7 Tips voor unieke wildlife foto's - Photofacts
Als ik me klaarmaak voor een natuuropname, leer ik eerst alles wat ik kan over het gedrag van het dier dat ik ga fotograferen. Ik wil het ...
Helgoland
Ik was in augustus 2017 Jan van Genten aan het fotograferen op het eiland <anchor>Helgoland</anchor> in Duitsland. Op dat moment hebben ze jongen die ze voortdurend aan het voederen zijn, wat een prachtig, natuurlijk proces is om te aanschouwen en te fotograferen.
13 tips voor wildlife-fotografie op Helgoland - Photofacts
13 tips voor wildlife-fotografie op Helgoland - Photofacts

[![Photofacts](/fotografie/images/photofacts-logo-header.png)](/fotografie/)

![Photofacts Academy](/fotografie/images/academy.webp)

[Photofacts Academy; 100+ Fotografie Cursussen](https://photofactsacademy.nl/)

Fotograferen wordt makkelijker en leuker


![Boek](/fotografie/images/books.webp)

[De Fotobijbels; Boeken over Fotografie](https://fotobijbels.nl/)

101 Praktische fotografietips voor betere foto's


[home](/fotografie/index.asp)

Meer: [Tips en Truuks](/fotografie/rubriek/tips_en_truuks)

![Michelle Peeters](/fotografie/foto/bloggers/michelle-peeters.jpg)

# 13 tips voor wildlife-fotografie op Helgoland

woensdag 12 december 2018, 20:44 door [Michelle Peeters](/fotografie/blogger/michelle_peeters.html) \| 15.001x gelezen \| [9 reacties](#reactie)

Helgoland is een klein rotseiland met een oppervlakte van slechts 1,7 vierkante kilometer. Het is gelegen in de Noordzee op circa zeventig kilometer afstand van de Duitse kust. Het hoogste punt van Helgoland is éénenzestig meter boven de zeespiegel.

Naast Helgoland ligt nog een kleiner eiland genaamd Düne. Düne ligt op zeven minuten varen van Helgoland. Beide eilanden zijn klein genoeg om lopend te verkennen en een paradijs op aarde voor de natuurfotograaf.

![Jan-van-gent](/fotografie/foto/mp/helgoland.jpg)

## Vogels en zeehonden

De eilanden herbergen grote kolonies Jan-van-Genten, zeekoeten, drieteenmeeuwen, kleine mantelmeeuwen en zeehonden. Met al meer dan vierhonderd waargenomen vogelsoorten is dit eiland niet alleen voor de vogelfotograaf interessant.

Op de rots Lange Anna nestelen de vele vogelsoorten op vrij korte afstand; een bijzonder schouwspel. Op het kleine eilandje Düne liggen hele kolonies Kegelrobben (of Grijze zeehonden) die je op iets langere afstand (dertig meter) kunt fotograferen.

Ik maakte het mee in augustus dit jaar. De halfvolwassen jongen werden nog steeds volop gevoederd, een prachtig schouwspel! In dit artikel geef ik een aantal praktische en fotografische tips voor wie naar Helgoland wil afreizen.

![Jan-van-genten Helgoland](/fotografie/foto/mp/jan-van-genten-helgoland.jpg)

## 1\. Wanneer moet je naar Helgoland?

Op elk moment van het jaar valt er wel wat te beleven. Er zijn wel drie periodes die extra interessant zijn afhankelijk van je doel.

In het voorjaar, vanaf april worden de kliffen bezet door de Jan-van-Genten, drieteenmeeuwen en zeekoeten en zijn deze dus extra fotografeerbaar. Deze blijven zowat heel de zomer aanwezig maar zijn op hun hoogtepunt in mei en juni.

In het najaar is Helgoland het Mekka voor de twitchers, in deze tijd van het jaar komen zowat dagelijks speciale dwaalgasten tevoorschijn. In de winter, vanaf half november tot half december kan je op Düne terecht voor de jongen van de grijze zeehonden.

![Grijze zeehond](/fotografie/foto/mp/grijze-zeehond.jpg)

## 2\. Hoe kom je er?

Helgoland is met de boot te bereiken vanuit Wilhelmshaven, Büsum, Hamburg, Bremerhaven en Cuxhaven. Wij kozen voor Cuxhaven als vertrekhaven.

Je kunt hier kiezen uit twee verschillende boten. Een snelle catamaran of een tragere ferry. De catamaran doet er ongeveer anderhalf uur over en kost je een kleine 100 euro. De tragere ferry doet er ongeveer tweeënhalf uur over maar kost je slechts 50 euro.

Vanuit de haven in het centrum van het dorp (dat is overigens niet de haven waar de boot uit Cuxhaven afmeert) vertrekt ieder uur een taxiboot naar Düne, een klein eiland of eigenlijk zandplaat die naast het vliegveld van Helgoland op het noordstrand de kolonie zeehonden huisvest.

Zodra de boot aanmeert in Düne is het vijf minuten lopen naar het begin van het strand en voor het eerste zicht op de grote grijze en bruine lichamen van de zeehonden.

![Zeehonden](/fotografie/foto/mp/zeehonden.jpg)

## 3\. Verblijfsmogelijkheden

De verblijfsmogelijkheden op Helgoland bestaan met name uit enkele eenvoudige hotels en uit appartementjes in de traditionele woningen.

Op het eiland Düne is een camping die gedurende het zomerseizoen geopend is. Houd er rekening mee dat al het kampeermateriaal lopend vervoerd moet worden aangezien auto's en fietsen niet zijn toegestaan op beide eilanden!

Het eiland kent een fors hoogteverschil, deels ligt de bebouwing laag, deels hoog op de rots. Waar je verblijft maakt niet zo veel uit, een lift verbindt beide delen van het dorp. Via [www.helgoland.de](http://www.helgoland.de) vind je het meest overzichtelijke aanbod aan verblijven.

