Artificial Intelligence (AI) voor gezondheid en zorg - ZonMw
AI is in staat om grote datasets (Big data) op een snelle en nauwkeurige wijze te analyseren. Dit biedt potentie voor betere kwaliteit van zorg, kostenbesparing ...
TAP-Dementia
Artifical Intelligence (AI) speelt soms ook een rol binnen dementieonderzoek. In projecten binnen verschillende dementie- onderzoeksconsortia wordt AI gebruikt. In BIRD-NL, waarbinnen onderzoek wordt gedaan naar risicoreductie van dementie, wordt AI gebruikt om te testen of nieuwe methoden risicovoorspelling verbeteren. Binnen <anchor>TAP-Dementia</anchor>, onderzoek naar diagnostiek van dementie, worden AI-applicaties ontwikkeld om informatie uit beelden te halen en dit te combineren met andere beschikbare data.
Diagnose dementie: Tijdig, Accuraat en Persoonlijk | ZonMw
Diagnose dementie: Tijdig, Accuraat en Persoonlijk \| ZonMw

[Overslaan en naar de inhoud gaan](#main-content)

## Mobiele menu

- [NL](https://www.zonmw.nl/nl/artikel/diagnose-dementie-tijdig-accuraat-en-persoonlijk)
- [EN](https://www.zonmw.nl/en/node/30332)

## Main navigation

- Financiering vinden  - [Financiering vinden](/nl/subsidies?f%5B0%5D=subsidy_status%3Aopen)
  - [Subsidies](/nl/subsidies?f%5B0%5D=subsidy_status%3Aopen)
  - [Programma's](/nl/programmas)
  - [Hoe werkt subsidie aanvragen?](https://www.zonmw.nl/nl/subsidies/hoe-werkt-subsidie-aanvragen)
  - [Informatie voor projectleiders](https://www.zonmw.nl/nl/subsidies/informatie-voor-projectleiders)
- [Onderwerpen](https://www.zonmw.nl/nl/onderwerpen)
- Actualiteit  - [Actualiteit](https://www.zonmw.nl/nl/actualiteit "Actualiteit")
  - [Nieuws](/nl/nieuws)
  - [Agenda](/nl/agenda "Agenda")
  - [Artikelen](/nl/artikelen "Artikelen")
  - [Maatschappelijke opgaven](https://www.zonmw.nl/nl/actualiteit/maatschappelijke-opgaven "Maatschappelijke opgaven")
  - [Magazine Impuls](https://impuls.zonmw.nl "Relatiemagazine van ZonMw")
- Over ZonMw  - [Over ZonMw](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw)
  - [Beleid en verantwoording](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/beleid-en-verantwoording)
  - [Organisatie](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/organisatie)
  - [Kennisontwikkeling](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/kennisontwikkeling "Kennisontwikkeling")
  - [Kennisbenutting](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/kennisbenutting)
  - [Parel](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/parel)
  - [Internationaal](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/internationaal "Internationaal")
  - [25 jaar ZonMw](https://www.zonmw.nl/nl/25jaar)
  - [ZonMw Connect](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/zonmw-connect)

## Secundair navigatiemenu

- [Mijn ZonMw](https://www.zonmw.nl/nl/mijn-zonmw "Mijn ZonMw")
- [Projectendatabank](https://projecten.zonmw.nl/ "Projectendatabank")
- [Werken bij](https://www.werkenbijzonmw.nl/ "Werken bij")
- [Contact](https://www.zonmw.nl/nl/contact)

## Secundair navigatiemenu

- [Mijn ZonMw](https://www.zonmw.nl/nl/mijn-zonmw "Mijn ZonMw")
- [Projectendatabank](https://projecten.zonmw.nl/ "Projectendatabank")
- [Werken bij](https://www.werkenbijzonmw.nl/ "Werken bij")
- [Contact](https://www.zonmw.nl/nl/contact)

