تاریخچه هوانوردی ایران ۱۳۲۴ - ۱۲۵۶ - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
تاریخچه هوانوردی ایران برمی‌گردد به ورود اولین بالون در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار توسط دو مرد فرانسوی و آمریکایی که با آن در تبریز و تهران پروازهای نمایشی ...
یونکرس F 13
از آلمان دو فروند <anchor>یونکرس F 13</anchor> خربداری شد. رضاخان (بعنوان نخست‌وزیر) از مردم خواست که برای خرید این هواپیماها پول جمع‌آوری کنند و مردم استان گیلان و مازندران منابع مالی را تأمین کردند. ۳۱ اردیبهشت و یکم خرداد این دو هواپیما که مجهز به اسلحه بر روی سقف بودند، توسط دو خلبان آلمانی به نام‌های Wasserthal و Mossbacher به تهران منتقل شدند. این هواپیماها بنام گیلان و مازندران نامگذاری شد.
یونکرس اف.۱۳ - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
یونکرس اف.۱۳ \- ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد[پرش به محتوا](#bodyContent)

منوی اصلی

منوی اصلی

انتقال به نوار کنارینهفتن

بازدید محتوا


- [صفحهٔ اصلی](/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C "مشاهدهٔ صفحهٔ اصلی [z]")
- [رویدادهای کنونی](/wiki/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C "یافتن اطلاعات پس‌زمینه پیرامون رویدادهای کنونی")
- [مقالهٔ تصادفی](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81%DB%8C "آوردن یک صفحهٔ تصادفی [x]")
- [کمک مالی](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_fa.wikipedia.org&uselang=fa "حمایتمان کنید")

همکاری


- [تغییرات اخیر](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 "فهرستی از تغییرات اخیر ویکی [r]")
- [ویکی‌نویس شوید!](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C)
- [راهنما](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA "مکانی برای دریافتن")
- [تماس با ویکی‌پدیا](//fa.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B3_%D8%A8%D8%A7_%D9%85%D8%A7)

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![ویکی‌پدیا](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-fa.svg)![دانشنامهٔ آزاد](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-fa.svg)](/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C)

[جستجو](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88 "جستجو در ویکی‌پدیا [f]")

جستجو

ظاهر

- [ایجاد حساب](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C&returnto=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3+%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3 "از شما دعوت می‌شود که یک حساب ایجاد کنید و وارد شوید؛ هرچند که این کار اختیاری است.")
- [ورود](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87&returnto=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3+%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3 "توصیه می‌شود که به سامانه وارد شوید، گرچه اجباری نیست [o]")

ابزارهای شخصی

- [ایجاد حساب](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C&returnto=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3+%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3 "از شما دعوت می‌شود که یک حساب ایجاد کنید و وارد شوید؛ هرچند که این کار اختیاری است.")
- [ورود](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87&returnto=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3+%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3 "توصیه می‌شود که به سامانه وارد شوید، گرچه اجباری نیست [o]")

صفحه‌هایی برای ویرایشگرانی که از سامانه خارج شدند [بیشتر بدانید](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87)

- [مشارکت‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86 "فهرست ویرایش‌ها انجام شده از این نشانی آی‌پی [y]")
- [بحث](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D9%85%D9%86 "بحث پیرامون ویرایش‌های این نشانی آی‌پی [n]")

## فهرست

انتقال به نوار کنارینهفتن

- بخش آغازین

- [۱طراحی و توسعه](#طراحی_و_توسعه)
- [۲تاریخچه کاربری](#تاریخچه_کاربری)
- [۳تاریخچه هواپیمای یونکرس اف-۱۳ در ایران](#تاریخچه_هواپیمای_یونکرس_اف-۱۳_در_ایران)
- [۴بازگشت به تولید ۲۰۰۹ الی ۲۰۱۹](#بازگشت_به_تولید_۲۰۰۹_الی_۲۰۱۹)
- [۵نمونه های بازمانده](#نمونه_های_بازمانده)
- [۶مشخصات (اف. ۱۳)](#مشخصات_(اف._۱۳))
- [۷جستارهای وابسته](#جستارهای_وابسته)
- [۸منابع](#منابع)
- [۹پیوند به بیرون](#پیوند_به_بیرون)

تغییر وضعیت فهرست محتویات

# یونکرس اف.۱۳

۲۵ زبان

- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%8A%D9%88%D9%86%D9%83%D8%B1%D8%B2_%D8%A5%D9%81_13 "يونكرز إف 13–عربی")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–بلغاری")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Junkers_F.13 "Junkers F.13–کاتالان")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–چکی")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–آلمانی")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–انگلیسی")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Junkers_F-13 "Junkers F-13–اسپرانتو")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–اسپانیایی")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–فنلاندی")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–فرانسوی")
- [Frysk](https://fy.wikipedia.org/wiki/Junkers_F.13 "Junkers F.13–فریسی غربی")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Junkers_F.13 "Junkers F.13–گالیسیایی")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–مجاری")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–ایتالیایی")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%A6%E3%83%B3%E3%82%AB%E3%83%BC%E3%82%B9_F.13 "ユンカース F.13–ژاپنی")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–لیتوانیایی")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Junkers_F13 "Junkers F13–نروژی بوک‌مُل")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–لهستانی")
- [Piemontèis](https://pms.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–پیدمونتی")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Junkers_F-13 "Junkers F-13–پرتغالی")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AE%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%81_%D0%AE-13 "Юнкерс Ю-13–روسی")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–سوئدی")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Junkers_F13 "Junkers F13–ترکی استانبولی")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Junkers_F_13 "Junkers F 13–ویتنامی")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%B9%E5%85%8B%E6%96%AFF13 "容克斯F13–چینی")

[ویرایش پیوندها](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q26172#sitelinks-wikipedia "ویرایش پیوندهای بین‌زبانی")

- [مقاله](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3 "دیدن صفحهٔ محتویات [c]")
- [بحث](/wiki/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3 "گفتگو پیرامون محتوای صفحه [t]")

فارسی

- [خواندن](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3)
- [ویرایش](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=edit "ویرایش کد مبدأ این صفحه [e]")
- [نمایش تاریخچه](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=history "نسخه‌های پیشین این صفحه [h]")

ابزارها

ابزارها

انتقال به نوار کنارینهفتن

عمل‌ها


- [خواندن](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3)
- [ویرایش](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=edit "ویرایش کد مبدأ این صفحه [e]")
- [نمایش تاریخچه](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=history)

عمومی


- [پیوندها به این صفحه](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D9%86_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3 "فهرست همهٔ صفحه‌هایی که به این صفحه پیوند می‌دهند [j]")
- [تغییرات مرتبط](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3 "تغییرات اخیر صفحه‌هایی که این صفحه به آن‌ها پیوند دارد [k]")
- [بارگذاری پرونده](/wiki/ویکی‌پدیا:بارگذاری "بارگذاری تصاویر و پرونده‌های دیگر [u]")
- [صفحه‌های ویژه](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87 "فهرستی از همهٔ صفحه‌های ویژه [q]")
- [پیوند پایدار](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&oldid=40242878 "پیوند پایدار به این نسخه از این صفحه")
- [اطلاعات صفحه](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=info "اطلاعات بیشتر دربارهٔ این صفحه")
- [یادکرد این صفحه](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF&page=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&id=40242878&wpFormIdentifier=titleform "اطلاعات در خصوص چگونگی یادکرد این صفحه")
- [دریافت نشانی کوتاه‌شده](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ffa.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25DB%258C%25D9%2588%25D9%2586%25DA%25A9%25D8%25B1%25D8%25B3_%25D8%25A7%25D9%2581.%25DB%25B1%25DB%25B3)
- [بارگیری کد QR](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:QrCode&url=https%3A%2F%2Ffa.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25DB%258C%25D9%2588%25D9%2586%25DA%25A9%25D8%25B1%25D8%25B3_%25D8%25A7%25D9%2581.%25DB%25B1%25DB%25B3)
- [آیتم ویکی‌داده](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q26172 "پیوند به آیتم متصل‌شدۀ مخزن داده‌ها [g]")

