Boeddhistische concepten - Wikipedia
De basisbegrippen. Centraal in het boeddhisme staat de onrust van de geest, het voortdurend in beweging blijven en verlangen naar iets anders dan wat er nu is, ...
boeddhistische psychologie
De <anchor>boeddhistische psychologie</anchor> ontleedt onze ervaring in de verschillende stappen waarin deze tot stand komt. Door zintuiglijke ervaring ontstaat er bewustzijn. De denkende geest construeert hieruit de als concreet ervaren wereld, en geeft hier betekenis aan. Het is hier dat er verwarring ontstaat en dat begeerte en gehechtheid ontstaat.
Boeddhistische psychologie - Wikipedia
Boeddhistische psychologie - Wikipedia[Naar inhoud springen](#bodyContent)

Hoofdmenu

Hoofdmenu

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Navigatie


- [Hoofdpagina](/wiki/Hoofdpagina "Naar de hoofdpagina gaan [z]")
- [Vind een artikel](/wiki/Portaal:Navigatie)
- [Vandaag](/wiki/13_september)
- [Etalage](/wiki/Wikipedia:Etalage)
- [Categorieën](/wiki/Categorie:Alles)
- [Recente wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingen "Een lijst met recente wijzigingen in deze wiki. [r]")
- [Nieuwe artikelen](/wiki/Speciaal:NieuwePaginas)
- [Willekeurige pagina](/wiki/Speciaal:Willekeurig "Een willekeurige pagina bekijken [x]")

Informatie


- [Gebruikersportaal](/wiki/Portaal:Gebruikersportaal "Informatie over het project: wat u kunt doen, waar u dingen kunt vinden")
- [Snelcursus](/wiki/Wikipedia:Snelcursus)
- [Hulp en contact](/wiki/Portaal:Hulp_en_beheer "Hulpinformatie over deze wiki")
- [Doneren](/wiki/Wikipedia:Donatie "Ondersteun ons financieel")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![de vrije encyclopedie](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-nl.svg)](/wiki/Hoofdpagina)

[Zoeken](/wiki/Speciaal:Zoeken "Doorzoek Wikipedia [f]")

Zoeken

Uiterlijk

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Boeddhistische+psychologie "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Boeddhistische+psychologie "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Persoonlijke hulpmiddelen

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Boeddhistische+psychologie "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Boeddhistische+psychologie "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Pagina's voor uitgelogde redacteuren [meer lezen](/wiki/Help:Inleiding)

- [Bijdragen](/wiki/Speciaal:MijnBijdragen "Bijdragen IP-adres [y]")
- [Overleg](/wiki/Speciaal:MijnOverleg "Overlegpagina van de anonieme gebruiker van dit IP-adres [n]")

## Inhoud

naar zijbalk verplaatsenverbergen

- Top

- [1Basis](#Basis)
- [2Verschillende beschrijvingen](#Verschillende_beschrijvingen)Verschillende beschrijvingen-subkopje inklappen  - [2.1Nama-rupa](#Nama-rupa)
  - [2.2Vijf skhandas](#Vijf_skhandas)
  - [2.3Zes zintuigen](#Zes_zintuigen)
  - [2.4Bewustzijnslagen](#Bewustzijnslagen)
  - [2.5Overzicht van de vier beschrijvingen](#Overzicht_van_de_vier_beschrijvingen)
- [3Prajna en bodhi](#Prajna_en_bodhi)
- [4Vergelijking met westerse psychologie](#Vergelijking_met_westerse_psychologie)
- [5Zie ook](#Zie_ook)
- [6Verder lezen](#Verder_lezen)
- [7Externe links](#Externe_links)
- [8Referenties](#Referenties)

Inhoudsopgave omschakelen

# Boeddhistische psychologie

7 talen

- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Buddhism_and_psychology "Buddhism and psychology – Engels")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Budistlik_ps%C3%BChholoogia "Budistlik psühholoogia – Estisch")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/A_buddhizmus_%C3%A9s_a_pszichol%C3%B3gia "A buddhizmus és a pszichológia – Hongaars")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%BB%8F%E6%95%99%E5%BF%83%E7%90%86%E5%AD%A6 "仏教心理学 – Japans")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Budismo_e_psicologia "Budismo e psicologia – Portugees")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F "Буддистская психология – Russisch")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%9E%E0%B8%B8%E0%B8%97%E0%B8%98%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%88%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B8%B2 "ศาสนาพุทธกับจิตวิทยา – Thai")

