Jean-Paul Sartre: 'Mensen die doen alsof ze geen keuze hebben ...
Vrijheid is een morele opdracht voor iedereen, stelde Sartre. Zijn existentialisme zadelde mensen op met een loodzware verantwoordelijkheid.
Maurice Merleau-Ponty
Terwijl hij zich aanvankelijk liet leiden door het apolitieke individualisme dat voor de Tweede Wereldoorlog bij veel intellectuelen gangbaar was, openden zijn ervaringen in krijgsgevangenschap en discussies met linkse verzetsmensen als <anchor>Maurice Merleau-Ponty</anchor> tijdens de oorlogsjaren hem de ogen voor de solidariteit die tussen mensen wel degelijk bestaan kan. Na de oorlog trachtte Sartre die ervaringen te integreren in zijn filosofie door een ethiek te ontvouwen die ruimte liet voor een project van mensen gezamenlijk – in de politiek en de geschiedenis. Daartoe probeerde hij zijn existentialistische uitgangspunten in overeenstemming te brengen met het marxisme, dat hij inmiddels als ‘de onontkoombare horizon’ van het politieke denken had ontdekt.
Maurice Merleau-Ponty - Filosofie Magazine
Maurice Merleau-Ponty - Filosofie Magazine[Naar hoofdinhoud springen](#main) [Naar footer springen](#footer)

[![Logo](https://www.filosofie.nl/assets/novio/img/logo.svg)](/ "Filosofie Magazine")

[Word abonnee](https://shop.filosofie.nl/actie-abonnementen)

[Zoeken](/?s)

[Word abonnee](https://shop.filosofie.nl/actie-abonnementen)

Filosofie Magazine09-2024 [Bestellen](https://shop.filosofie.nl/filosofie-magazine-nieuwste-editie) [Word abonnee](https://shop.filosofie.nl/actie-abonnementen)

![Filosofie Magazine 9 FM9 2024 geweld](https://www.filosofie.nl/app/uploads/2024/08/FM09_001000_Cover_ok-194x239-79x97-c-default.jpg)

[![Logo](https://www.filosofie.nl/assets/novio/img/logo.svg)](/ "Filosofie Magazine")

[Home](https://www.filosofie.nl/ "Home")

[Magazine](https://www.filosofie.nl/magazines/ "Magazine")

[Leren Filosoferen](https://www.filosofie.nl/vraagstukken/leren-filosoferen/ "Leren Filosoferen")

[Shortread](https://www.filosofie.nl/vraagstukken/shortread/ "Shortread")

[Vraagstukken](https://www.filosofie.nl/vraagstukken/ "Vraagstukken")

[Disciplines](https://www.filosofie.nl/disciplines/ "Disciplines")

[Lexicon](https://www.filosofie.nl/lexicon/ "Lexicon")

[Filosofen](https://www.filosofie.nl/filosofen/ "Filosofen")

[Home](/ "Home")

[Magazine](https://www.filosofie.nl/magazines/ "Magazine")

[Leren Filosoferen](https://www.filosofie.nl/vraagstukken/leren-filosoferen/ "Leren Filosoferen")

[Shortread](https://www.filosofie.nl/vraagstukken/shortread/ "Shortread")

[Vraagstukken](https://www.filosofie.nl/vraagstukken/ "Vraagstukken")

[Disciplines](https://www.filosofie.nl/disciplines/ "Disciplines")

[Lexicon](https://www.filosofie.nl/lexicon/ "Lexicon")

[Filosofen](https://www.filosofie.nl/filosofen/ "Filosofen")

[Home](https://www.filosofie.nl/ "Home")

[Magazine](https://www.filosofie.nl/magazines/ "Magazine")

[Leren Filosoferen](https://www.filosofie.nl/vraagstukken/leren-filosoferen/ "Leren Filosoferen")

[Shortread](https://www.filosofie.nl/vraagstukken/shortread/ "Shortread")

[Vraagstukken](https://www.filosofie.nl/vraagstukken/ "Vraagstukken")

[Disciplines](https://www.filosofie.nl/disciplines/ "Disciplines")

[Lexicon](https://www.filosofie.nl/lexicon/ "Lexicon")

[Filosofen](https://www.filosofie.nl/filosofen/ "Filosofen")

Menu
[Inloggen](https://www.filosofie.nl/account/login/ "Inloggen")

[Contact](https://www.filosofie.nl/contact/ "Contact")

[Shop](https://www.magazineshop.nl/collections/filosofie-magazine/ "Shop")

