ایران باستان - دانشنامۀ تاریخ جهان - World History Encyclopedia
ایران باستان (یا «سرزمین پارس» در محل کنونی کشور ایران) از قدیمی‌ترین نقاطی است که رد پای سکونت بشر در آن به چشم می‌خورد. کاوش‌های باستان‌شناسان در این ...
خشایارشای اول
پس از مرگ داریوش اول، پسرش <anchor>خشایارشای اول</anchor> (حکمرانی 486 تا 465 پیش از میلاد) به جای او نشست و به گفتۀ هرودُت عظیم‌ترین لشگر تاریخ تا آن زمان را گرد آورد و در 480 پیش از میلاد به یونان حمله کرد اما این جنگ نیز در نهایت با شکست ایران به پایان رسید. خشایارشا از آن پس وقت خود را صرف ساخت و ساز – به‌خصوص افزودن به کاخ‌های پرسپولیس – کرد و جانشینان او نیز این کار را ادامه دادند. ایران هخامنشی از آن پس روی‌هم‌رفته قدرتی نسبتن باثبات در منطقه به‌شمار می‌رفت تا این که اسکندر مقدونی به آن حمله کرد و با شکست دادن داریوش سوم (336 تا 330 پیش از میلاد) به حکومت هخامنشیان پایان داد. داریوش سوم به دست بِسوس، شَهرَب باختر که پسرعموی او و از فرماندهان مورد اعتمادش بود، به‌قتل رسید و بِسوس با عنوان اردشیر پنجم (حکمرانی 330 تا 329 پیش از میلاد) به تخت نشست، اما چیزی نگذشت که اسکندر که خود را جانشین داریوش می‌دانست این آخرین پادشاه هخامنشی را به جرم قتل او اعدام کرد.
خشایارشای اول - دانشنامۀ تاریخ جهان
خشایارشای اول \- دانشنامۀ تاریخ جهان![](https://tracker.metricool.com/c3po.jpg?hash=583da8995f3bf53448b13ddf790ada6c)

[به زبان فارسی](/trans/fa/)

[کمک مالی](/donate/?ui_lang=fa)

- [صفحه خانگی](/trans/fa/)
- [به زبان انگلیسی](/)
- [درباره ما](/trans/fa/about/)
- [ورود](/login/)  - [ورود](/login/?ui_lang=fa "Login")
  - [ثبت نام کنید](/register/?ui_lang=fa "Registration")

# خشایارشای اول

2 روزهای باقی مانده

## جمع آوری کمک هزینه های سرور 2024

به ماموریت ما برای ارائه آموزش رایگان تاریخ به جهان کمک کنید! لطفا کمک کنید و در پوشش هزینه های سرور ما در سال 2024 کمک کنید. با حمایت شما، میلیون ها نفر هر ماه کاملا رایگان در مورد تاریخ یاد می گیرند.

$14906 / $18000

[❤ کمک مالی](/donate/server-costs-2024/?ui_lang=fa&utm_source=whe&utm_medium=fundraiser_header_stripe&utm_campaign=donate_fa)

## محتویات

## تعریف

![Joshua J. Mark](/uploads/profile_photos/150-JPryst.JPG)

توسط [Joshua J. Mark](/user/JPryst/ "User Page: Joshua J. Mark")، ترجمه شده توسط [Arash Taheri](/user/arashtaheri/ "User Page: Arash Taheri")

منتشر شده در 14 March 2018

در زبان های دیگر موجود است: [انگلیسی](/Xerxes_I/), [فرانسوی](/trans/fr/1-359/xerxes-ier/), [آلماني](/trans/de/1-359/xerxes-i/), [اسپانيايي](/trans/es/1-359/jerjes-i/)

[![Xerxes I Relief (by Jona Lendering, CC BY-SA)](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/2369.jpg?v=1715624647)\
\
نقش برجستۀ خشایارشاه یکم\
\
Jona Lendering (CC BY-SA)](/image/2369/xerxes-i-relief/ "Xerxes I Relief")

خشایارشای اول ( تولد ۵۱۹ ق.م \- فوت ۴۶۵ ق.م ، سالهای حاکمیت بین ۴۸۶ \- ۴۶۵ ق.م ) ، همچنین موسوم به خشایارشای کبیر ، پادشاه شاهنشاهی ایرانی هخامنشی بود. عنوان رسمی او شاهنشاه بود که گرچه به عنوان امپراطور ترجمه شده است ، ولی معنای آن شاه شاهان می باشد. از او در کتاب اِستِر در عهد عتیق با عنوان اخشورش یاد شده است ( گرچه پسر او ، اردشیر اول ، و همچنین اردشیر دوم نیز محتمل است که اخشورش ذکر شده در عهد عتیق بوده باشند ) و در آثار هرودوت ، دیودوروس سیسیلی ، کویینتوس کورتیوس روفوس به تفصیل ، و در ابعاد کوچکتر ، در آثار پلوتارک به زندگی او ارجاع داده شده است. منبع اصلی برای شرح داستان اردوکشی او به یونان آثار هرودوت می باشد. نام xerxes شکل یونانی شده کلمه [پارس](/trans/fa/1-13311/) ی خشایارشا ( یاخشایارشاه ) می باشد ، و بدین ترتیب او در مغرب زمین به xerxes مشهور است حال آنکه در شرق از او به عنوان خشایارشا یاد شده است.