- [NL](https://www.zonmw.nl/nl/artikel/diagnose-dementie-tijdig-accuraat-en-persoonlijk)
- [EN](https://www.zonmw.nl/en/node/30332)

[![Go to home page of ZonMw](/themes/custom/zonmw/assets/images/logo-color.svg)![Go to home page of ZonMw](/themes/custom/zonmw/assets/images/logo-color-dark.svg)](/nl)

## Main navigation

- Financiering vinden  - [Financiering vinden](/nl/subsidies?f%5B0%5D=subsidy_status%3Aopen)
  - [Subsidies](/nl/subsidies?f%5B0%5D=subsidy_status%3Aopen)
  - [Programma's](/nl/programmas)
  - [Hoe werkt subsidie aanvragen?](https://www.zonmw.nl/nl/subsidies/hoe-werkt-subsidie-aanvragen)
  - [Informatie voor projectleiders](https://www.zonmw.nl/nl/subsidies/informatie-voor-projectleiders)
- [Onderwerpen](https://www.zonmw.nl/nl/onderwerpen)
- Actualiteit  - [Actualiteit](https://www.zonmw.nl/nl/actualiteit "Actualiteit")
  - [Nieuws](/nl/nieuws)
  - [Agenda](/nl/agenda "Agenda")
  - [Artikelen](/nl/artikelen "Artikelen")
  - [Maatschappelijke opgaven](https://www.zonmw.nl/nl/actualiteit/maatschappelijke-opgaven "Maatschappelijke opgaven")
  - [Magazine Impuls](https://impuls.zonmw.nl "Relatiemagazine van ZonMw")
- Over ZonMw  - [Over ZonMw](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw)
  - [Beleid en verantwoording](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/beleid-en-verantwoording)
  - [Organisatie](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/organisatie)
  - [Kennisontwikkeling](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/kennisontwikkeling "Kennisontwikkeling")
  - [Kennisbenutting](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/kennisbenutting)
  - [Parel](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/parel)
  - [Internationaal](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/internationaal "Internationaal")
  - [25 jaar ZonMw](https://www.zonmw.nl/nl/25jaar)
  - [ZonMw Connect](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/zonmw-connect)

[![Home](/themes/custom/zonmw/assets/images/logo-color.svg)![Home](/themes/custom/zonmw/assets/images/logo-color-dark.svg)](/nl)

## Main navigation

- Financiering vinden  - [Financiering vinden](/nl/subsidies?f%5B0%5D=subsidy_status%3Aopen)
  - [Subsidies](/nl/subsidies?f%5B0%5D=subsidy_status%3Aopen)
  - [Programma's](/nl/programmas)
  - [Hoe werkt subsidie aanvragen?](https://www.zonmw.nl/nl/subsidies/hoe-werkt-subsidie-aanvragen)
  - [Informatie voor projectleiders](https://www.zonmw.nl/nl/subsidies/informatie-voor-projectleiders)
- [Onderwerpen](https://www.zonmw.nl/nl/onderwerpen)
- Actualiteit  - [Actualiteit](https://www.zonmw.nl/nl/actualiteit "Actualiteit")
  - [Nieuws](/nl/nieuws)
  - [Agenda](/nl/agenda "Agenda")
  - [Artikelen](/nl/artikelen "Artikelen")
  - [Maatschappelijke opgaven](https://www.zonmw.nl/nl/actualiteit/maatschappelijke-opgaven "Maatschappelijke opgaven")
  - [Magazine Impuls](https://impuls.zonmw.nl "Relatiemagazine van ZonMw")
- Over ZonMw  - [Over ZonMw](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw)
  - [Beleid en verantwoording](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/beleid-en-verantwoording)
  - [Organisatie](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/organisatie)
  - [Kennisontwikkeling](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/kennisontwikkeling "Kennisontwikkeling")
  - [Kennisbenutting](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/kennisbenutting)
  - [Parel](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/parel)
  - [Internationaal](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/internationaal "Internationaal")
  - [25 jaar ZonMw](https://www.zonmw.nl/nl/25jaar)
  - [ZonMw Connect](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/zonmw-connect)

