Industriële revolutie - Wikipedia
De industriële revolutie is de overgang van handmatig naar machinaal vervaardigde goederen die gepaard ging met grootschalige organisatorische en sociale ...
porseleinfabrieken
De concentratie van arbeiders onder één dak, in een 'fabriek' ging lang vooraf aan het verschijnen van motoraangedreven machines. Zijdefabrieken, tapijt- en <anchor>porseleinfabrieken</anchor> waren al doorheen de achttiende eeuw een gewoon verschijnsel. Maar de werkelijke industrialisering, met vervuilende fabrieken die een constante aanvoer van brandstof en ruwe materialen vereisten, moest toen nog komen.
Porselein - Wikipedia
Porselein - Wikipedia[Naar inhoud springen](#bodyContent)

Hoofdmenu

Hoofdmenu

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Navigatie


- [Hoofdpagina](/wiki/Hoofdpagina "Naar de hoofdpagina gaan [z]")
- [Vind een artikel](/wiki/Portaal:Navigatie)
- [Vandaag](/wiki/13_september)
- [Etalage](/wiki/Wikipedia:Etalage)
- [Categorieën](/wiki/Categorie:Alles)
- [Recente wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingen "Een lijst met recente wijzigingen in deze wiki. [r]")
- [Nieuwe artikelen](/wiki/Speciaal:NieuwePaginas)
- [Willekeurige pagina](/wiki/Speciaal:Willekeurig "Een willekeurige pagina bekijken [x]")

Informatie


- [Gebruikersportaal](/wiki/Portaal:Gebruikersportaal "Informatie over het project: wat u kunt doen, waar u dingen kunt vinden")
- [Snelcursus](/wiki/Wikipedia:Snelcursus)
- [Hulp en contact](/wiki/Portaal:Hulp_en_beheer "Hulpinformatie over deze wiki")
- [Doneren](/wiki/Wikipedia:Donatie "Ondersteun ons financieel")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![de vrije encyclopedie](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-nl.svg)](/wiki/Hoofdpagina)

[Zoeken](/wiki/Speciaal:Zoeken "Doorzoek Wikipedia [f]")

Zoeken

Uiterlijk

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Porselein "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Porselein "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Persoonlijke hulpmiddelen

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Porselein "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Porselein "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Pagina's voor uitgelogde redacteuren [meer lezen](/wiki/Help:Inleiding)

- [Bijdragen](/wiki/Speciaal:MijnBijdragen "Bijdragen IP-adres [y]")
- [Overleg](/wiki/Speciaal:MijnOverleg "Overlegpagina van de anonieme gebruiker van dit IP-adres [n]")

## Inhoud

naar zijbalk verplaatsenverbergen

- Top

- [1Productieproces](#Productieproces)
- [2Vroege geschiedenis](#Vroege_geschiedenis)
- [3Geschiedenis van het porselein na 1600](#Geschiedenis_van_het_porselein_na_1600)
- [4Uitvinding van Europees porselein](#Uitvinding_van_Europees_porselein)
- [5Herkomst naam porselein](#Herkomst_naam_porselein)
- [6Landen met een porseleinproductie](#Landen_met_een_porseleinproductie)Landen met een porseleinproductie-subkopje inklappen  - [6.1Chinees porselein](#Chinees_porselein)
  - [6.2Japans porselein](#Japans_porselein)
  - [6.3Indisch porselein](#Indisch_porselein)
  - [6.4Belgisch porselein](#Belgisch_porselein)
  - [6.5Deens porselein](#Deens_porselein)
  - [6.6Noors porselein](#Noors_porselein)
  - [6.7Zweeds porselein](#Zweeds_porselein)
  - [6.8Nederlands porselein](#Nederlands_porselein)
  - [6.9Duits porselein](#Duits_porselein)
  - [6.10Tsjechisch en Pools porselein](#Tsjechisch_en_Pools_porselein)
  - [6.11Porselein uit het Verenigd Koninkrijk en Ierland](#Porselein_uit_het_Verenigd_Koninkrijk_en_Ierland)
  - [6.12Frans porselein](#Frans_porselein)
  - [6.13Italiaans porselein](#Italiaans_porselein)
  - [6.14Spaans porselein](#Spaans_porselein)
  - [6.15Portugees porselein](#Portugees_porselein)
  - [6.16Fins porselein](#Fins_porselein)
  - [6.17Hongaars porselein](#Hongaars_porselein)
  - [6.18Oostenrijks en Zwitsers porselein](#Oostenrijks_en_Zwitsers_porselein)
  - [6.19Russisch porselein](#Russisch_porselein)
  - [6.20Zuid-Afrikaans porselein](#Zuid-Afrikaans_porselein)
  - [6.21Porselein uit de Verenigde Staten van Amerika](#Porselein_uit_de_Verenigde_Staten_van_Amerika)
- [7Musea met belangrijke porseleincollecties](#Musea_met_belangrijke_porseleincollecties)
- [8Taal](#Taal)
- [9Externe links](#Externe_links)
- [10Bronnen](#Bronnen)
- [11Voetnoten](#Voetnoten)

Inhoudsopgave omschakelen

# Porselein

78 talen

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Porselein "Porselein – Afrikaans")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%B2%D9%81_%D8%B5%D9%8A%D9%86%D9%8A "خزف صيني – Arabisch")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Porzolana "Porzolana – Asturisch")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/%C3%87ini "Çini – Azerbeidzjaans")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D1%80%D1%84%D0%BE%D1%80 "Фарфор – Belarussisch")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%86%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BD%D0%B0 "Парцаляна – Belarusian (Taraškievica orthography)")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD "Порцелан – Bulgaars")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%9A%E0%A7%80%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%9F%E0%A6%BF "চীনামাটি – Bengaals")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Porcelan "Porcelan – Bosnisch")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Porcellana "Porcellana – Catalaans")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Porcel%C3%A1n "Porcelán – Tsjechisch")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Porslen "Porslen – Welsh")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Porcel%C3%A6n "Porcelæn – Deens")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Porzellan "Porzellan – Duits")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%BF%CF%81%CF%83%CE%B5%CE%BB%CE%AC%CE%BD%CE%B7 "Πορσελάνη – Grieks")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Porcelain "Porcelain – Engels")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Porcelano "Porcelano – Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Porcelana "Porcelana – Spaans")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Portselan "Portselan – Estisch")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Portzelana "Portzelana – Baskisch")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%86 "پرسلان – Perzisch")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Posliini "Posliini – Fins")
- [Na Vosa Vakaviti](https://fj.wikipedia.org/wiki/Lase "Lase – Fijisch")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Porcelaine "Porcelaine – Frans")
- [Nordfriisk](https://frr.wikipedia.org/wiki/Portselaan "Portselaan – Noord-Fries")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/Poirceall%C3%A1n "Poirceallán – Iers")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Porcelana "Porcelana – Galicisch")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%97%D7%A8%D7%A1%D7%99%D7%A0%D7%94 "חרסינה – Hebreeuws")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AA%E0%A5%89%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%A8 "पॉर्सिलेन – Hindi")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Porculan "Porculan – Kroatisch")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Porcel%C3%A1n "Porcelán – Hongaars")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%83%D5%A5%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A1%D5%AF%D5%AB "Ճենապակի – Armeens")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Porselen "Porselen – Indonesisch")
- [Ido](https://io.wikipedia.org/wiki/Porcelano "Porcelano – Ido")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/Postul%C3%ADn "Postulín – IJslands")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Porcellana "Porcellana – Italiaans")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E7%A3%81%E5%99%A8 "磁器 – Japans")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98 "ფაიფური – Georgisch")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D1%80%D1%84%D0%BE%D1%80 "Фарфор – Kazachs")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AA%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A3%E0%B2%BF "ಪಿಂಗಾಣಿ – Kannada")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EB%8F%84%EC%9E%90%EA%B8%B0 "도자기 – Koreaans")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D1%80%D1%84%D0%BE%D1%80 "Фарфор – Kirgizisch")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Porcellanum "Porcellanum – Latijn")
- [Lëtzebuergesch](https://lb.wikipedia.org/wiki/Parzel%C3%A4in "Parzeläin – Luxemburgs")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Porcelianas "Porcelianas – Litouws")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Porcel%C4%81ns "Porcelāns – Lets")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD "Порцелан – Macedonisch")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Porselin "Porselin – Maleis")
- [မြန်မာဘာသာ](https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%91%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%85%E1%80%B9%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8 "ကြွေထည်ပစ္စည်း – Birmaans")
- [Napulitano](https://nap.wikipedia.org/wiki/Purcellamma "Purcellamma – Napolitaans")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Porselen "Porselen – Noors - Nynorsk")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Porselen "Porselen – Noors - Bokmål")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Porcelana "Porcelana – Occitaans")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Porcelana "Porcelana – Pools")
- [پنجابی](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%DA%86%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D9%85%D9%B9%DB%8C "چینی مٹی – Western Punjabi")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Porcelana "Porcelana – Portugees")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Por%C8%9Belan "Porțelan – Roemeens")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D1%80%D1%84%D0%BE%D1%80 "Фарфор – Russisch")
- [Scots](https://sco.wikipedia.org/wiki/Cheenae_(wallie) "Cheenae (wallie) – Schots")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Porcelan "Porcelan – Servo-Kroatisch")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B4%E0%B7%9D%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%BD%E0%B7%9A%E0%B6%B1%E0%B7%8A "පෝසිලේන් – Singalees")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Porcelain "Porcelain – Simple English")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Porcel%C3%A1n "Porcelán – Slowaaks")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Porcelan "Porcelan – Sloveens")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD "Порцелан – Servisch")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Porslin "Porslin – Zweeds")
- [Тоҷикӣ](https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D2%93%D1%84%D1%83%D1%80 "Фағфур – Tadzjieks")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%96%E0%B9%89%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B9%84%E0%B8%82%E0%B9%88 "เครื่องถ้วยเปลือกไข่ – Thai")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Porselen "Porselen – Turks")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%86%D0%B5%D0%BB%D1%8F%D0%BD%D0%B0 "Порцеляна – Oekraïens")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%DA%86%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D9%85%D9%B9%DB%8C "چینی مٹی – Urdu")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Chinni "Chinni – Oezbeeks")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%E1%BB%A9 "Sứ – Vietnamees")
- [Walon](https://wa.wikipedia.org/wiki/P%C3%B4r%C3%A7ulinne "Pôrçulinne – Waals")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E7%93%B7%E5%99%A8 "瓷器 – Wuyu")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%93%B7%E5%99%A8 "瓷器 – Chinees")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/I%C3%B9-h%C3%BBi-%C3%A1 "Iù-hûi-á – Minnanyu")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E7%93%B7%E5%99%A8 "瓷器 – Kantonees")

[Koppelingen bewerken](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q130693#sitelinks-wikipedia "Taalkoppelingen bewerken")

- [Artikel](/wiki/Porselein "Inhoudspagina bekijken [c]")
- [Overleg](/wiki/Overleg:Porselein "Overleg over deze pagina [t]")

Nederlands

- [Lezen](/wiki/Porselein)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Porselein&action=history "Eerdere versies van deze pagina [h]")

Hulpmiddelen

Hulpmiddelen

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Handelingen


- [Lezen](/wiki/Porselein)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Porselein&action=history)