مادر او آتوسا ، دختر [کوروش کبیر](/trans/fa/1-306/) ( حاکمیت از حدود ۵۵۰-۵۳۰ ق.م ) بنیانگذار شاهنشاهی هخامنشی بود . خشایارشا، بدین ترتیب ، پیش از آنکه بتواند به شکلی خود را مطرح کند به عنوان شاهی بزرگ مورد پذیرش واقع شده بود. خشایارشا به واسطه سازه های فراوانی که در قلمرو امپراطوری خویش به جا گذاشت شهرت یافته است ولی شهرت او اغلب ، هم در منابع تاریخی کهن و هم منابع جدید ، به واسطه لشکرکشی عظیم او به یونان به سال ۴۸۰ ق.م بود ، که بنا به گفته های هرودوت ، بزرگترین و مجهزترین نیروی جنگی ای بود که تا آن روزگار به میدان نبرد آورده شده بود.

خشایارشا پسر داریوش کبیر ( سالهای حاکمیت بین ۵۲۲ تا ۴۸۶ ق.م ) بود ، که به منظور تنبیه آتن برای حمایت از شورش مستعمره نشین های آیونی علیه حاکمیت ایران در سال ۴۹۹ ق.م به سرزمین یونان در سال ۴۹۲ ق.م حمله ور شد. ایرانیان در سال ۴۹۰ ق.م در نبرد ماراتون مغلوب نیروهای یونانی شدند ، و داریوش پیش از آنکه بتواند حمله دیگری را علیه یونان سازماندهی کند به سال ۴۸۶ ق.م درگذشت. بدین گونه ، این وظیفه ، به دوش پسر او یعنی خشایارشا گذاشته شد تا به آرزوهای پدر خویش جامه عمل بپوشاند ، و به هنگام گردآوری سپاهی با آن حجم انبوه و قدرت فراوان ، خشایارشا از موقعیت خود در آنچه داریوش کبیر از رسیدن به آن عاجز بود اطمینان داشت ولی در نهایت او نیز همچون پدرش در این امر ناکام بود و چیزی جز شکست عاید وی نگشت.

خشایارشا باید به حل مساله تمرد و سرکشی بابلیان و شورش هایی که در مصر علیه حاکمیت ایران به وجود آمده بود می پرداخت.

### کارزارهای نخستین

خشایارشا پسر بزرگ داریوش نبود اما ، به عنوان اولین فرزند او از ازدواج با آتوسا ، به عنوان جانشین انتخاب شد. پس از مرگ داریوش ، آرته برزن ، برادر ناتنی ارشد خشایارشا ، مدعی تاج و تخت شد ولی این ادعای او مورد قبول واقع نشد چرا که مادر او از مردم عادی بود حال آنکه مادر خشایارشا دختر کوروش کبیر بود.

خشایارشا با شاهدخت آمستریس ، دختر اُتانس ، ازدواج کرد که آن شاهدخت بدین ترتیب مادر پسران خشایارشا یعنی داریوش ، ویشتاسپ ، اردشیر اول ( سالهای حاکمیت بین ۴۶۵ \- ۴۲۴ ق.م ) ، هخامنش ، و دختران او یعنی آمیتیس و رودوگونه شد. پس از جلوس بر تخت سلطنت ، مردونیه ، فرمانده کل قوای خشایارشا ( که پسر عمو و برادر زن شاه ایران بود ) ، شاه ایران را تحت فشار قرار داد تا دوباره به یونان اردوکشی کند. به نظر می رسد ، که انگیزه های مردونیه از این نبرد ، مسائل شخصی بوده است، چرا که او امید داشت تا پس از پیروزی خشایارشا بر یونان به عنوان ساتراپ یا استاندار آن سرزمین مغلوب فرمانروایی کند.

اردوان ، عمو و مشاور خشایارشا ، تلاش کرد تا او را از این قشون کشی منصرف سازد اما احتجاجات مردونیه در این مورد غالب گشت. به علاوه ، مسائل متعددی همچون سرکشی مردمان بابل و شورش های مصریان علیه حاکمیت ایران وجود داشت ، و خشایارشا زمان زیادی را در خلال سال ۴۸۵ ق.م برای فرونشاندن این ناآرامی ها و باز گرداندن نظم به آن سرزمین ها اختصاص داد.

[![Persian Archers](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/147.jpg?v=1722769983)\
\
کمانداران ایرانی\
\
mshamma (CC BY)](/image/147/persian-archers/ "Persian Archers")

گرچه کوروش پدربزرگ او دوست و متحد بابل بود ، اما خشایارشا آن شهر را مقهور و مطیع خود نمود و مجسمه زرین مردوک ، خدای حامی و پشتیبان بابلی ها را نیز ذوب کرد. این امر به مثابه گستاخی و توهین به شان و منزلت و سنت بابلیان بود چرا که یکی از وظایف مذهبی حاکم بابل این بود که در مراسم سال نوی بابلی دستان مجسمه مردوک را به دست بگیرد تا بدین گونه اطمینان دهد که رفاه در سراسر آن سرزمین برقرار خواهد شد ؛ بدین ترتیب بابل در میان شهرهای بین النهرین به واسطه اینکه محل اجرای این مراسم مذهبی بود از موقعیت ویژه ای برخوردار بود.

