Industrialisatie - Regionaal Archief Alkmaar
Nieuwe uitvindingen zorgden voor die veranderingen. De belangrijkste uitvinding voor de industrialisatie was de stoommachine. In de steden kwamen veel fabrieken ...
werkgelegenheid
De industriële revolutie zorgde voor technologische vooruitgang en economische groei, maar ook voor sociale veranderingen. Op het platteland zorgden nieuwe machines in de landbouw ervoor dat sneller en meer voedsel kon worden geproduceerd. Daardoor waren er minder boeren nodig en verhuisden veel mensen naar de steden. De fabrieken die daar ontstonden, boden juist veel <anchor>werkgelegenheid</anchor>. De steden groeiden daardoor snel en werden overbevolkt.
Beroepen in de gasfabriek
Beroepen in de gasfabriek

[Terug naar Startpagina](/ "Terug naar Startpagina")

Regionaal Archief Alkmaar

FilterZoeken

- [Alle bronnen](/bronnen)
- [Thema's](/thema)
- [Tijdvakken](/tijdvakken)
- [Tools](/tools)
- [Startpagina](/)
- [Over GeschiedenisLokaal](/over-geschiedenislokaal)
- [Wat zijn bronnen?](/wat-zijn-bronnen)
- [Docenten](/voor-docenten)
- [Woordenlijst](/woordenlijst)

### Beschikbare lokalen:

Lokaal kiezen
Regio Alkmaar
Amsterdam
Breda
Delft
Den Haag
Erfgoedlokaal
Fryslân
Regio Haarlem
Midden-Holland
Regio Nijmegen
Regio Rotterdam
Utrecht
Waterland
Westfriesland
Zuid-Utrecht

![Logo](/images/alkmaar/1-%20logo-raa.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/1-%20logo-raa.jpg?width=1200&height=317)

Bron

# Beroepen in de gasfabriek

Delen


- [Whatsapp](whatsapp://send?text=Misschien%20vind%20je%20deze%20URL%20interessant%3A%20%0Ahttps%3A%2F%2Fgeschiedenislokaalregionaalarchiefalkmaar.nl%2Fbronnen%2Fberoepen-in-de-gasfabriek)
- [Email](mailto:?SUBJECT=Interessante%20link%20naar%20Geschiedenislokaal&BODY=Misschien%20vind%20je%20deze%20URL%20interessant%3A%20%0Ahttps%3A%2F%2Fgeschiedenislokaalregionaalarchiefalkmaar.nl%2Fbronnen%2Fberoepen-in-de-gasfabriek)

![](/images/alkmaar/bronnen/284/bron-04-deel-1.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/bronnen/284/bron-04-deel-1.jpg?width=722&height=1200)Zoom

![](/cache/thumbs/bron-04-deel-2-w626-h400.jpg)Zoom

![](/images/alkmaar/bronnen/284/bron-04-deel-1.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/bronnen/284/bron-04-deel-1.jpg?width=722&height=1200)

![](/cache/thumbs/bron-04-deel-2-w100-h100.jpg)

##### Beroepen in de gasfabriek

**Beroepen in de gasfabriek**

De bron hiernaast is een verordening (een wet) uit het jaar 1918. De wet gaat over het personeel van de gasfabriek van Langedijk en Sint Pancras. Wie werkten er allemaal in zo’n gasfabriek? Op de eerste pagina van de wet zie je een lijst met beroepen. Zo zie je bijvoorbeeld het beroep ‘fitter’ staan. Een fitter is iemand die buizen aanlegt of repareert. In de gasfabriek gingen de fitters over de gasleidingen. Het gemaakte gas werd via die leidingen verspreid naar de omgeving. De fitters maakten het dus mogelijk dat het gas gebruikt kon worden. Een andere belangrijke groep werknemers waren de stokers. Dat waren de arbeiders die in grote ovens steenkool verbrandden waardoor het gas ontstond.

Zoals je ziet waren er eerste en tweede stokers, net als eerste en tweede fitters. Als eerste stoker of fitter had je meer verantwoordelijkheden. Dat is ook af te lezen aan het salaris. Op de tweede pagina zie je hoeveel de verschillende werknemers betaald kregen. Zo kun je bijvoorbeeld zien dat de eerste stokers twintig gulden per week kregen en de tweede stokers negentien gulden per week. De hulpstokers, die de minste verantwoordelijkheden hadden, kregen achttien gulden per week. Vandaag de dag zou achttien gulden neerkomen op ongeveer 130 euro.

Tussen de beroepen zie je dat er voor de gasfabriek ook twee lantaarncontroleurs werkten. Eén voor Langedijk en één voor Sint Pancras. Dat was zo omdat het gas dat in de fabriek werd gemaakt onder andere werd gebruikt voor straatverlichting. Eeuwenlang waren voor straatverlichting olie en kaarsen gebruikt, maar halverwege de negentiende eeuw stapten veel steden over op gaslantaarns. De lantaarncontroleurs controleerden of de gaslantaarns op straat goed werkten.

