آموزش الکترونیک دیجیتال در قالب ۳ پروژه عملی - دانشجویار
آموزش الکترونیک دیجیتال، دوره آموزشی برای مهندسان رشته برق و کامپیوتر است که در راستای افزایش مهارت آن ها تهیه شده است.
ميكروكنترلر
همچنين مختصري از زبان برنامه نويسي Arduino كه يكي از پركاربرد ترين زبان ها براي برنامه نويسي <anchor>ميكروكنترلر</anchor> ها ميباشد، بيان خواهد شد. البته در آينده تمركز بيشتر بر اين موضوع خواهیم داشت.این دوره چون هم به صورت عملی و هم بصورت تئوري از ابتدا بيان شده است لذا بدون نياز به پيش نياز خاصي مناسب دانشجویان رشته برق و همچنين مناسب سایر علاقه مندان میباشد.
ریزکنترل‌گر - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
ریزکنترل‌گر \- ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد[پرش به محتوا](#bodyContent)

منوی اصلی

منوی اصلی

انتقال به نوار کنارینهفتن

بازدید محتوا


- [صفحهٔ اصلی](/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C "مشاهدهٔ صفحهٔ اصلی [z]")
- [رویدادهای کنونی](/wiki/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C "یافتن اطلاعات پس‌زمینه پیرامون رویدادهای کنونی")
- [مقالهٔ تصادفی](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81%DB%8C "آوردن یک صفحهٔ تصادفی [x]")
- [کمک مالی](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_fa.wikipedia.org&uselang=fa "حمایتمان کنید")

همکاری


- [تغییرات اخیر](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 "فهرستی از تغییرات اخیر ویکی [r]")
- [ویکی‌نویس شوید!](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C)
- [راهنما](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA "مکانی برای دریافتن")
- [تماس با ویکی‌پدیا](//fa.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B3_%D8%A8%D8%A7_%D9%85%D8%A7)

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![ویکی‌پدیا](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-fa.svg)![دانشنامهٔ آزاد](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-fa.svg)](/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C)

[جستجو](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88 "جستجو در ویکی‌پدیا [f]")

جستجو

ظاهر

- [ایجاد حساب](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C&returnto=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1 "از شما دعوت می‌شود که یک حساب ایجاد کنید و وارد شوید؛ هرچند که این کار اختیاری است.")
- [ورود](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87&returnto=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1 "توصیه می‌شود که به سامانه وارد شوید، گرچه اجباری نیست [o]")

ابزارهای شخصی

- [ایجاد حساب](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C&returnto=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1 "از شما دعوت می‌شود که یک حساب ایجاد کنید و وارد شوید؛ هرچند که این کار اختیاری است.")
- [ورود](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87&returnto=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1 "توصیه می‌شود که به سامانه وارد شوید، گرچه اجباری نیست [o]")

صفحه‌هایی برای ویرایشگرانی که از سامانه خارج شدند [بیشتر بدانید](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87)

- [مشارکت‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86 "فهرست ویرایش‌ها انجام شده از این نشانی آی‌پی [y]")
- [بحث](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D9%85%D9%86 "بحث پیرامون ویرایش‌های این نشانی آی‌پی [n]")

## فهرست

انتقال به نوار کنارینهفتن

- بخش آغازین

- [۱تاریخچه](#تاریخچه)تغییر وضعیت زیربخش‌های تاریخچه  - [۱.۱سابقه](#سابقه)
  - [۱.۲توسعه](#توسعه)
  - [۱.۳حجم تولید و هزینه](#حجم_تولید_و_هزینه)
  - [۱.۴کوچکترین کامپیوتر](#کوچکترین_کامپیوتر)
- [۲اجزا](#اجزا)
- [۳میکروکنترلرهای رایج در ایران](#میکروکنترلرهای_رایج_در_ایران)
- [۴تفاوت میکروکنترولر و ریزپردازنده](#تفاوت_میکروکنترولر_و_ریزپردازنده)
- [۵کاربرد میکروکنترلرها](#کاربرد_میکروکنترلرها)
- [۶منابع](#منابع)
- [۷پیوند به بیرون](#پیوند_به_بیرون)

تغییر وضعیت فهرست محتویات

# ریزکنترل‌گر

۶۱ زبان

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Mikrobeheerder "Mikrobeheerder–آفریکانس")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AA%D8%AD%D9%83%D9%85_%D8%B5%D8%BA%D8%B1%D9%8A "متحكم صغري–عربی")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Mikrokontroller "Mikrokontroller–ترکی آذربایجانی")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%96%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80 "Мікракантролер–بلاروسی")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80 "Микроконтролер–بلغاری")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%95%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B0 "মাইক্রোকন্ট্রোলার–بنگالی")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Mikrokontroler "Mikrokontroler–بوسنیایی")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Microcontrolador "Microcontrolador–کاتالان")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Jedno%C4%8Dipov%C3%BD_po%C4%8D%C3%ADta%C4%8D "Jednočipový počítač–چکی")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Mikrocontroller "Mikrocontroller–دانمارکی")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Mikrocontroller "Mikrocontroller–آلمانی")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B9%CE%BA%CF%81%CE%BF%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CE%B3%CE%BA%CF%84%CE%AE%CF%82 "Μικροελεγκτής–یونانی")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Microcontroller "Microcontroller–انگلیسی")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Microcontrolador "Microcontrolador–اسپانیایی")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Mikrokontroller "Mikrokontroller–استونیایی")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Mikrokontrolagailu "Mikrokontrolagailu–باسکی")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Mikrokontrolleri "Mikrokontrolleri–فنلاندی")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Microcontr%C3%B4leur "Microcontrôleur–فرانسوی")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Microcontrolador "Microcontrolador–گالیسیایی")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%9E%D7%99%D7%A7%D7%A8%D7%95-%D7%91%D7%A7%D7%A8 "מיקרו-בקר–عبری")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B0 "माइक्रोकंट्रोलर–هندی")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Mikrovez%C3%A9rl%C5%91 "Mikrovezérlő–مجاری")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Pengendali_mikro "Pengendali mikro–اندونزیایی")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/%C3%96rt%C3%B6lva_(%C3%ADhlutur) "Örtölva (íhlutur)–ایسلندی")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Microcontrollore "Microcontrollore–ایتالیایی")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%9E%E3%82%A4%E3%82%AF%E3%83%AD%E3%82%B3%E3%83%B3%E3%83%88%E3%83%AD%E3%83%BC%E3%83%A9 "マイクロコントローラ–ژاپنی")
- [Jawa](https://jv.wikipedia.org/wiki/Mikrokontroler "Mikrokontroler–جاوه‌ای")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98 "მიკროკონტროლერები–گرجی")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%80 "Микроконтроллер–قزاقی")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%88%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%B2%E0%B2%B0%E0%B3%8D "ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೋಲರ್–کانارا")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EB%A7%88%EC%9D%B4%ED%81%AC%EB%A1%9C%EC%BB%A8%ED%8A%B8%EB%A1%A4%EB%9F%AC "마이크로컨트롤러–کره‌ای")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Mikrokontrollers "Mikrokontrollers–لتونیایی")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%80%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87 "Микроуправувач–مقدونی")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AE%E0%B5%88%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%BA%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%8B%E0%B4%B3%E0%B5%BC "മൈക്രോകൺട്രോളർ–مالایالامی")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B0 "मायक्रोकंट्रोलर–مراتی")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Mikropengawal "Mikropengawal–مالایی")
- [မြန်မာဘာသာ](https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%AC "မိုက်ခရိုကွန်ထရိုလာ–برمه‌ای")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Microcontroller "Microcontroller–هلندی")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Mikrokontroller "Mikrokontroller–نروژی نی‌نُشک")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Mikrokontroller "Mikrokontroller–نروژی بوک‌مُل")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A8%BE%E0%A8%88%E0%A8%95%E0%A8%B0%E0%A9%8B_%E0%A8%95%E0%A9%B0%E0%A8%9F%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A9%8B%E0%A8%B2%E0%A8%B0 "ਮਾਈਕਰੋ ਕੰਟ੍ਰੋਲਰ–پنجابی")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrokontroler "Mikrokontroler–لهستانی")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Microcontrolador "Microcontrolador–پرتغالی")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Microcontroler "Microcontroler–رومانیایی")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%80 "Микроконтроллер–روسی")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Mikrokontroler "Mikrokontroler–صرب و کرواتی")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B7%82%E0%B7%94%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B6%B4%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B6%9A%E0%B6%BA "ක්‍ෂුද්‍රපාලකය–سینهالی")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Microcontroller "Microcontroller–انگلیسی ساده")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Mikrokontrol%C3%A9r "Mikrokontrolér–اسلواکی")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Mikrokrmilnik "Mikrokrmilnik–اسلوونیایی")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Mikrokontrolluesi "Mikrokontrolluesi–آلبانیایی")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80 "Микроконтролер–صربی")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Mikrokontroller "Mikrokontroller–سوئدی")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%A8%E0%AF%81%E0%AE%A3%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AE%9F%E0%AF%8D%E0%AE%9F%E0%AF%81%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AE%9F%E0%AF%81%E0%AE%A4%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AE%BF "நுண்கட்டுப்படுத்தி–تامیلی")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%84%E0%B8%A1%E0%B9%82%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B9%82%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%A5%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B9%8C "ไมโครคอนโทรลเลอร์–تایلندی")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Mikrodenetleyici "Mikrodenetleyici–ترکی استانبولی")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%96%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80 "Мікроконтролер–اوکراینی")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%A6%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D9%88_%DA%A9%D9%86%D9%B9%D8%B1%D9%88%D9%84%D8%B1 "مائیکرو کنٹرولر–اردو")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi_%C4%91i%E1%BB%81u_khi%E1%BB%83n "Vi điều khiển–ویتنامی")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%95%E7%89%87%E6%9C%BA "单片机–وو")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%95%E7%89%87%E6%9C%BA "单片机–چینی")

[ویرایش پیوندها](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q165678#sitelinks-wikipedia "ویرایش پیوندهای بین‌زبانی")

- [مقاله](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1 "دیدن صفحهٔ محتویات [c]")
- [بحث](/wiki/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1 "گفتگو پیرامون محتوای صفحه [t]")

فارسی

- [خواندن](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1)
- [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit "ویرایش کد مبدأ این صفحه [e]")
- [نمایش تاریخچه](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=history "نسخه‌های پیشین این صفحه [h]")

ابزارها

ابزارها

انتقال به نوار کنارینهفتن

عمل‌ها


- [خواندن](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1)
- [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit "ویرایش کد مبدأ این صفحه [e]")
- [نمایش تاریخچه](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=history)

عمومی


- [پیوندها به این صفحه](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D9%86_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1 "فهرست همهٔ صفحه‌هایی که به این صفحه پیوند می‌دهند [j]")
- [تغییرات مرتبط](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1 "تغییرات اخیر صفحه‌هایی که این صفحه به آن‌ها پیوند دارد [k]")
- [بارگذاری پرونده](/wiki/ویکی‌پدیا:بارگذاری "بارگذاری تصاویر و پرونده‌های دیگر [u]")
- [صفحه‌های ویژه](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87 "فهرستی از همهٔ صفحه‌های ویژه [q]")
- [پیوند پایدار](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&oldid=38825727 "پیوند پایدار به این نسخه از این صفحه")
- [اطلاعات صفحه](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=info "اطلاعات بیشتر دربارهٔ این صفحه")
- [یادکرد این صفحه](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF&page=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&id=38825727&wpFormIdentifier=titleform "اطلاعات در خصوص چگونگی یادکرد این صفحه")
- [دریافت نشانی کوتاه‌شده](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ffa.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25D8%25B1%25DB%258C%25D8%25B2%25DA%25A9%25D9%2586%25D8%25AA%25D8%25B1%25D9%2584%25E2%2580%258C%25DA%25AF%25D8%25B1)
- [بارگیری کد QR](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:QrCode&url=https%3A%2F%2Ffa.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25D8%25B1%25DB%258C%25D8%25B2%25DA%25A9%25D9%2586%25D8%25AA%25D8%25B1%25D9%2584%25E2%2580%258C%25DA%25AF%25D8%25B1)
- [آیتم ویکی‌داده](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q165678 "پیوند به آیتم متصل‌شدۀ مخزن داده‌ها [g]")

