de stad voor een groot deel platgebombardeerd. Bij de wederopbouw na de oorlog werd besloten het [historische centrum](/wiki/Altstadt_(M%C3%BCnchen) "Altstadt (München)") in oude luister te herstellen.

In 1972 vonden in München de [zeventiende Olympische Spelen](/wiki/Olympische_Zomerspelen_1972 "Olympische Zomerspelen 1972") plaats, die werden overschaduwd door een [Palestijnse terreuraanslag](/wiki/Bloedbad_van_M%C3%BCnchen "Bloedbad van München") op de Israëlische sportploeg.

## Geografie

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=2 "Bewerk dit kopje: Geografie") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=2 "De broncode bewerken van de sectie: Geografie")\]

### Klimaat

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=3 "Bewerk dit kopje: Klimaat") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=3 "De broncode bewerken van de sectie: Klimaat")\]

Weergemiddelden voor München (1991-2020)
Maand
jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec
Jaar
Hoogste maximum (°C)
18,9
21,4
24,0
32,2
31,8
35,2
37,5
37,0
31,8
28,2
24,2
21,7
**37,5**Gemiddeld maximum (°C)
4,0
5,6
10,1
15,2
19,4
22,9
24,9
24,7
19,6
14,5
8,2
4,8
**14,5**Gemiddelde temperatuur (°C)
0,9
1,9
5,7
10,2
14,3
17,8
19,6
19,4
14,7
10,1
4,9
1,8
**10,1**Gemiddeld minimum (°C)
−1,8
−1,4
1,7
5,3
9,3
12,9
14,7
14,5
10,4
6,5
2,1
−0,8
**6,1**Laagste minimum (°C)
−22,2
−25,4
−16,0
−6,0
−2,3
1,0
6,5
4,8
0,6
−4,5
−11,0
−20,7
**−25,4**[Neerslag](/wiki/Neerslag_(atmosfeer) "Neerslag (atmosfeer)") (mm)
52,0
46,0
61,0
56,0
107,0
121,0
119,0
116,0
78,0
67,0
58,0
59,0
940,0
_Bron: [Wetter und Klima München - wetterlabs.de](https://wetterlabs.de/klima/münchen/)_

### Stadsdelen

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=4 "Bewerk dit kopje: Stadsdelen") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=4 "De broncode bewerken van de sectie: Stadsdelen")\]

München bestaat sinds 1992 uit 25 [stadsdelen](/wiki/Ortsteil "Ortsteil") ( _Stadtbezirke_):

01. [Altstadt-Lehel](/wiki/Altstadt-Lehel "Altstadt-Lehel")
02. [Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt](/wiki/Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt "Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt")
03. [Maxvorstadt](/wiki/Maxvorstadt "Maxvorstadt")
04. [Schwabing-West](/wiki/Schwabing-Freimann "Schwabing-Freimann")
05. [Au-Haidhausen](/wiki/Au-Haidhausen "Au-Haidhausen")
06. [Sendling](/wiki/Sendling "Sendling")
07. [Sendling-Westpark](/wiki/Sendling-Westpark "Sendling-Westpark")
08. [Schwanthalerhöhe](/wiki/Schwanthalerh%C3%B6he_(wijk) "Schwanthalerhöhe (wijk)")
09. [Neuhausen-Nymphenburg](/wiki/Neuhausen-Nymphenburg "Neuhausen-Nymphenburg")
10. [Moosach](/wiki/Moosach_(M%C3%BCnchen) "Moosach (München)")
11. [Milbertshofen-Am Hart](/wiki/Milbertshofen-Am_Hart "Milbertshofen-Am Hart")
12. [Schwabing-Freimann](/wiki/Schwabing-Freimann "Schwabing-Freimann")
13. [Bogenhausen](/wiki/Bogenhausen "Bogenhausen")

[![De stadsdelen van München](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Munich_Subdivisions.svg/360px-Munich_Subdivisions.svg.png)](/wiki/Bestand:Munich_Subdivisions.svg "De stadsdelen van München")

02. [Berg am Laim](/wiki/Berg_am_Laim "Berg am Laim")
03. [Trudering-Riem](/wiki/Trudering-Riem "Trudering-Riem")
04. [Ramersdorf-Perlach](/wiki/Ramersdorf-Perlach "Ramersdorf-Perlach")
05. [Obergiesing](/wiki/Obergiesing-Fasangarten "Obergiesing-Fasangarten")
06. [Untergiesing-Harlaching](/wiki/Untergiesing-Harlaching "Untergiesing-Harlaching")
07. [Thalkirchen-Obersendling-\
    \
    Forstenried-Fürstenried-Solln](/wiki/Thalkirchen-Obersendling-Forstenried-F%C3%BCrstenried-Solln "Thalkirchen-Obersendling-Forstenried-Fürstenried-Solln")
08. [Hadern](/wiki/Hadern "Hadern")
09. [Pasing-Obermenzing](/wiki/Pasing-Obermenzing "Pasing-Obermenzing")
10. [Aubing-Lochhausen-Langwied](/wiki/Aubing-Lochhausen-Langwied "Aubing-Lochhausen-Langwied")
11. [Allach-Untermenzing](/wiki/Allach-Untermenzing "Allach-Untermenzing")
12. [Feldmoching-Hasenbergl](/wiki/Feldmoching-Hasenbergl "Feldmoching-Hasenbergl")
13. [Laim](/wiki/Laim "Laim")

## Economie

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=5 "Bewerk dit kopje: Economie") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=5 "De broncode bewerken van de sectie: Economie")\]

München is een internationaal centrum van industrie, wetenschap, innovatie en onderzoek, dat wordt geïllustreerd door de aanwezigheid van twee onderzoeksuniversiteiten en meerdere wetenschappelijke instituten in de stad en haar omgeving. München herbergt het hoofdkwartier van multinationale ondernemingen en haar economie is gebaseerd op hightech, auto's, de dienstensector en creatieve industrieën, evenals onder meer IT, biotechnologie, industrie en elektronica.

