Questions de méthode - Wikipedia
Sartre schreef dit essay oorspronkelijk voor het Poolse tijdschrift Twórczość met de opdracht de "toestand van het existentialisme in 1957" te beschrijven. Het ...
idealisme
In het eerste hoofdstuk schetst Sartre een korte geschiedenis van zowel het existentialisme als het marxisme aan de hand van hun grondleggers, Søren Kierkegaard respectievelijk Karl Marx. Beiden ziet hij als een reactie op G.W.F. Hegel en zijn <anchor>idealisme</anchor>. Volgens Sartre hebben beide denkers problemen met Hegel omdat zijn denken veel te abstract is en daardoor de band met het concrete bestaan verloren heeft. Voor Kierkegaard gaat het hier om het concrete, existentiële innerlijke bestaan van de mens (zijn gevoelens, zijn angsten, zijn paradoxen, ...), terwijl het voor Marx om de concrete sociaal-economische situatie gaat waarin de mens zich bevindt (hoe de maatschappij op sociaal-economisch vlak geordend is).
Idealisme - Wikipedia
Idealisme - Wikipedia[Naar inhoud springen](#bodyContent)

Hoofdmenu

Hoofdmenu

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Navigatie


- [Hoofdpagina](/wiki/Hoofdpagina "Naar de hoofdpagina gaan [z]")
- [Vind een artikel](/wiki/Portaal:Navigatie)
- [Vandaag](/wiki/14_september)
- [Etalage](/wiki/Wikipedia:Etalage)
- [Categorieën](/wiki/Categorie:Alles)
- [Recente wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingen "Een lijst met recente wijzigingen in deze wiki. [r]")
- [Nieuwe artikelen](/wiki/Speciaal:NieuwePaginas)
- [Willekeurige pagina](/wiki/Speciaal:Willekeurig "Een willekeurige pagina bekijken [x]")

Informatie


- [Gebruikersportaal](/wiki/Portaal:Gebruikersportaal "Informatie over het project: wat u kunt doen, waar u dingen kunt vinden")
- [Snelcursus](/wiki/Wikipedia:Snelcursus)
- [Hulp en contact](/wiki/Portaal:Hulp_en_beheer "Hulpinformatie over deze wiki")
- [Doneren](/wiki/Wikipedia:Donatie "Ondersteun ons financieel")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![de vrije encyclopedie](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-nl.svg)](/wiki/Hoofdpagina)

[Zoeken](/wiki/Speciaal:Zoeken "Doorzoek Wikipedia [f]")

Zoeken

Uiterlijk

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Idealisme "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Idealisme "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Persoonlijke hulpmiddelen

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Idealisme "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Idealisme "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Pagina's voor uitgelogde redacteuren [meer lezen](/wiki/Help:Inleiding)

- [Bijdragen](/wiki/Speciaal:MijnBijdragen "Bijdragen IP-adres [y]")
- [Overleg](/wiki/Speciaal:MijnOverleg "Overlegpagina van de anonieme gebruiker van dit IP-adres [n]")

## Inhoud

naar zijbalk verplaatsenverbergen

- Top

- [1Geschiedenis van de term idealisme](#Geschiedenis_van_de_term_idealisme)
- [2Vormen van idealisme](#Vormen_van_idealisme)Vormen van idealisme-subkopje inklappen  - [2.1Sceptisch idealisme](#Sceptisch_idealisme)
  - [2.2Het idealisme van Berkeley](#Het_idealisme_van_Berkeley)
  - [2.3Transcendentaal idealisme](#Transcendentaal_idealisme)
- [3Referenties](#Referenties)

