De Koude Oorlog (1945-1991) – Samenvatting & Tijdlijn - Historiek
Het spannendste moment uit de hele Koude Oorlog was de Cubacrisis in oktober 1962. Enkele jaren eerder, in 1959, had de communistische ...
2.7 miljoen Oost-Duitsers
In Europa werd in Berlijn, op 13 augustus 1961, voor velen volkomen onverwacht een 45 kilometer lange muur geplaatst om een leegloop van DDR’ers via Berlijn naar het Westen te voorkomen. Ongeveer <anchor>2.7 miljoen Oost-Duitsers</anchor> waren in de jaren 1949-1961 namelijk de DDR ontvlucht, en meestal waren deze emigranten slimmer dan gemiddeld. Om deze leegloop te keren, stampten de communisten de zwaarbewaakte Berlijnse Muur uit de grond.
Het voorbijgaande DDR-socialisme (1945-2014) | Historiek
Het voorbijgaande DDR-socialisme (1945-2014) \| Historiek

[![Führer und Verführer](https://historiek.net/wp-content/uploads-phistor1/2024/09/Fuhrer-und-Verfuhrer_19sept.jpg)](https://historiek.net/verfuhrer)

[![Historiek, online geschiedenis](https://historiek.net/wp-content/uploads-phistor1/2023/08/historiek-zwart-1.jpg)![](https://historiek.net/wp-content/uploads-phistor1/2021/03/logo-historiek-smal-1.png)](https://historiek.net)

lightmodeDark

darkmodeLight

[Gratis](https://historiek.net/nieuwsbrief/)

- [Onderwerpen](https://historiek.net/historische-begrippen-onderwerpen/ "Historische begrippenlijst en onderwerpen")
  - [Inhoudsopgave (XYZ)](https://historiek.net/historische-begrippen-onderwerpen/ "Historische begrippenlijst en onderwerpen")
  - Populaire rubrieken
    - [Griekse mythologie](https://historiek.net/c/griekse-mythologie/ "Griekse mythologie – Goden en verhalen")
    - [Eerste Wereldoorlog](https://historiek.net/c/eerste-wereldoorlog/ "Eerste Wereldoorlog, achtergrondverhalen")
    - [Tweede Wereldoorlog](https://historiek.net/c/tweede-wereldoorlog/ "Tweede Wereldoorlog")
    - [Oudheid](https://historiek.net/c/oudheid/)
    - [Taalgeschiedenis](https://historiek.net/c/taalgeschiedenis/)
    - [Vaderlandse Geschiedenis](https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ "Vaderlandse geschiedenis – tijdlijn")
    - [Archeologie](https://historiek.net/c/archeologie/ "Archeologische ontdekkingen")
    - [Politiek](https://historiek.net/c/politieke-geschiedenis/)
    - [Uitvindingen](https://historiek.net/lijst-van-uitvindingen/ "Lijst van uitvindingen")
    - [Landen](https://historiek.net/landen-alfabetisch/ "Artikelen over de geschiedenis van verschillende landen")
    - [Alle onderwerpen](https://historiek.net/historische-begrippen-onderwerpen/)
- [Populair](https://historiek.net/c/populair/)
- [Bio’s](https://historiek.net/historische-personen-bios/ "Alfabetische lijst met historische biografieën")
  - [Alfabetische lijst](https://historiek.net/historische-personen-bios/ "Alfabetische lijst met historische biografieën")
  - [Tweede Wereldoorlog](https://historiek.net/c/biografieen/woii-bios/ "Kopstukken van de Tweede Wereldoorlog")
  - [Uitvinders](https://historiek.net/c/biografieen/uitvinders/ "Lijst van uitvinders")
  - [Ontdekkingsreizigers](https://historiek.net/c/biografieen/ontdekkingsreizigers/ "Lijst van ontdekkingsreizigers")
  - [Alle biografieën](https://historiek.net/historische-personen-bios/)
- [Boeken](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/)
  - [Alle artikelen](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/)
  - [Fragmenten](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/voorpublicatie/ "Interessante fragmenten uit nieuwe geschiedenisboeken")
  - [Boekbesprekingen](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/boekbespreking/ "Besprekingen van geschiedenisboeken")
  - [Signalementen](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/signalementen/ "Recent verschenen geschiedenisboeken")
  - [Boekenwebsite](https://geschiedenis-winkel.nl/?utm_source=Historiek&utm_medium=Menu&utm_campaign=Menu-Historiek)
  - [Uitgeverijen en auteurs](https://historiek.net/uitgevers/)
- [Nieuws](https://historiek.net/c/nieuws/)
  - [Alles](https://historiek.net/c/nieuws/)
  - [Museumnieuws](https://historiek.net/c/nieuws/museumnieuws/)
- [Website](https://historiek.net/over-ons/)
  - [Over ons](https://historiek.net/over-ons/)
  - [Auteurs](https://historiek.net/colofon/)
  - [Meedoen](https://historiek.net/publiceren-op-historiek/32489/)
  - [Nieuwsbrief](https://historiek.net/nieuwsbrief/)
  - [Steun](https://historiek.net/donatie-historiek/)

