Impressionisme - Wikipedia
Typerende kenmerken van het impressionisme zijn de gerichtheid op de beleving van het moment ('impressie'), de keuze voor thema's uit het 'moderne leven', de ...
modernisme
Alles overschouwend ontstonden in Frankrijk tussen 1886 en 1900 een veelheid aan nieuwe stijlen die direct voortkwamen uit het impressionisme, er duidelijk aan verwant waren, maar tegelijkertijd een onmiskenbaar eigen signatuur hadden. Deze ontwikkeling zou zich in de jaren daarna, vooral ook door een verminderde aandacht voor realistische uitgangspunten in perspectiefhantering en verhoudingen, doortrekken in het <anchor>modernisme</anchor> van de twintigste eeuw. Het impressionisme mag daarvan het startpunt heten.
Modernisme - Wikipedia
Modernisme - Wikipedia[Naar inhoud springen](#bodyContent)

Hoofdmenu

Hoofdmenu

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Navigatie


- [Hoofdpagina](/wiki/Hoofdpagina "Naar de hoofdpagina gaan [z]")
- [Vind een artikel](/wiki/Portaal:Navigatie)
- [Vandaag](/wiki/13_september)
- [Etalage](/wiki/Wikipedia:Etalage)
- [Categorieën](/wiki/Categorie:Alles)
- [Recente wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingen "Een lijst met recente wijzigingen in deze wiki. [r]")
- [Nieuwe artikelen](/wiki/Speciaal:NieuwePaginas)
- [Willekeurige pagina](/wiki/Speciaal:Willekeurig "Een willekeurige pagina bekijken [x]")

Informatie


- [Gebruikersportaal](/wiki/Portaal:Gebruikersportaal "Informatie over het project: wat u kunt doen, waar u dingen kunt vinden")
- [Snelcursus](/wiki/Wikipedia:Snelcursus)
- [Hulp en contact](/wiki/Portaal:Hulp_en_beheer "Hulpinformatie over deze wiki")
- [Doneren](/wiki/Wikipedia:Donatie "Ondersteun ons financieel")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Wikipedia](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-en.svg)![de vrije encyclopedie](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-nl.svg)](/wiki/Hoofdpagina)

[Zoeken](/wiki/Speciaal:Zoeken "Doorzoek Wikipedia [f]")

Zoeken

Uiterlijk

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Modernisme "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Modernisme "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Persoonlijke hulpmiddelen

- [Account aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:GebruikerAanmaken&returnto=Modernisme "Registreer u vooral en meld u aan. Dit is echter niet verplicht.")
- [Aanmelden](/w/index.php?title=Speciaal:Aanmelden&returnto=Modernisme "U wordt van harte uitgenodigd om aan te melden, maar dit is niet verplicht [o]")

Pagina's voor uitgelogde redacteuren [meer lezen](/wiki/Help:Inleiding)

- [Bijdragen](/wiki/Speciaal:MijnBijdragen "Bijdragen IP-adres [y]")
- [Overleg](/wiki/Speciaal:MijnOverleg "Overlegpagina van de anonieme gebruiker van dit IP-adres [n]")

## Inhoud

naar zijbalk verplaatsenverbergen

- Top

- [1Achtergrond](#Achtergrond)
- [2Deelgebieden](#Deelgebieden)
- [3Doelstellingen van de beweging](#Doelstellingen_van_de_beweging)
- [4In de literatuur](#In_de_literatuur)
- [5In de schilderkunst](#In_de_schilderkunst)In de schilderkunst-subkopje inklappen  - [5.1Kunststijl](#Kunststijl)
- [6In de muziek](#In_de_muziek)
- [7In de architectuur](#In_de_architectuur)
- [8Bronvermelding](#Bronvermelding)Bronvermelding-subkopje inklappen  - [8.1Referenties](#Referenties)
  - [8.2Noten](#Noten)