Algemeen


- [Links naar deze pagina](/wiki/Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Porselein "Lijst met alle pagina's die naar deze pagina verwijzen [j]")
- [Gerelateerde wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingenGelinkt/Porselein "Recente wijzigingen in pagina's waar deze pagina naar verwijst [k]")
- [Bestand uploaden](//commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard?uselang=nl "Bestanden uploaden [u]")
- [Speciale pagina's](/wiki/Speciaal:SpecialePaginas "Lijst met alle speciale pagina's [q]")
- [Permanente koppeling](/w/index.php?title=Porselein&oldid=67995697 "Permanente koppeling naar deze versie van deze pagina")
- [Paginagegevens](/w/index.php?title=Porselein&action=info "Meer informatie over deze pagina")
- [Deze pagina citeren](/w/index.php?title=Speciaal:Citeren&page=Porselein&id=67995697&wpFormIdentifier=titleform "Informatie over hoe u deze pagina kunt citeren")
- [Verkorte URL verkrijgen](/w/index.php?title=Speciaal:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FPorselein)
- [QR-code downloaden](/w/index.php?title=Speciaal:QrCode&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FPorselein)
- [Wikidata-item](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q130693 "Koppeling naar item in verbonden gegevensrepository [g]")

Afdrukken/exporteren


- [Boek aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:Boek&bookcmd=book_creator&referer=Porselein)
- [Downloaden als PDF](/w/index.php?title=Speciaal:DownloadAsPdf&page=Porselein&action=show-download-screen)
- [Afdrukversie](/w/index.php?title=Porselein&printable=yes "Printvriendelijke versie van deze pagina [p]")

In andere projecten


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Porcelain)

Uiterlijk

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Plat_Nabeshima_aux_trois_h%C3%A9rons.jpg/260px-Plat_Nabeshima_aux_trois_h%C3%A9rons.jpg)](/wiki/Bestand:Plat_Nabeshima_aux_trois_h%C3%A9rons.jpg) Japanse schaal met drie reigers, ca. 1700. [Hizen](/wiki/Hizen_(provincie) "Hizen (provincie)") Kyushu Ceramic Museum[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Imari_porcelain_bowl_Japan_circa_1640.jpg/260px-Imari_porcelain_bowl_Japan_circa_1640.jpg)](/wiki/Bestand:Imari_porcelain_bowl_Japan_circa_1640.jpg) Japanse dekschaal in kakiemonstijl (1645)[\[1\]](#cite_note-naturalisticspoon.com-1)[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Porcelaine_chinoise_Guimet_281106.jpg/260px-Porcelaine_chinoise_Guimet_281106.jpg)](/wiki/Bestand:Porcelaine_chinoise_Guimet_281106.jpg) Bordje uit [Kangxiperiode](/wiki/Kangxi "Kangxi")

**Porselein** is een specifieke vorm van [keramiek](/wiki/Keramiek "Keramiek"), samengesteld uit [kaolien](/wiki/Kaolien "Kaolien") (een weerbarstige, witte kleisoort), [kwarts](/wiki/Kwarts "Kwarts") en een [veldspaat](/wiki/Veldspaat "Veldspaat"), en gebakken op een hoge temperatuur. Porselein wordt daardoor hard, doorschijnend, niet poreus en klinkt helder, anders dan bijvoorbeeld [aardewerk](/wiki/Aardewerk "Aardewerk").

Porselein is een Chinese uitvinding. Het is reuk- en smaakloos en verkleurt nauwelijks, ook niet als het bijvoorbeeld enkele eeuwen in een scheepswrak op de bodem van de zee heeft gelegen. Het wordt vooral gebruikt om borden, kommen, bekers en ander vaatwerk te produceren dat dienstdoet bij het opdienen en nuttigen van voedsel en drank. Ovenvast porselein dient in de eerste plaats voor het bereiden van voedsel in een oven, en kan een temperatuur tot 250 °C à 300 °C verdragen.

Daarnaast heeft porselein, net als [zilver](/wiki/Zilver "Zilver") en [kristal](/wiki/Kristal_(glas) "Kristal (glas)"), een functie als [interieurdecoratie](/wiki/Decoratieve_kunst "Decoratieve kunst"), zoals in het geval van vazen, kandelaars, decoratieve deurknoppen, cache-pots, menselijke of dierfiguren enz. Porseleinen serviezen worden meestal in gespecialiseerde winkels verkocht. Daarin is meestal ook bestek, glas of kristal te koop.

Porselein is veel gebruikt als materiaal voor het vervaardigen van [isolatoren](/wiki/Isolator "Isolator") omdat het stevig, duurzaam, weersbestendig en hittebestendig is en elektriciteit niet [geleidt](/wiki/Elektrische_geleiding "Elektrische geleiding"). Ook werd porselein toegepast in tandtechnische laboratoria voor het vervaardigen van kronen en bruggen. Ten slotte is porselein gebruikt om [poppenkoppen](/wiki/Pop_(speelgoed) "Pop (speelgoed)") te vervaardigen en wordt het veel toegepast bij het maken van voorwerpen met een functie in het [sanitair](/wiki/Sanitair "Sanitair"), bijvoorbeeld een toilet of een wasbekken.

## Productieproces

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=1 "Bewerk dit kopje: Productieproces") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=1 "De broncode bewerken van de sectie: Productieproces")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/KaolinUSGOV.jpg/260px-KaolinUSGOV.jpg)](/wiki/Bestand:KaolinUSGOV.jpg) Kaolien

Voor het maken van porselein is [klei](/wiki/Klei "Klei") vereist. Klei heeft de eigenschap dat het gekneed kan worden als het materiaal nat is. De klei wordt enige maanden in donkere kelders of putten opgeslagen om te rotten. Vele kleien zijn te [vet](/wiki/Vet "Vet") om zonder toevoeging te kunnen worden verwerkt. Om porselein te maken voegt men aan de zo wit mogelijke klei, [kaolien](/wiki/Kaolien "Kaolien") genoemd, [zilverzand](/wiki/Zilverzand "Zilverzand") ( [kwarts](/wiki/Kwarts "Kwarts")) toe om de massa minder vet en bij verhitting glasachtig te laten worden. Het bijzondere van porselein is dat aan de klei een verpulverde [steen](/wiki/Gesteente "Gesteente") wordt toegevoegd, [veldspaat](/wiki/Veldspaat "Veldspaat") (of [graniet](/wiki/Graniet "Graniet")), om de baktemperatuur te verlagen. De verhouding tussen de drie verschillende ingrediënten bedraagt 2:1:1. Vervolgens wordt het water uit de massa geperst en is het " [deeg](/wiki/Deeg "Deeg")" klaar voor verdere bereiding.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Verseuse_ph%C3%A9nix_Mus%C3%A9e_Guimet_2418.jpg/260px-Verseuse_ph%C3%A9nix_Mus%C3%A9e_Guimet_2418.jpg)](/wiki/Bestand:Verseuse_ph%C3%A9nix_Mus%C3%A9e_Guimet_2418.jpg) Noordelijke [Song](/wiki/Song-dynastie "Song-dynastie")- [celadon](/wiki/Celadon "Celadon"), 10e eeuw

Na de vorming van het voorwerp met behulp van een draaischijf en [mallen](/wiki/Matrijs_(mal) "Matrijs (mal)") volgt een droogproces van drie maanden. Vervolgens wordt het Europese porselein tweemaal gebakken. De eerste keer bij 900 °C, waarna het zgn. [biscuit](/wiki/Biscuit_(keramiek) "Biscuit (keramiek)") ontstaat. Vervolgens wordt het [glazuur](/wiki/Glazuur_(aardewerk) "Glazuur (aardewerk)") (een waterig mengsel van porseleinaarde, vermengd met [tin](/wiki/Tin_(element) "Tin (element)") of [lood](/wiki/Lood_(element) "Lood (element)")) aangebracht. Het gladbakken gebeurt bij circa 1400 °C en duurt anderhalve dag. Bij het bakken is de krimp een probleem: ongeveer 10% van de massa is verdampt.

Als de oven is uitgebrand en afgekoeld wordt het porselein beoordeeld op kwaliteit. In de 18e eeuw moest soms de helft van de productie worden weggegooid (de zogenaamde misbaksels), door een te lage of te hoge baktemperatuur. Veel porseleinfabrieken hielden het dan ook niet lang vol en gingen [failliet](/wiki/Failliet "Failliet"). Meestal wordt het voorwerp in verfijnde kleuren beschilderd, waarna de [decoraties](/wiki/Decoratie "Decoratie") worden [gemoffeld](/wiki/Moffelen "Moffelen") in een oven bij 600-900 °C. Oorspronkelijk werden de ovens gestookt met [hout](/wiki/Hout "Hout"), thans met gas.

## Vroege geschiedenis

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=2 "Bewerk dit kopje: Vroege geschiedenis") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=2 "De broncode bewerken van de sectie: Vroege geschiedenis")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Porcelaine_chinoise_Guimet_231106.jpg/260px-Porcelaine_chinoise_Guimet_231106.jpg)](/wiki/Bestand:Porcelaine_chinoise_Guimet_231106.jpg) Blanc de Chine uit de [Yuan-dynastie](/wiki/Yuan-dynastie "Yuan-dynastie")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Gr%C3%A8s_chinois_Guimet_231105.jpg/260px-Gr%C3%A8s_chinois_Guimet_231105.jpg)](/wiki/Bestand:Gr%C3%A8s_chinois_Guimet_231105.jpg) Celadon uit de [Song-dynastie](/wiki/Song-dynastie "Song-dynastie")

De bakermat van het porselein ligt in het oude [Chinese keizerrijk](/wiki/Chinees_Keizerrijk "Chinees Keizerrijk"), waar het werd gebruikt bij de rituelen rond de [voorouderverering](/wiki/Voorouderverering "Voorouderverering") en voor het opdienen van voedsel. Porselein werd tussen de 7e en de 9e eeuw n.Chr. ten tijde van de [Tang-dynastie](/wiki/Tang-dynastie "Tang-dynastie") ontwikkeld om het dure groene [jade](/wiki/Jade_(mineraal) "Jade (mineraal)") en het witte [jaspis](/wiki/Jaspis_(halfedelsteen) "Jaspis (halfedelsteen)") te imiteren. Het aardewerk heeft een edele eenvoud. Soms wordt de ontwikkeling van porselein 500 jaar eerder gelegd, ten tijde van de [Han-dynastie](/wiki/Han-dynastie "Han-dynastie"), toen het aardewerk voor het eerst werd geglazuurd.[\[2\]](#cite_note-2) Door de oven plotseling te doven, verkreeg men porselein met een [craquelédecor](/wiki/Craquel%C3%A9 "Craquelé").

Nadat de Chinezen kennis hadden gemaakt met het Perzische keramiek, werd uit dat land [kobalt](/wiki/Kobalt "Kobalt") ingevoerd om het zo beroemde blauw-witte porselein te fabriceren. In de 14e eeuw werd het schilderen van een decor steeds belangrijker dan de tot dan toe meestal sombere soms ook fascinerende glazuur. Dat was een revolutionaire ontwikkeling en het porselein kreeg veel meer aandacht.