- [Facebook](https://www.facebook.com/historiek)
- [X](https://twitter.com/historiek)
- [Instagram](https://www.instagram.com/geschiedenisboeken/)
- [RSS](https://historiek.net/historieknet-via-rss/)
- [Google](https://news.google.com/publications/CAAiEAOHlGepeRSfYV6T0ggHmqQqFAgKIhADh5RnqXkUn2Fek9IIB5qk?hl=nl&gl=NL&ceid=NL%3Anl)

[![Historiek, online geschiedenis](https://historiek.net/wp-content/uploads-phistor1/2023/08/historiek-zwart-1.jpg)![](https://historiek.net/wp-content/uploads-phistor1/2021/03/logo-historiek-smal-1.png)](https://historiek.net)

lightmodeDark

darkmodeLight

[Gratis](https://historiek.net/nieuwsbrief/)

[Boekbesprekingen](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/boekbespreking/)· [DDR](https://historiek.net/c/landen/duitsland/ddr/)· [Duitsland](https://historiek.net/c/landen/duitsland/)· [Politieke geschiedenis](https://historiek.net/c/politieke-geschiedenis/)

# Het voorbijgaande DDR-socialisme (1945-2014)

[![](https://historiek.net/wp-content/uploads-phistor1/2023/01/Enne-Koops-1-150x150.jpg)Enne Koops](https://historiek.net/author/enne-koops/)

Gepubliceerd op9 november 202127 juni 2014

3 minuten leestijd

![](https://historiek.net/wp-content/uploads-phistor1/2014/06/40-jaar-ddr.jpg) Honecker en Gorbatsjov bij de viering van 40 jaar DDR, één maand voor de val van de muur - Bundesarchiv

**Bij uitgeverij Bert Bakker is een geactualiseerde tweede druk verschenen van Willem Melchings standaardwerk over de [DDR](https://historiek.net/geschiedenis-ddr-ontstaan-kenmerken-tijdlijn/125496/ "DDR")-geschiedenis, getiteld _[Van het socialisme, de dingen die voorbijgaan](https://partner.bol.com/click/click?p=2&t=url&s=656&f=TXL&url=https%3A%2F%2Fwww.bol.com%2Fbe%2Fp%2Fvan-het-socialisme-de-dingen-die-voorbij-gaan%2F9200000022070835%2F&name=Van%20het%20socialisme%2C%20de%20dingen%20die%20voorbij%20gaan...)_. Het handzame boek behandelt de Oost-Duitse geschiedenis vanaf de [Tweede Wereldoorlog](https://historiek.net/c/tweede-wereldoorlog/ "Tweede Wereldoorlog") tot heden.**

[![Sozialistische Einheitspartei Deutschlands](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20265%20318%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/wp-content/uploads-phistor1/2014/06/Sozialistische-Einheitspartei-Deutschlands.jpg "") Sozialistische Einheitspartei DeutschlandsDe auteur heeft het boek een heldere, chronologische structuur meegegeven. Zijn betoog is gedetailleerd en goed geschreven, maar vertoont wel zo nu en dan wat overbodige herhaling. Melching vertelt aardige anekdotes over de miserabele toestanden in de Deutsche Demokratische Republiek (DDR).

### Parallelle werkelijkheden

Een van de kernstellingen van Melching is dat de DDR ‘in veel opzichten niet beantwoordde aan het theoretische model van de totalitaire staat’, zoals dat geschetst is door politicologen als [Hannah Arendt](https://historiek.net/hannah-arendt-biografie-filosofe/143942/ "Hannah Arendt"), Carl Joachim Friedrich en Zbigniew Brzezinski.