Inhoudsopgave omschakelen

# Modernisme

93 talen

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Modernisme "Modernisme – Afrikaans")
- [Alemannisch](https://als.wikipedia.org/wiki/Klassische_Moderne "Klassische Moderne – Zwitserduits")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%AD%D8%B1%D9%83%D8%A9_%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AB%D9%8A%D8%A9 "حركة حداثية – Arabisch")
- [الدارجة](https://ary.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%A7%D8%B9%D8%B5%D8%B1%D9%8A%D9%8A%D8%AA "تاعصرييت – Marokkaans Arabisch")
- [অসমীয়া](https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%86%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6 "আধুনিকতাবাদ – Assamees")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Modernizm "Modernizm – Azerbeidzjaans")
- [تۆرکجه](https://azb.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%86%DB%8C%D8%B2%D9%85 "مودرنیزم – South Azerbaijani")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%B4%D1%8D%D1%80%D0%BD%D1%96%D0%B7%D0%BC "Мадэрнізм – Belarussisch")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%B4%D1%8D%D1%80%D0%BD%D1%96%D0%B7%D0%BC "Мадэрнізм – Belarusian (Taraškievica orthography)")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D1%8A%D0%BC "Модернизъм – Bulgaars")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%86%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%A4%E0%A6%BE "আধুনিকতা – Bengaals")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Modernizam "Modernizam – Bosnisch")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Modernitat "Modernitat – Catalaans")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Moderna "Moderna – Tsjechisch")
- [Чӑвашла](https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Модернизм – Tsjoevasjisch")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Moderniaeth "Moderniaeth – Welsh")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Modernisme "Modernisme – Deens")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%BD%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82 "Μοντερνισμός – Grieks")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Modernism "Modernism – Engels")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Modernismo "Modernismo – Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Modernismo_(movimiento_filos%C3%B3fico_y_cultural) "Modernismo (movimiento filosófico y cultural) – Spaans")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Modernism "Modernism – Estisch")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Modernismo_(filosofia) "Modernismo (filosofia) – Baskisch")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C "نوگرایی – Perzisch")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Modernismi "Modernismi – Fins")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Modernisme "Modernisme – Frans")
- [贛語](https://gan.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%BE%E4%BB%A3%E4%B8%BB%E7%BE%A9 "現代主義 – Ganyu")
- [Kriyòl gwiyannen](https://gcr.wikipedia.org/wiki/Mod%C3%A8rnism "Modèrnism – Guianan Creole")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Modernismo "Modernismo – Galicisch")
- [Hausa](https://ha.wikipedia.org/wiki/Modernism_(Zamani) "Modernism (Zamani) – Hausa")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%9E%D7%95%D7%93%D7%A8%D7%A0%D7%99%D7%96%D7%9D "מודרניזם – Hebreeuws")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%86%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A6 "आधुनिकतावाद – Hindi")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Modernizam "Modernizam – Kroatisch")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Modernizmus "Modernizmus – Hongaars")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%84%D5%B8%D5%A4%D5%A5%D5%BC%D5%B6%D5%AB%D5%A6%D5%B4 "Մոդեռնիզմ – Armeens")
- [Արեւմտահայերէն](https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D5%84%D5%B8%D5%BF%D5%A5%D5%BC%D5%B6%D5%AB%D5%A6%D5%B4 "Մոտեռնիզմ – Western Armenian")
- [Interlingua](https://ia.wikipedia.org/wiki/Modernismo "Modernismo – Interlingua")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Modernisme "Modernisme – Indonesisch")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/M%C3%B3dernismi "Módernismi – IJslands")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Modernismo "Modernismo – Italiaans")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%A2%E3%83%80%E3%83%8B%E3%82%BA%E3%83%A0 "モダニズム – Japans")
- [Patois](https://jam.wikipedia.org/wiki/Madanizim "Madanizim – Jamaicaans Creools")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98 "მოდერნიზმი – Georgisch")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Модернизм – Kazachs")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%86%E0%B2%A7%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B2%A4%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A6 "ಆಧುನಿಕತಾವಾದ – Kannada")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EB%AA%A8%EB%8D%94%EB%8B%88%EC%A6%98 "모더니즘 – Koreaans")
- [Kurdî](https://ku.wikipedia.org/wiki/Modern%C3%AEzm "Modernîzm – Koerdisch")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Модернизм – Kirgizisch")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Modernismus "Modernismus – Latijn")
- [Limburgs](https://li.wikipedia.org/wiki/Modernisme "Modernisme – Limburgs")
- [Ladin](https://lld.wikipedia.org/wiki/Modernism "Modernism – Ladin")
- [Lombard](https://lmo.wikipedia.org/wiki/Modernism "Modernism – Lombardisch")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Modernizmas "Modernizmas – Litouws")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Modernisms "Modernisms – Lets")
- [Олык марий](https://mhr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Модернизм – Eastern Mari")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC "Модернизам – Macedonisch")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%86%E0%B4%A7%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%A4 "ആധുനികത – Malayalam")
- [Монгол](https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Модернизм – Mongools")
- [Кырык мары](https://mrj.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Модернизм – West-Mari")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Modenisme "Modenisme – Maleis")
- [Nedersaksies](https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/Modernisme "Modernisme – Nederduits")
- [नेपाली](https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%86%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A6 "आधुनिकवाद – Nepalees")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Modernisme "Modernisme – Noors - Nynorsk")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Modernisme "Modernisme – Noors - Bokmål")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Modernisme "Modernisme – Occitaans")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%86%E0%A8%A7%E0%A9%81%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A8%A4%E0%A8%BE%E0%A8%B5%E0%A8%BE%E0%A8%A6 "ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ – Punjabi")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Sztuka_nowoczesna "Sztuka nowoczesna – Pools")
- [پنجابی](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%88%DA%88%D8%B1%D9%86%D8%B2%D9%85 "موڈرنزم – Western Punjabi")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Modernismo "Modernismo – Portugees")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Modernism "Modernism – Roemeens")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Модернизм – Russisch")
- [Scots](https://sco.wikipedia.org/wiki/Modrenism "Modrenism – Schots")
- [سنڌي](https://sd.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF%D9%8A%D8%AA "جديديت – Sindhi")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Modernizam "Modernizam – Servo-Kroatisch")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Modernism "Modernism – Simple English")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Moderna_(za%C4%8Diatok_20._storo%C4%8Dia) "Moderna (začiatok 20. storočia) – Slowaaks")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Modernizem_(gibanje) "Modernizem (gibanje) – Sloveens")
- [ChiShona](https://sn.wikipedia.org/wiki/Chimanje-manje "Chimanje-manje – Shona")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Modernizmi "Modernizmi – Albanees")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC "Модернизам – Servisch")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Modernism "Modernism – Zweeds")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%A8%E0%AE%B5%E0%AF%80%E0%AE%A9%E0%AE%B5%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D "நவீனவியம் – Tamil")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B8%B8%E0%B8%84%E0%B8%99%E0%B8%B4%E0%B8%A2%E0%B8%A1 "นวยุคนิยม – Thai")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Modernizm "Modernizm – Turks")
- [Татарча / tatarça](https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC "Модернизм – Tataars")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%96%D0%B7%D0%BC "Модернізм – Oekraïens")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Modernizm "Modernizm – Oezbeeks")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_hi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i "Chủ nghĩa hiện đại – Vietnamees")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E7%8E%B0%E4%BB%A3%E4%B8%BB%E4%B9%89 "现代主义 – Wuyu")
- [მარგალური](https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98 "მოდერნიზმი – Mingreels")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%BE%E4%BB%A3%E4%B8%BB%E7%BE%A9 "現代主義 – Chinees")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/Hi%C4%81n-t%C4%81i-ch%C3%BA-g%C4%AB "Hiān-tāi-chú-gī – Minnanyu")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%BE%E4%BB%A3%E4%B8%BB%E7%BE%A9 "現代主義 – Kantonees")