In Europa was het dunne, glanzende en doorschijnende porselein onbekend tot in de 13e eeuw. De ontdekkingsreiziger [Marco Polo](/wiki/Marco_Polo "Marco Polo") maakte er als een van de eerste Europeanen kennis met porseleinen eetgerei. Volgens hem werd de klei uit de omgeving van [Jingdezhen](/wiki/Jingdezhen "Jingdezhen") dertig tot veertig jaar blootgesteld aan zon, wind en regen en konden de vruchten eerst worden geoogst door de volgende generatie. Hij vergeleek het glanzende eindproduct met de tere roze schelp van een [zeeslak](/wiki/Kauri_(slak) "Kauri (slak)") (familie van de Cypraeidae), dat in de Italiaanse volksmond porcella (varkentje) werd genoemd en gaf het de naam _porcellana_.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Coupe_Jaune_imp%C3%A9rial_Mus%C3%A9e_Guimet_2418.jpg/260px-Coupe_Jaune_imp%C3%A9rial_Mus%C3%A9e_Guimet_2418.jpg)](/wiki/Bestand:Coupe_Jaune_imp%C3%A9rial_Mus%C3%A9e_Guimet_2418.jpg) Keizerlijk geel kopje, Kangxi (1662-1722)

Aanvankelijk werd het porselein via de [zijderoute](/wiki/Zijderoute "Zijderoute") aangevoerd. In [Istanboel](/wiki/Istanboel "Istanboel"), in het [Topkapi-paleis](/wiki/Topkap%C4%B1paleis "Topkapıpaleis") is een oude en belangwekkende, Chinese collectie te zien. De Chinezen produceerden ook voor de Arabische markt, voorwerpen zonder menselijke afbeeldingen, met een diep soort ( [Mohammedaans](/wiki/Mohammed "Mohammed")) blauw. In Turkije werd het [İznik-keramiek](/wiki/%C4%B0znik-keramiek "İznik-keramiek") geproduceerd, steeds meer beïnvloed door het Chinese porselein. Pas toen de Portugezen rond 1517 de zeeroute naar China ontdekten, werd het porselein ook in Europa populair. In 1520 noteerde [Albrecht Dürer](/wiki/Albrecht_D%C3%BCrer "Albrecht Dürer") dat hij in Antwerpen drie stuks "porcolona" had gekregen van een Portugees. [Filips II](/wiki/Filips_II_van_Spanje "Filips II van Spanje") bezat 3.000 stuks Ming porselein en in [Lissabon](/wiki/Lissabon "Lissabon") waren in 1585 al tien porseleinwinkels.

## Geschiedenis van het porselein na 1600

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=3 "Bewerk dit kopje: Geschiedenis van het porselein na 1600") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=3 "De broncode bewerken van de sectie: Geschiedenis van het porselein na 1600")\]

In Nederland werd porselein bekend, toen in 1602 het Portugese schip San Jago door een vloot van Nederlandse schepen werd overmeesterd. De lading hiervan werd naar Amsterdam vervoerd en geveild. Ook werd eind februari 1603 een Portugese kraak gekaapt in de [Straat van Malakka](/wiki/Straat_Malakka "Straat Malakka") door admiraal [Jacob van Heemskerck](/wiki/Jacob_van_Heemskerck "Jacob van Heemskerck"), beladen met [zijde](/wiki/Zijde_(textiel) "Zijde (textiel)") en 100.000 stuks porselein. Op de veilingen van de VOC bracht het zogenaamde [kraakporselein](/wiki/Kraakporselein "Kraakporselein"), enkele miljoenen op. Iedereen raakte in de ban van het exotische product. [Johannes Isacus Pontanus](/wiki/Johannes_Isacus_Pontanus "Johannes Isacus Pontanus") vermeldt dat in 1611 porselein alledaagse, maar prijzige voorwerpen waren.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/National_Museum_KL_2008_%2834%29.JPG/260px-National_Museum_KL_2008_%2834%29.JPG)](/wiki/Bestand:National_Museum_KL_2008_(34).JPG) Een bord [kraakporselein](/wiki/Kraakporselein "Kraakporselein") in een museum in [Malakka](/wiki/Malakka_(stad) "Malakka (stad)")

De term kraakporselein vindt zijn oorsprong in de naam van de Portugese schepen _caraques_ of _[kraken](/wiki/Kraak_(zeeschip) "Kraak (zeeschip)")_, waarmee de lading naar Europa werd vervoerd. Het kraakporselein was goedkoop, grof en ongesigneerd. Het was speciaal voor de Europese markt bedoeld en werd vaak door de [VOC](/wiki/Vereenigde_Oostindische_Compagnie "Vereenigde Oostindische Compagnie") als ballast onder in het schip geladen. In de Nederlandse huishoudens diende het Chinese porselein aanvankelijk als siervoorwerp. Het werd te pronk gezet op kasten, op speciale richels en op de schoorsteenmantel. De pottenbakkers in [Delft](/wiki/Delft "Delft") werden beïnvloed door het blauw-witte Chinese porselein. Ze gingen over tot het produceren een [blauw-wit faience](/wiki/Delfts_blauw "Delfts blauw"), veelal met Chinese [Wanlimotieven](/wiki/Wanli "Wanli").

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Qing_vase_p1070256.jpg/260px-Qing_vase_p1070256.jpg)](/wiki/Bestand:Qing_vase_p1070256.jpg) Chinese vaas ( [Qing-dynastie](/wiki/Qing-dynastie "Qing-dynastie"))

Toen de Nederlanders vanwege een burgeroorlog tussen de [Zuidelijke Ming](/wiki/Zuidelijke_Ming "Zuidelijke Ming") en de [Mantsjoes](/wiki/Mantsjoes "Mantsjoes") in de periode tussen 1650 en 1680 moeilijk aan Chinees porselein konden komen, bovendien bij de [overgave van Fort Zeelandia](/wiki/Slag_om_Fort_Zeelandia "Slag om Fort Zeelandia") aan [Coxinga](/wiki/Koxinga "Koxinga") in februari 1662 het eiland [Formosa](/wiki/Formosa_(Taiwan) "Formosa (Taiwan)") moesten opgeven, gingen de VOC-schepen vaker naar [Japan](/wiki/Japan "Japan") om porselein aan te schaffen. De productie van [Imari](/wiki/Imari-porselein "Imari-porselein") in [Arita](/wiki/Arita_(Saga) "Arita (Saga)") (Japan) was opgestart door Koreanen rond het jaar 1600. Vanaf 1640 probeerde Japan [autarkisch](/wiki/Autarkie "Autarkie") te zijn en stimuleerde de productie van porselein. Vanaf 1646 produceerde Arita ook voor de export naar Europa. In december 1659 liet [Zacharias Wagener](/wiki/Zacharias_Wagener "Zacharias Wagener") 40 kisten met porselein naar Batavia verschepen.[\[1\]](#cite_note-naturalisticspoon.com-1) Wagener had [steengoed](/wiki/Aardewerk "Aardewerk") uit [Westerwald](/wiki/Westerwald "Westerwald") als voorbeeld laten gebruiken, toen de goedkeuring uit Amsterdam op zich liet wachten.[\[3\]](#cite_note-3) Er lag nog een grote order gereed van meer dan 21.000 stuks voor [Mokka](/wiki/Mokka_(Jemen) "Mokka (Jemen)").[\[4\]](#cite_note-4) Het Japanse porselein was evenwel twee keer zo duur als het Chinese porselein. Pas toen de Hollanders, onder anderen [Joan Nieuhof](/wiki/Joan_Nieuhof "Joan Nieuhof") en [Joan van Hoorn](/wiki/Joan_van_Hoorn "Joan van Hoorn"), de Chinese keizer de nodige eer bezorgden, werd het opnieuw toegestaan met regelmaat de Chinese havens aan te doen. De aanvoerproblemen vanuit China waren voor de pottenbakkers in Delft, [Gouda](/wiki/Gouda "Gouda"), [Harlingen](/wiki/Harlingen_(stad) "Harlingen (stad)") en [Makkum](/wiki/Makkum_(S%C3%BAdwest-Frysl%C3%A2n) "Makkum (Súdwest-Fryslân)") niet ongunstig.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/M-ChinWittelsbacherTeller.JPG/260px-M-ChinWittelsbacherTeller.JPG)](/wiki/Bestand:M-ChinWittelsbacherTeller.JPG) Wanliporselein met familiewapen van de [Wittelsbach](/wiki/Huis_Wittelsbach "Huis Wittelsbach")

[Pater d' Entrecolles](/wiki/Pater_d%27_Entrecolles "Pater d' Entrecolles"), een Franse [jezuïet](/wiki/Jezu%C3%AFeten "Jezuïeten") heeft de productiemethoden in China in een aantal beroemd geworden brieven beschreven. Na 1730 komt er vooral gekleurd porselein uit China. Bij de ontwikkeling van het procedé hadden de Chinezen hulp van een deskundige jezuïet. De kleur roze of rood was rond 1685 ontwikkeld door de Leidse, Potsdammer of Hamburgse (?) arts, chemicus of glazenier [Andreas Cassius](/w/index.php?title=Andreas_Cassius&action=edit&redlink=1 "Andreas Cassius (de pagina bestaat niet)") en in het begin van de 18e eeuw geïntroduceerd in China.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Chinese_export_porcelain_with_Dutch_ship_Vryburg_1756_Qianlong_period_Canton.jpg/260px-Chinese_export_porcelain_with_Dutch_ship_Vryburg_1756_Qianlong_period_Canton.jpg)](/wiki/Bestand:Chinese_export_porcelain_with_Dutch_ship_Vryburg_1756_Qianlong_period_Canton.jpg) Het schip _Vryburg_ op een schotel, gemaakt in opdracht (Chine de commande)(1756)

Ondertussen plaatsten de Nederlanders opdrachten in China, het zogenaamde _[Chine de commande](/wiki/Chine_de_commande "Chine de commande")_, gekenmerkt door de Europese taferelen, familiewapens, landschapjes, beroemde personen, provinciewapens, en actuele gebeurtenissen. Daarnaast werd in China [Imari](/wiki/Imari-porselein "Imari-porselein") porselein besteld, als gevolg van de hoge prijzen in Japan. [Cornelis Pronck](/wiki/Cornelis_Pronk "Cornelis Pronk") tekende tussen 1734-1737 en in opdracht van de VOC vijf verschillende Chinese motieven, waaronder de dame met de [parasol](/wiki/Parasol "Parasol"), de drie doktoren en het prieel. De [VOC](/wiki/Vereenigde_Oostindische_Compagnie "Vereenigde Oostindische Compagnie") bemoeide zich steeds minder met de invoer van porselein, en liet de handel over aan particulieren.

