Industrialisatie - Regionaal Archief Alkmaar
Nieuwe uitvindingen zorgden voor die veranderingen. De belangrijkste uitvinding voor de industrialisatie was de stoommachine. In de steden kwamen veel fabrieken ...
kinderarbeid
De slechte leefomstandigheden van arbeiders zorgden voor discussies over de ‘sociale kwestie’. In de politiek begonnen mensen op te komen voor de rechten van arbeiders en streden voor betere werkomstandigheden. Ook werden vanuit de politiek maatregelen genomen tegen de <anchor>kinderarbeid</anchor>. Zo werd in 1874 een wet aangenomen tegen kinderarbeid onder de twaalf jaar (het Kinderwetje van Van Houten).
Maatregelen tegen kinderarbeid
Maatregelen tegen kinderarbeid

[Terug naar Startpagina](/ "Terug naar Startpagina")

Regionaal Archief Alkmaar

FilterZoeken

- [Alle bronnen](/bronnen)
- [Thema's](/thema)
- [Tijdvakken](/tijdvakken)
- [Tools](/tools)
- [Startpagina](/)
- [Over GeschiedenisLokaal](/over-geschiedenislokaal)
- [Wat zijn bronnen?](/wat-zijn-bronnen)
- [Docenten](/voor-docenten)
- [Woordenlijst](/woordenlijst)

### Beschikbare lokalen:

Lokaal kiezen
Regio Alkmaar
Amsterdam
Breda
Delft
Den Haag
Erfgoedlokaal
Fryslân
Regio Haarlem
Midden-Holland
Regio Nijmegen
Regio Rotterdam
Utrecht
Waterland
Westfriesland
Zuid-Utrecht

![Logo](/images/alkmaar/1-%20logo-raa.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/1-%20logo-raa.jpg?width=1200&height=317)

Bron

# Maatregelen tegen kinderarbeid

Delen


- [Whatsapp](whatsapp://send?text=Misschien%20vind%20je%20deze%20URL%20interessant%3A%20%0Ahttps%3A%2F%2Fgeschiedenislokaalregionaalarchiefalkmaar.nl%2Fbronnen%2Fmaatregelen-tegen-kinderarbeid)
- [Email](mailto:?SUBJECT=Interessante%20link%20naar%20Geschiedenislokaal&BODY=Misschien%20vind%20je%20deze%20URL%20interessant%3A%20%0Ahttps%3A%2F%2Fgeschiedenislokaalregionaalarchiefalkmaar.nl%2Fbronnen%2Fmaatregelen-tegen-kinderarbeid)

![](/images/alkmaar/bronnen/282/bron-02-deel-1.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/bronnen/282/bron-02-deel-1.jpg?width=1547&height=1200)Zoom

![](/cache/thumbs/bron-02-deel-2-w626-h400.jpg)Zoom

![](/images/alkmaar/bronnen/282/bron-02-deel-1.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/bronnen/282/bron-02-deel-1.jpg?width=1547&height=1200)

![](/cache/thumbs/bron-02-deel-2-w100-h100.jpg)

##### Maatregelen tegen kinderarbeid

**Maatregelen tegen kinderarbeid**

Een kind van twaalf dat als kleermaker werkt in plaats van naar school gaat. In de negentiende eeuw was dat heel normaal. De bron hiernaast laat een overzicht zien uit 1861 van fabrieken en werkplaatsen in de gemeente Den Helder. In het midden staan cijfers genoteerd die laten zien hoeveel kinderen er bij die fabrieken en werkplaatsen werkten. Als je goed kijkt, zie je boven de kolommen met cijfers leeftijden staan. Zo zien we boven kolom 9 bijvoorbeeld een categorie ‘jongens van 12 tot 13 jaar’. Daaronder lees je dat een jongen van twaalf op de werkplaats van een kleermaker werkte. Ook kunnen we bijvoorbeeld zien dat er jongens van dertien werkten bij een meubelmaker of schoenmaker.

Op de tweede afbeelding zien we een brief van de commissaris van de Koning (de voorzitter van het provinciebestuur). Hij schrijft dat kinderarbeid ‘niet zelden een noodlottigen invloed uitoefent zoowel op de ligchamelijke als op de verstandelijke en zedelijke ontwikkeling dier kinderen.’ Steeds meer mensen begonnen het werken door kinderen te zien als een probleem. Het overzicht op de eerste afbeelding werd gemaakt op verzoek van de commissaris van de Koning, om de kinderarbeid tegen te gaan. Hij vroeg aan alle gemeentebesturen van de provincie Noord-Holland om een overzicht te maken. In zijn brief lees je de informatie die hij wilde krijgen om maatregelen te kunnen nemen. Naast het aantal kinderen dat in fabrieken of op werkplaatsen werkte, wilde hij ook weten hoeveel uren de kinderen per dag werkten, hoeveel ze verdienden en of ze de mogelijkheid hadden om naar school te gaan. Opvallend is dat hij onder kinderen verstond ‘beneden de 14 jaren’. Ben je daarna geen kind meer?