![Kegelrobben massaal op jacht](/fotografie/foto/mp/vlucht-kegelrobben.jpg)

## 4\. Wat fotograferen, waar en hoe?

Naast de fauna, vele vogels en twee soorten zeehonden en flora zijn beide eilanden ook geschikt om strand- (zand, kiezel en rotsen) en landschapsfoto's te maken. Opkomende en ondergaande zon, bewegend water, duinen met helmgras zijn enkele van de vele mogelijke onderwerpen.

In het Unterland (het laag gelegen, toeristisch gedeelte van het eiland Helgoland) valt voor de fotograaf weinig te beleven. Voor de vogels moet je in het Oberland zijn. Hier kan je te voet komen of via een kabellift.

De beste plaats voor het fotograferen van vogels is bijna op het uiterste punt van het eiland. Hier zitten de Jan-van-Genten op slechts een meter of twee van het omheinde pad.

![Jonge Jan-van-genten gevoederd](/fotografie/foto/mp/_L3B9883.jpg)

## 5\. Apparatuur

Afhankelijk van wat voor soort foto's je wilt gaan maken zoals, close-up portretten, habitat, vliegen of andere onderwerpen moeten er natuurlijk meerdere objectieven en een goede camera mee.

Minimaal één body, groothoek-zoom (17-40 mm of 24-55 mm), tele-zoom (70-200 mm of 70-300 mm) en voldoende geheugenkaarten. Als je over een lichtsterk objectief beschikt kun je met een extender (1.4 of 2.0 x) uitstekend uit de voeten, zeker op Düne.

Als je niet kunt/wilt beslissen neem je gewoon alles mee wat je kunt/wilt dragen. Meer zoombereik betekent meer kilo's, maar ook de mogelijkheid tot meer detailopname's.

Verder is het handig om een goed statief mee te nemen (er staat altijd wind boven op de klif).

![Jan-van-genten met jong](/fotografie/foto/mp/Jan-van-genten-jong.jpg)

## 6\. Scherptediepte

Naast het hanteren van een snelle sluitertijd om tot scherpe foto's te komen, zeker bij vliegende vogels, is het verstandig om ook je scherptediepte goed in de gaten te houden.

Een vage achtergrond is leuk (zeker als je door de bomen het bos niet meer ziet tussen de enorme kolonies) en werkt vooral met een diafragma-opening van f/5.6 of f/6.1 en/of door flink in te zoomen.

Zorg er dan echter wel voor dat beide ogen van één vogel scherp zijn.

## 7\. Vogels in de vlucht

De zeekoeten en drieteenmeeuwen zitten vaak wat lager op de kliffen maar ook deze zijn met 300 mm en meer goed te fotograferen.

Voor vliegbeelden van de Jan-van-genten kan je het best met een 70-300 mm objectief (of meer) fotograferen. De vogels komen namelijk vanuit de zee aangevlogen tot op enkele meters afstand en laten zich vervolgens neerstorten op hun nest.

![Jan-van-gent in vlucht](/fotografie/foto/mp/jan-van-gent-in-vlucht.jpg)

Ook voor vliegbeelden van de Drieteenmeeuwen en Zeekoeten kan je het best een wat langer objectief gebruiken en zul je vooral snel in actie moeten komen. Dit vergt ook behoorlijk wat snelheid van je lens.

![Jan-van-genten met jongen](/fotografie/foto/mp/jan-van-genten-jong-1.jpg)

## 8\. Strijklicht

Op de noordwestelijke punt van Helgoland ligt de rots die bescherming biedt aan duizenden broedende zeevogels. In de ochtend komt de zon achter je op, 's avonds gaat de zon onder in het verlengde van de westelijke kust.

In juni heb je echter het nadeel dat de zon zeer vroeg opkomt, met circa 25 minuten stevig doorlopen betekent dat dat je 's ochtends om ongeveer 04.00 uur je bed uit moet om op tijd te zijn voor de eerste zonnestralen.

Dit nadeel heeft ook een voordeel, want het betekent ook dat je 's avonds tot laat kunt genieten van het strijklicht van de ondergaande zon.

![Jan-van-gent bij avondlicht](/fotografie/foto/mp/jvg-avondlicht.jpg)

Ik was er helaas ook veel op het midden van de dag en ik moet zeggen dat het fotograferen bijna tegen de zon in ook nog wel te doen was. Zeker omdat je je objectief vaak wat naar beneden richt.

Zeker bij open diafragma geeft dat leuke flonkertjes in de achtergrond, zeker als je flink inzoomt.

## 9\. Vooral zeehonden op Düne

Voor zeehonden, Eidereenden, Kleine Mantelmeeuwen, Scholekster en andere Steltlopers moet je op Düne zijn.

Over zowat heel het eiland is een kolonie kleine Mantelmeeuwen verspreid. De jongen lopen overal rond op het eiland en zijn zeer goed te fotograferen, kom echter niet te dicht bij want de ouders kunnen ineens aanvallen.

Op het strand lopen ook vaak Scholeksters rond. Om deze goed te fotograferen moet je iets meer geduld tonen. Ook andere steltlopers zoals Bonte Strandloper, Bontbekplevier en Goudplevier zijn hier regelmatig te vinden.

![Strandlopers en Scholekster](/fotografie/foto/mp/strandlopers-scholekster.jpg)

Op dat zelfde strand zitten regelmatig verschillende eidereenden, de mannetjes zie je echter nauwelijks tot nooit op het strand. Het zijn namelijk te vrouwtjes die voor de jongen zorgen.

![Eidereenden en kolonie Kegelrobben](/fotografie/foto/mp/eidereenden-zeehonden.jpg)

Op de stranden van Düne liggen grote kolonies gewone en grijze zeehonden. Er wordt gevraagd op minimum dertig meter afstand te houden, maar als je voor het opkomen van het water bij de zeehonden gaat liggen komen ze uit nieuwsgierigheid vaak zelf dichterbij.

Vooral de grijze zeehonden lijken zeer lui te zijn en trekken zich nauwelijks iets aan van de fotograferen.