نسخه‌برداری


- [بارگیری به‌صورت PDF](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:DownloadAsPdf&page=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=show-download-screen)
- [نسخهٔ قابل چاپ](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&printable=yes "نسخهٔ قابل چاپ این صفحه [p]")

در پروژه‌های دیگر


- [ویکی‌انبار](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Microcontrollers)

ظاهر

انتقال به نوار کنارینهفتن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Intel_8742_153056995.jpg/230px-Intel_8742_153056995.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Intel_8742_153056995.jpg) تراشهٔ اینتل ۸۷۴۲، یک میکروکنترولر ۸ بیتی شامل [پردازنده](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4%DA%AF%D8%B1 "پردازشگر") ۱۲ مگاهرتزی، [حافظه دسترسی تصادفی](/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81%DB%8C "حافظه دسترسی تصادفی") ۱۲۸ بایتی، ای‌پی‌رام ۲۰۴۸ بایتی و ورودی/خروجی

**میکروکُنترلر** (به [انگلیسی](/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C "زبان انگلیسی"): Microcontroller) گونه‌ای [ریزپردازنده](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87 "ریزپردازنده") است که دارای [حافظهٔ دسترسی تصادفی](/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81%DB%8C "حافظه دسترسی تصادفی") (RAM) و [حافظهٔ فقط‌خواندنی](/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D9%81%D9%82%D8%B7_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C "حافظه فقط خواندنی") (ROM)، تایمر، پورت‌های ورودی و خروجی (I/O) و [درگاه ترتیبی](/wiki/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84 "درگاه سریال") (Serial Port پورت سریال) درون خود تراشه است، و می‌تواند به تنهایی ابزارهای دیگر را کنترل کند. به عبارت دیگر یک میکروکنترلر، [مدار مجتمع](/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9 "مدار مجتمع") کوچکی است که از یک CPU کوچک و اجزای دیگری مانند تایمر، درگاه‌های ورودی و [خروجی](/wiki/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC%DB%8C "خروجی") [آنالوگ](/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%84%D9%88%DA%AF "آنالوگ") و [دیجیتال](/wiki/%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "دیجیتال") و حافظه تشکیل شده‌است که برای اجرای دستورالعمل های داده شده به یک سیستم بزرگ تر استفاده می شود.آن‌ها معمولا نسبت به رایانه‌ها از انرژی کمتری استفاده می‌کنند. در حالی که رایانه‌ها می‌توانند طیف وسیعی از فعالیت‌های مختلف را انجام دهند، میکروکنترلرها برای انجام کارهای مشخص شده و خاص مناسب هستند.‌

در واقع یک ریزپردازنده درون میکروکنترولر قرار گرفته‌است که با استفاده از آن می‌تواند محاسبات منطقی و حسابی را انجام دهد.

وجود RAM و ROM و پورت‌های I/O در میکروکنترلرها آن‌ها را یک انتخاب ایده‌آل برای کاربردهایی می‌کند که قیمت و اندازه در آن‌ها مهم است. در بسیاری از کاربردها مثل کنترل از راه دور [تلویزیون](/wiki/%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86 "تلویزیون") نیازی به محاسبات سنگین در حد یک ۴۸۶ یا حتی ۸۰۸۶ وجود ندارد. در این گونه موارد و بسیاری دیگر از کاربردها فضای مورد استفاده توان مصرفی و قیمت هر واحد مهم تر از قدرت محاسبات است. در این گونه موارد اغلب لازم است تعدادی I/O خوانده شده و بیت‌های مشخصی را خاموش یا روشن کند.
به همین دلیل این گونه پردازنده‌ها را (IBP (ITTY-BITTY PROCESSOR نیز می‌نامند.

میکروکنترلرها عموماً برای کاربردهای کوچک طراحی می‌شوند، بنابراین برخلاف ریزپردازنده‌ها در این‌جا مهم‌ترین مسائل، سادگی و مصرف کم توان است.[\[۱\]](#cite_note-1)

## تاریخچه

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit&section=1 "ویرایش بخش: تاریخچه")\]

### سابقه

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit&section=2 "ویرایش بخش: سابقه")\]

اولین ریزپردازنده های چند تراشه ای، [سیستم های چهار فاز AL1](https://en.wikipedia.org/wiki/Four-Phase_Systems_AL1 "en:Four-Phase Systems AL1") در سال 1969 و [Garrett AiResearch](https://en.wikipedia.org/wiki/Garrett_AiResearch "en:Garrett AiResearch") [MP944](https://en.wikipedia.org/wiki/MP944 "en:MP944") در سال 1970، با چندین تراشه MOS LSI توسعه یافتند. اولین ریزپردازنده تک تراشه ای [اینتل 4004](/wiki/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D9%84_%DB%B4%DB%B0%DB%B0%DB%B4 "اینتل ۴۰۰۴") بود که در سال 1971 بر روی یک تراشه MOS LSI عرضه شد. این پردازنده توسط [فدریکو فاگین](/wiki/%D9%81%D8%AF%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D9%88_%D9%81%D8%A7%D8%AC%DB%8C%D9%86 "فدریکو فاجین")، با استفاده از فناوری MOS دروازه سیلیکونی، همراه با مهندسان اینتل، [مارسیان هاف](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D9%87%D8%A7%D9%81 "مارسیان هاف") و [استن مازور](https://en.wikipedia.org/wiki/Stan_Mazor "en:Stan Mazor")، و مهندس [شرکت بوسیکم](https://en.wikipedia.org/wiki/Busicom "en:Busicom")، [ماساتوشی شیما](https://en.wikipedia.org/wiki/Masatoshi_Shima "en:Masatoshi Shima")، توسعه داده شد.[\[۲\]](#cite_note-2)پس از آن، 4 بیتی [اینتل 4040](/wiki/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D9%84_%DB%B4%DB%B0%DB%B4%DB%B0 "اینتل ۴۰۴۰")، 8 بیتی [اینتل 8008](https://en.wikipedia.org/wiki/Intel_8008 "en:Intel 8008")، و 8 بیتی [اینتل 8080](/wiki/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D9%84_%DB%B8%DB%B0%DB%B8%DB%B0 "اینتل ۸۰۸۰") قرار گرفتند. همه این پردازنده ها به چندین تراشه خارجی برای پیاده سازی یک سیستم کار نیاز داشتند، از جمله تراشه های حافظه و رابط جانبی. در نتیجه، کل هزینه سیستم چند صد دلار (دهه 1970 آمریکا) بود که کامپیوتری کردن وسایل کوچک را غیرممکن می‌کرد.

شرکت [MOS Technology](https://en.wikipedia.org/wiki/MOS_Technology "en:MOS Technology") ریزپردازنده های زیر 100 دلاری خود را در سال 1975 معرفی کرد، 6501 و 6502. هدف اصلی آنها کاهش این مانع هزینه بود، اما این ریزپردازنده ها همچنان به پشتیبانی خارجی، حافظه و تراشه های جانبی نیاز داشتند که هزینه کل سیستم را در صدها دلار نگه می داشت.

### توسعه

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit&section=3 "ویرایش بخش: توسعه")\]

یک کتاب به مهندسان [شرکت TI](/wiki/%D8%AA%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B3_%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B3 "تگزاس اینسترومنتس")، گری بون و مایکل کوکران، با ایجاد موفقیت آمیز اولین میکروکنترلر در سال 1971 اعتبار می دهد.نتیجه کار آنها TMS 1000 بود که در سال 1974 به صورت تجاری در دسترس قرار گرفت. حافظه فقط خواندنی، حافظه خواندن/نوشتن، پردازنده و ساعت را روی یک تراشه ترکیب کرد و سیستم‌های جاسازی شده را هدف قرار داده بود.[\[۳\]](#cite_note-3)

در اوایل تا اواسط دهه 1970، سازندگان لوازم الکترونیکی ژاپنی شروع به تولید میکروکنترلرهایی برای خودروها ، از جمله MCU های 4 بیتی برای سرگرمی در خودرو، برف پاک کن های خودکار، قفل های الکترونیکی و داشبورد، و MCU های 8 بیتی برای کنترل موتور کردند.[\[۴\]](#cite_note-4)

تا حدی در پاسخ به وجود TMS 1000 تک تراشه ای، اینتل یک سیستم کامپیوتری را بر روی یک تراشه بهینه سازی شده برای برنامه های کاربردی کنترل، Intel 8048، توسعه داد که قطعات تجاری برای اولین بار در سال 1977 ارسال شد. رم و [رام](/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C "حافظه تنها خواندنی") را روی یک تراشه با یک ریزپردازنده ترکیب کرد. در میان برنامه های متعدد، این تراشه در نهایت به بیش از یک میلیارد صفحه کلید [رایانه شخصی](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C "رایانه شخصی") راه پیدا می کند. در آن زمان، رئیس اینتل، لوک جی. والنتر، اظهار داشت که میکروکنترلر یکی از موفق ترین محصولات در تاریخ این شرکت است و او بودجه بخش میکروکنترلر را تا بیش از 25 درصد افزایش داد.[\[۵\]](#cite_note-5)

اکثر میکروکنترلرها در این زمان دارای انواع دیگر بودند. یکی دارای حافظه برنامه [EPROM](/wiki/%D8%A6%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85 "ئی‌پی‌رام") بود، با یک پنجره کوارتز شفاف در درب بسته که اجازه می دهد با قرار گرفتن در معرض نور ماوراء بنفش پاک شود. این تراشه های پاک شدنی اغلب برای نمونه سازی استفاده می شدند. نوع دیگر یا یک ROM برنامه ریزی شده ماسک یا یک نوع PROM بود که فقط یک بار قابل برنامه ریزی بود. برای دومی، گاهی اوقات از نام OTP استفاده می شد که مخفف "قابل برنامه ریزی یک بار" است. در یک میکروکنترلر OTP، PROM معمولاً از نوع EPROM یکسان بود، اما بسته تراشه فاقد پنجره کوارتز بود. چون راهی برای قرار دادن EPROM در معرض اشعه ماوراء بنفش وجود نداشت، نمی توان آن را پاک کرد. از آنجایی که نسخه‌های پاک‌شدنی به بسته‌های سرامیکی با پنجره‌های کوارتز نیاز داشتند، به‌طور قابل‌توجهی گران‌تر از نسخه‌های OTP بودند که می‌توانستند در بسته‌های پلاستیکی مات ارزان‌تر ساخته شوند. برای انواع پاک‌شدنی، به جای شیشه ارزان‌تر، کوارتز برای شفافیت آن در برابر نور ماوراء بنفش (که شیشه تا حد زیادی مات است) مورد نیاز بود، اما متمایزکننده اصلی هزینه، خود بسته‌بندی سرامیکی بود.[\[۶\]](#cite_note-6)

در سال 1993، معرفی حافظه EEPROM به میکروکنترلرها اجازه داد (از ریزتراشه PIC16C84 شروع شد) به سرعت بدون بسته‌ای گران‌قیمت که برای EPROM مورد نیاز است، پاک شوند و امکان [نمونه‌سازی سریع](/wiki/%D9%86%D9%85%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%B9 "نمونه‌سازی سریع") و برنامه‌نویسی درون سیستم را فراهم کند. (تکنولوژی EEPROM قبل از این زمان در دسترس بود، اما EEPROM قبلی گرانتر و دوام کمتری داشت و آن را برای میکروکنترلرهای ارزان قیمت [تولید انبوه](/wiki/%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF_%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%87 "تولید انبوه") نامناسب می کرد.) در همان سال، [Atmel](/wiki/%D8%A7%D8%AA%D9%85%D9%84 "اتمل") اولین میکروکنترلر را با استفاده از [حافظه فلش](/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D9%81%D9%84%D8%B4 "حافظه فلش") معرفی کرد. ، نوع خاصی از EEPROM. سایر شرکت‌ها با هر دو نوع حافظه، به سرعت از این روش پیروی کردند.[\[۷\]](#cite_note-7)