In München zijn de hoofdkantoren gevestigd van onder meer [Allianz](/wiki/Allianz "Allianz"), [BMW](/wiki/BMW "BMW"), [FlixMobility](/wiki/FlixBus "FlixBus"), [HypoVereinsbank](/wiki/HypoVereinsbank "HypoVereinsbank"), [Infineon](/wiki/Infineon "Infineon"), [MAN SE](/wiki/MAN_SE "MAN SE"), [MTU Aero Engines](/wiki/MTU_Aero_Engines "MTU Aero Engines"), [Münchener Rück](/wiki/M%C3%BCnchener_R%C3%BCck "Münchener Rück"), [Osram](/wiki/Osram_(lampen) "Osram (lampen)"), [Rohde & Schwarz](/wiki/Rohde_%26_Schwarz "Rohde & Schwarz"), [Siemens AG](/wiki/Siemens_AG "Siemens AG"), [The Linde Group](/wiki/The_Linde_Group "The Linde Group"), [Wacker Chemie](/wiki/Wacker_Chemie "Wacker Chemie") en BSH Home Appliances (holding van [Bosch](/wiki/Bosch_(bedrijf) "Bosch (bedrijf)")).

## Cultuur

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=6 "Bewerk dit kopje: Cultuur") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=6 "De broncode bewerken van de sectie: Cultuur")\]

### Bezienswaardigheden

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=7 "Bewerk dit kopje: Bezienswaardigheden") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=7 "De broncode bewerken van de sectie: Bezienswaardigheden")\]

#### Kerken

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=8 "Bewerk dit kopje: Kerken") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=8 "De broncode bewerken van de sectie: Kerken")\]

- De _[Frauenkirche](/wiki/Frauenkirche_(M%C3%BCnchen) "Frauenkirche (München)")_ (Vrouwenkerk), de hoofdkerk van München, gebouwd tussen 1468-1488 door architect [Jörg von Halsbach](/w/index.php?title=J%C3%B6rg_von_Halsbach&action=edit&redlink=1 "Jörg von Halsbach (de pagina bestaat niet)"), ook _Ganghofer_ genoemd, met fraaie westtorens. Ook het interieur is bezienswaardig. De kerk is hoofdmonument van de Beierse bouwkunst.
- De [Asamkerk](/wiki/Asamkerk "Asamkerk"), gebouwd in 1733 door de gebroeders Asam.
- De _[Theatinerkirche](/wiki/Theatinerkirche "Theatinerkirche")_, is gebouwd tussen 1663-1688 met 18e-eeuwse gevel. Hier bevinden zich in een crypte de graven van de adellijke familie [Wittelsbach](/wiki/Huis_Wittelsbach "Huis Wittelsbach"), die Beieren honderden jaren geregeerd hebben.
- De [Sint Michaelskerk](/wiki/Sint-Micha%C3%ABlkerk_(M%C3%BCnchen) "Sint-Michaëlkerk (München)") uit de 16e eeuw met verschillende praalgraven. Koning [Lodewijk II](/wiki/Lodewijk_II_van_Beieren "Lodewijk II van Beieren") is hier bijgezet in de crypte.

#### Overige monumenten

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=9 "Bewerk dit kopje: Overige monumenten") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=9 "De broncode bewerken van de sectie: Overige monumenten")\]

- De zogenaamde _Residenz_ of [Residentie van München](/wiki/Residentie_van_M%C3%BCnchen "Residentie van München"), stadsresidentie van het Beierse Hof uit de 17e eeuw in [classicistische](/wiki/Classicisme "Classicisme") stijl.
- Het nieuwe [stadhuis van München](/w/index.php?title=Stadhuis_van_M%C3%BCnchen&action=edit&redlink=1 "Stadhuis van München (de pagina bestaat niet)") (1867-1908), met zijn opmerkelijke klokkenspel op de _[Marienplatz](/wiki/Marienplatz_(M%C3%BCnchen) "Marienplatz (München)")_.
- De zomerkastelen van de Beierse vorsten: [Slot Nymphenburg](/wiki/Slot_Nymphenburg "Slot Nymphenburg") en [Slot Schleissheim](/w/index.php?title=Slot_Schleissheim&action=edit&redlink=1 "Slot Schleissheim (de pagina bestaat niet)").
- _[Bayerische Staatskanzlei](/wiki/Bayerische_Staatskanzlei "Bayerische Staatskanzlei")_

#### Musea

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=10 "Bewerk dit kopje: Musea") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=10 "De broncode bewerken van de sectie: Musea")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Alte_Pinakothek.JPG/260px-Alte_Pinakothek.JPG)](/wiki/Bestand:Alte_Pinakothek.JPG) De _[Alte Pinakothek](/wiki/Alte_Pinakothek "Alte Pinakothek")_[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Deutschesmuseum2.jpg/260px-Deutschesmuseum2.jpg)](/wiki/Bestand:Deutschesmuseum2.jpg) Het _[Deutsches Museum](/wiki/Deutsches_Museum "Deutsches Museum")_

- _[Kunstareal München](/wiki/Kunstareal_M%C3%BCnchen "Kunstareal München")_ waar zich een concentratie van musea bevindt:

  - _[Alte Pinakothek](/wiki/Alte_Pinakothek "Alte Pinakothek")_
  - _[Neue Pinakothek](/wiki/Neue_Pinakothek "Neue Pinakothek")_
  - _[Pinakothek der Moderne](/wiki/Pinakothek_der_Moderne "Pinakothek der Moderne")_
  - [Beeldenpark van de _Pinakotheken München_](/wiki/Beeldenpark_van_de_Pinakotheken_M%C3%BCnchen "Beeldenpark van de Pinakotheken München")
  - _[Staatliche Graphische Sammlung](/wiki/Staatliche_Graphische_Sammlung "Staatliche Graphische Sammlung")_
  - _[Städtische Galerie im Lenbachhaus](/wiki/St%C3%A4dtische_Galerie_im_Lenbachhaus "Städtische Galerie im Lenbachhaus")_
  - _[Glyptothek München](/wiki/Glyptothek_M%C3%BCnchen "Glyptothek München")_

