بهینه‌سازی ژنتیک - ویکی فقه
بر اساس این، چنان‌چه ژن را تشکیل دهنده هسته مرکزی انسان و دارای قدرت بقا ... ساختار ژنتیکی و تشکیل شخصیت و یا جسم کودک دارد. در نتیجه، ترک ارتباط مذکور ...
عشاء
و نیز در روایات آمده است: «چنان‌چه عمل آمیزش در شب جمعه که یکی از بافضیلت‌ترین زمان‌ها است، صورت گیرد و فرزندی به وجود آید، خطیب و سخنور گردد و اگر در شب جمعه پس از <anchor>عشاء</anchor> این عمل انجام شود و فرزند به هم رسد، آن فرزند از بزرگان خواهد بود. و نیز فرزند تشکیل یافته در بعد از ظهر جمعه از دانایان مشهور شود.»
عشاء - ویکی فقه
عشاء \- ویکی فقه

- [![خواندن](https://fa.wikifeqh.ir/assets/images/reading.svg)](https://fa.wikifeqh.ir/عشاء "خواندن")
- [![نمایش تاریخچه](https://fa.wikifeqh.ir/assets/images/history.svg)](https://fa.wikifeqh.ir/history/عشاء "نمایش تاریخچه")
- [![ویرایش](https://fa.wikifeqh.ir/assets/images/edit.svg)](https://fa.wikifeqh.ir/edit/عشاء "ویرایش")

# عشاء

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف

* * *

مقالات مرتبط: [عشاء (مفردات‌قرآن)](https://fa.wikifeqh.ir/عشاء_(مفردات‌قرآن) "عشاء (مفردات‌قرآن)")، [عِشاء (لغات‌قرآن)](https://fa.wikifeqh.ir/عِشاء_(لغات‌قرآن) "عِشاء (لغات‌قرآن)")، [عشاء (مفردات‌نهج‌البلاغه)](https://fa.wikifeqh.ir/عشاء_(مفردات‌نهج‌البلاغه) "عشاء (مفردات‌نهج‌البلاغه)")، [عشاء (مقالات مرتبط)](https://fa.wikifeqh.ir/عشاء_(مقالات_مرتبط) "عشاء (مقالات مرتبط)").

**عِشاء** به معنای [غروب آفتاب](https://fa.wikifeqh.ir/غروب_آفتاب "غروب آفتاب") و [نماز عشا](https://fa.wikifeqh.ir/نماز_عشا "نماز عشا") می‌باشد.

### فهرست مندرجات

[۱ \- معنا](#_معنا "معنا")

[۲ \- وقت (نماز) عشاء](#_وقت (نماز) عشاء "وقت (نماز) عشاء")

[۳ \- احکام مرتبط](#_احکام مرتبط "احکام مرتبط")

[۳.۱ \- در اجاره](#_در اجاره "در اجاره")

[۳.۲ \- کتاب نکاح](#_کتاب نکاح "کتاب نکاح")

[۴ \- پانویس](#_پانویس "پانویس")

[۵ \- منبع](#_منبع "منبع")

### [۱ \- معنا](\#معنا)

\[ [ویرایش](https://fa.wikifeqh.ir/edit_sub/عشاء/معنا "ویرایش")\]

* * *

عشاء در [لغت](https://fa.wikifeqh.ir/لغت "لغت") به آغاز [تاریکی](https://fa.wikifeqh.ir/تاریکی "تاریکی") [شب](https://fa.wikifeqh.ir/شب "شب") ، مغرب، فاصله [مغرب](https://fa.wikifeqh.ir/مغرب "مغرب") تا وقت نماز عشا و فاصله زوال [خورشید](https://fa.wikifeqh.ir/خورشید "خورشید") تا [طلوع](https://fa.wikifeqh.ir/طلوع "طلوع") [فجر](https://fa.wikifeqh.ir/فجر "فجر") معنا شده است؛

[\[۱\]](#foot1) [ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، واژه «عشا».](http://lib.eshia.ir/40707/15/56/عشا "ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، واژه «عشا».")

[\[۲\]](#foot2) [فیروزآبادی، مجدالدین، القاموس المحیط، واژه «عشا».](http://lib.eshia.ir/20003/4/362/الظلام "فیروزآبادی، مجدالدین، القاموس المحیط، واژه «عشا».")