کوروش ، همچون داریوش ، در رسمیت بخشیدن به این مناسک توجه ویژه ای مبذول داشت ، اما خشایارشا به این امر چندان اعتنا نمی کرد. او روابط مستحکم با متحدان پیشین را نادیده گرفت ، و از خود با عنوان شاه ایرانیان و [مادها](/trans/fa/1-22524/) یاد می کرد ، و با همه به مثابه رعایای تحت امر خود رفتار می نمود. بابل دو مرتبه علیه او دست به قیام زد تا اینکه او آن شهر را به محاصره خویش در آورد و آن شورش را در هم شکست.

خشایارشا چهار سال به گردآوری ملزومات کافی و سلاح برای اردوکشی به یونان مشغول بود.

### یونان : جنگ های ایران و یونان

با برقراری آرامش نسبی در شاهنشاهی خود ، خشایارشا دوباره نگاه خود را به یونان و فتح آن سرزمین معطوف نمود. او چهار سال به گردآوری ملزومات کافی و سلاح برای این لشکرکشی مشغول بود و همچنین به منظور تضمین پیروزی خود از مناطق متعدد تحت حاکمیت خود تعداد زیادی برای خدمت به ارتش فراخواند.

هرودوت به شرح ماجرای پیتیاس لیدیایی ( از نوادگان شاه کرزوس ) می پردازد که پنج پسر او از جمله افرادی بودند که به خدمت ارتش فرا خوانده شده بودند. پیتیاس از خشایارشا و سپاه او در سارد در زمستان سالهای ۴۸۱ \- ۴۸۰ ق.م پذیرایی شایانی به عمل آورد و به خشایارشا مقدار معتنابهی پول برای تامین مالی آن لشکرکشی پیشنهاد کرد ، اما خشایارشا ، این پیشنهاد او را رد کرد و ، در عوض ، از سخاوت پیتیاس با افزایش قابل توجه خزانه او سپاسگزاری نمود.

پیش از عزیمت به سوی تنگه داردانل ، کسوفی رخ داد که از منظر برخی افراد در آن زمان امر ناخجسته ای بود اما خشایارشا ، که به وسیله غیب گویان خود اطمینان حاصل کرده بود که آن واقعه حامل آثار بدی نیست ، به کار خود ادامه داد . پیتیاس ، بهر حال ، این حادثه را به مثابه هشداری برای ویرانی و نابودی قریب الوقوع در نظر گرفت و ، در حالیکه از سخاوت و مهربانی خشایارشا دلخوش گشته بود ، از آن شاه درخواست کرد تا پسر ارشد او از خدمت نظام معاف گردد تا حداقل بدین ترتیب یکی از پسران او در سالهای پیری عصای دست و تکیه گاه او باشد و به عنوان وارث وی انتخاب شود. خشایارشا از این خواسته برافروخته گشت چرا که این بدان معنا بود که پیتیاس در پیروزی وی تردید به خود راه داده بود. خشایارشا دستور داد که پسر بزرگ پیتیاس از سپاه حذف شود، سپس امر کرد تا او را از وسط دو شقه کنند ، پس از آن بدن دو تکه شده او را در دو طرف جاده قرار دادند ، تا سربازان از میان آن بدن دو شقه حرکت کنند.

[![Greek Phalanx](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/2567.jpg?v=1715143622)\
\
فالانکس یونانی\
\
CA (Copyright)](/image/2567/greek-phalanx/ "Greek Phalanx")

بر طبق گفته های هرودوت ، حجم سپاه خشایارشا و این لشکرکشی بالغ بر چهار میلیون نفر و چهار هزار کشتی بود. دیدوروس سیسیلی و کویینتوس کورتیوس روفوس به عظمت سپاه خشایارشا اذعان کرده اند ، گرچه ارقامی که آنان ذکر کرده اند با ارقام مد نظر هرودوت و همین طور آمار مورد نظر خودشان متفاوت است. به منظور حرکت آزادانه و بی دردسر کشتی های خود ، خشایارشا فرمان داد تا آبراهه ای در آن سوی تنگه آکتیوم نزدیک کوه آتوس حفر گردد که بقایای آن تا به امروز نیز مشهود است. او نیروهای خود را برای گذر از تنگه داردانل و ورود به اروپا گرد هم آورد و ، هرودوت روایت می کند ، که او خود سپاه خشایارشا را در حالیکه به صف در آمده بود دیده است. حجم آن سپاه و عظمت آن

> نخست خشایارشا احساس رضایت عمیقی داشت ، ولی پس از مدتی شروع به گریستن کرد . وقتی که عموی او ، اردوان ( کسی که در ابتدا نظرات خود را بی پروا بیان می نمود و به خشایارشا اندرز داده بود تا از حمله به یونان صرف نظر کند ) متوجه شد که خشایارشا می گرید گفت ، ' سرورم ، لحظه ای پیش شما به خاطر موقعیتی که داشتید شاد و مسرور بودید و اکنون شما می گریید. چه خلق و خوی متغیری ! خشایارشا در پاسخ گفت ، ' بله ، من در باب امور این دنیا تامل کردم و دریافتم که تا چه میزان کل حیات بشر کوتاه و ناچیز است ، که این مساله احساسات مرا برانگیخت. به همه این افراد نگاه کن \- هیچیک از آنان تا صد سال دیگر زنده نخواهند بود( بخش هفتم ، صفحات ۴۵-۴۶).

با اینحال ، خشایارشا فکر کوتاهی حیات بشر را از ذهن خود زدود و دستور داد تا سپاهیان او از تنگه داردانل عبور کنند و به خاک یونان حمله کنند.