Inhoudsopgave omschakelen

# Idealisme

86 talen

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Idealisme "Idealisme – Afrikaans")
- [Alemannisch](https://als.wikipedia.org/wiki/Idealismus "Idealismus – Zwitserduits")
- [አማርኛ](https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%90%E1%88%B3%E1%89%A3%E1%8B%8A%E1%8A%90%E1%89%B5 "ሐሳባዊነት – Amhaars")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AB%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A9 "مثالية – Arabisch")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Idealismu "Idealismu – Asturisch")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0dealizm "İdealizm – Azerbeidzjaans")
- [تۆرکجه](https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B3%D9%85 "ایدئالیسم – South Azerbaijani")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B4%D1%8D%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7%D0%BC "Ідэалізм – Belarussisch")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B4%D1%8D%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7%D0%BC "Ідэалізм – Belarusian (Taraškievica orthography)")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B4%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC "Идеализъм – Bulgaars")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6 "ভাববাদ – Bengaals")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Idealisme "Idealisme – Catalaans")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B2%D9%85 "ئایدیالیزم – Soranî")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Idealismus "Idealismus – Tsjechisch")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Idealisme "Idealisme – Deens")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Idealismus "Idealismus – Duits")
- [Dusun Bundu-liwan](https://dtp.wikipedia.org/wiki/Idialisme "Idialisme – Dusun")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CE%B4%CE%B5%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82 "Ιδεαλισμός – Grieks")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Idealism "Idealism – Engels")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Ideismo "Ideismo – Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Idealismo "Idealismo – Spaans")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Idealism "Idealism – Estisch")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Idealismo "Idealismo – Baskisch")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B3%D9%85 "ایدئالیسم – Perzisch")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Idealismi "Idealismi – Fins")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Id%C3%A9alisme_(philosophie) "Idéalisme (philosophie) – Frans")
- [贛語](https://gan.wikipedia.org/wiki/%E5%94%AF%E5%BF%83%E4%B8%BB%E7%BE%A9 "唯心主義 – Ganyu")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Idealismo "Idealismo – Galicisch")
- [Hausa](https://ha.wikipedia.org/wiki/Idealism "Idealism – Hausa")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%90%D7%99%D7%93%D7%99%D7%90%D7%9C%D7%99%D7%96%D7%9D "אידיאליזם – Hebreeuws")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A6 "आदर्शवाद – Hindi")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Idealizam "Idealizam – Kroatisch")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Idealizmus "Idealizmus – Hongaars")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%BB%D5%A4%D5%A5%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%A6%D5%B4 "Իդեալիզմ – Armeens")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Idealisme "Idealisme – Indonesisch")
- [Interlingue](https://ie.wikipedia.org/wiki/Idealisme "Idealisme – Interlingue")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/Hughyggja "Hughyggja – IJslands")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Idealismo "Idealismo – Italiaans")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E8%A6%B3%E5%BF%B5%E8%AB%96 "観念論 – Japans")
- [Patois](https://jam.wikipedia.org/wiki/Aidiilizim "Aidiilizim – Jamaicaans Creools")
- [Jawa](https://jv.wikipedia.org/wiki/Idealisme "Idealisme – Javaans")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98 "იდეალიზმი – Georgisch")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B4%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Идеализм – Kazachs")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%90%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%82 "ಐಡಿಯಲಿಸಂ – Kannada")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EA%B4%80%EB%85%90%EB%A1%A0 "관념론 – Koreaans")
- [Kurdî](https://ku.wikipedia.org/wiki/Meng%C3%AEwer%C3%AE "Mengîwerî – Koerdisch")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B4%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Идеализм – Kirgizisch")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Idealismus "Idealismus – Latijn")
- [ລາວ](https://lo.wikipedia.org/wiki/%E0%BA%88%E0%BA%B4%E0%BA%95%E0%BA%B0%E0%BA%99%E0%BA%B4%E0%BA%8D%E0%BA%BB%E0%BA%A1 "ຈິຕະນິຍົມ – Laotiaans")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Idealizmas "Idealizmas – Litouws")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Ide%C4%81lisms "Ideālisms – Lets")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B4%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC "Идеализам – Macedonisch")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%86%E0%B4%B6%E0%B4%AF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82 "ആശയവാദം – Malayalam")
- [Монгол](https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B4%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Идеализм – Mongools")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A6 "आदर्शवाद – Marathi")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Idealisme "Idealisme – Maleis")
- [नेपाली](https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A6 "आदर्शवाद – Nepalees")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Idealisme "Idealisme – Noors - Nynorsk")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Idealisme "Idealisme – Noors - Bokmål")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Idealisme "Idealisme – Occitaans")
- [Oromoo](https://om.wikipedia.org/wiki/Yaaddoyyummaa "Yaaddoyyummaa – Afaan Oromo")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%86%E0%A8%A6%E0%A8%B0%E0%A8%B8%E0%A8%BC%E0%A8%B5%E0%A8%BE%E0%A8%A6 "ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ – Punjabi")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Idealizm_(filozofia) "Idealizm (filozofia) – Pools")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%DB%8C%DA%89%DB%8C%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B2%D9%85 "ایډیالیزم – Pasjtoe")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Idealismo "Idealismo – Portugees")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Idealism "Idealism – Roemeens")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B4%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Идеализм – Russisch")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Idealizam "Idealizam – Servo-Kroatisch")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Idealism "Idealism – Simple English")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Idealizmus "Idealizmus – Slowaaks")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Idealizem "Idealizem – Sloveens")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Idealizmi "Idealizmi – Albanees")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B4%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC "Идеализам – Servisch")
- [Sunda](https://su.wikipedia.org/wiki/Id%C3%A9lalismeu "Idélalismeu – Soendanees")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Idealism "Idealism – Zweeds")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%87%E0%AE%B2%E0%AE%9F%E0%AF%8D%E0%AE%9A%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%A4%E0%AE%AE%E0%AF%8D "இலட்சியவாதம் – Tamil")
- [Тоҷикӣ](https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B4%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Идеализм – Tadzjieks")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0dealizm "İdealizm – Turks")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B4%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7%D0%BC "Ідеалізм – Oekraïens")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Idealizm "Idealizm – Oezbeeks")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_duy_t%C3%A2m "Chủ nghĩa duy tâm – Vietnamees")
- [Winaray](https://war.wikipedia.org/wiki/Idealismo "Idealismo – Waray")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E5%94%AF%E5%BF%83%E4%B8%BB%E4%B9%89 "唯心主义 – Wuyu")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%94%AF%E5%BF%83%E4%B8%BB%E7%BE%A9 "唯心主義 – Chinees")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/Koan-li%C4%81m-l%C5%ABn "Koan-liām-lūn – Minnanyu")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E5%94%AF%E5%BF%83%E8%AB%96 "唯心論 – Kantonees")