[Koppelingen bewerken](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q3277742#sitelinks-wikipedia "Taalkoppelingen bewerken")

- [Artikel](/wiki/Boeddhistische_psychologie "Inhoudspagina bekijken [c]")
- [Overleg](/wiki/Overleg:Boeddhistische_psychologie "Overleg over deze pagina [t]")

Nederlands

- [Lezen](/wiki/Boeddhistische_psychologie)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=history "Eerdere versies van deze pagina [h]")

Hulpmiddelen

Hulpmiddelen

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Handelingen


- [Lezen](/wiki/Boeddhistische_psychologie)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=history)

Algemeen


- [Links naar deze pagina](/wiki/Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Boeddhistische_psychologie "Lijst met alle pagina's die naar deze pagina verwijzen [j]")
- [Gerelateerde wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingenGelinkt/Boeddhistische_psychologie "Recente wijzigingen in pagina's waar deze pagina naar verwijst [k]")
- [Bestand uploaden](//commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard?uselang=nl "Bestanden uploaden [u]")
- [Speciale pagina's](/wiki/Speciaal:SpecialePaginas "Lijst met alle speciale pagina's [q]")
- [Permanente koppeling](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&oldid=61171718 "Permanente koppeling naar deze versie van deze pagina")
- [Paginagegevens](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=info "Meer informatie over deze pagina")
- [Deze pagina citeren](/w/index.php?title=Speciaal:Citeren&page=Boeddhistische_psychologie&id=61171718&wpFormIdentifier=titleform "Informatie over hoe u deze pagina kunt citeren")
- [Verkorte URL verkrijgen](/w/index.php?title=Speciaal:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FBoeddhistische_psychologie)
- [QR-code downloaden](/w/index.php?title=Speciaal:QrCode&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FBoeddhistische_psychologie)
- [Wikidata-item](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q3277742 "Koppeling naar item in verbonden gegevensrepository [g]")

Afdrukken/exporteren


- [Boek aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:Boek&bookcmd=book_creator&referer=Boeddhistische+psychologie)
- [Downloaden als PDF](/w/index.php?title=Speciaal:DownloadAsPdf&page=Boeddhistische_psychologie&action=show-download-screen)
- [Afdrukversie](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&printable=yes "Printvriendelijke versie van deze pagina [p]")

In andere projecten


Uiterlijk

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

[![Dhamma wiel](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Dharma_Wheelmmm-APNG-animation2.png/30px-Dharma_Wheelmmm-APNG-animation2.png)](/wiki/Bestand:Dharma_Wheelmmm-APNG-animation2.png "Dhamma wiel")

**[Boeddhisme](/wiki/Boeddhisme "Boeddhisme")**

[Concepten](/wiki/Boeddhistische_concepten "Boeddhistische concepten")[Geschiedenis](/wiki/Geschiedenis_van_het_boeddhisme "Geschiedenis van het boeddhisme")[Stromingen](/wiki/Boeddhistische_stromingen "Boeddhistische stromingen")[Geschriften](/wiki/Boeddhistische_geschriften "Boeddhistische geschriften")[Tempels](/wiki/Boeddhistische_tempel "Boeddhistische tempel")[Devotie](/wiki/Devotie_in_het_boeddhisme "Devotie in het boeddhisme")[Per land](/wiki/Boeddhisme_per_land "Boeddhisme per land")[Termen](/wiki/Lijst_van_boeddhistische_termen_(Pali_en_Sanskriet) "Lijst van boeddhistische termen (Pali en Sanskriet)")[Van A tot Z](/wiki/Boeddhisme_van_A_tot_Z "Boeddhisme van A tot Z")[![Dhamma wiel](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Dharma_Wheel.svg/30px-Dharma_Wheel.svg.png)](/wiki/Bestand:Dharma_Wheel.svg "Dhamma wiel")

**Boeddhistische psychologie** is een pleonasme voor de onderdelen van de boeddhistische leer die de werking van de menselijke geest beschrijven. Er is geen strikt onderscheid tussen boeddhistische psychologie en [boeddhistische filosofie](/wiki/Boeddhistische_filosofie "Boeddhistische filosofie"). Het doel is pragmatisch: inzicht verkrijgen in het menselijk lijden, en hierdoor zien hoe het lijden opgeheven kan worden.