[Abonneren](https://shop.filosofie.nl/lid-worden "Abonneren")

[Contact](https://www.filosofie.nl/contact/ "Contact")

[Shop](https://www.magazineshop.nl/collections/filosofie-magazine "Shop")

[Inloggen](https://www.filosofie.nl/account/login/ "Inloggen")

[Contact](https://www.filosofie.nl/contact/ "Contact")

[Shop](https://www.magazineshop.nl/collections/filosofie-magazine/ "Shop")

[Home](https://www.filosofie.nl/) [Filosofen](https://www.filosofie.nl/filosofen/) Maurice Merleau-Ponty

[![Mary Wollstonecraft](https://www.filosofie.nl/app/uploads//2020/06/Wollstonecraft-1-60x60-c-default.jpg)\
Vorige **Mary Wollstonecraft**](https://www.filosofie.nl/filosofen/mary-wollstonecraft/)

![Maurice Merleau-Ponty](https://www.filosofie.nl/app/uploads//2020/06/Ponty-Groot-120x120-c-default.jpg)

# Maurice Merleau-Ponty

14 Maart 1908 - 3 Mei 1961


[![Meister Eckhart](https://www.filosofie.nl/app/uploads//2020/06/eckhart-60x60-c-default.jpg)\
Volgende **Meister Eckhart**](https://www.filosofie.nl/filosofen/meister-eckhart/)

> ## Quote
>
> “De wereld is de natuurlijke omgeving van al mijn gedachten en waarnemingen.”

#### Geboren

14 Maart 1908




Rochefort


#### Gestorven

3 Mei 1961




Parijs


#### Belangrijkste werken

De fenomenologie van de waarneming (1945), Oog en geest (1960)

#### Opleiding

École Normale Supérieure, Parijs

#### Inspireerde Maurice

- [Edmund Husserl](https://www.filosofie.nl/filosofen/edmund-husserl/)
- [Jean-Paul Sartre](https://www.filosofie.nl/filosofen/jean-paul-sartre/)
- [Martin Heidegger](https://www.filosofie.nl/filosofen/martin-heidegger/)
- [René Descartes](https://www.filosofie.nl/filosofen/rene-descartes/)

De filosoof van het ambigue. Maurice Merleau-Ponty is met recht een van de grootste namen uit de twintigste eeuw. Na de [fenomenologie](https://www.filosofie.nl/filosofen/maurice-merleau-ponty/) van [Husserl](https://www.filosofie.nl/filosofen/edmund-husserl/) en [Heidegger](https://www.filosofie.nl/filosofen/martin-heidegger/) nauw te hebben bestudeerd, concludeert hij dat een fundamenteel deel van onze ervaring is overgeslagen: het lichaam.

_**Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief en lees meer over Merleau-Ponty en andere grote denkers:**_

### Meld u aan voor onze nieuwsbrief

Ontvang elke woensdag het laatste filosofie nieuws, de beste artikelen van de week en af en toe een aanbieding.

E-mailadres

Ontvang wekelijks het laatste filosofienieuws, de beste artikelen en af en toe een aanbieding.


Uw aanmelding is helaas niet gelukt. Probeer het later nog eens.


Hij begint met _La structure du comportement_(de structuur van gedrag) aan zijn levenslange missie om de relatie tussen het bewustzijn en de omgeving te doorgronden. Het fundamentele bestanddeel voor de relatie tussen een persoon en de wereld eromheen, of het subject en het object, is de waarneming **.** Hij analyseert de psychologische theorieën van de tijd en concludeert dat ze ontoereikend zijn om de waarneming te beschrijven. Fenomenologie wordt de methode om de problemen te overbruggen.

Dan volgt in 1945 zijn hoofdwerk _La phénoménologie de la perception_(De fenomenologie van de waarneming). Hierin weet Merleau-Ponty met een poëtische schrijfstijl de waarneming te koppelen aan het lichaam. Het voorwoord wordt nog altijd beschouwd als een schoolvoorbeeld voor een uitleg over de aard van fenomenologie. Vervolgens geeft hij in de introductie de limieten van de gangbare verklaringen van waarneming weer. Hij beschrijft de ‘vloeibaarheid’ van de waarneming aan de hand van visuele illusies. Wat we zien wordt niet slechts bepaald door de stimulatie op het netvlies, maar juist door de relaties die de objecten met elkaar hebben. Dan wordt in drie delen de filosofische theorie uitgelegd. Het lichaam in relatie met de ruimte eromheen, de eenheid van de waargenomen wereld en ten slotte de medemens geven een beeld van de compleetheid en ondeelbaarheid van onze belichaamde waarneming.