## Kruimelpad

1. [Home](/nl)
2. [Actualiteit](https://www.zonmw.nl/nl/actualiteit)
3. [Artikelen](/nl/artikelen)
4. Diagnose dementie: Tijdig, Accuraat en Persoonlijk


# Diagnose dementie: Tijdig, Accuraat en Persoonlijk

januari 2023

Artikelen


[Diagnose dementie: Tijdig, Accuraat en Persoonlijk](https://www.zonmw.nl/nl/artikel/diagnose-dementie-tijdig-accuraat-en-persoonlijk)

![ ](/sites/zonmw/files/styles/hero_large/public/2023-06/20230216_kickoff-groep-1_0.jpeg?itok=S631UiUY)

Welk type dementie heeft iemand? Binnen het consortium TAP-dementia zijn er 5 onderzoeksprojecten naar diagnostiek. Ze werken nauw met elkaar samen. Prof. dr. Wiesje van der Flier is hoofdonderzoeker. ‘We werken in het consortium toe naar een tijdelijke, accurate en persoonlijke diagnose, oftewel TAP.'

Als iemand de diagnose dementie krijgt, volgt de vraag: Om welk type dementie gaat het? De ziekte van Alzheimer is vrij nauwkeurig te stellen door middel van een (invasieve) ruggenprik of (kostbare) PET-scan. Maar voor andere typen dementie – zoals vasculaire-, Lewy body- en frontotemporale dementie – is de diagnostiek ingewikkelder. Veel mensen krijgen daardoor te laat de juiste zorg. Voor diagnostiek en beter zorg aan mensen met dementie werken onderzoekers steeds intensiever samen.

### Gemengde pathologie

Bovendien is er vaak spraken van gemengde pathologie. Prof. dr. Wiesje van der Flier (Alzheimercentrum Amsterdam UMC) is hoofdonderzoeker van het consortium TAP-dementia (Tijdig, Accuraat en Persoonlijk). Ze vertelt: ‘Bij veel mensen met dementie zie je zowel vaatschade als de afwijkende eiwitten die kenmerkend zijn voor Alzheimer, Lewy body dementie of frontotemporale dementie. Hoeveel procent van de symptomen zijn verklaarbaar door welke eiwitten, of door welke mate van vaatschade? En wáár in de hersenen wordt de schade gezien?’

### Een goede diagnose voor iedereen

Een goede diagnose is belangrijk. Van der Flier: ‘Nu nog lopen mensen en hun partner soms een lang traject bij de relatietherapeut omdat er thuis van alles fout gaat. Veel te laat blijkt dat er frontotemporale dementie in het spel is. Of iemand worstelt onnodig lang met waanbeelden die worden veroorzaakt door Lewy body dementie.’

### Mensen met dementie als uitgangspunt bij de 5 onderzoeksprojecten

Het consortium TAP-dementia omvat 5 onderzoeksprojecten over diagnostiek. Steeds zijn de mensen met dementie het uitgangspunt en werken wetenschappers uit verschillende projecten met elkaar samen. Van der Flier: ‘Dankzij deze onderzoeken kunnen we zorg en behandeling steeds beter afstemmen op de kenmerken van individuele mensen.’

### Eén test en een app om diagnose te stellen

Een diagnose begint altijd met een test naar cognitie, gedrag en dagelijks functioneren. Er bestaan verschillende diagnostische tests. Elke geheugenpoli heeft een eigen voorkeur. Van der Flier: ‘Binnen het eerste project gaan wij deze tests zo veel mogelijk harmoniseren tot één digitale test en een app die helpt bij interpretatie van de testuitslag. Wij nemen voorbereidende stappen om dit nationaal te implementeren. Zo wordt een diagnose voor alle mensen met dementie preciezer en accurater. Dat leidt tot persoonsgerichte en effectieve zorg.’