Overige musea:

- _[Beiers Nationaal Museum](/wiki/Beiers_Nationaal_Museum "Beiers Nationaal Museum")_
- _[BMW Museum](/wiki/BMW_Museum "BMW Museum")_
- _[Botanischer Garten München-Nymphenburg](/wiki/Botanischer_Garten_M%C3%BCnchen-Nymphenburg "Botanischer Garten München-Nymphenburg")_
- _[Museum Brandhorst](/wiki/Museum_Brandhorst "Museum Brandhorst")_
- _[Deutsches Museum](/wiki/Deutsches_Museum "Deutsches Museum")_
- _[Haus der Kunst](/wiki/Haus_der_Kunst "Haus der Kunst")_
- _[Jüdisches Museum](/w/index.php?title=J%C3%BCdisches_Museum&action=edit&redlink=1 "Jüdisches Museum (de pagina bestaat niet)")_
- _[Kunsthalle der Hypo-Kulturstiftung](/wiki/Kunsthalle_der_Hypo-Kulturstiftung "Kunsthalle der Hypo-Kulturstiftung")_
- _[Münchner Stadtmuseum](/w/index.php?title=M%C3%BCnchner_Stadtmuseum&action=edit&redlink=1 "Münchner Stadtmuseum (de pagina bestaat niet)")_
- _[Rockmuseum Munich](/wiki/Rockmuseum_Munich "Rockmuseum Munich")_
- _[Staatliches Museum Ägyptischer Kunst](/w/index.php?title=Staatliches_Museum_%C3%84gyptischer_Kunst&action=edit&redlink=1 "Staatliches Museum Ägyptischer Kunst (de pagina bestaat niet)")_
- _[Staatliches Museum für Völkerkunde](/w/index.php?title=Staatliches_Museum_f%C3%BCr_V%C3%B6lkerkunde&action=edit&redlink=1 "Staatliches Museum für Völkerkunde (de pagina bestaat niet)")_

### Alternatieve cultuur

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=11 "Bewerk dit kopje: Alternatieve cultuur") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=11 "De broncode bewerken van de sectie: Alternatieve cultuur")\]

De wijk _Schwabing_ ten noorden van het centrum is van oudsher een buurt, waar "alternatieve", van de traditionele normen en smaak afwijkende, vaak ook anarchistische kunstenaars en musici een plek hebben gevonden. De wijk was vroeger, voor de [Tweede Wereldoorlog](/wiki/Tweede_Wereldoorlog "Tweede Wereldoorlog"), beroemd vanwege de [jazzcafés](/wiki/Jazz "Jazz") en de [bohemienachtige](/wiki/Bohemien "Bohemien") artiesten-scene, maar ook berucht vanwege de [prostitutie](/wiki/Prostitutie "Prostitutie"). Deze ietwat rebelse sfeer heerst er nog steeds enigszins.

### Evenementen

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=12 "Bewerk dit kopje: Evenementen") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=12 "De broncode bewerken van de sectie: Evenementen")\]

München is bekend vanwege een aantal jaarlijks terugkerende evenementen.

- Eind juni wordt het [filmfestival van München](/wiki/Filmfestival_van_M%C3%BCnchen "Filmfestival van München") gehouden. Na de [Berlinale](/wiki/Internationaal_filmfestival_van_Berlijn "Internationaal filmfestival van Berlijn") is dit het belangrijkste [filmfestival](/wiki/Filmfestival "Filmfestival") van Duitsland.
- Van half september tot begin oktober vindt op de [Theresienwiese](/wiki/Theresienwiese_(terrein) "Theresienwiese (terrein)") het bekende [Oktoberfest](/wiki/Oktoberfest "Oktoberfest") plaats. Toeristen uit de hele wereld komen op dit grootste bierevenement ter wereld af.
- Gedurende de [adventstijd](/wiki/Advent_(periode) "Advent (periode)") vindt een grote [kerstmarkt](/wiki/Kerstmarkt "Kerstmarkt") plaats, met op de Stephansplatz een speciale variant voor homoseksuelen onder de naam [Pink Christmas](/wiki/Pink_Christmas "Pink Christmas").[\[2\]](#cite_note-2)

### Gastronomie

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=13 "Bewerk dit kopje: Gastronomie") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=13 "De broncode bewerken van de sectie: Gastronomie")\]

Een bekende worstspecialiteit, die ook in andere delen van Beieren verkrijgbaar is, is de [Weißwurst](/wiki/Wei%C3%9Fwurst "Weißwurst"). De Münchener Weißwurst, naar recept van 1857, wordt gegeten met een zoete mosterd, aangeduid als Süßer Senf, bayerischer of ook nog Weißwurstsenf, geconsumeerd samen met een andere specialiteit, de [brezel](/wiki/Pretzel "Pretzel") of broodkrakeling. [Leberkäse](/wiki/Leberk%C3%A4se "Leberkäse") is een [boterhamworst](/wiki/Boterhamworst "Boterhamworst") waar noch lever noch kaas in de bereiding voorkomen. De verwijzing naar kaas ligt eerder in de vorm van de bereiding.

Daarnaast zijn er ook Auszogne gebakjes en is er ook de Prinzregententorte, een taart met acht dunne biscuitlagen met tussenliggende chocoladebotercrème, in München prominent aanwezig, vernoemd naar prins-regent [Luitpold van Beieren](/wiki/Luitpold_van_Beieren "Luitpold van Beieren").

