Het mediterraan dieet is het beste eetpatroon ter wereld
Het mediterraan eetpatroon is gezond, maar we moeten ook rekening houden met het belangrijkste gezondheidsprobleem in de wereld: overgewicht en ...
obesitas
Het mediterraan eetpatroon is gezond, maar we moeten ook rekening houden met het belangrijkste gezondheidsprobleem in de wereld: overgewicht en <anchor>obesitas</anchor>. Een voedingspatroon is pas gezond als je ook het lichaamsgewicht in rekening brengt.
Obesitas · Gezondheid en wetenschap
Obesitas · Gezondheid en wetenschap

Zoek

### Patiëntenrichtlijnen

### Eerste hulp

### Gezondheid in de media

[![](https://cdn.nimbu.io/s/yba55wt/themes/xtr5dza/images/logo_gew_wit.png?5dug5e3)](/)[![](https://cdn.nimbu.io/s/yba55wt/themes/xtr5dza/images/vlaanderen_is_zorgzaam_gezond_samenleven.png?5dug5e3)](https://www.zorg-en-gezondheid.be/)[![](https://cdn.nimbu.io/s/yba55wt/themes/xtr5dza/images/vaccine-safety-net.png?5dug5e3)](http://www.vaccinesafetynet.org/)[![](https://cdn.nimbu.io/s/yba55wt/themes/xtr5dza/images/logo_cebam_wit.png?5dug5e3)](http://www.cebam.be/)

[![](https://cdn.nimbu.io/s/yba55wt/themes/xtr5dza/images/logo%402x.png?5dug5e3)](/)

- [In de media](/gezondheid-in-de-media)
  - [Factchecks](/factchecks)
- [Factcheck vaccinatie](/dossiers/vaccinatie)
- [Patiëntenrichtlijnen](/richtlijnen)
- [Eerste hulp](/eerste-hulp)
- [Ons project](/over-het-project)
  - [Over dit project](/over-het-project)
  - [Wat is EBM?](/over-het-project/wat-is-evidence-based-medicine)
  - [In de kijker](/in-de-kijker)
  - [Wie is wie](/over-het-project/wie-is-wie)
  - [In de pers](/over-het-project/gezondheid-en-wetenschap-valt-in-de-prijzen)
  - [Partners](/een-woordje-uitleg/partners)
  - [Contact](/over-het-project/contact)
  - [Woordje uitleg over EBM](/een-woordje-uitleg)

[Educatief pakket](/educatief-pakket-gezond-geweten)

NL [FR](https://www.infosante.be)

[Klik op deze link om toegankelijkheidsopties te bekijken.](javascript:void(0);)

![](https://cdn.nimbu.io/s/yba55wt/themes/xtr5dza/images/logoprint.png?5dug5e3)

# Obesitas

## [\- Patiëntenrichtlijn -](/richtlijnen)

##### Overzicht

[Wat is het?](#wat-is-het) [Hoe vaak komt het voor?](#hoe-vaak-komt-het-voor) [Hoe stelt je arts overgewicht of obesitas vast?](#hoe-stelt-je-arts-overgewicht-of-obesitas-vast) [Wat kan je zelf doen?](#wat-kan-je-zelf-doen) [Wat kan je arts of zorgverlener doen?](#wat-kan-je-arts-of-zorgverlener-doen) [Meer weten?](#meer-weten) [Bronnen](#bronnen)

[Facebook](http://www.facebook.com/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.gezondheidenwetenschap.be%2Frichtlijnen%2Fobesitas "Facebook")[Twitter](https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fwww.gezondheidenwetenschap.be%2Frichtlijnen%2Fobesitas&text= "Twitter")[Mail](mailto:?subject=Gezondheid en Wetenschap&body=https%3A%2F%2Fwww.gezondheidenwetenschap.be%2Frichtlijnen%2Fobesitas "Mail")[Whatsapp](https://api.whatsapp.com/send?text=https%3A%2F%2Fwww.gezondheidenwetenschap.be%2Frichtlijnen%2Fobesitas "Whatsapp")

Laatst aangepast op 02/03/2023

### Wat is het?

Wanneer **lichaamsvet overmatig opstapelt**, spreken we van overgewicht. Een ernstige vorm van overgewicht is obesitas of zwaarlijvigheid. De opgestapelde hoeveelheid vet heeft dan een **negatief effect op je gezondheid**.