[![](/images/01-tijdvak/tijdvak-wereldoorlogen.svg)](/tijdvakken/tijd-van-wereldoorlogen)

### Herkomst

Maker

Gemeente Sint Pancras

Datering

1918

Collectie

Archief van de gemeente St. Pancras, 1724-1930

Organisatie

[Regionaal Archief Alkmaar](/organisaties/regionaal-archief-alkmaar)

Nummer

197

Link

[https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/archieven/archieven-2/file/7080f9d9a2fc3d658fa206e5d90f0398](https://www.regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/archieven/archieven-2/file/7080f9d9a2fc3d658fa206e5d90f0398)

### Gerelateerde thema's

[Industrialisatie](/thema/industrialisatie)

### Trefwoorden

[Beroepen](/resultaten/trefwoorden/beroepen) [Fabrieken](/resultaten/trefwoorden/fabrieken) [Industrialisatie](/resultaten/trefwoorden/industrialisatie)

### Beschikbare tools

Op de kaart

Overzicht van bron(nen) op de kaart

[Ontslag lantaarnaansteker](/bronnen/ontslag-lantaarnaansteker)[Maatregelen tegen kinderarbeid](/bronnen/maatregelen-tegen-kinderarbeid)[Industrialisatie in de koloniën](/bronnen/industrialisatie-in-de-kolonien)[Beroepen in de gasfabriek](/bronnen/beroepen-in-de-gasfabriek)[Stoomtram Bello](/bronnen/stoomtram-bello)[Castricummers willen een telefoon](/bronnen/castricummers-willen-een-telefoon)[Het Noordhollandsch Kanaal](/bronnen/het-noordhollandsch-kanaal)[Inpoldering van de Wieringermeer](/bronnen/inpoldering-van-de-wieringermeer)[Stoommachines in Schagen](/bronnen/stoommachines-in-schagen)[Zeep maken in fabriek De Ankers](/bronnen/zeep-maken-in-fabriek-de-ankers)[Warme schoolkleding](/bronnen/warme-schoolkleding)[Inzamelactie voor de bewaarschool](/bronnen/inzamelactie-voor-de-bewaarschool)[Onderzoek naar woningnood](/bronnen/onderzoek-naar-woningnood)[Station Alkmaar](/bronnen/station-alkmaar)[Alkmaar Packet](/bronnen/alkmaar-packet)[Het echtpaar Van Reenen-Völter](/bronnen/het-echtpaar-van-reenen-voelter)[Van grasland naar woningen](/bronnen/van-grasland-naar-woningen)[Smeerkaas op de Wereldtentoonstelling](/bronnen/smeerkaas-op-de-wereldtentoonstelling)[Werkomstandigheden in de zeepfabriek](/bronnen/werkomstandigheden-in-de-zeepfabriek)[Briefpost zonder adres](/bronnen/briefpost-zonder-adres)[Van ambachtsschool naar VMBO](/bronnen/van-ambachtsschool-naar-vmbo)[De tuinwijk Rochdale](/bronnen/de-tuinwijk-rochdale)[De nieuwe gasfabriek](/bronnen/de-nieuwe-gasfabriek)[Chocolade van Ringers](/bronnen/chocolade-van-ringers)

### Gerelateerde bronnen

[![](/images/alkmaar/bron-01.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/bron-01.jpg)\
![](https://geschiedenislokaalregionaalarchiefalkmaar.nl//images/03-types/document.png)](/bronnen/ontslag-lantaarnaansteker)

## [Ontslag lantaarnaansteker](/bronnen/ontslag-lantaarnaansteker)

[![](/images/alkmaar/raa012002579.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/raa012002579.jpg)\
![](https://geschiedenislokaalregionaalarchiefalkmaar.nl//images/03-types/afbeelding.png)](/bronnen/van-grasland-naar-woningen)

## [Van grasland naar woningen](/bronnen/van-grasland-naar-woningen)

[![](/images/alkmaar/zeepfabriek-3.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/zeepfabriek-3.jpg)\
![](https://geschiedenislokaalregionaalarchiefalkmaar.nl//images/03-types/afbeelding.png)](/bronnen/werkomstandigheden-in-de-zeepfabriek)

## [Werkomstandigheden in de zeepfabriek](/bronnen/werkomstandigheden-in-de-zeepfabriek)

[![](/images/alkmaar/gas.jpg#joomlaImage://local-images/alkmaar/gas.jpg?width=1308&height=1097)\
![](https://geschiedenislokaalregionaalarchiefalkmaar.nl//images/03-types/document.png)](/bronnen/de-nieuwe-gasfabriek)

## [De nieuwe gasfabriek](/bronnen/de-nieuwe-gasfabriek)

- [Cookies](https://geschiedenislokaal.nl/cookies)
- [Toegankelijkheid](https://geschiedenislokaal.nl/toegankelijkheid)
- [Mede mogelijk gemaakt door](https://geschiedenislokaal.nl/mede-mogelijk-gemaakt-door)

[Back to Top](#top)[Alle bronnen](/bronnen)