Als je in December naar Düne gaat hebben de grijze zeehonden net jongen gekregen en deze zeehondjes met een witte donzen vacht zijn weel heel fotogeniek. Voor de dwaalgasten moet je zowat overal op Helgoland en Düne zijn, goed je ogen openhouden is dus de boodschap.

![Spelende zeehond bij boei](/fotografie/foto/mp/spelende-zeehond-bal.jpg)

## 10\. Regels zeehonden

Voordat je je wandeling voortzet en daadwerkelijk aan de slag gaat met het fotograferen is het goed om te letten op de regels die op dit strand gelden, zoals:

- Dertig meter afstand bewaren tot de robben
- Geen lawaai maken
- Niet voederen
- Voorzichtigheid in acht nemen, het gaat tenslotte toch om roofdieren.

Bestudeer vooraf alvast de regels die gelden voor het bezoeken van de kegelrobben. Dat kan onder andere door de flyer van de VVV te bestuderen. Het helpt als je je op de dag zelf kunt richten op het fotograferen en dat je weet wat mag en wat niet mag.

Op het strand loopt een officiële Seehundenjäger rond. Hou je je niet aan de regels dan is deze persoon gerechtigd om je een boete op te leggen of je te verwijderen van het strand.

Je gaat snel de fout in, heb ik zelf ook gemerkt, de afstand van dertig meter is lastig te schatten soms. Spreekt de Seehundenjäger je aan, blijf dan beleefd, geef hem gelijk en beloof beterschap.

![Zeehonden in wier](/fotografie/foto/mp/zeehonden-in-wier.jpg)

## 11\. Kleurschakeringen en schermutselingen

Tussen half november en half december worden jonge zeerobben geboren op het strand. Deze periode is daarom een bijzondere ervaring. De robbenpups hebben een groot knuffelgehalte, maar ook de volwassen dieren zijn bijzonder om vast te leggen.

Door de kleurschakering van hun vacht, maar ook door de gevechten en schermutselingen die zich doorlopend tussen de dieren afspelen. De mannetjes zijn door hun gewicht en lengte indrukwekkend. Fotografeer je graag dieren, dan is dit echt een aanrader.

De afstand van dertig meter betekent dat je een behoorlijke zoomlens nodig hebt, wil je de robben dichterbij halen. Ikzelf heb gebruik gemaakt van de Canon EOS 5d Mark III in combinatie met een 70-300 mm lens, die uiteindelijk vooral ook op 300 mm afstand dienst heeft gedaan.

![Zeehond in golf](/fotografie/foto/mp/zeehond-in-golf.jpg)

## 12\. Hogere ISO-waardes

Wees ook voorbereid op het gebruik van hogere ISO-waardes en langere sluitertijden. Dat heeft een paar redenen:

1. Hoe vroeger je op het strand bent, hoe rustiger het nog is en hoe makkelijker je je foto kunt maken zonder collega-fotografen op de achtergrond. Dat is tegelijkertijd de tijd met het minste licht

3. Het is op Helgoland vaak mistig. Er zijn prachtige foto's van stralende blauwe luchten op Helgoland in omloop, in de prakijk is de kans op mist groter dan op zon, zo midden in de Noordzee. Ook mist zorgt voor minder licht

5. Robben lijken groot en log, ze bewegen opvallend snel! Dit geldt ook voor de (aanvliegende) vogels. Een lagere ISO-waarde zorgt weliswaar voor minder ruis, het levert je vooraf wazige foto's op.



Met name de kop van het dier is doorlopend in beweging, reagerend op zijn omgeving. Beweegt het dier niet, dan slaapt het en dat zijn niet de fraaiste foto's.

![Jan-van-genten](/fotografie/foto/mp/_L3B9893.jpg)

## 13\. Geluk en respect

Belangrijk, zoals zo vaak in natuurfotografie, is dat je op het juiste moment op de juiste plaats bent en een beetje geluk hebt. Respect voor de natuur spreekt voor zich.

## Cursus vogelfotografie

Als je je meer wilt verdiepen in het goed fotograferen van vogels, is de cursus vogelfotografie op Photofacts Academy wellicht iets voor je.

» [Ontdek wat je leert in cursus Vogelfotografie](https://photofactsacademy.nl/vogelfotografie/wat-ga-je-leren?utm_source=photofacts&utm_medium=blog&utm_campaign=13_tips_voor_wildlife-fotografie_op_Helgoland")

Je kunt deze en andere cursussen twee weken lang volgen met een [gratis proeflidmaatschap](https://photofactsacademy.nl/gratisproberen/).

## Wil jij ook gave foto's maken?

Probeer twee weken gratis onze online cursussen over fotografie. Je krijgt direct toegang tot meer dan 100 cursussen. Na twee weken vervalt je proeflidmaatschap automatisch. Je zit dus nergens aan vast.

[14 dagen gratis fotografiecursussen kijken](https://photofactsacademy.nl/gratisproberen/)

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 12 december 2018.

De eerste publicatiedatum is donderdag 31 augustus 2017, 12:24.

![Michelle Peeters](/fotografie/foto/bloggers/michelle-peeters.jpg)

### Over de auteur

[Michelle Peeters](https://deuxbleus.nl) is fotografe en oprichter van DeuxBleus Fotografie. Michelle herkent het bijzondere in het gewone en het gewone in het bijzondere. Ze heeft zich nooit willen specialiseren en is daardoor van alle markten thuis.

### 9 reacties

01. ![Wim Bettonviel](https://www.gravatar.com/avatar/2639c2efe852f0538852ddb2238c2e2e.jpg?s=100&d=https%3A%2F%2Fwww%2Ephotofacts%2Enl%2Ffotografie%2Fimages%2Favatar%2Ejpg)



    Wim Bettonviel schreef op dinsdag 5 september 2017 om 11:53  \| reageer

    Ik ben er al eens geweest het is echt schitterend, en heb er mooie foto's aan overgehouden. Je moet in het hoog seizoen wel de boot reserven. Een nadeel is als je met de Ferry boot gaat dat je voor Helgoland in een roeiboot wordt gezet om aan land te komen. Met de catamaran kom je meteen aan wal.