München is ook een bierhoofdstad en het Münchner Bier is een verzamelnaam voor bier gebrouwen volgens het oorspronkelijk eerst in München vastgelegde [Reinheitsgebot](/wiki/Reinheitsgebot "Reinheitsgebot"). Het gaat om de brouwerijen [Augustiner Bräu](/wiki/Augustiner_Br%C3%A4u "Augustiner Bräu"), [Spaten-Franziskaner-Bräu](/wiki/Spaten-Franziskaner-Br%C3%A4u "Spaten-Franziskaner-Bräu"), [Hacker-Pschorr](/wiki/Hacker-Pschorr "Hacker-Pschorr"), [Paulaner Brauerei](/wiki/Paulaner_Brauerei_Gruppe "Paulaner Brauerei Gruppe"), [Staatliches Hofbräuhaus](/wiki/Hofbr%C3%A4u_M%C3%BCnchen "Hofbräu München") en [Löwenbräu](/wiki/L%C3%B6wenbr%C3%A4u "Löwenbräu").

### Sport

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=14 "Bewerk dit kopje: Sport") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=14 "De broncode bewerken van de sectie: Sport")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Allianz_Arena_Pahu.jpg/260px-Allianz_Arena_Pahu.jpg)](/wiki/Bestand:Allianz_Arena_Pahu.jpg) De _[Allianz Arena](/wiki/Allianz_Arena "Allianz Arena")_, de thuishaven van [FC Bayern München](/wiki/FC_Bayern_M%C3%BCnchen "FC Bayern München")

In 1972 organiseerde München de [Olympische Zomerspelen](/wiki/Olympische_Zomerspelen_1972 "Olympische Zomerspelen 1972"), die overschaduwd werden door een [gijzelingsdrama](/wiki/Bloedbad_van_M%C3%BCnchen "Bloedbad van München") dat er plaatsvond. Negen Israëlische atleten werden gegijzeld door een groep Palestijnse terroristen. Tijdens de overval op de atleten werden twee sporters gedood. Bij een mislukte bevrijdingsactie kwamen ook alle gegijzelde atleten om het leven.

[FC Bayern München](/wiki/FC_Bayern_M%C3%BCnchen "FC Bayern München") is een van de succesvolste voetbalclubs ter wereld. De Duitse recordkampioen speelt in de [Bundesliga](/wiki/Bundesliga_(mannenvoetbal_Duitsland) "Bundesliga (mannenvoetbal Duitsland)") met als thuisbasis de [Allianz Arena](/wiki/Allianz_Arena "Allianz Arena"). Dit stadion wordt ook gebruikt door [TSV 1860 München](/wiki/TSV_1860_M%C3%BCnchen "TSV 1860 München"), dat echter nadat het in 2017 degradeerde naar de [3\. Liga](/wiki/3._Liga "3. Liga") de proflicentie niet meer kon betalen en zo gedwongen werd om bij de amateurs te gaan spelen. In de begindagen van het Duitse voetbal stelde de club niet zo veel voor. Samen met TSV 1860 en [FC Wacker München](/wiki/FC_Wacker_M%C3%BCnchen "FC Wacker München"). Voor de invoering van de [Gauliga](/wiki/Gauliga "Gauliga") kon Bayern twee keer, en Wacker één keer kampioen worden van [Zuid-Duitsland](/wiki/Zuid-Duitse_voetbalbond "Zuid-Duitse voetbalbond"), wel werden ze ook in 1932 landskampioen. Ten tijde van de [Gauliga Bayern](/wiki/Gauliga_Bayern "Gauliga Bayern") en [Oberliga Süd](/wiki/Oberliga_S%C3%BCd "Oberliga Süd") kon enkel TSV 1860 een titel winnen. Door de regionale titel van TSV in 1963 zorgde de club er zelfs voor de Bayern geweigerd werd voor de nieuwe Bundesliga, waarin slechts één team per stad toegestaan werd in het eerste seizoen. TSV werd nog landskampioen in 1966, maar drie jaar later werd ook Bayern kampioen en hierna groeide de club al snel uit tot een van de topteams van Duitsland.

München was speelstad bij het WK voetbal van 1974 en 2006 en het EK voetbal van 1988, 2020 (gespeeld in 2021) en 2024. In het [Olympisch Stadion](/wiki/Olympisch_Stadion_(M%C3%BCnchen) "Olympisch Stadion (München)") vonden voor Nederland zeer memorabele voetbalwedstrijden plaats. Het Nederlands elftal verloor er in 1974 de [WK-finale](/wiki/Finale_wereldkampioenschap_voetbal_1974 "Finale wereldkampioenschap voetbal 1974") met 1-2 van West-Duitsland. In 1988 revancheerde Nederland zich er door in de [EK-finale](/wiki/Finale_Europees_kampioenschap_voetbal_1988 "Finale Europees kampioenschap voetbal 1988") de Sovjet-Unie met 2-0 te verslaan.

In 2002 vonden de [Europese kampioenschappen atletiek](/wiki/Europese_kampioenschappen_atletiek "Europese kampioenschappen atletiek") plaats in het Olympisch Stadion van München.

München was in 1975, 1983 en 1993 gastheer van het [WK ijshockey](/wiki/Wereldkampioenschap_ijshockey "Wereldkampioenschap ijshockey").

## Media

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=15 "Bewerk dit kopje: Media") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=15 "De broncode bewerken van de sectie: Media")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/BR-M%C3%BCnchen.jpg/260px-BR-M%C3%BCnchen.jpg)](/wiki/Bestand:BR-M%C3%BCnchen.jpg) Het gebouw van de _[Bayerischer Rundfunk](/wiki/Bayerischer_Rundfunk "Bayerischer Rundfunk")_

In München verschijnen een landelijk dagblad, drie plaatselijke dagbladen en een plaatselijke editie van de _[Bildzeitung](/wiki/Bild "Bild")._

De _[Süddeutsche Zeitung](/wiki/S%C3%BCddeutsche_Zeitung "Süddeutsche Zeitung")_, een links-liberale kwaliteitskrant, verschijnt sinds 1945. Voor München en omstreken bestaan er plaatselijke edities. Het voornaamste dagblad voor stad en regio is de _[Münchner Merkur](/wiki/M%C3%BCnchner_Merkur "Münchner Merkur")_, die sinds 1946 verschijnt. De Münchener Zeitungs-Verlag, die deze conservatieve krant uitgeeft, brengt sinds 1968 ook de boulevardkrant _[tz](/w/index.php?title=Tz&action=edit&redlink=1 "Tz (de pagina bestaat niet)")_ uit. Een andere boulevardkrant is de _Abendzeitung_, die sinds 1948 bestaat.