امروزه میکروکنترلرها ارزان هستند و به راحتی برای علاقمندان در دسترس هستند، با جوامع آنلاین بزرگ در اطراف پردازنده های خاص.[\[۸\]](#cite_note-8)

### حجم تولید و هزینه

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit&section=4 "ویرایش بخش: حجم تولید و هزینه")\]

در سال 2002، حدود 55 درصد از کل پردازنده های فروخته شده در جهان، میکروکنترلرها و ریزپردازنده های 8 بیتی بودند.بیش از دو میلیارد میکروکنترلر 8 بیتی در سال 1997 فروخته شد، و طبق گفته Semico، بیش از چهار میلیارد میکروکنترلر 8 بیتی در سال 2006 فروخته شد.اخیراً، Semico ادعا کرده است که بازار MCU 36.5٪ در سال 2010 و 12٪ در سال 2011 رشد کرده است.یک خانه معمولی در یک کشور توسعه یافته احتمالاً تنها دارای چهار ریزپردازنده همه منظوره است اما حدود سه دوجین میکروکنترلر. یک خودروی میان رده معمولی حدود 30 میکروکنترلر دارد. آنها همچنین در بسیاری از وسایل الکتریکی مانند ماشین لباسشویی، اجاق های مایکروویو و تلفن یافت می شوند.[\[۹\]](#cite_note-9)

هزینه ساخت می تواند زیر 0.10 دلار در هر واحد باشد. هزینه در طول زمان به شدت کاهش یافته است، ارزان‌ترین میکروکنترلرهای 8 بیتی با قیمت کمتر از 0.03 دلار در سال 2018، \[13\] و برخی میکروکنترلرهای 32 بیتی حدود 1 دلار آمریکا برای مقادیر مشابه در دسترس هستند.در سال 2012، به دنبال یک بحران جهانی - بدترین کاهش فروش سالانه و بهبود و متوسط ​​قیمت فروش سالانه 17٪ - بزرگترین کاهش از دهه 1980 - میانگین قیمت یک میکروکنترلر 0.88 دلار آمریکا (0.69 دلار برای 4-) بود. /8 بیت، 0.59 دلار برای 16 بیت، 1.76 دلار برای 32 بیت). در سال 2012، فروش جهانی میکروکنترلرهای 8 بیتی حدود 4 میلیارد دلار بود، در حالی که میکروکنترلرهای 4 بیتی نیز فروش قابل توجهی داشتند. در سال 2015، میکروکنترلرهای 8 بیتی را می‌توان به قیمت 0.311 دلار (1000 واحد)، \[15\] 16 بیت با 0.385 دلار (1000 واحد)، \[16\] و 32 بیت با قیمت 0.378 دلار (1000 واحد، اما 0.35 دلار برای 5،00 واحد) خریداری کرد. در سال 2018، میکروکنترلرهای 8 بیتی را می توان با 0.03 دلار، 16 بیتی با 0.393 دلار (1000 واحد، اما 0.563 دلار برای 100 یا 0.349 دلار برای حلقه کامل 2000 دلار)، و 350 بیتی (1،0 دلار) خریداری کرد. واحد، اما 0.466 دلار برای 5000). یک میکروکنترلر 32 بیتی با قیمت پایین تر، در واحد یک، می تواند با 0.891 دلار خریداری شود. در سال 2018، میکروکنترلرهای ارزان قیمت بالا از سال 2015 همگی گران تر هستند (با تورم محاسبه شده بین قیمت های 2018 و 2015 برای آن واحدهای خاص) به این صورت: میکروکنترلر 8 بیتی را می توان با قیمت 0.319 دلار (1000 واحد) یا 2.6 درصد بالاتر خریداری کرد. یکی 16 بیتی برای 0.464 دلار (1000 واحد) یا 21 درصد بالاتر، و یکی 32 بیتی برای 0.503 دلار (1000 واحد، اما 0.466 دلار برای 5000) یا 33 درصد بالاتر.[\[۱۰\]](#cite_note-10)

### کوچکترین کامپیوتر

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit&section=5 "ویرایش بخش: کوچکترین کامپیوتر")\]

در 21 ژوئن 2018، "کوچکترین کامپیوتر جهان" توسط [دانشگاه میشیگان](/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%DB%8C%D8%B4%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86 "دانشگاه میشیگان") معرفی شد. این دستگاه یک «سیستم [حسگر](/wiki/%D8%AD%D8%B3%DA%AF%D8%B1 "حسگر") بی‌سیم و بدون باتری 0.04 میلی‌متری 16 نانوواتی با پردازنده Cortex-M0+ یکپارچه و ارتباط نوری برای اندازه‌گیری دمای سلولی است». اندازه آن فقط 0.3 میلی‌متر در یک طرف است – که با یک دانه برنج کوچک می‌شود. \[...\] علاوه بر رم و [فتوولتائیک](/wiki/%D9%81%D8%AA%D9%88%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%A6%DB%8C%DA%A9 "فتوولتائیک")، دستگاه‌های محاسباتی جدید دارای پردازنده‌ها و فرستنده‌ها و گیرنده‌های بی‌سیم هستند. زیرا آنها برای داشتن معمولی بسیار کوچک هستند. آنتن‌های رادیویی، داده‌ها را با نور مرئی دریافت و ارسال می‌کنند. یک ایستگاه پایه نور را برای برق و برنامه‌نویسی فراهم می‌کند و داده‌ها را دریافت می‌کند.» از ماه ها قبل در مارس 2018، که "کوچکتر از یک دانه نمک" است، دارای یک میلیون ترانزیستور، هزینه ساخت آن کمتر از 0.10 دلار است، و در ترکیب با فناوری [بلاک چین](/wiki/%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%A9%DB%8C "زنجیره بلوکی")، برای تدارکات و "کریپتو" در نظر گرفته شده است. -anchors" - برنامه های کاربردی [اثر انگشت](/wiki/%D8%A7%D8%AB%D8%B1_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B4%D8%AA "اثر انگشت") دیجیتال.[\[۱۱\]](#cite_note-11)

## اجزا

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit&section=6 "ویرایش بخش: اجزا")\]

یک میکروکنترلر از بخش‌هایی بسیار زیادی مانند [پردازنده](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87 "پردازنده")، [RAM](/wiki/RAM "RAM")، [ROM](/wiki/ROM "ROM") و FLASH وPORT و TIMER و [USART](/wiki/%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%D9%87_%D9%88_%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84_%D8%BA%DB%8C%D8%B1_%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C "فرستنده و گیرنده سریال غیر همزمان جهانی") و [ADC](/wiki/%D9%85%D8%A8%D8%AF%D9%84_%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%84%D9%88%DA%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "مبدل آنالوگ به دیجیتال") و DAC و USB و CAN و ISP و و بخش های بسیاری دیگر تشکیل شده‌است. در اینجا سعی میکنیم که توضیح مختصری در مورد هرکدام از آن ها بنویسیم .

حافظه Flash

این نوع حافظه برای ذخیره سازی کد های کامپایلر شده میکروکنترلر می باشد که هر چه بزرگتر باشد قیمت بیشتری باید بپردازید البته فاکتور های بسیار زیادی در قیمت تاثیرگذار هستند.

Port

این بخش وظیفه ارتباط با دنیای بیرون از میکروکنترلر را بر عهده دارد از قطعات الکترونیکی مانند [LED](/wiki/LED "LED") ,7Segment ,Sensor , [LCD](/wiki/%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%B3%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%DB%8C "ال‌سی‌دی") , Keypad گرفته تا کامپیوتر و یا هر چیزی که در ذهن شماست باید از این طریق به میکروکنترلر وصل شوند.حتی از طریق پورت میتوان دو یا چند میکروکنترلر را به همدیگر متصل کرد .

تایمر (Timer)

این واحد کار اندازه گیری زمان را انجام میدهد فرض کنید میخواهید هر یک ثانیه کار خاصی را انجام دهید برای اینکار باید واحد تایمر را فعال کرده و تنظیمات آن را انجام دهید

USB

گاهی اوقات نیاز دارید فرمانی را از سمت کامپیوتر به میکروکنترلر بفرستید برای اینکار دو پورت USB و UART را میتوانید انتخاب کنید که [برنامه نویس](/wiki/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3 "برنامه‌نویس") براساس نیاز پروژه تشخیص می دهد کدام را راه اندازی نماید همچنین این بخش به چند نوع قابل پیکره بنده هست مثل Host , Device , ......

USART

برای ارتباط بین کامپیوتر و میکروکنترلر میتوانید از این واحد استفاده نمایید بعد از فعال و پیکره بندی آن میتوانید دستوری یا کاراکتر را از کامپیوتر دریافت و یا به کامپیوتر ارسال کنید.

بخش ADC/DAC

از آنجا که میکروکنترلر معمولاً برای مقاصد کنترلی استفاده می‌شوند، نیاز به برقراری ارتباط با دستگاه تحت کنترل خود دارند. اما از آنجا که اکثر [سیگنال‌های](/wiki/%D8%B3%DB%8C%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%84 "سیگنال") لازم برای این منظور سیگنال‌های [آنالوگ](/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%84%D9%88%DA%AF "آنالوگ") هستند، باید ابتدا این سیگنال‌ها به صورت [دودویی](/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C "دودویی") تبدیل شوند تا برای پردازنده قابل درک باشند. این کار توسط [مبدل آنالوگ به دیجیتال](/wiki/%D9%85%D8%A8%D8%AF%D9%84_%D8%B3%DB%8C%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%84%D9%88%DA%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "مبدل سیگنال‌های آنالوگ به دیجیتال") صورت می‌گیرد. همچنین در برخی از میکروکنترلرها [مبدل دیجیتال به آنالوگی](/wiki/%D9%85%D8%A8%D8%AF%D9%84_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%87_%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%84%D9%88%DA%AF "مبدل دیجیتال به آنالوگ") هم وجود دارد که امکان فرمان دادن میکروکنترلر به دستگاه‌های با ورودی آنالوگ را فراهم می‌کند.

از دیگر اجزای معمول و پرکاربرد در میکروکنترلرها، [تایمرها](/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%B1&action=edit&redlink=1 "تایمر (صفحه وجود ندارد)") هستند. تایمرها عموماً از یک شمارنده تشکیل می‌شوند که پس از تعداد مشخصی از شمارش، یک [وقفه](/wiki/%D9%88%D9%82%D9%81%D9%87 "وقفه") تولید می‌کنند که می‌تواند برای انجام متوالی یک کار مورد استفاده قرار گیرد.

بخش [PWM](/wiki/%D9%85%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86_%D9%BE%D9%87%D9%86%D8%A7%DB%8C_%D9%BE%D8%A7%D9%84%D8%B3 "مدولاسیون پهنای پالس")

بسیاری از میکروکنترلرها از واحد تولید [مدولاسیون عرض پالس](/wiki/%D9%85%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D9%BE%D8%A7%D9%84%D8%B3 "مدولاسیون عرض پالس") نیز برخوردارند. این واحد به خصوص در کاربردهای [الکترونیک قدرت](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9_%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA "الکترونیک قدرت") و کنترل موتور و نیز به عنوان [مبدل](/wiki/%D9%85%D8%A8%D8%AF%D9%84 "مبدل") دیجیتال به آنالوگ کاربرد دارد.[\[۱۲\]](#cite_note-12)

## میکروکنترلرهای رایج در ایران

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit&section=7 "ویرایش بخش: میکروکنترلرهای رایج در ایران")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/ATmega8_01_Pengo.jpg/220px-ATmega8_01_Pengo.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:ATmega8_01_Pengo.jpg) Atmel AVR ATmega8 PDIP

از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین تولیدکنندگان میکروکنترلرها می‌توان از شرکت اَتمِل (به [انگلیسی](/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C "زبان انگلیسی"): Atmel) نام برد که در حال حاضر سری [ای‌وی‌آر](/wiki/%D8%A7%DB%8C%E2%80%8C%D9%88%DB%8C%E2%80%8C%D8%A2%D8%B1 "ای‌وی‌آر") و ۸۰۵۱ میکروکنترلرهای این شرکت در ایران به دلیل سهولت استفاده مورد توجه است.