نشانه های ماوراالطبیعی ، از همان آغاز ، با هدف خشایارشا سر سازگاری نداشتند. گفته شده است که تنگه داردانل به هنگام عبور سپاهیان ایران متلاطم گشت . به منظور حرکت سپاه عظیم خود خشایارشا امر کرد تا پلهایی بر روی آن تنگه آبی ساخته شود. هرودوت در این مورد می نویسد :

> فنیقی ها و مصریان که وظیفه بر قرار کردن پلها بر روی آب به عهده آنان گذاشته شده بود ( فنیقیها از کتان سفید و مصریان از پاپیروس استفاده می کردند ) ، آبیدوس را به عنوان نقطه آغازین کار خود قرار دادند و تمام تلاش خود را کردند تا به دماغه آن سوی ساحل برسند \- به فاصله هفت فرسنگ. آنها در حال اتمام کار نصب پلها بر روی آن تنگه آبی بودند که به ناگاه طوفان سهمگینی به پا خاست و هر چیزی را بر سر راه خود خرد کرد. این اخبار خشایارشا را متغیر نمود ، اوبه مردان تحت امر خود دستور داد تا سیصد مرتبه به داردانل تازیانه بزنند و یک جفت پابند به آن پهنه آبی بیندازند. من یکبار شنیدم که آنان گروهی را اعزام کردند تا به داردانل داغ بزنند . اگر این امر حقیقت داشته باشد ، او به مردان خود گفته بود که او به گونه ای آن دریا را شلاق زده و با الفاظی مورد سرزنش قرار داده که شما هرگز آن کلمات را از زبان یک یونانی نخواهید شنید . ایرانیان خطاب به داردانل گفتند ، "ای آب تلخ ، این مجازات توست به خاطر تخلفی که در برابر سرور خود مرتکب شده ای در حالیکه او هیچ خطایی در حق تو نکرده است. خشایارشا از تو عبور خواهد کرد ، چه بخواهی چه نخواهی. مردمان حق دارند که به دریای گل آلود و شور مزه ای همچون تو قربانی پیشکش نکنند "! بدین گونه آن دریا تنبیه شد و خشایارشا دستور داد تا ناظران پل گذاری بر روی داردانل گردن زده شوند. افرادی که این وظیفه عجیب به عهده آنان گذاشته شده بود به وظیفه خود عمل کردند و گروهی دیگر از مهندسان توانستند کار نصب پل بر روی داردانل را با موفقیت انجام دهند ( بخش هفتم ، صفحات ۳۴-۳۶).

نبردهای آرتمیزیوم و ترموپیل ، به فاصله کمی از هم رخ داد ، که در هر دو ایرانیان پیروز نبرد بودند.

زمانی که سپاهیان خشایارشا به آن سوی داردانل رسیدند ، بنا به نوشته های هرودوت ، " یک مورد حقیقتا منحصر به فرد و عجیب رخ داد : یک اسب خرگوشی به دنیا آورد. خشایارشا این علامت را نیز به هیچ انگاشت ، گرچه معنای آن واضح و روشن بود. این حادثه بدان معنا بود ، که گرچه خشایارشا با تبختر و غرور به راه خود برای حمله به یونان ادامه می داد ، ولی او به نقطه آغاز کار خود بازگشت که جان خود را بردارد و فرار کند "( بخش هفتم ، صفحه ۵۷ ).

علاوه بر متلاطم شدن آبهای داردانل و متولد شدن خرگوش از یک اسب ، نشانه های بد یمن دیگری نیز وجود داشت که همگی از سرانجام تلخ لشکرکشی خشایارشا حکایت می کرد ، ولی آن شاه همه آن نشانه ها را بی معنا انگاشت و برای رسیدن به هدف خود حرکت کرد.

یونانیان ، در این حین ، نیروهای خود را تحت فرماندهی آتن بسیج کرده بودند و نیروهایی را برای نظارت بر قشون ایران و دفاع از سرزمین یونان گسیل کردند. نبردهای آرتمیزیوم و ترموپیل ، کم و بیش همزمان رخ داد ، که هر دو به نفع ایران خاتمه یافت ( یا به طور کامل و یا به شکل استراتژیک ) وآنان را قادر ساخت تا به یونان دسترسی یابند ، و به محض اینکه سپاه ایران به اندازه کافی نیرو و بنیه به دست آورد رهسپار آتن شد. خشایارشا که از مقاومت آتنی ها در برابر خواسته های خود بسیار خشمگین بود در حالت خشم و جنون دستور داد تا آن شهر به آتش کشیده شود ، که البته خود از این عمل نادم گشت ، و بعدها ، از این کار خود به عنوان تنها حسرت خود در سرتاسر آن نبرد یاد میکرد.

[![Greek Trireme [Artist's Impression]](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/4650.jpg?v=1717094043)\
\
تریریم یونانی \[برداشت هنرمند\]\
\
The Creative Assembly (Copyright)](/image/4650/greek-trireme-artists-impression/ "Greek Trireme [Artist's Impression]")

### نبرد سالامیس

در این برهه، یونانیان که آتن و قسمت های عمده حومه آن شهر را ترک کرده بودند ، نیروهای خود را در سواحل ایجاینا و پلوپونز گرد هم آوردند و نیروی دریایی آنان در تنگه های سالامیس لنگر انداخته بودند. خشایارشا شورای جنگی ای را تشکیل داد تا در مورد حرکت بعدی او تصمیم گرفته شود و این موضوع مطرح شد که آیا با یونانیان در سالامیس بجنگند ، یا اینکه با دلخوشی حاصل از ویرانی آتن به ایران بازگردند ، یا اینکه گزینه های دیگر لحاظ شود.