## Uitvinding van Europees porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=4 "Bewerk dit kopje: Uitvinding van Europees porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=4 "De broncode bewerken van de sectie: Uitvinding van Europees porselein")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Meissen-Porcelain-Man.and.Goat.JPG/260px-Meissen-Porcelain-Man.and.Goat.JPG)](/wiki/Bestand:Meissen-Porcelain-Man.and.Goat.JPG) Meissenporselein, 18e eeuw

De Chinezen wisten het procedé om porselein te maken ongeveer duizend jaar geheim te houden. In het begin van de 18e eeuw lukte het de geoloog [Ehrenfried W. von Tschirnhaus](/wiki/Ehrenfried_Walther_von_Tschirnhaus "Ehrenfried Walther von Tschirnhaus"), die in Leiden had gestudeerd en in 1687 een brandglas had ontwikkeld om hoge baktemperaturen te verkrijgen, een belangrijke stap in de ontwikkeling van porselein te maken met de hulp van de [alchemist](/wiki/Alchemie "Alchemie") Johann Friedrich [Böttger](/wiki/Johann_Friedrich_B%C3%B6ttger "Johann Friedrich Böttger"). De beide mannen werden financieel gesteund en onder druk gezet door [August de Sterke](/wiki/August_II_van_Polen "August II van Polen"), [keurvorst](/wiki/Keurvorst "Keurvorst") van [Saksen](/wiki/Keurvorstendom_Saksen_(1547-1806) "Keurvorstendom Saksen (1547-1806)") om nieuwe en innoverende industrie te ontwikkelen. Op 15 januari 1708 werd een goed procedé ontwikkeld. Op 24 april van dat jaar werd officieel de eerste porseleinfabriek opgericht met behulp van twee Amsterdamse tegelbakkers: [Gerrit van Malsem](/wiki/Gerrit_van_Malsem "Gerrit van Malsem") en zijn [stiefvader](/wiki/Stiefouder "Stiefouder").

Een van de eerste resultaten van de samenwerking tussen Böttger en Tschirnhaus was de productie van rood [steengoed](/wiki/Steengoed "Steengoed") die leek op die van Yixing.
Op 28 maart 1709 werd de uitvinding van porselein gemeld aan de keurvorst, toen het was gelukt om negen kopieën van Chinees porselein te produceren.[\[5\]](#cite_note-5) In 1710 verhuisde de fabriek naar een beter te bewaken plek, de [Albrechtsburg](/wiki/Albrechtsburg "Albrechtsburg") in [Meissen](/wiki/Mei%C3%9Fen_(stad) "Meißen (stad)"). Meissen is een stadje in de omgeving van [Dresden](/wiki/Dresden "Dresden").

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Saechsische_Porzellanmanufaktur.jpg/260px-Saechsische_Porzellanmanufaktur.jpg)](/wiki/Bestand:Saechsische_Porzellanmanufaktur.jpg) 18e-eeuwse gravure van de productie in Meissen

Böttger produceerde in de beginperiode voornamelijk gepolijst rood of bruin steengoed naar Chinese of Japanse voorbeelden. Aanvankelijk werkte hij met [albast](/wiki/Albast "Albast"), later met veldspaat, dat hogere temperaturen verdroeg en een veel doorschijnender product opleverde. Böttger vond veel navolging en kreeg te maken met [plagiaat](/wiki/Plagiaat "Plagiaat") en personeel dat wegliep naar de concurrentie. Het is pas zijn opvolger [Johann G. Hörolt](/w/index.php?title=Johann_G._H%C3%B6rolt&action=edit&redlink=1 "Johann G. Hörolt (de pagina bestaat niet)") gelukt 16 kleuren te ontwikkelen om porselein te beschilderen. Toen werd het mogelijk het steeds meer in zwang rakende [kakiemonporselein](/wiki/Kakiemon "Kakiemon") te imiteren. Tot die tijd was porselein door [thuiswerkers](/wiki/Huisnijverheid "Huisnijverheid") beschilderd, vooral in [Augsburg](/wiki/Augsburg_(stad) "Augsburg (stad)").

Veel Duitse vorsten gingen over tot het stichten van hun eigen (statusverhogende) porseleinfabriek, want het drinken van [thee](/wiki/Thee_(drank) "Thee (drank)"), [koffie](/wiki/Koffie_(drank) "Koffie (drank)") of [chocolademelk](/wiki/Chocolade "Chocolade") werd in de 18e eeuw steeds meer gemeengoed. Porselein bleek een duur, maar uitermate fraai en geschikt product om uit te drinken. Het werd toen "het witte goud" genoemd. Ook het serviesgoed werd door de veranderende tafelmanieren uitgebreider. Soms liep de zaak uit de hand, zoals bij het Zwanenservies, besteld door [Heinrich von Brühl](/wiki/Heinrich_von_Br%C3%BChl "Heinrich von Brühl").

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Ebauchage_tournassage_porcelaine.jpg/260px-Ebauchage_tournassage_porcelaine.jpg)](/wiki/Bestand:Ebauchage_tournassage_porcelaine.jpg) Productie van porselein. Uit: _Traité élémentaire de chimie_, L.Troost, 1884

De porseleinfabrikanten kregen steeds meer te maken met concurrentie uit Engeland, waar rond 1750 een goedkoop procedé om wit aardewerk te produceren werd uitgevonden en de lonen veel lager lagen. Met behulp van twee Engelsen is in 1759 de eerste Hollandse porseleinfabriek opgezet in een oude jeneverstokerij in [Weesp](/wiki/Weesp "Weesp"). De fabriek was evenwel geen lang leven beschoren. Het productieproces was duur: soms moest de helft van het porselein dat uit de oven kwam worden weggegooid. Het porselein uit [Loosdrecht](/wiki/Loosdrecht "Loosdrecht") had een wat andere samenstelling, zodat kon worden volstaan met een lagere baktemperatuur. De herkomst van sommige door [Joannes de Mol](/wiki/Joannes_de_Mol "Joannes de Mol") gebruikte grondstoffen en het door hem gebruikte procedé is een nog niet achterhaald geheim.

## Herkomst naam porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=5 "Bewerk dit kopje: Herkomst naam porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=5 "De broncode bewerken van de sectie: Herkomst naam porselein")\]

De naam "porselein" verwijst naar de Italiaanse naam voor de [kauri's](/wiki/Kauri_(slak) "Kauri (slak)") ( [Cypraeidae](/wiki/Cypraeidae "Cypraeidae")), ook wel porseleinslakken genoemd. In het 15e-eeuwse Italië geloofde men dat het uit China afkomstige porselein was gemaakt van de verbrijzelde geelachtig witte omhulsels van kauri's. die in het Italiaans porcellana werden genoemd. Dit gaat terug naar porcellino, "zeug", (porcellus), verwijzend naar de overeenkomst tussen uitwendige genitaliën van de vrouw en de opening van de kauri's.

## Landen met een porseleinproductie

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=6 "Bewerk dit kopje: Landen met een porseleinproductie") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=6 "De broncode bewerken van de sectie: Landen met een porseleinproductie")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Marine_Tea_Caddy%2C_China%2C_1770-1800%2C_porcelain_and_enamel_-_Chazen_Museum_of_Art_-_DSC02292.JPG/260px-Marine_Tea_Caddy%2C_China%2C_1770-1800%2C_porcelain_and_enamel_-_Chazen_Museum_of_Art_-_DSC02292.JPG)](/wiki/Bestand:Marine_Tea_Caddy,_China,_1770-1800,_porcelain_and_enamel_-_Chazen_Museum_of_Art_-_DSC02292.JPG) [Theebus](/wiki/Theebus "Theebus"), porselein met [email](/wiki/Email_(glazuur) "Email (glazuur)")

### Chinees porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=7 "Bewerk dit kopje: Chinees porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=7 "De broncode bewerken van de sectie: Chinees porselein")\]

De meest gebruikte indeling van het Chinese porselein is de chronologische dynastieke indeling. Legendarisch zijn de zogenaamde [Ming](/wiki/Ming-dynastie "Ming-dynastie")-vazen. In de kunsthandel en voor de verkoop kwam meer de indeling naar kleur in zwang, rond 1860 geïntroduceerd door de schilder en verzamelaar [Jules-Ferdinand Jacquemart](/w/index.php?title=Jules-Ferdinand_Jacquemart&action=edit&redlink=1 "Jules-Ferdinand Jacquemart (de pagina bestaat niet)") en de kunsthistoricus [Edmond-Frederic Le Blant](/w/index.php?title=Edmond-Frederic_Le_Blant&action=edit&redlink=1 "Edmond-Frederic Le Blant (de pagina bestaat niet)"). Vanwege de uiteenlopende schakeringen is gekleurd porselein door hen in groepen ingedeeld: het zogenaamde _famille rose_ en _famille jaune_. Het _famille verte_ was al eerder bekend, maar werd geperfectioneerd. Tamelijk zeldzaam is het _famille noir_. Indrukwekkend is het monochrome porselein, waarvan het ivoorachtige, zogenaamde _blanc de chine_ een voorbeeld is. Liefhebbers onderscheiden ook _wucai_ of vijfkleurenporselein, _encre de chine_ of jezuïetenporselein, geproduceerd vanaf 1727, _[melk en bloed](/wiki/Melk-en-bloedporselein "Melk-en-bloedporselein")_, _spinazie en eieren_, _koffie en room_, Amsterdams bont, geïmporteerd ofwel niet versierd ofwel blauw-wit versierd Chinees porselein, dat in Amsterdam werd beschilderd of overgeschilderd met gekleurde [emails](/wiki/Email_(glazuur) "Email (glazuur)") en [eierschaalporselein](/wiki/Eierschaalporselein "Eierschaalporselein").

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Ming-Schale1.jpg/260px-Ming-Schale1.jpg)](/wiki/Bestand:Ming-Schale1.jpg) Mingschaal met draak[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Porcelaine_chinoise_Guimet_281101.jpg/260px-Porcelaine_chinoise_Guimet_281101.jpg)](/wiki/Bestand:Porcelaine_chinoise_Guimet_281101.jpg) Schaal uit de [Kangxi](/wiki/Kangxi "Kangxi")-periode

- [Song](/wiki/Song-dynastie "Song-dynastie")-porselein is vanwege de vorm en het fraaie glazuur bekend, zoals het groen-grijze [Celadon](/wiki/Celadon "Celadon")
- [Ming](/wiki/Ming-dynastie "Ming-dynastie") (1368-1644), voornamelijk blauw-wit porselein, soms ook met groen.
- [Overgangsporselein](/w/index.php?title=Overgangsporselein&action=edit&redlink=1 "Overgangsporselein (de pagina bestaat niet)") (1626-1661) heeft een dikkere scherf, helder wit glazuur en is van betere kwaliteit.
- [Qing](/wiki/Qing-dynastie "Qing-dynastie")-porselein (1644-1912) heeft gladde, heldere motieven; er vinden experimenten plaats met glazuur en er wordt teruggegrepen op oude vormen.

De Qing-periode is onder te verdelen in:

- [Kangxi](/wiki/Kangxi "Kangxi")-porselein (1662-1722), combinatie van blauw, rood of groen, waaronder het [Melk-en-bloedporselein](/wiki/Melk-en-bloedporselein "Melk-en-bloedporselein") dat rood en wit is.
- [Yongzheng](/wiki/Yongzheng "Yongzheng")-porselein (1723-1735), gebruik van kleuren als roze en aubergine
- [Qianlong](/wiki/Qianlong "Qianlong")-porselein (1736-1795), verfijnd en subtiel.

In de 19e eeuw werd steeds witter porselein geproduceerd en qua patroon en vorm is teruggegrepen op eerder geproduceerd porselein of brons. De ovens lagen tijdens de [Taiping-opstand](/wiki/Taiping-opstand "Taiping-opstand") stil of werden verwoest. De productie van artistiek porselein kwam opnieuw stil te liggen na 1937 als gevolg van de bezetting van China door Japan.