[Koppelingen bewerken](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q33442#sitelinks-wikipedia "Taalkoppelingen bewerken")

- [Artikel](/wiki/Idealisme "Inhoudspagina bekijken [c]")
- [Overleg](/wiki/Overleg:Idealisme "Overleg over deze pagina [t]")

Nederlands

- [Lezen](/wiki/Idealisme)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Idealisme&action=history "Eerdere versies van deze pagina [h]")

Hulpmiddelen

Hulpmiddelen

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Handelingen


- [Lezen](/wiki/Idealisme)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Idealisme&action=history)

Algemeen


- [Links naar deze pagina](/wiki/Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Idealisme "Lijst met alle pagina's die naar deze pagina verwijzen [j]")
- [Gerelateerde wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingenGelinkt/Idealisme "Recente wijzigingen in pagina's waar deze pagina naar verwijst [k]")
- [Bestand uploaden](//commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard?uselang=nl "Bestanden uploaden [u]")
- [Speciale pagina's](/wiki/Speciaal:SpecialePaginas "Lijst met alle speciale pagina's [q]")
- [Permanente koppeling](/w/index.php?title=Idealisme&oldid=67821083 "Permanente koppeling naar deze versie van deze pagina")
- [Paginagegevens](/w/index.php?title=Idealisme&action=info "Meer informatie over deze pagina")
- [Deze pagina citeren](/w/index.php?title=Speciaal:Citeren&page=Idealisme&id=67821083&wpFormIdentifier=titleform "Informatie over hoe u deze pagina kunt citeren")
- [Verkorte URL verkrijgen](/w/index.php?title=Speciaal:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FIdealisme)
- [QR-code downloaden](/w/index.php?title=Speciaal:QrCode&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FIdealisme)
- [Wikidata-item](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q33442 "Koppeling naar item in verbonden gegevensrepository [g]")

Afdrukken/exporteren


- [Boek aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:Boek&bookcmd=book_creator&referer=Idealisme)
- [Downloaden als PDF](/w/index.php?title=Speciaal:DownloadAsPdf&page=Idealisme&action=show-download-screen)
- [Afdrukversie](/w/index.php?title=Idealisme&printable=yes "Printvriendelijke versie van deze pagina [p]")

In andere projecten


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Idealism)

Uiterlijk

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)_Dit artikel gaat over idealisme als filosofisch begrip. Voor de levenshouding, zie [Ideaal](/wiki/Ideaal "Ideaal")._