لیکن به تصریح برخی مراد از آن در [عرف](https://fa.wikifeqh.ir/عرف "عرف") ، مغرب است؛ از این رو، به [نماز](https://fa.wikifeqh.ir/نماز "نماز") عشا، «عشاء آخر» گفته می‌شود، در مقابل «عشاء اول» که مغرب است.

[\[۳\]](#foot3) [حلی، حسن بن یوسف، تحریر الاحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة، ج۳، ص۸۷\- ۸۸.](http://lib.eshia.ir/10071/3/87/العشاء "حلی، حسن بن یوسف، تحریر الاحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة، ج3، ص87- 88.")

[\[۴\]](#foot4) [محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۷، ص۲۴۳ \- ۲۴۴.](http://lib.eshia.ir/10086/7/243/الأحكام "محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج7، ص243 - 244.")

و در کتاب‌های فقهی به نماز چهار رکعتی بعد از نماز مغرب نیز «عشاء» اطلاق شده که برای اداء آن وقت اختصاصی و مشترک تعیین گردیده است در مقابل «مغرب» که به نماز سه رکعتی اطلاق شده است. و از باب تغلیب است که به هر دو «عشاءین» گفته می‌شود، مثل «وقت العشاءین»

[\[۵\]](#foot5) [موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۱۴۴، کتاب الصلاة، القول فی مقدمات الصلاة، المقدمة الاولی، مسالة۶.](https://lib.eshia.ir/11176/1/144/ووقت "موسوعة الامام الخمینی، ج22، تحریرالوسیلة، ج1، ص144، کتاب الصلاة، القول فی مقدمات الصلاة، المقدمة الاولی، مسالة6.")

### [۲ \- وقت (نماز) عشاء](\#وقت (نماز) عشاء)

\[ [ویرایش](https://fa.wikifeqh.ir/edit_sub/عشاء/وقت_(نماز)_عشاء "ویرایش")\]

* * *

و وقت نماز مغرب و عشا در حال [اختیار](https://fa.wikifeqh.ir/اختیار "اختیار") از مغرب تا [نصف شب](https://fa.wikifeqh.ir/نصف_شب "نصف شب (پیوندی وجود ندارد)") است که از اول آن به مقدار ادای نماز مغرب بر حسب حال و وضع نمازگزار، وقت اختصاصی نماز مغرب است و چنین وقتی از آخر آن، وقت مختص [نماز عشا](https://fa.wikifeqh.ir/نماز_عشا "نماز عشا") است. و بین این دو وقت مختص، [وقت مشترک](https://fa.wikifeqh.ir/وقت_مشترک "وقت مشترک (پیوندی وجود ندارد)") نماز مغرب و عشا است. و کسی که از روی [اضطرار](https://fa.wikifeqh.ir/اضطرار "اضطرار") به جهت خواب یا فراموشی یا حیض یا غیر این‌ها و یا ازروی‌عمد، نماز مغرب و عشا را از نصف شب تاخیر بیندازد، بنابر [احتیاط](https://fa.wikifeqh.ir/احتیاط_واجب "احتیاط واجب") (واجب) باید آن‌ها را تا [سفیده صبح](https://fa.wikifeqh.ir/فجر "فجر") به‌قصد [ما فی الذّمة](https://fa.wikifeqh.ir/ما_فی_الذّمة "ما فی الذّمة (پیوندی وجود ندارد)") به جا آورد و اگر به مقدار وقت ادای دو نماز تا سپیده باقی نمانده باشد، باید احتیاطاً نماز عشا را بخواند، و احتیاط (واجب) آن است که بعد از وقت، نماز مغرب و عشا را به ترتیب [قضا](https://fa.wikifeqh.ir/قضا "قضا") نماید.

[\[۶\]](#foot6) [موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۱۴۴، کتاب الصلاة، القول فی مقدمات الصلاة، المقدمة الاولی، مسالة۶.](https://lib.eshia.ir/11176/1/144/ووقت "موسوعة الامام الخمینی، ج22، تحریرالوسیلة، ج1، ص144، کتاب الصلاة، القول فی مقدمات الصلاة، المقدمة الاولی، مسالة6.")

و وقت فضیلت نماز مغرب از مغرب تا ازبین‌رفتن شفق یعنی سرخی طرف مغرب می‌باشد و اول [وقت فضیلت](https://fa.wikifeqh.ir/وقت_فضیلت "وقت فضیلت") نماز عشا موقع ازبین‌رفتن [شفق](https://fa.wikifeqh.ir/شفق "شفق") است و تا یک‌سوم شب ادامه دارد؛ بنابراین برای نماز عشا دو وقت اجزاء (کفایت کردن و مجزی بودن) است: قبل از رفتن سرخی و بعد از یک‌سوم شب تا نصف شب (که در هرکدام از این وقت‌ها نماز عشا خوانده شود صحیح است اگرچه وقت فضیلت آن میان این دو وقت است).