نسخه‌برداری


- [بارگیری به‌صورت PDF](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:DownloadAsPdf&page=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=show-download-screen)
- [نسخهٔ قابل چاپ](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&printable=yes "نسخهٔ قابل چاپ این صفحه [p]")

در پروژه‌های دیگر


- [ویکی‌انبار](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Junkers_F_13)

ظاهر

انتقال به نوار کنارینهفتن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

یونکرس اف. ۱۳
[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Junkers-f13.jpg/300px-Junkers-f13.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Junkers-f13.jpg)**یونکرس اف. ۱۳** در [موزه آلمان](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86 "موزه آلمان")کاربری
هواپیمای مسافری/ترابری کوچک
تولیدکننده
[یونکرس](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3 "یونکرس")طراح
اوتو رویتر
نخستین پرواز
۲۵ ژوئن ۱۹۱۹ (۴ تیرماه ۱۲۹۸ خورشیدی)
معرفی‌شده در
۱۹۲۰
بازنشستگی
اواخرسالهای ۱۹۳۰
کاربر اصلی
[یونکرس لوفت ورکر](/wiki/%D8%AF%D9%88%DB%8C%DA%86%D9%87_%D9%84%D9%88%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%A7 "دویچه لوفت‌هانزا")

[دویچه لوفت‌هانزا](/wiki/%D8%AF%D9%88%DB%8C%DA%86%D9%87_%D9%84%D9%88%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%A7 "دویچه لوفت‌هانزا")، [LAB](/w/index.php?title=Lloyd_A%C3%A9reo_Boliviano&action=edit&redlink=1 "Lloyd Aéreo Boliviano (صفحه وجود ندارد)")، [ال.او. تی هواپیمایی لهستان](/wiki/%D9%84%D9%88%D8%AA_%D9%BE%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B4_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B2 "لوت پولیش ایرلاینز")، [هواپیمایی اتریشی](/wiki/%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%A7_%D8%A7%DB%8C%D8%B1 "آستریا ایر")ساخته‌شده
۱۹۱۹–۱۹۳۲
تعداد ساخته‌شده۳۲۲

**یونکرس اف. ۱۳** اولین هواپیمای ترابری تمام فلزی در جهان است که در پایان [جنگ جهانی اول](/wiki/%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A7%D9%88%D9%84 "جنگ جهانی اول") در [آلمان](/wiki/%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D9%88%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1 "جمهوری وایمار") طراحی و تولید شد. **یونکرس اف. ۱۳** یک [هواپیمای تک باله](/wiki/%D9%87%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%AF_%D8%AA%DA%A9%E2%80%8C%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%87 "هواگرد تک‌باله") با بال‌های [کنسولی](/wiki/%D8%B7%D8%B1%D9%87 "طره") بود، دارای فضای جداسازی شده برای چهار مسافر و یک کابین خلبان باز با دو صندلی بود. ۳۲۲ نمونه از این هواپیما تولید شد که تعداد فوق‌العاده‌ای برای هواپیماهای تجاری آن دوران بود و در سرتاسر جهان مورد استفاده قرار گرفت. در اوایل دهه ۱۹۲۰، بیش از یک سوم ترافیک هوایی را به خود اختصاص داده بود. سیزده سال در تولید و بیش از سی سال در خدمات تجاری باقی ماند. نسخه‌های زیادی از جمله [هواپیماهای آب‌نشین](/wiki/%D9%87%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A2%D8%A8%E2%80%8C%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86 "هواگردهای آب‌نشین") برای فرود در آب، اسکی، هواپیمای پستی و موتورهای مختلف وجود داشت. چندین مورد در حالت‌های مختلف در موزه‌ها باقی مانده‌اند و یک ماکت از این نوع در دهه ۲۰۱۰ مجدداً تولید شده و تقریباً یک قرن پس از اولین پرواز آن، بار دیگر به پرواز درآمد.

## طراحی و توسعه

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=edit&section=1 "ویرایش بخش: طراحی و توسعه")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/OttoReuter1921.png/220px-OttoReuter1921.png)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:OttoReuter1921.png) **اتو رویتر** طراح هواپیمای **یونکرس اف.۱۳** در سال ۱۹۲۱[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/1920_JunkersF13_Cockpit.jpg/220px-1920_JunkersF13_Cockpit.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:1920_JunkersF13_Cockpit.jpg) کابین خلبان اف. ۱۳[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Mus%C3%A9e_de_l%27air_-_Junkers_F.13.jpg/220px-Mus%C3%A9e_de_l%27air_-_Junkers_F.13.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Mus%C3%A9e_de_l%27air_-_Junkers_F.13.jpg) نمای **یونکرس اف. ۱۳** از بالا در موزه هوانوردی فرانسه

**یونکرس اف. ۱۳**[\[۱\]](#cite_note-1)در زمان تولید، یک هواپیمای بسیار پیشرفته بود، یک هواپیمای تک بال، تمام فلزی و از نظر آیرودینامیک بسیار خوب بود. این اولین هواپیمای مسافربری تمام فلزی جهان و اولین هواپیمای تجاری یونکرس بود.
حرف F به معنای Flugzeug (در [زبان آلمانی](/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C "زبان آلمانی") به معنی هواپیما) است. اولین هواپیمای یونکرس بود که از این سیستم نامگذاری، استفاده نمود. نامگذاری قبلی یونکرس آن را J 13 می‌نامیدند. هواپیماهای ساخت روسیه از نام Ju 13 استفاده می‌کردند.

مانند تمام طرح‌های یونکرس با ساختار دورالومین، از [یوت-۷](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AF%DB%8C.%DB%B1 "یونکرس دی.۱") در سال ۱۹۱۸ گرفته تا [یو ۴۶](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B4%DB%B6 "یونکرس یو ۴۶") در سال ۱۹۳۲، (حدود ۳۵ مدل)، ساختاری از آلیاژ [آلومینیوم](/wiki/%D8%A2%D9%84%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%85 "آلومینیوم") ( [دورآلومین](/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A2%D9%84%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86 "دورآلومین")) داشت که به‌طور کامل با پوسته خاص موجدار تحت تنش یونکرس که از جنس دورالومین بود، پوشانیده شده بود. در داخل، بال بر روی ۹ اسپار دورالومینی با مقطع دایره ای با مهاربندی عرضی ساخته شده بود.
تمام سطوح کنترل با [شاخ کنترل](/wiki/%D8%B3%D8%B7%D9%88%D8%AD_%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2 "سطوح کنترل پرواز") بودند.

پشت تنها موتور هواپیما یک [کابین خلبان](/wiki/%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%82%DA%A9_%D8%AE%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86 "اتاقک خلبان") نیمه بسته برای خدمه، مسقف اما بدون شیشه‌های جانبی قرار داشت. هواپیما دارای یک کابین سرپوشیده و گرم برای چهار مسافر با در و پنجره بود. برای صندلی‌های مسافران [کمربند ایمنی](/wiki/%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86%DB%8C "کمربند ایمنی") تعبیه شده بود که برای آن زمان غیرمعمول بود. اف. ۱۳ دارای [ارابه فرودی](/wiki/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D9%87_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF "ارابه فرود") متعارف ثابت، و متمایل به عقب بود، اگرچه برخی از انواع آن دارای شناور یا اسکی بودند.