Hedendaags Chinees serviesgoed dat uitgevoerd wordt naar Europa bestaat ook, zoals het merk Auratic, een producent van beenderporselein (bone china).

### Japans porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=8 "Bewerk dit kopje: Japans porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=8 "De broncode bewerken van de sectie: Japans porselein")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/ImariA.JPG/260px-ImariA.JPG)](/wiki/Bestand:ImariA.JPG) Imari-bord gemaakt in Arita, 18e eeuw

- [Arita](/wiki/Arita_(Saga) "Arita (Saga)"), meestal blauw-wit
- [Imari](/wiki/Imari-porselein "Imari-porselein"), met altijd de kleuren blauw, wit, rood en goud
- [Kakiemon](/wiki/Kakiemon "Kakiemon"), met altijd een asymmetrisch patroon en meestal een bruin randje
- 1904-heden: Noritake, een bedrijf dat serviezen produceert voor de eigen markt en export naar o.a. Europa.

In Japan begon men het porselein in 1616 te vervaardigen toen men kaolien in de buurt van Arita vond. De Japanners volgden aanvankelijk de Chinese stijl. In de 18e eeuw ontstond een eigen Japanse stijl.

Kinto is een bekend merk van hedendaags porselein.

### Indisch porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=9 "Bewerk dit kopje: Indisch porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=9 "De broncode bewerken van de sectie: Indisch porselein")\]

- 1948-heden: U.P.Ceramics & Potteries Ltd, een producent van beenderporselein.

### Belgisch porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=10 "Bewerk dit kopje: Belgisch porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=10 "De broncode bewerken van de sectie: Belgisch porselein")\]

Vanaf 1751 was er een fabriek te [Doornik](/wiki/Doornik "Doornik"), die thans echter niet meer bestaat. Een collectie Doorniks porselein wordt in het [Musée Royal de Mariemont](/wiki/Mus%C3%A9e_Royal_de_Mariemont "Musée Royal de Mariemont") bewaard. Ook in Schaarbeek (1786-1790), Etterbeek (1787-1803) en [Brussel](/wiki/Brussel_(stad) "Brussel (stad)") werd in de 18e en/of 19e eeuw porselein gemaakt.

In 1818 werd in Elsene bij Brussel een porseleinfabriek gesticht door [Fréderic Theodore Faber](/w/index.php?title=Fr%C3%A9deric_Theodore_Faber&action=edit&redlink=1 "Fréderic Theodore Faber (de pagina bestaat niet)") (1782-1844), die reeds ervaring had als porseleinschilder, die Frans porselein decoreerde. Zijn bedrijf werd gesteund door koning [Willem I der Nederlanden](/wiki/Willem_I_der_Nederlanden "Willem I der Nederlanden"). Faber decoreerde een servies dat uit 352 stuks bestond, in de periode 1819-1821 voor de koning. Het porselein hiervoor kwam uit Frankrijk, omdat de oven die Faber in Brussel bezat, toen zo'n productie nog niet aan kon. In 1829-1830 maakte Faber ( _Peintre sur porcelaine du Roi_) het huwelijksservies van prinses Marianne, de dochter van de koning. Men gebruikte kaolien uit Limoges.

De Belgische revolutie was een tegenslag voor Faber. Zijn zoon, Henri Faber, zette het bedrijf na 1835 verder en maakte een luxueus dessertservies voor koning [Leopold I van België](/wiki/Leopold_I_van_Belgi%C3%AB "Leopold I van België").

- 1843-1977 Porcelaine de [Baudour](/wiki/Baudour "Baudour") (La manufacture Declerq et De Fuisseaux), gevestigd in Baudour, provincie Henegouwen.

Ten onrechte schreef de pers soms over de porseleinfabriek van [Royal Boch](/wiki/Royal_Boch "Royal Boch") in [La Louvière](/wiki/La_Louvi%C3%A8re "La Louvière"). Dit bedrijf produceerde geen porselein, maar faience (aardewerk), dat poreus was.

[Pieter Stockmans](/wiki/Pieter_Stockmans "Pieter Stockmans"), een designer die bij Mosa gewerkt had, maakte porseleinen borden en vazen in zijn atelier te [Genk](/wiki/Genk "Genk")- [Winterslag](/wiki/Winterslag "Winterslag").

### Deens porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=11 "Bewerk dit kopje: Deens porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=11 "De broncode bewerken van de sectie: Deens porselein")\]

- [Royal Copenhagen](/wiki/Royal_Copenhagen "Royal Copenhagen") werd gesticht in 1775 en werd snel bekend om zijn exclusieve serviezen. Een uitzonderlijk werk was het maken van het servies Flora Danica, dat in 1790 door [Denemarken](/wiki/Denemarken "Denemarken") aangeboden werd aan keizerin [Catharina de Grote](/wiki/Catharina_de_Grote#De_porseleinverzameling "Catharina de Grote") van Rusland. Het servies bestond uit bijna 2.000 onderdelen; de randen van borden en kopjes waren verguld en de motieven ontleend aan planten en bloemen uit Denemarken en Noorwegen.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/K%C3%B8benhavn_2013_%2834%29.JPG/260px-K%C3%B8benhavn_2013_%2834%29.JPG)](/wiki/Bestand:K%C3%B8benhavn_2013_(34).JPG) Deel van het originele Flora Danica servies (Royal Copenhagen) tentoongesteld in een porseleinkabinet in het Christiansborg Paleis

### Noors porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=12 "Bewerk dit kopje: Noors porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=12 "De broncode bewerken van de sectie: Noors porselein")\]

- De porseleinfabriek [Porsgrund](/w/index.php?title=Porsgrund&action=edit&redlink=1 "Porsgrund (de pagina bestaat niet)") uit Noorwegen werd in 1885 door Johan Jeremiassen gesticht.
- Figgjo A S, is een Noorse porseleinfabriek gesticht in 1941, die uitsluitend serviezen maakt.

### Zweeds porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=13 "Bewerk dit kopje: Zweeds porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=13 "De broncode bewerken van de sectie: Zweeds porselein")\]

- [Rörstrand](/w/index.php?title=R%C3%B6rstrand&action=edit&redlink=1 "Rörstrand (de pagina bestaat niet)") is sinds 1726 een porseleinfabriek in [Zweden](/wiki/Zweden "Zweden"). Een bekend en in Zweden heel populair servies van dit merk is Ostindia.
- Marieberg was een aardewerk- en porseleinfabriek in Zweden, die werkte van 1758 tot 1788. Marieberg werd gesticht door J. E. Ehrenreich. Echt porselein werd enkel gemaakt in 1778 en 1779. De producten werden beïnvloed door Franse ontwerpers. Polychrome decoratie.

### Nederlands porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=14 "Bewerk dit kopje: Nederlands porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=14 "De broncode bewerken van de sectie: Nederlands porselein")\]

- [Bertrand Philip, Graaf van Gronsveld](/wiki/Bertrand_Philip_Sigismund_Albrecht_van_Gronsveld "Bertrand Philip Sigismund Albrecht van Gronsveld") [Weesper porseleinfabriek](/wiki/Weesper_porseleinfabriek "Weesper porseleinfabriek") (1759-1771)[\[6\]](#cite_note-6)
- [Joannes de Mol](/wiki/Joannes_de_Mol "Joannes de Mol") [Manufactuur Oud-Loosdrecht](/wiki/Manufactuur_Oud-Loosdrecht "Manufactuur Oud-Loosdrecht") (1774-1782)
- [Friedrich Daeuber](/w/index.php?title=Friedrich_Daeuber&action=edit&redlink=1 "Friedrich Daeuber (de pagina bestaat niet)") Amstel porselein (1784-1801)[\[7\]](#cite_note-7)
- [Anton Lyncker](/w/index.php?title=Anton_Lyncker&action=edit&redlink=1 "Anton Lyncker (de pagina bestaat niet)") Haags porselein (1777-1790)
- Petrus Regout, Maastricht. Porseleinfabriek (1836-1931)
- N.V. Porselein- en Tegelfabriek [Mosa](/wiki/Koninklijke_Mosa "Koninklijke Mosa") in [Maastricht](/wiki/Maastricht "Maastricht"), gesticht in 1883, die naast muurtegels porseleinserviezen voor de horeca maakt (hotelporselein).
- N.V. Haagsche [Plateelbakkerij Rozenburg](/wiki/Plateelbakkerij_Rozenburg "Plateelbakkerij Rozenburg") (1883-1916), met vanaf 1899 productie van [eierschaalporselein](/wiki/Eierschaalporselein "Eierschaalporselein").

### Duits porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=15 "Bewerk dit kopje: Duits porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=15 "De broncode bewerken van de sectie: Duits porselein")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Linderhof-11.jpg/260px-Linderhof-11.jpg)](/wiki/Bestand:Linderhof-11.jpg) Een kroonluchter, gemaakt van porselein, [slot Linderhof](/wiki/Slot_Linderhof "Slot Linderhof"), [Ettal](/wiki/Ettal "Ettal"); 19e-eeuwse kopie uit [Meissen](/wiki/Mei%C3%9Fen_(stad) "Meißen (stad)") naar een 18e-eeuws voorbeeld