## Basis

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=1 "Bewerk dit kopje: Basis") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=1 "De broncode bewerken van de sectie: Basis")\]

Boeddhisme ìs psychologie. Het biedt een beschrijving van de werking van de menselijke geest, waarin het [ontstaan van dukkha](/wiki/Vier_nobele_waarheden "Vier nobele waarheden"), lijden, en [de manier om dit lijden op te heffen](/wiki/Achtvoudige_pad "Achtvoudige pad"), centraal staat. Hiertoe beschrijft het de menselijke waarneming, en de wijze waarop wij betekenis geven aan die waarneming. Deze betekenisgeving is volgens het boeddhisme niet objectief of neutraal, maar wordt gekleurd door gevoelens en verlangens, waardoor we willen dat onze ervaringen anders zijn dan ze zijn. Dit veroorzaakt dukkha. De manier om dit verlangen uit te laten doven is door onze ervaringen te zien zoals zijn, en door onze geest te kalmeren middels correct gedrag en meditatie-oefeningen.

## Verschillende beschrijvingen

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=2 "Bewerk dit kopje: Verschillende beschrijvingen") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=2 "De broncode bewerken van de sectie: Verschillende beschrijvingen")\]

In de [suttapitaka](/wiki/Suttapitaka "Suttapitaka"), de oudste verzameling van boeddhistische soetra's, bestaan verschillende beschrijvingen van de werking van de menselijke geest. Deze staan niet los van elkaar, en sluiten elkaar ook niet uit. In de [abhidhamma](/wiki/Abhidhamma "Abhidhamma") zijn deze beschrijvingen verzameld en gesystematiseerd. De [Mahayana](/wiki/Mahayana "Mahayana")-traditie heeft deze beschrijvingen aangevuld en uitgebreid, met name in de [Yogacara](/wiki/Yogacara "Yogacara")-traditie.

### Nama-rupa

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=3 "Bewerk dit kopje: Nama-rupa") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=3 "De broncode bewerken van de sectie: Nama-rupa")\]

Nama-rupa is een Indiaas begrip dat al voor het boeddhisme bestond.[\[1\]](#cite_note-Wardner_V-1) Het is samengesteld uit de begrippen _nama_ en _rupa_.
_Rupa_ betekent zichtbare of tastbare vorm of lichaam, de concrete existentie.[\[1\]](#cite_note-Wardner_V-1)[\[2\]](#cite_note-Majj_56-2) _Nama_ heeft verschillende betekenissen, waaronder _taal_, _denkvermogen_ en _organisatie_.[\[1\]](#cite_note-Wardner_V-1) Het duidt het geheel van mentale factoren plus bewustzijn aan.[\[2\]](#cite_note-Majj_56-2) Nama staat dus voor het denkvermogen, het betekenis-geven aan onze ervaringen.
_Nama-rupa_ betekent daarmee dus zoveel als _intelligent lichaam_, of _betekenisgevende vorm_. Het duidt aan dat de mens meer is dan een lichaam, of een soort machine die alleen maar waarneemt. We zijn concreet aanwezige vormen die actief betekenis geven aan wat ons overkomt en richting geven aan ons handelen.
Overigens impliceert de term nama-rupa niet een tweedeling tussen lichaam en geest als twee afzonderlijke entiteiten, hoewel idealistische filosofieën wel die kant op neigen.

### Vijf skhandas

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=4 "Bewerk dit kopje: Vijf skhandas") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=4 "De broncode bewerken van de sectie: Vijf skhandas")\]

De vijf [skhandas](/wiki/Khandhas "Khandhas") is een exactere indeling om nama-rupa te beschrijven. Het zijn vijf groepen van onderdelen van nama-rupa, die samen de menselijke persoon vormen.[\[3\]](#cite_note-Schumann_skandhas-3) Dit zijn[\[3\]](#cite_note-Schumann_skandhas-3)[\[4\]](#cite_note-Wardner_skandhas-4):
**Rupa**

- Rupa - lichaam, materie, vorm

**Nama**

- Vedana - gewaarwording, de zintuiglijke ervaring
- Samjna - cognitie, weten (jna), het construeren van een voorstelling uit de zintuiglijke ervaring
- Samskara - opwellingen, bestaande uit voorstellingen, verlangens en begeerten, die het menselijk gedrag sturen
- Vijnana - het bewustzijn, dat ontstaat uit de gewaarwording, perceptie en opwellingen

Door zintuiglijke waarneming ontstaan er dus voorstellingen, waarna er betekenis wordt gegeven aan deze voorstellingen en we overgaan tot (ondoordacht) gedrag.

