Jean-Paul Sartre - Kunstbus
Sartre beschouwde zichzelf als een cartesiaans filosoof, formuleerde zijn theorie van existentialisme geïnspireerd door de fenomenologie van Husserl, het werk ...
angst
De mens is fundamenteel vrij. Deze vrijheid is tegelijk een gegeven en een opdracht. Het is een zware opdracht waaraan we telkens opnieuw proberen te ontsnappen. Als je in een of ander religieus of absoluut systeem gelooft, kan je die angst wegduwen, maar een dergelijke vluchtpoging laat Sartre niet toe. Want het is juist doorheen de ervaring van die <anchor>angst</anchor> dat je existeert. Het is dus een radicaal optimisme dat de mens de keuzevrijheid geeft. De mens is niets anders dan wat hij van zichzelf maakt. Deze verantwoordelijkheid is niet alleen voor jezelf, maar voor alle mensen. Onze verantwoordelijkheid omvat dus de hele wereld. Het atheïstische existentialisme van Sartre is een humanisme in de diepste betekenis van het woord, omdat de mens hier volledig voor zijn daden en zijn ontwikkeling verantwoordelijk is en omdat de subjectiviteit meteen alle andere mensen bevat.
angst
angst

![](../cc.jpg)

**2023, 'complacency', collage, houtskool en acrylverf op papier en karton, kunstenaar: Jacobine Feekes (mede-oprichter kunstbus)**

[![kunstbus](https://www.kunstbus.nl/kblogo.gif)\
\
Laatste kunst- en cultuurnieuws](https://www.kunstbus.nl)

inclusief zoektermen

alleen in kunstagenda

vanaf gps-locatie  bij

Haal je gps-locatie op

# [angst](https://www.kunstbus.nl/s/angst)

De [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) (m.), ~en == Gevoel dat er onheil of gevaar dreigt =&amp;amp;amp;amp;amp;gt; bangheid, huiver, vrees

Angstig (bn.)

1 bang, [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) voelend of daarvan getuigend

2 angstaanjagend (bn.) = [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) veroorzakend =&amp;amp;amp;amp;amp;gt; afschrikwekkend, angstig, angstwekkend, bang, beangstigend, schrikaanjagend, schrikwekkend, vervaarlijk, vreesaanjagend, vreeswekkend, vreselijk, wurgend

De angstpsychose (v.)

1 [psychose](https://www.kunstbus.nl/s/psychose) met [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) als belangrijkste [symptoom](https://www.kunstbus.nl/s/symptoom)

De angstgegner (m.), ~s

1 \[sport\] tegenstander voor wie men een angstcomplex heeft omdat men er vaak van verliest

Angstvallig (bn.)

1 schrikachtig, bangelijk

2 zorgvuldig tot in kleinigheden

**Angst** is een fysiologische toestand die gekenmerkt is door lichamelijke, cognitieve, emotionele en gedragscomponenten (Seligman, Walker&amp;amp;amp;amp;Rosenhan, 2001). Angst kent verschillende gradaties. Voorbeelden van mildere vormen zijn: 'je niet op je gemak voelen', onrust en bezorgdheid. Een voorbeeld van een meer extreme [vorm](https://www.kunstbus.nl/cultuur/vorm.html) is paniek (Rosen&amp;amp;amp;amp;Schulkin, 1998).

Symptomen

Hevige [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) gaat vaak gepaard met lichamelijke verschijnselen als een verhoogde hartslag en [bloeddruk](https://www.kunstbus.nl/s/bloeddruk), hartkloppingen, duizeligheid, droge mond, pijn in de borst, misselijkheid, kortademigheid en hoofdpijn. Ook kan er sprake zijn van een bleke gelaatskleur, zweten, een verhoogde productie van [adrenaline](https://www.kunstbus.nl/s/adrenaline) in het [bloed](https://www.kunstbus.nl/s/bloed), en stoornissen in de [spijsvertering](https://www.kunstbus.nl/s/spijsvertering). [Psychologisch](https://www.kunstbus.nl/cultuur/psychologie.html) gezien gaat [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) gepaard met een vaag gevoel van dreiging of gevaar. Soms kan [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) een [symptoom](https://www.kunstbus.nl/s/symptoom) zijn van [stress](https://www.kunstbus.nl/s/stress). De lichamelijke symptomen van [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) worden wel gezien als een manier waarop het [lichaam](https://www.kunstbus.nl/s/lichaam) zich voorbereidt op bedreiging van buitenaf. [Angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) kan ook gepaard gaan met depressiviteit.