[\[۷\]](#foot7) [موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۱۴۴، کتاب الصلاة، القول فی مقدمات الصلاة، المقدمة الاولی، مسالة۶.](https://lib.eshia.ir/11176/1/145/مبدؤها "موسوعة الامام الخمینی، ج22، تحریرالوسیلة، ج1، ص144، کتاب الصلاة، القول فی مقدمات الصلاة، المقدمة الاولی، مسالة6.")

### [۳ \- احکام مرتبط](\#احکام مرتبط)

\[ [ویرایش](https://fa.wikifeqh.ir/edit_sub/عشاء/احکام_مرتبط "ویرایش")\]

* * *

از آن به معنای نخست در باب [اجاره](https://fa.wikifeqh.ir/اجاره "اجاره") و [نکاح](https://fa.wikifeqh.ir/نکاح "نکاح") نام برده‌اند.

### [۳.۱ \- در اجاره](\#در اجاره "در اجاره")

چنانچه مدت اجاره تا عشا باشد، پایان آن، اول وقت عشا؛ یعنی [غروب آفتاب](https://fa.wikifeqh.ir/غروب_آفتاب "غروب آفتاب") خواهد بود؛ چنان که در [عرف](https://fa.wikifeqh.ir/عرف "عرف") نیز این گونه است.

[\[۸\]](#foot8) [محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۷، ص۲۴۳.](http://lib.eshia.ir/10086/7/243/الأحكام "محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج7، ص243.")

[\[۹\]](#foot9) [حسینی عاملی، جواد، مفتاح الکرامة فی شرح القواعد، ج۱۹، ص۷۳۲.](http://lib.eshia.ir/10159/19/732/اشارة "حسینی عاملی، جواد، مفتاح الکرامة فی شرح القواعد، ج19، ص732.")

### [۳.۲ \- کتاب نکاح](\#کتاب نکاح "کتاب نکاح")

در کتاب نکاح در بحث از [عیوب](https://fa.wikifeqh.ir/عیوب "عیوب") اختصاصی زن که موجب حق [فسخ](https://fa.wikifeqh.ir/فسخ "فسخ") عقد نکاح برای مرد می‌گردد از نوعی بیماری چشم سخن رفته است که از آن به «عشا» تعبیر شده است. [امام خمینی](https://fa.wikifeqh.ir/امام_خمینی "امام خمینی") در [تحریرالوسیله](https://fa.wikifeqh.ir/تحریرالوسیله "تحریرالوسیله") می‌نویسد: «ولا اعتبار بالعور، ولا بالعشا، و هی علّة فی العین لا یبصر فی اللیل ویبصر بالنهار.»

[\[۱۰\]](#foot10) [موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریر الوسیلة ج‌۲، ص۳۱۵، کتاب النکاح، القول فی العیوب الموجبة لخیار الفسخ و التدلیس.](https://lib.eshia.ir/11176/2/315/بالعشا "موسوعة الامام الخمینی، ج23، تحریر الوسیلة ج‌2، ص315، کتاب النکاح، القول فی العیوب الموجبة لخیار الفسخ و التدلیس.")

یعنی به یک چشمی و عشا که مرضی در چشم است و مانع دیدن در شب می‌شود ولی روز می‌بیند اعتباری نیست و سبب حق فسخ عقد نکاح برای مرد نمی‌گردد.

### [۴ \- پانویس](\#پانویس)

\[ [ویرایش](https://fa.wikifeqh.ir/edit_sub/عشاء/پانویس "ویرایش")\]