De _[Bayerischer Rundfunk](/wiki/Bayerischer_Rundfunk "Bayerischer Rundfunk")_ (BR), de publieke omroep voor Beieren, is in München gevestigd.

## Transport

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=16 "Bewerk dit kopje: Transport") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=16 "De broncode bewerken van de sectie: Transport")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Munich_-_U-Bahn_-_Marienplatz_-_2012_-_IMG_7565.jpg/260px-Munich_-_U-Bahn_-_Marienplatz_-_2012_-_IMG_7565.jpg)](/wiki/Bestand:Munich_-_U-Bahn_-_Marienplatz_-_2012_-_IMG_7565.jpg) Een van de OV-mogelijkheden in München: de metro.

Naast een uitgebreid netwerk van bussen, kent München uitgebreide mogelijkheden voor railvervoer. Dit zijn de [S-Bahn](/wiki/S-Bahn_van_M%C3%BCnchen "S-Bahn van München"), de [metro](/wiki/Metro_van_M%C3%BCnchen "Metro van München") en de [tram](/wiki/Tram_van_M%C3%BCnchen "Tram van München"). Ook heeft München een eigen [vliegveld](/wiki/Flughafen_M%C3%BCnchen_Franz_Josef_Strau%C3%9F "Flughafen München Franz Josef Strauß") met in 2018 ruim 46 miljoen passagiers.

## Stedenbanden

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=17 "Bewerk dit kopje: Stedenbanden") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=17 "De broncode bewerken van de sectie: Stedenbanden")\]

- [![Vlag van Frankrijk](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/20px-Flag_of_France.svg.png)](/wiki/Bestand:Flag_of_France.svg "Vlag van Frankrijk")[Bordeaux](/wiki/Bordeaux_(stad) "Bordeaux (stad)") (Frankrijk)
- [![Vlag van Italië](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Flag_of_Italy.svg/20px-Flag_of_Italy.svg.png)](/wiki/Bestand:Flag_of_Italy.svg "Vlag van Italië")[Verona](/wiki/Verona_(stad) "Verona (stad)") (Italië)
- [![Vlag van Verenigd Koninkrijk](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Flag_of_the_United_Kingdom_%283-5%29.svg/20px-Flag_of_the_United_Kingdom_%283-5%29.svg.png)](/wiki/Bestand:Flag_of_the_United_Kingdom_(3-5).svg "Vlag van het Verenigd Koninkrijk")[Edinburgh](/wiki/Edinburgh "Edinburgh") (Verenigd Koninkrijk)
- [![Vlag van Japan](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Flag_of_Japan.svg/20px-Flag_of_Japan.svg.png)](/wiki/Bestand:Flag_of_Japan.svg "Vlag van Japan")[Sapporo](/wiki/Sapporo "Sapporo") (Japan)
- [![Vlag van Verenigde Staten](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)](/wiki/Bestand:Flag_of_the_United_States.svg "Vlag van de Verenigde Staten")[Cincinnati](/wiki/Cincinnati "Cincinnati") (Verenigde Staten)
- [![Vlag van Oekraïne](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Flag_of_Ukraine.svg/20px-Flag_of_Ukraine.svg.png)](/wiki/Bestand:Flag_of_Ukraine.svg "Vlag van Oekraïne")[Kiev](/wiki/Kiev "Kiev") (Oekraïne)
- [![Vlag van Zimbabwe](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/Flag_of_Zimbabwe.svg/20px-Flag_of_Zimbabwe.svg.png)](/wiki/Bestand:Flag_of_Zimbabwe.svg "Vlag van Zimbabwe")[Harare](/wiki/Harare "Harare") (Zimbabwe) (bevroren relatie)

## Geboren in München

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=18 "Bewerk dit kopje: Geboren in München") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=18 "De broncode bewerken van de sectie: Geboren in München")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)_Zie [Lijst van personen uit München](/wiki/Lijst_van_personen_uit_M%C3%BCnchen "Lijst van personen uit München") voor het hoofdartikel over dit onderwerp._

## Galerij

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=19 "Bewerk dit kopje: Galerij") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=19 "De broncode bewerken van de sectie: Galerij")\]

- [![Olympisch park](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Muenchen_olympia_axb01.jpg/341px-Muenchen_olympia_axb01.jpg)](/wiki/Bestand:Muenchen_olympia_axb01.jpg "Olympisch park")

[Olympisch park](/wiki/Olympiapark_(M%C3%BCnchen) "Olympiapark (München)")

- [![De Theatinerkerk](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Theatiner_Kirche_Muenchen.jpg/300px-Theatiner_Kirche_Muenchen.jpg)](/wiki/Bestand:Theatiner_Kirche_Muenchen.jpg "De Theatinerkerk")

De [Theatinerkerk](/wiki/Theatinerkirche "Theatinerkirche")

- [![Bavaria-monument](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Munich_Bavaria.jpg/394px-Munich_Bavaria.jpg)](/wiki/Bestand:Munich_Bavaria.jpg "Bavaria-monument")

[Bavaria-monument](/w/index.php?title=Bavaria_(monument)&action=edit&redlink=1 "Bavaria (monument) (de pagina bestaat niet)")

- [![Hypo Haus](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Hypo-Haus_03-10-28-012.jpg/151px-Hypo-Haus_03-10-28-012.jpg)](/wiki/Bestand:Hypo-Haus_03-10-28-012.jpg "Hypo Haus")