Waarneming als relatie tussen het bewuste en de buitenwereld zal een terugkerend thema worden in elk van zijn volgende werken. Als eerste fenomenoloog die de arena van politieke filosofie instapt geeft Merleau-Ponty een scherpe analyse van de verandering in de Russische revolutie. In _Humanisme et terreur_(Humanisme en terreur) staat de wankele positie met ons verleden en heden centraal. We interpreteren het verleden aan de hand van hedendaagse opvattingen, en de toekomst is een onzekerheid waartegen al ons handelen een gok is.

In de latere werken komt ambiguïteit telkens terug. We moeten niet naar het [subject](https://www.filosofie.nl/lexicon/subject/) en het object kijken en vanuit die positie de relatie beschrijven, maar we moeten de relatie als beginpunt nemen, en daarvandaan zien hoe die twee begrippen worden herleid. Deze relatie, die als het ‘midden’ kan worden beschouwd tussen de uitersten, krijgt een steeds elementairdere positie **.** Merleau-Ponty beoogde zelfs het midden werkelijk als een element van de wereld te zien. Hij vernoemde het naar ‘het vlees van de wereld’ ( _la chair du monde_), te zien in _Le visible et l’invisible_(het zichtbare en het onzichtbare) en _L’œil et l’esprit_(oog en geest).  Helaas heeft deze zoektocht zijn einde niet kunnen vinden in een vervulling van de queeste, maar in de plotse en vroege dood van Merleau-Ponty op 53-jarige leeftijd, tijdens het bestuderen van het schrift waar hij telkens naar terugkeerde: Descartes’ _Optica_.

Hoewel Maurice een trouwe vriend van [Jean Paul Sartre](https://www.filosofie.nl/filosofen/jean-paul-sartre/) was, verschillen hun filosofieën toch wezenlijk van elkaar. Complete vrijheid is niet te vinden in Merleau-Ponty. Daar was hij veel te gematigd voor. Toch hadden ze een drukke correspondentie. Na de dood van Merleau-Ponty verwees Sartre naar het essay _[Oog en geest](https://www.filosofie.nl/voorpublicatie-merleau-ponty-oog-en-geest/)_, en zei dat alles wat in Merleau-Ponty te vinden is, samengevat is in dit stuk, mits je het kan ontcijferen.

Merleau-Ponty werd begraven op het Père-Lachaise in Parijs.

## Geïnspireerd door Maurice Merleau-Ponty

Dreyfus


[![Luce Irigaray](https://www.filosofie.nl/app/uploads//2020/06/luce-1-120x120-c-default.png)\
**Luce Irigaray**\
\
3 mei 1930](https://www.filosofie.nl/filosofen/luce-irigaray/) [![Jean-Paul Sartre filosoof](https://www.filosofie.nl/app/uploads//2020/06/sartre-def-1-120x120-c-default.jpg)\
**Jean-Paul Sartre**\
\
21 juni 1905 - 15 april 1980](https://www.filosofie.nl/filosofen/jean-paul-sartre/) [![Michel Foucault filosoof](https://www.filosofie.nl/app/uploads//2020/06/Foucault-1-120x120-c-default.jpg)\
**Michel Foucault**\
\
15 oktober 1926 - 25 juni 1984](https://www.filosofie.nl/filosofen/michel-foucault/)