Er was in de DDR dus geen zuivere dictatuur; eerder was er sprake van parallelle werkelijkheden. Zo ontwikkelde zich naast de kwakkelende [planeconomie](https://historiek.net/planeconomie-betekenis-begrip/137259/) een bloeiende schaduweconomie waarin zwartwerken en West-Duitse marken de norm waren. Ook stond de media dan wel op papier volledig onder communistische controle, in de praktijk had de bevolking ruime toegang tot West-Duitse media. Ten slotte bestond er een meerpartijenstelsel, waarbinnen de Socialistische Einheitspartei Deutschlands (SED) de lakens uitdeelde. Deze partij had – als satellietafdeling van de [Sovjet-Unie](https://historiek.net/c/landen/rusland-geschiedenis/ "Sovjet-Unie") – slechts een zeer beperkte legitimiteit onder de bevolking en verloor als snel het publieke vertrouwen.

### Schießbefehl 1961

[![Berlijnse Muur](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20265%20190%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/wp-content/uploads-phistor1/2013/03/berlijnse-muur-265.jpg "") [Berlijnse Muur](https://historiek.net/berlijnse-muur/1849/ "Berlijnse Muur")

Het gebrek aan vertrouwen in het regime bleek vooral uit de enorm hoge emigratiecijfers. Tot 1961 konden Oost-Duitsers via enclave West-Berlijn naar het Westen ‘ontsnappen’, terwijl – dat deden de [communisten](https://historiek.net/thema/communisme/ "communisten") om het dissidente geluid te smoren – er jaarlijks een quota van enkele duizenden Oost-Duitsers toestemming kreeg om het land te verlaten.

Van 1949-1961 emigreerden naar schatting 2,7 miljoen Oost-Duitsers naar het Westen, met name naar de Bondsrepubliek [Duitsland](https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ "Duitsland") (BRD). De Berlijnse Muur, gebouwd in 1961, moest aan deze braindrain (vooral de [intelligentsia](https://historiek.net/intelligentsia-betekenis-herkomst/139762/ "intelligentsia") keerden Oost-Duitsland de rug toe) een einde maken:

> _“Om één uur in de ochtend van 13 augustus begon de blokkade tussen beide stadsdelen. Overal verschenen prikkeldraadversperringen en grensposten. Al binnen enkele dagen was het passeren van de grens vrijwel onmogelijk geworden (…) Een muur dwars door een miljoenenstad, in totaal 160 kilometer beton en hekwerk. Alleen in het centrum stond een echte muur; deze was meer dan 40 kilometer lang. Daar waar West-Berlijn grensde aan het Oost-Duitse platteland werd meestal volstaan met hekwerken en andere constructies (…) De eerste dode viel al op 25 augustus. Al snel was vluchten in Berlijn levensgevaarlijk geworden. Vanaf 6 oktober 1961 was het Schießbefehl officieel beleid. Tot november 1989 kwamen aan de Muur 254 mensen om. In totaal kostten vluchtpogingen aan de Duitse grenzen en in de buurlanden bijna 1000 mensen het leven. Ongeveer 60.000 mensen werden betrapt bij hun vluchtpoging en vervolgens tot gevangenisstraf veroordeeld.”_ (107,108)

### Erfenis van 40 jaar socialisme

[![Van Het Socialisme, De Dingen Die Voorbijgaan een geschiedenis van de DDR](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20320%20495%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/wp-content/uploads-phistor1/2014/06/Van-Het-Socialisme-De-Dingen-Die-Voorbijgaan-een-geschiedenis-van-de-DDR.jpg "") Van Het Socialisme, De Dingen Die Voorbijgaan

een geschiedenis van de DDROp het eind van het boek wordt de vraag gesteld wat het socialisme (Oost-)Duitsland gebracht heeft. De geschiedenis van het Duitse socialisme is achteraf bezien een aaneenrijging van mislukkingen geweest. Zo was het [politieke](https://historiek.net/c/politieke-geschiedenis/ "politieke") systeem vanaf het begin tot het eind repressief en maakte het vrije debat plaats voor een angstig conformisme. De economische situatie was nog dramatischer:

> “De eindbalans is er een van totale roofbouw, ecologische verwoesting en achterstallig onderhoud ter waarde van meer dan 1000 miljard euro. De oorzaak van deze mislukking ligt niet in slecht management of een verkeerde toepassing van de planeconomie. De oorzaak van de mislukking ligt in het feit dat een planeconomie per definitie niet kán functioneren. In de markteconomie geeft de markt informatie, waarop consumenten en producenten reageren. In de planeconomie is de markt afgeschaft en daarmee ontbreekt de belangrijkste bron van informatie over kosten en vraag (…) De erfenis van veertig jaar planeconomie was een verouderde en weinig productieve industrie, een gebrekkig verzorgingsniveau en een totaal verwaarloosde infrastructuur.” (298,299)

Tot op de dag van vandaag moeten de voormalige West-Duitse Bundesländer dan ook financieel bijspringen om de alte Bundesländer op de been te houden.