[Koppelingen bewerken](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q878985#sitelinks-wikipedia "Taalkoppelingen bewerken")

- [Artikel](/wiki/Modernisme "Inhoudspagina bekijken [c]")
- [Overleg](/wiki/Overleg:Modernisme "Overleg over deze pagina [t]")

Nederlands

- [Lezen](/wiki/Modernisme)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Modernisme&action=history "Eerdere versies van deze pagina [h]")

Hulpmiddelen

Hulpmiddelen

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Handelingen


- [Lezen](/wiki/Modernisme)
- [Bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit "Deze pagina bewerken [v]")
- [Brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit "Broncode van deze pagina bewerken [e]")
- [Geschiedenis weergeven](/w/index.php?title=Modernisme&action=history)

Algemeen


- [Links naar deze pagina](/wiki/Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Modernisme "Lijst met alle pagina's die naar deze pagina verwijzen [j]")
- [Gerelateerde wijzigingen](/wiki/Speciaal:RecenteWijzigingenGelinkt/Modernisme "Recente wijzigingen in pagina's waar deze pagina naar verwijst [k]")
- [Bestand uploaden](//commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard?uselang=nl "Bestanden uploaden [u]")
- [Speciale pagina's](/wiki/Speciaal:SpecialePaginas "Lijst met alle speciale pagina's [q]")
- [Permanente koppeling](/w/index.php?title=Modernisme&oldid=67711274 "Permanente koppeling naar deze versie van deze pagina")
- [Paginagegevens](/w/index.php?title=Modernisme&action=info "Meer informatie over deze pagina")
- [Deze pagina citeren](/w/index.php?title=Speciaal:Citeren&page=Modernisme&id=67711274&wpFormIdentifier=titleform "Informatie over hoe u deze pagina kunt citeren")
- [Verkorte URL verkrijgen](/w/index.php?title=Speciaal:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FModernisme)
- [QR-code downloaden](/w/index.php?title=Speciaal:QrCode&url=https%3A%2F%2Fnl.wikipedia.org%2Fwiki%2FModernisme)
- [Wikidata-item](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q878985 "Koppeling naar item in verbonden gegevensrepository [g]")

Afdrukken/exporteren


- [Boek aanmaken](/w/index.php?title=Speciaal:Boek&bookcmd=book_creator&referer=Modernisme)
- [Downloaden als PDF](/w/index.php?title=Speciaal:DownloadAsPdf&page=Modernisme&action=show-download-screen)
- [Afdrukversie](/w/index.php?title=Modernisme&printable=yes "Printvriendelijke versie van deze pagina [p]")

In andere projecten


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Modernism)

Uiterlijk

naar zijbalk verplaatsenverbergen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)_Voor het Modernisme Català (Catalaanse art nouveau / jugendstil), zie: [Catalaans modernisme](/wiki/Catalaans_modernisme "Catalaans modernisme"). Voor de designstroming, zie [Modernisme (design)](/wiki/Modernisme_(design) "Modernisme (design)"). Voor het rooms-katholiek modernisme, zie [Modernisme (rooms-katholiek)](/wiki/Modernisme_(rooms-katholiek) "Modernisme (rooms-katholiek)")._

**Modernisme**[![Het Museu de Arte Contemporânea van Oscar Niemeyer](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Museu_de_Arte_Contempor%C3%A2nea.jpg/200px-Museu_de_Arte_Contempor%C3%A2nea.jpg)](/wiki/Bestand:Museu_de_Arte_Contempor%C3%A2nea.jpg "Het Museu de Arte Contemporânea van Oscar Niemeyer")

Architectuur

[expressionisme](/wiki/Expressionistische_architectuur "Expressionistische architectuur")

[constructivisme](/wiki/Constructivisme_(kunst) "Constructivisme (kunst)")

[functionalisme](/wiki/Functionalisme_(architectuur) "Functionalisme (architectuur)")

[brutalisme](/wiki/Brutalisme "Brutalisme")

[rationalisme](/wiki/Rationalisme_(architectuur) "Rationalisme (architectuur)")

[pakketbootstijl](/wiki/Pakketbootstijl "Pakketbootstijl")

Literatuur

[imagisme](/wiki/Imagisme "Imagisme")

[symbolisme](/wiki/Symbolisme "Symbolisme")

[vorticisme](/wiki/Vorticisme "Vorticisme")

[expressionisme](/wiki/Expressionisme "Expressionisme")

[futurisme](/wiki/Futurisme "Futurisme")

[surrealisme](/wiki/Surrealisme "Surrealisme")

[acmeïsme](/wiki/Acme%C3%AFsme "Acmeïsme")