- 1710-heden: [Staatliche Porzellan-Manufaktur](/wiki/Meissen_porselein "Meissen porselein") [Meißen](/wiki/Mei%C3%9Fen_(stad) "Meißen (stad)"). Gedurende meer dan 150 jaar was het bedrijf gevestigd in de Albrechtsburg, een kasteel te Meissen.
- 1746-1796: Höchst [Frankfurt am Main](/wiki/Frankfurt_am_Main "Frankfurt am Main"). In 1947 heropgericht door Rudolf Schäfer.
- 1747-heden: Fürstenberg [Fürstenberg](/wiki/F%C3%BCrstenberg_(Weser) "Fürstenberg (Weser)")
- 1747-heden: [Nymphenburg](/wiki/Nymphenburg "Nymphenburg"), [München](/wiki/M%C3%BCnchen "München")
- 1748-heden: [Villeroy & Boch](/wiki/Villeroy_%26_Boch "Villeroy & Boch") Keramische Werke, ontstaan in Audun-le-Tiche met vestigingen in [Duitsland](/wiki/Duitsland "Duitsland") en Luxemburg. De hoofdzetel is gevestigd in [Mettlach](/wiki/Mettlach "Mettlach"), [Saarland](/wiki/Saarland "Saarland"). Het begon pas in 1766 porselein te maken; hiervoor andere vormen van keramiek. Er was een -in 2010 gesloten- vestiging in het [Groot-Hertogdom Luxemburg](/wiki/Luxemburg_(land) "Luxemburg (land)"), namelijk in Sept-Fontaines deel van [Rollingergrund](/wiki/Rollingergrund "Rollingergrund") in de hoofdstad [Luxemburg](/wiki/Luxemburg_(stad) "Luxemburg (stad)"). Eind 20e eeuw tevens productie van bestekken en kristal.
- 1751-heden: [Königliche Porzellan-Manufaktur](/wiki/Johann_Ernst_Gotzkowsky "Johann Ernst Gotzkowsky") [Berlijn](/wiki/Berlijn_(hoofdbetekenis) "Berlijn (hoofdbetekenis)")
- 1755: Frankenthal [Pfalz](/wiki/Paltsgraafschap_aan_de_Rijn "Paltsgraafschap aan de Rijn")
- 1758: Ludwigsburg [Stuttgart](/wiki/Stuttgart "Stuttgart")
- 1764-heden: Wallendorfer Porzellan Manufaktur, gevestigd in Lichte/Wallendorf.
- 1783 Rauenstein was een fabriek uit [Rauenstein](/w/index.php?title=Rauenstein&action=edit&redlink=1 "Rauenstein (de pagina bestaat niet)") ( Thüringen ) die bestond tussen 1783 en 1930 en bekend stond om zijn brede productassortiment. Het merk “Rauenstein” wordt gewaardeerd door verzamelaars.
- 1794-heden: [Tettau](/wiki/Tettau_(Opper-Franken) "Tettau (Opper-Franken)")
- 1810-heden: Ritzenhoff & Breker in [Bad Driburg](/wiki/Bad_Driburg "Bad Driburg")
- 1814-heden: [Hutschenreuther](/w/index.php?title=Hutschenreuther&action=edit&redlink=1 "Hutschenreuther (de pagina bestaat niet)"). Historisch waren er twee familiebedrijven, nl. "Carl Magnus Hutschenreuther" in Hohenberg en "Lorenz Hutschenreuther" in [Selb](/wiki/Selb "Selb"), die fuseerden in [1969](/wiki/1969 "1969") om "Hutschenreuther A.G." te vormen. Symbool is een leeuw met het jaartal 1814. Hutschenreuther produceert dierfiguren van zeer hoge kwaliteit (Kunstabteilung), vazen, sierborden, cache-pots en serviezen. Daarnaast bestond [kristal](/wiki/Kristal_(glas) "Kristal (glas)") van hetzelfde merk.
- 1838 Oprichting van Tirschenreuther, een porseleinfabriek in de gelijknamige Beierse gemeente. Het bedrijf werd in 1927 overgenomen door de concurrent Lorenz Hutschenreuther AG, die de merknaam liet bestaan.
- 1844-heden: [KAHLA](/w/index.php?title=KAHLA&action=edit&redlink=1 "KAHLA (de pagina bestaat niet)")/Thüringen Porzellan GmbH, producent van huishoudelijke serviezen en hotelporselein
- 1871-heden: Goebel porselein
- 1879: oprichting van de "Porzellanfabrik Kühnert & Tischler" in [Beieren](/wiki/Beieren "Beieren"). In 1895 naamsverandering naar Moschendorf
- 1879-heden: [Rosenthal](/w/index.php?title=Philipp_Rosenthal&action=edit&redlink=1 "Philipp Rosenthal (de pagina bestaat niet)") te [Selb](/wiki/Selb "Selb") in [Beieren](/wiki/Beieren "Beieren"). In 1934 moest bedrijfsleider Philipp Rosenthal zich onder druk van de nazi-regering in Duitsland uit het bedrijf terugtrekken wegens zijn joodse afkomst. Hij overleed in 1937. In 1950 keerde zijn zoon Philip Rosenthal terug uit ballingschap en nam de leiding op zich. Rosenthal was in de 2e helft van de 20e eeuw een pionier op het vlak van eigentijds design. De fabriek in Selb werd ontworpen door [Walter Gropius](/wiki/Walter_Gropius "Walter Gropius"), die ook het servies TAC tekende. Tot de industriële groep Rosenthal Sambonet behoort ook het porseleinmerk Thomas.
- 1880-1992: Porzellanfabrik Zeh & Scherzer, uit [Rehau (Opper-Franken)](/wiki/Rehau_(Opper-Franken) "Rehau (Opper-Franken)") (Beieren), maakte serviezen en vazen onder de merknaam Scherzer.
- 1881-heden: Bauscher porselein uit [Weiden](/wiki/Weiden_in_der_Oberpfalz "Weiden in der Oberpfalz")
- 1886-heden: Mitterteich porselein uit de stad [Mitterteich](/wiki/Mitterteich "Mitterteich") (Beieren), vooral bekend voor hotelporselein.
- 1887-2013: Arzberg. [Arzberg (Opper-Franken)](/wiki/Arzberg_(Opper-Franken) "Arzberg (Opper-Franken)") is tevens de naam van een Beierse gemeente.
- 1903-2010: Porzellanfabrik Heinrich Winterling G.m.b.H. & Co. Producent van serviezen en geschenkartikelen.
- 1909-heden: Könitz, porseleinen bekers, koffiekoppen en borden. In januari 2007 kocht Könitz Porzellan GmbH een andere Duitse porseleinfabriek, nl. Weimar Porzellan, gevestigd in de stad [Weimar](/wiki/Weimar_(Th%C3%BCringen) "Weimar (Thüringen)").
- 1910-heden: Seltmann, familiebedrijf uit [Weiden](/wiki/Weiden_in_der_Oberpfalz "Weiden in der Oberpfalz") (Beieren) producent van witte of gedecoreerde serviezen, zowel voor professionele als huishoudelijke toepassingen.
- 1951: Porzellanfabrik Sandizell, gespecialiseerd in menselijke figuren, vaak in kleding met [kant](/wiki/Kant_(textiel) "Kant (textiel)").
- Triptis Porzellan (met de merken Eschenbach, Winterling en Triptis)
- 1953-heden: Friesland Porzellan, met echt porselein, aardewerk en stoneware, te [Varel](/wiki/Varel_(stad) "Varel (stad)")[\[8\]](#cite_note-8)
- Bareuther porselein uit [Waldsassen](/wiki/Waldsassen "Waldsassen")
- Asa Selection (porselein en keramiek) in Höhr-Grenzhausen

### Tsjechisch en Pools porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=16 "Bewerk dit kopje: Tsjechisch en Pools porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=16 "De broncode bewerken van de sectie: Tsjechisch en Pools porselein")\]

- 1794-heden: Thun porselein uit Tsjechië[\[9\]](#cite_note-9)
- 1831: Krister Porzellan-Manufaktur, door Karl Krister gesticht in 1831 in [Silezië](/wiki/Silezi%C3%AB "Silezië"), dat toen een deel was van Duitsland, maar nu in [Polen](/wiki/Polen "Polen") ligt. Krzysztof en W-Wawel zijn merknamen van dit bedrijf.
- _Duxer Porzellanmanufactur_ was een Tsjechische porseleinfabriek, die gesticht werd in de 19e eeuw en o.a. dierenfiguren maakte.
- 1874-heden: Český porcelán akciová společnost Dubí uit [Tsjechië](/wiki/Tsjechi%C3%AB "Tsjechië"), gesticht in [1864](/wiki/1864 "1864") door Anton Tschinkel als fabriek die majolica maakte. Vanaf 1874 productie van porselein.
- 1884-heden: Gebrüder Benedikt porselein in Dvory (Tsjechië)
- 1969-heden: Lubiana porselein (Polen), heeft in totaal meer dan 1.400 mensen in dienst en produceert jaarlijks ongeveer 13.000 ton porselein

### Porselein uit het Verenigd Koninkrijk en Ierland

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=17 "Bewerk dit kopje: Porselein uit het Verenigd Koninkrijk en Ierland") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=17 "De broncode bewerken van de sectie: Porselein uit het Verenigd Koninkrijk en Ierland")\]

- 1745: [Chelsea](/w/index.php?title=Chelsea_(London)&action=edit&redlink=1 "Chelsea (London) (de pagina bestaat niet)") London
- 1750-heden: Royal Crown Derby, briefbezwaarders en luxe serviezen
- 1751-heden: The [Royal Worcester](/w/index.php?title=Royal_Worcester&action=edit&redlink=1 "Royal Worcester (de pagina bestaat niet)") Porcelain Factory (Stoke-on-Trent)
- 1763-heden: Josiah [Wedgwood](/wiki/Wedgwood "Wedgwood") & Sons Limited ( [Stoke-on-Trent](/wiki/Stoke-on-Trent "Stoke-on-Trent")). Dit bedrijf, bekend om zijn Cream Ware en Jasper Ware, begon pas in 1812 echt porselein te maken.
- 1768: Plymouth en Bristol porselein. 18e-eeuws bedrijf, gesticht door William Cookworthy, dat kaolien uit [Cornwall](/wiki/Cornwall "Cornwall") gebruikte. Kenmerkend is de hardheid en de "koude" glazuur.
- 1775-heden: Aynsley (Stoke-on-Trent), producent van serviezen en decoratieve voorwerpen. Het bedrijf werd in 1970 overgenomen door Waterford Glass Company Ltd uit [Ierland](/wiki/Ierland_(land) "Ierland (land)") (Waterford Crystal).
- 1795-1967: de _Coalport Porcelain Manufactory_ in [Coalbrookdale](/wiki/Coalbrookdale "Coalbrookdale"), werd in 1795 gesticht door William Reynolds en John Rose te Caolport langs het Coalport kanaal dat in 1792 voltooid werd. In 1967 werd het een deel van de Wedgwood groep.
- 1815-heden: The Royal Doulton Company (Londen)
- 1889-1962 Stanley China Works in Longton (Stoke-on-Trent) vervaardigde bone china en porselein.
- Royal Tara China, porseleinmerk uit [Galway](/wiki/Galway_(stad) "Galway (stad)"), Ierse Republiek

Andere bekende merken zijn Belleek, dat porselein maakt sinds 1863 (Belleek Pottery, Noord-Ierland), Royal Albert, Minton bone china, [Spode](/w/index.php?title=Spode&action=edit&redlink=1 "Spode (de pagina bestaat niet)") en Paragon.
Bone china of [beenderporselein](/wiki/Beenderporselein "Beenderporselein") was een Britse uitvinding maar wordt nu ook in Scandinavië, Duitsland, Indië en China gemaakt. Het Zweedse bedrijf Gustavsberg produceert sinds 1866 ook beenderporselein.