**Boek:** [Van het socialisme, de dingen die voorbij gaan](https://partner.bol.com/click/click?p=2&t=url&s=656&f=TXL&url=https%3A%2F%2Fwww.bol.com%2Fbe%2Fp%2Fvan-het-socialisme-de-dingen-die-voorbij-gaan%2F9200000022070835%2F&name=Van%20het%20socialisme%2C%20de%20dingen%20die%20voorbij%20gaan...)

**Lees ook:** [Geschiedenis van de DDR (1949-1990) – Duitse Democratische Republiek](https://historiek.net/geschiedenis-ddr-ontstaan-kenmerken-tijdlijn/125496/)

[![](https://historiek.net/wp-content/uploads-phistor1/2023/01/Enne-Koops-1-480x480.jpg)](https://historiek.net/author/enne-koops/)

Enne KoopsLaatste berichten

Enne Koops (1978-2023), historicus en docent geschiedenis en maatschappijleer. [In memoriam](https://historiek.net/enne-koops-im-1978-2023/153694/)

1. [Slag bij Ane (28 juli 1227) – ‘De Guldensporenslag van de Lage Landen’](https://historiek.net/slag-bij-ane-1227-drenthe/70046/)
2. [Herbert Hoover – Amerikaanse president en filantroop](https://historiek.net/herbert-hoover-president-biografie/153527/)
3. [De Feniciërs, een multicultureel volk uit het Middellandse Zeegebied](https://historiek.net/feniciers-boek-jigoulov-bespreking/153204/)
4. [Zolang er leven is, is er hoop](https://historiek.net/zolang-er-leven-is-hoop-herkomst/152705/)

[Bekijk alles](https://historiek.net/author/enne-koops/)

[Boekbesprekingen](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/boekbespreking/), [DDR](https://historiek.net/c/landen/duitsland/ddr/), [Duitsland](https://historiek.net/c/landen/duitsland/), [Politieke geschiedenis](https://historiek.net/c/politieke-geschiedenis/) [Berlijnse Muur](https://historiek.net/thema/berlijnse-muur/) [Socialisme](https://historiek.net/thema/socialisme/)

- [Facebook](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fhistoriek.net%2Fhet-voorbijgaande-ddr-socialisme-1945-2014%2F43618%2F)
- [X](https://x.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fhistoriek.net%2Fhet-voorbijgaande-ddr-socialisme-1945-2014%2F43618%2F&text=Het+voorbijgaande+DDR-socialisme+%281945-2014%29&via=historiek)
- [Linkedin](https://www.linkedin.com/shareArticle?mini=true&url=https%3A%2F%2Fhistoriek.net%2Fhet-voorbijgaande-ddr-socialisme-1945-2014%2F43618%2F&title=Het+voorbijgaande+DDR-socialisme+%281945-2014%29)
- [Pinterest](https://pinterest.com/pin/create/button/?url=https%3A%2F%2Fhistoriek.net%2Fhet-voorbijgaande-ddr-socialisme-1945-2014%2F43618%2F&description=Het+voorbijgaande+DDR-socialisme+%281945-2014%29)
- [Whatsapp](https://api.whatsapp.com/send?phone=&text=https%3A%2F%2Fhistoriek.net%2Fhet-voorbijgaande-ddr-socialisme-1945-2014%2F43618%2F)
- [Email](/cdn-cgi/l/email-protection#d1eea2a4b3bbb4b2a5ec99b4a5f4e3e1a7bebea3b3b8bbb6b0b0bfb5b4f4e3e1959583fca2beb2b8b0bdb8a2bcb4f4e3e1f4e3e9e0e8e5e4fce3e1e0e5f4e3e8f7f2e1e2e9eab3beb5a8ecb9a5a5a1a2f4e290f4e397f4e397b9b8a2a5bea3b8b4baffbfb4a5f4e397b9b4a5fca7bebea3b3b8bbb6b0b0bfb5b4fcb5b5a3fca2beb2b8b0bdb8a2bcb4fce0e8e5e4fce3e1e0e5f4e397e5e2e7e0e9f4e397)