[dadaïsme](/wiki/Dada%C3%AFsme "Dadaïsme")

Muziek

[aleatoriek](/wiki/Aleatoriek "Aleatoriek")

[dodecafonie](/wiki/Dodecafonie "Dodecafonie")

[minimal music](/wiki/Minimal_music "Minimal music")

[microtonale muziek](/wiki/Microtonale_muziek "Microtonale muziek")

[serialisme](/wiki/Serialisme "Serialisme")

Schilderkunst

[fauvisme](/wiki/Fauvisme "Fauvisme")

[primitivisme](/wiki/Primitivisme "Primitivisme")

[purisme](/wiki/Purisme_(beeldende_kunst) "Purisme (beeldende kunst)")

[expressionisme](/wiki/Expressionisme "Expressionisme")

[kubisme](/wiki/Kubisme "Kubisme")

[futurisme](/wiki/Futurisme "Futurisme")

[suprematisme](/wiki/Suprematisme "Suprematisme")

[constructivisme](/wiki/Constructivisme_(kunst) "Constructivisme (kunst)")

[neoplasticisme](/wiki/Neoplasticisme "Neoplasticisme") / [nieuwe beelding](/wiki/Nieuwe_beelding "Nieuwe beelding")

[surrealisme](/wiki/Surrealisme "Surrealisme")

[spatialisme](/wiki/Spatialisme "Spatialisme")

[abstract-expressionisme](/wiki/Abstract-expressionisme "Abstract-expressionisme")

[sociaal-realisme](/wiki/Sociaal-realisme "Sociaal-realisme")

**Modernisme** is het totaal van vernieuwende stromingen in de [kunsten](/wiki/Kunst "Kunst") in de westerse [maatschappij](/wiki/Maatschappij_(sociologie) "Maatschappij (sociologie)") die vanaf het eind van de [19e eeuw](/wiki/19e_eeuw "19e eeuw") opkwamen als reactie op het [estheticisme](/wiki/Estheticisme "Estheticisme") en [realisme](/wiki/Realisme_(kunststroming) "Realisme (kunststroming)") in de toenmalige kunst.[\[1\]](#cite_note-1) Vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw ging het modernisme over in het [postmodernisme](/wiki/Postmodernisme "Postmodernisme"), dat deels een reactie op en deels een radicale voortzetting van het modernisme is. Vooral na de [Eerste Wereldoorlog](/wiki/Eerste_Wereldoorlog "Eerste Wereldoorlog") komen de modernisten in verzet tegen de traditionele opvattingen en vormen van kunst, architectuur, literatuur, geloof, sociale organisatie en het dagelijks leven. De moderne roman, het moderne toneel, de architectuur en de poëzie moesten vernieuwd worden zodat zij de moderne geïndustrialiseerde maatschappij beter weerspiegelden.

## Achtergrond

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit&section=1 "Bewerk dit kopje: Achtergrond") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit&section=1 "De broncode bewerken van de sectie: Achtergrond")\]

De term modernisme in de voornoemde betekenis werd, in de [Spaanse](/wiki/Spaans "Spaans") vorm _[modernismo](/wiki/Modernismo "Modernismo")_, voor het eerst gebruikt door de [Nicaraguaanse](/wiki/Nicaragua "Nicaragua") dichter [Rubén Darío](/wiki/Rub%C3%A9n_Dar%C3%ADo "Rubén Darío") in een [Guatemalteeks](/wiki/Guatemala "Guatemala") literair tijdschrift, in 1890.[\[2\]](#cite_note-2) Darío wilde met de nieuwe, modernistische school literaire onafhankelijkheid van Spanje bewerkstelligen; hij leunde hierbij vooral op de [Franse](/wiki/Franse_literatuur "Franse literatuur") stromingen van zijn tijd.

Vooruitgangsdenkers uit de [17e eeuw](/wiki/17e_eeuw "17e eeuw") als [Francis Bacon](/wiki/Francis_Bacon_(wetenschapper,_1561) "Francis Bacon (wetenschapper, 1561)") en [René Descartes](/wiki/Ren%C3%A9_Descartes "René Descartes") worden echter ook al tot de modernisten gerekend. Met terugwerkende kracht is het begrip modernisme verder toegepast op schrijvers/filosofen die nog eerder leefden, zoals [Michel de Montaigne](/wiki/Michel_de_Montaigne "Michel de Montaigne").[\[3\]](#cite_note-3)

## Deelgebieden

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit&section=2 "Bewerk dit kopje: Deelgebieden") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit&section=2 "De broncode bewerken van de sectie: Deelgebieden")\]

Modernisme heeft vele betekenissen die elkaar soms zelfs min of meer uitsluiten, maar als geest van moderniteit die kunst, architectuur en literatuur vernieuwde heeft het specifiek betrekking op het volgende:

- in de [schilderkunst](/wiki/Schilderkunst "Schilderkunst") was al sinds de Parijse Le [Salon des Refusés](/wiki/Salon_des_Refus%C3%A9s "Salon des Refusés") uit 1863 een vernieuwing op gang gekomen: op aansturen van Napoleon III kregen schilderijen die geweigerd waren in de officiële salon een tweede kans. Het waren de impressionisten die voor het eerst als groep een eigen 'salon' inrichtten, omdat ze met hun werken geweigerd werden op de officiële [Parijse salon](/wiki/Parijse_salon "Parijse salon"). In de 20e eeuw vallen ook kunststromingen als [expressionisme](/wiki/Expressionisme "Expressionisme"), [dada](/wiki/Dada "Dada"), [kubisme](/wiki/Kubisme "Kubisme") en [surrealisme](/wiki/Surrealisme "Surrealisme") onder modernisme;
- in de [architectuur](/wiki/Architectuur "Architectuur") verwijst het (o.a.) naar het [functionalisme](/wiki/Functionalisme_(architectuur) "Functionalisme (architectuur)"), het [nieuwe bouwen](/wiki/Nieuwe_bouwen "Nieuwe bouwen") en de [internationale stijl](/wiki/Internationale_Stijl_(architectuur) "Internationale Stijl (architectuur)"), waarbij het functionele voorrang heeft op de vorm (de 'woonmachine' van [Le Corbusier](/wiki/Le_Corbusier "Le Corbusier")), met in België de architect [Léon Stynen](/wiki/L%C3%A9on_Stynen "Léon Stynen"). Het ornament wordt verlaten ten gunste van sobere, geometrische basisvormen, platte daken en het gebruik van moderne materialen zoals gewapend beton;
- in de [literatuur](/wiki/Literatuur "Literatuur") waren het vooral Angelsaksische schrijvers die ageerden tegen de traditionele 19e-eeuwse literatuur en de vernieuwing op gang brachten, zoals [William Butler Yeats](/wiki/William_Butler_Yeats "William Butler Yeats"), [T.S. Eliot](/wiki/T.S._Eliot "T.S. Eliot"), [Ezra Pound](/wiki/Ezra_Pound "Ezra Pound") en [James Joyce](/wiki/James_Joyce "James Joyce"). Onder de niet - Engelstalige auteurs zijn vooral de Fransman [Marcel Proust](/wiki/Marcel_Proust "Marcel Proust") en de Duitser [Thomas Mann](/wiki/Thomas_Mann "Thomas Mann") van belang. Het literaire hoogtepunt is wel het jaar 1922, toen zowel Eliots gedicht [The Waste Land](/wiki/The_Waste_Land "The Waste Land") als Joyce' roman [Ulysses](/wiki/Ulysses_(boek) "Ulysses (boek)") verschenen.

## Doelstellingen van de beweging

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit&section=3 "Bewerk dit kopje: Doelstellingen van de beweging") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit&section=3 "De broncode bewerken van de sectie: Doelstellingen van de beweging")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/IBM_Plaza_2015.JPG/260px-IBM_Plaza_2015.JPG)](/wiki/Bestand:IBM_Plaza_2015.JPG) IBM building in Chicago. Mies van der Rohe

Veel modernisten waren van mening dat de verwerping van de traditie mogelijkheden zou opleveren om nieuwe manieren voor het maken van kunst te ontdekken. Zo wees [Arnold Schönberg](/wiki/Arnold_Sch%C3%B6nberg "Arnold Schönberg") de traditionele [tonale harmonie](/wiki/Tonaliteit "Tonaliteit") in de muziek af, een georganiseerde manier van componeren die de muziek minstens 150 jaar had gedomineerd. Hij geloofde dat hij een geheel nieuwe manier had gevonden om geluiden te organiseren, met gebruikmaking van de [twaalftoontechniek](/wiki/Dodecafonie "Dodecafonie"). Abstracte kunstenaars, geïnspireerd door het voorbeeld van de impressionisten, alsook door [Paul Cezanne](/wiki/Paul_Cezanne "Paul Cezanne") en [Edvard Munch](/wiki/Edvard_Munch "Edvard Munch"), begonnen met de veronderstelling dat _kleur en vorm_ de essentie van kunst uitmaakten, en niet de nabootsing van de natuur. [Wassily Kandinsky](/wiki/Wassily_Kandinsky "Wassily Kandinsky"), [Piet Mondriaan](/wiki/Piet_Mondriaan "Piet Mondriaan") en [Kazimir Malevich](/wiki/Kazimir_Malevich "Kazimir Malevich") geloofden allen in het herdefiniëren van kunst als een arrangement van pure kleur. De [fotografie](/wiki/Fotografie "Fotografie") had feitelijk de uitbeeldende, [mimetische](/wiki/Mimesis "Mimesis") functie van de beeldende kunst overgenomen. Kunstenaars geloofden ook dat een afwijzing van de uitbeelding van de materie de kunst op een hoger niveau bracht, van een materialistische naar een spiritualistische fase.

Andere modernisten, met name degenen die betrokken waren bij [design](/wiki/Industri%C3%ABle_vormgeving "Industriële vormgeving"), hadden een meer pragmatische visie. Modernistische architecten en ontwerpers waren van mening dat met de nieuwe [technologie](/wiki/Technologie "Technologie") de traditionele bouwstijlen van het gebouw verouderd waren. Le Corbusier dacht dat een gebouw diende te fungeren als "een machine om in te wonen", analoog aan auto's, die hij zag als machines om te reizen. Designers die deze 'machine-esthetiek' volgden, verwierpen bijna elke vorm van [decoratie](/wiki/Decoratie "Decoratie") en gaven de voorkeur aan het benadrukken van geometrische vormen. De [wolkenkrabber](/wiki/Wolkenkrabber "Wolkenkrabber"), zoals de [Seagram Building](/wiki/Seagram_Building "Seagram Building") van [Ludwig Mies van der Rohe](/wiki/Ludwig_Mies_van_der_Rohe "Ludwig Mies van der Rohe") in [New York](/wiki/New_York_(stad) "New York (stad)") (1956-1958), werd het [archetype](/wiki/Archetype_(model) "Archetype (model)") van het modernistische gebouw. Ook het ontwerp van modernistische huizen en meubels benadrukte eenvoud en duidelijkheid van vorm, een sober en ruimtelijk ogend interieur, en de afwezigheid van rommel.