##### Body Mass Index (BMI)

Met de Body Mass Index (BMI) kan je [overgewicht of obesitas vaststellen](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/beoordeling-van-zwaarlijvigheid) _(zie verder onder 'Hoe stelt je arts overgewicht of obesitas vast?')_. Deze formule geeft een idee van je **vetmassa op basis van je gewicht en je lengte**:

**BMI** = je **gewicht (in kg)** gedeeld door je **lengte (in meter) in het kwadraat**

- Bedraagt je BMI 25 kg/m2 of meer? Dan heb je overgewicht.
- Is je BMI 30 kg/m2 of hoger? Dan lijd je aan obesitas.

##### Middelomtrek

Ook de plaats waar lichaamsvet zich opstapelt, is belangrijk voor je gezondheid:

- Lichaamsvet kan zich opstapelen in je **buik en/of op andere plaatsen**, zoals je heupen en je dijen. Met wat fantasie kan je dit onderverdelen in mensen met een ‘appelvorm’ of een ‘peervorm’.
- Personen met een **appelvorm**, dus met te veel opgestapeld vet op de buik, hebben **meer kans op diabetes en hart- en vaatziekten**.
- Daarom is het belangrijk om ook je middelomtrek te bepalen _(zie verder onder 'Hoe stelt je arts overgewicht of obesitas vast?')_.

##### Meer calorieën opnemen dan je lichaam verbruikt

Obesitas heeft meerdere oorzaken. De belangrijkste bepalende factoren zijn:

- **onevenwichtige voeding**
- een **gebrek aan lichaamsbeweging**

Deze factoren verstoren het evenwicht tussen opgenomen en verbruikte calorieën (energie). Neemt je lichaam meer energie op dan het verbruikt? Dan stapelt vet zich op.

##### Andere oorzaken

Verschillende factoren hebben een invloed op wat en hoe je eet, en hoe je lichaam omgaat met energie. Zo kunnen ze een rol spelen in de ontwikkeling van overgewicht en obesitas:

- Hoe je lichaam energie verwerkt, **verschilt van persoon tot persoon**.

- **Genetische en hormonale factoren** bepalen hoe je lichaam voedsel en beweging herkent, gebruikt en erop reageert.

- **Psychologische factoren** zoals zelfbeeld, stress, [angst](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/angststoornis) en [depressie](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/depressie) kunnen je eetgedrag beïnvloeden.

- Je **opvoeding** heeft een impact op hoe en wat je eet.

- **Omgevingsfactoren** bepalen welk voedsel beschikbaar is. We leven in een zogenaamde obesogene maatschappij. Dit betekent dat:
  - er een groot aanbod is aan **calorierijke voeding**, bijvoorbeeld:
    - dranken met suiker;
    - ongezonde snacks.
  - een sedentaire levensstijl ( **veel zitten**) gangbaar is.

- **Bepaalde medicatie** kan je lichaamsgewicht doen toenemen.

- In zeldzame gevallen ligt een aandoening aan de basis van overgewicht, zoals een **[verminderde werking van je schildklier](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/hypothyreoidie-te-traag-werkende-schildklier)**.

##### Gevolgen

Obesitas kan **fysieke, psychologische en sociale gevolgen** hebben. Het is vaak een langdurig probleem dat al op [jonge leeftijd](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/obesitas-bij-kinderen) kan starten.

Mensen met obesitas sterven vroeger dan gemiddeld. Daarom is het een **medisch probleem**:

- Personen met obesitas kampen vaker met:
  - [hart- vaatziekten](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/risico-bepalen-op-hart-en-vaatziekten):
    - [hoge bloeddruk](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/hoge-bloeddruk-hypertensie)
    - [te veel cholesterol](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/te-veel-vetten-in-het-bloed)
    - [hartinfarct](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/hartaanval-hartinfarct)
    - [beroerte](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/herseninfarct-en-beroerte)
  - [diabetes](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/diabetes-type-2)
  - longziekten
  - [artrose](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/artrose)
  - leverziekten
  - kanker
  - [slaapstoornissen](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/slaapklachten-en-slapeloosheid-bij-volwassenen)
  - mentale problemen

- Het is dus belangrijk om obesitas:
  - te voorkomen;
  - op een [zo jong mogelijke leeftijd](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/obesitas-bij-kinderen) aan te pakken.