_[Hypo Haus](/w/index.php?title=Hypo_Haus&action=edit&redlink=1 "Hypo Haus (de pagina bestaat niet)")_

- [![Chinese toren in de Engelse tuin](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Englische_Garten.jpg/300px-Englische_Garten.jpg)](/wiki/Bestand:Englische_Garten.jpg "Chinese toren in de Engelse tuin")

Chinese toren in de [Engelse tuin](/wiki/Englischer_Garten_(M%C3%BCnchen) "Englischer Garten (München)")

- [![BMW Welt](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/M%C3%BCnchen_-_BMW-Welt.jpg/365px-M%C3%BCnchen_-_BMW-Welt.jpg)](/wiki/Bestand:M%C3%BCnchen_-_BMW-Welt.jpg "BMW Welt")

_[BMW Welt](/wiki/BMW_Welt "BMW Welt")_

- [![Mariensäule met de torens van de Frauenkirche](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Maria_vor_ihrer_Kirche.jpg/300px-Maria_vor_ihrer_Kirche.jpg)](/wiki/Bestand:Maria_vor_ihrer_Kirche.jpg "Mariensäule met de torens van de Frauenkirche")

_[Mariensäule](/w/index.php?title=Mariens%C3%A4ule&action=edit&redlink=1 "Mariensäule (de pagina bestaat niet)")_ met de torens van de _[Frauenkirche](/wiki/Frauenkirche_(M%C3%BCnchen) "Frauenkirche (München)")_

- [![Altes Rathaus](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/M%C3%BCnchen%2C_das_Alte_Rathaus_D-1-62-000-4289_2012-08-05_10.23.jpg/169px-M%C3%BCnchen%2C_das_Alte_Rathaus_D-1-62-000-4289_2012-08-05_10.23.jpg)](/wiki/Bestand:M%C3%BCnchen,_das_Alte_Rathaus_D-1-62-000-4289_2012-08-05_10.23.jpg "Altes Rathaus")

_[Altes Rathaus](/w/index.php?title=Altes_Rathaus&action=edit&redlink=1 "Altes Rathaus (de pagina bestaat niet)")_

- [![Neues Rathaus (Marienplatz)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/GraphyArchy_-_Wikipedia_00139.jpg/338px-GraphyArchy_-_Wikipedia_00139.jpg)](/wiki/Bestand:GraphyArchy_-_Wikipedia_00139.jpg "Neues Rathaus (Marienplatz)")

_[Neues Rathaus](/w/index.php?title=Neues_Rathaus_(M%C3%BCnchen)&action=edit&redlink=1 "Neues Rathaus (München) (de pagina bestaat niet)")_ ( _Marienplatz_)


## Externe link

\[ [bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&veaction=edit&section=20 "Bewerk dit kopje: Externe link") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&action=edit&section=20 "De broncode bewerken van de sectie: Externe link")\]

- (de) (...) [Website van de gemeente München](https://stadt.muenchen.de/rathaus.html)

[Mediabestanden](https://commons.wikimedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "commons:München")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/25px-Commons-logo.svg.png)](/wiki/Bestand:Commons-logo.svg)

Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina _**[München](https://commons.wikimedia.org/wiki/M%C3%BCnchen "commons:München")**_ op [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons "Wikimedia Commons").

[Wikivoyage](https://nl.wikivoyage.org/wiki/M%C3%BCnchen "voy:München")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg/25px-Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg.png)](/wiki/Bestand:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg)

[Wikivoyage](/wiki/Wikivoyage "Wikivoyage") heeft een reisgids over dit onderwerp: _**[München](https://nl.wikivoyage.org/wiki/M%C3%BCnchen "voy:München")**_.

Bronnen, noten en/of referenties

1. ↑ [_**a**_](#cite_ref-inw_statistiek_1-0) [_**b**_](#cite_ref-inw_statistiek_1-1)(de) [Genesis Online-Datenbank des Bayerischen Landesamtes für Statistik Tabelle 12411-001 Fortschreibung des Bevölkerungsstandes: Gemeinden, Stichtage (letzten 6)](https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online;jsessionid=6CB3363574391F9435FD661D9125B699?sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-001) (inwonersaantallen op basis van de census 2011)
2. [↑](#cite_ref-2)(de) [Sueddeutsche.de – Schrille Nacht - Pink Christmas am Stephansplatz](http://www.sueddeutsche.de/muenchen/pink-christmas-am-stephansplatz-schrille-nacht-1.1237270)

[![Vlag van Duitsland](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Flag_of_Germany.svg/30px-Flag_of_Germany.svg.png)](/wiki/Bestand:Flag_of_Germany.svg "Vlag van Duitsland")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/OOjs_UI_icon_article-ltr.svg/16px-OOjs_UI_icon_article-ltr.svg.png)](/wiki/Sjabloon:Navigatie_districten_Beieren "Sjabloon:Navigatie districten Beieren") · ![Overleg sjabloon (de pagina bestaat niet)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/OOjs_UI_icon_speechBubbles-ltr.svg/16px-OOjs_UI_icon_speechBubbles-ltr.svg.png) · [![Sjabloon bewerken](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/OOjs_UI_icon_edit-ltr.svg/16px-OOjs_UI_icon_edit-ltr.svg.png)](//nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sjabloon:Navigatie_districten_Beieren&action=edit "Sjabloon bewerken")

[![Vlag van Beieren](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Flag_of_Bavaria_%28lozengy%29.svg/30px-Flag_of_Bavaria_%28lozengy%29.svg.png)](/wiki/Bestand:Flag_of_Bavaria_(lozengy).svg "Vlag van Beieren")

Landkreise en kreisfreie Städte in [Beieren](/wiki/Beieren "Beieren")