**Idealisme** is de verzamelnaam voor een aantal verschillende filosofische stromingen en standpunten, die de afhankelijkheid van de werkelijkheid van het [bewustzijn](/wiki/Bewustzijn "Bewustzijn") benadrukken. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen [ontologisch](/wiki/Ontologie_(filosofie) "Ontologie (filosofie)") (of [metafysisch](/wiki/Metafysica "Metafysica")) idealisme en [epistemologisch](/wiki/Kennistheorie "Kennistheorie") idealisme. Het eerste staat tegenover het [materialisme](/wiki/Materialisme_(filosofie) "Materialisme (filosofie)"), dat beweert dat alleen [materie](/wiki/Materie "Materie") bestaat. Het tweede staat tegenover het filosofisch [realisme](/wiki/Realisme_(filosofie) "Realisme (filosofie)"), dat beweert dat de wereld een bestaan heeft, onafhankelijk van de voorstelling die we ervan hebben in onze geest.[\[1\]](#cite_note-1)

## Geschiedenis van de term idealisme

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&veaction=edit&section=1 "Bewerk dit kopje: Geschiedenis van de term idealisme") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&action=edit&section=1 "De broncode bewerken van de sectie: Geschiedenis van de term idealisme")\]

Voor de 18de eeuw was de term "idealisme" niet in gebruik. Zo heeft [George Berkeley](/wiki/George_Berkeley "George Berkeley"), die als idealist bij uitstek wordt gezien, zichzelf nooit een idealist genoemd.

Idealisme werd voor het eerst door [Christian Wolff](/wiki/Christian_Wolff_(filosoof) "Christian Wolff (filosoof)") als filosofisch standpunt geclassificeerd.[\[2\]](#cite_note-2) Idealisten zijn, volgens hem, diegenen die alleen het bestaan van de geest en onstoffelijke dingen erkennen, en de materiële wereld en de zich daarin bevindende lichamen als niets meer dan verbeelding en een gereguleerde droom beschouwen. Wolff maakt onderscheid tussen idealisten die alleen het bestaan van hun eigen ik erkennen ( [solipsisme](/wiki/Solipsisme "Solipsisme")), en idealisten die een veelheid aan waarnemende geesten erkennen (het standpunt van Berkeley).[\[3\]](#cite_note-3)

[Kant](/wiki/Immanuel_Kant "Immanuel Kant") onderscheidt het dogmatische idealisme, zoals de positie van Berkeley, van het sceptische idealisme van [Descartes](/wiki/Ren%C3%A9_Descartes "René Descartes"). Volgens het sceptische idealisme _zou_ de wereld om ons heen schijn _kunnen zijn_ en inderdaad niet meer dan een droom. Kant probeerde deze beide vormen van idealisme te weerleggen in de _[Kritik der reinen Vernunft](/wiki/Kritik_der_reinen_Vernunft "Kritik der reinen Vernunft")_, waar hij zijn eigen positie karakteriseert als transcendentaal idealisme.

Na Kant kwam er in Duitsland ook een andere stroming van idealisme op, die bekend staat als [absoluut idealisme](/wiki/Duits_idealisme "Duits idealisme"). Hiervan zijn [Schelling](/wiki/Friedrich_von_Schelling "Friedrich von Schelling") en [Hegel](/wiki/Hegel "Hegel") het bekendst.

## Vormen van idealisme

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&veaction=edit&section=2 "Bewerk dit kopje: Vormen van idealisme") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&action=edit&section=2 "De broncode bewerken van de sectie: Vormen van idealisme")\]

### Sceptisch idealisme

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&veaction=edit&section=3 "Bewerk dit kopje: Sceptisch idealisme") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&action=edit&section=3 "De broncode bewerken van de sectie: Sceptisch idealisme")\]

Het sceptisch idealisme werd door [Descartes](/wiki/Ren%C3%A9_Descartes "René Descartes") in de filosofie geïntroduceerd. Hij stelde vast dat we nooit zeker kunnen weten of de objecten die we waarnemen ook echt bestaan: al onze ervaring zou immers één grote droom of hallucinatie kunnen zijn.[\[4\]](#cite_note-4)

### Het idealisme van Berkeley

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&veaction=edit&section=4 "Bewerk dit kopje: Het idealisme van Berkeley") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&action=edit&section=4 "De broncode bewerken van de sectie: Het idealisme van Berkeley")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)_Zie [Subjectief idealisme](/wiki/Subjectief_idealisme "Subjectief idealisme") voor het hoofdartikel over dit onderwerp._