In deze vijf groepen is er geen onveranderlijke essentie aan te wijzen die _ik_ of _zelf_ kan worden genoemd. Dit is een contra-intuïtieve notie, die botst met ons dagelijkse zelfbesef. Het betekent niet dat er niets bestaat, maar slechts dat er geen essentie is die beetgegrepen kan worden.

### Zes zintuigen

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=5 "Bewerk dit kopje: Zes zintuigen") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=5 "De broncode bewerken van de sectie: Zes zintuigen")\]

Er zijn [zes zintuigen](/wiki/Zes_zintuigen "Zes zintuigen"), met bijbehorende objecten en bewustzijn. Oog, oor, neus, tong, en tast zijn de vijf bekende zintuigen. De [tippitaka](/w/index.php?title=Tippitaka&action=edit&redlink=1 "Tippitaka (de pagina bestaat niet)") noemt daarnaast de gewaarwording van ideeën als een zesde zintuig.[\[5\]](#cite_note-5)

### Bewustzijnslagen

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=6 "Bewerk dit kopje: Bewustzijnslagen") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=6 "De broncode bewerken van de sectie: Bewustzijnslagen")\]

De [Yogacara](/wiki/Yogacara "Yogacara")-leer beschrijft de menselijke waarneming uitvoeriger aan de hand van acht bewustzijnslagen.[\[6\]](#cite_note-Harvey_1995-6) Dit zijn:

- 1-5: Vedana-samjana - waarneming: oog-, oor-, neus-, tong-, lichaamsbewustzijn
- 6: Samjana - cognitie: het omzetten van de zintuiglijke indrukken naar beelden
- 7: Manas - denkende geest: betekenisgeving
- 8: Alayavijñāna - _pakhuisbewustzijn_: de opslagplaats van herinneringen en (aangeleerde) betekenissen.

Vasubandhu noemt waarneming-perceptie _pravrtti_. Het is niet alleen waarneming-perceptie, maar ook de basale of 'iets' aangenaam of onaangenaam of neutraal is.[\[7\]](#cite_note-7)

Hij gebruikt de term mana (niet te verwarren met nama) voor het denkende bewustzijn. Hier ontstaat de illusie van een afzonderlijk zelf.[\[8\]](#cite_note-8)

Alaya-vijnana is het _pakhuis-bewustzijn_, de opslagplaats van herinneringen en ideeën, maar ook van de karmische 'zaden', de latente resultanten van gedrag uit het verleden die in de toekomst tot uiting komen.

De alaya bevat ook nog 'pure zaden'. Dit zijn de zaden waaruit het ontwaken mogelijk is. Deze pure zaden bevinden zich in de param-alaya, "het bewustzijn voorbij \[het gewone bewustzijn\]". De she-lun school zag dit als een negende, 'zuiver' bewustzijn. Het ligt voorbij alle dualismen, en is gelijk aan nirvana en sunyata. Het is een niveau dat voorbij het persoonlijke niveau gaat. Het is een universele werkelijkheid die in alle levende wezens zit.[\[9\]](#cite_note-9)

Centraal in deze beschrijving staat dus het onderscheid tussen automatische waarneming en perceptie, en de denkende geest die actief betekenis geeft aan de ervaring:

> _"Subjectivity is the key-note of Buddhism. From the very outset Buddhism had been subjectivistic and critical \[...\] Subjectivity \[...\] entails a constructive mechanism of thought".[\[10\]](#cite_note-10)_

Het is deze denkende geest die de betekenisvolle wereld creëert waarin wij functioneren. Maar het is ook deze geest waar [dukkha](/wiki/Dukkha "Dukkha") ontstaat, het verlangen dat situaties anders zijn dan ze zijn.

