Gotiek (bouwkunst) - Wikipedia
Ondanks deze verschillen zijn er ook gemeenschappelijke kenmerken. De belangrijkste eigenschappen van de gotiek zijn de 'drang naar verticaliteit' en naar ' ...
spitsboog
Het koor werd voorzien van een serie straalkapellen waarbij de tussenliggende muren konden worden weggelaten door de toepassing van kruisribgewelf, <anchor>spitsboog</anchor> en pilaren. Buitenwaartse krachten, die de neiging hebben de muren naar buiten te drukken, waren in de romaanse architectuur met zijn dikke muren geen probleem, maar moesten bij deze veel lichtere constructie wel afgevoerd worden. Hiervoor werd de luchtboog verder ontwikkeld. Alzo ontstond een sterke constructie die een grotere verticaliteit toeliet die in de romaanse stijl onmogelijk was. Waar in de romaanse kerken de muren de dragende onderdelen waren, bestond een klassiek gotische kerk uit een sterk skelet van steunberen, luchtbogen en gewelven. De ruimte die dit skelet vrijliet, kon worden opgevuld met muren met daarin bijzonder grote vensters. Deze elementen kwamen al voor in de romaanse gebouwen maar nooit allemaal samen.
Spitsboog - Wikipedia
Spitsboog - Wikipedia[Naar inhoud springen](#bodyContent)

Hoofdmenu

Hoofdmenu

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Navigatie


- [Hoofdpagina](/wiki/Hoofdpagina "Naar de hoofdpagina gaan [z]")
- [Vind een artikel](/wiki/Portaal:Navigatie)
- [Vandaag](/wiki/13_september)
- [Etalage](/wiki/Wikipedia:Etalage)
- [Categorieën](/wiki/Categorie:Alles)
- [Recente wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingen "Een lijst met recente wijzigingen in deze wiki. [r]")
- [Nieuwe artikelen](/wiki/Speciaal:NieuwePaginas)
- [Willekeurige pagina](/wiki/Speciaal:Willekeurig "Een willekeurige pagina bekijken [x]")

Informatie


- [Gebruikersportaal](/wiki/Portaal:Gebruikersportaal "Informatie over het project: wat u kunt doen, waar u dingen kunt vinden")
- [Snelcursus](/wiki/Wikipedia:Snelcursus)
- [Hulp en contact](/wiki/Portaal:Hulp_en_beheer "Hulpinformatie over deze wiki")
- [Doneren](/wiki/Wikipedia:Donatie "Ondersteun ons financieel")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![de vrije encyclopedie](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-nl.svg)](/wiki/Hoofdpagina)

[Zoeken](/wiki/Speciaal:Zoeken "Doorzoek Wikipedia [f]")

Zoeken

Uiterlijk

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Spitsboog "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Spitsboog "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Persoonlijke hulpmiddelen

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Spitsboog "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Spitsboog "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Pagina's voor uitgelogde redacteuren [meer lezen](/wiki/Help:Inleiding)

- [Bijdragen](/wiki/Speciaal:MijnBijdragen "Bijdragen IP-adres [y]")
- [Overleg](/wiki/Speciaal:MijnOverleg "Overlegpagina van de anonieme gebruiker van dit IP-adres [n]")

## Inhoud

naar zijbalk verplaatsenverbergen

- Top

- [1Oorsprong van de spitsboog](#Oorsprong_van_de_spitsboog)
- [2Kraagbogen](#Kraagbogen)
- [3Ontwerp en uitvoering](#Ontwerp_en_uitvoering)
- [4Zie ook](#Zie_ook)