Volgens [Berkeley](/wiki/George_Berkeley "George Berkeley") is een waargenomen object niet meer dan een verzameling zintuiglijke indrukken. Het is daarom, volgens Berkeley, absurd om aan te nemen dat een object los van een waarnemer bestaat.[\[5\]](#cite_note-5)

### Transcendentaal idealisme

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&veaction=edit&section=5 "Bewerk dit kopje: Transcendentaal idealisme") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&action=edit&section=5 "De broncode bewerken van de sectie: Transcendentaal idealisme")\]

Kant betoogt in zijn hoofdwerk, _[Kritik der reinen Vernunft](/wiki/Kritik_der_reinen_Vernunft "Kritik der reinen Vernunft")_, dat ruimte en tijd vormen zijn van onze zintuiglijkheid. Daarom vindt al onze waarneming van objecten plaats in ruimte en tijd. Omdat ruimte en tijd slechts zintuiglijke vormen van onze waarneming zijn, zijn de dingen op zichzelf –los van onze waarneming dus—niet ruimtelijk of in de tijd. Kant maakt onderscheid tussen de objecten van onze ervaring, verschijningen, en de objecten zoals ze onafhankelijk van onze waarneming zijn, de [dingen op zichzelf](/wiki/Ding_an_sich "Ding an sich")

Kant karakteriseert zijn eigen positie als die van het transcendentaal idealisme:

> Onder het _transcendentaal idealisme_ versta ik de leer volgens welke alle verschijningen moeten worden beschouwd als louter voorstellingen, en niet als dingen op zichzelf, en dat tijd en ruimte slechts zintuigelijke vormen van onze aanschouwing zijn, geen onafhankelijke bepalingen voor de objecten als dingen op zichzelf.[\[6\]](#cite_note-6)

## Referenties

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&veaction=edit&section=6 "Bewerk dit kopje: Referenties") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Idealisme&action=edit&section=6 "De broncode bewerken van de sectie: Referenties")\]

1. [↑](#cite_ref-1)[Encyclopaedia Britannica: Idealism.](https://www.britannica.com/topic/idealism)
2. [↑](#cite_ref-2)(en) [Idealism; 1. Introduction](https://plato.stanford.edu/entries/idealism/). [Gearchiveerd](https://web.archive.org/web/20181003203637/https://plato.stanford.edu/entries/idealism/) op 3 oktober 2018. Geraadpleegd op 18 mei 2018. “It seems to have been Christian Wolff who first used “idealism” explicitly as a classificatory term. Wolff, often considered the most dedicated Leibnizian of his time set out to integrate the terms “idealism” and “materialism” into his taxonomy of philosophical attitudes.”
3. [↑](#cite_ref-3)(de) Wolff, Christian (1747). _[Anmerkungen über die vernünftigen Gedancken von Gott, der Welt und der Seele des Menschen, auch allen Dingen überhaupt, den Liebhabern der Wahrheit mitgetheilet](https://archive.org/stream/bub_gb_ONMAAAAAcAAJ#page/n25/mode/2up)_, 2de editie. Carl Hermann Hemmerde, Halle (Saale, Duitsland), Voorwoord van de tweede editie.
4. [↑](#cite_ref-4)(fr) René Descartes. _[Méditations métaphysiques](https://fr.wikisource.org/wiki/M%C3%A9ditations_m%C3%A9taphysiques/M%C3%A9ditation_premi%C3%A8re)_, Méditation première. [Gearchiveerd](https://web.archive.org/web/20210225174043/https://fr.wikisource.org/wiki/M%C3%A9ditations_m%C3%A9taphysiques/M%C3%A9ditation_premi%C3%A8re) op 25 februari 2021 "Je supposerai donc, non pas que Dieu, qui est très bon, et qui est la souveraine source de vérité, mais qu’un certain mauvais génie, non moins rusé et trompeur que puissant, a employé toute son industrie à me tromper ; je penserai que le ciel, l’air, la terre, les couleurs, les figures, les sons, et toutes les choses extérieures, ne sont rien que des illusions et rêveries dont il s’est servi pour tendre des piéges à ma crédulité."
5. [↑](#cite_ref-5)(en) George Berkeley (1710). _[A Treatise Concerning the Principles of Human Knowledge](https://en.wikisource.org/wiki/A_Treatise_Concerning_the_Principles_of_Human_Knowledge#OF_THE_PRINCIPLES_OF_HUMAN_KNOWLEDGE.)_, Of the Principles of Human Knowledge, V. "Light and Colours, Heat and Cold, Extension and Figures, in a word the Things we see and feel, what are they but so many Sensations, Notions, Ideas or Impressions on the Sense; and is it possible to separate, even in thought, any of these from Perception? … But my conceiving or imagining Power does not extend beyond the possibility of real Existence or Perception. Hence as it is impossible for me to see or feel any Thing without an actual Sensation of that Thing, so is it impossible for me to conceive in my Thoughts any sensible Thing or Object distinct from the Sensation or Perception of it."
6. [↑](#cite_ref-6)(de) Kant, Immanuel (1781). _Kritik der reinen Vernunft_. Johann Friedrich Hartknoch, Riga, Blz. A369.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/OOjs_UI_icon_article-ltr.svg/16px-OOjs_UI_icon_article-ltr.svg.png)](/wiki/Sjabloon:Navigatie_filosofische_opvattingen "Sjabloon:Navigatie filosofische opvattingen") · ![Overleg sjabloon (de pagina bestaat niet)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/OOjs_UI_icon_speechBubbles-ltr.svg/16px-OOjs_UI_icon_speechBubbles-ltr.svg.png) · [![Sjabloon bewerken](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/OOjs_UI_icon_edit-ltr.svg/16px-OOjs_UI_icon_edit-ltr.svg.png)](//nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sjabloon:Navigatie_filosofische_opvattingen&action=edit "Sjabloon bewerken")