مردونیه ، همچون دیگر رهبران متحد خشایارشا ، معتقد بود که نبرد دریایی با یونانیان بهترین گزینه است ، در حالیکه آرتمیسیای کاریایی گزینه های دیگری را پیش روی خشایارشا گذاشت. آرتمیسیا بر این باور بود که خشایارشا برای کسب پیروزی به هیچ چیز نیاز ندارد جز آنکه یونانیان را به حالت محاصره در جای خودشان نگه دارد تا تدارکات و ملزومات آنان تمام شود و پس از آن آنان خود تقاضای صلح خواهند کرد. در حالیکه خشایارشا به روشنی به آرتمیسیا احترام گذاشت و از اندرز او قدردانی نمود ، نظر اکثریت را پذیرفت و مصمم شد تا در دریا با یونانی ها بجنگد.

نبرد سالامیس ، که کمی بعد واقع شد ، یک فاجعه برای ناوگان ایران بود و برای خشایارشا به قیمت گزاف تمام شد. پس از شکست در سالامیس ، خشایارشا دوباره نظر آرتمیسیا را جویا شد و آرتمیسیا به او گفت که باید به ایران باز گردد و پیشنهاد مردونیه مبنی بر باقی ماندن او در یونان به منظور فتح آن سرزمین به نام خشایارشا را بپذیرد. خشایارشا این بار نظر آرتمیسیا را پذیرفت و در حالیکه مردونیه را پشت سر خود به جا گذاشته بود تا به نبرد با یونان ادامه دهد از آن سرزمین رخت بر بست. مردونیه سال پس از آن در نبرد پلاته مغلوب یونانی ها گشت که این نبرد در همان روزی رخ داد که نبرد تاثیرگذار میکال بین ایران و یونان واقع شده بود ، یعنی در ۲۷ آگوست ۴۷۹ ق.م.

مردونیه کشته شد ، و با مرگ او ، نیروهای ایرانی پریشان و متفرق شدند و جاه طلبی های خشایارشا برای منقاد نمودن یونان از بین رفت .همان گونه که علائم ماوراالطبیعی پیش بینی کرده بودند ، خشایارشا با مشقت فراوان و با گروهی اندک از سپاهیان خود به ایران بازگشت و مجبور بود در راه بازگشت از پوست درختان ، علف های هرز و برگ درخت تغذیه کند چرا که هیچ غذایی در مناطقی که به آنجا سفر کرده بود باقی نمانده بود. بیماری در میان مردان او شیوع یافت و تعداد زیادی از آنان بر اثر اسهال خونی از پا در آمدند و بدین ترتیب ، زمانی که خشایارشا در راه بازگشت به ایران از تنگه داردانل عبور کرد و به سارد رسید ، به زحمت سپاهی برای او باقی مانده بود که بتوان در مورد آن سخن به میان آورد.

[![All Nations Gate at Persepolis](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/83.jpg?v=1711896123)\
\
دروازه ملل در پرسپولیس\
\
dynamosquito (CC BY-SA)](/image/83/all-nations-gate-at-persepolis/ "All Nations Gate at Persepolis")

### پروژه های ساخت و ساز خشایارشا و مرگ او

پس از بازگشت به ایران ، خشایارشا تمام تلاش خود را معطوف ساخت بناهای یادبود بزرگتر و باشکوه تر نمود و پروژه های ساخت و سازی بزرگتر از سازه های پدرش را تکمیل نمود. برای این کار ، او خزانه سلطنتی را از ثروت تهی کرد که این امر نشانه آن بود که هزینه های ساخت و ساز او از هزینه لشکرکشی به یونان نیز بیشتر بوده است. او به اصلاح و مرمت جاده ها در سراسر قلمرو امپراطوری خود پرداخت ، بالاخص جاده شاهی که از طریق آن اخبار و پیامها رد و بدل می شد ( این جاده در حکم الگویی برای سیستم پستی امپراطوری روم ، و بعدها ، سیستم پستی امروزی بود ) و زمان و بودجه مالی برای توسعه مکان هایی نظیر [شوش](/trans/fa/1-276/) و تخت جمشید اختصاص داد.

گرچه کاخ داریوش همچنان پابرجا بود ، خشایارشا دستور ساخت سازه هایی به مراتب پیچیده تر و استادانه تر را صادر کرد تا کاخ پر زرق و برق خود را در مجاورت کاخ داریوش بر افراشته سازد و فرمان ساخت تالار صد ستون و ساختمانی که از دید باستان شناسان به منزله حرم سرای او بوده است را صادر نمود ( به واسطه وجود اتاق هایی مشابه در یک ردیف ) که به همان گونه در حکم خزانه مالی خشایارشا بوده است. هزینه های سرسام آور این پروژه ها ، به علاوه مخارج قشون کشی به یونان ، فشار سنگینی را به واسطه اخذ [مالیا](/trans/fa/1-10777/) ت فراوان به مردم تحمیل میکرد . خشایارشا ، بهر روی ، متوجه این مساله نشد و آنگونه که خود میخواست به کار خود ادامه داد ؛ بخاطر همین مساله است ، که برخی محققان زمامداری او را در حکم نقطه آغازین انحطاط شاهنشاهی هخامنشی بر شمرده اند.