### Hoe vaak komt het voor?

- Uit de Gezondheidsenquête 2018 blijkt dat:
  - **49%** van de volwassenen **overgewicht** heeft (BMI > 25);
  - **16%** met **obesitas** kampt (BMI > 30).

- Het aantal mensen met **obesitas neemt toe met de leeftijd**: van 6,4% in de leeftijdsgroep van 18-24 jaar tot 22,8% in de leeftijdsgroep van 65-74 jaar.

- Er zijn iets meer mannen (17%) dan vrouwen (15%) met obesitas.

### Hoe stelt je arts overgewicht of obesitas vast?

- Je arts **weegt je regelmatig**, als een routinecontrole.
  - Zo kan hij je lichaamsgewicht in het oog houden.

- Om je gewicht te evalueren, maakt je arts gebruik van je **BMI** (Body Mass Index, _zie hoger_):
  - Bedraagt je BMI **25 kg/m2 of meer**? Dan heb je **overgewicht**.
  - Is je BMI **30 kg/m2 of hoger**? Dan kamp je met **obesitas**.
  - Ligt je BMI **hoger dan 40 kg/m2**? Dan lijd je aan **morbide obesitas**.
    - Morbide betekent dat je risico op gezondheidsproblemen en ernstige aandoeningen sterk toeneemt.

- Om je gezondheidsrisico in te schatten, meet je arts ook je **middelomtrek** _(zie hoger)_:
  - Ben je een **man** met een middelomtrek van **meer dan 94 cm** of een **vrouw** met een middelomtrek **groter dan 80 cm**?
    - Dan heb je een **verhoogd gezondheidsrisico**.
  - Ben je een **man** met een middelomtrek **groter dan 102 cm** of een **vrouw** met een middelomtrek van **meer dan 88 cm**?
    - Dan is je **gezondheidsrisico sterk verhoogd**.

- Je huisarts kan een **[bloedonderzoek](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/laboratoriumtests-door-de-huisarts)** laten uitvoeren, om aandoeningen op te sporen die gepaard gaan met obesitas.
  - Zo kan je arts de hoeveelheid [cholesterol, vetten](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/te-veel-vetten-in-het-bloed) en [suiker](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/te-hoge-bloedsuikerspiegel-hyperglycemie) in je bloed laten bepalen.

- Vermoedt je arts een **[eetstoornis](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/eetstoornissen-bij-kinderen-en-adolescenten)**?
  - Dan spreekt die je hierover aan.

### Wat kan je zelf doen?

Wil je overgewicht en obesitas voorkomen en/of behandelen? Dan is een **[gezonde levensstijl](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/verandering-van-levensstijl)**, met aandacht voor gezonde voeding en beweging, zeer belangrijk. Dit heeft een bewezen positief effect op je gezondheid en je gewicht.

##### Gezonde voeding

Kies voor een gezond eetpatroon:

- **Eet niet meer dan nodig**. Matig je porties.

- Probeer **(verzadigde) vetten te vermijden**.
  - Deze zijn vooral aanwezig in dierlijke producten, zoals:
    - vet(te) vlees(waren)
    - vette kaas
    - boter
    - volle zuivel
    - kokos- en palmvet
  - Geef daarom de voorkeur aan:
    - gevogelte
    - vis
    - magere kaas
    - zachte margarine
    - magere of halfvolle zuivel
  - Ook in bepaalde snacks en fastfood zitten veel vetten, bijvoorbeeld:
    - frieten en kroketten
    - chips
    - hamburgers
    - diepvriespizza
      - Deze producten, uit de rode bol van de [voedingsdriehoek](https://www.gezondleven.be/themas/voeding/voedingsdriehoek), eet je het best zo weinig mogelijk.