اولین پرواز اف. ۱۳ در ۲۵ ژوئن ۱۹۱۹انجام شد.[\[۲\]](#cite_note-2) پیشرانه این هواپیما یک دستگاه موتور خطی آب خنک [مرسدس دی.۳](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%B3%D8%AF%D8%B3_%D8%AF%DB%8C.%DB%B3 "مرسدس دی.۳") به قدرت ۱۲۷ کیلووات (۱۷۰ [اسب بخار](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%A8_%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1 "اسب بخار")) بود. اولین هواپیماها دارای بال با دهانه و مساحت بیشتری بودند و به موتور قدرتمندتر خطی آب خنک از نوع [ب‌ام‌و ۳آ](/wiki/%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D9%88_%DB%B3%D8%A2 "ب‌ام‌و ۳آ") به قدرت ۱۴۰ کیلووات (۱۸۵ اسب بخار) مجهز بودند.

بسیاری از انواع[\[۳\]](#cite_note-3) با استفاده از موتورهای خطی مرسدس، بی‌ام‌و، یونکرس و [آرمسترانگ سیدلی](/wiki/%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%AF_%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%84%DB%8C "آرمسترانگ سیدلی") [پوما](/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%84%DB%8C_%D9%BE%D9%88%D9%85%D8%A7 "سیدلی پوما") و [موتورهای شعاعی](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%AA%D9%88%D8%B1_%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B9%DB%8C "موتور شعاعی") هوا خنک [بریستول ژوپیتر](/wiki/%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%84_%DA%98%D9%88%D9%BE%DB%8C%D8%AA%D8%B1 "بریستول ژوپیتر") و [پرت اند ویتنی آر-۱۶۹۰ هورنت](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AA_%D8%A7%D9%86%D8%AF_%D9%88%DB%8C%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D8%A2%D8%B1-%DB%B1%DB%B6%DB%B9%DB%B0_%D9%87%D9%88%D8%B1%D9%86%D8%AA "پرت اند ویتنی آر-۱۶۹۰ هورنت") ساخته شدند. انواع گوناگون با یک کد دو حرفی متمایز می‌شدند، حرف اول نشان دهنده [بدنه هواپیما](/wiki/%D8%A8%D8%AF%D9%86%D9%87_%D9%87%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%AF "بدنه هواگرد") و دومی [پیشرانه](/wiki/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87 "پیشرانه") آن است.
یونکرس‌های با موتور L5 همگی حرف دوم -e در نامشان بودند، بنابراین نوع -fe بدنه بلند -f بدنه با موتور L5 بود.

**یونکرس اف-۱۳** پایه و اساس توسعه هواپیماهای [یونکرس و ۳۳](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D9%88_%DB%B3%DB%B3 "یونکرس و ۳۳") و [یونکرس و ۳۴](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D9%88_%DB%B3%DB%B4 "یونکرس و ۳۴") بود.[\[۴\]](#cite_note-:1-4)

## تاریخچه کاربری

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=edit&section=2 "ویرایش بخش: تاریخچه کاربری")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/1919-10-10_JunkersF13_Kabine.jpg/220px-1919-10-10_JunkersF13_Kabine.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:1919-10-10_JunkersF13_Kabine.jpg) کابین مسافران اف. ۱۳[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/ETH-BIB-Junkers_F.13_%28R-RECI%29_%C3%BCber_Teheran_aus_1000_m_H%C3%B6he-Persienflug_1924-1925-LBS_MH02-02-0089-AL-FL.tif/lossy-page1-300px-ETH-BIB-Junkers_F.13_%28R-RECI%29_%C3%BCber_Teheran_aus_1000_m_H%C3%B6he-Persienflug_1924-1925-LBS_MH02-02-0089-AL-FL.tif.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:ETH-BIB-Junkers_F.13_(R-RECI)_%C3%BCber_Teheran_aus_1000_m_H%C3%B6he-Persienflug_1924-1925-LBS_MH02-02-0089-AL-FL.tif) یک فروند هواپیمای یونکرس بر فراز تهران (اثر [والتر میتل‌هولتسر](/wiki/%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1_%D9%85%DB%8C%D8%AA%D9%84%E2%80%8C%D9%87%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B3%D8%B1 "والتر میتل‌هولتسر") حوالی سال ۱۳۰۳)

تمامی سازندگان هواپیماهای غیرنظامی بلافاصله پس از [جنگ جهانی اول](/wiki/%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A7%D9%88%D9%84 "جنگ جهانی اول") با رقابت تعداد بسیار زیادی از هواپیماهای جنگی مازادی، همانند [دی‌اچ.۹](/wiki/%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%DA%86.%DB%B9 "دی‌اچ.۹") که ممکن بود با تغییراتی به رقیای ارزان قیمتی تبدیل شوند، مواجه شدند.

سازندگان آلمانی با توجه به محدودیت‌های اعمال شده توسط کمیسیون کنترل هوانوردی بین متفقین که تولید هواپیماهای جنگی و هر گونه هواپیما را در طی سالهای ۱۹۲۱ الی ۱۹۲۲ ممنوع کرده بود، دارای مشکلات بیشتری بودند.

یونکرس[\[۵\]](#cite_note-5) در سال ۱۹۱۹ سفارش‌های خارجی را از اتریش، لهستان و ایالات متحده و در سالهای بعد از SCADTA (کلمبیا) و اداره پست ایالات متحده سفارشات خود را دریافت نمود.
هواپیمای جان لارسن در ایالات متحده یک مجوز تولید را خریداری نموده و تولیدت‌های آنها JL-6 نامگذاری شدند. در سال ۱۹۲۲ فروش در انگلستان، فرانسه ایتالیا و ژاپن تیز وجود داشت.

اف. ۱۳ یک هواپیمای غیرنظامی بسیار محبوب بود و تخمین زده می‌شود که در اوایل دهه ۱۹۲۰، ۴۰ درصد از ترافیک هوایی جهان را جابه‌جا می‌کرد.[\[۴\]](#cite_note-:1-4)
در بولیوی اولین هواپیمای خط (LAB) Lloyd Aéreo Boliviano
اف. ۱۳ بود و اولین پرواز آن در ۲۳ سپتامبر ۱۹۲۵ از [کوچابامبا](/wiki/%DA%A9%D9%88%DA%86%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%A7 "کوچابامبا") انجام شد.

در سال ۱۹۲۱، یونکرس برای تشویق خطوط هوایی آلمان به خرید اف. ۱۳، خط هوایی خود را به نام Junkers Luftverkehr AG راه اندازی نمود و تا سال ۱۹۲۳ با ۶۰ فروند از این هواپیما پرواز می‌کرد. همچنین شعبه ای از این [شرکت هواپیمایی در ایران](/wiki/%DA%A9%D9%85%D9%BE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%A6%DB%8C_%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 "کمپانی هواپیمائی یونکرس در ایران") را تأسیس نمود.

سایر تکنیک‌های بازاریابی، مانندارائه اف. ۱۳ با [واسپاری (لیزینگ)‌های](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C "واسپاری") ارزان قیمت یا وام‌های بدون بهره، چنان تأثیری در فروش داشت که حدود ۱۶ کاربر اپراتور در سراسر اروپا با آن‌ها پرواز می‌کردند.

هنگامی که Junkers Luftverkehr در سال ۱۹۲۶ در [لوفت هانزا](/wiki/%D8%AF%D9%88%DB%8C%DA%86%D9%87_%D9%84%D9%88%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%A7 "دویچه لوفت‌هانزا") ادغام شد، ۹٫۵ میلیون مایل توسط آنها طی شده بود.
خود لوفت هانزا در سال ۱۹۲۸، ۵۵ فروند اف. ۱۳ خرید و از آنها در ۴۳ مسیر داخلی استفاده می‌نمود. حتی در سال ۱۹۳۷، هواپیماهای اف .۱۳ بیش از ۵۰ پرواز در هفته را در چهار مسیر انجام می‌دادند. و سرانجام در سال ۱۹۳۸ از خدمت خارج شدند.

بیشتر اف-۱۳های تولید شده قبل از پایان تولید در سال ۱۹۳۲، در کارخانه یونکرس در [دسائو](/wiki/%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%88 "دسائو") ساخته شدند.
در طول دوره دشوار ۱۹۲۱ الی ۱۹۲۳، تولید به کارخانه‌های یونکرس در [دانتسیگ (گدانسک فعلی)](/wiki/%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%DA%A9 "گدانسک") و [روال (تالین فعلی)](/wiki/%D8%AA%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%86 "تالین") انتقال یافت.

