Industriële revolutie - Wikipedia
Verbrandingsmotor : de uitvinding van de tweetaktgasmotor was een volgende ontwikkeling. Tot dan werden voornamelijk stoommachines gebruikt. · Aardolie: in de ...
arbeiders
De concentratie van <anchor>arbeiders</anchor> onder één dak, in een 'fabriek' ging lang vooraf aan het verschijnen van motoraangedreven machines. Zijdefabrieken, tapijt- en porseleinfabrieken waren al doorheen de achttiende eeuw een gewoon verschijnsel. Maar de werkelijke industrialisering, met vervuilende fabrieken die een constante aanvoer van brandstof en ruwe materialen vereisten, moest toen nog komen.
Arbeider - Wikipedia
Arbeider - Wikipedia[Naar inhoud springen](#bodyContent)

Hoofdmenu

Hoofdmenu

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Navigatie


- [Hoofdpagina](/wiki/Hoofdpagina "Naar de hoofdpagina gaan [z]")
- [Vind een artikel](/wiki/Portaal:Navigatie)
- [Vandaag](/wiki/13_september)
- [Etalage](/wiki/Wikipedia:Etalage)
- [Categorieën](/wiki/Categorie:Alles)
- [Recente wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingen "Een lijst met recente wijzigingen in deze wiki. [r]")
- [Nieuwe artikelen](/wiki/Speciaal:NieuwePaginas)
- [Willekeurige pagina](/wiki/Speciaal:Willekeurig "Een willekeurige pagina bekijken [x]")

Informatie


- [Gebruikersportaal](/wiki/Portaal:Gebruikersportaal "Informatie over het project: wat u kunt doen, waar u dingen kunt vinden")
- [Snelcursus](/wiki/Wikipedia:Snelcursus)
- [Hulp en contact](/wiki/Portaal:Hulp_en_beheer "Hulpinformatie over deze wiki")
- [Doneren](/wiki/Wikipedia:Donatie "Ondersteun ons financieel")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![de vrije encyclopedie](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-nl.svg)](/wiki/Hoofdpagina)

[Zoeken](/wiki/Speciaal:Zoeken "Doorzoek Wikipedia [f]")

Zoeken

Uiterlijk

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Arbeider "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Arbeider "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Persoonlijke hulpmiddelen

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Arbeider "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Arbeider "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Pagina's voor uitgelogde redacteuren [meer lezen](/wiki/Help:Inleiding)

- [Bijdragen](/wiki/Speciaal:MijnBijdragen "Bijdragen IP-adres [y]")
- [Overleg](/wiki/Speciaal:MijnOverleg "Overlegpagina van de anonieme gebruiker van dit IP-adres [n]")

## Inhoud

naar zijbalk verplaatsenverbergen

- Top

- [1Marxisme](#Marxisme)
- [2Juridisch begrip](#Juridisch_begrip)Juridisch begrip-subkopje inklappen  - [2.1Nederland](#Nederland)
  - [2.2België](#België)
- [3Zie ook](#Zie_ook)

Inhoudsopgave omschakelen

# Arbeider

37 talen

- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84 "عمال – Arabisch")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Trabayador "Trabayador – Asturisch")
- [تۆرکجه](https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%86%DB%8C "ایشچی – South Azerbaijani")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BD%D1%96%D0%BA "Работнік – Belarusian (Taraškievica orthography)")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB "Служител – Bulgaars")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Treballador "Treballador – Catalaans")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/D%C4%9Bln%C3%ADk "Dělník – Tsjechisch")
- [Чӑвашла](https://cv.wikipedia.org/wiki/%C4%94%C3%A7%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD "Ĕçлекен – Tsjoevasjisch")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Besch%C3%A4ftigter "Beschäftigter – Duits")
- [Zazaki](https://diq.wikipedia.org/wiki/Karker "Karker – Zazaki")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Worker "Worker – Engels")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Laboristo "Laboristo – Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Trabajador "Trabajador – Spaans")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Langile "Langile – Baskisch")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Travailleur "Travailleur – Frans")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Traballador,_traballadora "Traballador, traballadora – Galicisch")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Djelatnik "Djelatnik – Kroatisch")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Lavoratore "Lavoratore – Italiaans")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%B4%E5%83%8D%E8%80%85 "労働者 – Japans")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EB%85%B8%EB%8F%99%EC%9E%90 "노동자 – Koreaans")
- [नेपाली](https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%95 "श्रमिक – Nepalees")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Arbeidar "Arbeidar – Noors - Nynorsk")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Robotnik "Robotnik – Pools")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Trabalhador "Trabalhador – Portugees")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Lucr%C4%83tor "Lucrător – Roemeens")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA "Работник – Russisch")
- [Sicilianu](https://scn.wikipedia.org/wiki/Travagghiaturi "Travagghiaturi – Siciliaans")
- [سنڌي](https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B2%D9%88%D8%B1 "مزور – Sindhi")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Radnik "Radnik – Servo-Kroatisch")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Worker "Worker – Simple English")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Delavec "Delavec – Sloveens")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA "Радник – Servisch")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0%C5%9F%C3%A7i "İşçi – Turks")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D1%96%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA "Робітник – Oekraïens")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%B1 "مزدور – Urdu")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Ishchilar "Ishchilar – Oezbeeks")
- [Vahcuengh](https://za.wikipedia.org/wiki/Bouxhong "Bouxhong – Zhuang")