### Relevante berichten

[![Maurice Merleau-Ponty filosoof fenomoloog](https://www.filosofie.nl/app/uploads/2008/02/Maurice-Merleau-Ponty-scaled-75x75-c-default.jpg)\
\
![Maurice Merleau-Ponty filosoof fenomoloog](https://www.filosofie.nl/app/uploads/2008/02/Maurice-Merleau-Ponty-309x178-228x130-c-default.jpg)\
\
Historisch profiel\
\
\
**Merleau-Ponty: wat het lichaam weet**\
\
Het lichaam is een bron van kennis die we veronachtzamen, stelt Maurice Merleau Ponty (1908-1961).\
\
\
\
Lees meer](https://www.filosofie.nl/wat-het-lichaam-weet-merleau-ponty/) [![lichaam lijf](https://www.filosofie.nl/app/uploads/2019/12/Lichaam-dossier-75x75-c-default.jpg)\
\
![lichaam lijf](https://www.filosofie.nl/app/uploads/2019/12/Lichaam-dossier-309x178-228x130-c-default.jpg)\
\
**Ik denk dus ik heb een lijf**\
\
Bestaat de geest zonder een lichaam? En wat betekent ons lijf voor wie we zijn? Vijf filosofen over het verband tussen ons lichaam en ons denken.\
\
\
\
Lees meer](https://www.filosofie.nl/ik-denk-dus-ik-heb-een-lijf/) [![Paul Cézanne de grote baadsters philadelphia museum of art oog en geest merleau-ponty](https://www.filosofie.nl/app/uploads/2018/11/24363641381_fc2eb8d702_o-scaled-75x75-c-default.jpg)\
\
![Paul Cézanne de grote baadsters philadelphia museum of art oog en geest merleau-ponty](https://www.filosofie.nl/app/uploads/2018/11/24363641381_fc2eb8d702_o-309x178-228x130-c-default.jpg)\
\
Bewustzijn\
\
\
**Voorpublicatie Merleau-Ponty: Oog en geest**\
\
In Oog en Geest zet Maurice Merleau-Ponty kernachtig en helder zijn ideeën over waarnemen uiteen. Een voorpublicatie.\
\
\
\
Lees meer](https://www.filosofie.nl/voorpublicatie-merleau-ponty-oog-en-geest/) [![Wedgework III James Turrell](https://www.filosofie.nl/app/uploads/2019/08/Wedgwood-III-scaled-75x75-c-default.jpg)\
\
![Wedgework III James Turrell](https://www.filosofie.nl/app/uploads/2019/08/Wedgwood-III-309x178-228x130-c-default.jpg)\
\
Kunst\
\
\
**De ervaring van het licht zelf**\
\
Het werk van James Turrell laat ons alledaagse zaken aandachtiger ervaren. Zijn werk heeft raakvlakken met de filosofie van Merleau-Ponty.\
\
\
\
Lees meer](https://www.filosofie.nl/de-ervaring-van-het-licht-zelf/)

[![Logo](https://www.filosofie.nl/assets/novio/img/logo.svg)](/)

Schrijf u in voor [_onze nieuwsbrief_](/nieuwsbrief/)

[Facebook](https://www.facebook.com/FilosofieMagazine/ "Facebook")[Twitter](https://twitter.com/filomag "Twitter")[Youtube](https://www.youtube.com/channel/UCbFO-sZF0UpyS7qcPriqtjw "Youtube")

#### Over Filosofie

[Over Filosofie Magazine](https://www.filosofie.nl/over-ons/ "Over Filosofie Magazine")

[Magazine](https://shop.filosofie.nl/lid-worden "Magazine")

[Shop](https://www.magazineshop.nl/collections/filosofie-magazine "Shop")

[Filosofie Festival](https://www.filosofie.nl/evenement/denkkracht/ "Filosofie Festival")

[Adverteren](https://www.filosofie.nl/adverteren/ "Adverteren")

[Werken bij](https://www.filosofie.nl/vacatures/ "Werken bij")

[Contact](https://www.filosofie.nl/contact/ "Contact")

#### Disclaimers

[Algemene voorwaarden](https://www.filosofie.nl/algemene-voorwaarden/ "Algemene voorwaarden")

[Privacy- en cookiebeleid](https://www.filosofie.nl/privacy-en-cookiebeleid/ "Privacy- en cookiebeleid")

#### Filosofie Magazine

[Abonnementen](https://shop.filosofie.nl/lid-worden "Abonnementen")

[Shop](https://www.magazineshop.nl/collections/filosofie-magazine/ "Shop")

[Inloggen](https://www.filosofie.nl/account/login/ "Inloggen")

#### Klantenservice

[Veelgestelde vragen](https://www.filosofie.nl/contact/ "Veelgestelde vragen")

[Contact](https://www.filosofie.nl/contact/#1 "Contact")

#### Over ons

[Over Filosofie Magazine](https://www.filosofie.nl/over-ons/ "Over Filosofie Magazine")

[Filosofie Festival](https://www.filosofie.nl/evenement/denkkracht/ "Filosofie Festival")

[Adverteren](https://www.filosofie.nl/adverteren/ "Adverteren")

[Kom werken bij Filosofie Magazine](https://www.filosofie.nl/vacatures/ "Kom werken bij Filosofie Magazine")

#### Disclaimers

[Algemene voorwaarden](https://www.filosofie.nl/algemene-voorwaarden/ "Algemene voorwaarden")

[Privacy- en cookiebeleid](https://www.filosofie.nl/privacy-en-cookiebeleid/ "Privacy- en cookiebeleid")