در سالهای ۱۹۲۲–۱۹۲۳، [هوگو یونکرس](/wiki/%D9%87%D9%88%DA%AF%D9%88_%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3 "هوگو یونکرس") قراردادی را با [اتحاد جماهیر شوروی](/wiki/%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF_%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%B1_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%88%DB%8C "اتحاد جماهیر شوروی") امضا نمود تا این هواپیما در کارخانه شوروی در فیلی در نزدیکی [مسکو](/wiki/%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%88 "مسکو") تولید شود، که به نام "کارخانه شماره ۲۲" شناخته شد. برخی از این هواپیماها در خطوط هوایی شوروی و برخی در خدمت [ارتش سرخ](/wiki/%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B4_%D8%B3%D8%B1%D8%AE "ارتش سرخ") به کارگرفته شدند.

تعدادی کاربر نظامی دیگر نیز وجود داشتند. [نیروی هوایی کلمبیا](/wiki/%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C_%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%DA%A9%D9%84%D9%85%D8%A8%DB%8C%D8%A7 "نیروی هوایی کلمبیا") از اف. ۱۳ (و هواپیماهای توسعه یافته از آن [و ۳۳](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D9%88_%DB%B3%DB%B3 "یونکرس و ۳۳")، [و ۳۴](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D9%88_%DB%B3%DB%B4 "یونکرس و ۳۴") و کا ۳۴) به عتوان بمب افکن در [جنگ کلمبیا-پرو](/wiki/%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%B4%D9%87_%D9%84%D8%AA%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D8%A7 "مناقشه لتیسیا") در سالهای ۱۹۳۲ تا ۱۹۳۳ استفاده کرد. در [جمهوری چین](/wiki/%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%DA%86%DB%8C%D9%86_(%DB%B1%DB%B9%DB%B4%DB%B9%E2%80%93%DB%B1%DB%B9%DB%B1%DB%B2) "جمهوری چین (۱۹۴۹–۱۹۱۲)") اف. ۱۳های تبدیل شده به [بمب‌افکن](/wiki/%D8%A8%D9%85%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%81%DA%A9%D9%86 "بمب‌افکن") شناسایی بمب افکن‌های جاسوسی را تا [رویداد ۲۸ ژانویه](/wiki/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF_%DB%B2%DB%B8_%DA%98%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%87 "رویداد ۲۸ ژانویه") پرواز می‌کردند، زمانی که آنها توسط ژاپنی‌ها همراه با کارخانه هواپیماسازی شانگهای منهدم شدند. تعداد محدودی نیز توسط نیروی هوایی ترکیه پرواز کردند.

یکی از ویژگی‌هایی که اف. ۱۳ را در سطح بین‌المللی محبوب کرد، سهولت تبدیل ارابه فرود آن به شناور بود. در طول سال‌های شکل‌گیری هوانوردی تجاری، حجم‌های آبی مانند رودخانه‌ها، دریاچه‌ها، دریاها و اقیانوس‌ها بیشتر از باند فرود و فرودگاه‌های غیرنظامی در بسیاری از نقاط جهان بود، بنابراین [هواپیماهای آب‌نشین](/wiki/%D9%87%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%AF_%D8%A2%D8%A8%E2%80%8C%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86 "هواگرد آب‌نشین") رایج و حتی در برخی مکان‌ها مفیدتر از هواپیمای معمولی بود. جدا از اضافه نمودن شناورها، تغییرات کمی برای این تبدیل مورد نیاز بود. با این حال، پیکربندی متفاوت می‌توانست باعث ایجاد مشکلاتی در کنترل جهت شود، بنابراین در برخی از مدل‌ها [سکان](/wiki/%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86 "سکان") برای جبران این امر افزایش یافت.

از زمان معرفی **یونکرس اف. ۱۳** در سال ۱۹۱۹، بیش از سی سال در خدمت بودند. آخرین اف. ۱۳ تجاری در سال ۱۹۵۱ در [برزیل](/wiki/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D9%84 "برزیل") بازنشسته شد.

## تاریخچه هواپیمای یونکرس اف-۱۳ در ایران

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=edit&section=3 "ویرایش بخش: تاریخچه هواپیمای یونکرس اف-۱۳ در ایران")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Junkers_F13_in_Tehran.jpg/220px-Junkers_F13_in_Tehran.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Junkers_F13_in_Tehran.jpg) **یونکرس اف. ۱۳** در [فرودگاه قلعه‌مرغی](/wiki/%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA%DB%8C "فرودگاه قلعه‌مرغی") در تهران

در سال ۱۳۰۱ خورشیدی، **دفتر هواپیمایی** که تحت امر **ارکانحرب کل قشون** فعالیت می‌کرد، به منظور خرید هواپیما، تعلیم پرسنل، و ایجاد یک مدرسه هوایی با ایالات متحده آمریکا وارد گفت و گو شد که به نتیجه مثبتی نرسید و **دولت ایران** در همان سال، **اولین هواپیمای** خود را از شرکت [یونکرس](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3 "یونکرس") خرید. هواپیمای مذکور **یونکرس اف. ۱۳** نام داشت و پس از ورود به ایران در قلعه مرغی نگه داری می‌شد. خلبان و مکانیسین آلمانی آن هم به‌طور قراردادی از طرف ارتش ایران استخدام شده بودند.
چندی بعد این [شرکت](/wiki/%DA%A9%D9%85%D9%BE%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%A6%DB%8C_%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 "کمپانی هواپیمائی یونکرس در ایران") توانست با واردکردن چند هواپیمای یونکرس، امتیاز [پُست](/wiki/%D9%BE%D8%B3%D8%AA "پست") هوایی ایران و ایجاد خطوط پروازی بین شهرهای تهران، مشهد، شیراز، انزلی و بوشهر را به مدت **هفت سال** از دولت ایران بگیرد. همچنین در روزهای تعطیل اهالی تهران را در [فرودگاه دوشان تپه](/wiki/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D8%B4%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D9%BE%D9%87 "پایگاه هوایی دوشان‌تپه") در اطراف شهر پرواز می‌داد.[\[۶\]](#cite_note-6)

**دفتر هواپیمایی قشون** در ادامه فعالیت خود برای خرید هواپیما، به دلیل عدم توانایی مالی دولت، وجوهی را از مردم دو استان شمالی گیلان و مازندران جمع کرده و در بهار ۱۳۰۲ خورشیدی دو فروند هواپیمای دیگر از شرکت یونکرس خرید، یک فروند آن یونکرس اف. ۱۳ و دیگری
[یونکرس آ-۲۰](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A2_%DB%B3%DB%B5 "یونکرس آ ۳۵") بود که هواپیمای تهاجمی محسوب می‌شد. هواپیماها پس از رسیدن به تهران به ترتیب یونکرس اف. ۱۳ [گیلان](/wiki/%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86 "گیلان") و یونکرس آ-۲۰ [مازندران](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 "مازندران") نام گذاری و در فرودگاه قلعه مرغی مستقر شدند.[\[۷\]](#cite_note-7)

## بازگشت به تولید ۲۰۰۹ الی ۲۰۱۹

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=edit&section=4 "ویرایش بخش: بازگشت به تولید ۲۰۰۹ الی ۲۰۱۹")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/EBACE_2019%2C_Le_Grand-Saconnex_%28EB190541%29.jpg/220px-EBACE_2019%2C_Le_Grand-Saconnex_%28EB190541%29.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:EBACE_2019,_Le_Grand-Saconnex_(EB190541).jpg) دماغه کپی اف. ۱۳، سال ۲۰۱۹[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Replica_Junkers_F13_%E2%80%98HB-RIM%E2%80%99_%2849790040611%29.jpg/220px-Replica_Junkers_F13_%E2%80%98HB-RIM%E2%80%99_%2849790040611%29.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Replica_Junkers_F13_%E2%80%98HB-RIM%E2%80%99_(49790040611).jpg) یکی از کپی‌های جدید **یونکرس اف. ۱۳**