### Overzicht van de vier beschrijvingen

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=7 "Bewerk dit kopje: Overzicht van de vier beschrijvingen") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=7 "De broncode bewerken van de sectie: Overzicht van de vier beschrijvingen")\]

De vier modellen kunnen als volgt met elkaar vergeleken worden:

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Nama-rupa_schema_v01_2.jpg/900px-Nama-rupa_schema_v01_2.jpg)](/wiki/Bestand:Nama-rupa_schema_v01_2.jpg)

## Prajna en bodhi

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=8 "Bewerk dit kopje: Prajna en bodhi") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=8 "De broncode bewerken van de sectie: Prajna en bodhi")\]

Door waarneming en analyse kan de mens inzicht krijgen in de werking van de geest, maar het is een intuïtief inzicht dat leidt tot [prajna](/wiki/Pa%C3%B1%C3%B1a "Pañña") en [bodhi](/wiki/Verlichting_(boeddhisme) "Verlichting (boeddhisme)"):

> _"Rooted in phenomena as we are, we could not even have an inkling of anything transcending it. The knowledge of the Real can therefore only be revealed. The cue is alogical, not logical".[\[11\]](#cite_note-11)_

Prajna is het intuïtieve inzicht in de [drie karakteristieken](/wiki/Drie_karakteristieken "Drie karakteristieken") van het bestaan: dukkha, anatta, acitta (onbevredigend, zonder zelf, altijd veranderend).
Bodhi (ontwaken) is het inzicht in de [Vier nobele waarheden](/wiki/Vier_nobele_waarheden "Vier nobele waarheden"): er is onbevredigdheid, dit komt door ons verlangen dat de 'dingen' anders zijn dan ze zijn, maar dit verlangen kan tot rust worden gebracht, door het volgen van het [achtvoudige pad](/wiki/Achtvoudige_pad "Achtvoudige pad").

## Vergelijking met westerse psychologie

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=9 "Bewerk dit kopje: Vergelijking met westerse psychologie") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=9 "De broncode bewerken van de sectie: Vergelijking met westerse psychologie")\]

Er zijn overeenkomsten aan te wijzen tussen de boeddhistische psychologie en de westerse psychologie.

_Waarneming_ en _perceptie_ worden onderzocht en beschreven door de [cognitieve psychologie](/wiki/Cognitieve_psychologie "Cognitieve psychologie"). Hierbij wordt ervan uitgegaan dat de menselijke geest representaties maakt van de waarneming, en deze representaties gebruikt voor een snelle herkenning van situaties. Maar deze representaties kunnen ook leiden tot inschattingsfouten en vooroordelen.

Betekenisgeving als subjectieve aangelegenheid wordt beschreven door het [sociaal-constructionisme](/wiki/Sociaal-constructionisme "Sociaal-constructionisme") en door de narrativiteitstheorie. Sociaal-constructionisme gaat ervan uit dat we actief betekenis geven aan onze waarneming. De betekenissen die we gebruiken worden overgeleverd door de cultuur, en machtsfactoren bepalen mede welke betekenis de waarneming krijgt.[\[12\]](#cite_note-12) Narrativiteitstheorie stelt dat we verhalen maken van onszelf: een opeenvolging van situaties en verbanden rondom een plot dat betekenis geeft aan het verhaal.[\[13\]](#cite_note-13)

[Attributie-theorie](/wiki/Attributie_(psychologie) "Attributie (psychologie)"), het toekennen van betekenis aan onze ervaring, gaat ook over betekenisgeving als subjectieve aangelegenheid.

De ontwikkeling van de menselijke geest wordt beschreven in de [ontwikkelingspsychologie](/wiki/Ontwikkelingspsychologie "Ontwikkelingspsychologie"). Aandacht voor de ontwikkeling van het denken is er in de ontwikkelingstheorie van [Piaget](/wiki/Jean_Piaget "Jean Piaget"), de levenslooppsychologie van [Erikson](/wiki/Erik_Erikson "Erik Erikson"), Structural Stage Theory,[\[14\]](#cite_note-14)[\[15\]](#cite_note-15)[\[16\]](#cite_note-16) en de ontwikkeling van [afweermechanismen](/wiki/Afweermechanismen "Afweermechanismen").[\[17\]](#cite_note-17)

Er zijn westerse psychotherapeuten die zoeken naar een integratie van westerse psychotherapie en de boeddhistische leer.[\[18\]](#cite_note-18)[\[19\]](#cite_note-19) Centraal hierbij staan de inzichten over dukkha en het ontstaan hiervan,[\[20\]](#cite_note-20) de ontwikkeling van zelfbeelden,[\[21\]](#cite_note-21) en de toepassing van [vipassana](/wiki/Vipassana "Vipassana").[\[22\]](#cite_note-22)