03. ![Michelle Peeters](https://www.gravatar.com/avatar/4515a47433debd033b7f65284d3247e0.jpg?s=100&d=https%3A%2F%2Fwww%2Ephotofacts%2Enl%2Ffotografie%2Fimages%2Favatar%2Ejpg)



    [![Profiel](/fotografie/images/profiel.gif)](/fotografie/fotograaf/michelle_peeters.html) Michelle Peeters schreef op dinsdag 5 september 2017 om 12:00  \| reageer

    @Wim: ja de kans op mooie foto's is er echt heel groot! Het deed mij een beetje aan de Galapagos-eilanden denken, omdat je zo dichtbij de dieren kunt komen. Wij waren er in het hoogseizoen en hoefden de boot niet te reserveren. Ze 'prakken' hem wel flink vol en een zitplaats (tenzij op de grond) kun je wel vergeten... Die sloepen zijn ook verleden tijd, de ferryboot kan gewoon in de haven aanleggen!


05. ![Nico van Harskamp](https://www.gravatar.com/avatar/503b1de9b429ed9ca564290628e22d5a.jpg?s=100&d=https%3A%2F%2Fwww%2Ephotofacts%2Enl%2Ffotografie%2Fimages%2Favatar%2Ejpg)



    Nico van Harskamp schreef op dinsdag 5 september 2017 om 14:35  \| reageer

    Ook kan men uit de Eemshavens Groningen naar Helgoland


07. ![Michelle Peeters](https://www.gravatar.com/avatar/4515a47433debd033b7f65284d3247e0.jpg?s=100&d=https%3A%2F%2Fwww%2Ephotofacts%2Enl%2Ffotografie%2Fimages%2Favatar%2Ejpg)



    [![Profiel](/fotografie/images/profiel.gif)](/fotografie/fotograaf/michelle_peeters.html) Michelle Peeters schreef op dinsdag 5 september 2017 om 14:38  \| reageer

    @Nico: daar las ik inderdaad iets over ja! Dat is wel een lange vaart... (vanuit Groningen rijd je in een paar uurtjes naar Cuxhaven). En het is maar de vraag of dit in de winter ook doorgang vindt..


09. ![Richard van Duivenbode](https://www.gravatar.com/avatar/f7ebf06200cdceb06b45e33f4bd92e2e.jpg?s=100&d=https%3A%2F%2Fwww%2Ephotofacts%2Enl%2Ffotografie%2Fimages%2Favatar%2Ejpg)



    Richard van Duivenbode schreef op dinsdag 5 september 2017 om 16:59  \| reageer

    Helgoland is absoluut een beleving. Wij zijn na een verblijf van 5 dagen precies een week geleden thuisgekomen.

    Had mij gelukkig goed voorbereid en mijn Nikon D7000 voorzien van nieuwe SD-kaarten. Ik heb ik nog nooit zoveel plaatsjes geschoten. Ik kan vliegen met de OFD (Ostfriesischer-Flug-Dienst) van harte aanbevelen, was voor ons een belevenis in een 10-zitter. Wij zijn er nu twee keer geweest en een derde keer zal zeker volgen.


11. ![Michelle Peeters](https://www.gravatar.com/avatar/4515a47433debd033b7f65284d3247e0.jpg?s=100&d=https%3A%2F%2Fwww%2Ephotofacts%2Enl%2Ffotografie%2Fimages%2Favatar%2Ejpg)



    [![Profiel](/fotografie/images/profiel.gif)](/fotografie/fotograaf/michelle_peeters.html) Michelle Peeters schreef op dinsdag 5 september 2017 om 17:02  \| reageer

    @Richard: ja inderdaad, ik had ook een SD-kaartje van 8Gb volledig volgeschoten. De tip van die OFD-vlucht is perfect, is dat een dure grap of valt het mee?


13. ![Nico van Harskamp](https://www.gravatar.com/avatar/ee61f804c1cfd86bd5eff5be0f80b015.jpg?s=100&d=https%3A%2F%2Fwww%2Ephotofacts%2Enl%2Ffotografie%2Fimages%2Favatar%2Ejpg)



    Nico van Harskamp schreef op woensdag 6 september 2017 om 11:29  \| reageer

    Je kunt ook, volgens mij, uit de Eemshaven vertrekken naar Helgoland, maar je gaat dan via Borkum.

    Maatschappij is de AGems volgens mij je kunt daar informeren ook over de vertrektijden.


15. ![Michelle Peeters](https://www.gravatar.com/avatar/4515a47433debd033b7f65284d3247e0.jpg?s=100&d=https%3A%2F%2Fwww%2Ephotofacts%2Enl%2Ffotografie%2Fimages%2Favatar%2Ejpg)



    [![Profiel](/fotografie/images/profiel.gif)](/fotografie/fotograaf/michelle_peeters.html) Michelle Peeters schreef op woensdag 6 september 2017 om 11:34  \| reageer

    @Nico: je hebt gelijk, het kan inderdaad: [Rederij AG Ems](http://www.veerbootinfo.nl/rederijen/ag-ems/)


18. ![Michelle Peeters](https://www.gravatar.com/avatar/4515a47433debd033b7f65284d3247e0.jpg?s=100&d=https%3A%2F%2Fwww%2Ephotofacts%2Enl%2Ffotografie%2Fimages%2Favatar%2Ejpg)



    [![Profiel](/fotografie/images/profiel.gif)](/fotografie/fotograaf/michelle_peeters.html) Michelle Peeters schreef op dinsdag 12 september 2017 om 10:52  \| reageer

    Reactie van Richard: Het vliegen is helaas niet de goedkoopste optie.

    De boottochten met [Cassen Eils](http://www.cassen-eils.de) zijn de goedkoopste optie en de snellere (catamaran) is weer duurder.

    Wij zijn vanaf Cuxhaven/Nordholz met het vliegtuig vertrokken maar er zijn ook andere vliegvelden.

    Prijzen zijn op deze [website](http://www.fliegofd.de) te vinden.