[Filosofische](/wiki/Filosofie "Filosofie") opvattingen

**[Kennistheorie](/wiki/Kennistheorie "Kennistheorie"):**[coherentisme](/wiki/Coherentietheorie "Coherentietheorie") · [constructivisme](/wiki/Constructivisme_(filosofie) "Constructivisme (filosofie)") · [contextualisme](/wiki/Contextualisme_(filosofie) "Contextualisme (filosofie)") · [empirisme](/wiki/Empirisme "Empirisme") · [fallibilisme](/wiki/Fallibilisme "Fallibilisme") · [fideïsme](/wiki/Fide%C3%AFsme "Fideïsme") · [infallibilisme](/w/index.php?title=Infallibilisme&action=edit&redlink=1 "Infallibilisme (de pagina bestaat niet)") · [infinitisme](/w/index.php?title=Infinitisme&action=edit&redlink=1 "Infinitisme (de pagina bestaat niet)") · [naturalisme](/wiki/Naturalisme_(filosofie) "Naturalisme (filosofie)") · [perspectivisme](/wiki/Perspectivisme "Perspectivisme") · [positivisme](/wiki/Positivisme "Positivisme") · [pragmatisme](/wiki/Pragmatisme "Pragmatisme") · [rationalisme](/wiki/Rationalisme "Rationalisme") · [relativisme](/wiki/Relativisme "Relativisme") · [scepticisme](/wiki/Filosofisch_scepticisme "Filosofisch scepticisme") · [solipsisme](/wiki/Solipsisme "Solipsisme") · [subjectivisme](/w/index.php?title=Subjectivisme&action=edit&redlink=1 "Subjectivisme (de pagina bestaat niet)")**[Ethiek](/wiki/Ethiek "Ethiek"):**[gevolgenethiek](/wiki/Gevolgenethiek "Gevolgenethiek") · [deontologie](/wiki/Deontologie "Deontologie") · [deugdethiek](/wiki/Deugdethiek "Deugdethiek") · [eudemonisme](/wiki/Eudemonisme "Eudemonisme") · [humanisme](/wiki/Humanisme "Humanisme") · [utilitarisme](/wiki/Utilitarisme "Utilitarisme")**[Vrije wil](/wiki/Vrije_wil "Vrije wil"):**[compatibilisme](/wiki/Compatibilisme "Compatibilisme") · [determinisme](/wiki/Determinisme_(filosofie) "Determinisme (filosofie)") · [fatalisme](/wiki/Fatalisme "Fatalisme") · [incompatibilisme](/w/index.php?title=Incompatibilisme&action=edit&redlink=1 "Incompatibilisme (de pagina bestaat niet)") · [indeterminisme](/wiki/Indeterminisme "Indeterminisme") · [libertarisme](/w/index.php?title=Metafysisch_libertarisme&action=edit&redlink=1 "Metafysisch libertarisme (de pagina bestaat niet)")**[Werkelijkheid](/wiki/Werkelijkheid "Werkelijkheid"):**[antirealisme](/w/index.php?title=Antirealisme&action=edit&redlink=1 "Antirealisme (de pagina bestaat niet)") · [atomisme](/wiki/Atomisme_(natuurfilosofie) "Atomisme (natuurfilosofie)") · [conceptualisme](/wiki/Conceptualisme "Conceptualisme") · [creationisme](/wiki/Creationisme "Creationisme") · [dualisme](/wiki/Dualisme "Dualisme") · [eternalisme](/wiki/Eternalisme "Eternalisme") · [fenomenalisme](/wiki/Fenomenalisme "Fenomenalisme") · [fysicalisme](/wiki/Fysicalisme "Fysicalisme") · idealisme · [materialisme](/wiki/Materialisme_(filosofie) "Materialisme (filosofie)") · [monisme](/wiki/Monisme_(filosofie) "Monisme (filosofie)") · [naturalisme](/wiki/Naturalisme_(filosofie) "Naturalisme (filosofie)") · [nominalisme](/wiki/Nominalisme "Nominalisme") · [presentisme](/w/index.php?title=Presentisme_(filosofie)&action=edit&redlink=1 "Presentisme (filosofie) (de pagina bestaat niet)") · [realisme](/wiki/Realisme_(filosofie) "Realisme (filosofie)") · [reductionisme](/wiki/Reductionisme "Reductionisme")**[Geest](/wiki/Geest "Geest"):**[behaviorisme](/wiki/Filosofisch_behaviorisme "Filosofisch behaviorisme") · [computationalisme](/wiki/Computationalisme "Computationalisme") · [eliminativisme](/wiki/Eliminatief_materialisme "Eliminatief materialisme") · [emergentisme](/w/index.php?title=Emergentisme&action=edit&redlink=1 "Emergentisme (de pagina bestaat niet)") · [epifenomenalisme](/wiki/Epifenomenalisme "Epifenomenalisme") · [externisme](/wiki/Externisme "Externisme") · [functionalisme](/wiki/Functionalisme_(filosofie_van_de_geest) "Functionalisme (filosofie van de geest)") · idealisme · [panpsychisme](/wiki/Panpsychisme "Panpsychisme") · [solipsisme](/wiki/Solipsisme "Solipsisme")**[Zingeving](/wiki/Zingeving "Zingeving"):**[absurdisme](/wiki/Absurdisme "Absurdisme") · [boeddhisme](/wiki/Boeddhisme "Boeddhisme") · [existentialisme](/wiki/Existentialisme "Existentialisme") · [humanisme](/wiki/Humanisme "Humanisme") · [nihilisme](/wiki/Nihilisme_(filosofie) "Nihilisme (filosofie)") · [stoïcisme](/wiki/Stoa "Stoa")