De auteur [Daniel Goleman](/wiki/Daniel_Goleman "Daniel Goleman") heeft in de jaren 1970 in Azië persoonlijke ervaringen opgedaan met het Boeddhisme. Over zijn ervaringen met meditatie heeft hij gepubliceerd.[\[23\]](#cite_note-23) Maar ook in zijn boeken over psychologie zijn deze boeddhistische invloeden terug te herkennen: de invloed van emoties op ons handelen,[\[24\]](#cite_note-24) en de manier waarop we onze eigen werkelijkheid construeren.[\[25\]](#cite_note-25)

## Zie ook

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=10 "Bewerk dit kopje: Zie ook") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=10 "De broncode bewerken van de sectie: Zie ook")\]

- [Boeddhistische filosofie](/wiki/Boeddhistische_filosofie "Boeddhistische filosofie")
- [Yogacara](/wiki/Yogacara "Yogacara")

## Verder lezen

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=11 "Bewerk dit kopje: Verder lezen") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=11 "De broncode bewerken van de sectie: Verder lezen")\]

- Kalupahana, David J. (1992), _A history of Buddhist philosophy_. Delhi: Motilal Banarsidass Publishers Private Limited
- Kochumuttom, Thomas A. (1999), _A buddhist Doctrine of Experience. A New Translation and Interpretation of the Works of Vasubandhu the Yogacarin. Delhi: : Motilall Banarsidass Publishers_
- Welwood, John (2000), _Psychologie van de ontwaking_. Boeddhisme, psychotherapie, persoonlijke en spirituele transformatie _. Servire_

## Externe links

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=12 "Bewerk dit kopje: Externe links") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=12 "De broncode bewerken van de sectie: Externe links")\]

- [https://web.archive.org/web/20120303125039/http://www.spiridoc.nl/bh\_psychologie.htm](https://web.archive.org/web/20120303125039/http://www.spiridoc.nl/bh_psychologie.htm)

## Referenties

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&veaction=edit&section=13 "Bewerk dit kopje: Referenties") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&action=edit&section=13 "De broncode bewerken van de sectie: Referenties")\]