Inhoudsopgave omschakelen

# Spitsboog

20 talen

- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D9%88%D8%B3_%D9%85%D8%AD%D8%AF%D8%A8_(%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A9) "قوس محدب (عمارة) – Arabisch")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Arc_apuntat "Arc apuntat – Catalaans")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Lomen%C3%BD_oblouk "Lomený oblouk – Tsjechisch")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Spidsbue "Spidsbue – Deens")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Spitzbogen "Spitzbogen – Duits")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Pointed_arch "Pointed arch – Engels")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Romp-arko "Romp-arko – Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Arco_apuntado "Arco apuntado – Spaans")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Teravkaar "Teravkaar – Estisch")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Arku_zorrotz "Arku zorrotz – Baskisch")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Arc_bris%C3%A9 "Arc brisé – Frans")
- [Frysk](https://fy.wikipedia.org/wiki/Spitsb%C3%B4ge "Spitsbôge – Fries")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Arco_apuntado "Arco apuntado – Galicisch")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Arco_a_sesto_acuto "Arco a sesto acuto – Italiaans")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Ostro%C5%82uk "Ostrołuk – Pools")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Arco_quebrado "Arco quebrado – Portugees")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%87%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 "Стрельчатая арка – Russisch")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Spetsb%C3%A5ge "Spetsbåge – Zweeds")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Sivri_kemer "Sivri kemer – Turks")
- [West-Vlams](https://vls.wikipedia.org/wiki/Spitsboge "Spitsboge – West-Vlaams")

[Koppelingen bewerken](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q13635434#sitelinks-wikipedia "Taalkoppelingen bewerken")

- [Artikel](/wiki/Spitsboog "Inhoudspagina bekijken [c]")
- [Overleg](/wiki/Overleg:Spitsboog "Overleg over deze pagina [t]")

Nederlands

- [Lezen](/wiki/Spitsboog)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Spitsboog&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Spitsboog&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Spitsboog&action=history "Eerdere versies van deze pagina [h]")

Hulpmiddelen

Hulpmiddelen

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Handelingen


- [Lezen](/wiki/Spitsboog)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Spitsboog&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Spitsboog&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Spitsboog&action=history)

Algemeen


- [Links naar deze pagina](/wiki/Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Spitsboog "Lijst met alle pagina's die naar deze pagina verwijzen [j]")
- [Gerelateerde wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingenGelinkt/Spitsboog "Recente wijzigingen in pagina's waar deze pagina naar verwijst [k]")
- [Bestand uploaden](//commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard?uselang=nl "Bestanden uploaden [u]")
- [Speciale pagina's](/wiki/Speciaal:SpecialePaginas "Lijst met alle speciale pagina's [q]")
- [Permanente koppeling](/w/index.php?title=Spitsboog&oldid=67824245 "Permanente koppeling naar deze versie van deze pagina")
- [Paginagegevens](/w/index.php?title=Spitsboog&action=info "Meer informatie over deze pagina")
- [Deze pagina citeren](/w/index.php?title=Speciaal:Citeren&page=Spitsboog&id=67824245&wpFormIdentifier=titleform "Informatie over hoe u deze pagina kunt citeren")
- [Verkorte URL verkrijgen](/w/index.php?title=Speciaal:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FSpitsboog)
- [QR-code downloaden](/w/index.php?title=Speciaal:QrCode&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FSpitsboog)
- [Wikidata-item](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q13635434 "Koppeling naar item in verbonden gegevensrepository [g]")

Afdrukken/exporteren


- [Boek aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:Boek&bookcmd=book_creator&referer=Spitsboog)
- [Downloaden als PDF](/w/index.php?title=Speciaal:DownloadAsPdf&page=Spitsboog&action=show-download-screen)
- [Afdrukversie](/w/index.php?title=Spitsboog&printable=yes "Printvriendelijke versie van deze pagina [p]")

In andere projecten


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pointed_arches)

Uiterlijk

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e9/Spetsb%C3%A5ge.png)](/wiki/Bestand:Spetsb%C3%A5ge.png) spitsboog

Een **spitsboog** (ook wel _ogivale boog_) is een [boog](/wiki/Boog_(bouwkunde) "Boog (bouwkunde)") waarvan de vorm wordt bepaald door twee symmetrische cirkeldelen die elkaar in de top snijden. Deze boog werd in de [gotiek](/wiki/Gotische_architectuur "Gotische architectuur") bij [kerkbouw](/wiki/Kerk_(gebouw) "Kerk (gebouw)") toegepast. Bij een spitsboog zijn de [spatkrachten](/wiki/Spatkracht "Spatkracht") minder dan bij een [rondboog](/wiki/Rondboog "Rondboog"). Een smalle verhoogde spitsboog heet ook wel een [lancetboog](/wiki/Lancetboog "Lancetboog").