[Aichach-Friedberg](/wiki/Landkreis_Aichach-Friedberg "Landkreis Aichach-Friedberg") · [Altötting](/wiki/Landkreis_Alt%C3%B6tting "Landkreis Altötting") · [Amberg](/wiki/Amberg_(hoofdbetekenis) "Amberg (hoofdbetekenis)") · [Amberg-Sulzbach](/wiki/Landkreis_Amberg-Sulzbach "Landkreis Amberg-Sulzbach") · [Ansbach (stad)](/wiki/Ansbach_(stad) "Ansbach (stad)") · [Landkreis Ansbach](/wiki/Landkreis_Ansbach "Landkreis Ansbach") · [Aschaffenburg (stad)](/wiki/Aschaffenburg_(stad) "Aschaffenburg (stad)") · [Landkreis Aschaffenburg](/wiki/Landkreis_Aschaffenburg "Landkreis Aschaffenburg") · [Augsburg (stad)](/wiki/Augsburg_(stad) "Augsburg (stad)") · [Landkreis Augsburg](/wiki/Landkreis_Augsburg "Landkreis Augsburg") · [Bad Kissingen](/wiki/Landkreis_Bad_Kissingen "Landkreis Bad Kissingen") · [Bad Tölz-Wolfratshausen](/wiki/Landkreis_Bad_T%C3%B6lz-Wolfratshausen "Landkreis Bad Tölz-Wolfratshausen") · [Bamberg (stad)](/wiki/Bamberg_(stad) "Bamberg (stad)") · [Landkreis Bamberg](/wiki/Landkreis_Bamberg "Landkreis Bamberg") · [Bayreuth (stad)](/wiki/Bayreuth_(stad) "Bayreuth (stad)") · [Landkreis Bayreuth](/wiki/Landkreis_Bayreuth "Landkreis Bayreuth") · [Berchtesgadener Land](/wiki/Landkreis_Berchtesgadener_Land "Landkreis Berchtesgadener Land") · [Cham](/wiki/Landkreis_Cham "Landkreis Cham") · [Coburg (stad)](/wiki/Coburg_(stad) "Coburg (stad)") · [Landkreis Coburg](/wiki/Landkreis_Coburg "Landkreis Coburg") · [Dachau](/wiki/Landkreis_Dachau "Landkreis Dachau") · [Deggendorf](/wiki/Landkreis_Deggendorf "Landkreis Deggendorf") · [Dillingen an der Donau](/wiki/Landkreis_Dillingen_an_der_Donau "Landkreis Dillingen an der Donau") · [Dingolfing Landau](/wiki/Landkreis_Dingolfing-Landau "Landkreis Dingolfing-Landau") · [Donau-Ries](/wiki/Landkreis_Donau-Ries "Landkreis Donau-Ries") · [Ebersberg](/wiki/Landkreis_Ebersberg "Landkreis Ebersberg") · [Eichstätt](/wiki/Landkreis_Eichst%C3%A4tt "Landkreis Eichstätt") · [Erding](/wiki/Landkreis_Erding "Landkreis Erding") · [Erlangen](/wiki/Erlangen "Erlangen") · [Erlangen-Höchstadt](/wiki/Landkreis_Erlangen-H%C3%B6chstadt "Landkreis Erlangen-Höchstadt") · [Forchheim](/wiki/Landkreis_Forchheim "Landkreis Forchheim") · [Freising](/wiki/Landkreis_Freising "Landkreis Freising") · [Feyung-Grafenau](/wiki/Landkreis_Freyung-Grafenau "Landkreis Freyung-Grafenau") · [Fürstenfeldbruck](/wiki/Landkreis_F%C3%BCrstenfeldbruck "Landkreis Fürstenfeldbruck") · [Fürth (stad)](/wiki/F%C3%BCrth_(stad) "Fürth (stad)") · [Landkreis Fürth](/wiki/Landkreis_F%C3%BCrth "Landkreis Fürth") · [Garmisch-Partenkirchen](/wiki/Landkreis_Garmisch-Partenkirchen "Landkreis Garmisch-Partenkirchen") · [Günzburg](/wiki/Landkreis_G%C3%BCnzburg "Landkreis Günzburg") · [Haßberge](/wiki/Landkreis_Ha%C3%9Fberge "Landkreis Haßberge") · [Hof (stad)](/wiki/Hof_(Beieren) "Hof (Beieren)") · [Landkreis Hof](/wiki/Landkreis_Hof "Landkreis Hof") · [Ingolstadt](/wiki/Ingolstadt "Ingolstadt") · [Kaufbeuren](/wiki/Kaufbeuren "Kaufbeuren") · [Kelheim](/wiki/Landkreis_Kelheim "Landkreis Kelheim") · [Kempten im Allgäu](/wiki/Kempten_(Allg%C3%A4u) "Kempten (Allgäu)") · [Kitzingen](/wiki/Landkreis_Kitzingen "Landkreis Kitzingen") · [Kronach](/wiki/Landkreis_Kronach "Landkreis Kronach") · [Kulmbach](/wiki/Landkreis_Kulmbach "Landkreis Kulmbach") · [Landsberg am Lech](/wiki/Landkreis_Landsberg_am_Lech "Landkreis Landsberg am Lech") · [Landshut (stad)](/wiki/Landshut_(stad) "Landshut (stad)") · [Landkreis Landshut](/wiki/Landkreis_Landshut "Landkreis Landshut") · [Lichtenfels](/wiki/Landkreis_Lichtenfels "Landkreis Lichtenfels") · [Lindau](/wiki/Landkreis_Lindau_(Bodensee) "Landkreis Lindau (Bodensee)") · [Main-Spessart](/wiki/Landkreis_Main-Spessart "Landkreis Main-Spessart") · [Memmingen](/wiki/Memmingen "Memmingen") · [Miesbach](/wiki/Landkreis_Miesbach "Landkreis Miesbach") · [Miltenberg](/wiki/Landkreis_Miltenberg "Landkreis Miltenberg") · [Mühldorf am Inn](/wiki/Landkreis_M%C3%BChldorf_am_Inn "Landkreis Mühldorf am Inn") · München · [Landkreis München](/wiki/Landkreis_M%C3%BCnchen "Landkreis München") · [Neuburg-Schrobenhausen](/wiki/Landkreis_Neuburg-Schrobenhausen "Landkreis Neuburg-Schrobenhausen") · [Neumarkt in der Oberpfalz](/wiki/Landkreis_Neumarkt_in_der_Oberpfalz "Landkreis Neumarkt in der Oberpfalz") · [Neurenberg](/wiki/Neurenberg "Neurenberg") · [Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim](/wiki/Landkreis_Neustadt_an_der_Aisch-Bad_Windsheim "Landkreis Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim") · [Neustadt an der Waldnaab](/wiki/Landkreis_Neustadt_an_der_Waldnaab "Landkreis Neustadt an der Waldnaab") · [Neu-Ulm](/wiki/Landkreis_Neu-Ulm "Landkreis Neu-Ulm") · [Nürnberger Land](/wiki/Landkreis_N%C3%BCrnberger_Land "Landkreis Nürnberger Land") · [Oberallgäu](/wiki/Landkreis_Oberallg%C3%A4u "Landkreis Oberallgäu") · [Ostallgäu](/wiki/Landkreis_Ostallg%C3%A4u "Landkreis Ostallgäu") · [Passau (stad)](/wiki/Passau_(stad) "Passau (stad)") · [Landkreis Passau](/wiki/Landkreis_Passau "Landkreis Passau") · [Pfaffenhofen an der Ilm](/wiki/Landkreis_Pfaffenhofen_an_der_Ilm "Landkreis Pfaffenhofen an der Ilm") · [Regen](/wiki/Landkreis_Regen "Landkreis Regen") · [Regensburg (stad)](/wiki/Regensburg_(stad) "Regensburg (stad)") · [Landkreis Regensburg](/wiki/Landkreis_Regensburg "Landkreis Regensburg") · [Rhön-Grabfeld](/wiki/Landkreis_Rh%C3%B6n-Grabfeld "Landkreis Rhön-Grabfeld") · [Rosenheim (stad)](/wiki/Rosenheim_(Beieren) "Rosenheim (Beieren)") · [Landkreis Rosenheim](/wiki/Landkreis_Rosenheim "Landkreis Rosenheim") · [Roth](/wiki/Landkreis_Roth "Landkreis Roth") · [Rottal-Inn](/wiki/Landkreis_Rottal-Inn "Landkreis Rottal-Inn") · [Schwabach](/wiki/Schwabach "Schwabach") · [Schwandorf](/wiki/Landkreis_Schwandorf "Landkreis Schwandorf") · [Schweinfurt (stad)](/wiki/Schweinfurt_(stad) "Schweinfurt (stad)") · [Landkreis Schweinfurt](/wiki/Landkreis_Schweinfurt "Landkreis Schweinfurt") · [Starnberg](/wiki/Landkreis_Starnberg "Landkreis Starnberg") · [Straubing](/wiki/Straubing "Straubing") · [Straubing-Bogen](/wiki/Landkreis_Straubing-Bogen "Landkreis Straubing-Bogen") · [Tirschenreuth](/wiki/Landkreis_Tirschenreuth "Landkreis Tirschenreuth") · [Traunstein](/wiki/Landkreis_Traunstein "Landkreis Traunstein") · [Unterallgäu](/wiki/Landkreis_Unterallg%C3%A4u "Landkreis Unterallgäu") · [Weiden in der Oberpfalz](/wiki/Weiden_in_der_Oberpfalz "Weiden in der Oberpfalz") · [Weilheim-Schongau](/wiki/Landkreis_Weilheim-Schongau "Landkreis Weilheim-Schongau") · [Weißenburg-Gunzenhausen](/wiki/Landkreis_Wei%C3%9Fenburg-Gunzenhausen "Landkreis Weißenburg-Gunzenhausen") · [Wunsiedel im Fichtelgebirge](/wiki/Landkreis_Wunsiedel_im_Fichtelgebirge "Landkreis Wunsiedel im Fichtelgebirge") · [Würzburg (stad)](/wiki/W%C3%BCrzburg_(stad) "Würzburg (stad)") · [Landkreis Würzburg](/wiki/Landkreis_W%C3%BCrzburg "Landkreis Würzburg")