بنا به گفته های هرودوت ، میل خشایارشا به زنان و عدم کف نفس او منجر به این شد که او در صدد اغوای همسر ماسیستس برادر خود بر آید.

بنا به گفته های هرودوت ، میل خشایارشا به زنان و عدم کف نفس او باعث شد تا او به همسر ماسیستس برادر خود نظر داشته باشد. زمانی که همسر ماسیستس به او اعتنایی نکرد ، خشایارشا یکی از پسران خود ، داریوش ، را به عقد ازدواج دختر ماسیستس ، یعنی آرتاینته ، در آورد ، به این امید که ، با این وصلت ، او به همسر برادر خود نزدیکتر شود و قادر شود او را بفریبد. زمانی که خشایارشا آرتاینته را دید ، بهرحال ، او را دلرباتر از مادرش یافت و ، زمانی که به آرتاینته نزدیک شد ، او به برقراری رابطه عاشقانه با خشایارشا راضی شد.

هرودوت روایت می کند که ، در همین زمان ، آمستریس همسر خشایارشا شال زیبایی برای او بافته بود ، که خشایارشا آنقدر آن را دوست داست که همه جا آن را می پوشید. آرتاینته از آن شال خوشش آمد و ، روزی زمانی که خشایارشا به او گفت هر هدیه ای را که بخواهد به او خواهد داد ، آرتاینته آن شال را از شاه خواستار شد. خشایارشا سعی کرد تا هر هدیه دیگری را جز آن شال به او بدهد ، چرا که او می دانست که ، اگر آن شال را به معشوقه اش بدهد ، همسرش از رابطه بین آن دو خبردار خواهد شد. بهرحال ، او قول خود را داده بود ، و آرتاینته از پذیرش هرگونه هدیه ای امتناع نمود ، و بدین گونه خشایارشا آن شال را به او داد.

[![Tomb of Xerxes](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/140.jpg?v=1642633202)\
\
مقبره خشایارشا\
\
Roodiparse (GNU FDL)](/image/140/tomb-of-xerxes/ "Tomb of Xerxes")

همانطور که خشایارشا از این مساله بیمناک بود ، به گوش آمستریس رسید که معشوقه خشایارشا آن شال را پوشیده است و در صدد انتقام بر آمد. آمستریس بر آن شد تا توان خود را نه بر معشوقه شاه ، بلکه بر مادر او متمرکز کند چرا که از نظر آمستریس مادر آرتاینته به واسطه عدم تربیت یک دختر خوب مقصر بود ( و ، شاید ، به این دلیل که او حدس زده بود آرتاینته انتخاب دوم خشایارشا به عنوان معشوقه اش بوده است). در ضیافتی سلطنتی موسوم به توکتا ، که یک بار در سال برگزار می شد و در آن به رعایای خود هدایایی تقدیم می کرد ، آمستریس درخواست کرد تا همسر ماسیستس به نزد او آورده شود. همچون قضیه آرتاینته و آن شال ، خشایارشا از آمستریس خواست تا درخواست دیگری را مطرح کند ، ولی آمستریس قبول نکرد.

سپس خشایارشا همسر برادر خود را در اختیار آمستریس قرار داد که ، بنا به گفته های هرودوت، " آمستریس گارد شخصی خشایارشا را احضار نمود و به کمک آنان همسر ماسیستس را مثله کرد. او سینه های آن زن را برید و آنها را پیش سگان انداخت ، دماغ ، گوشها ، لبان ، و زبان او را برید ، و سپس او را در حالیکه کاملا از ریخت افتاده بود به خانه اش باز گرداند."( ۹:۱۱۲). در پاسخ ، ماسیستس تلاش کرد تا شورشی را در بلخ به راه اندازد ولی خشایارشا به محض اطلاع از برنامه های او ، وی را به دام انداخت و او ، پسرانش ، و همه کسانی را که به او در شورش یاری داده بودند کشت.

در حدود سال ۴۶۶ ق.م ، سیمون فرمانده آتنی ( تولد حدود۵۱۰ \- فوت حدود۴۵۰ ق.م ) به آسیای صغیر که آن زمان تحت سلطه ایران بود وارد شد و به شهرهای یونانی کمک کرد تا اعلام استقلال کنند و آنان را به قیام تشویق کرد. خشایارشا نیروی دریایی و زمینی گسترده ای برای حل ماجرای سیمون و به انقیاد در آوردن دوباره یونانی ها گسیل نمود. پس از آن ، آسیای صغیر می توانست به عنوان پایگاهی برای سومین حمله ایران به یونان قرار بگیرد و باعث شود شکست پیشین خشایارشا جبران گردد. نیروهای خشایارشا ، بهر روی ، در نبرد اوریمدون در حدود سال ۴۶۶ ق.م مغلوب سیمون آتنی شدند و خشایارشا از امید خود برای فتح یونان چشم پوشید.