## Uit dezelfde rubriek

[![Videla en Jorge Zorreguieta](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%201024%20675%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/max-van-der-stoel-zorreguita/75914/)

### [Max van der Stoel en de ‘zaak-Zorreguieta’](https://historiek.net/max-van-der-stoel-zorreguita/75914/)

[![Code Napoleon - Code Civil (cc - Historical Museum of the Palatinate in Speyer)](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20900%20569%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/code-napoleon-code-civil/77732/)

### [Code Napoleon / Code Civil – Het burgerlijk wetboek van Napoleon](https://historiek.net/code-napoleon-code-civil/77732/)

[![Ostracisme - schervengericht - Scherven uit 482 v.Chr. waarop namen zijn gekrast (Publiek Domein - wiki)](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20750%20518%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/ostracisme-betekenis-schervengericht/81906/)

### [Ostracisme – schervengericht](https://historiek.net/ostracisme-betekenis-schervengericht/81906/)

## Recent gepubliceerd

[![Bordesscène van de ministers van het kabinet-Van Agt I, met Hans Wiegel rechts van koningin Juliana](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20150%20150%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/loyalisten-in-het-cda-tijdens-het-kabinet-van-agt-i/167356/)

### [Loyalisten in het CDA tijdens het kabinet Van Agt I](https://historiek.net/loyalisten-in-het-cda-tijdens-het-kabinet-van-agt-i/167356/)

[![Geïllustreerde kaart gepubliceerd door de Guardia Civil met het koninkrijk Spanje en zijn resterende koloniale bezittingen in 1895](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20150%20150%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/vorming-van-de-natiestaat-1890-1914/167175/)

### [Vorming van de natiestaat (1890-1914)](https://historiek.net/vorming-van-de-natiestaat-1890-1914/167175/)

[![Oude kaart van Italië met enkele gebieden waar de irredentisten hun oog op lieten vallen](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20150%20150%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/irredentisme-betekenis/167314/)

### [Irredentisme – Betekenis](https://historiek.net/irredentisme-betekenis/167314/)

[![Victoria Claflin Woodhull](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20150%20150%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/victoria-woodhull-eerste-vrouwelijke-presidentskandidate-amerika/167056/)

### [Victoria Woodhull, de eerste vrouwelijke presidentskandidate van Amerika](https://historiek.net/victoria-woodhull-eerste-vrouwelijke-presidentskandidate-amerika/167056/)

#### Gratis geschiedenismagazine

Ontvang, net als ruim 52.000 anderen, iedere week de gratis nieuwsbrief van Historiek:

### Ook interessant?

[![Trêveszaal, de vergaderzaal van de ministerraad](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20150%20150%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/populisten-in-de-treveszaal/80218/)

### [Populisten in de Trêveszaal](https://historiek.net/populisten-in-de-treveszaal/80218/)

[![Italië (cc - Pixabay - KaiPilger)](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20150%20150%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/italie-de-kanarie-in-de-europese-mijn/78600/)

### [Italië, de kanarie in de Europese mijn](https://historiek.net/italie-de-kanarie-in-de-europese-mijn/78600/)

[![Wapen van de Sovjet-Unie](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20150%20150%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/nieuwe-economische-politiek-nep-definitie-lenin/129038/)

### [Nieuwe Economische Politiek (NEP)](https://historiek.net/nieuwe-economische-politiek-nep-definitie-lenin/129038/)

- [Alle onderwerpen](https://historiek.net/geschiedenis-onderwerpen-index/)
- [Lees een willekeurig artikel](https://historiek.net/willekeurig-bericht)
- [25 laatste berichten](https://historiek.net/veel-gelezen/)
- [Steun ons werk](https://historiek.net/donatie-historiek/)

> Donateurs ondersteunen ons project en dragen direct bij aan de uitbreiding van ons archief.