Overgenomen van " [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Idealisme&oldid=67821083](https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Idealisme&oldid=67821083)"

[Categorieën](/wiki/Categorie:Alles "Categorie:Alles"):

- [Idealisme](/wiki/Categorie:Idealisme "Categorie:Idealisme")
- [Filosofisch concept](/wiki/Categorie:Filosofisch_concept "Categorie:Filosofisch concept")
- [Filosofische terminologie](/wiki/Categorie:Filosofische_terminologie "Categorie:Filosofische terminologie")
- [Kentheorie](/wiki/Categorie:Kentheorie "Categorie:Kentheorie")
- [Filosofie van de geest](/wiki/Categorie:Filosofie_van_de_geest "Categorie:Filosofie van de geest")
- [Ideologie](/wiki/Categorie:Ideologie "Categorie:Ideologie")

- Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 14 jul 2024 om 22:24.
- De tekst is beschikbaar onder de licentie [Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl), er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn. Zie de [gebruiksvoorwaarden](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/nl) voor meer informatie.

Wikipedia® is een geregistreerd handelsmerk van de [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org), een organisatie zonder winstoogmerk.

- [Privacybeleid](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Over Wikipedia](/wiki/Wikipedia)
- [Disclaimers](/wiki/Wikipedia:Algemeen_voorbehoud)
- [Gedragscode](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Ontwikkelaars](https://developer.wikimedia.org)
- [Statistieken](https://stats.wikimedia.org/#/nl.wikipedia.org)
- [Cookieverklaring](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobiele weergave](//nl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Idealisme&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)