#### Deel jouw mening

**Let op:** Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.

Wil je toch reageren, [log in](/fotografie/login.asp) of [registreer](/fotografie/aanmelden.asp) je dan gratis.

[![Masterclass Landschapsfotografie met Bas Meelker](https://www.photofacts.nl/fotografie/images/pfapro/masterclass-landschapsfotografie.jpg)](https://photofactsacademy.nl/masterclass-landschapsfotografie/hoe-je-landschapsfotos-maakt-als-een-pro-promo?pflid=3)

[![De Portretbijbel door Elja Trum](https://www.photofacts.nl/fotografie/images/pfapro/portretbijbel.jpg)](https://fotobijbels.nl/portretbijbel/?pflid=5)

### Ook interessant

- ![Vogelfotografie vergt vaak veel geduld](/fotografie/foto/thumbnails/en/Thuis-Oolderplas-173.jpg)

[Vogelfotografie vergt vaak veel geduld](/fotografie/rubriek/natuurfotografie/vogelfotografie-vergt-vaak-veel-geduld.asp)

door Erik Nevels

- ![Fotogeniek Schiermonnikoog (deel 1)](/fotografie/foto/thumbnails/en/20210625_Schierdag2_opname-zonder-titel_7303963.jpg)

[Fotogeniek Schiermonnikoog (deel 1)](/fotografie/rubriek/natuurfotografie/fotogeniek-schiermonnikoog-deel-1.asp)

door Erik Nevels

- ![Een dagje in de fotohut](/fotografie/foto/thumbnails/en/blog13-Thumbnail.jpg)

[Een dagje in de fotohut](/fotografie/rubriek/natuurfotografie/een-dagje-in-de-fotohut.asp)

door Erik Nevels

- ![Een teleobjectief is niet alleen voor vogels](/fotografie/foto/thumbnails/en/20210204_Neer-Kessel-Maas-hoogwater_opname-zonder-titel_7307299.jpg)

[Een teleobjectief is niet alleen voor vogels](/fotografie/rubriek/natuurfotografie/een-teleobjectief-is-niet-alleen-voor-vogels.asp)

door Erik Nevels

- ![Vogels fotograferen bij de Brouwersdam in Zeeland (met de Sony 200-600)](/fotografie/foto/thumbnails/en/vogels-opvliegen.jpg)

[Vogels fotograferen bij de Brouwersdam in Zeeland (met de Sony 200-600)](/fotografie/rubriek/natuurfotografie/vogels-fotograferen-bij-de-brouwersdam-in-zeeland-met-de-sony-200-600.asp)

door Erik Nevels

- ![Fotograferen vanuit een scootmobiel](/fotografie/foto/thumbnails/jg/fotograferen-vanuit-scootmobiel.jpg)

[Fotograferen vanuit een scootmobiel](/fotografie/rubriek/inspiratie/fotograferen-vanuit-een-scootmobiel.asp)

door Juliette Gribnau


Toon alle artikelen binnen [Tips en Truuks](/fotografie/rubriek/tips_en_truuks)

[home](/fotografie/index.asp)

_Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door_

[![Cameranu.nl](/fotografie/images/cameranu-logo.png)](https://www.cameranu.nl/)

### Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

44.812 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!

[Meer over de wekelijkse mail](/fotografie/nieuwsbrief.asp). Of blijf op de hoogte via [![Facebook](/fotografie/images/fb-icon.png)Facebook](https://www.facebook.com/photofacts).Aanmelding beveiligd met [Google reCaptcha](/fotografie/privacy.asp).

stuur wekelijks fotografietips

![Elja Trum](/fotografie/images/art-profilepic1.png)

Elja Trum

## Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.[Meer over Photofacts](/fotografie/over_ons.asp)

#### [Blog](/fotografie/index.asp)

- [Reviews](/fotografie/rubriek/reviews/)
- [Photofacts video](/fotografie/rubriek/photofacts_video/)
- [Boeken](/fotografie/rubriek/boeken/)
- [Tips & Truuks](/fotografie/rubriek/tips_en_truuks/)

#### [Boeken](https://fotobijbels.nl/)

- [De Portretbijbel](https://fotobijbels.nl/portretbijbel/)
- [De Landschapsbijbel](https://fotobijbels.nl/landschapsbijbel/)
- [De Fotografiebijbel](https://fotobijbels.nl/fotografiebijbel/)

#### [Over ons](/fotografie/over_ons.asp)

- [Contact](/fotografie/over_ons.asp)
- [Bloggers](/fotografie/bloggers.asp)
- [Adverteren](http://photoads.nl/)