- Kies voor een **kleine portie gezonde vetten** in:
  - olie, noten en zaden (15 tot 25 gram/dag)
  - een wekelijkse portie vette vis

- Eet **zo weinig mogelijk toegevoegde suikers**. Die vind je in:
  - gesuikerde dranken
  - chocolade
  - koeken
  - cake
  - taart
  - snoep
  - boterhambeleg zoals choco of speculaaspasta
    - Vaak zijn ze ook rijk aan vet.

- Ga voor **volkoren granen** en zet **peulvruchten** minstens eenmaal per week op het menu.

- Kies dagelijks een ruime portie **groenten**(300 gram) en **fruit**(250 gram).

- **Beperk alcoholische dranken** zoveel mogelijk.

- Eet **drie hoofdmaaltijden** en eventueel **2 tot 3 gezonde tussendoortjes**.

- Kies voor **gezonde bereidingswijzen** zoals koken, stomen, grillen en poffen. Gebruik niet meer dan één eetlepel bereidingsvet per persoon.

- Drink voldoende **water** (1,5 liter per dag).

Elke stap telt! Kleine dagelijkse veranderingen zijn op lange termijn doeltreffender dan crashdiëten. Informeer je over gezonde voeding met de [**voedingsdriehoek**](https://www.gezondleven.be/themas/voeding/voedingsdriehoek) van het Vlaams Instituut Gezond Leven.

##### Beweging

De tweede pijler van een [gezonde levensstijl](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/verandering-van-levensstijl) is bewegen:

- Meer bewegen helpt om te vermageren.
- Het is ook belangrijk om **op je nieuwe gewicht te blijven**.
- Beweeg je voldoende, dan voel je je ook **fitter en beter in je vel**.

Alle vormen van beweging zijn goed. Maar hoe intenser je beweegt, hoe meer calorieën (energie) je verbruikt:

- Wandelen, zwemmen en fietsen (activiteiten van matige intensiteit) zijn dus prima, maar andere bewegingsvormen zoals dansen zijn even goed.
- Kies een activiteit die je regelmatig kan doen en graag doet.

De aanbevolen hoeveelheid fysieke activiteit van **matige intensiteit** bedraagt ongeveer **150 minuten per week**:

- Dit kan je bereiken door 5 dagen per week een halfuurtje iets te doen.
- Laat de auto wat vaker aan de kant, en doe je boodschappen te voet.

**Vermijd lang stilzitten**:

- Strek elke 30 minuten je benen: sta even recht of stap een rondje.
- De [bewegingsdriehoek](https://www.gezondleven.be/themas/beweging-sedentair-gedrag/bewegingsdriehoek) helpt je op weg.

### Wat kan je arts of zorgverlener doen?

##### Bevraging en onderzoek

Je arts bepaalt heel wat gegevens:

- je **BMI** en je **middelomtrek**, om de [ernst van de obesitas in te schatten](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/beoordeling-van-zwaarlijvigheid);
- je **bloeddruk** en vaak ook een **[bloedonderzoek](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/laboratoriumtests-door-de-huisarts)**, om aandoeningen op te sporen die het gevolg kunnen zijn van obesitas, zoals:
  - een [te hoge bloeddruk](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/hoge-bloeddruk-hypertensie)
  - [diabetes](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/diabetes-type-2)
  - [hart- en vaatziekten](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/risico-bepalen-op-hart-en-vaatziekten)

Je arts bespreekt met jou ook eventuele **sociale en psychologische problemen**. Zo kan die je obesitas en de gevolgen voor je gezondheid goed inschatten.

##### Behandeling

Op basis van al deze elementen stelt je arts je een behandeling voor:

- Is je **BMI hoger dan 25** en heb je **geen bijkomende aandoeningen**?
  - Dan is het belangrijk dat je niet verder aankomt in gewicht.
  - De basis van de behandeling is een **[gezonde levensstijl](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/verandering-van-levensstijl)**. Dit heeft een positief effect op je gezondheid, en dat is het belangrijkste.