برنامه‌ریزی میکروکنترلرهای AVR بیشتر با زبان C و با کامپایلر [codevision](http://www.codevision.be/) یا کامپایلر [Atmel studio](https://www.microchip.com/) ، یا با زبان بیسیک و توسط نرم‌افزار [BASCOM](http://www.mcselec.com/) و یا با [زبان اسمبلی](/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A8%D9%84%DB%8C "زبان اسمبلی") انجام می‌شود.
یکی دیگر از تولیدکنندگان بزرگ میکروکنترلرها شرکت Microchip است که میکروکنترلرهای این شرکت با نام‌های تجاری PIC و dsPIC نیز از محبوبیت زیادی برخوردار است.[\[۱۳\]](#cite_note-13)

شرکت‌های بزرگ دیگری نیز در زمینه تولید میکروکنترلر فعالیت می‌کنند که از آن جمله می‌توان به [TI](/wiki/%D8%AA%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B3_%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B2 "تگزاس اینسترومنتز")، موتورولا و فیلیپس اشاره کرد. شرکت intel هم نقش بسیار مهمی در تولید میکروکنترلرهای خانوادهٔ ۸۰۵۱ دارد.

البته اخیراً با قدرتنمایی میکروکنترلرهای [آرم](/wiki/%D8%A2%D8%B1%D9%85 "آرم")، این میکروکنترلرهای ۳۲ بیتی با شدت بسیار زیادی در حال فراگیر شدن است و از رشد بسیار زیادی در بازار برخوردار است. میکروکنترلرهای آرم موجود در ایران توسط سه شرکت [ان‌ایکس‌پی](/wiki/%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3%E2%80%8C%D9%BE%DB%8C "ان‌ایکس‌پی")، [اتمل](/wiki/%D8%A7%D8%AA%D9%85%D9%84 "اتمل") و ST تولید می‌شوند؛ که در این میان سهم میکروکنترلرهای ST بیشتر است.

## تفاوت میکروکنترولر و ریزپردازنده

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit&section=8 "ویرایش بخش: تفاوت میکروکنترولر و ریزپردازنده")\]

میکروکنترولر و ریزپردازنده (میکروپروسسور) تقریباً از یک شاخهٔ فناورانه (تکنولوژیک) و ساختاری هستند، اما در اجزا، با هم تفاوت‌های عمده دارند. در ریزپردازنده‌ها فقط واحد پردازش به صورت مجزا به صورت یک آی‌سی وجود دارد که رم و رام و حتی رجیسترها در آی‌سی‌های مجزا به ریزپردازنده وصل و تشکیل یک [ریزرایانه](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 "ریزرایانه") می‌دهند، اما در میکروکنترلر تمام واحدها، از جمله رم و رام و رجیسترها، درون یک آی‌سی به نام میکروکنترلر وجود دارد که معمولاً در دستگاه‌های تجاری برای کاهش قیمت دستگاه مانند تلویزیون و ماکروویو و غیره استفاده می‌شود.[\[۱۴\]](#cite_note-14)

میکروپرسسورها بر خلاف میکروکنترلرها فاقد RAM و ROM و پورت‌های I/O درون خود تراشه هستند بنابراین برای اینکه بتوان سیستمی مبتنی بر میکروپرسسور را طراحی کرد باید RAM و ROM و پورت‌های I/O و تایمرها به آن اضافه شود. با توجه به اینکه طراح می‌تواند روی مقدار RAM و ROM و پورت‌های I/O اعمال نظر نماید، این سیستم‌ها انعطاف‌پذیری بشتری دارند. و به آن‌ها سیستم‌های چند منظوره می‌گویند. میکروکنترلرها شامل یک CPU به همراه مقدار ثابتی از RAM، ROM، پورت‌های I/O وتایمر هستند که همگی این اجزا در یک تراشه جای داده شده‌اند و طراح سیستم نمی‌تواند یک حافظه، I/O یا تایمر را بدون گسترش لازم از بیرون اضافه کند. بنابراین میکروکنترلرها انعطاف‌پذیری میکروپرسسورها را ندارند.

## کاربرد میکروکنترلرها

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit&section=9 "ویرایش بخش: کاربرد میکروکنترلرها")\]

میکروکنترلر برای کاربردهایی که در آن‌ها قیمت و اندازه سیستم مهم است، مناسب است. زیرا اضافه کردن حافظه، پورت I/O تایمرها و مدار واسط لازم به میکرپروسسور سبب افزایش قیمت و اندازه سیستم می‌شود. میکروکنترلرها به‌طور گسترده‌ای در تولید سیستم‌های تک‌منظوره به کار می‌روند. منظور از سیستم تک‌منظوره سیستمی است که از میکروکنترلر یا میکرپروسسور فقط برای یک کار استفاده می‌کند. مانند پردازنده درون یک موس که تنها به منظور یافتن مکان اشاره گر موس و ارسال آن به PC برنامه‌ریزی شده‌است. این سیستم‌ها در مقابل سیستم‌های چند منظوره قرار می‌گیرند. که نمونه بارز آن یک PC است که می‌تواند برای کاربردهای متعدد و گوناگونی همچون واژه‌پردازی، بازی‌های ویدئویی، سرویس شبکه و ... مورد استفاده قرار گیرد. این توانایی PC در اجرای کارهای گوناگون به دلیل وجود سیستم عاملی است که [نرم‌افزار کاربردی](/wiki/%D9%86%D8%B1%D9%85%E2%80%8C%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C "نرم‌افزار کاربردی") را در RAM بار می کند تا PC بتواند آن را اجرا کند. اما در یک سیستم تک‌منظوره تنها یک نرم‌افزار کاربردی موجود است که معمولاً درROM نوشته می‌شود. چند نمونه ساده از وسایلی که در ساخت آن‌ها از میکروکنترلرها استفاده شده‌است، عبارت اند از [کنترل از راه دور](/wiki/%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84_%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%AF%D9%88%D8%B1 "کنترل از راه دور") تلویزیون، تلفن، دوربین فیلمبرداری، فاکس، چاپگر، دستگاه فتوکپی،سیستم‌های حفاظتی، دزدگیر و سیستم‌های کنترل صنعتی.

به‌طور کلی می‌توان کاربرد میکروکنترلرها را در طراحی مدارهای کنترل و اتوماسیون خلاصه کرد .\[ _[نیازمند منبع](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF_%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9 "ویکی‌پدیا:نیازمند منبع")_\]

## منابع

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit&section=10 "ویرایش بخش: منابع")\]

01. [↑](#cite_ref-1)[ویکی‌پدیای انگلیسی](https://en.wikipedia.org/wiki/Microcontroller "en:Microcontroller")
02. [↑](#cite_ref-2)["Inmos chip integrates CPU, memory, communications"](https://dx.doi.org/10.1016/0141-9331(85)90093-6). _Microprocessors and Microsystems_. **9** (9): 460. 1985-11. [doi](/wiki/%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DA%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "شناساگر اشیاء دیجیتال"): [10.1016/0141-9331(85)90093-6](https://doi.org/10.1016%2F0141-9331%2885%2990093-6). [ISSN](/wiki/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%D9%BE%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF "شماره استاندارد بین‌المللی پیایند") [0141-9331](//www.worldcat.org/issn/0141-9331).`{{cite journal}}`: Check date values in: `|date=` ( [help](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:CS1_errors#bad_date "راهنما:CS1 errors"))
03. [↑](#cite_ref-3)["Alum (Aluminum Sulfate)-Most Widely Used Coagulant"](https://dx.doi.org/10.1002/j.1551-8701.1983.tb00089.x). _Opflow_. **9** (2): 7–7. 1983-02. [doi](/wiki/%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DA%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "شناساگر اشیاء دیجیتال"): [10.1002/j.1551-8701.1983.tb00089.x](https://doi.org/10.1002%2Fj.1551-8701.1983.tb00089.x). [ISSN](/wiki/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%D9%BE%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF "شماره استاندارد بین‌المللی پیایند") [0149-8029](//www.worldcat.org/issn/0149-8029).`{{cite journal}}`: Check date values in: `|date=` ( [help](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:CS1_errors#bad_date "راهنما:CS1 errors"))
04. [↑](#cite_ref-4)_intensiv_. **27** (06). 2019-11. [doi](/wiki/%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DA%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "شناساگر اشیاء دیجیتال"): [10.1055/s-009-44814](https://doi.org/10.1055%2Fs-009-44814). [ISSN](/wiki/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%D9%BE%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF "شماره استاندارد بین‌المللی پیایند") [0942-6035](//www.worldcat.org/issn/0942-6035) [http://dx.doi.org/10.1055/s-009-44814](https://dx.doi.org/10.1055/s-009-44814).`{{cite journal}}`: Check date values in: `|date=` ( [help](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:CS1_errors#bad_date "راهنما:CS1 errors")); Missing or empty `|title=` ( [help](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:CS1_errors#citation_missing_title "راهنما:CS1 errors"))
05. [↑](#cite_ref-5)Bergen, Teresa (2016-09-01). ["Motown Museum"](https://dx.doi.org/10.1093/ohr/ohw077). _The Oral History Review_. **43** (2): 421–422. [doi](/wiki/%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DA%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "شناساگر اشیاء دیجیتال"): [10.1093/ohr/ohw077](https://doi.org/10.1093%2Fohr%2Fohw077). [ISSN](/wiki/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%D9%BE%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF "شماره استاندارد بین‌المللی پیایند") [0094-0798](//www.worldcat.org/issn/0094-0798).
06. [↑](#cite_ref-6)["Microcontroller"](https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Microcontroller&oldid=1089913024). _Wikipedia_ (به انگلیسی). 2022-05-26.
07. [↑](#cite_ref-7)["Microcontroller"](https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Microcontroller&oldid=1089913024). _Wikipedia_ (به انگلیسی). 2022-05-26.
08. [↑](#cite_ref-8)["Microcontroller"](https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Microcontroller&oldid=1089913024). _Wikipedia_ (به انگلیسی). 2022-05-26.
09. [↑](#cite_ref-9)["Microcontroller"](https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Microcontroller&oldid=1089913024). _Wikipedia_ (به انگلیسی). 2022-05-26.
10. [↑](#cite_ref-10)["Microcontroller"](https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Microcontroller&oldid=1089913024). _Wikipedia_ (به انگلیسی). 2022-05-26.
11. [↑](#cite_ref-11)["Microcontroller"](https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Microcontroller&oldid=1089913024). _Wikipedia_ (به انگلیسی). 2022-05-26.
12. [↑](#cite_ref-12)[ویکی‌پدیای انگلیسی](https://en.wikipedia.org/wiki/Switched-mode_power_supply "en:Switched-mode power supply")
13. [↑](#cite_ref-13)["Microchip Technology Delivers Six Billionth PIC Microcontroller"](https://web.archive.org/web/20161010164925/http://www.microchip.com/stellent/idcplg?IdcService=SS_GET_PAGE&nodeId=2018&mcparam=en534302), _Microchip Technology_ (به انگلیسی), 2008-02-27, archived from [the original](http://www.microchip.com/stellent/idcplg?IdcService=SS_GET_PAGE&nodeId=2018&mcparam=en534302) on 10 اكتبر 2016, retrieved 29 April 2009`{{citation}}`: Check date values in: `|archive-date=` ( [help](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:CS1_errors#bad_date "راهنما:CS1 errors"))
14. [↑](#cite_ref-14)(منبع: میکروکنترولر ۸۰۵۱، نویسنده: محمد علی مزیدی، ص۲۲)

## پیوند به بیرون

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&action=edit&section=11 "ویرایش بخش: پیوند به بیرون")\]