یک پروژه آلمانی-سوئیسی برای بازسازی اف. ۱۳ در سال ۲۰۰۹ آغاز شد. اولین پرواز در سپتامبر ۲۰۱۶ انجام شد.
هواپیمای بازسازی مجهز به رادیو و یک [ترانسپوندر](/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%BE%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%B1 "ترانسپوندر") است و از موتور [پرت اند ویتنی آر-۹۸۵ واسپ ۱۹۳۰](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%AA_%D8%A7%D9%86%D8%AF_%D9%88%DB%8C%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D8%A2%D8%B1-%DB%B9%DB%B8%DB%B5_%D9%88%D8%A7%D8%B3%D9%BE_%D8%AC%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B1 "پرت اند ویتنی آر-۹۸۵ واسپ جونیور") استفاده می‌کند، اما به غیر از این موارد، تا حد امکان به نسخه اصلی نزدیک است. سایر هواپیماهای بازسازی‌های شده، قرار است به قیمت هر یک ۲٫۵ میلیون دلار به فروش برسند.[\[۸\]](#cite_note-8)

شرکت Junkers Flugzeugwerke (SD303)، برای احترام به دستاوردهای [هوگو یونکرس](/wiki/%D9%87%D9%88%DA%AF%D9%88_%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3 "هوگو یونکرس") **یونکرس اف. ۱۳** را به عنوان یک هواپیمای کاملاً جدید احیا کرده‌است. این شرکت **اف. ۱۳** را در سال ۲۰۱۶ و در (انجمن هوانوردی تجاری اروپا EBACE)، به یاد اولین پرواز این نوع در ۱۰۰ سال پیش، تکمیل نمود. این مدل برای خرید در دسترس است و سه مدل دیگر، نیز در حال ساخت هستند. کار بر روی دومین و سومین هواپیما در طول سال ۲۰۱۹ در حال انجام بود، برای اولین پرواز هواپیمای شماره دو برای اوایل تابستان همان سال برنامه‌ریزی شده بود.[\[۹\]](#cite_note-9)

کپی **اف. ۱۳** اولین پرواز خود را در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۶ انجام داد که اوج سال‌ها تلاش حامیان این پروژه بود.[\[۱۰\]](#cite_note-:0-10)
این کپی از نقشه‌های اصلی اولیه و همچنین یک اسکن لیزری از مدل موجود در موزه هوا و فضا، در [لو بورژه](/wiki/%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%E2%80%93_%D9%84%D9%88_%D8%A8%D9%88%D8%B1%DA%98%D9%87 "فرودگاه پاری – لو بورژه") پاریس ساخته شده‌است. این ماکت دارای ۲٬۶۰۰ قطعه و ده‌ها هزار پرچ است و پیشرانه آن موتور شعاعی Wasp است.[\[۱۰\]](#cite_note-:0-10)

## نمونه های بازمانده

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=edit&section=5 "ویرایش بخش: نمونه های بازمانده")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/1923JunkersF13.jpg/220px-1923JunkersF13.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:1923JunkersF13.jpg) شماره سریال ۷۱۵ در [موزه ملی علم و فناوری سوئد](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D9%85%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%D9%85_%D9%88_%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%B3%D9%88%D8%A6%D8%AF "موزه ملی علم و فناوری سوئد") . قبلا تا سال ۱۹۲۴ با شناسه (D-343)در خط هوایی Junkers Luftverkehr و سپس تا ۱۹۳۵ با شناسه (SE-AAC) در خط [ای‌بی ائروترانسپورت](/wiki/%D8%A7%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C_%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D9%88%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA "ای‌بی ائروترانسپورت") پرواز کرده بود [\[۱۱\]](#cite_note-11)

پنح نمونه بازمانده از هواپیمای اف.۱۳ در تمامی موزه ها موجود است.[\[۴\]](#cite_note-:1-4)

هواپیمای به نمایش گذاشته شده است

- موزه هوا و فضا در [فرودگاه پاری – لو بورژه](/wiki/%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%E2%80%93_%D9%84%D9%88_%D8%A8%D9%88%D8%B1%DA%98%D9%87 "فرودگاه پاری – لو بورژه") در [پاریس](/wiki/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B3 "پاریس")، فرانسه [\[۱۲\]](#cite_note-12)[\[۱۳\]](#cite_note-13)
- [موزه آلمان](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86 "موزه آلمان") در [مونیخ](/wiki/%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%AE "مونیخ")، [آلمان](/wiki/%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86 "آلمان")[\[۱۴\]](#cite_note-14)
- موزه حمل و نقل در [بوداپست](/wiki/%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%BE%D8%B3%D8%AA "بوداپست") ، [مجارستان](/wiki/%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 "مجارستان"), [\[۱۵\]](#cite_note-15)
- هواپیمای با شناسه های قبلی _SE-AAC_ و _D-343_, [موزه ملی علم و فناوری سوئد](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D9%85%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D9%84%D9%85_%D9%88_%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%B3%D9%88%D8%A6%D8%AF "موزه ملی علم و فناوری سوئد"), در [استکهلم](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%A9%D9%87%D9%84%D9%85 "استکهلم")، [سوئد](/wiki/%D8%B3%D9%88%D8%A6%D8%AF "سوئد"), [\[۱۶\]](#cite_note-16)
- یادواره توماژ باتا در، [زلین](/wiki/%D8%B2%D9%84%DB%8C%D9%86 "زلین")، [جمهوری چک](/wiki/%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%DA%86%DA%A9 "جمهوری چک"), [\[۱۷\]](#cite_note-17)

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Junker_F_13_wreck_DTMB.jpg/220px-Junker_F_13_wreck_DTMB.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Junker_F_13_wreck_DTMB.jpg) اف.۱۳ باقی مانده از کانادا در موزه فن آوری آلمان در [برلین](/wiki/%D8%A8%D8%B1%D9%84%DB%8C%D9%86 "برلین")در انبار و یا تحت بازسازی

- موزه فن آوری آلمان در [برلین](/wiki/%D8%A8%D8%B1%D9%84%DB%8C%D9%86 "برلین")، آلمان ، (این نمونه آسیب دیده است)

## مشخصات (اف. ۱۳)

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=edit&section=6 "ویرایش بخش: مشخصات (اف. ۱۳)")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Junkers_F-13.svg/200px-Junkers_F-13.svg.png)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Junkers_F-13.svg) طرح سه نمای یونکرس اف. ۱۳

_داده‌ها از_ Wagner 1996 p.155 & Turner 1971 p.20

**ویژگی‌های کلی**

- **خدمه:** دو
- **ظرفیت:** چهار مسافر یا ۶۸۹ کیلوگرم (۱٬۵۱۹ پوند) بار
- **طول:** ۹٫۵۹ متر (۳۱ فوت ۶ اینچ) ::: **F 13fe:** ۱۰٫۵۰ متر (۳۴ فوت)
- **پهنای بال:** ۱۴٫۸ متر (۴۸ فوت ۷ اینچ) ::: **F 13fe:** ۱۷٫۷۵ متر (۵۸ فوت)
- **ارتفاع:** ۳٫۵۰ متر (۱۱ فوت ۶ اینچ) ::: **F 13fe:** ۳٫۶۰ متر (۱۲ فوت)
- **مساحت بال‌ها:** ۳۴٫۵۰ متر مربع (۳۷۱٫۴ فوت مربع) ::: **F 13fe:** ۴۴ متر مربع (۴۷۴ فوت مربع)
- **وزن خالی:** ۹۵۱ کیلوگرم (۲٬۰۹۷ پوند) ::: **F 13fe:** ۱٬۴۸۰ کیلوگرم (۳٬۲۶۳ پوند)
- **بیشترین وزن برخاست:** ۱٬۶۴۰ کیلوگرم (۳٬۶۱۶ پوند) ::: **F 13fe:** ۲٬۳۱۸ کیلوگرم (۵٬۱۱۰ پوند)
- **پیشرانه هواگرد:** ۱ عدد ۶ سیلندر. پیستونی خطی آب خنک [مرسدس دی. ۳. آ](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%B3%D8%AF%D8%B3_%D8%AF%DB%8C.%DB%B3 "مرسدس دی.۳")،‏ ۱۱۸ کیلووات (۱۵۸ اسب بخار)  ::: **F 13fe:** 1 x ۲۲۸ کیلووات (۳۰۶ اسب بخار) [یونکرس ال۵](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%84%DB%B5 "یونکرس ال۵") ۶ سیلندر. پیستونی خطی آب خنک