- Is je **BMI hoger dan 25** en heb je **bijkomende aandoeningen**, of is je **BMI hoger dan 30**?
  - Dan kan je het best wat gewicht verliezen:
    - Een **gewichtsverlies van 5 tot 10% binnen 1 jaar** levert al heel wat gezondheidsvoordelen op.
    - Een aanvaardbare gewichtsafname is ongeveer 0,5 kg/week. Maar trager gewicht verliezen is ook mogelijk.
  - Soms is het niet mogelijk om te vermageren. Dan is het belangrijk dat je niet verder aankomt.
    - Ook hier vormt een **gezonde levensstijl** de basis van de behandeling.

##### Wat kunnen andere zorgverleners doen?

Je [levensstijl aanpassen](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/verandering-van-levensstijl) is niet eenvoudig. Je arts kan je **doorverwijzen** naar een diëtist, kinesitherapeut of beweegcoach en/of psycholoog.

##### Behandeling door een diëtist

Een diëtist bespreekt met jou wat, hoe en waarom je eet:

- Zo krijgt die een goed beeld van je eetgedrag en mogelijke aandachtspunten.
- Je diëtist schrijft een **dieet op maat** voor, waarbij je goede resultaten kan behalen op korte en lange termijn.

Een diëtist kan je helpen om:

- een gezond eetpatroon aan te leren;
- maaltijden te plannen;
- voeding te kiezen en te bereiden;
- naar je honger- en verzadigingsgevoel te leren luisteren;
- van gezonde en minder gezonde voeding te leren genieten.

De verschillende mutualiteiten voorzien een **kleine tussenkomst** voor consultaties bij een diëtist.

##### Behandeling door een kinesitherapeut of beweegcoach

Een kinesitherapeut of beweegcoach bespreekt samen met jou je beweeggedrag. Op basis daarvan stelt die een **individueel oefenprogramma** op:

- Je kinesitherapeut:
  - ondersteunt je met concrete informatie en richtlijnen;
  - motiveert je om vol te houden.

- Het doel is dat je:
  - een **actievere levensstijl** ontwikkelt;
  - sedentair gedrag (lang stilzitten) beperkt.

- Probeer je actievere levensstijl vol te houden. Kies daarom het best voor activiteiten die je leuk vindt.

##### Behandeling door een psycholoog

- Kamp je met een **[eetprobleem of eetstoornis](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/eetstoornissen-bij-kinderen-en-adolescenten)**? Dan is de hulp van een psycholoog belangrijk.

- Een psycholoog kan je ook begeleiden bij andere **psychische klachten**, zoals:
  - een [depressie](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/depressie)
  - een negatief zelfbeeld
  - een verstoord lichaamsbeeld
  - sociaal isolement

Ook hiervoor kan je rekenen op een **tussenkomst** van de mutualiteit.

##### Geneesmiddelen

Er bestaan twee soorten medicatie. Het gaat om middelen die:

- ervoor zorgen dat je **vetten minder goed opneemt** in je darm;
- je **eetlust remmen** of je **verzadiging verhogen**.

Deze middelen kunnen nevenwerkingen veroorzaken. Je arts bespreekt met jou of je in aanmerking komt voor medicatie.

Ook als je deze geneesmiddelen gebruikt, blijft je [levensstijl aanpassen](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/verandering-van-levensstijl) het belangrijkst.

##### Obesitaschirurgie

Een [chirurgische ingreep](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/obesitaschirurgie) gebeurt enkel:

- als alle andere behandelingen geen resultaat hebben opgeleverd;
- bij mensen met:
  - een BMI hoger dan 35 en ernstige bijkomende aandoeningen, zoals [diabetes](https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/diabetes-type-2);
  - zeer ernstige of morbide obesitas (BMI > 40).