[Meer informatie](https://historiek.net/donatie-historiek/)

### Recent online

[![James Monroe - Portret door Samuel Morse](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20150%20150%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/james-monroe-amerikaanse-president/167174/)

### [James Monroe – Amerikaanse president](https://historiek.net/james-monroe-amerikaanse-president/167174/)

[![](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20150%20150%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/een-dag-in-pompei-animatie/58984/)

### [Uitbarsting van de Vesuvius in (79) – animatie](https://historiek.net/een-dag-in-pompei-animatie/58984/)

[![De buste van Karel de Grote, een geïdealiseerd portret van de keizer uit de 14e eeuw](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20150%20150%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/erfgenaam-van-rome-vader-van-europa/167539/)

### [Erfgenaam van Rome, vader van Europa](https://historiek.net/erfgenaam-van-rome-vader-van-europa/167539/)

[![Schilderij van een activiteit van de Komintern, gemaakt door Boris Kustodiev](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20480%20304%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/komintern-betekenis-1919-ussr/80410/)

### [Komintern (1919-1943) – Communistische Internationale](https://historiek.net/komintern-betekenis-1919-ussr/80410/)

[Meer leestips](https://historiek.net/thema/populair/) [Verras mij!](https://historiek.net/willekeurig-bericht "Direct naar een populair artikel")

### Populaire rubrieken

[Uitvindingen](https://historiek.net/lijst-van-uitvindingen/) [Filosofie](https://historiek.net/c/filosofie/) [Eerste Wereldoorlog](https://historiek.net/c/eerste-wereldoorlog/) [Tweede Wereldoorlog](https://historiek.net/c/tweede-wereldoorlog/) [Vrouwen](https://historiek.net/c/biografieen/historische-vrouwen/) [Romeinse Rijk](https://historiek.net/c/oudheid/romeinse-rijk/) [Boeken](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/) [Middeleeuwen](https://historiek.net/c/middeleeuwen/) [Archeologie](https://historiek.net/c/archeologie/) [Slavernij](https://historiek.net/c/slavernij/) [Alle biografieën](https://historiek.net/historische-personen-bios/) [Alle onderwerpen](https://historiek.net/historische-begrippen-onderwerpen/)

### Populaire berichten uit ons archief

- [![‘Israël is een medicijn voor onze vergiftigde jonge zielen’](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20240%20240%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/israel-is-een-medicijn-voor-onze-vergiftigde-jonge-zielen/155999/)

### [‘Israël is een medicijn voor onze vergiftigde jonge zielen’](https://historiek.net/israel-is-een-medicijn-voor-onze-vergiftigde-jonge-zielen/155999/)

- [![Giuseppe Arcimboldo en zijn bizarre portretten](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20240%20240%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/giuseppe-arcimboldo-en-zijn-bizarre-portretten/163148/)

### [Giuseppe Arcimboldo en zijn bizarre portretten](https://historiek.net/giuseppe-arcimboldo-en-zijn-bizarre-portretten/163148/)

- [![Testikels – ‘Kleine getuigen’ in de Romeinse rechtszaal](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20240%20240%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/testikel/64849/)

### [Testikels – ‘Kleine getuigen’ in de Romeinse rechtszaal](https://historiek.net/testikel/64849/)

- [![Nicholas Winton redde honderden joodse kinderen](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20240%20240%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/nicholas-winton-de-britse-schindler/51131/)

### [Nicholas Winton redde honderden joodse kinderen](https://historiek.net/nicholas-winton-de-britse-schindler/51131/)

- [![Tukkers – Herkomst van de geuzennaam voor Twentenaren](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20240%20240%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/tukker-twente-herkomst-betekenis/115262/)

### [Tukkers – Herkomst van de geuzennaam voor Twentenaren](https://historiek.net/tukker-twente-herkomst-betekenis/115262/)

- [![Keteloorlog (8 oktober 1784) – Er werd slechts een soepketel geraakt…](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20240%20240%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/keteloorlog-marmietenoorlog-1784/75612/)

### [Keteloorlog (8 oktober 1784) – Er werd slechts een soepketel geraakt…](https://historiek.net/keteloorlog-marmietenoorlog-1784/75612/)

- [![Pechvogel – Herkomst van het woord](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20240%20240%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/pechvogel/58414/)

### [Pechvogel – Herkomst van het woord](https://historiek.net/pechvogel/58414/)

- [![De Voyager Golden Record – Muziek voor buitenaardse wezens](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20240%20240%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net/voyager-golden-record-buitenaardse-wezens/89274/)

### [De Voyager Golden Record – Muziek voor buitenaardse wezens](https://historiek.net/voyager-golden-record-buitenaardse-wezens/89274/)


[Meer leestips](https://historiek.net/c/populair/) [Alle onderwerpen](https://historiek.net/historische-begrippen-onderwerpen/) [Willekeurig bericht](https://historiek.net/willekeurig-bericht) [Voorpagina](https://historiek.net/)

