علوم شناختی - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
علوم شناختی اصطلاحی برای «علوم ذهن‌شناسی» (علم‌های شناخت ذهن) است که توسط اولریک نیسر انتخاب شده و به‌طور ساده به صورت «پژوهش علمی دربارهٔ ذهن و مغز» تعریف ...
سلولهای بنیادی
تقویت شناختی به معنای ارتقاء توانمندیهای مغز در زمینه کارکردهای شناختی از جمله ادراک، توجه، هشیاری، حافظه، تصمیم‌گیری، تجزیه و تحلیل، استدلال، تعادل خلقی و غیره می‌باشد. تلاش محققین علوم شناختی و علوم‌اعصاب شناختی اصالتاً متمرکز بر شناخت هرچه بیشتر کارکردهای مغزی است، ولی در عین حال یافته‌های آن‌ها در دسترس شاخه‌های دیگر علوم از جمله داروسازی، برای تولید داروهای تقویت‌کننده توانمندی‌های یادشده قرار می‌گیرد. رشته‌های دیگر از جمله علوم رایانه، مهندسی پزشکی، <anchor>سلولهای بنیادی</anchor>، الکترونیک، بیومکانیک، فناوری نانو و عصب شناختی رایانه‌ای همگی در صدد تولید مواد دارویی، وسایل و روشهایی هستند که بتواند، توانمندیهای شناختی انسان را افزایش دهد.
سلول بنیادی - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
سلول بنیادی \- ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد[پرش به محتوا](#bodyContent)

منوی اصلی

منوی اصلی

انتقال به نوار کنارینهفتن

بازدید محتوا


- [صفحهٔ اصلی](/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C "مشاهدهٔ صفحهٔ اصلی [z]")
- [رویدادهای کنونی](/wiki/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C "یافتن اطلاعات پس‌زمینه پیرامون رویدادهای کنونی")
- [مقالهٔ تصادفی](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81%DB%8C "آوردن یک صفحهٔ تصادفی [x]")
- [کمک مالی](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_fa.wikipedia.org&uselang=fa "حمایتمان کنید")

همکاری


- [تغییرات اخیر](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 "فهرستی از تغییرات اخیر ویکی [r]")
- [ویکی‌نویس شوید!](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C)
- [راهنما](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA "مکانی برای دریافتن")
- [تماس با ویکی‌پدیا](//fa.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B3_%D8%A8%D8%A7_%D9%85%D8%A7)

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![ویکی‌پدیا](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-fa.svg)![دانشنامهٔ آزاد](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-fa.svg)](/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C)

[جستجو](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88 "جستجو در ویکی‌پدیا [f]")

جستجو

ظاهر

- [ایجاد حساب](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C&returnto=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84+%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C "از شما دعوت می‌شود که یک حساب ایجاد کنید و وارد شوید؛ هرچند که این کار اختیاری است.")
- [ورود](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87&returnto=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84+%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C "توصیه می‌شود که به سامانه وارد شوید، گرچه اجباری نیست [o]")

ابزارهای شخصی

- [ایجاد حساب](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C&returnto=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84+%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C "از شما دعوت می‌شود که یک حساب ایجاد کنید و وارد شوید؛ هرچند که این کار اختیاری است.")
- [ورود](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87&returnto=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84+%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C "توصیه می‌شود که به سامانه وارد شوید، گرچه اجباری نیست [o]")

صفحه‌هایی برای ویرایشگرانی که از سامانه خارج شدند [بیشتر بدانید](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87)

- [مشارکت‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86 "فهرست ویرایش‌ها انجام شده از این نشانی آی‌پی [y]")
- [بحث](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D9%85%D9%86 "بحث پیرامون ویرایش‌های این نشانی آی‌پی [n]")

## فهرست

انتقال به نوار کنارینهفتن

- بخش آغازین

- [۱توانایی تمایز یاخته‌های بنیادی](#توانایی_تمایز_یاخته‌های_بنیادی)
- [۲یاخته‌های بنیادی رویانی](#یاخته‌های_بنیادی_رویانی)تغییر وضعیت زیربخش‌های یاخته‌های بنیادی رویانی  - [۲.۱کشت یاخته‌های بنیادی رویانی](#کشت_یاخته‌های_بنیادی_رویانی)
- [۳یاخته‌های بنیادی بزرگسال](#یاخته‌های_بنیادی_بزرگسال)
- [۴تقسیم یاخته‌های بنیادی](#تقسیم_یاخته‌های_بنیادی)
- [۵ساخت یاخته‌های بنیادی از یاخته‌های تمایزیافته](#ساخت_یاخته‌های_بنیادی_از_یاخته‌های_تمایزیافته)
- [۶افق‌های درمانی](#افق‌های_درمانی)
- [۷جستارهای وابسته](#جستارهای_وابسته)
- [۸منابع](#منابع)