- [پرسش و پاسخ‌های مرتبط با میکروکنترلر در پرسشکده](http://www.porseshkadeh.com/Questions/372.aspx)
- [انجمن تخصصی میکروکنترلر و الکترونیک ایران](https://web.archive.org/web/20130820233634/http://www.forum.ulearn.ir/)

[داده‌های کتابخانه‌ای](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "راهنما:داده‌های کتابخانه‌ای")[![ویرایش در ویکی‌داده](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/OOjs_UI_icon_edit-rtl-progressive.svg/10px-OOjs_UI_icon_edit-rtl-progressive.svg.png)](https://www.wikidata.org/wiki/Q165678#identifiers "ویرایش در ویکی‌داده")

کتابخانه‌های ملی

- [فرانسه](https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb13319620r) [(داده‌ها)](https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb13319620r)
- [آلمان](https://d-nb.info/gnd/4127438-6)
- [اسرائیل](http://uli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007542401005171)
- [ایالات متحده آمریکا](https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh2008020006)
- [جمهوری چک](https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=ph115316&CON_LNG=ENG)

سایر

- [کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی](http://id.worldcat.org/fast/1744800/)

- [ن](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 "الگو:اندازه‌های رایانه")
- [ب](/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87&action=edit&redlink=1 "بحث الگو:اندازه‌های رایانه (صفحه وجود ندارد)")
- [و](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 "ویژه:ویرایش صفحه/الگو:اندازه‌های رایانه")

[اندازه‌های رایانه](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%87_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "فهرست دسته‌بندی اندازه رایانه‌ها")

[رده‌های رایانه](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 "رده‌های رایانه")

بزرگ

- [ابر](/wiki/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 "ابررایانه")
- [بزرگ](/wiki/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%E2%80%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 "بزرگ‌رایانه")

[کوچک](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87_%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 "رایانه کوچک")

- [متوسط](/w/index.php?title=Midrange_computer&action=edit&redlink=1 "Midrange computer (صفحه وجود ندارد)")
- [سرور](/wiki/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B1_(%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "سرور (رایانه)")

[ریز](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 "ریزرایانه")

- [شخصی](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C "رایانه شخصی")
  - [ایستگاه کاری](/wiki/%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C "ایستگاه کاری")
  - [رومیزی](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%B2%DB%8C "رایانه رومیزی")
  - [خانگی](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C "رایانه خانگی")
  - [SFF](/w/index.php?title=Small_form_factor&action=edit&redlink=1 "Small form factor (صفحه وجود ندارد)")
    - [نِتتاپ](/w/index.php?title=%D9%86%D9%90%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D9%BE&action=edit&redlink=1 "نِتتاپ (صفحه وجود ندارد)")
- [Plug](/w/index.php?title=Plug_computer&action=edit&redlink=1 "Plug computer (صفحه وجود ندارد)")
- [قابل حمل](/w/index.php?title=Portable_computer&action=edit&redlink=1 "Portable computer (صفحه وجود ندارد)")
  - [Tabletop](/w/index.php?title=Table_computer&action=edit&redlink=1 "Table computer (صفحه وجود ندارد)")
- [دستگاه بازی آرکید](/wiki/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%A2%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%AF "دستگاه بازی آرکید")
  - [System board](/w/index.php?title=Arcade_system_board&action=edit&redlink=1 "Arcade system board (صفحه وجود ندارد)")
- [کنسول خانگی](/w/index.php?title=Home_video_game_console&action=edit&redlink=1 "Home video game console (صفحه وجود ندارد)")
- [ریزکنسول](/w/index.php?title=Microconsole&action=edit&redlink=1 "Microconsole (صفحه وجود ندارد)")
- [کیوسک همگانی اینترنت](/wiki/%DA%A9%DB%8C%D9%88%D8%B3%DA%A9_%D9%87%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA "کیوسک همگانی اینترنت")
- [تلویزیون هوشمند](/wiki/%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86_%D9%87%D9%88%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF "تلویزیون هوشمند")

[سیار](/w/index.php?title=Mobile_computing&action=edit&redlink=1 "Mobile computing (صفحه وجود ندارد)")

[لپتاپ](/wiki/%D9%84%D9%BE%D8%AA%D8%A7%D9%BE "لپتاپ")

- [Desktop replacement computer](/w/index.php?title=Desktop_replacement_computer&action=edit&redlink=1 "Desktop replacement computer (صفحه وجود ندارد)")
- [Laplet](/w/index.php?title=Laplet&action=edit&redlink=1 "Laplet (صفحه وجود ندارد)")
- [Subnotebook](/w/index.php?title=Subnotebook&action=edit&redlink=1 "Subnotebook (صفحه وجود ندارد)")
  - [نت‌بوک](/wiki/%D9%86%D8%AA%E2%80%8C%D8%A8%D9%88%DA%A9 "نت‌بوک")
  - [اسمارت‌بوک](/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA%E2%80%8C%D8%A8%D9%88%DA%A9&action=edit&redlink=1 "اسمارت‌بوک (صفحه وجود ندارد)")
  - [اُلترابوک](/wiki/%D8%A7%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D9%88%DA%A9 "اولترابوک")
- [Palmtop PC](/w/index.php?title=Palmtop_PC&action=edit&redlink=1 "Palmtop PC (صفحه وجود ندارد)")

[تبلت](/wiki/%D8%AA%D8%A8%D9%84%D8%AA "تبلت")

- [رایانه‌های فوق همراه](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D9%88%D9%82_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87 "رایانه‌های فوق همراه")
- [2-in-1 PC](/w/index.php?title=2-in-1_PC&action=edit&redlink=1 "2-in-1 PC (صفحه وجود ندارد)")
- [فبلت](/wiki/%D9%81%D8%A8%D9%84%D8%AA "فبلت")

[سامانه اطلاعاتی](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA%DB%8C "سامانه اطلاعاتی")

- [Handheld PC](/w/index.php?title=Handheld_PC&action=edit&redlink=1 "Handheld PC (صفحه وجود ندارد)")
  - [Palm-size PC](/w/index.php?title=Palm-size_PC&action=edit&redlink=1 "Palm-size PC (صفحه وجود ندارد)")
  - [رایانه جیبی](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%AC%DB%8C%D8%A8%DB%8C "رایانه جیبی")
  - [Pocket computer](/w/index.php?title=Pocket_computer&action=edit&redlink=1 "Pocket computer (صفحه وجود ندارد)")
- [PDA](/wiki/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C "دستیار دیجیتال شخصی")
  - [Electronic organizer](/w/index.php?title=Electronic_organizer&action=edit&redlink=1 "Electronic organizer (صفحه وجود ندارد)")
  - [EDA](/w/index.php?title=Enterprise_digital_assistant&action=edit&redlink=1 "Enterprise digital assistant (صفحه وجود ندارد)")
- [تلفن همراه](/wiki/%D8%AA%D9%84%D9%81%D9%86_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87 "تلفن همراه")
  - [ساده](/wiki/%D8%AA%D9%84%D9%81%D9%86_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87 "تلفن همراه ساده")
  - [تلفن هوشمند](/wiki/%D8%AA%D9%84%D9%81%D9%86_%D9%87%D9%88%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF "تلفن هوشمند")
    - [فبلت](/wiki/%D9%81%D8%A8%D9%84%D8%AA "فبلت")
- [PMP](/w/index.php?title=Portable_media_player&action=edit&redlink=1 "Portable media player (صفحه وجود ندارد)")
  - [DAP](/w/index.php?title=Portable_media_player&action=edit&redlink=1 "Portable media player (صفحه وجود ندارد)")
- [کتابخوان الکترونیک](/wiki/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9 "کتابخوان الکترونیک")
- [کنسول بازی دستی](/wiki/%DA%A9%D9%86%D8%B3%D9%88%D9%84_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C "کنسول بازی دستی")
- [Portable](/w/index.php?title=Portable_data_terminal&action=edit&redlink=1 "Portable data terminal (صفحه وجود ندارد)")/ [Mobile data terminal](/w/index.php?title=Mobile_data_terminal&action=edit&redlink=1 "Mobile data terminal (صفحه وجود ندارد)")

[ماشین‌های حساب](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8 "ماشین حساب")

- [Scientific](/w/index.php?title=Scientific_calculator&action=edit&redlink=1 "Scientific calculator (صفحه وجود ندارد)")
- [Programmable](/w/index.php?title=Programmable_calculator&action=edit&redlink=1 "Programmable calculator (صفحه وجود ندارد)")
- [Graphing](/w/index.php?title=Graphing_calculator&action=edit&redlink=1 "Graphing calculator (صفحه وجود ندارد)")

[رایانه پوشیدنی](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C "رایانه پوشیدنی")

- [ساعت مچی دیجیتال](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AA_%D9%85%DA%86%DB%8C "ساعت مچی")
  - [ساعت ماشین‌حساب‌دار](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AA_%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1&action=edit&redlink=1 "ساعت ماشین‌حساب‌دار (صفحه وجود ندارد)")
  - [ساعت هوشمند](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AA_%D9%87%D9%88%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF "ساعت هوشمند")
- [عینک هوشمند](/wiki/%D8%B9%DB%8C%D9%86%DA%A9_%D9%87%D9%88%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF "عینک هوشمند")
- [نمایشگر سربند](/wiki/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%B1_%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%AF "نمایشگر سربند")
  - [سیستم هاد](/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85_%D9%87%D8%A7%D8%AF "سیستم هاد")

دیگر

- ریزکنترل‌گر
- [Nanocomputer](/w/index.php?title=Nanocomputer&action=edit&redlink=1 "Nanocomputer (صفحه وجود ندارد)")
- [Pizza box form factor](/w/index.php?title=Pizza_box_form_factor&action=edit&redlink=1 "Pizza box form factor (صفحه وجود ندارد)")
- [Single-board computer](/w/index.php?title=Single-board_computer&action=edit&redlink=1 "Single-board computer (صفحه وجود ندارد)")
- [گرد هوشمند](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D8%AF_%D9%87%D9%88%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF "گرد هوشمند")
- [شبکه بی‌سیم حسگر](/wiki/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87_%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%DB%8C%D9%85_%D8%AD%D8%B3%DA%AF%D8%B1 "شبکه بی‌سیم حسگر")

- [ن](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C "الگو:فناوری‌های واحد پردازش مرکزی")
- [ب](/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C&action=edit&redlink=1 "بحث الگو:فناوری‌های واحد پردازش مرکزی (صفحه وجود ندارد)")
- [و](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C "ویژه:ویرایش صفحه/الگو:فناوری‌های واحد پردازش مرکزی")

[فناوری‌های واحد پردازش مرکزی](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87_(%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%B4) "پردازنده (رایانش)")

[مدل‌های محاسبه](/wiki/%D9%85%D8%AF%D9%84_%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D9%87 "مدل محاسبه")

- [ماشین تورینگ](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%86%DA%AF "ماشین تورینگ")
  - [ماشین تورینگ جهانی](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%86%DA%AF_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C "ماشین تورینگ جهانی")
  - [ماشین پست-تورینگ](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D9%BE%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%86%DA%AF "ماشین پست-تورینگ")
  - [ماشین تورینگ کوانتومی](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%86%DA%AF_%DA%A9%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%88%D9%85%DB%8C "ماشین تورینگ کوانتومی")
- [Belt machine](/w/index.php?title=Belt_machine&action=edit&redlink=1 "Belt machine (صفحه وجود ندارد)")
- [ماشین پشته‌ای](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D9%BE%D8%B4%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "ماشین پشته‌ای")
- [ماشین حالات متناهی](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%AD%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%87%DB%8C "ماشین حالات متناهی")
  - [with datapath](/wiki/%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87 "مسیرداده")
  - [ماشین حالت یو.ام.ال](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%AD%D8%A7%D9%84%D8%AA_%DB%8C%D9%88.%D8%A7%D9%85.%D8%A7%D9%84 "ماشین حالت یو.ام.ال")
  - [ماشین صف](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%B5%D9%81 "ماشین صف")
- [Register machine](/w/index.php?title=Register_machine&action=edit&redlink=1 "Register machine (صفحه وجود ندارد)") s