* * *

۱.[↑](#foot-main1) [ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، واژه «عشا».](http://lib.eshia.ir/40707/15/56/عشا "ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، واژه «عشا».")۲.[↑](#foot-main2) [فیروزآبادی، مجدالدین، القاموس المحیط، واژه «عشا».](http://lib.eshia.ir/20003/4/362/الظلام "فیروزآبادی، مجدالدین، القاموس المحیط، واژه «عشا».")۳.[↑](#foot-main3) [حلی، حسن بن یوسف، تحریر الاحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة، ج۳، ص۸۷\- ۸۸.](http://lib.eshia.ir/10071/3/87/العشاء "حلی، حسن بن یوسف، تحریر الاحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة، ج3، ص87- 88.")۴.[↑](#foot-main4) [محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۷، ص۲۴۳ \- ۲۴۴.](http://lib.eshia.ir/10086/7/243/الأحكام "محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج7، ص243 - 244.")۵.[↑](#foot-main5) [موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۱۴۴، کتاب الصلاة، القول فی مقدمات الصلاة، المقدمة الاولی، مسالة۶.](https://lib.eshia.ir/11176/1/144/ووقت "موسوعة الامام الخمینی، ج22، تحریرالوسیلة، ج1، ص144، کتاب الصلاة، القول فی مقدمات الصلاة، المقدمة الاولی، مسالة6.")۶.[↑](#foot-main6) [موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۱۴۴، کتاب الصلاة، القول فی مقدمات الصلاة، المقدمة الاولی، مسالة۶.](https://lib.eshia.ir/11176/1/144/ووقت "موسوعة الامام الخمینی، ج22، تحریرالوسیلة، ج1، ص144، کتاب الصلاة، القول فی مقدمات الصلاة، المقدمة الاولی، مسالة6.")۷.[↑](#foot-main7) [موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۱۴۴، کتاب الصلاة، القول فی مقدمات الصلاة، المقدمة الاولی، مسالة۶.](https://lib.eshia.ir/11176/1/145/مبدؤها "موسوعة الامام الخمینی، ج22، تحریرالوسیلة، ج1، ص144، کتاب الصلاة، القول فی مقدمات الصلاة، المقدمة الاولی، مسالة6.")۸.[↑](#foot-main8) [محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۷، ص۲۴۳.](http://lib.eshia.ir/10086/7/243/الأحكام "محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج7، ص243.")۹.[↑](#foot-main9) [حسینی عاملی، جواد، مفتاح الکرامة فی شرح القواعد، ج۱۹، ص۷۳۲.](http://lib.eshia.ir/10159/19/732/اشارة "حسینی عاملی، جواد، مفتاح الکرامة فی شرح القواعد، ج19، ص732.")۱۰.[↑](#foot-main10) [موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریر الوسیلة ج‌۲، ص۳۱۵، کتاب النکاح، القول فی العیوب الموجبة لخیار الفسخ و التدلیس.](https://lib.eshia.ir/11176/2/315/بالعشا "موسوعة الامام الخمینی، ج23، تحریر الوسیلة ج‌2، ص315، کتاب النکاح، القول فی العیوب الموجبة لخیار الفسخ و التدلیس.")

### [۵ \- منبع](\#منبع)

\[ [ویرایش](https://fa.wikifeqh.ir/edit_sub/عشاء/منبع "ویرایش")\]

* * *

• [فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، ص۳۸۵.](http://lib.eshia.ir/23017/5/385/عِشاء "فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج5، ص385.")

• [ساعدی، محمد، (مدرس حوزه و پژوهشگر)](http://mohammad-saedi45.andishvaran.ir/fa/ScholarMainpage.html "ساعدی، محمد، (مدرس حوزه و پژوهشگر)")، [موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی](http://www.imam-khomeini.ir/ "موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی")

رده‌های این صفحه : [دیدگاه های فقهی امام خمینی](https://fa.wikifeqh.ir/رده:دیدگاه_های_فقهی_امام_خمینی "رده:دیدگاه های فقهی امام خمینی")

- ترجمه نوع 1
- ترجمه نوع 2
- ترجمه نوع 3
- جستجوی سریع

![جعبه ابزار](https://fa.wikifeqh.ir/assets/images/respMenu.png)

- [درج مطلب](https://fa.wikifeqh.ir/insert "درج مطلب")
- [درباره ما](https://fa.wikifeqh.ir/about_us "درباره ما")
- [صفحه نخست](https://fa.wikifeqh.ir/index "صفحه نخست")
- اشتراک‌گذاری

  - [ایتا](https://eitaa.com/share/url?url=https://fa.wikifeqh.ir/عشاء "اشتراک گذاری در تلگرام")
  - [تلگرام](https://telegram.me/share/url?url=https://fa.wikifeqh.ir/عشاء "اشتراک گذاری در تلگرام")
  - [واتساپ](https://api.whatsapp.com/send?text=https://fa.wikifeqh.ir/عشاء "اشتراک گذاری در واتساپ")