[![](/images/01-tijdvak/tijdvak-burgers-en-stoommachines.svg)](/tijdvakken/tijd-van-burgers-en-stoommachines)

### Herkomst

Maker

Gemeente Den Helder

Datering

1861

Collectie

Archief van de gemeente Den Helder, (1812) 1816-1899 (1910)

Organisatie

[Regionaal Archief Alkmaar](/organisaties/regionaal-archief-alkmaar)

Nummer

21

Link

[https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/archieven/archieven-2/file/3ea6feb8f7163c348ccfc4bbc86b9033](https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/archieven/archieven-2/file/3ea6feb8f7163c348ccfc4bbc86b9033)

### Gerelateerde thema's

[Industrialisatie](/thema/industrialisatie)

### Trefwoorden

[Dagelijks leven](/resultaten/trefwoorden/dagelijks-leven) [Jeugd](/resultaten/trefwoorden/jeugd) [Sociale kwestie](/resultaten/trefwoorden/sociale-kwestie) [Fabrieken](/resultaten/trefwoorden/fabrieken) [Industrialisatie](/resultaten/trefwoorden/industrialisatie)

### Beschikbare tools

Op de kaart

Overzicht van bron(nen) op de kaart

[Ontslag lantaarnaansteker](/bronnen/ontslag-lantaarnaansteker)[Maatregelen tegen kinderarbeid](/bronnen/maatregelen-tegen-kinderarbeid)[Industrialisatie in de koloniën](/bronnen/industrialisatie-in-de-kolonien)[Beroepen in de gasfabriek](/bronnen/beroepen-in-de-gasfabriek)[Stoomtram Bello](/bronnen/stoomtram-bello)[Castricummers willen een telefoon](/bronnen/castricummers-willen-een-telefoon)[Het Noordhollandsch Kanaal](/bronnen/het-noordhollandsch-kanaal)[Inpoldering van de Wieringermeer](/bronnen/inpoldering-van-de-wieringermeer)[Stoommachines in Schagen](/bronnen/stoommachines-in-schagen)[Zeep maken in fabriek De Ankers](/bronnen/zeep-maken-in-fabriek-de-ankers)[Warme schoolkleding](/bronnen/warme-schoolkleding)[Inzamelactie voor de bewaarschool](/bronnen/inzamelactie-voor-de-bewaarschool)[Onderzoek naar woningnood](/bronnen/onderzoek-naar-woningnood)[Station Alkmaar](/bronnen/station-alkmaar)[Alkmaar Packet](/bronnen/alkmaar-packet)[Het echtpaar Van Reenen-Völter](/bronnen/het-echtpaar-van-reenen-voelter)[Van grasland naar woningen](/bronnen/van-grasland-naar-woningen)[Smeerkaas op de Wereldtentoonstelling](/bronnen/smeerkaas-op-de-wereldtentoonstelling)[Werkomstandigheden in de zeepfabriek](/bronnen/werkomstandigheden-in-de-zeepfabriek)[Briefpost zonder adres](/bronnen/briefpost-zonder-adres)[Van ambachtsschool naar VMBO](/bronnen/van-ambachtsschool-naar-vmbo)[De tuinwijk Rochdale](/bronnen/de-tuinwijk-rochdale)[De nieuwe gasfabriek](/bronnen/de-nieuwe-gasfabriek)[Chocolade van Ringers](/bronnen/chocolade-van-ringers)

### Gerelateerde bronnen

[![](/images/alkmaar/bronnen/291/bron-11.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/bronnen/291/bron-11.jpg?width=967&height=1200)\
![](https://geschiedenislokaalregionaalarchiefalkmaar.nl//images/03-types/object.png)](/bronnen/warme-schoolkleding)

## [Warme schoolkleding](/bronnen/warme-schoolkleding)

[![](/images/alkmaar/zeepfabriek-3.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/zeepfabriek-3.jpg)\
![](https://geschiedenislokaalregionaalarchiefalkmaar.nl//images/03-types/afbeelding.png)](/bronnen/werkomstandigheden-in-de-zeepfabriek)

## [Werkomstandigheden in de zeepfabriek](/bronnen/werkomstandigheden-in-de-zeepfabriek)

[![](/images/alkmaar/ambachtsschool.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/ambachtsschool.jpg?width=1190&height=876)\
![](https://geschiedenislokaalregionaalarchiefalkmaar.nl//images/03-types/document.png)](/bronnen/van-ambachtsschool-naar-vmbo)

## [Van ambachtsschool naar VMBO](/bronnen/van-ambachtsschool-naar-vmbo)

- [Cookies](https://geschiedenislokaal.nl/cookies)
- [Toegankelijkheid](https://geschiedenislokaal.nl/toegankelijkheid)
- [Mede mogelijk gemaakt door](https://geschiedenislokaal.nl/mede-mogelijk-gemaakt-door)

[Back to Top](#top)[Alle bronnen](/bronnen)