Later zijn er varianten op de spitsboog ontwikkeld, bijvoorbeeld de [tudorboog](/wiki/Tudorboog "Tudorboog") en de [ezelsrugboog](/w/index.php?title=Ezelsrugboog&action=edit&redlink=1 "Ezelsrugboog (de pagina bestaat niet)").

Spitsbogen worden op verschillende plekken toegepast, waaronder in [vensters](/wiki/Venster_(muur) "Venster (muur)") ( [spitsboogvenster](/wiki/Spitsboogvenster "Spitsboogvenster")) en [gewelven](/wiki/Gewelf "Gewelf") ( [spitstongewelf](/wiki/Spitstongewelf "Spitstongewelf")).

## Oorsprong van de spitsboog

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Spitsboog&veaction=edit&section=1 "Bewerk dit kopje: Oorsprong van de spitsboog") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Spitsboog&action=edit&section=1 "De broncode bewerken van de sectie: Oorsprong van de spitsboog")\]

Het is niet met zekerheid geweten waar de spitsboog is uitgevonden. Mogelijk is hij meerdere malen 'ontdekt' geweest.

In sommige [romaanse](/wiki/Romaanse_architectuur "Romaanse architectuur") bouwwerken zien we sporadisch spitsbogen opduiken. Het is aannemelijk dat de spitsboog opnieuw in Europa werd "uitgevonden".

Nog een andere theorie zegt dat de spitsboog in [India](/wiki/India "India") ontwikkeld werd en vandaar werd verspreid.

In de [islamitische architectuur](/wiki/Islamitische_architectuur "Islamitische architectuur") worden ook spitsbogen gebruikt (nog vóór de periode van de [gotiek](/wiki/Gotiek_(bouwkunst) "Gotiek (bouwkunst)")).

## Kraagbogen

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Spitsboog&veaction=edit&section=2 "Bewerk dit kopje: Kraagbogen") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Spitsboog&action=edit&section=2 "De broncode bewerken van de sectie: Kraagbogen")\]

De vorm van de [kraagboog](/wiki/Kraaggewelf "Kraaggewelf") werd gebruikt in onder meer Myceense poorten, Hittitische bouwwerken, Lycische [sarcofagen](/wiki/Sarcofaag "Sarcofaag"), in Mayabouwwerken en Thracische graftombes. Het verschil met constructieve spitsbogen is dat de hierboven vermelde genoemde bogen geen dragende constructies zijn.

## Ontwerp en uitvoering

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Spitsboog&veaction=edit&section=3 "Bewerk dit kopje: Ontwerp en uitvoering") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Spitsboog&action=edit&section=3 "De broncode bewerken van de sectie: Ontwerp en uitvoering")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Spitsboog_gotiek_001.svg/260px-Spitsboog_gotiek_001.svg.png)](/wiki/Bestand:Spitsboog_gotiek_001.svg) **spitsboog**:

1=verhoogde-, 2=normale-, 3=verlaagde spitsboog, M1 + M2 [middelpunten](/wiki/Middelpunt_(meetkunde) "Middelpunt (meetkunde)") met de corresponderende [stralen](/wiki/Straal_(wiskunde) "Straal (wiskunde)") R1 en R2 voor de normale spitsboog, de rode [driehoek](/wiki/Driehoek_(meetkunde) "Driehoek (meetkunde)") is een gelijkzijdige met drie hoeken van 60°

De vorm van een spitsboog wordt bepaald door twee symmetrische cirkeldelen die elkaar in het midden van de boog onder een hoek snijden. Bij de normale spitsboog ligt het [middelpunt](/wiki/Middelpunt_(meetkunde) "Middelpunt (meetkunde)") van de cirkelsegmenten in de zogeheten [geboorten](/wiki/Boog_(bouwkunde)#Technische_begrippen_bij_bogen "Boog (bouwkunde)") (aangeduid in de afbeelding als M1 en M2). Een directe afleiding ervan zijn de verlaagde en verhoogde spitsboog. Deze boogvormen zijn gebaseerd op een verschuiving van de middelpunten uit de geboorten. Door bijvoorbeeld ter hoogte van de geboorten het middelpunt naar buiten te verschuiven, ontstaat een hogere boogvorm: de verhoogde spitsboog.