### Persoonsgerichte informatie bieden

Ook verbetert TAP-dementia binnen dit project de communicatie met mensen met dementie en hun mantelzorger. Van der Flier: ‘Mensen met dementie zijn minder mondig. Met goede communicatie sluit de zorg beter aan bij hun wensen. We gaan mensen de informatie geven die ze nodig hebben.'

### Klinische problemen door vaatschade

In het tweede project van TAP-dementia willen de onderzoekers weten welk type hersenschade bijdraagt aan de problemen van mensen met dementie. Van der Flier: ‘Vasculaire schade is zichtbaar op MRI-beelden. Maar in hoeverre is deze vaatschade verantwoordelijk voor de klinische problemen, en niet een afwijkend eiwit? Of omgekeerd? Dat gaan wij onderzoeken.’

### Biomarker voor Lewy body dementie

Biomarkers zijn indicatoren – bijvoorbeeld eiwitten – waaraan je bepaalde eigenschappen in het lichaam kunt afmeten. Voor Lewy body dementie is er een nieuwe veelbelovende biomarker in hersenvocht ontdekt die de ziekte aantoont. Van der Flier: ‘In het tweede project wordt óók onderzocht hoe we de diagnose Lewy body dementie kunnen verbeteren met behulp van deze biomarker.’

### Paspoort

Biomarkers in hersenvocht zijn al veel langer bekend voor de ziekte van Alzheimer. Kun je deze eiwitten ook aantonen in bloed? En kun je in bloed Alzheimer onderscheiden van frontotemporale dementie? Het wordt eveneens onderzocht in het tweede project van TAP-dementia. Van der Flier: ‘In project twee valideren we dus reeds bestaande diagnostische tests. De verschillende tests zijn ook te combineren. Zo willen we op termijn voor iedereen met dementie een paspoort maken: een fingerprint voor de verschillende typen pathologie.’

### Wanneer heeft een PET-scan voor Alzheimer toegevoegd waarde?

Het derde project bestudeert toepassing van de Tau-PET-scan voor Alzheimer. Van der Flier: ‘Je toont er Tau-kluwens mee aan; je ziet ze als roodgele vlekken op kenmerkende locaties in de hersenen. Het is een dure techniek, die we niet voor iedereen kunnen toepassen. In dit project onderzoeken we bij welke mensen zo’n test de meeste toegevoegde waarde heeft. Wellicht zijn het mensen bij wie de andere tests elkaar tegenspreken. Of mensen met een atypisch ziektebeeld waarbij vergeetachtigheid niet op de voorgrond staat.’

### Kunstmatige intelligentie voor betere diagnoses

Het vierde project onderzoekt de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie voor steeds meer verfijnde diagnoses. Prof. dr. Meike Vernooij is neuroradioloog en onderzoeker bij Erasmus MC. Ze vertelt: ‘Bij het vermoeden van dementie wordt bij het merendeel van mensen een MRI-scan gemaakt. Zo'n scan bevat een rijkdom aan informatie, veel meer dan wij met het blote oog kunnen zien. Met wiskundige modellen en computergestuurde technieken gaan we meer informatie uit de beelden halen. Ook nemen we informatie mee uit bijvoorbeeld neuropsychologisch onderzoek of biomarkers in hersenvocht. Dankzij de samenwerking tussen alle vijf de projecten en met deze combinatie van informatie én de wiskundige modellen verwachten wij een grote slag te kunnen maken.’

### Toegankelijke wiskundige modellen

Voor kunstmatige intelligentie verzamelen onderzoekers grote hoeveelheden geanonimiseerde data van mensen, nationaal en internationaal. Wiskundige modellen kunnen in deze data patronen ontdekken. Die patronen helpen om met meer zekerheid de verschillende vormen van dementie te onderscheiden. Dus in de toekomst kunnen neurologen op geheugenpoli’s deze modellen gebruiken om bij individuele personen met dementie de diagnose te verfijnen. Vernooij: ‘Wij onderzoeken ook hoe we deze modellen zo toegankelijk mogelijk kunnen maken en we maken inzichtelijk hoe de modellen tot stand zijn gekomen. Dat vergroot de kans dat artsen ze ook daadwerkelijk zullen gebruiken in de dagelijkse praktijk.’