## Online Fotografie cursussen

- [**Cursussen De Basis van Fotografie**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/de-basis-van-fotografie)
  - [Cursus Starten met Fotografie](https://photofactsacademy.nl/starten-met-fotografie/starten-met-fotografie)
  - [Cursus Alles over Scherptediepte](https://photofactsacademy.nl/alles-over-scherptediepte/alles-over-scherptediepte)
  - [Cursus Aan de slag met belichting](https://photofactsacademy.nl/belichting-voor-gevorderden/belichting-voor-gevorderden)
  - [Cursus Scherpstellen voor Gevorderden](https://photofactsacademy.nl/scherpstellen-voor-gevorderden/scherpstellen)
  - [Cameratips](https://photofactsacademy.nl/cameratips/camera-vasthouden)
  - [Cursus Geschiedenis van de fotografie](https://photofactsacademy.nl/geschiedenis-van-de-fotografie/geschiedenis-van-de-fotografie)
  - [Cursus Geschiedenis van de Fotografie (1900 - 1950)](https://photofactsacademy.nl/geschiedenis-van-de-fotografie-1900-1950/geschiedenis-van-de-fotografie)
  - [Cursus Compositie en Beeldtaal](https://photofactsacademy.nl/compositie-en-beeldtaal/compositie-en-beeldtaal)
  - [Basiscursus Fotografie](https://photofactsacademy.nl/basiscursus-fotografie/ontdek-hoe-je-mooie-fotos-kan-maken)
  - [Cursus Aan de slag met Canon EOS R](https://photofactsacademy.nl/aan-de-slag-met-canon-eos-r/oogautofocus-handig-gebruiken-met-de-canon-r5)
- [**Cursussen Fotografie**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/fotografie)
  - [Cursus Concertfotografie](https://photofactsacademy.nl/concertfotografie/ontdek-de-wereld-van-concertfotografie)
  - [Cursus Reisfotografie voor Beginners](https://photofactsacademy.nl/reisfotografie-voor-beginners/ontdek-hoe-je-meer-uit-je-reisfotos-kunt-halen)
  - [Cursus Architectuurfotografie](https://photofactsacademy.nl/architectuurfotografie/ontdek-de-wereld-van-architectuurfotografie)
  - [Cursus Straatfotografie](https://photofactsacademy.nl/straatfotografie/straatfotografie)
  - [Cursus Foto's analyseren en bespreken](https://photofactsacademy.nl/fotos-analyseren-en-bespreken/fotos-analyseren-en-bespreken)
  - [Cursus Sportfotografie](https://photofactsacademy.nl/sportfotografie/sportfotografie-met-nico-delmeire)
  - [Cursus Masterclass Architectuurfotografie](https://photofactsacademy.nl/masterclass-architectuurfotografie/masterclass-architectuurfotografie)
  - [Cursus Kleurbeheer](https://photofactsacademy.nl/kleurbeheer/welkom)
  - [Cursus Verslaglegging met je Smartphone](https://photofactsacademy.nl/verslaglegging-met-je-smartphone/verslaglegging-met-je-smartphone)
  - [Cursus HDR fotografie](https://photofactsacademy.nl/hdr-fotografie/hdr-fotografie)
  - [Cursus Panoramafotografie](https://photofactsacademy.nl/panoramafotografie/panoramafotografie)
  - [Cursus Nachtfotografie](https://photofactsacademy.nl/nachtfotografie/nachtfotografie)
  - [Cursus Fotograferen met een Tilt-Shift objectief](https://photofactsacademy.nl/fotograferen-met-een-tilt-shift-objectief/fotograferen-met-een-tilt-shift-objectief)
  - [Cursus Smartphonefotografie](https://photofactsacademy.nl/smartphonegfotografie/smartphone-fotografie)
  - [Cursus Aan de slag met de Sony Alpha](https://photofactsacademy.nl/aan-de-slag-met-de-sony-alpha/hoe-werkt-een-sony-camera)
  - [Cursus Compositie Tips](https://photofactsacademy.nl/compositie-tips/3-tips-voor-een-mooie-compositie)
  - [Cursus Industriele Nachtfotografie](https://photofactsacademy.nl/industriele-nachtfotografie/industriele-nachtfotografie)
- [**Cursussen Lightroom**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/lightroom)
  - [Cursus Starten met Lightroom](https://photofactsacademy.nl/basiscursus-starten-met-lightroom/introductie-adobe-photoshop-lightroom)
  - [Cursus Starten met Lightroom Classic](https://photofactsacademy.nl/starten-met-lightroom-classic/starten-met-lightroom-classic)
  - [Cursus Maskeren in Lightroom Classic](https://photofactsacademy.nl/maskeren-in-lightroom/maskeren-in-lightroom)
  - [Cursus Lightroom Classic Modules](https://photofactsacademy.nl/lightroom-classic-modules/lightroom-classic-modules)
  - [Cursus Portretfoto's bewerken in Lightroom Classic](https://photofactsacademy.nl/portretfotos-bewerken-in-lightroom-classic/portretfotos-bewerken-in-lightroom-classic)
  - [Cursus Lightroom Classic Ontwikkelmodule](https://photofactsacademy.nl/lightroom-classic-ontwikkelmodule-voor-beginners/lightroom-classic-ontwikkelmodule-voor-beginners)
  - [Cursus Lightroom Classic Tips & Tricks](https://photofactsacademy.nl/lightroom-5-tips-en-tricks/10-praktische-sneltoetsen)
  - [Cursus Lightroom Classic Fotobewerkingen](https://photofactsacademy.nl/lightroom-5-fotobewerkingen/kleuren-versterken-in-een-foto-met-gekleurde-rook)
  - [Cursus Lightroom Classic Catalogus voor Gevorderden](https://photofactsacademy.nl/lightroom-classic-catalogus-voor-gevorderden/introductie-van-lightroom-classic-catalogus)
  - [Cursus Lightroom Classic Bibliotheekmodule](https://photofactsacademy.nl/lightroom-classic-bibliotheekmodule/lightroom-classic-bibliotheekmodule)
  - [Cursus Wat is er nieuw in Lightroom Classic?](https://photofactsacademy.nl/wat-is-er-nieuw-in-lightroom-classic/generatief-vullen-in-lightroom)
  - [Cursus Fraaie Fotobewerkingen met Lightroom Classic](https://photofactsacademy.nl/fraaie-fotobewerkingen-in-lightroom-classic/de-lightroombijbel)
- [**Cursussen Photoshop**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/photoshop)
  - [Cursus Photoshop voor Beginners](https://photofactsacademy.nl/photoshop-voor-beginners/photoshop-voor-beginners-promo)