**عملکرد**

- **حداکثر سرعت:** ۱۷۳ کیلومتر بر ساعت (۱۰۷ مایل بر ساعت؛ ۹۳ گره) ::: **F 13fe:** ۱۹۸ کیلومتر بر ساعت (۱۲۳ مایل بر ساعت)
- **سرعت کروز:** ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت (۹۹ مایل بر ساعت؛ ۸۶ گره) ::: **F 13fe:** ۱۷۰ کیلومتر بر ساعت (۱۰۶ مایل بر ساعت)
- **بُرد:** ۱٬۴۰۰ کیلومتر (۸۷۰ مایل؛ ۷۵۶ مایل دریایی)
- **حداكثر ارتفاع:** ۵٬۰۰۰ متر (۱۶٬۰۰۰ فوت) ::: **F 13fe:** ۵٬۰۹۰ متر (۱۶٬۶۹۹ فوت)
- **نرخ صعود:** ۲٫۴۰ متر بر ثانیه (۴۷۲ فوت بر دقیقه)
- **[توان به وزن](/wiki/%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA_%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%87_%D9%88%D8%B2%D9%86 "نسبت توان به وزن"):** 0.0712 kW/kg (0.0443 hp/lb)

## جستارهای وابسته

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=edit&section=7 "ویرایش بخش: جستارهای وابسته")\]

- [![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Aviacionavion.png/28px-Aviacionavion.png)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Aviacionavion.png)[درگاه هوانوردی](/wiki/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C "درگاه:هوانوردی")

- [فهرست هواپیماها](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7 "فهرست هواپیماها")

## منابع

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=edit&section=8 "ویرایش بخش: منابع")\]

01. [↑](#cite_ref-1)( [Turner و Nowarra 1971](#CITEREFTurnerNowarra1971)، صص. 17–18)
02. [↑](#cite_ref-2)Swopes, Bryan R. ["25 June 1919"](http://www.thisdayinaviation.com/25-june-1919/). This Day in Aviation. Retrieved 26 June 2014.
03. [↑](#cite_ref-3)( [Turner و Nowarra 1971](#CITEREFTurnerNowarra1971)، ص. 19)
04. ↑ [۴٫۰](#cite_ref-:1_4-0)[۴٫۱](#cite_ref-:1_4-1)[۴٫۲](#cite_ref-:1_4-2)["Canadian Junkers to Berlin Museum"](https://www.key.aero/article/canadian-junkers-berlin-museum). _www.key.aero_ (به انگلیسی). Retrieved 2023-12-21.
05. [↑](#cite_ref-5)( [Turner و Nowarra 1971](#CITEREFTurnerNowarra1971)، صص. 18–20)
06. [↑](#cite_ref-6)نشریه پرواز شماره ۱-فروردین ۱۳۷۰ صفحات ۴۵ و ۴۶ «نیروی هوایی در گذر زمان» قسمت اول نوشته محمدرضا رفائی
07. [↑](#cite_ref-7)نشریه پرواز شماره ۲-اردیبهشت ۱۳۷۰ صفحه ۴۲ «نیروی هوایی در گذر زمان» قسمت دوم نوشته محمدرضا رفائی
08. [↑](#cite_ref-8)["Junkers F13 Makes a Triumphant Return to the Skies"](http://www.flyingmag.com/junkers-f13-makes-triumphant-return-to-skies). _Flying Magazine_. No. 20 September 2016. Retrieved 25 September 2016.
09. [↑](#cite_ref-9)Laboda, Amy (23 May 2019). ["Centenary Celebrations for a Commercial Aviation Classic"](https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2019-05-23/centenary-celebrations-commercial-aviation-classic). AIN Online.
10. ↑ [۱۰٫۰](#cite_ref-:0_10-0)[۱۰٫۱](#cite_ref-:0_10-1)["Official Maiden Flight of Rimowa Replica Junkers F13"](https://www.eaa.org/eaa/news-and-publications/eaa-news-and-aviation-news/news/09-22-2016-official-maiden-flight-of-rimowa-replica-junkers-f13). _www.eaa.org_ (به انگلیسی). Retrieved 2023-12-21.
11. [↑](#cite_ref-11){{ \|url= [http://hugojunkers.pytalhost.com/ju\_f13\_m9.htm](http://hugojunkers.pytalhost.com/ju_f13_m9.htm) \|title=Junkers Relics \|access-date=2010-04-05 \|url-status=dead \|archive-url= [https://web.archive.org/web/20110720125217/http://hugojunkers.pytalhost.com/ju\_f13\_m9.htm](https://web.archive.org/web/20110720125217/http://hugojunkers.pytalhost.com/ju_f13_m9.htm) \|archive-date=2011-07-20 }}
12. [↑](#cite_ref-12)["Reserve collection, Museé de L'Air, Le Bourget"](https://web.archive.org/web/20110706145925/http://pyperpote.tonsite.biz/pages/reservespag.html). Archived from [the original](http://pyperpote.tonsite.biz/pages/reservespag.html) on 2011-07-06. Retrieved 2010-04-07.
13. [↑](#cite_ref-13)[Museé de L'Air, Le Bourget](http://www.aviationmuseum.eu/World/Europe/France/Paris-Le_Bourget/Musee_de_l_air.htm)
14. [↑](#cite_ref-14)["F 13 at Deutsches Museum, Munich"](https://web.archive.org/web/20150720221027/http://www.deutsches-museum.de/en/collections/transport/aeronautics/propeller-planes/from-1918-up-to-1945/junkers-f13/). Archived from [the original](http://www.deutsches-museum.de/en/collections/transport/aeronautics/propeller-planes/from-1918-up-to-1945/junkers-f13/) on 2015-07-20. Retrieved 2010-04-07.
15. [↑](#cite_ref-15)[«F 13 at the Budapest Aircraft Museum»](https://web.archive.org/web/20100501134449/http://www.euro-t-guide.com/See_Coun/Hungary/Budapest/HU_See_Budapest_Aviation_Museum_1-1.htm). بایگانی‌شده از [اصلی](http://www.euro-t-guide.com/See_Coun/Hungary/Budapest/HU_See_Budapest_Aviation_Museum_1-1.htm) در ۱ مه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۵ مارس ۲۰۲۴.
16. [↑](#cite_ref-16)[F 13 at the Technical Museum, Stockholm](http://www.tekniskamuseet.se/1/612.html) [بایگانی‌شده](https://web.archive.org/web/20100920220546/http://www.tekniskamuseet.se/1/612.html) در ۲۰۱۰-۰۹-۲۰ توسط [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine")
17. [↑](#cite_ref-17)["Uvodni stránka"](https://pamatnikbata.eu/en/homepage/). _Obnova památníku T.Bati_ (به چکی). Retrieved 2019-09-25.

- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «[F.13 Junkers F.13](https://en.wikipedia.org/wiki/Junkers)». در _[دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C "ویکی‌پدیای انگلیسی")_، بازبینی‌شده در ۱ اوت ۲۰۱۵.