### Meer weten?

- [https://www.gezondleven.be/themas/voeding/voedingsdriehoek](https://www.gezondleven.be/themas/voeding/voedingsdriehoek)
- [https://www.gezondleven.be/themas/beweging-sedentair-gedrag/bewegingsdriehoek](https://www.gezondleven.be/themas/beweging-sedentair-gedrag/bewegingsdriehoek)
- [https://www.gezondleven.be/projecten/bewegen-op-verwijzing](https://www.gezondleven.be/projecten/bewegen-op-verwijzing)
- [https://eetexpert.be/](https://eetexpert.be/)

### Bronnen

[https://www.ebpnet.be/](https://www.ebpnet.be/): _Overgewicht en obesitas bij volwassenen in de huisartsenpraktijk_

[Content overnemen van Gezondheid en Wetenschap](https://www.gezondheidenwetenschap.be/disclaimer)

Gezondheid en Wetenschap heeft het alleenrecht op de meeste gepubliceerde content. Onze artikels mogen dus niet overgenomen worden zonder onze schriftelijke toestemming.

Interesse in onze content? Neem contact op via [info@gezondheidenwetenschap.be](mailto:info@gezondheidenwetenschap.be).

##### Gerelateerde richtlijnen

- [Diabetes (suikerziekte)](/richtlijnen/diabetes-suikerziekte)
- [Obesitaschirurgie](/richtlijnen/obesitaschirurgie)
- [Hoge bloeddruk](/richtlijnen/hoge-bloeddruk-hypertensie)
- [Obesitas bij kinderen en jongeren](/richtlijnen/obesitas-bij-kinderen)
- [Beoordeling van zwaarlijvigheid](/richtlijnen/beoordeling-van-zwaarlijvigheid)

##### Vond je dit artikel nuttig?

Opmerking? Bedenking?

## Ook interessant

[1\
\
Diabetes (suikerziekte)\
\
28/03/2014\
\
Lees meer »](/richtlijnen/diabetes-suikerziekte) [2\
\
Hoge bloeddruk\
\
19/09/2014\
\
Lees meer »](/richtlijnen/hoge-bloeddruk-hypertensie) [3\
\
Obesitaschirurgie \
\
02/05/2014\
\
Lees meer »](/richtlijnen/obesitaschirurgie) [4\
\
Obesitas bij kinderen en jongeren\
\
29/06/2018\
\
Lees meer »](/richtlijnen/obesitas-bij-kinderen) [5\
\
Beoordeling van zwaarlijvigheid\
\
07/09/2018\
\
Lees meer »](/richtlijnen/beoordeling-van-zwaarlijvigheid)

## Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

### Je opmerking

×

Wat is je opmerking over 'Obesitas'?

**Belangrijk •** We behandelen enkel inhoudelijke opmerkingen en reageren niet op persoonlijke medische vragen.

Naam

email

opmerking

Verstuur

Bedankt voor je opmerking. We gaan er zo spoedig mogelijk mee aan de slag!

[![](https://cdn.nimbu.io/s/yba55wt/themes/xtr5dza/images/logo%402x.png?5dug5e3) Gezondheid en Wetenschap](/)

- [Homepage](/)
- [In de media](/gezondheid-in-de-media)
- [Patiëntenrichtlijnen](/richtlijnen)
- [Ons project](/over-het-project)
- [Contacteer ons](/over-het-project/contact)
- [Disclaimer & Copyright](/disclaimer)
- [Privacy](/cookies)

[![](https://cdn.nimbu.io/s/yba55wt/themes/xtr5dza/images/vlaanderen_is_zorgzaam_gezond_samenleven.png?5dug5e3)](https://www.zorg-en-gezondheid.be/)[![](https://cdn.nimbu.io/s/yba55wt/themes/xtr5dza/images/vaccine-safety-net.png?5dug5e3)](http://www.vaccinesafetynet.org/)[![](https://cdn.nimbu.io/s/yba55wt/themes/xtr5dza/images/logo_cebam_wit.png?5dug5e3)](http://www.cebam.be/)

© Copyright 2024 \| Gezondheid en Wetenschap • Alle rechten voorbehouden

[Webdesign](https://www.zenjoy.be/wat-we-doen/webdesign) & [website ontwikkeling](https://www.zenjoy.be/wat-we-doen/website-ontwikkelen) door [Zenjoy in Leuven](https://www.zenjoy.be/) • [Powered by Nimbu](http://www.nimbu.io)