### Bekijk een rubriek:

[Amerikaanse geschiedenis](https://historiek.net/c/amerikaanse-geschiedenis/) [Amsterdam](https://historiek.net/c/amsterdam/) [Archeologie](https://historiek.net/c/archeologie/) [Azië](https://historiek.net/c/azie/) [België](https://historiek.net/c/landen/belgie/) [Biografieën](https://historiek.net/c/biografieen/) [Boekbesprekingen](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/boekbespreking/) [Boekfragmenten](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/voorpublicatie/) [Dieren](https://historiek.net/c/dieren/) [Duitsland](https://historiek.net/c/landen/duitsland/) [Eerste Wereldoorlog](https://historiek.net/c/eerste-wereldoorlog/) [Engeland](https://historiek.net/c/landen/engeland/) [Eten en drinken](https://historiek.net/c/eten-en-drinken/) [Fotografie](https://historiek.net/c/fotografie/) [Frankrijk](https://historiek.net/c/landen/frankrijk-geschiedenis/) [Geneeskunde](https://historiek.net/c/geneeskunde/) [Geschiedenisboeken](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/) [Gouden Eeuw](https://historiek.net/c/gouden-eeuw/) [Griekenland](https://historiek.net/c/landen/griekenland/) [Griekse mythologie](https://historiek.net/c/griekse-mythologie/) [Historische achtergronden](https://historiek.net/c/historische-achtergronden/) [Historische vrouwen](https://historiek.net/c/biografieen/historische-vrouwen/) [Jodenvervolging](https://historiek.net/c/tweede-wereldoorlog/jodenvervolging/) [Koningshuis](https://historiek.net/c/koningshuis/) [Kunstgeschiedenis](https://historiek.net/c/kunstgeschiedenis/) [Literatuur](https://historiek.net/c/literatuur/) [Maritieme geschiedenis](https://historiek.net/c/maritieme-geschiedenis/) [Middeleeuwen](https://historiek.net/c/middeleeuwen/) [Muziekgeschiedenis](https://historiek.net/c/muziekgeschiedenis/) [Nederlands-Indië / Indonesië](https://historiek.net/c/nederlands-indie/) [Oudheid](https://historiek.net/c/oudheid/) [Politieke geschiedenis](https://historiek.net/c/politieke-geschiedenis/) [Populair](https://historiek.net/c/populair/) [Religieuze geschiedenis](https://historiek.net/c/religieuze-geschiedenis/) [Romeinse Rijk](https://historiek.net/c/oudheid/romeinse-rijk/) [Rusland](https://historiek.net/c/landen/rusland-geschiedenis/) [Slavernij](https://historiek.net/c/slavernij/) [Spanje](https://historiek.net/c/landen/spanje-geschiedenis/) [Sportgeschiedenis](https://historiek.net/c/sportgeschiedenis/) [Taalgeschiedenis](https://historiek.net/c/taalgeschiedenis/) [Televisie](https://historiek.net/c/televisie/) [Trivia](https://historiek.net/c/trivia/) [Tweede Wereldoorlog](https://historiek.net/c/tweede-wereldoorlog/) [Vaderlandse geschiedenis](https://historiek.net/c/vaderlandse-geschiedenis/) [Vorstenhuizen](https://historiek.net/c/biografieen/leden-van-vorstenhuizen/)

### Meer ontdekken?

[Alle onderwerpen](https://historiek.net/historische-begrippen-onderwerpen/) [Willekeurig bericht](https://historiek.net/willekeurig-bericht)

### Gratis wekelijkse nieuwsbrief

[![Historiek, online geschiedenis](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20300%2046%22%3E%3C/svg%3E)![](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%20300%20100%22%3E%3C/svg%3E)](https://historiek.net)

"Geschiedenisverhalen gratis toegankelijk maken voor een breed publiek."

- [Facebook](https://www.facebook.com/historiek)
- [X](https://twitter.com/historiek)
- [Instagram](https://www.instagram.com/geschiedenisboeken/)
- [RSS](https://historiek.net/historieknet-via-rss/)
- [Google](https://news.google.com/publications/CAAiEAOHlGepeRSfYV6T0ggHmqQqFAgKIhADh5RnqXkUn2Fek9IIB5qk?hl=nl&gl=NL&ceid=NL%3Anl)

**Algemeen**

[Over ons](https://historiek.net/over-ons/)

[Colofon](https://historiek.net/colofon/)

[Adverteren](https://historiek.net/adverteren-op-historieknet/)