پس از آن خشایارشا به پروژه های ساخت و ساز خویش مشغول گشت و بناهای یادبودی بزرگتر و باشکوه تر برای بزرگداشت دوران زمامداری خود برافراشت تا بدین گونه او از پدرش متمایز شود. برنامه های توسعه ساخت و ساز او با ترور او به وسیله وزیرش اردوان ( با عمویش که او نیز اردوان نام داشت اشتباه نشود ) ناتمام ماند در حالیکه اردوان پسرش داریوش را نیز به قتل رساند. اردشیر اول ، دیگر پسر خشایارشا ، اردوان را به قتل رساند ، تاج و تخت سلطنت را از آن خود کرد ، و به تکمیل برنامه های بزرگ ساخت و ساز خشایارشا به نام خود و برای شکوه بزرگتر خویش ادامه داد.

[حذف آگهی ها](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_fa&utm_campaign=membership)

آگهی ها

## منابع

- [Brosius, M. _Women in Ancient Persia, 559-331 BC._ Oxford University Press, 1996.](/books/0198150091/)
- [Diodorus Siculus. _Diodorus Siculus._ Harvard University Press, 1933.](/books/0674993071/)
- [Durant, W. _The Life of Greece._ Simon & Schuster, 1980.](/books/0671418009/)
- [Family of Xerxes I and Amestris](http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~dearbornboutwell/fam1255.html "Family of Xerxes I and Amestris"), accessed 1 Dec 2016.
- [Farrokh, K. _Shadows in the Desert._ Osprey Publishing, 2007.](/books/1846031087/)
- [Olmstead, A. T. _History of the Persian Empire._ University of Chicago Press, 2009.](/books/0226627772/)
- [Plutarch. _Plutarch's Lives (Life of Cimon of Athens)._ Harvard University Press, 2001.](/books/0674990722/)
- [Waterfield, R. _Herodotus:The Histories._ Oxford University Press, 2008.](/books/0521575710/)

دانشنامه تاریخ جهانی یک همکار آمازون است و برای خرید کتاب واجد شرایط، کمیسیون کسب می کند.

## دربارۀ مترجم

[Arash Taheri](/user/arashtaheri/ "Arash Taheri")

[Arash Taheri](/user/arashtaheri/ "Arash Taheri")

I am arash taheri. I live in Iran. History, art, literature and philosophy are my field of interests.

## دربارۀ نویسنده

[Joshua J. Mark](/user/JPryst/ "Joshua J. Mark")

[Joshua J. Mark](/user/JPryst/ "Joshua J. Mark")

جاشوا ج. مارک از بنیانگذاران «دانشنامۀ تاریخ جهان» و مدیر بخش محتوای سایت است. او استاد سابق «کالج مِریست» (نیویورک) بوده و در آنجا تاریخ، فلسفه، ادبیات، و نویسندگی تدریس کرده است. جاشوا سفرهای زیادی رفته و مدتی در یونان و آلمان زندگی کرده است.

[Joshua J. Mark](https://www.linkedin.com/pub/joshua-j-mark/38/614/339 "Joshua J. Mark")

## مطالب مرتبط

فیلترها:

همه

تعاریف96

مقالات33

[![آرتِمیسیای اول، ملکۀ کاریا](https://www.worldhistory.org/img/c/p/360x202/2371.jpg?v=1710892323)\
\
تعریف \
\
**آرتِمیسیای اول، ملکۀ کاریا**\
\
آرتمیسیا اهل کاریا (معروف به آرتمیسیای اول) ملکۀ ناحیۀ کاریا در...](/trans/fa/1-12523/) [![یادداشتی بر پادشاهان هخامنشی](https://www.worldhistory.org/img/c/p/360x202/11957.jpg?v=1700100363)\
\
مقاله \
\
**یادداشتی بر پادشاهان هخامنشی**\
\
امپراطوری هخامنشی (۵۵۰\- ۳۳۰ ق.م) اولین موجودیت سیاسی عظیم پارسی...](/trans/fa/2-1518/) [![گارد جاویدان](https://www.worldhistory.org/img/c/p/360x202/85.jpg?v=1718107145)\
\
تعریف \
\
**گارد جاویدان**\
\
گارد ده هزار نفری جاویدان نیروی زبده و سرآمد ارتش امپراطوری هخامنشیان...](/trans/fa/1-18596/) [![حکومت در ایران باستان](https://www.worldhistory.org/img/c/p/360x202/1183.jpg?v=1722532023)\
\
تعریف \
\
**حکومت در ایران باستان**\
\
حکومت در ایران باستان بر اساس سامانۀ اداری کاربردی‌ای شکل می‌گرفت...](/trans/fa/1-18564/) [![شاهنشاهی اشکانی (پارت)](https://www.worldhistory.org/img/c/p/360x202/10835.jpg?v=1721515450)\
\
تعریف \
\
**شاهنشاهی اشکانی (پارت)**\
\
اشکانیان (پارتیان) از سال ۲۴۷ پیش از میلاد تا ۲۲۴ میلادی بر قلمرو...](/trans/fa/1-18370/) [![ایران باستان](https://www.worldhistory.org/img/c/p/360x202/147.jpg?v=1722769983)\
\
تعریف \
\
**ایران باستان**\
\
ایران باستان (یا «سرزمین پارس» در محل کنونی کشور ایران) از قدیمی‌ترین...](/trans/fa/1-18563/)

**1**2345678910بعدی ›انتها، آخرین »

## ارجاع به این مطلب

#### منبع نویسی به سبک اِی پی اِی

Mark, J. J. (2018, March 14). [خشایارشای اول \[Xerxes I\]](https://www.worldhistory.org/trans/fa/1-359/).
(A. Taheri, مترجم). _World History Encyclopedia_. برگرفته از https://www.worldhistory.org/trans/fa/1-359/

#### منبع نویسی به سبک شیکاگ

Mark, Joshua J.. " [خشایارشای اول](https://www.worldhistory.org/trans/fa/1-359/)."
ترجمه شده توسط Arash Taheri. _World History Encyclopedia_. تاریخ آخرین تغیی March 14, 2018.
https://www.worldhistory.org/trans/fa/1-359/.