  - [Counter](/w/index.php?title=Counter_machine&action=edit&redlink=1 "Counter machine (صفحه وجود ندارد)")
  - [Pointer](/w/index.php?title=Pointer_machine&action=edit&redlink=1 "Pointer machine (صفحه وجود ندارد)")
  - [Random-access](/w/index.php?title=Random-access_machine&action=edit&redlink=1 "Random-access machine (صفحه وجود ندارد)")
  - [ماشین برنامه ذخیره‌شده با دسترسی تصادفی](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%B0%D8%AE%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%A7_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81%DB%8C "ماشین برنامه ذخیره‌شده با دسترسی تصادفی")

[معماری رایانه](/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 "معماری رایانه")

- [ریزمعماری](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C "ریزمعماری")
- [معماری فون نویمان](/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%81%D9%88%D9%86_%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86 "معماری فون نویمان")
- [معماری هاروارد](/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF "معماری هاروارد")
  - [modified](/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF_%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87 "معماری هاروارد بهبودیافته")
- [معماری جریان داده](/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87 "معماری جریان داده")
- [Transport-triggered](/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AD%D9%85%D9%84%E2%80%8C%D9%88%D9%86%D9%82%D9%84 "معماری راه‌اندازی حمل‌ونقل")
- [Cellular](/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84%DB%8C "معماری سلولی")
- [اندیان](/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86 "اندیان")
- [ذخیره‌سازی داده رایانه](/wiki/%D8%B0%D8%AE%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 "ذخیره‌سازی داده رایانه")
  - [حافظه دسترسی غیریکپارچه](/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%BA%DB%8C%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87 "حافظه دسترسی غیریکپارچه")
  - [HUMA](/w/index.php?title=Heterogenous_Unified_Memory_Access&action=edit&redlink=1 "Heterogenous Unified Memory Access (صفحه وجود ندارد)")
  - [Load/store](/w/index.php?title=Load/store_architecture&action=edit&redlink=1 "Load/store architecture (صفحه وجود ندارد)")
  - [معماری حافظه ثبات](/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA "معماری حافظه ثبات")
- [Cache hierarchy](/w/index.php?title=Cache_hierarchy&action=edit&redlink=1 "Cache hierarchy (صفحه وجود ندارد)")
- [سلسله‌مراتب حافظه](/wiki/%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%A8_%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87 "سلسله‌مراتب حافظه")
  - [حافظه مجازی](/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C "حافظه مجازی")
  - [ذخیره‌سازی داده رایانه](/wiki/%D8%B0%D8%AE%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 "ذخیره‌سازی داده رایانه")
- [Heterogeneous](/w/index.php?title=Heterogeneous_System_Architecture&action=edit&redlink=1 "Heterogeneous System Architecture (صفحه وجود ندارد)")
- [Fabric](/w/index.php?title=Fabric_computing&action=edit&redlink=1 "Fabric computing (صفحه وجود ندارد)")
- [چندپردازشی](/wiki/%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4%DB%8C "چندپردازشی")
- [رایانش شناختی](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%B4_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C "رایانش شناختی")
- [نورومورفیک](/wiki/%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B1%D9%81%DB%8C%DA%A9 "نورومورفیک")

[مجموعه دستورالعمل‌ها](/wiki/%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84 "مجموعه دستورالعمل")

انواع

- [رایانه با دستورهای پیچیده](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%A8%D8%A7_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87 "رایانه با دستورهای پیچیده")
- [رایانه کم دستور](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87_%DA%A9%D9%85_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1 "رایانه کم دستور")
- [Application-specific](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87_%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D8%B5_%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87 "پردازنده مجموعه دستورالعمل های خاص برنامه")
- [EDGE](/w/index.php?title=Explicit_data_graph_execution&action=edit&redlink=1 "Explicit data graph execution (صفحه وجود ندارد)")
  - [TRIPS](/w/index.php?title=TRIPS_architecture&action=edit&redlink=1 "TRIPS architecture (صفحه وجود ندارد)")
- [کلمه دستورالعمل بسیار طولانی](/wiki/%DA%A9%D9%84%D9%85%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84_%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1_%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C "کلمه دستورالعمل بسیار طولانی")
  - [رایانش موازی صریح دستورالعمل‌ها](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%B4_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%B5%D8%B1%DB%8C%D8%AD_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "رایانش موازی صریح دستورالعمل‌ها")
- [MISC](/wiki/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%AA%D8%B1_%D8%A8%D8%A7_%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84 "کامپیوتر با حداقل دستورالعمل")
- [OISC](/w/index.php?title=One_instruction_set_computer&action=edit&redlink=1 "One instruction set computer (صفحه وجود ندارد)")
- [NISC](/wiki/%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84 "محاسبات بدون مجموعه دستورالعمل")
- [ZISC](/wiki/%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84 "محاسبات بدون مجموعه دستورالعمل")
- [comparison](/w/index.php?title=Comparison_of_instruction_set_architectures&action=edit&redlink=1 "Comparison of instruction set architectures (صفحه وجود ندارد)")
  - [حالت‌های آدرس‌دهی](/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%84%D8%AA_%D8%A2%D8%AF%D8%B1%D8%B3%E2%80%8C%D8%AF%D9%87%DB%8C "حالت آدرس‌دهی")

- [اکس۸۶](/wiki/%D8%A7%DA%A9%D8%B3%DB%B8%DB%B6 "اکس۸۶")
- [معماری آرم](/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A2%D8%B1%D9%85 "معماری آرم")
- [معماری میپس](/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%85%DB%8C%D9%BE%D8%B3 "معماری میپس")
- [Power ISA](/w/index.php?title=Power_ISA&action=edit&redlink=1 "Power ISA (صفحه وجود ندارد)")
- [اسپارک](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 "اسپارک")
- [ایتانیوم](/wiki/%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%85 "ایتانیوم")
- [Unicore](/w/index.php?title=Unicore&action=edit&redlink=1 "Unicore (صفحه وجود ندارد)")
- [MicroBlaze](/w/index.php?title=MicroBlaze&action=edit&redlink=1 "MicroBlaze (صفحه وجود ندارد)")
- [ریسک پنج](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B3%DA%A9_%D9%BE%D9%86%D8%AC "ریسک پنج")
- [others](/w/index.php?title=List_of_instruction_sets&action=edit&redlink=1 "List of instruction sets (صفحه وجود ندارد)")

[Execution](/wiki/%DA%86%D8%B1%D8%AE%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84 "چرخه دستورالعمل")

[خط لوله](/wiki/%D8%AE%D8%B7_%D9%84%D9%88%D9%84%D9%87_(%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "خط لوله (رایانه)")

[حباب](/wiki/%D8%AD%D8%A8%D8%A7%D8%A8_(%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "حباب (رایانه)")
[Operand forwarding](/w/index.php?title=Operand_forwarding&action=edit&redlink=1 "Operand forwarding (صفحه وجود ندارد)")
[Classic RISC pipeline](/w/index.php?title=Classic_RISC_pipeline&action=edit&redlink=1 "Classic RISC pipeline (صفحه وجود ندارد)")

[مخاطره‌ها](/wiki/%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87_(%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "مخاطره (معماری رایانه)")

- [وابستگی داده](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87 "وابستگی داده")
- [مخاطره](/wiki/%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87_(%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "مخاطره (معماری رایانه)")
- [مخاطره](/wiki/%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87_(%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "مخاطره (معماری رایانه)")
- [False sharing](/w/index.php?title=False_sharing&action=edit&redlink=1 "False sharing (صفحه وجود ندارد)")

[خروج از دستور در حال اجرا](/wiki/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC_%D8%A7%D8%B2_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7 "خروج از دستور در حال اجرا")

- [الگوریتم توماسولو](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA%D9%85_%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%84%D9%88 "الگوریتم توماسولو")
  - [Reservation station](/w/index.php?title=Reservation_station&action=edit&redlink=1 "Reservation station (صفحه وجود ندارد)")
  - [Re-order buffer](/w/index.php?title=Re-order_buffer&action=edit&redlink=1 "Re-order buffer (صفحه وجود ندارد)")
- [تغییر نام ثبات](/wiki/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%85_%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA "تغییر نام ثبات")

[Speculative](/wiki/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%BE%DB%8C%D8%B4_%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87 "اجرای پیش بینانه")

- [پیش‌بینی‌کننده پرش](/wiki/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87_%D9%BE%D8%B1%D8%B4 "پیش‌بینی‌کننده پرش")
- [پیش‌بینی وابستگی به حافظه](/wiki/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87 "پیش‌بینی وابستگی به حافظه")

[رایانش موازی](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%B4_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C "رایانش موازی")

سطح

- [موازی‌سازی بیتی](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C "موازی‌سازی بیتی")
  - [Bit-serial](/w/index.php?title=Bit-serial_architecture&action=edit&redlink=1 "Bit-serial architecture (صفحه وجود ندارد)")
  - [کلمه](/wiki/%DA%A9%D9%84%D9%85%D9%87_(%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "کلمه (معماری رایانه)")
- [دستورالعمل](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D8%B7%D8%AD_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84 "موازی‌سازی در سطح دستورالعمل")
- [خط لوله (رایانه)](/wiki/%D8%AE%D8%B7_%D9%84%D9%88%D9%84%D9%87_(%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "خط لوله (رایانه)")
  - [Scalar](/w/index.php?title=Scalar_processor&action=edit&redlink=1 "Scalar processor (صفحه وجود ندارد)")
  - [سوپراسکالر](/wiki/%D8%B3%D9%88%D9%BE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%B1 "سوپراسکالر")
- [Task](/w/index.php?title=Task_parallelism&action=edit&redlink=1 "Task parallelism (صفحه وجود ندارد)")
  - [ریسه](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D9%87_(%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "ریسه (رایانه)")
  - [فرایند](/wiki/%D9%81%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF_(%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "فرایند (رایانه)")
- [Data](/w/index.php?title=Data_parallelism&action=edit&redlink=1 "Data parallelism (صفحه وجود ندارد)")
  - [پردازنده برداری](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C "پردازنده برداری")
- [Memory](/w/index.php?title=Memory-level_parallelism&action=edit&redlink=1 "Memory-level parallelism (صفحه وجود ندارد)")
- [رایانش توزیع‌شده](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%B4_%D8%AA%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B9%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%87 "رایانش توزیع‌شده")

[چندریسمانی](/wiki/%DA%86%D9%86%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C "چندریسمانی")

- [چندرشته زمانی](/wiki/%DA%86%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C "چندرشته زمانی")
- [چندریسمانی همزمان](/wiki/%DA%86%D9%86%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 "چندریسمانی همزمان")
  - [فراریسمانی](/wiki/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C "فراریسمانی")
- [Speculative](/w/index.php?title=Speculative_multithreading&action=edit&redlink=1 "Speculative multithreading (صفحه وجود ندارد)")
- [پیش‌اجرایی](/wiki/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_(%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%B4) "پیش‌اجرایی (رایانش)")
- [چند وظیفه‌ای بدون قبضه‌ای](/wiki/%DA%86%D9%86%D8%AF_%D9%88%D8%B8%DB%8C%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D9%82%D8%A8%D8%B6%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "چند وظیفه‌ای بدون قبضه‌ای")

[طبقه‌بندی فلین](/wiki/%D8%B7%D8%A8%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D9%81%D9%84%DB%8C%D9%86 "طبقه‌بندی فلین")