### Frans porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=18 "Bewerk dit kopje: Frans porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=18 "De broncode bewerken van de sectie: Frans porselein")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Castor_et_Polux_porcelaine_de_S%C3%A8vres.jpg/260px-Castor_et_Polux_porcelaine_de_S%C3%A8vres.jpg)](/wiki/Bestand:Castor_et_Polux_porcelaine_de_S%C3%A8vres.jpg) [Castor en Pollux](/wiki/Castor_en_Pollux "Castor en Pollux")

- 1740: [Vincennes](/wiki/Vincennes_(Val-de-Marne) "Vincennes (Val-de-Marne)") (Manufacture de Vincennes). In 1740 richtten ambachtslieden uit [Chantilly](/wiki/Chantilly_(Oise) "Chantilly (Oise)") een porseleinfabriek op in het [Chateau de Vincennes](/wiki/Chateau_de_Vincennes "Chateau de Vincennes"). In 1752 verwierf koning Lodewijk XV een participatie in het bedrijf, dat toen de naam van Manufacture Royale de Vincennes kreeg.
- 1756-heden: [Sèvres](/wiki/S%C3%A8vres "Sèvres") ( [Manufacture royale de porcelaine de Sèvres](/wiki/Manufacture_nationale_de_S%C3%A8vres "Manufacture nationale de Sèvres"))
- 1770: L'Ancienne Manufacture Royale de Limoges (Limoges)
- Tussen 1780 en 1790: porseleinfabriek te [Rijsel](/wiki/Rijsel "Rijsel") (Lille), opgericht door François Lepierre, produceerde vazen
- 1784 Oprichting van de _Faïencerie de [Sarreguemines](/wiki/Sarreguemines "Sarreguemines")_ (productie van aardewerk). Hieruit ontstond in 1876 een nieuwe fabriek in [Digoin](/wiki/Digoin "Digoin") met productie van hotelporselein. Porcelaine Pyroblan is een merknaam van Sarreguemines.
- 1789-heden: Revol Porcelaine, familiebedrijf, producent van culinair porselein
- 1826-heden: Deshoulières, serviezen en geschenkartikelen
- 1842-heden: Haviland ( [Limoges](/wiki/Limoges "Limoges"))
- 1849-heden: [Raynaud (porselein)](/w/index.php?title=Raynaud_(porselein)&action=edit&redlink=1 "Raynaud (porselein) (de pagina bestaat niet)") (Limoges)
- 1850-heden: Porcelaine de Sologne, serviezen en geschenkartikelen. Maakt deel uit van de Groupe Deshoulières.
- 1863-heden: [Bernardaud](/w/index.php?title=Bernardaud&action=edit&redlink=1 "Bernardaud (de pagina bestaat niet)") (Limoges)
- 1934: _Georges Boyer_, (Limoges). De vader van Georges, nl. Jean Boyer, een porseleinschilder, kocht reeds in 1919 een porseleinfabriek in Limoges.
- Porcelaines Chastagner, (Limoges), in 1958 gesticht door Alexandre Chastagner
- 1993-heden: Manufacture de Porcelaines Jacques Pergay een producent van serviezen te Limoges.
- Le Tallec was een atelier van porseleinschilders of decorateurs (Parijs), die kleine geschenkartikelen decoreerde in een klassieke stijl met veel bladgoud. Het ongedecoreerde witte porselein werd dus elders aangekocht. Ieder artikel van het atelier was volledig met de hand beschilderd.
- Jean Louis Coquet (Limoges), serviezen en geschenkartikelen
- Medard de Noblat (Limoges), serviezen
- Lafarge (Limoges) produceerde serviezen met typisch Franse decors. Lafarge werd in 1999 overgenomen door het porseleinbedrijf Philippe Deshoulières en in 2004 gesloten, omdat het niet meer rendabel was.

### Italiaans porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=19 "Bewerk dit kopje: Italiaans porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=19 "De broncode bewerken van de sectie: Italiaans porselein")\]

- 1743-1759: Capodimonte, gesticht door Karel van [Bourbon](/wiki/Huis_Bourbon "Huis Bourbon"), de latere koning Karel III van Spanje.
- In 1735 werd in [Toscane](/wiki/Toscane "Toscane") de "Manifattura di porcellane di Doccia" opgericht. De oudste dateerbare producten in porselein dateren van 1740. Uit deze manufactuur zou later het porseleinmerk [Richard Ginori](/w/index.php?title=Richard_Ginori&action=edit&redlink=1 "Richard Ginori (de pagina bestaat niet)") ontstaan.
- Porcellane Tognana uit [Treviso](/wiki/Treviso_(stad) "Treviso (stad)")
- [Alessi](/wiki/Alessi "Alessi") is een Italiaans bedrijf dat producten ontwerpt en produceert in een eigentijds design. Naast voorwerpen in metaal, hout, kristal en kunststof heeft Alessi ook serviezen en kleine voorwerpen in porselein. Het ontwerp gebeurt door Alessi; de productie vindt plaats in Duitsland vermits Alessi zelf geen porseleinfabriek bezit.
- [Mangani](/w/index.php?title=Mangani&action=edit&redlink=1 "Mangani (de pagina bestaat niet)") SRL, Porcellane d'Arte uit [Firenze](/wiki/Florence_(stad) "Florence (stad)"), luxueuze decoratieve producten, soms met kobaltblauw en vergulde versieringen.

### Spaans porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=20 "Bewerk dit kopje: Spaans porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=20 "De broncode bewerken van de sectie: Spaans porselein")\]

- 1727-1895: Porcelana de Alcora in [L'Alcora](/wiki/L%27Alcora "L'Alcora"), regio Valencia.

In 1760 ontstond de porseleinmanufactuur Buen Retiro, dat als grondstof magnesiumsilicaat gebruikte uit de groeve van Vallacas bij [Madrid](/wiki/Madrid_(stad) "Madrid (stad)"). Het initiatief kwam van koning [Karel III](/wiki/Karel_III_van_Spanje "Karel III van Spanje") en zijn echtgenote, [Maria Amalia van Saksen](/wiki/Maria_Amalia_van_Saksen "Maria Amalia van Saksen"). Buen Retiro hield op te bestaan als gevolg van een oorlog in 1808.

Momenteel produceert het bedrijf [Lladro](/w/index.php?title=Lladro&action=edit&redlink=1 "Lladro (de pagina bestaat niet)") uit [Valencia](/wiki/Valencia_(stad) "Valencia (stad)") porseleinen figuren zoals meisjes, jongens, clowns, voorstellingen van een beroep, figuren voor een kerststal of dieren.

### Portugees porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=21 "Bewerk dit kopje: Portugees porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=21 "De broncode bewerken van de sectie: Portugees porselein")\]

- 1824-heden: Vista Alegre, in de gemeente [Ilhavo](/wiki/Ilhavo "Ilhavo"), Portugal
- 1970-heden: Spal Porcelanas, in de gemeente [Alcobaça](/wiki/Alcoba%C3%A7a_(Portugal) "Alcobaça (Portugal)")
- 1987-heden: Porcel - Indústria Portuguesa de Porcelanas, producent van serviezen en geschenkartikelen in porselein
- 1992-heden: Costa Verde

### Fins porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=22 "Bewerk dit kopje: Fins porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=22 "De broncode bewerken van de sectie: Fins porselein")\]

- [Arabia](/wiki/Arabia_(merk) "Arabia (merk)") is een [Fins](/wiki/Finland "Finland") bedrijf opgericht in 1873, dat porseleinserviezen en aardewerk produceert.
- [Iittala](/wiki/Iittala "Iittala"), opgericht in 1881, is bekend omwille van zijn eigentijdse mooie vormen in porselein. Het maakt serviezen. Bekend zijn ook de vazen ontworpen door [Aalvar Aalto](/w/index.php?title=Aalvar_Aalto&action=edit&redlink=1 "Aalvar Aalto (de pagina bestaat niet)"). deze vazen zijn in [glas](/wiki/Glas "Glas") gemaakt.

### Hongaars porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=23 "Bewerk dit kopje: Hongaars porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=23 "De broncode bewerken van de sectie: Hongaars porselein")\]

- 1826: [Herend](/wiki/Herend "Herend") maakt serviezen, vazen, cache-pots en figuren die steeds met de hand beschilderd zijn. Herend was in het midden van de 19e eeuw hofleverancier van de Habsburgse dynastie van [Oostenrijk-Hongarije](/wiki/Oostenrijk-Hongarije "Oostenrijk-Hongarije"), van de familie [Rothschild](/wiki/Rothschild_(familie) "Rothschild (familie)") en van een aristocratisch cliënteel in heel Europa. Het bedrijf leidt zelf zijn porseleinschilders op. Hoewel Herend sterk is in het behouden van artistieke tradities en traditionele decors, worden sinds 1990 ook moderne eigentijdse vazen gemaakt.
- 1853 Zsolnay: luxeporselein, maar ook [bouwkeramiek](/wiki/Bouwkeramiek "Bouwkeramiek") (tegels).

### Oostenrijks en Zwitsers porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=24 "Bewerk dit kopje: Oostenrijks en Zwitsers porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=24 "De broncode bewerken van de sectie: Oostenrijks en Zwitsers porselein")\]

In 1718 begon Claudius Innocentius du Paquier, met privilege van de keizer te [Wenen](/wiki/Wenen "Wenen") een porseleinfabriek. Hij had hulp van twee medewerkers uit Meissen. Du Paquier verkocht het bedrijf in 1744 aan de Oostenrijkse staat. De Wiener Porzellanmanufaktur, die het Oostenrijkse hof en de adel van serviezen en sierstukken van erg hoge kwaliteit voorzag bestond tot 1864. In 1923 ontstond de porseleinfabriek [Augarten](/w/index.php?title=Augarten&action=edit&redlink=1 "Augarten (de pagina bestaat niet)"), die nog steeds actief is, en gedeeltelijk de decors van de vroegere Weense manufactuur heeft overgenomen[\[10\]](#cite_note-10). Augarten produceert serviezen, lampenvoeten, figuren en vazen. Augarten porselein wordt met de hand beschilderd.

- Rössler Porzellan, productie van porselein in [Zwitserland](/wiki/Zwitserland "Zwitserland") sinds 1957

### Russisch porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=25 "Bewerk dit kopje: Russisch porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=25 "De broncode bewerken van de sectie: Russisch porselein")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/LFZ_chinaware_3.jpg/260px-LFZ_chinaware_3.jpg)](/wiki/Bestand:LFZ_chinaware_3.jpg) Russisch porselein

- 1744: [Lomonosov](/wiki/Michail_Lomonosov "Michail Lomonosov"). Een moderne selectie staat opgesteld in het Museum [Geelvinck Hinlopen Huis](/wiki/Geelvinck_Hinlopen_Huis "Geelvinck Hinlopen Huis").
- 1835: Kornilow, porseleinfabriek in [Sint-Petersburg](/wiki/Sint-Petersburg "Sint-Petersburg").

### Zuid-Afrikaans porselein

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=26 "Bewerk dit kopje: Zuid-Afrikaans porselein") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=26 "De broncode bewerken van de sectie: Zuid-Afrikaans porselein")\]

- 1949-heden: Continental China, te [Kaapstad](/wiki/Kaapstad "Kaapstad")

### Porselein uit de Verenigde Staten van Amerika

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=27 "Bewerk dit kopje: Porselein uit de Verenigde Staten van Amerika") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=27 "De broncode bewerken van de sectie: Porselein uit de Verenigde Staten van Amerika")\]

Pickard China uit de staat Illinois en Lenox uit de staat New York zijn beide leveranciers van serviezen voor het [Witte Huis](/wiki/Witte_Huis_(Washington_D.C.) "Witte Huis (Washington D.C.)"). Hun producten worden ook wereldwijd verkocht.