Overgenomen van " [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=München&oldid=68088171](https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=München&oldid=68088171)"

[Categorieën](/wiki/Categorie:Alles "Categorie:Alles"):

- [München](/wiki/Categorie:M%C3%BCnchen "Categorie:München")
- [Hoofdstad van een Duitse deelstaat](/wiki/Categorie:Hoofdstad_van_een_Duitse_deelstaat "Categorie:Hoofdstad van een Duitse deelstaat")

Verborgen categorieën:

- [Wikipedia:Pagina's met niet-numerieke formatnum-argumenten](/wiki/Categorie:Wikipedia:Pagina%27s_met_niet-numerieke_formatnum-argumenten "Categorie:Wikipedia:Pagina's met niet-numerieke formatnum-argumenten")
- [Wikipedia:Coördinaten op Wikidata](/wiki/Categorie:Wikipedia:Co%C3%B6rdinaten_op_Wikidata "Categorie:Wikipedia:Coördinaten op Wikidata")

- Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 9 sep 2024 om 12:31.
- De tekst is beschikbaar onder de licentie [Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl), er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn. Zie de [gebruiksvoorwaarden](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/nl) voor meer informatie.

Wikipedia® is een geregistreerd handelsmerk van de [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org), een organisatie zonder winstoogmerk.

- [Privacybeleid](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Over Wikipedia](/wiki/Wikipedia)
- [Disclaimers](/wiki/Wikipedia:Algemeen_voorbehoud)
- [Gedragscode](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Ontwikkelaars](https://developer.wikimedia.org)
- [Statistieken](https://stats.wikimedia.org/#/nl.wikipedia.org)
- [Cookieverklaring](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobiele weergave](//nl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=M%C3%BCnchen&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)