- [یک دستور یک داده](/wiki/%DB%8C%DA%A9_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1_%DB%8C%DA%A9_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87 "یک دستور یک داده")
- [یک دستور چند داده](/wiki/%DB%8C%DA%A9_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1_%DA%86%D9%86%D8%AF_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87 "یک دستور چند داده")
  - [SWAR](/w/index.php?title=SWAR&action=edit&redlink=1 "SWAR (صفحه وجود ندارد)")
- [SIMT](/wiki/%DB%8C%DA%A9_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1_%DA%86%D9%86%D8%AF_%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87 "یک دستور چند رشته")
- [چند دستور یک داده](/wiki/%DA%86%D9%86%D8%AF_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1_%DB%8C%DA%A9_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87 "چند دستور یک داده")
- [چند دستور چند داده](/wiki/%DA%86%D9%86%D8%AF_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1_%DA%86%D9%86%D8%AF_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87 "چند دستور چند داده")
  - [یک برنامه چند داده](/wiki/%DB%8C%DA%A9_%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%DA%86%D9%86%D8%AF_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87 "یک برنامه چند داده")

[Processor\
\
performance](/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A2%DB%8C%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%AA%D8%B1 "کارآیی کامپیوتر")

- [عدد ترانزیستور](/wiki/%D8%B9%D8%AF%D8%AF_%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1 "عدد ترانزیستور")
- [Instructions per cycle](/w/index.php?title=Instructions_per_cycle&action=edit&redlink=1 "Instructions per cycle (صفحه وجود ندارد)") (IPC)

  - [Cycles per instruction](/w/index.php?title=Cycles_per_instruction&action=edit&redlink=1 "Cycles per instruction (صفحه وجود ندارد)") (CPI)
- [دستورالعمل بر ثانیه](/wiki/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84_%D8%A8%D8%B1_%D8%AB%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87 "دستورالعمل بر ثانیه") (IPS)
- [فلاپس](/wiki/%D9%81%D9%84%D8%A7%D9%BE%D8%B3 "فلاپس") (FLOPS)
- [تراکنش بر ثانیه](/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4_%D8%A8%D8%B1_%D8%AB%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87 "تراکنش بر ثانیه") (TPS)
- [Synaptic updates per second](/w/index.php?title=SUPS&action=edit&redlink=1 "SUPS (صفحه وجود ندارد)") (SUPS)
- [Performance per watt](/w/index.php?title=Performance_per_watt&action=edit&redlink=1 "Performance per watt (صفحه وجود ندارد)") (PPW)
- [Cache performance metrics](/w/index.php?title=Cache_performance_measurement_and_metric&action=edit&redlink=1 "Cache performance measurement and metric (صفحه وجود ندارد)")
- [Computer performance by orders of magnitude](/w/index.php?title=Computer_performance_by_orders_of_magnitude&action=edit&redlink=1 "Computer performance by orders of magnitude (صفحه وجود ندارد)")

[انواع](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87_(%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%B4) "پردازنده (رایانش)")

- [واحد پردازش مرکزی](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C "واحد پردازش مرکزی") (CPU)
- [واحد پردازش گرافیکی](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4_%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%DA%A9%DB%8C "واحد پردازش گرافیکی") (GPU)

  - [محاسبات همه‌منظوره بر روی واحد پردازش گرافیکی](/wiki/%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D9%87%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D8%B1_%D8%B1%D9%88%DB%8C_%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4_%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%DA%A9%DB%8C "محاسبات همه‌منظوره بر روی واحد پردازش گرافیکی")
- [پردازنده برداری](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C "پردازنده برداری")
- [Barrel](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%B4%DA%A9%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "پردازنده بشکه‌ای")
- [پردازش جریان](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4_%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 "پردازش جریان")
- [کمک پردازنده](/wiki/%DA%A9%D9%85%DA%A9_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87 "کمک پردازنده")
- [مدارهای مجتمع با کاربرد خاص](/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF_%D8%AE%D8%A7%D8%B5 "مدارهای مجتمع با کاربرد خاص")
- [مدار مجتمع دیجیتال برنامه‌پذیر](/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1 "مدار مجتمع دیجیتال برنامه‌پذیر")
- [CPLD](/w/index.php?title=Complex_programmable_logic_device&action=edit&redlink=1 "Complex programmable logic device (صفحه وجود ندارد)")
- [ماژول چند-تراشه‌ای](/wiki/%D9%85%D8%A7%DA%98%D9%88%D9%84_%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "ماژول چند-تراشه‌ای") (MCM)
- [سامانه در یک بسته](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%DB%8C%DA%A9_%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87 "سامانه در یک بسته") (SiP)

By application

- [ریزپردازنده](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87 "ریزپردازنده")
- ریزکنترل‌گر
- [Mobile](/w/index.php?title=Mobile_processor&action=edit&redlink=1 "Mobile processor (صفحه وجود ندارد)")
- [Notebook](/w/index.php?title=Notebook_processor&action=edit&redlink=1 "Notebook processor (صفحه وجود ندارد)")
- [Ultra-low-voltage](/w/index.php?title=Ultra-low-voltage_processor&action=edit&redlink=1 "Ultra-low-voltage processor (صفحه وجود ندارد)")
- [ASIP](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87_%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D8%B5_%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87 "پردازنده مجموعه دستورالعمل های خاص برنامه")

Systems

on chip

- [سامانه روی یک تراشه](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%B1%D9%88%DB%8C_%DB%8C%DA%A9_%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D9%87 "سامانه روی یک تراشه") (SoC)
- [Multiprocessor](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%B1%D9%88%DB%8C_%DB%8C%DA%A9_%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D9%87 "سامانه روی یک تراشه") (MPSoC)
- [Programmable](/w/index.php?title=Programmable_system-on-chip&action=edit&redlink=1 "Programmable system-on-chip (صفحه وجود ندارد)") (PSoC)
- [شبکه درون یک تراشه](/wiki/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87_%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%86_%DB%8C%DA%A9_%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D9%87 "شبکه درون یک تراشه") (NoC)

[شتاب‌دهنده سخت‌افزاری](/wiki/%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%AF%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B3%D8%AE%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C "شتاب‌دهنده سخت‌افزاری")

- [شتاب‌دهنده هوش مصنوعی](/wiki/%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%AF%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%87_%D9%87%D9%88%D8%B4_%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C "شتاب‌دهنده هوش مصنوعی")
- [واحد پردازش بینایی](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4_%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C "واحد پردازش بینایی") (VPU)
- [Physics processing unit](/w/index.php?title=Physics_processing_unit&action=edit&redlink=1 "Physics processing unit (صفحه وجود ندارد)") (PPU)
- [پردازشگر سیگنال دیجیتال](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4%DA%AF%D8%B1_%D8%B3%DB%8C%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%84_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "پردازشگر سیگنال دیجیتال") (DSP)
- [واحد پردازشی تنسور](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4%DB%8C_%D8%AA%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%B1 "واحد پردازشی تنسور") (TPU)
- [رمزپردازنده ایمن](/wiki/%D8%B1%D9%85%D8%B2%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86 "رمزپردازنده ایمن")
- [پردازنده‌های شبکه‌ای](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "پردازنده‌های شبکه‌ای")
- [پردازنده باندپایه](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87 "پردازنده باندپایه")

[کلمه](/wiki/%DA%A9%D9%84%D9%85%D9%87_(%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "کلمه (معماری رایانه)")

- [معماری ۱-بیتی](/wiki/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%DB%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C "معماری ۱-بیتی")
- [بیت برش](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%A8%D8%B1%D8%B4 "بیت برش")
- [۴-بیت](/wiki/%DB%B4-%D8%A8%DB%8C%D8%AA "۴-بیت")
- [۸ بیتی](/wiki/%DB%B8_%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C "۸ بیتی")
- [۱۶ بیتی](/wiki/%DB%B1%DB%B6_%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C "۱۶ بیتی")
- [۳۲-بیت](/wiki/%DB%B3%DB%B2-%D8%A8%DB%8C%D8%AA "۳۲-بیت")
- [48-bit](/w/index.php?title=48-bit_computing&action=edit&redlink=1 "48-bit computing (صفحه وجود ندارد)")
- [64-bit](/w/index.php?title=64-bit_computing&action=edit&redlink=1 "64-bit computing (صفحه وجود ندارد)")
- [۱۲۸-بیت](/wiki/%DB%B1%DB%B2%DB%B8-%D8%A8%DB%8C%D8%AA "۱۲۸-بیت")
- [256-bit](/w/index.php?title=256-bit_computing&action=edit&redlink=1 "256-bit computing (صفحه وجود ندارد)")
- [512-bit](/w/index.php?title=512-bit_computing&action=edit&redlink=1 "512-bit computing (صفحه وجود ندارد)")
- [کلمه (معماری رایانه)](/wiki/%DA%A9%D9%84%D9%85%D9%87_(%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "کلمه (معماری رایانه)")
  - [کلمه (معماری رایانه)](/wiki/%DA%A9%D9%84%D9%85%D9%87_(%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "کلمه (معماری رایانه)")

تعداد هسته

- [Single-core](/wiki/Single-core "Single-core")
- [پردازنده چندهسته‌ای](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87_%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "پردازنده چندهسته‌ای")
- [Manycore](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%DB%8C%D8%B4_%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "پردازنده‌های بیش هسته‌ای")
- [Heterogeneous architecture](/w/index.php?title=Heterogeneous_computing&action=edit&redlink=1 "Heterogeneous computing (صفحه وجود ندارد)")

اجزاء

- [واحد پردازش مرکزی](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C "واحد پردازش مرکزی")
- [حافظه نهان (رایانش)](/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%86_(%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%B4) "حافظه نهان (رایانش)")
  - [حافظه نهان سی‌پی‌یو](/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B3%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%DB%8C%E2%80%8C%DB%8C%D9%88 "حافظه نهان سی‌پی‌یو")
  - [الگوریتم حافظه پنهان](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA%D9%85_%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D9%BE%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%86 "الگوریتم حافظه پنهان")
  - [انسجام حافظه نهان](/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%86 "انسجام حافظه نهان")
- [گذرگاه](/wiki/%DA%AF%D8%B0%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87_(%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87) "گذرگاه (رایانه)")
- [سرعت ریزپردازنده](/wiki/%D8%B3%D8%B1%D8%B9%D8%AA_%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87 "سرعت ریزپردازنده")
- [سیگنال ساعت](/wiki/%D8%B3%DB%8C%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%84_%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AA "سیگنال ساعت")
- [خروج به ترتیب ورود](/wiki/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC_%D8%A8%D9%87_%D8%AA%D8%B1%D8%AA%DB%8C%D8%A8_%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_(%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%88_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9) "خروج به ترتیب ورود (رایانه و الکترونیک)")

[Functional unit](/w/index.php?title=Execution_unit&action=edit&redlink=1 "Execution unit (صفحه وجود ندارد)") s

- [واحد محاسبه و منطق](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D9%87_%D9%88_%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82 "واحد محاسبه و منطق") (ALU)
- [واحد تولید آدرس](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF_%D8%A2%D8%AF%D8%B1%D8%B3 "واحد تولید آدرس") (AGU)
- [واحد ممیز شناور](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%85%D9%85%DB%8C%D8%B2_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1 "واحد ممیز شناور") (FPU)
- [واحد مدیریت حافظه](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA_%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87 "واحد مدیریت حافظه") (MMU)

  - [Load–store unit](/w/index.php?title=Load%E2%80%93store_unit&action=edit&redlink=1 "Load–store unit (صفحه وجود ندارد)")
  - [تی‌ال‌بی](/wiki/%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C "تی‌ال‌بی") (TLB)
- [کنترلگر حافظه](/wiki/%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%DA%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87 "کنترلگر حافظه") (IMC)

[دروازه منطقی](/wiki/%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%87_%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%DB%8C "دروازه منطقی")

- [مدار ترکیبی](/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8%DB%8C "مدار ترکیبی")
- [مدارهای ترتیبی](/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%B1%D8%AA%DB%8C%D8%A8%DB%8C "مدارهای ترتیبی")
- [Glue](/w/index.php?title=Glue_logic&action=edit&redlink=1 "Glue logic (صفحه وجود ندارد)")
- [دروازه منطقی](/wiki/%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%87_%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%DB%8C "دروازه منطقی")
  - [دروازه‌های منطقی کوانتومی](/wiki/%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%88%D9%85%DB%8C "دروازه‌های منطقی کوانتومی")
  - [دروازه آرایه](/wiki/%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%87_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87 "دروازه آرایه")