In andere kunsten waren pragmatische overwegingen minder belangrijk. In de literatuur en de beeldende kunsten trachtten de kunstenaars de traditie te doorbreken door de lezer/beschouwer te verrassen en zijn verwachtingspatroon te doorbreken. Het is alsof ze ermee willen bereiken dat de [consument](/wiki/Consument "Consument") de moeite zou nemen om zichzelf over zijn eigen vooroordelen te bevragen. De kunstcriticus [Clement Greenberg](/w/index.php?title=Clement_Greenberg&action=edit&redlink=1 "Clement Greenberg (de pagina bestaat niet)") zette zijn theorie van het modernisme uiteen in zijn essay 'Avant-Garde and Kitsch'. Daarin noemt Greenberg de producten van de consumentencultuur "kitsch", omdat het ontwerp gewoon gericht was op behagen, en daaraan werden alle andere 'functies' van het kunstwerk opgeofferd.

Van eensgezindheid in standpunten was eigenlijk onder de modernisten geen sprake. Sommige modernisten zagen zichzelf als onderdeel van een revolutionaire cultuur, maar de meesten waren apolitiek. Anderen, zoals T.S. Eliot, wezen gewoon de [massacultuur](/wiki/Massacultuur "Massacultuur") af vanuit een conservatief standpunt. Sommigen stelden dan weer dat het modernisme in de literatuur en de kunst functioneerde ten behoeve van een elitecultuur die de rest van de bevolking uitsloot.

## In de literatuur

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit&section=4 "Bewerk dit kopje: In de literatuur") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit&section=4 "De broncode bewerken van de sectie: In de literatuur")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Ezra_Pound_1963.jpg/260px-Ezra_Pound_1963.jpg)](/wiki/Bestand:Ezra_Pound_1963.jpg) Ezra Pound in 1963

Belangrijke kenmerken van de modernistische literatuur zijn[\[4\]](#cite_note-4):

- een voorkeur voor [drama](/wiki/Drama_(genre) "Drama (genre)") ;
- vermenging van [stijlfiguren](/wiki/Stijlfiguur "Stijlfiguur");
- een vrij grote dosis [humor](/wiki/Humor "Humor");
- het verdwijnen van het [verhalend](/wiki/Verhaal "Verhaal") karakter en de traditionele verteller. In plaats daarvan komt de [persona](/w/index.php?title=Persona_(rol)&action=edit&redlink=1 "Persona (rol) (de pagina bestaat niet)") centraal te staan. Kenmerkend zijn verder het gebruik van niet-traditionele technieken (zoals de _[stream of consciousness](/wiki/Stream_of_consciousness "Stream of consciousness")_ in de roman en [montage](/wiki/Montage_(literatuur) "Montage (literatuur)") in de poëzie) en het [hyperbewustzijn](/w/index.php?title=Hyperbewustzijn&action=edit&redlink=1 "Hyperbewustzijn (de pagina bestaat niet)") waarmee de werkelijkheid wordt geregistreerd en geïnterpreteerd..[\[noten 1\]](#cite_note-5)
- het veelvuldig verwijzen naar [mythen](/wiki/Mythe "Mythe").

In de eerder genoemde betekenis is de term modernisme – als [hyperoniem](/wiki/Hyperoniem "Hyperoniem") voor allerlei destijds nieuwe kunstzinnige stromingen zoals het [futurisme](/wiki/Futurisme "Futurisme"), [kubisme](/wiki/Kubisme "Kubisme"), [expressionisme](/wiki/Expressionisme "Expressionisme"), [dadaïsme](/wiki/Dada%C3%AFsme "Dadaïsme") en [surrealisme](/wiki/Surrealisme "Surrealisme") – feitelijk een synoniem van wat ook wel de "historische [avant-garde](/wiki/Avant-garde "Avant-garde")" heet. In de jaren 80 van de 20e eeuw kreeg de term modernisme binnen de [literatuurwetenschap](/wiki/Literatuurwetenschap "Literatuurwetenschap") een ietwat andere betekenis. Sindsdien werd ermee verwezen naar afzonderlijke schrijvers en dichters uit de jaren 20-30 van de 20e eeuw die twijfelden aan het vermogen van de mens om de wereld te kennen en dat van de taal om de werkelijkheid te beschrijven. Zij maakten in het algemeen geen deel uit van een van de radicale bewegingen die in de traditionele zin modernistisch genoemd worden en keerden zich hier soms zelfs van af. Zo zijn [James Joyce](/wiki/James_Joyce "James Joyce"), [Virginia Woolf](/wiki/Virginia_Woolf "Virginia Woolf"), [T.S. Eliot](/wiki/T.S._Eliot "T.S. Eliot"), [Marcel Proust](/wiki/Marcel_Proust "Marcel Proust"), [André Gide](/wiki/Andr%C3%A9_Gide "André Gide"), [Thomas Mann](/wiki/Thomas_Mann "Thomas Mann") en [Robert Musil](/wiki/Robert_Musil "Robert Musil") typisch modernistische schrijvers in de laatstgenoemde betekenis. In de Nederlandstalige letteren wordt de dichter [Martinus Nijhoff](/wiki/Martinus_Nijhoff "Martinus Nijhoff") tot de modernistische literatuur gerekend.[\[5\]](#cite_note-6)