[Koppelingen bewerken](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q327055#sitelinks-wikipedia "Taalkoppelingen bewerken")

- [Artikel](/wiki/Arbeider "Inhoudspagina bekijken [c]")
- [Overleg](/w/index.php?title=Overleg:Arbeider&action=edit&redlink=1 "Overleg over deze pagina (de pagina bestaat niet) [t]")

Nederlands

- [Lezen](/wiki/Arbeider)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Arbeider&action=history "Eerdere versies van deze pagina [h]")

Hulpmiddelen

Hulpmiddelen

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Handelingen


- [Lezen](/wiki/Arbeider)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Arbeider&action=history)

Algemeen


- [Links naar deze pagina](/wiki/Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Arbeider "Lijst met alle pagina's die naar deze pagina verwijzen [j]")
- [Gerelateerde wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingenGelinkt/Arbeider "Recente wijzigingen in pagina's waar deze pagina naar verwijst [k]")
- [Bestand uploaden](//commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard?uselang=nl "Bestanden uploaden [u]")
- [Speciale pagina's](/wiki/Speciaal:SpecialePaginas "Lijst met alle speciale pagina's [q]")
- [Permanente koppeling](/w/index.php?title=Arbeider&oldid=66106940 "Permanente koppeling naar deze versie van deze pagina")
- [Paginagegevens](/w/index.php?title=Arbeider&action=info "Meer informatie over deze pagina")
- [Deze pagina citeren](/w/index.php?title=Speciaal:Citeren&page=Arbeider&id=66106940&wpFormIdentifier=titleform "Informatie over hoe u deze pagina kunt citeren")
- [Verkorte URL verkrijgen](/w/index.php?title=Speciaal:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FArbeider)
- [QR-code downloaden](/w/index.php?title=Speciaal:QrCode&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FArbeider)
- [Wikidata-item](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q327055 "Koppeling naar item in verbonden gegevensrepository [g]")

Afdrukken/exporteren


- [Boek aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:Boek&bookcmd=book_creator&referer=Arbeider)
- [Downloaden als PDF](/w/index.php?title=Speciaal:DownloadAsPdf&page=Arbeider&action=show-download-screen)
- [Afdrukversie](/w/index.php?title=Arbeider&printable=yes "Printvriendelijke versie van deze pagina [p]")

In andere projecten


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Workers)

Uiterlijk

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Lewis_Hine_Power_house_mechanic_working_on_steam_pump.jpg/260px-Lewis_Hine_Power_house_mechanic_working_on_steam_pump.jpg)](/wiki/Bestand:Lewis_Hine_Power_house_mechanic_working_on_steam_pump.jpg) Arbeider sleutelend aan een stoompomp, 1920[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/WomanFactory1940s.jpg/260px-WomanFactory1940s.jpg)](/wiki/Bestand:WomanFactory1940s.jpg) Arbeidster in een Amerikaanse fabriek voor vliegtuigonderdelen (1942)

Een **arbeider** of **arbeidster** is in het algemeen iemand die zijn of haar [arbeid](/wiki/Arbeid_(economie) "Arbeid (economie)") en vaardigheden aanbiedt in ruil voor een beloning, meestal loon geheten. Tegenwoordig werken arbeiders, ook wel bekend als _[werknemer](/wiki/Werknemer "Werknemer")_, in Nederland doorgaans in [loondienst](/wiki/Arbeidsloon "Arbeidsloon"), in vroeger tijden was het normaal om incidenteel, per week, per dag of zelfs nog korter te werken voor een [werkgever](/wiki/Werkgever "Werkgever"). Hier komt het begrip _[dagloner](/wiki/Dagloner "Dagloner")_ vandaan. In andere landen is dit nog steeds zeer gebruikelijk. Voor vrouwelijke arbeiders wordt soms het woord _arbeidster_ gebruikt. Volgens sommige definities is een arbeider altijd iemand die met zijn/haar handen werkt. Anderen gebruiken hiervoor het woord _handarbeider_ of _handwerker_ en kennen daarnaast het begrip _hoofdarbeider_.

In veel landen zijn [politieke partijen](/wiki/Politieke_partij "Politieke partij") opgericht die tot doel hadden op te komen voor de rechten van arbeiders. Deze partijen worden wel arbeiderspartijen genoemd en hun (aanvankelijke) uitgangspunt wordt vaak getypeerd als [socialisme](/wiki/Socialisme "Socialisme").