01. ↑ [_**a**_](#cite_ref-Wardner_V_1-0) [_**b**_](#cite_ref-Wardner_V_1-1) [_**c**_](#cite_ref-Wardner_V_1-2)Wardner, A.K. (2000), _Indian Buddhism_. Delhi: Motilal Banarsidass Publishers. Pagina V
02. ↑ [_**a**_](#cite_ref-Majj_56_2-0) [_**b**_](#cite_ref-Majj_56_2-1)Bhikkhu Nanamoli & Bhikkhu Bodhi (1995), _The Middle Length Discourses of the Buddha. A New Translation of the Majjhima Nikaya_. Boston, Massachusetts: Wisdom Publications. Pagina 56-57
03. ↑ [_**a**_](#cite_ref-Schumann_skandhas_3-0) [_**b**_](#cite_ref-Schumann_skandhas_3-1)Schumann, Hans Wolfgang (1997), _Boeddhisme. Stichter, scholen en systemen_. Rotterdam: Asoka. Pagina 69-70
04. [↑](#cite_ref-Wardner_skandhas_4-0)Wardner, A.K. (2000), _Indian Buddhism_. Delhi: Motilal Banarsidass Publishers. Pagina 86
05. [↑](#cite_ref-5)Bhikkhu Khantipalo (1984), _Calm and Insight. A Buddhist Manual for Meditators_. London and Dublin: Curzon Press Ltd. Pagina 20
06. [↑](#cite_ref-Harvey_1995_6-0)Harvey, Peter (1995), _An introduction to Buddhism. Teachings, history and practices_. Cambridge: Cambridge University Press
07. [↑](#cite_ref-7)Kochumuttom, Thomas A. (1999), _A buddhist Doctrine of Experience. A New Translation and Interpretation of the Works of Vasubandhu the Yogacarin. Delhi: : Motilall Banarsidass Publishers. Pagina 138_
08. [↑](#cite_ref-8)Kochumuttom, Thomas A. (1999), _A buddhist Doctrine of Experience. A New Translation and Interpretation of the Works of Vasubandhu the Yogacarin. Delhi: : Motilall Banarsidass Publishers. Pagina 136_
09. [↑](#cite_ref-9)Harvey, Peter (1995), _An introduction to Buddhism. Teachings, history and practices_. Cambridge: Cambridge University Press. Pagina 108
10. [↑](#cite_ref-10)Chatterjee, Ashok Kumar (1999), _The Yogacara Idealism. Delhi: Motilall Banarsidass Publishers. Pagina 1_
11. [↑](#cite_ref-11)Chatterjee, Ashok Kumar (1999), _The Yogacara Idealism. Delhi: Motilall Banarsidass Publishers. Pagina 195_
12. [↑](#cite_ref-12)Berger, Peter L. (1990), _The Sacred canopy. Elements of a Sociological Theory of Religion_. New York: Anchor Books
13. [↑](#cite_ref-13)McAdams, Dan P. (1993), _The Stpries We Live By. Personal Myths and the Making of the Self_. New York and London: The Guilford Press
14. [↑](#cite_ref-14)[Jane Loevinger](https://web.archive.org/web/20050215024748/http://www.webster.edu/~woolflm/loevinger.html)
15. [↑](#cite_ref-15)[Loevingers model](http://the-mouse-trap.com/2007/12/24/ego-devlopment-the-nine-stages-theory-of-loevinger/)
16. [↑](#cite_ref-16)Fowler, James W. (1995), _Stages of Faith. The psychology of human development and the quest for meaning_. New York: HarperSanFrancisco
17. [↑](#cite_ref-17)Vaillant, George E.(1995): "The Wisdom of the Ego". Cambridge, Massachusetts / London, Engeland: Harvard University Press
18. [↑](#cite_ref-18)Welwood, John (2000), _Psychologie van de ontwaking_. Boeddhisme, psychotherapie, persoonlijke en spirituele transformatie _. Servire_
19. [↑](#cite_ref-19)Knibbe, Hans (1999), _De niet-herkende Boeddha. Over neurose als niet herkende boeddhakwaliteit, over psychotherapie, spiritualiteit, individuatie en overdracht_. Servire
20. [↑](#cite_ref-20)Brazier, David (2001), _Zonder gruis geen parels_. Rotterdam: Asoka
21. [↑](#cite_ref-21)Epstein, Mark (1998), _Gedachten zonder denker. Psychotherapie vanuit boeddhistisch perspectief_. Rotterdam: Asoka
22. [↑](#cite_ref-22)Williams, Mark; Teasdale, Jihn; Segal, Zindel; Kabat-Zinn, Jon (2010), _Mindfulness en bevrijding van depressie. Voorbij chronische ongelukkigheid_. Amsterdam: Uitgeverij Nieuwezijds
23. [↑](#cite_ref-23)Goleman, David (1988(1977)), _The Meditative Mind. The Varieties of Meditative Experience_. New York: Jeremy P.Tarcher/Putnam Book
24. [↑](#cite_ref-24)Goleman, Daniel (1996), _Emotional Intelligence. Why it can matter more than IQ_. New York: Bantam Books
25. [↑](#cite_ref-25)Goleman, Daniel (1998), _Vital Lies, Simple Truths. The Psychology of Self-deception. Bloomsbury Paperbacks_

Overgenomen van " [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Boeddhistische\_psychologie&oldid=61171718](https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&oldid=61171718)"

[Categorieën](/wiki/Categorie:Alles "Categorie:Alles"):

- [Boeddhisme](/wiki/Categorie:Boeddhisme "Categorie:Boeddhisme")
- [Psychologie](/wiki/Categorie:Psychologie "Categorie:Psychologie")

- Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 22 feb 2022 om 08:10.
- De tekst is beschikbaar onder de licentie [Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl), er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn. Zie de [gebruiksvoorwaarden](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/nl) voor meer informatie.

Wikipedia® is een geregistreerd handelsmerk van de [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org), een organisatie zonder winstoogmerk.

- [Privacybeleid](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Over Wikipedia](/wiki/Wikipedia)
- [Disclaimers](/wiki/Wikipedia:Algemeen_voorbehoud)
- [Gedragscode](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Ontwikkelaars](https://developer.wikimedia.org)
- [Statistieken](https://stats.wikimedia.org/#/nl.wikipedia.org)
- [Cookieverklaring](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobiele weergave](//nl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Boeddhistische_psychologie&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)