Modernistische schrijvers en dichters doen aan zelfreflectie, ook in hun creatieve werk. Ze zijn er zich van bewust dat alle waarneming en kennis afhankelijk is van het ingenomen standpunt ( [perspectivisme](/wiki/Perspectivisme "Perspectivisme")). Daarom zetten ze conventionele denkkaders op de helling en doorprikken ze graag vertrouwde gedrags- en waarnemingspatronen. Toch zijn ze nog vaak op zoek naar een nieuwe, alomvattende verklaring van de verschijnselen, naar een _andere_ zingeving - ook al beseffen ze dat die nooit definitief zal zijn. Het [postmodernisme](/wiki/Postmodernisme "Postmodernisme") daarentegen voelt die behoefte aan zingeving niet meer.

## In de schilderkunst

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit&section=5 "Bewerk dit kopje: In de schilderkunst") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit&section=5 "De broncode bewerken van de sectie: In de schilderkunst")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Juan_Gris_-_Portrait_of_Pablo_Picasso_-_Google_Art_Project.jpg/260px-Juan_Gris_-_Portrait_of_Pablo_Picasso_-_Google_Art_Project.jpg)](/wiki/Bestand:Juan_Gris_-_Portrait_of_Pablo_Picasso_-_Google_Art_Project.jpg)'Portret van _[Picasso](/wiki/Pablo_Picasso "Pablo Picasso")'_, schilderij van [Juan Gris](/wiki/Juan_Gris "Juan Gris"), 1912, olieverf op doek

Is een brede avant-gardistische beweging van de eerste helft van de [20e eeuw](/wiki/20e_eeuw "20e eeuw"). Men zocht antwoorden over de aard van de kunst en het leven.

Kenmerken van het modernisme zijn: experimenteel, radicaal, readymade, primitief, internationaal, expressieve waarheid, kunst en kunstnijverheid en het onderbewustzijn.

### Kunststijl

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit&section=6 "Bewerk dit kopje: Kunststijl") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit&section=6 "De broncode bewerken van de sectie: Kunststijl")\]

Schilderstijlen die onder het modernisme vallen zijn:

- [Fauvisme](/wiki/Fauvisme "Fauvisme")
- [Primitivisme](/wiki/Primitivisme "Primitivisme")
- [Expressionisme](/wiki/Expressionisme "Expressionisme")
- [Kubisme](/wiki/Kubisme "Kubisme")
- [Futurisme](/wiki/Futurisme "Futurisme")
- [Dadaïsme](/wiki/Dada%C3%AFsme "Dadaïsme")
- [Suprematisme](/wiki/Suprematisme "Suprematisme")
- [Constructivisme](/wiki/Constructivisme_(kunst) "Constructivisme (kunst)")
- [Neoplasticisme](/wiki/Neoplasticisme "Neoplasticisme")
- [Surrealisme](/wiki/Surrealisme "Surrealisme")
- [Spatialisme](/wiki/Spatialisme "Spatialisme")
- [Abstract-expressionisme](/wiki/Abstract-expressionisme "Abstract-expressionisme")
- [Sociaal-realisme](/wiki/Sociaal-realisme "Sociaal-realisme")

**Tentoonstelling**: _Franse Modernisten_ uit de verzameling van het Musée d'Art moderne de Troyes. In: [Singer Laren](/wiki/Singer_Laren "Singer Laren") van 19 april tot 28 augustus 2016. Tentoonstellingscatalogus, Uitgeverij Thoth Bussum / Singer Laren, 2016. [ISBN 9789068687019](/wiki/Speciaal:Boekbronnen/9789068687019)

## In de muziek

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit&section=7 "Bewerk dit kopje: In de muziek") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit&section=7 "De broncode bewerken van de sectie: In de muziek")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)_Zie [Modernisme (muziek)](/wiki/Modernisme_(muziek) "Modernisme (muziek)") voor het hoofdartikel over dit onderwerp._

Net als in de schilderkunst werd er in de eerste helft van de 20e eeuw op muzikaal gebied veel onderzoek gedaan naar experimentele nieuwe vormen.
Bekende componisten die nieuwe stromingen ontwikkelden zijn [Arnold Schönberg](/wiki/Arnold_Sch%C3%B6nberg "Arnold Schönberg"), [Béla Bartók](/wiki/B%C3%A9la_Bart%C3%B3k "Béla Bartók"), [Igor Stravinsky](/wiki/Igor_Stravinsky "Igor Stravinsky"), [John Cage](/wiki/John_Cage "John Cage"), [Harry Partch](/wiki/Harry_Partch "Harry Partch") en [La Monte Young](/wiki/La_Monte_Young "La Monte Young"). Maar er zijn nog talloze anderen.