- [ن](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%87%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3 "الگو:هواگردهای یونکرس")
- [ب](/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%87%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3&action=edit&redlink=1 "بحث الگو:هواگردهای یونکرس (صفحه وجود ندارد)")
- [و](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%87%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3 "ویژه:ویرایش صفحه/الگو:هواگردهای یونکرس")

هواگردهای تولیدی [یونکرس](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3 "یونکرس")

عنوان شرکت

- [یوت ۱](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88%D8%AA_%DB%B1 "یونکرس یوت ۱")
- [یوت ۲](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88%D8%AA_%DB%B2 "یونکرس یوت ۲")
- [یوت ۳](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88%D8%AA_%DB%B3&action=edit&redlink=1 "یونکرس یوت ۳ (صفحه وجود ندارد)")
- [یوت ۴](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88%D8%AA.%DB%B1 "یونکرس یوت.۱")
- [یوت ۵](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88%D8%AA_%DB%B5&action=edit&redlink=1 "یونکرس یوت ۵ (صفحه وجود ندارد)")
- [یوت ۶](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88%D8%AA_%DB%B6&action=edit&redlink=1 "یونکرس یوت ۶ (صفحه وجود ندارد)")
- [یوت ۷](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AF%DB%8C.%DB%B1 "یونکرس دی.۱")
- [یوت ۸](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%B3%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84.%DB%B1 "یونکرس سی‌ال.۱")
- [یوت ۹](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AF%DB%8C.%DB%B1 "یونکرس دی.۱")
- [یوت ۱۰](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%B3%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84.%DB%B1 "یونکرس سی‌ال.۱")
- [یوت ۱۱](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%B3%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84.%DB%B1 "یونکرس سی‌ال.۱")
- [یوت ۱۲](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88%D8%AA_%DB%B1%DB%B2&action=edit&redlink=1 "یونکرس یوت ۱۲ (صفحه وجود ندارد)")
- اف ۱۳
- [یوت ۱۵](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88%D8%AA_%DB%B1%DB%B5 "یونکرس یوت ۱۵")
- [کا ۱۶](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DA%A9%D8%A7_%DB%B1%DB%B6 "یونکرس کا ۱۶")
- [کا ۱۷](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DA%A9%D8%A7_%DB%B1%DB%B6 "یونکرس کا ۱۶")
- [یوت ۱۸](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88%D8%AA_%DB%B1%DB%B8&action=edit&redlink=1 "یونکرس یوت ۱۸ (صفحه وجود ندارد)")
- [تی ۱۹](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AA%DB%8C_%DB%B1%DB%B9 "یونکرس تی ۱۹")
- [آ ۲۰](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A2_%DB%B3%DB%B5 "یونکرس آ ۳۵")
- [یونکرس تی.۲۱](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AA%DB%8C.%DB%B2%DB%B1 "یونکرس تی.۲۱")
- [یونکرس تی.۲۱](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AA%DB%8C.%DB%B2%DB%B1 "یونکرس تی.۲۱")
- [یونکرس تی ۲۳](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AA%DB%8C_%DB%B2%DB%B3 "یونکرس تی ۲۳")
- [یونکرس گ ۲۴](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DA%AF_%DB%B2%DB%B4 "یونکرس گ ۲۴")
- [یونکرس گ ۲۴](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DA%AF_%DB%B2%DB%B4 "یونکرس گ ۲۴")
- [یونکرس آ ۳۵](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A2_%DB%B3%DB%B5 "یونکرس آ ۳۵")
- [تی ۲۳](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AA%DB%8C_%DB%B2%DB%B3 "یونکرس تی ۲۳")
- [یونکرس تی ۲۳](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AA%DB%8C_%DB%B2%DB%B3 "یونکرس تی ۲۳")
- [یونکرس تی.۲۱](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AA%DB%8C.%DB%B2%DB%B1 "یونکرس تی.۲۱")
- [یوت ۲۹](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88%D8%AA_%DB%B2%DB%B9 "یونکرس یوت ۲۹")
- [گه ۲۴](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DA%AF_%DB%B2%DB%B4 "یونکرس گ ۲۴")
- [گه ۳۱](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DA%AF_%DB%B3%DB%B1 "یونکرس گ ۳۱")
- [آ ۳۲](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A2_%DB%B3%DB%B2 "یونکرس آ ۳۲")
- [و ۳۳](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D9%88_%DB%B3%DB%B3 "یونکرس و ۳۳")
- [و ۳۴](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D9%88_%DB%B3%DB%B4 "یونکرس و ۳۴")
- [آ ۳۵](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A2_%DB%B3%DB%B5 "یونکرس آ ۳۵")
- [اس ۳۶](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D8%B3_%DB%B3%DB%B7&action=edit&redlink=1 "یونکرس اس ۳۷ (صفحه وجود ندارد)")
- [اس ۳۷](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D8%B3_%DB%B3%DB%B7&action=edit&redlink=1 "یونکرس اس ۳۷ (صفحه وجود ندارد)")
- [گه ۳۸](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DA%AF.%DB%B3%DB%B8 "یونکرس گ.۳۸")
- [یونکرس آ ۳۲](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A2_%DB%B3%DB%B2 "یونکرس آ ۳۲")
- [K 47](/w/index.php?title=Junkers_K_47&action=edit&redlink=1 "Junkers K 47 (صفحه وجود ندارد)")
- [A 48](/w/index.php?title=Junkers_K_47&action=edit&redlink=1 "Junkers K 47 (صفحه وجود ندارد)")
- [آ ۵۰](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A2%DB%B5%DB%B0 "یونکرس آ۵۰")
- [K 51](/wiki/%D9%85%DB%8C%D8%AA%D8%B3%D9%88%D8%A8%DB%8C%D8%B4%DB%8C_%DA%A9%DB%8C-%DB%B2%DB%B0 "میتسوبیشی کی-۲۰")
- [یونکرس آ ۳۵](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A2_%DB%B3%DB%B5 "یونکرس آ ۳۵")

عوان بازرسی نیروهای هوایی

- [سی‌ال.۱](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%B3%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84.%DB%B1 "یونکرس سی‌ال.۱")
- [دی.۱](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%AF%DB%8C.%DB%B1 "یونکرس دی.۱")
- [ایی.۱](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88%D8%AA_%DB%B1 "یونکرس یوت ۱")
- [یوت.۱](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88%D8%AA.%DB%B1 "یونکرس یوت.۱")

عنوان [وزارت هوانوردی رایش](/wiki/%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4 "وزارت هوانوردی رایش")