### Grote stap voorwaarts

Voor de ziekte van Alzheimer bestaat al kunstmatige intelligentie waarmee je mensen met de ziekte met vrij grote nauwkeurigheid kunt onderscheiden van de gezonde populatie. Vernooij: ‘Die modellen zijn zinvol voor onderzoek, maar niét praktisch voor de dagelijkse praktijk. Voor de oorzaak van de dementie wil je immers het verschil zien tussen iemand met frontotemporale dementie, Lewy body dementie of Alzheimer. Dat is de stap die we nu gaan maken. We hebben de kennis en infrastructuur in huis om hier binnen het consortium gezamenlijk aan te werken.’

### Nog meer kennis ontwikkelen over eiwittenmarkers

Tot slot het vijfde en laatste project. Daarbinnen speuren onderzoekers naar nieuwe eiwitmarkers die nu nog niet bekend zijn. Van der Flier: ‘Bij dementie vind je vaak afwijkende eiwitten. Een aantal daarvan kennen we (zie kader 2). Er moeten er meer zijn. In dat laatste project gaan we op zoek naar deze nieuwe eiwitten. Het zijn de biomarkers waarmee we in de toekomst diagnoses kunnen verfijnen. Ook zijn er subtypes voor Alzheimereiwitten. Wat kunnen we daarvan leren? Meer kennis helpt ons een steeds betere diagnose te stellen.’

### Afwijkende eiwitten

Bij 3 vormen van dementie zijn specifieke eiwitten betrokken.

- Bij Alzheimer: amyloïd en tau
- Bij Lewy body dementie: alfa-synucleïne
- Bij frontotemporale dementie: TDP 43

[Een zorgvuldige en tijdige diagnose voor mensen met dementie](https://www.zonmw.nl/nl/een-zorgvuldige-en-tijdige-diagnose-voor-mensen-met-dementie)

[Grootste krachtenbundeling in dementieonderzoek](https://www.zonmw.nl/nl/artikel/grootste-krachtenbundeling-dementieonderzoek)

[Website TAP-dementia](https://www.alzheimercentrum.nl/wetenschap/lopend-onderzoek/tap-dementia/)

[Animatie TAP-dementia](https://www.youtube.com/watch?v=6Lq-RiP8_SE)

## Colofon

Tekst: Riëtte Duynstee

Eindredactie: ZonMw

### Onderwerpen

[Dementie](https://www.zonmw.nl/nl/dementie)

[Diagnostiek](https://www.zonmw.nl/nl/search?input=Diagnostiek)

[Grootste krachtenbundeling in dementieonderzoek](https://www.zonmw.nl/nl/artikel/grootste-krachtenbundeling-dementieonderzoek)

- [SPREAD+: nuttige interventies voor mensen met dementie](https://www.zonmw.nl/nl/artikel/spread-nuttige-interventies-voor-mensen-met-dementie)

- [‘Om dementie te voorkomen moeten we nu investeren’](https://www.zonmw.nl/nl/artikel/om-dementie-te-voorkomen-moeten-we-nu-investeren)

- [Betere diagnostiek en zorg voor jonge mensen met dementie](https://www.zonmw.nl/nl/artikel/betere-diagnostiek-en-zorg-voor-jonge-mensen-met-dementie)

- [Een gezonde leefstijl om dementie te voorkomen](https://www.zonmw.nl/nl/artikel/een-gezonde-leefstijl-om-dementie-te-voorkomen)

- ['Wij willen dementie voorkómen'](https://www.zonmw.nl/nl/artikel/wij-willen-dementie-voorkomen)

- [Diagnose dementie: Tijdig, Accuraat en Persoonlijk](https://www.zonmw.nl/nl/artikel/diagnose-dementie-tijdig-accuraat-en-persoonlijk)