[ثبات سخت‌افزاری](/wiki/%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%B3%D8%AE%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C "ثبات سخت‌افزاری")

- [ثبات](/wiki/%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA "ثبات")
- [ثبات وضعیت](/wiki/%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA "ثبات وضعیت")
- [ثبات پشته‌ای](/wiki/%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B4%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "ثبات پشته‌ای")
- [فایل ثبات](/wiki/%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84_%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA "فایل ثبات")
- [Memory buffer](/w/index.php?title=Memory_buffer_register&action=edit&redlink=1 "Memory buffer register (صفحه وجود ندارد)")
- [شمارنده برنامه](/wiki/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87 "شمارنده برنامه")

واحد کنترل

- [Instruction unit](/w/index.php?title=Instruction_unit&action=edit&redlink=1 "Instruction unit (صفحه وجود ندارد)")
- [حافظه میانگیر](/wiki/%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87_%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B1 "حافظه میانگیر")
- [Write buffer](/w/index.php?title=Write_buffer&action=edit&redlink=1 "Write buffer (صفحه وجود ندارد)")
- [ریزبرنامه‌سازی](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C "ریزبرنامه‌سازی") [تصویر رام](/wiki/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D8%B1%D8%A7%D9%85 "تصویر رام")
- [شمارنده](/wiki/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87 "شمارنده")

[دیتاپد](/wiki/%D8%AF%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%BE%D8%AF "دیتاپد")

- [تسهیم‌کننده](/wiki/%D8%AA%D8%B3%D9%87%DB%8C%D9%85%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87 "تسهیم‌کننده")
- [تسهیم‌کننده](/wiki/%D8%AA%D8%B3%D9%87%DB%8C%D9%85%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87 "تسهیم‌کننده")
- [جمع‌کننده](/wiki/%D8%AC%D9%85%D8%B9%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87 "جمع‌کننده")
- [ضرب‌کننده دودویی](/wiki/%D8%B6%D8%B1%D8%A8%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C "ضرب‌کننده دودویی")
  - [پردازنده چندبرابر](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87_%DA%86%D9%86%D8%AF%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1 "پردازنده چندبرابر")
- [رمزگشا](/wiki/%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7 "رمزگشا")
  - [Address decoder](/w/index.php?title=Address_decoder&action=edit&redlink=1 "Address decoder (صفحه وجود ندارد)")
  - [Sum addressed decoder](/w/index.php?title=Sum_addressed_decoder&action=edit&redlink=1 "Sum addressed decoder (صفحه وجود ندارد)")
- [شیفت دهنده بشکه‌ای](/wiki/%D8%B4%DB%8C%D9%81%D8%AA_%D8%AF%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%B4%DA%A9%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "شیفت دهنده بشکه‌ای")

[مدار الکترونیکی](/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9%DB%8C "مدار الکترونیکی")

- [مدار مجتمع](/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9 "مدار مجتمع")
  - [3D](/w/index.php?title=Three-dimensional_integrated_circuit&action=edit&redlink=1 "Three-dimensional integrated circuit (صفحه وجود ندارد)")
  - [Mixed-signal](/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9_%D8%B3%DB%8C%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%84_%D8%A2%D9%85%DB%8C%D8%AE%D8%AA%D9%87 "مدار مجتمع سیگنال آمیخته")
  - [Power management](/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA_%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88 "مدار مجتمع مدیریت نیرو")
- [مدار بولی](/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D9%88%D9%84%DB%8C "مدار بولی")
- [الکترونیک دیجیتال](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "الکترونیک دیجیتال")
- [الکترونیک آنالوگ](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9_%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%84%D9%88%DA%AF "الکترونیک آنالوگ")
- [Quantum](/w/index.php?title=Quantum_circuit&action=edit&redlink=1 "Quantum circuit (صفحه وجود ندارد)")
- [کلید](/wiki/%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF_(%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1) "کلید (مدار)")

[مدیریت نیرو](/wiki/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA_%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88 "مدیریت نیرو")

- [PMU](/w/index.php?title=Power_Management_Unit&action=edit&redlink=1 "Power Management Unit (صفحه وجود ندارد)")
- [APM](/w/index.php?title=Advanced_Power_Management&action=edit&redlink=1 "Advanced Power Management (صفحه وجود ندارد)")
- [رابط قدرت و تنظیمات پیشرفته](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7_%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA_%D9%88_%D8%AA%D9%86%D8%B8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87 "رابط قدرت و تنظیمات پیشرفته")
- [درجه‌بندی پویای بسامد](/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%AF "درجه‌بندی پویای بسامد")
- [مقیاس‌بندی ولتاژ پویا](/wiki/%D9%85%D9%82%DB%8C%D8%A7%D8%B3%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%A7%DA%98_%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%A7 "مقیاس‌بندی ولتاژ پویا")
- [دروازه بندی ساعت](/wiki/%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%87_%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AA "دروازه بندی ساعت")
- [Performance per watt](/w/index.php?title=Performance_per_watt&action=edit&redlink=1 "Performance per watt (صفحه وجود ندارد)") (PPW)
- [Race to sleep](/w/index.php?title=Race_to_sleep&action=edit&redlink=1 "Race to sleep (صفحه وجود ندارد)")

مرتبط

- [History of general-purpose CPUs](/w/index.php?title=History_of_general-purpose_CPUs&action=edit&redlink=1 "History of general-purpose CPUs (صفحه وجود ندارد)")
- [Microprocessor chronology](/w/index.php?title=Microprocessor_chronology&action=edit&redlink=1 "Microprocessor chronology (صفحه وجود ندارد)")
- [طراحی پردازنده](/wiki/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87 "طراحی پردازنده")
- [الکترونیک دیجیتال](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "الکترونیک دیجیتال")
- [ماژول امنیتی سخت‌افزاری](/wiki/%D9%85%D8%A7%DA%98%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA%DB%8C_%D8%B3%D8%AE%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C "ماژول امنیتی سخت‌افزاری")
- [ساخت ادوات نیم‌رسانا](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA_%D8%A7%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D9%86%DB%8C%D9%85%E2%80%8C%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%A7 "ساخت ادوات نیم‌رسانا")
- [Tick–tock model](/w/index.php?title=Tick%E2%80%93tock_model&action=edit&redlink=1 "Tick–tock model (صفحه وجود ندارد)")

- [ن](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85_%D8%B1%D9%88%DB%8C_%DB%8C%DA%A9_%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D9%87 "الگو:سیستم روی یک تراشه")
- [ب](/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85_%D8%B1%D9%88%DB%8C_%DB%8C%DA%A9_%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D9%87&action=edit&redlink=1 "بحث الگو:سیستم روی یک تراشه (صفحه وجود ندارد)")
- [و](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85_%D8%B1%D9%88%DB%8C_%DB%8C%DA%A9_%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D9%87 "ویژه:ویرایش صفحه/الگو:سیستم روی یک تراشه")

[سیستم روی یک تراشه](/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85_%D8%B1%D9%88%DB%8C_%DB%8C%DA%A9_%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D9%87 "سیستم روی یک تراشه") (SoCs)

گونه‌ها

- [شبکه درون یک تراشه](/wiki/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87_%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%86_%DB%8C%DA%A9_%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D9%87 "شبکه درون یک تراشه") (NoC)
- [Multiprocessor SoC](/w/index.php?title=Multiprocessor_system-on-chip&action=edit&redlink=1 "Multiprocessor system-on-chip (صفحه وجود ندارد)") (MPSoC)
- [Programmable SoC](/w/index.php?title=Programmable_system-on-chip&action=edit&redlink=1 "Programmable system-on-chip (صفحه وجود ندارد)") (PSoC)
- ریزکنترل‌گر

جایگزین‌ها

- [Multi-chip module](/w/index.php?title=Multi-chip_module&action=edit&redlink=1 "Multi-chip module (صفحه وجود ندارد)") (MCM)
- [System in package](/w/index.php?title=System_in_package&action=edit&redlink=1 "System in package (صفحه وجود ندارد)") (SiP)
- [Package on package](/w/index.php?title=Package_on_package&action=edit&redlink=1 "Package on package (صفحه وجود ندارد)") (PoP)

مرتبط

- [Processor (computing)](/w/index.php?title=Processor_(computing)&action=edit&redlink=1 "Processor (computing) (صفحه وجود ندارد)")
  - [ریزپردازنده](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87 "ریزپردازنده")
  - [واحد پردازش مرکزی](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C "واحد پردازش مرکزی")
  - [chronology](/w/index.php?title=Microprocessor_chronology&action=edit&redlink=1 "Microprocessor chronology (صفحه وجود ندارد)")
- [سامانه نهفته](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%86%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87 "سامانه نهفته")
- [Mobile computing](/w/index.php?title=Mobile_computing&action=edit&redlink=1 "Mobile computing (صفحه وجود ندارد)")
- [طراحی پردازنده](/wiki/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87 "طراحی پردازنده")
- [پردازشگر سیگنال دیجیتال](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%B4%DA%AF%D8%B1_%D8%B3%DB%8C%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%84_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "پردازشگر سیگنال دیجیتال") (DSP)

برگرفته از « [https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=ریزکنترل‌گر&oldid=38825727](https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=ریزکنترل‌گر&oldid=38825727)»

[رده‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "ویژه:رده‌ها"):

- [الکترونیک دیجیتال](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "رده:الکترونیک دیجیتال")
- [ریزکنترل‌گرها](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1%D9%87%D8%A7 "رده:ریزکنترل‌گرها")

رده‌های پنهان:

- [خطاهای یادکرد: تاریخ](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF:_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE "رده:خطاهای یادکرد: تاریخ")
- [CS1: بازه مختصر سال](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:CS1:_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%87_%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%B1_%D8%B3%D8%A7%D9%84 "رده:CS1: بازه مختصر سال")
- [صفحه‌های دارای یادکرد بدون عنوان یادکرد](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF "رده:صفحه‌های دارای یادکرد بدون عنوان یادکرد")
- [صفحه‌های دارای ارجاعی که پیوند اینترنتی‌شان برهنه است](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%DA%A9%D9%87_%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D9%87%D9%86%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA "رده:صفحه‌های دارای ارجاعی که پیوند اینترنتی‌شان برهنه است")
- [یادکردهای دارای منبع به زبان انگلیسی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C "رده:یادکردهای دارای منبع به زبان انگلیسی")
- [مقاله‌های دارای واژگان به زبان انگلیسی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%88%D8%A7%DA%98%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C "رده:مقاله‌های دارای واژگان به زبان انگلیسی")
- [همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%87%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9 "رده:همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های BNF](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_BNF "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های BNF")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های GND](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_GND "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های GND")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های J9U](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_J9U "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های J9U")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های LCCN](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_LCCN "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های LCCN")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های NKC](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_NKC "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های NKC")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های FAST](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_FAST "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های FAST")

- این صفحه آخرین‌بار در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۴ ساعت ‏۱۷:۳۷ ویرایش شده است.
- همهٔ نوشته‌ها تحت [مجوز Creative Commons Attribution/Share-Alike](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.ar) در دسترس است؛
برای جزئیات بیشتر [شرایط استفاده](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use) را بخوانید.


ویکی‌پدیا® علامتی تجاری متعلق به سازمان غیرانتفاعی [بنیاد ویکی‌مدیا](//www.wikimediafoundation.org/) است.


- [سیاست حفظ حریم خصوصی](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [دربارهٔ ویکی‌پدیا](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87)
- [تکذیب‌نامه‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%DA%A9%D8%B0%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C)
- [آیین‌نامه رفتاری](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [توسعه‌دهندگان](https://www.mediawiki.org/wiki/How_to_contribute/fa?uselang=fa)
- [آمار](https://stats.wikimedia.org/#/fa.wikipedia.org)
- [بیانیهٔ کوکی](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [نمای موبایل](//fa.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)