- [یو ۴۶](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B4%DB%B6 "یونکرس یو ۴۶")
- [یو ۴۹](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B4%DB%B9 "یونکرس یو ۴۹")
- [یو ۵۲](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B5%DB%B2 "یونکرس یو ۵۲")
- [یو ۶۰](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B6%DB%B0&action=edit&redlink=1 "یونکرس یو ۶۰ (صفحه وجود ندارد)")
- [یو ۸۵](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B8%DB%B8 "یونکرس یو ۸۸")
- [یو ۸۶](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B8%DB%B6 "یونکرس یو ۸۶")
- [یو ۸۷](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B8%DB%B7 "یونکرس یو ۸۷")
- [یو ۸۸](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B8%DB%B8 "یونکرس یو ۸۸")
- [یو ۸۹](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B8%DB%B9 "یونکرس یو ۸۹")
- [یو ۹۰](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B9%DB%B0 "یونکرس یو ۹۰")
- [یو ۱۶۰](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B1%DB%B6%DB%B0 "یونکرس یو ۱۶۰")
- [یو ۱۸۷](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B1%DB%B8%DB%B7 "یونکرس یو ۱۸۷")
- [یو ۱۸۸](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B1%DB%B8%DB%B8 "یونکرس یو ۱۸۸")
- [یو ۲۴۸](/wiki/%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D8%A6%DB%8C_%DB%B2%DB%B6%DB%B3 "مسرشمیت ام‌ئی ۲۶۳")
- [یو ۲۵۲](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B2%DB%B5%DB%B2 "یونکرس یو ۲۵۲")
- [یو ۲۶۸](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B2%DB%B6%DB%B8 "یونکرس یو ۲۶۸")
- [یو ۲۸۷](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B2%DB%B8%DB%B7 "یونکرس یو ۲۸۷")
- [یو ۲۸۸](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B2%DB%B8%DB%B8 "یونکرس یو ۲۸۸")
- [یو ۲۹۰](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B2%DB%B9%DB%B0 "یونکرس یو ۲۹۰")
- [یو ۳۲۲](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B3%DB%B2%DB%B2 "یونکرس یو ۳۲۲")
- [یو ۳۵۲](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B3%DB%B5%DB%B2 "یونکرس یو ۳۵۲")
- [یو ۳۸۸](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B3%DB%B8%DB%B8 "یونکرس یو ۳۸۸")
- [یو ۳۹۰](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B3%DB%B9%DB%B0 "یونکرس یو ۳۹۰")
- [یو ۴۸۸](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B4%DB%B8%DB%B8 "یونکرس یو ۴۸۸")
- [یو ۴۵۲](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%DB%8C%D9%88_%DB%B4%DB%B5%DB%B2&action=edit&redlink=1 "یونکرس یو ۴۵۲ (صفحه وجود ندارد)")
- [یو ۶۳۵](/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%86%DB%8C%D9%87_%D8%AF%D9%88_%DB%B6%DB%B3%DB%B5 "دورنیه دو ۶۳۵")

EF designations (experimental)

- [یونکرس ئی‌اف ۶۱](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A6%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%81_%DB%B6%DB%B1 "یونکرس ئی‌اف ۶۱")
- [یونکرس ئی‌اف ۱۲۶](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A6%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%81_%DB%B1%DB%B2%DB%B6 "یونکرس ئی‌اف ۱۲۶")
- [EF 127](/w/index.php?title=Junkers_EF_127&action=edit&redlink=1 "Junkers EF 127 (صفحه وجود ندارد)")
- [یونکرس ئی‌اف ۱۲۸](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A6%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%81_%DB%B1%DB%B2%DB%B8 "یونکرس ئی‌اف ۱۲۸")
- [EF 131](/wiki/%D8%A7%D9%88%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C-%DB%B1_%D8%A6%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%81_%DB%B1%DB%B3%DB%B1 "اوکی‌بی-۱ ئی‌اف ۱۳۱")
- [یونکرس ئی‌اف ۱۳۲](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A6%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%81_%DB%B1%DB%B3%DB%B2 "یونکرس ئی‌اف ۱۳۲")
- [EF 140](/wiki/%D8%A7%D9%88%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C-%DB%B1_%DB%B1%DB%B4%DB%B0 "اوکی‌بی-۱ ۱۴۰")
- [EF 150](/wiki/%D8%A7%D9%88%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C-%DB%B1_%DB%B1%DB%B5%DB%B0 "اوکی‌بی-۱ ۱۵۰")

## پیوند به بیرون

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=edit&section=9 "ویرایش بخش: پیوند به بیرون")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)

در [ویکی‌انبار](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B1 "ویکی‌انبار") پرونده‌هایی دربارهٔ [یونکرس اف.۱۳](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Junkers_F_13 "commons:Category:Junkers F 13") موجود است.

- [یونکرس اف.۱۳](http://hugojunkers.bplaced.net/junkers-f13.html) در پیج هوگو یونکرس
- [یونکرس اف.۱۳ از موزه هوانوردی بوداپست](http://www.idflieg.com/junkers-f13.htm)

[![آیکون خرد](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Map_symbol_airport_02.png/40px-Map_symbol_airport_02.png)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Map_symbol_airport_02.png)

این یک [مقالهٔ خرد](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AE%D8%B1%D8%AF "ویکی‌پدیا:خرد") [هواگرد](/wiki/%D9%87%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%AF "هواگرد") است. می‌توانید با [گسترش آن](https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&action=edit) به ویکی‌پدیا کمک کنید.

برگرفته از « [https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=یونکرس\_اف.۱۳&oldid=40242878](https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=یونکرس_اف.۱۳&oldid=40242878)»

[رده‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "ویژه:رده‌ها"):

- [نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۱۹ (میلادی)](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2_%D9%87%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%DB%B1%DB%B9%DB%B1%DB%B9_(%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C) "رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۱۹ (میلادی)")
- [هواپیماهای مسافربری آلمان ۱۹۱۰–۱۹۱۹ (میلادی)](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C_%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B9%DB%B1%DB%B0%E2%80%93%DB%B1%DB%B9%DB%B1%DB%B9_(%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C) "رده:هواپیماهای مسافربری آلمان ۱۹۱۰–۱۹۱۹ (میلادی)")
- [هواپیماهای مسافربری آلمان ۱۹۷۰–۱۹۷۹ (میلادی)](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C_%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B9%DB%B7%DB%B0%E2%80%93%DB%B1%DB%B9%DB%B7%DB%B9_(%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C) "رده:هواپیماهای مسافربری آلمان ۱۹۷۰–۱۹۷۹ (میلادی)")
- [هواگردهای یونکرس](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%87%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3 "رده:هواگردهای یونکرس")

رده‌های پنهان:

- [یادکردهای دارای منبع به زبان انگلیسی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C "رده:یادکردهای دارای منبع به زبان انگلیسی")
- [صفحه‌هایی که از یادکرد وب با پارامتر وضعیت پیوند استفاده می‌کنند](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%DA%A9%D9%87_%D8%A7%D8%B2_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF_%D9%88%D8%A8_%D8%A8%D8%A7_%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D8%B1_%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF "رده:صفحه‌هایی که از یادکرد وب با پارامتر وضعیت پیوند استفاده می‌کنند")
- [پیوندهای وی‌بک الگوی بایگانی اینترنت](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DA%A9_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA "رده:پیوندهای وی‌بک الگوی بایگانی اینترنت")
- [یادکردهای دارای منبع به زبان چکی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%DA%86%DA%A9%DB%8C "رده:یادکردهای دارای منبع به زبان چکی")
- [مقاله‌های دارای الگوی یادکرد-ویکی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C "رده:مقاله‌های دارای الگوی یادکرد-ویکی")
- [پیوند رده انبار در ویکی‌داده است](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%B1%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA "رده:پیوند رده انبار در ویکی‌داده است")
- [همه مقاله‌های خرد](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%87%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AE%D8%B1%D8%AF "رده:همه مقاله‌های خرد")
- [مقاله‌های خرد هواگرد](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AE%D8%B1%D8%AF_%D9%87%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%AF "رده:مقاله‌های خرد هواگرد")

- این صفحه آخرین‌بار در ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۴ ساعت ‏۰۸:۱۵ ویرایش شده است.
- همهٔ نوشته‌ها تحت [مجوز Creative Commons Attribution/Share-Alike](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.ar) در دسترس است؛
برای جزئیات بیشتر [شرایط استفاده](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use) را بخوانید.


ویکی‌پدیا® علامتی تجاری متعلق به سازمان غیرانتفاعی [بنیاد ویکی‌مدیا](//www.wikimediafoundation.org/) است.


- [سیاست حفظ حریم خصوصی](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [دربارهٔ ویکی‌پدیا](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87)
- [تکذیب‌نامه‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%DA%A9%D8%B0%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C)
- [آیین‌نامه رفتاری](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [توسعه‌دهندگان](https://www.mediawiki.org/wiki/How_to_contribute/fa?uselang=fa)
- [آمار](https://stats.wikimedia.org/#/fa.wikipedia.org)
- [بیانیهٔ کوکی](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [نمای موبایل](//fa.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%B3_%D8%A7%D9%81.%DB%B1%DB%B3&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)