#### منبع نویسی به سبک اِم اِل اِی

Mark, Joshua J.. " [خشایارشای اول](https://www.worldhistory.org/Xerxes_I/)."
ترجمه شده توسط Arash Taheri. _World History Encyclopedia_. World History Encyclopedia, 14 Mar 2018. پایگاه اینترنتی. 13 Sep 2024.

## مجوز و کپی رایت

نوشتۀ [Joshua J. Mark](/user/JPryst/ "User Page: Joshua J. Mark"), تاریخ انتشار 14 March 2018. دارنده کپی رایت این محتوا را تحت مجوز زیر منتشر کرده است: [Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike](https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/deed.fa). خواهشمندیم توجه داشته باشید که پیوند محتوای این صفحه به بیرون ممکن است نیاز به مجوزی با شرایط متفاوت داشته باشد

[حذف آگهی ها](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_fa&utm_campaign=membership)

آگهی ها

[حذف آگهی ها](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_fa&utm_campaign=membership)

آگهی ها

## کمک به ما

**ما یک نهاد غیرانتفاعی هستیم**

تلاش ما جذب و گسترش علاقۀ همگانی به میراث فرهنگی بشر و بالا بردن سطح دانش و آگاهی از تاریخ در سراسر جهان است لطفا از دائرةالمعارف تاریخ جهان حمایت کنید. متشکرم!

[کمک مالی](/donate/?ui_lang=fa&utm_campaign=donate_fa&utm_source=whe&utm_medium=sidebar_fa) [عضویت](/membership/?utm_campaign=membership&utm_source=whe&utm_medium=sidebar_fa)

[حذف آگهی ها](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_fa&utm_campaign=membership)

آگهی ها

بسیاری از موسسات آموزشی ما را توصیه می کنند، از جمله [دانشگاه آکسفورد](https://www.conted.ox.ac.uk/about/curious-minds-explore).
نشریه ما برای استفاده آموزشی توسط Com [mon Sense Education](https://www.commonsense.org/education/website/world-history-encyclopedia)، [Internet Scout (دانشگاه ویسکانسین)،](https://scout.wisc.edu/report/2017/1020) [Merlot (دانشگاه ایالتی کالیفرنیا)](https://www.merlot.org/merlot/viewCompositeReview.htm?id=1270309)، [OER Commons](https://www.oercommons.org/courses/world-history-encyclopedia) و [مجله کتابخانه مدرسه](https://www.slj.com/?detailStory=unbury-the-past-apps-and-websites-for-exploring-ancient-worlds-mix-it-up).
لطفا توجه داشته باشید که برخی از این توصیه ها تحت نام قدیمی ما، دانشنامه تاریخ باستان ذکر شده است.

**ماموریت ما**
تلاش ما جذب و گسترش علاقۀ همگانی به میراث فرهنگی بشر و بالا بردن سطح دانش و آگاهی از تاریخ در سراسر جهان است

**ما را دنبال کنید (![UK Flag](/template/images/icons/flags_png/United-Kingdom.png))** [Facebook](https://link.worldhistory.org/facebook "Follow us on Facebook") [Follow us on Twitter](https://link.worldhistory.org/twitter "Follow us on Twitter") [Follow us on Pinterest](https://link.worldhistory.org/pinterest "Follow us on Pinterest") [Follow us on Linkedin](https://link.worldhistory.org/linkedin "Follow us on Linkedin") [Follow us on Instagram](https://link.worldhistory.org/instagram "Follow us on Instagram") [Follow us on YouTube](https://link.worldhistory.org/youtube "Follow us on YouTube")

[درباره ما](/trans/fa/about/)• [تنظیمات](/config/fa/)• [تماس (![UK Flag](/template/images/icons/flags_png/United-Kingdom.png))](/static/contact/)• [تبلیغ (![UK Flag](/template/images/icons/flags_png/United-Kingdom.png))](/static/advertise/)• [سیاست حفظ حریم خصوصی (![UK Flag](/template/images/icons/flags_png/United-Kingdom.png))](/privacy/)• [همکاران (![UK Flag](/template/images/icons/flags_png/United-Kingdom.png))](/static/partners/)• [حامیان (![UK Flag](/template/images/icons/flags_png/United-Kingdom.png))](/static/supporters/)

[World History Publishing](/static/contact/) یک شرکت غیرانتفاعی است که در انگلستان ثبت شده است.

[World History Foundation](/static/contact/) یک سازمان غیرانتفاعی است که در کانادا ثبت شده است.

برخی از حقوق محفوظ است (2009-2024) تحت مجوز Creative Commons Attribution-NonCommercial-Sharing Alike، مگر اینکه خلاف آن ذکر شود.

لوگوی دانشنامه تاریخ جهانی یک علامت [تجاری ثبت شده است](https://trademarks.ipo.gov.uk/ipo-tmcase/page/Results/1/UK00003762855).

**شریک برجسته** [![UNESCO Archives](/images/partners/unesco_archives_white.png)](https://unesdoc.unesco.org/archives "UNESCO Digital Archives")