[Privacy](https://historiek.net/historieknet-privacybeleid/)

[Disclaimer](https://historiek.net/discaimer/)

[Informatie voor auteurs](https://historiek.net/publiceren-op-historiek/32489/)

[Informatie voor uitgevers](https://historiek.net/uitgevers/)

[Informatie voor scholieren](https://historiek.net/over-ons/#school)

**Extra**

[Nieuwsbrief](https://historiek.net/nieuwsbrief/)

[Onderwerppagina](https://historiek.net/historische-begrippen-onderwerpen/)

[Geschiedenisboeken (site)](https://geschiedenis-winkel.nl/?utm_source=Historiek&utm_medium=Footer&utm_campaign=Footerlink)

[Enne Koops (1978-2023)](https://historiek.net/enne-koops-im-1978-2023/153694/)

**Steun**

[Fout melden](https://historiek.net/opmerkingen-bij-artikelen/)

[Doneren](https://historiek.net/donatie-historiek/)

[Meeschrijven](https://historiek.net/publiceren-op-historiek/32489/)

[Affliate-link Bol](https://partner.bol.com/click/click?p=2&t=url&s=656&f=TXL&url=https%3A%2F%2Fwww.bol.com%2Fnl%2F&name=de%20winkel%20van%20ons%20allemaal&subid=bottomlink)

**© 2024 [Historiek v.o.f.](https://historiek.net) \|** Onafhankelijk particulier initiatief

[Maak ons werk mede mogelijk](https://historiek.net/donatie-historiek/)

- Historiek
  - [Over deze website](https://historiek.net/over-ons/)
  - [Auteurs](https://historiek.net/colofon/)
  - [Meedoen](https://historiek.net/publiceren-op-historiek/32489/)
  - [Gratis geschiedenismagazine](https://historiek.net/nieuwsbrief/)
  - [Historiek ondersteunen](https://historiek.net/donatie-historiek/)
- Volg ons
  - [Nieuwsbrief](https://historiek.net/newsletter/)
  - [Facebook](https://www.facebook.com/historiek)
  - [X / Twitter](https://x.com/historiek)
  - [Bluesky](https://bsky.app/)
  - [Feed / RSS](https://historiek.net/historieknet-via-rss/)
- [Alle onderwerpen](https://historiek.net/geschiedenis-onderwerpen-index/)
- [Historische personen](https://historiek.net/historische-personen-bios/)
- [Populair](https://historiek.net/c/populair/)
- [Nieuws](https://historiek.net/c/nieuws/)
- [Taalgeschiedenis](https://historiek.net/c/taalgeschiedenis/)
- [Griekse mythologie](https://historiek.net/c/griekse-mythologie/)
- [Filosofen](https://historiek.net/c/biografieen/filosofen/)
- [Gouden Eeuw](https://historiek.net/c/gouden-eeuw/)
- Oorlogen
  - [Eerste Wereldoorlog](https://historiek.net/c/eerste-wereldoorlog/)
  - [Tweede Wereldoorlog](https://historiek.net/c/tweede-wereldoorlog/)
  - [Koude Oorlog](https://historiek.net/c/koude-oorlog/)
  - [Vietnamoorlog](https://historiek.net/vietnamoorlog-oorzaken-samenvatting-gevolgen/76855/)
  - [Tachtigjarige Oorlog](https://historiek.net/c/vaderlandse-geschiedenis/tachtigjarige-oorlog/)
- [Historische vrouwen](https://historiek.net/c/biografieen/historische-vrouwen/)
- [Lijst van uitvindingen](https://historiek.net/lijst-van-uitvindingen/)
- [Middeleeuwen](https://historiek.net/c/middeleeuwen/)
- [Slavernij](https://historiek.net/c/slavernij/)
- [Archeologie](https://historiek.net/c/archeologie/)
- [Oudheid](https://historiek.net/c/oudheid/)
- [Amerikaanse geschiedenis](https://historiek.net/c/amerikaanse-geschiedenis/)
- Boeken
  - [Alle boekberichten](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/)
  - [Fragmenten](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/voorpublicatie/)
  - [Boekbesprekingen](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/boekbespreking/)
  - [Signalementen](https://historiek.net/c/geschiedenisboeken/signalementen/)
  - [Boekenwebsite](https://geschiedenis-winkel.nl/?utm_source=Historiek&utm_medium=Menu&utm_campaign=Menu-Historiek)
- [Steun Historiek](https://historiek.net/donatie-historiek/)

×