- [آخرین مطالب اضافه شده](https://fa.wikifeqh.ir/last "آخرین مطالب اضافه شده")
- [بحث](https://fa.wikifeqh.ir/talk/عشاء "بحث")
- [مقاله](https://fa.wikifeqh.ir/عشاء "مقاله")

* * *

- [مدرسه فقاهت]( http://www.eShia.ir "درس‌های مدرسه فقاهت")
- [کتابخانه](http://lib.eShia.ir "کتابخانه مدرسه فقاهت")
- [ویکی پرسش](http://wikiporsesh.ir "ویکی پرسش")

##### جعبه‌ابزار

- [صفحه تصادفی](https://fa.wikifeqh.ir/random "صفحه تصادفی")
- [فهرست الفبایی](https://fa.wikifeqh.ir/alphalist "فهرست الفبایی")
- [راهنمای ویکی‌فقه](https://fa.wikifeqh.ir/راهنمای_ویکی‌فقه "راهنمای ویکی‌فقه")
- [راهنمای تصویری](https://fa.wikifeqh.ir/help "راهنمای تصویری")

- [ورود به سامانه / ایجاد حساب کاربری](https://fa.wikifeqh.ir/auth/login "ورود به سامانه / ایجاد حساب کاربری")
- [العربیة](http://ar.wikifeqh.ir/ "العربیه") \| [اردو](http://ur.wikifeqh.ir/ "اردو") \| [Türkçe](http://tr.wikifeqh.ir/ "Türkçe")

- [آخرین مطالب اضافه شده](https://fa.wikifeqh.ir/last "آخرین مطالب اضافه شده")
- [بحث](https://fa.wikifeqh.ir/talk/عشاء "بحث")
- [مقاله](https://fa.wikifeqh.ir/عشاء "مقاله")

[پیشرفته](/search/advanced) ‌

- [نمایش تاریخچه](https://fa.wikifeqh.ir/history/عشاء "نمایش تاریخچه")
- [ویرایش](https://fa.wikifeqh.ir/edit/عشاء "ویرایش")
- [خواندن](https://fa.wikifeqh.ir/عشاء "خواندن")

[صفحه نخست](https://fa.wikifeqh.ir/ "صفحه نخست")

- [صفحه نخست](https://fa.wikifeqh.ir/ "صفحه نخست")
- [درج مطلب](https://fa.wikifeqh.ir/insert "درج مطلب")
- [آخرین مطالب اضافه شده](https://fa.wikifeqh.ir/last "آخرین مطالب اضافه شده")
- اشتراک‌گذاری

  - [ایتا](https://eitaa.com/share/url?url=https://fa.wikifeqh.ir/عشاء "اشتراک گذاری در تلگرام")
  - [تلگرام](https://telegram.me/share/url?url=https://fa.wikifeqh.ir/عشاء "اشتراک گذاری در تلگرام")
  - [واتساپ](https://api.whatsapp.com/send?text=https://fa.wikifeqh.ir/عشاء "اشتراک گذاری در واتساپ")

* * *

- [مدرسه فقاهت]( http://www.eShia.ir "درس‌های مدرسه فقاهت")
- [کتابخانه](http://lib.eShia.ir "کتابخانه مدرسه فقاهت")
- [ویکی پرسش](http://wikiporsesh.ir "ویکی پرسش")

##### جعبه‌ابزار

- [صفحه تصادفی](https://fa.wikifeqh.ir/random "صفحه تصادفی")
- [فهرست الفبایی](https://fa.wikifeqh.ir/alphalist "فهرست الفبایی")
- [راهنمای ویکی‌فقه](https://fa.wikifeqh.ir/راهنمای_ویکی‌فقه "راهنمای ویکی‌فقه")
- [راهنمای تصویری](https://fa.wikifeqh.ir/help "راهنمای تصویری")

- سیاست و ضوابط: تلاش ویکی‌فقه تدوین دانشنامه‌ایی در حوزه علوم اسلامی است. یکی از سیاست‌های اصلی آن رعایت احترام به صاحبان نظریه است. اتقان و مستند بودن مطالب یکی دیگر از سیاست‌هاست که در نگارش مطالب باید رعایت شود. تدوین مطالب توسط طلاب قم، مشهد، نجف و سایر حوزه‌های علمیه با رعایت اتقان و استناد، انجام می‌شود.

- [![صدای بهار](https://fa.wikifeqh.ir/assets/images/bahar-sound.jpg)](http://www.baharsound.ir "صدای بهار")