## Musea met belangrijke porseleincollecties

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=28 "Bewerk dit kopje: Musea met belangrijke porseleincollecties") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=28 "De broncode bewerken van de sectie: Musea met belangrijke porseleincollecties")\]

- [Rijksmuseum](/wiki/Rijksmuseum_Amsterdam "Rijksmuseum Amsterdam") in Amsterdam
- [Kasteel-Museum Sypesteyn](/wiki/Kasteel_Sypesteyn "Kasteel Sypesteyn") in Loosdrecht met porselein van de [Manufactuur Oud-Loosdrecht](/wiki/Manufactuur_Oud-Loosdrecht "Manufactuur Oud-Loosdrecht")
- [Paleis Het Loo](/wiki/Paleis_Het_Loo "Paleis Het Loo") Nationaal Museum te [Apeldoorn](/wiki/Apeldoorn_(gemeente) "Apeldoorn (gemeente)") met porselein afkomstig uit de fabriek van Frédéric Faber
- [Museum Paulina Bisdom van Vliet](/wiki/Museum_Paulina_Bisdom_van_Vliet "Museum Paulina Bisdom van Vliet") te [Haastrecht](/wiki/Haastrecht "Haastrecht") met Aziatisch en Europees porselein uit de 17e tot en met de 19e eeuw
- [Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis](/wiki/Koninklijke_Musea_voor_Kunst_en_Geschiedenis "Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis"), locatie "Japanse Toren", [Laken](/wiki/Laken_(Belgi%C3%AB) "Laken (België)") (verzameling Chinees en Japans porselein en keramiek)
- [Musée Royal de Mariemont](/wiki/Mus%C3%A9e_Royal_de_Mariemont "Musée Royal de Mariemont"), België
- [Meißener Porzellan Museum](/w/index.php?title=Mei%C3%9Fener_Porzellan_Museum&action=edit&redlink=1 "Meißener Porzellan Museum (de pagina bestaat niet)"), met een van de grootste collecties Meissener porselein ter wereld
- Staatliche Kunstsammlungen Dresden, Porzellansammlung, [Dresden](/wiki/Dresden "Dresden")
- Porseleinmuseum in het [slot Ludwigsburg](/wiki/Slot_Ludwigsburg "Slot Ludwigsburg")
- Villeroy & Boch Keramikmuseum te Mettlach
- Museum Schloss Fasanerie in Eichenzell bij [Fulda](/wiki/Fulda_(stad) "Fulda (stad)")
- Op twee locaties, in voormalige porseleinfabrieken, in het [Selber](/wiki/Selb "Selb") stadsdeel Plößberg, 2½ km ten noorden van het stadscentrum, en in [Hohenberg an der Eger](/wiki/Hohenberg_an_der_Eger "Hohenberg an der Eger"), staat het na renovatie in 2014 gereedgekomen museum _Porzellanikon_
- [Musée du Louvre](/wiki/Louvre "Louvre"), [Parijs](/wiki/Parijs_(hoofdbetekenis) "Parijs (hoofdbetekenis)")
- Musée du château de [Versailles](/wiki/Versailles "Versailles")
- Musée de Sèvres, cité de la Céramique
- Musée des Arts Décoratifs, Parijs
- [Musée National de la Porcelaine A. Dubouché](/wiki/Mus%C3%A9e_National_de_la_Porcelaine_A._Dubouch%C3%A9 "Musée National de la Porcelaine A. Dubouché") (Nationaal porseleinmuseum), Limoges
- [British Museum](/wiki/British_Museum "British Museum"), Asia Department, Londen
- [Victoria and Albert Museum](/wiki/Victoria_and_Albert_Museum "Victoria and Albert Museum"), Londen
- The Wedgwood Museum, Barlaston, Stoke-on-Trent
- Royal Crown Derby Visitor Centre, [Derby](/wiki/Derby_(Verenigd_Koninkrijk) "Derby (Verenigd Koninkrijk)")
- Museo Arqueológico Nacional de Madrid
- [Hermitage (Sint-Petersburg)](/wiki/Hermitage_(Sint-Petersburg) "Hermitage (Sint-Petersburg)")
- Keramiekmuseum in het Kuskovo (Kuskowo) kasteel, [Moskou](/wiki/Moskou "Moskou")
- [Topkapıpaleis](/wiki/Topkap%C4%B1paleis "Topkapıpaleis"), [Istanboel](/wiki/Istanboel "Istanboel")
- National Palace Museum, [Taipei](/wiki/Taipei_(stad) "Taipei (stad)") met antiek Chinees porselein
- Philadelphia Museum of Art
- The [Cleveland Museum of Art](/wiki/Cleveland_Museum_of_Art "Cleveland Museum of Art")
- Museum of Fine Arts, [Boston](/wiki/Boston "Boston")
- de Young Museum of Fine Arts [Los Angeles](/wiki/Los_Angeles "Los Angeles"), met een collectie Meissener porselein

## Taal

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=29 "Bewerk dit kopje: Taal") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=29 "De broncode bewerken van de sectie: Taal")\]

In de taal wordt porselein ook gebruik als aanduiding voor "waardevol" en/of "duurzaam", zoals:

- een porseleinen huwelijk, zie [huwelijksverjaardag](/wiki/Huwelijksverjaardag "Huwelijksverjaardag")
- een porseleinen jubileum, zie [jubileum](/wiki/Jubileum "Jubileum")

## Externe links

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=30 "Bewerk dit kopje: Externe links") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=30 "De broncode bewerken van de sectie: Externe links")\]

- [Aziatische keramiek](http://www.aziatischekeramiek.nl)
- [De Antiek-Encyclopie over porselein](http://www.antiek-encyclopedie.nl/categorieen/porselein/porselein-a-b.htm#7)

## Bronnen

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=31 "Bewerk dit kopje: Bronnen") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=31 "De broncode bewerken van de sectie: Bronnen")\]

- Trumpie, A. (ed.) (2007) Pretty Dutch. 18de-eeuws Hollands porselein.
- Cyp Quarles Van Ufford, Primavera Pers, Leiden, (2004), Frédéric Faber (1782-1844) Koninklijk Porselein uit het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Porcelaine Royale du Royaume Uni des Pays-Bas 1815-1830.
- Hans Karel van Nieuwenhuizen, Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, 1995, Aardewerk & porselein.
- Matusz, J. (1977) Delfts aardewerk.
- Pietsch, U. (1996) Meissener Porzelan und seine Ostasiatischen Vorbilder.
- Prodan, M. (1962) De kunst van China.
- Lunsingh Scheurleer D.F. (1972) Chinees porselein en aardewerk.
- Baudhuin Pringiers, Editions Racine, Brussel, (1999), Faïence en Porselein in België 1700-1881.
- A Faÿ Hallé, ed. office du livre, Paris, (1983), La porcelaine européenne au XIX° siècle.
- H.V.F. Winstone, Stacey International, London, (1984), Royal Copenhagen.
- Jean d'Albis en Céleste Romanet, Verlag Ernst Wasmuth Tübingen, 1982, Porzellan aus Limoges ([ISBN 3803050421](/wiki/Speciaal:Boekbronnen/3803050421 "Speciaal:Boekbronnen/3803050421"))
- Scholten, C.L.H. (2000) Haags Porselein 1776-1790. Een 'Hollands' product volgens de internationale mode.
- Scholten, Constance. _Haags porselein 1776-1790_. Waanders, Zwolle, 191 p. [ISBN 90-400-9465-9](/wiki/Speciaal:Boekbronnen/90-400-9465-9 "Speciaal:Boekbronnen/90-400-9465-9").

## Voetnoten

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Porselein&veaction=edit&section=32 "Bewerk dit kopje: Voetnoten") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Porselein&action=edit&section=32 "De broncode bewerken van de sectie: Voetnoten")\]

01. ↑ [_**a**_](#cite_ref-naturalisticspoon.com_1-0) [_**b**_](#cite_ref-naturalisticspoon.com_1-1)[https://web.archive.org/web/20110414041130/http://naturalisticspoon.com/Imari.html](https://web.archive.org/web/20110414041130/http://naturalisticspoon.com/Imari.html)
02. [↑](#cite_ref-2)Deze tijd wordt in de [Chinese geschiedenis](/wiki/Geschiedenis_van_China "Geschiedenis van China") de periode van de [Zes Dynastieën](/wiki/Zes_Dynastie%C3%ABn "Zes Dynastieën") genoemd. Die tijd is gevolgd door de [Vijf Dynastieën](/wiki/Vijf_Dynastie%C3%ABn_en_Tien_Koninkrijken "Vijf Dynastieën en Tien Koninkrijken") en de [Song-dynastie](/wiki/Song-dynastie "Song-dynastie").
03. [↑](#cite_ref-3)Antonin, D. & D. Suebsman (2009) Faszination des Fremden: China-Japan-Europa, p. 46, 50. Jubläumsausstellung im Hetjens-Museum. Düsseldorf.
04. [↑](#cite_ref-4)Volker, T. (1971) Porcelain and the Dutch East India Company as recorded in the Dagh-registers of the Batavia castle, those of Hirado and Deshima and other contemporary papers 1602-1682, p. 137-138. Leiden. E.J. Brill.
05. [↑](#cite_ref-5)Naumann, G. (2003) Sächsische Geschichte in Daten, p. 149.
06. [↑](#cite_ref-6)[Weesper porselein](https://web.archive.org/web/20141022051034/http://www.museumweesp.nl/collectie/hollands-porselein/)
07. [↑](#cite_ref-7)[Weesper en Hollands porselein in Weesp](https://web.archive.org/web/20141022051034/http://www.museumweesp.nl/collectie/hollands-porselein/)
08. [↑](#cite_ref-8)Sedert 2019 eigendom van Royal Goedewaagen te Nieuw-Buinen, Nederland. Op 30 juni 2023 door brand verwoest, herstart bedrijf gepland in 2024.
09. [↑](#cite_ref-9)[Hirtory of the Zlášterec castle](https://web.archive.org/web/20150213215620/http://zamek.klasterec.cz/web/en-historie.php). Gearchiveerd op 13 februari 2015. Geraadpleegd op 6 april 2015.
10. [↑](#cite_ref-10)[Porcelain Museum in the Augarten](https://web.archive.org/web/20150527201802/http://www.wien.info/en/sightseeing/museums-exhibitions/porcelain-museum-augarten). Gearchiveerd op 27 mei 2015. Geraadpleegd op 18 mei 2015.

[Mediabestanden](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Porcelain#mw-subcategories "commons:Category:Porcelain")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/25px-Commons-logo.svg.png)](/wiki/Bestand:Commons-logo.svg)

Zie de categorie _**[Porcelain](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Porcelain#mw-subcategories "commons:Category:Porcelain")**_ van [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons "Wikimedia Commons") voor mediabestanden over dit onderwerp.

Overgenomen van " [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Porselein&oldid=67995697](https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Porselein&oldid=67995697)"

[Categorieën](/wiki/Categorie:Alles "Categorie:Alles"):

- [Porselein](/wiki/Categorie:Porselein "Categorie:Porselein")
- [Toegepaste kunst](/wiki/Categorie:Toegepaste_kunst "Categorie:Toegepaste kunst")

- Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 21 aug 2024 om 07:45.
- De tekst is beschikbaar onder de licentie [Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl), er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn. Zie de [gebruiksvoorwaarden](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/nl) voor meer informatie.

Wikipedia® is een geregistreerd handelsmerk van de [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org), een organisatie zonder winstoogmerk.

- [Privacybeleid](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Over Wikipedia](/wiki/Wikipedia)
- [Disclaimers](/wiki/Wikipedia:Algemeen_voorbehoud)
- [Gedragscode](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Ontwikkelaars](https://developer.wikimedia.org)
- [Statistieken](https://stats.wikimedia.org/#/nl.wikipedia.org)
- [Cookieverklaring](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobiele weergave](//nl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Porselein&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)