In de praktijk is een spitsboog veel toegepast boven muuropeningen in [gevels](/wiki/Gevel "Gevel") en [gemetseld](/wiki/Metselen "Metselen") in [baksteen](/wiki/Baksteen "Baksteen") en/of [natuursteen](/wiki/Natuursteen "Natuursteen"). Tijdens het metselen kan een tijdelijke ondersteuningsconstructie, de [formeel](/wiki/Formeel_(bouwkunde) "Formeel (bouwkunde)"), worden gebruikt die meteen als mal dient voor de boogvorm. Vooral bij grote spitsbogen zoals bij kerkgebouwen, is de formeel zwaar uitgevoerd. Spitsbogen kunnen in zijn geheel in baksteen worden gemetseld. Het midden van de boog kan uit een loodrechte [voeg](/wiki/Voeg "Voeg") bestaan, de booghelften kunnen ook vertand in elkaar vallen. Een natuurstenen [sluitsteen](/wiki/Sluitsteen "Sluitsteen") wordt ook wel toegepast. Voegen van een bakstenen booghelft kunnen op het middelpunt van de cirkel gericht staan. Om de voegen en de laagdikte van het metselwerk van de booghelft fraaier te laten verlopen, worden de voegen ook wel stapsgewijs vanuit de geboorte naar binnen toe verdreven tot het punt exact tussen de beide geboorten.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Spitzbogen.png/500px-Spitzbogen.png)](/wiki/Bestand:Spitzbogen.png) Spitsbogen in verschillende uitvoeringen

- [![Verlaagde spitsbogen, de vensters zijn voorzien van maaswerk](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Traceringen_Domkerk.JPG/120px-Traceringen_Domkerk.JPG)](/wiki/Bestand:Traceringen_Domkerk.JPG "Verlaagde spitsbogen, de vensters zijn voorzien van maaswerk")

Verlaagde spitsbogen, de vensters zijn voorzien van [maaswerk](/wiki/Maaswerk "Maaswerk")

- [![Kathedraal met smalle verhoogde spitsbogen (lancetbogen)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Lincoln_cathedral_chapterhouse.JPG/120px-Lincoln_cathedral_chapterhouse.JPG)](/wiki/Bestand:Lincoln_cathedral_chapterhouse.JPG "Kathedraal met smalle verhoogde spitsbogen (lancetbogen)")

Kathedraal met smalle verhoogde spitsbogen ( [lancetbogen](/wiki/Lancetboog "Lancetboog"))


## Zie ook

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Spitsboog&veaction=edit&section=4 "Bewerk dit kopje: Zie ook") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Spitsboog&action=edit&section=4 "De broncode bewerken van de sectie: Zie ook")\]

- [Rondboog](/wiki/Rondboog "Rondboog")
- [accoladeboog](/wiki/Accoladeboog "Accoladeboog")

Overgenomen van " [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Spitsboog&oldid=67824245](https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Spitsboog&oldid=67824245)"

[Categorieën](/wiki/Categorie:Alles "Categorie:Alles"):

- [Gotiek](/wiki/Categorie:Gotiek "Categorie:Gotiek")
- [Bouwkundig onderdeel](/wiki/Categorie:Bouwkundig_onderdeel "Categorie:Bouwkundig onderdeel")

- Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 15 jul 2024 om 12:59.
- De tekst is beschikbaar onder de licentie [Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl), er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn. Zie de [gebruiksvoorwaarden](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/nl) voor meer informatie.

Wikipedia® is een geregistreerd handelsmerk van de [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org), een organisatie zonder winstoogmerk.

- [Privacybeleid](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Over Wikipedia](/wiki/Wikipedia)
- [Disclaimers](/wiki/Wikipedia:Algemeen_voorbehoud)
- [Gedragscode](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Ontwikkelaars](https://developer.wikimedia.org)
- [Statistieken](https://stats.wikimedia.org/#/nl.wikipedia.org)
- [Cookieverklaring](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobiele weergave](//nl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Spitsboog&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)