## Marxisme

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&veaction=edit&section=1 "Bewerk dit kopje: Marxisme") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&action=edit&section=1 "De broncode bewerken van de sectie: Marxisme")\]

Het moderne concept van arbeider, zoals dat van ondernemer, ontstaat met de Eerste [Industriële Revolutie](/wiki/Industri%C3%ABle_Revolutie "Industriële Revolutie") in de negentiende eeuw en wordt geconsolideerd tijdens de zogenaamde Tweede Industriële Revolutie. Deze sociale, economische en productieve tweedeling zou de verschillende sociale klassen vestigen: de kapitalistische klasse (het concept van bourgeoisie wordt al sinds de zeventiende eeuw gebruikt) en de arbeidersklasse ( [proletariaat](/wiki/Proletariaat "Proletariaat") of lagere klasse). In het [Communistisch Manifest](/wiki/Communistisch_Manifest "Communistisch Manifest") definiëren Marx en Engels alle afhankelijke arbeiders als het proletariaat:

Met proletariërs wordt de klasse van moderne loonarbeiders bedoeld, die, beroofd van hun eigen productiemiddelen, gedwongen worden hun arbeidskracht te verkopen om te kunnen bestaan. In de marxistische theorie is de arbeider, in tegenstelling tot de bourgeoisie, de sociale klasse die de productiemiddelen niet bezit. Daarom is de enige bron van inkomsten voor de proletariërs de verkoop van hun arbeidskracht.

## Juridisch begrip

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&veaction=edit&section=2 "Bewerk dit kopje: Juridisch begrip") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&action=edit&section=2 "De broncode bewerken van de sectie: Juridisch begrip")\]

### Nederland

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&veaction=edit&section=3 "Bewerk dit kopje: Nederland") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&action=edit&section=3 "De broncode bewerken van de sectie: Nederland")\]

In Nederland werd vroeger onderscheid gemaakt tussen arbeiders, die meestal een weekloon kregen en _beambten_ of _employees_ die een maandsalaris genoten. Sinds de [jaren 1960](/wiki/Jaren_1960 "Jaren 1960") is dit verschil echter uit vrijwel alle [cao](/wiki/Cao "Cao")'s verdwenen.

### België

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&veaction=edit&section=4 "Bewerk dit kopje: België") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&action=edit&section=4 "De broncode bewerken van de sectie: België")\]

In het Belgisch sociaal recht wordt nog steeds onderscheid gemaakt tussen arbeiders en [bedienden](/wiki/Arbeidsovereenkomst_(Belgi%C3%AB)#Bedienden "Arbeidsovereenkomst (België)"). Er is onder andere een onderscheid in [ontslagregeling](/wiki/Ontslag_(arbeid) "Ontslag (arbeid)"), vakantieregeling, ziekteverzuim, overuren. De lonen van arbeiders worden per uur bepaald en die van bedienden per maand.

In het arrest van 7 juli 2011 stelde het [Grondwettelijk Hof](/wiki/Grondwettelijk_Hof_(Belgi%C3%AB) "Grondwettelijk Hof (België)") dat het verschil in behandeling tussen arbeiders en bedienden op het vlak van opzeggingstermijnen en de [carensdag](/wiki/Carensdag "Carensdag") in strijd is met het gelijkheidsbeginsel (art. 10 Grondwet). De wetgever kreeg twee jaar (tot 8 juli 2013) om deze discriminatie weg te werken.
Sinds 1 januari 2014 is het verschil tussen arbeider en bediende weggewerkt op het vlak van proefperiode, opzegtermijnen en carensdag.

## Zie ook

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&veaction=edit&section=5 "Bewerk dit kopje: Zie ook") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Arbeider&action=edit&section=5 "De broncode bewerken van de sectie: Zie ook")\]

- [Proletariaat](/wiki/Proletariaat "Proletariaat")
- [Werknemer](/wiki/Werknemer "Werknemer")

Overgenomen van " [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Arbeider&oldid=66106940](https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Arbeider&oldid=66106940)"

[Categorieën](/wiki/Categorie:Alles "Categorie:Alles"):

- [Beroep](/wiki/Categorie:Beroep "Categorie:Beroep")
- [Arbeider](/wiki/Categorie:Arbeider "Categorie:Arbeider")

- Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 8 okt 2023 om 11:31.
- De tekst is beschikbaar onder de licentie [Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl), er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn. Zie de [gebruiksvoorwaarden](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/nl) voor meer informatie.

Wikipedia® is een geregistreerd handelsmerk van de [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org), een organisatie zonder winstoogmerk.

- [Privacybeleid](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Over Wikipedia](/wiki/Wikipedia)
- [Disclaimers](/wiki/Wikipedia:Algemeen_voorbehoud)
- [Gedragscode](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Ontwikkelaars](https://developer.wikimedia.org)
- [Statistieken](https://stats.wikimedia.org/#/nl.wikipedia.org)
- [Cookieverklaring](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobiele weergave](//nl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Arbeider&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)