- [Aleatoriek](/wiki/Aleatoriek "Aleatoriek")
- [Dodecafonie](/wiki/Dodecafonie "Dodecafonie")
- [Minimal music](/wiki/Minimal_music "Minimal music")
- [Microtonale muziek](/wiki/Microtonale_muziek "Microtonale muziek")
- [Serialisme](/wiki/Serialisme "Serialisme")

## In de architectuur

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit&section=8 "Bewerk dit kopje: In de architectuur") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit&section=8 "De broncode bewerken van de sectie: In de architectuur")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)_Zie [Modernisme (architectuur)](/wiki/Modernisme_(architectuur) "Modernisme (architectuur)") voor het hoofdartikel over dit onderwerp._

[![Barcelona-paviljoen](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Barcelona_%284727854027%29.jpg/260px-Barcelona_%284727854027%29.jpg)](/wiki/Bestand:Barcelona_(4727854027).jpg) Het [Barcelona-paviljoen](/wiki/Barcelona-paviljoen "Barcelona-paviljoen") ontworpen door [Ludwig Mies van der Rohe](/wiki/Ludwig_Mies_van_der_Rohe "Ludwig Mies van der Rohe")

Modernistische stromingen in de architectuur zijn:

- [Expressionisme](/wiki/Expressionistische_architectuur "Expressionistische architectuur")
- [Rationalisme](/wiki/Rationalisme_(architectuur) "Rationalisme (architectuur)")
- [Nieuwe bouwen](/wiki/Nieuwe_bouwen "Nieuwe bouwen")
- [Constructivisme](/wiki/Constructivisme_(kunst) "Constructivisme (kunst)")
- [Functionalisme](/wiki/Functionalisme_(architectuur) "Functionalisme (architectuur)")
- [Minimalisme](/wiki/Minimalisme_(architectuur) "Minimalisme (architectuur)")
- [Brutalisme](/wiki/Brutalisme "Brutalisme")
- [Streamline Design](/wiki/Streamline_Design "Streamline Design")
- [Pakketbootstijl](/wiki/Pakketbootstijl "Pakketbootstijl")

## Bronvermelding

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit&section=9 "Bewerk dit kopje: Bronvermelding") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit&section=9 "De broncode bewerken van de sectie: Bronvermelding")\]

- J. Bakker & Nelleke Rademaker, _Britse & Amerikaanse literatuur van deze eeuw_, 1991
- G. J. van Bork, Nico Laan, _Van romantiek tot postmodernisme: opvattingen over Nederlandse literatuur_, 2010, [ISBN 978-90-469-0197-7](/wiki/Speciaal:Boekbronnen/9789046901977)
- Boven, E. van en Kemperink, M., _Literatuur van de moderne tijd: Nederlandse en Vlaamse letterkunde in de 19e en 20e eeuw_, Uitgeverij Coutinho, 2006

### Referenties

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit&section=10 "Bewerk dit kopje: Referenties") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit&section=10 "De broncode bewerken van de sectie: Referenties")\]

1. [↑](#cite_ref-1)Prof. dr. Guido Geerts en drs. Ton den Boon (red.), _Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse taal. j-r_. Utrecht en Antwerpen: Van Dale Lexicografie, dertiende uitgave, 1999, 2074. [ISBN 9066484233](/wiki/Speciaal:Boekbronnen/9066484233)
2. [↑](#cite_ref-2)[Perry Anderson](/w/index.php?title=Perry_Anderson&action=edit&redlink=1 "Perry Anderson (de pagina bestaat niet)") (1998). _The Origins of Postmodernity_. Londen/New York: Verso, p. 3.
3. [↑](#cite_ref-3)van Bork & Laan, p. 205
4. [↑](#cite_ref-4)Bakker & Rademaker, p. 78-81
5. [↑](#cite_ref-6)Van Boven en Kemperink, p. 56-60

### Noten

\[ [bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&veaction=edit&section=11 "Bewerk dit kopje: Noten") \| [brontekst bewerken](/w/index.php?title=Modernisme&action=edit&section=11 "De broncode bewerken van de sectie: Noten")\]

1. [↑](#cite_ref-5)In de Nederlandse literatuur vinden we daarvan een goed voorbeeld in de sombere [novelle](/wiki/Novelle_(proza) "Novelle (proza)") 'Bed en Wereld' (1932) van de auteur [J.F. Otten](/wiki/Jo_Otten "Jo Otten") (1901-1940).

[Mediabestanden](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Modernism#mw-subcategories "commons:Category:Modernism")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/25px-Commons-logo.svg.png)](/wiki/Bestand:Commons-logo.svg)

Zie de categorie _**[Modernism](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Modernism#mw-subcategories "commons:Category:Modernism")**_ van [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons "Wikimedia Commons") voor mediabestanden over dit onderwerp.

Overgenomen van " [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Modernisme&oldid=67711274](https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Modernisme&oldid=67711274)"

[Categorieën](/wiki/Categorie:Alles "Categorie:Alles"):

- [Modernisme](/wiki/Categorie:Modernisme "Categorie:Modernisme")
- [Literaire stroming](/wiki/Categorie:Literaire_stroming "Categorie:Literaire stroming")

Verborgen categorie:

- [Wikipedia:Pagina's die ISBN magische links gebruiken](/wiki/Categorie:Wikipedia:Pagina%27s_die_ISBN_magische_links_gebruiken "Categorie:Wikipedia:Pagina's die ISBN magische links gebruiken")

- Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 22 jun 2024 om 23:27.
- De tekst is beschikbaar onder de licentie [Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl), er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn. Zie de [gebruiksvoorwaarden](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/nl) voor meer informatie.

Wikipedia® is een geregistreerd handelsmerk van de [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org), een organisatie zonder winstoogmerk.

- [Privacybeleid](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Over Wikipedia](/wiki/Wikipedia)
- [Disclaimers](/wiki/Wikipedia:Algemeen_voorbehoud)
- [Gedragscode](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Ontwikkelaars](https://developer.wikimedia.org)
- [Statistieken](https://stats.wikimedia.org/#/nl.wikipedia.org)
- [Cookieverklaring](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobiele weergave](//nl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Modernisme&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)