  - [Cursus Photoshop voor Fotografen](https://photofactsacademy.nl/photoshop-voor-fotografen/photoshop-voor-fotografen)
  - [Cursus Kleurtheorie en Colorgrading](https://photofactsacademy.nl/kleurtheorie-en-colorgrading/kleurtheorie-en-colorgrading)
  - [Cursus Photoshop voor Gevorderden](https://photofactsacademy.nl/photoshop-voor-gevorderden/introductie-photoshop-voor-gevorderden)
  - [Cursus Adobe Camera Raw](https://photofactsacademy.nl/adobe-camera-raw/adobe-camera-raw)
  - [Cursus Photoshop Lagen](https://photofactsacademy.nl/photoshop-lagen/ontdek-in-45-seconden-lagen-in-photoshop)
  - [Cursus Controle over Contrast in Photoshop](https://photofactsacademy.nl/controle-over-contrast-in-photoshop/controle-over-contrast)
  - [Cursus Photoshop Selecties, Maskers en Alfakanalen](https://photofactsacademy.nl/photoshop-selecties-maskers-alfakanalen/photoshop-selecties-maskers-kanalen)
  - [Cursus Photoshop Elements voor Fotografen](https://photofactsacademy.nl/photoshop-elements-voor-fotografen/introductie-photoshop-elements-cursus)
  - [Cursus Compositing](https://photofactsacademy.nl/compositing/motorcycle-composite)
  - [Cursus Photoshop Tips & Tricks](https://photofactsacademy.nl/photoshop-cc-tips-tricks/opslaan-voor-web)
  - [Cursus Photoshop Fotobewerkingen](https://photofactsacademy.nl/photoshop-cc-fotobewerkingen/gezinsportret-in-profiel-samenstellen)
  - [Cursus Wat is er nieuw in Photoshop?](https://photofactsacademy.nl/wat-is-er-nieuw-in-photoshop/generatief-vullen-in-photoshop-beta)
  - [Cursus Photoshop Effecten](https://photofactsacademy.nl/photoshop-effecten/hoe-voeg-ik-een-explosie-effect-toe)
- [**Cursussen Luminar**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/luminar)
  - [Cursus Starten met Luminar NEO](https://photofactsacademy.nl/luminar-neo/starten-met-luminar-neo)
  - [Cursus Luminar Tips & Tricks](https://photofactsacademy.nl/luminar-tips-tricks/hoe-vervang-je-een-saaie-lucht)
  - [Cursus Luminar AI](https://photofactsacademy.nl/luminar-ai/luminar-ai)
  - [Cursus Word een expert in Luminar 4](https://photofactsacademy.nl/word-een-expert-in-luminar-4/word-een-expert-in-luminar-4)
- [**Cursussen Creatieve Fotografie**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/creatieve-fotografie)
  - [Cursus Creatieve Technieken](https://photofactsacademy.nl/creatieve-technieken/introductie-creatieve-technieken)
  - [Cursus Van Beeld naar Kunst](https://photofactsacademy.nl/van-beeld-naar-kunst/promo-van-beeld-naar-kunst)
  - [Cursus Van onderwerp naar verhaal](https://photofactsacademy.nl/ideevorming/ontdek-hoe-je-verhalende-fotos-maakt)
  - [Cursus Creatieve Roadmap](https://photofactsacademy.nl/creatieve-roadmap/creative-roadmap)
  - [Cursus Werken met Lensbaby's](https://photofactsacademy.nl/werken-met-lensbabys/creatief-fotograferen-met-een-lensbaby)
  - [Cursus De Complexiteit van het Fotograferen](https://photofactsacademy.nl/de-complexiteit-van-het-fotograferen/de-complexiteit-van-het-fotograferen)
  - [Cursus Zwart-wit Fotografie](https://photofactsacademy.nl/zwart-witfotografie/zwart-witfotografie)
  - [Cursus Analoge fotografie](https://photofactsacademy.nl/the-brownie-camera-guy/the-brownie-camera-guy)
  - [Cursus Lightpainting](https://photofactsacademy.nl/lightpainting/lightpainting)
  - [Cursus Creative Light Art](https://photofactsacademy.nl/creative-light-art/creative-light-art)
- [**Cursussen Natuurfotografie**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/natuurfotografie)
  - [Cursus Natuurfotografie voor beginners](https://photofactsacademy.nl/natuurfotografie-voor-beginners/hoe-start-je-met-natuurfotografie-promo)
  - [Cursus Masterclass Macrofotografie](https://photofactsacademy.nl/masterclass-macrofotografie/masterclass-macrofotografie)
  - [Cursus Herfstfotografie](https://photofactsacademy.nl/herfstfotografie/cursus-herfstfotografie-promo)
  - [Cursus Macrofotografie](https://photofactsacademy.nl/online-cursus-macrofotografie/introductie-cursus-macrofotografie)
  - [Cursus Natuurfotografie in Nederland](https://photofactsacademy.nl/natuurfotografie-in-nederland/natuurfotografie-in-nederland)
- [**Cursussen Landschapsfotografie**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/landschapsfotografie)
  - [Masterclass Landschapsfotografie](https://photofactsacademy.nl/masterclass-landschapsfotografie/hoe-je-landschapsfotos-maakt-als-een-pro-promo)
  - [Basiscursus Landschapsfotografie](https://photofactsacademy.nl/basiscursus-landschapsfotografie/inleiding)
  - [Cursus Fotograferen met lange sluitertijden](https://photofactsacademy.nl/lange-sluitertijden/lange-sluitertijden-promo)
  - [Cursus Sterrensporen Fotograferen](https://photofactsacademy.nl/sterrensporen-fotograferen/sterrensporen-fotograferen-promo)
  - [Cursus Compositie in Landschapsfotografie](https://photofactsacademy.nl/compositie-in-landschapsfotografie/compositie-in-landschapsfotografie)
  - [Documentaire: Landschapsfotograaf van de Goor](https://photofactsacademy.nl/world-of-lars/trailer-step-into-the-world-of-lars-van-de-goor)
- [**Cursussen Dierenfotografie**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/dierenfotografie)
  - [Cursus Vogelfotografie](https://photofactsacademy.nl/vogelfotografie/ontdek-hoe-je-vogelfotos-maakt-promo)
  - [Cursus Hondenfotografie](https://photofactsacademy.nl/hondenfotografie/promo-hondenfotografie)
- [**Cursussen Portretfotografie**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/portretfotografie)
  - [Cursus Portretfotografie Tips](https://photofactsacademy.nl/portretfotografie-tips/portretfotografie-tips-promo)