Anxiolytica

Anxiolytica zijn psychofarmaca die [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) tegengaan. Met name benzodiazepinen worden vaak gebruikt om symptomen van [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) te bestrijden. Deze stoffen binden zich met de GABAA-receptoren van de inhiberende [neurotransmitter](https://www.kunstbus.nl/s/neurotransmitter) GABA. Ook [alcohol](https://www.kunstbus.nl/s/alcohol) blijkt in lage doseringen via hetzelfde type receptoren een anxiolytische werking te hebben.

[Angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) en [hersenen](https://www.kunstbus.nl/s/hersenen)

Op niveau van de [hersenen](https://www.kunstbus.nl/s/hersenen) blijkt [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) gepaard te gaan met een verhoogde activiteit van gebieden in het limbisch systeem, zoals hippocampus en amygdala, maar ook de mediale prefrontale cortex (zie Reiman et al.2000, en Dolan&amp;amp;amp;amp; [Morris](https://www.kunstbus.nl/cultuur/Morris.html), 2000). De centrale [kern](https://www.kunstbus.nl/literair/kern.html) van de amygdala is betrokken bij het tot stand komen van geconditioneerde vreesreacties. Anxiolytica blijken vaak op de amygdala in te grijpen: zo bevinden zich veel benzodiazepine receptoren in de basolaterale [kern](https://www.kunstbus.nl/literair/kern.html) van de amygdala. Ook zijn er verschillen gevonden tussen de beide hersenhelften. Zo blijkt bij paniek, waarneming van bedreigende prikkels, of angstige opwinding vaak de rechter hersenhelft sterker geactiveerd te zijn dan de linker hersenhelft.

**Vormen van [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html)**

Er bestaan diverse vormen van [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html), waarbij sommige vormen aan elkaar zijn gerelateerd of in combinatie voorkomen. Andere vormen, zoals [fobie](https://www.kunstbus.nl/s/fobie) en paniekstoornissen, lijken min of meer op zichzelf te staan. Hier volgt een korte opsomming.

[Gericht](https://www.kunstbus.nl/groningen/gericht.html) of niet [gericht](https://www.kunstbus.nl/groningen/gericht.html)

Als [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) voor korte [tijd](https://www.kunstbus.nl/cultuur/tijd.html) **[gericht](https://www.kunstbus.nl/groningen/gericht.html)** is op een bepaald [object](https://www.kunstbus.nl/s/object) of situatie, spreekt men van vrees. Als de oorzaak, bijvoorbeeld een onweersbui voorbij is, is de vrees ook verdwenen. [Angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) kan ook **ongericht** zijn. De [Engelse](https://www.kunstbus.nl/cultuur/Engeland.html) aanduiding hiervan is free-floating (vrij flotterend).

**Paniek** is een hevige aanval van [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html), die gepaard gaat met zweten, het stokken van de [ademhaling](https://www.kunstbus.nl/s/ademhaling), een onregelmatige hartslag, duizeligheid en gevoel van onwerkelijkheid. Als paniekaanvallen regelmatig terugkeren, spreekt men van een paniekstoornis.

Bij een **[obsessief-compulsieve stoornis](https://www.kunstbus.nl/s/obsessief%20compulsieve%20stoornis)** staan obessies (gedachten die ons niet willen verlaten) en dwanggedrag (het gevoel bepaalde handelingen steeds te moeten herhalen) centraal.

Een specifieke en vaak hevige [vorm](https://www.kunstbus.nl/cultuur/vorm.html) van vrees is **[fobie](https://www.kunstbus.nl/s/fobie)** ( [Grieks](https://www.kunstbus.nl/cultuur/Griekenland.html) voor: vrees). Hierbij is vrees [gericht](https://www.kunstbus.nl/groningen/gericht.html) op specifieke objecten zoals bepaalde [dieren](https://www.kunstbus.nl/cultuur/dier.html) (bijvoorbeeld [spinnen](https://www.kunstbus.nl/cultuur/spinnen.html)) of situaties, zoals kleine ruimtes, grote hoogtes of ruimtes, optreden in het [openbaar](https://www.kunstbus.nl/s/openbaar), [sociale](https://www.kunstbus.nl/cultuur/sociaal.html) contacten, etc.

Als [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) betrekking heeft op [sociale](https://www.kunstbus.nl/cultuur/sociaal.html) contacten spreekt men wel van **[sociale](https://www.kunstbus.nl/cultuur/sociaal.html) [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html)**. Ook faalangst, de [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) om in ogen van anderen te kort te schieten, kan men zien als een [vorm](https://www.kunstbus.nl/cultuur/vorm.html) van [sociale](https://www.kunstbus.nl/cultuur/sociaal.html) [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html).

**Schrikken** is een reflexmatige lichamelijke reactie op onverwachte en intense prikkels, zoals een hard [geluid](https://www.muziekbus.nl/muziek/geluid.html). Een toestand van angstigheid kan de schrikreactie verhevigen (zie versterkte schrikreactie).