#### Gerelateerde programma's

- [Onderzoeksprogramma dementie](https://www.zonmw.nl/nl/programma/onderzoeksprogramma-dementie)

### Gerelateerde projecten

[TAP-DEMENTIA: Timely, Accurate and Personalized Diagnosis of Dementia](https://projecten.zonmw.nl/nl/project/timely-accurate-and-personalized-diagnosis-dementia-tap-dementia)

###### Deel deze pagina

[Deel deze pagina op LinkedIn](https://www.linkedin.com/shareArticle?mini=true&url=https%3A//www.zonmw.nl/nl/artikel/diagnose-dementie-tijdig-accuraat-en-persoonlijk "Deel deze pagina op LinkedIn") [Deel deze pagina op Twitter](https://twitter.com/intent/tweet?original_referer=https%3A//www.zonmw.nl/nl/artikel/diagnose-dementie-tijdig-accuraat-en-persoonlijk&url=https%3A//www.zonmw.nl/nl/artikel/diagnose-dementie-tijdig-accuraat-en-persoonlijk "Deel deze pagina op Twitter") [Deel deze pagina op Facebook](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A//www.zonmw.nl/nl/artikel/diagnose-dementie-tijdig-accuraat-en-persoonlijk "Deel deze pagina op Facebook") [Deel deze pagina via e-mail](mailto:?subject=Bekijk%20deze%20pagina%20van%20ZonMw&body=Deze%20pagina%20van%20de%20website%20van%20ZonMw%20kan%20interessant%20voor%20je%20zijn%3A%20https%3A//www.zonmw.nl/nl/artikel/diagnose-dementie-tijdig-accuraat-en-persoonlijk "Deel deze pagina via e-mail")

[![Go to home page of ZonMw](/themes/custom/zonmw/assets/images/logo-color.svg)![Go to home page of ZonMw](/themes/custom/zonmw/assets/images/logo-color-dark.svg)](/nl)

#### Over ZonMw

We verbinden mensen en organisaties op relevante maatschappelijke opgaven en wetenschappelijke vraagstukken die van invloed zijn op gezondheid, zorg en welzijn.

\> [Lees meer over ZonMw](/node/119/)

#### Contact

Bezoekadres

ZonMw

Laan van Nieuw Oost-Indië 334

2593 CE Den Haag

Postadres

Postbus 93 245

2509 AE Den Haag

Telefoon 070 349 51 11

#### Heeft u vragen?

> [Bekijk de contactpagina](https://www.zonmw.nl/nl/contact "Contact")

#### Volg ons

## Social links

- [LinkedIn](https://www.linkedin.com/company/zonmw/)
- [Twitter](https://twitter.com/ZonMw)
- [Facebook](https://www.facebook.com/zonmwNL)
- [Youtube](https://www.youtube.com/user/zonmwtv)

#### Niets missen?

[Schrijf u in op onze nieuwsbrief](https://www.zonmw.nl/nl/systeem/inschrijfformulier-nieuwsbrief)

Abonneer op RSS Feed


- [Nieuws](/news/feed)
- [Agenda](/agenda/feed)
- [Subsidies](/subsidy/feed)
- [Artikelen](/article/feed)
- [Projecten](/project/feed)

© 2024 ZonMw

## Voet

- [Cookies](https://www.zonmw.nl/nl/cookiestatement)
- [Digitale toegankelijkheid](https://www.zonmw.nl/nl/digitale-toegankelijkheid "Digitale toegankelijkheid")
- [Privacy](https://www.zonmw.nl/nl/privacy)
- [Website archief](https://zonmw.archiefweb.eu/#archive)
- [Wet- en regelgeving ZonMw](/wet-en-regelgeving-van-zonmw)
- [Beveiliging ICT-systemen](https://www.zonmw.nl/nl/beveiliging-van-ict-systemen "Beveiliging ICT-systemen")
- [Inkoop en aanbesteden](https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/inkoop-en-aanbesteden)