  - [Cursus Starten met Flitsen](https://photofactsacademy.nl/flitsfotografie/flitsfotografie-zo-doe-je-dat)
  - [Cursus Boudoirfotografie](https://photofactsacademy.nl/boudoirfotografie/boudoirfotografie-promo)
  - [Cursus Portretfotografie in de praktijk](https://photofactsacademy.nl/portretfotografie-in-de-praktijk/portretfotografie-met-elja-trum-promo)
  - [Cursus Fotoshoot onder controle](https://photofactsacademy.nl/fotoshoot-onder-controle/creer-de-perfecte-workflow-voor-je-fotoshoot-promo)
  - [Cursus Verhalende Portretfotografie](https://photofactsacademy.nl/verhalende-portretfotografie/verhalende-portretfotografie)
  - [Cursus Spontane portretten zonder poseren](https://photofactsacademy.nl/spontane-portretten-zonder-poseren/spontane-portretten-zonder-poseren)
  - [Cursus Naaktfotografie](https://photofactsacademy.nl/naaktfotografie/naaktfotografie)
  - [Cursus Zakelijke Portretfotografie](https://photofactsacademy.nl/zakelijke-portretfotografie/zakelijke-portretfotografie-promo)
  - [Cursus Feelgood Shoots](https://photofactsacademy.nl/feelgood-shoots/beleef-een-fotoshoot-met-shoots-more)
- [**Cursussen Studiofotografie**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/studiofotografie)
  - [Masterclass Studiofotografie](https://photofactsacademy.nl/masterclass-studiofotografie/aan-de-slag-met-studiofotografie)
  - [Cursus Studioportret voor Gevorderden](https://photofactsacademy.nl/studioportret-voor-gevorderden/introductie-studioportret-voor-gevorderden)
  - [Basiscursus Studiofotografie](https://photofactsacademy.nl/cursus-studiofotografie-basis/introductie-basiscursus-studiofotografie)
  - [Cursus Belichten als de oude meesters](https://photofactsacademy.nl/belichten-als-de-oude-meesters/belichten-als-de-oude-meesters)
- [**Cursussen Bruidsfotografie**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/bruidsfotografie)
  - [Cursus Bruidsfotografie](https://photofactsacademy.nl/cursus-bruidsfotografie/beleef-de-mooiste-dag-als-trouwfotograaf-promo)
- [**Cursussen Productfotografie**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/productfotografie)
  - [Cursus Autofotografie](https://photofactsacademy.nl/autofotografie/introductie-autofotografie)
  - [Cursus Woningfotografie](https://photofactsacademy.nl/woningfotografie/woningfotografie-promo)
- [**Cursussen Ondernemen**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/ondernemen)
  - [Cursus Marketing voor fotografen](https://photofactsacademy.nl/marketing-voor-fotografen/marketing-voor-fotografen)
  - [Cursus Ondernemen en Afdrukken](https://photofactsacademy.nl/ondernemen-en-afdrukken/bart-en-asim)
  - [Cursus Schoolfotografie met Oypo](https://photofactsacademy.nl/schoolfotografie/ontdek-hoe-je-schoolfotos-maakt)
- [**Cursussen Videografie**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/videografie)
  - [Cursus Filmen met je Fotocamera](https://photofactsacademy.nl/filmen-met-je-fotocamera/filmen-met-je-fotocamera-promo)
  - [Basiscursus Videobewerking met Corel VideoStudio X10](https://photofactsacademy.nl/basiscursus-videobewerking-met-corel-videostudio-x10/introductie)
- [**Cursussen Apps**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/apps-voor-fotografen)
  - [Cursus Photopills voor Beginners](https://photofactsacademy.nl/photopills-voor-beginners/photopills-voor-beginners)
  - [Cursus Photopills voor Gevorderden](https://photofactsacademy.nl/photopills-voor-gevorderden/photopills-voor-gevorderden)
- [**Cursussen Overige**](https://photofactsacademy.nl/cursussen/overige)
  - [Cursus Starten met Capture One](https://photofactsacademy.nl/capture-one/starten-met-capture-one)
  - [Cursus Perfecte afdrukken maken](https://photofactsacademy.nl/perfecte-afdrukken-maken/perfecte-afdrukken-maken)
  - [Cursus Aan de slag met je drone](https://photofactsacademy.nl/bereik-de-top-met-drone-vliegen/wat-je-moet-weten-voordat-je-opstijgt)
  - [Cursus Auteursrecht voor Fotografen](https://photofactsacademy.nl/de-juridische-kant-van-fotografie/auteursrecht-voor-fotografen)
  - [Cursus Starten met Affinity Photo](https://photofactsacademy.nl/starten-met-affinity/starten-met-affinity-photo)
  - [Productreviews](https://photofactsacademy.nl/productreviews/canon-eos-r)
  - [Cursus VIP Sessies](https://photofactsacademy.nl/vip-sessies/introductie-vip-sessies)
  - [Events en Lezingen](https://photofactsacademy.nl/events-en-lezingen/presentatie-the-nudes-micky-hoogendijk)
  - [Cursus Photofacts Academy](https://photofactsacademy.nl/photofacts-academy/de-photofacts-academy-website-in-10-minuten)

Direct 1 jaar toegang tot [alle bovenstaande fotografie cursussen](https://photofactsacademy.nl/checkout.asp) voor 7.797 euro slechts 169 euro.

- [photofacts account](/fotografie/profiel.asp)
- [nieuwsbrief](/fotografie/nieuwsbrief.asp)
- [facebook](https://www.facebook.com/photofacts)
- [rss](https://feeds.feedburner.com/Photofacts)
- [partner](/fotografie/partner/index.asp)

© copyright 2006 - 2024 by Photofacts [disclaimer](/fotografie/privacy.asp)

### Gratis eBook: Fotograferen van Kinderen

**Mis dit niet: Tips voor adembenemende familiekiekjes!**


Ontdek 25 praktische tips waardoor je prachtige foto's van je (klein)kinderen kunt maken. Je krijgt van mij ook wekelijks nieuwe fotografietips per mail.


![](/fotografie/images/25tips.png)

Download gratis ebook   ➤

Nee, ik maak al fantastische foto's van kinderen

Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons [cookiebeleid](/fotografie/cookiebeleid.asp). akkoord