**Chronische (hevige) [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html)** kan leiden tot een ernstige verstoring van het normale gedrag. Men spreekt dan van een [angststoornis](https://www.kunstbus.nl/s/angststoornis).

Paniek en [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) komen niet alleen bij individuen voor, maar treden soms ook op als **[angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) in groepen**. Denk aan situaties als: [brand](https://www.kunstbus.nl/groningen/brandweer.html) in een [bioscoop](https://www.kunstbus.nl/groningen/bioscoop.html) of een motorstoring in een passagiersvliegtuig.

Toestand of karaktertrek

In de meeste vormen zoals hierboven omschreven kan [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) worden opgevat als een toestand ( [Engels](https://www.kunstbus.nl/cultuur/Engeland.html) [State](https://www.kunstbus.nl/cultuur/Stins.html) Anxiety), of als een karaktertrek ( [Engels](https://www.kunstbus.nl/cultuur/Engeland.html): Trait Anxiety). Angst als karaktertrek duidt op stabiele verschillen tussen individuen in hun reactie op of [anticipatie](https://www.muziekbus.nl/muziek/anticipatie.html) van bedreigende situaties of prikkels. De persoonlijkheidstrek neuroticisme predisponeert tot ontwikkeling van angtstoornissen.

Oorzaken van [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html)

[Angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) kan allerlei oorzaken hebben. [Angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) als karaktertrek is voor een deel aangeboren: sommige mensen zijn van nature angstiger dan andere mensen. Ook zijn er aanwijzingen dat bij obsessieve-compulsieve stoornissen of paniekstoornisen genetisiche componenten een [rol](https://www.kunstbus.nl/s/rol) spelen. [Angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) kan echter ook zijn aangeleerd. Dierproeven hebben aangetoond dat een neutrale prikkel door [associatie](https://www.kunstbus.nl/taal/associ%C3%ABren.html) met een schadelijke prikkel op den duur ook [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) kan opwekken. Hetzelfde [principe](https://www.kunstbus.nl/s/principe) blijkt ook voor mensen op te gaan. Aangeleerde angstreacties kunnen in sommige gevallen ook weer worden afgeleerd. Een veel gebruikte therapeutische techniek om [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) en fobieën te verminderen is systematische desensitisatie.

Normale [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html)

Een gevoel van [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) hoeft niet altijd pathologisch te zijn: [net](https://www.kunstbus.nl/taal/net.html) als gevoelens als boosheid, en neerslachtigheid kan het een teken zijn van een normale aanpassing van het organisme aan gevaarlijke, moeilijke of extreme omgevingscondities. Denk aan situaties als: soldaten aan het [front](https://www.kunstbus.nl/s/front), luchtaanvallen, calamiteiten, [e](https://www.kunstbus.nl/s/e).d. [Angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) prepareert daarbij het organisme op mogelijk gevaar en/of het ondernemen van bepaalde [acties](https://www.kunstbus.nl/kunst/acties.html), zoals vluchten voor gevaar. Hevige [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) kan in combinatie met de daarbij optredende verhoogde fysiologische arousal gepaard gaan met een 'blikvernauwing', waarbij alleen de saillante prikkels uit de omgeving worden verwerkt, en détails niet meer worden waargenomen. [Angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) treedt ook vaak op in minder extreme omstandigheden zoals spreken in het [openbaar](https://www.kunstbus.nl/s/openbaar), het doen van een examen (examenvrees) en het leveren van een sportprestatie. Deze vormen van [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) hebben vaak een anticiperend karakter. Beweerd wordt dat een milde [vorm](https://www.kunstbus.nl/cultuur/vorm.html) van [angst](https://www.kunstbus.nl/cultuur/angst.html) zelfs de prestatie kan verbeteren.

* * *

Copyright, This article is licensed under the [GNU Free Documentation License](https://www.kunstbus.nl/cultuur/GNU+Free+Documentation+License.html). It uses material from the [Wikipedia](https://www.kunstbus.nl/s/wikipedia) article [http://nl.wikipedia.org/wiki/Angst](http://nl.wikipedia.org/wiki/Angst).

Dit lemma is 07-11-2022 voor het laatst bewerkt.

Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar [kunstbus@gmail.com](mailto:kunstbus@gmail.com?subject=reactie op artikel angst)

[Klik hier voor meer informatie over kunstbus, de verantwoording over teksten en auteurs en de literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.](http://www.kunstbus.nl)

Nederlandstalige persberichten zijn welkom op: [kunstbus@gmail.com](mailto:kunstbus@gmail.com)