تغییر وضعیت فهرست محتویات

# سلول بنیادی

۸۴ زبان

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Stamsel "Stamsel–آفریکانس")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D9%84%D9%8A%D8%A9_%D8%AC%D8%B0%D8%B9%D9%8A%D8%A9 "خلية جذعية–عربی")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/K%C3%B6k_h%C3%BCceyr%C9%99l%C9%99r "Kök hüceyrələr–ترکی آذربایجانی")
- [تۆرکجه](https://azb.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A4%DA%A9_%D8%B3%D9%84%D9%84%D9%88%D9%84 "کؤک سللول–South Azerbaijani")
- [Žemaitėška](https://bat-smg.wikipedia.org/wiki/Kam%C4%97in%C4%97n%C4%97s_l%C4%81stel%C4%97s "Kamėinėnės lāstelės–ساموگیتی")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D1%8F_%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 "Стваловыя клеткі–بلاروسی")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 "Стволова клетка–بلغاری")
- [ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ](https://blk.wikipedia.org/wiki/%E1%80%9E%E1%80%B2%E1%80%9C%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8 "သဲလ်မွူးနမ်း–Pa'O")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%83%E0%A6%95%E0%A7%8B%E0%A6%B7 "মাতৃকোষ–بنگالی")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Mati%C4%8Dna_%C4%87elija "Matična ćelija–بوسنیایی")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/C%C3%A8l%C2%B7lula_mare "Cèl·lula mare–کاتالان")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C_%D8%A8%D9%86%DB%95%DA%95%DB%95%D8%AA%DB%8C "خانەی بنەڕەتی–کردی مرکزی")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Kmenov%C3%A1_bu%C5%88ka "Kmenová buňka–چکی")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Stamcelle "Stamcelle–دانمارکی")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Stammzelle "Stammzelle–آلمانی")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%BB%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BA%CF%8D%CF%84%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%BF "Βλαστοκύτταρο–یونانی")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Stem_cell "Stem cell–انگلیسی")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Pra%C4%89elo "Praĉelo–اسپرانتو")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/C%C3%A9lula_madre "Célula madre–اسپانیایی")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCvirakk "Tüvirakk–استونیایی")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Zelula_ama "Zelula ama–باسکی")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Kantasolu "Kantasolu–فنلاندی")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Cellule_souche "Cellule souche–فرانسوی")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/Gaschill "Gaschill–ایرلندی")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/C%C3%A9lula_nai "Célula nai–گالیسیایی")
- [客家語 / Hak-kâ-ngî](https://hak.wikipedia.org/wiki/Kon-se-p%C3%A2u "Kon-se-pâu–Hakka Chinese")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%AA%D7%90_%D7%92%D7%96%D7%A2 "תא גזע–عبری")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%AE_%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE "स्टेम कोशिका–هندی")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Mati%C4%8Dne_stanice "Matične stanice–کروات")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/%C5%90ssejt "Őssejt–مجاری")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%91%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6_%D5%A2%D5%BB%D5%AB%D5%BB%D5%B6%D5%A5%D6%80 "Ցողունային բջիջներ–ارمنی")
- [Interlingua](https://ia.wikipedia.org/wiki/Cellula_originator "Cellula originator–اینترلینگوا")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Sel_punca "Sel punca–اندونزیایی")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/Stofnfruma "Stofnfruma–ایسلندی")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Cellula_staminale "Cellula staminale–ایتالیایی")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B9%E7%B4%B0%E8%83%9E "幹細胞–ژاپنی")
- [Jawa](https://jv.wikipedia.org/wiki/Sel_Punca "Sel Punca–جاوه‌ای")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A6%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98_%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98 "ღეროვანი უჯრედი–گرجی")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 "Бағаналы жасуша–قزاقی")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%86%E0%B2%95%E0%B2%B0_%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%B6 "ಆಕರ ಕೋಶ–کانارا")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%A4%84%EA%B8%B0%EC%84%B8%ED%8F%AC "줄기세포–کره‌ای")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Cellula_praecursoria "Cellula praecursoria–لاتین")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Kamienin%C4%97_l%C4%85stel%C4%97 "Kamieninė ląstelė–لیتوانیایی")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Cilmes_%C5%A1%C5%ABna "Cilmes šūna–لتونیایی")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 "Матична клетка–مقدونی")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%B6%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE "വിത്തുകോശങ്ങൾ–مالایالامی")
- [Монгол](https://mn.wikipedia.org/wiki/%D2%AE%D2%AF%D0%B4%D1%8D%D0%BB_%D1%8D%D1%81 "Үүдэл эс–مغولی")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%80 "मूलपेशी–مراتی")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Sel_dasar "Sel dasar–مالایی")
- [မြန်မာဘာသာ](https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%95%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%86%E1%80%B2%E1%80%9C%E1%80%BA "ပင်မဆဲလ်–برمه‌ای")
- [Plattdüütsch](https://nds.wikipedia.org/wiki/Stammzell "Stammzell–آلمانی سفلی")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Stamcel "Stamcel–هلندی")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Stamcelle "Stamcelle–نروژی نی‌نُشک")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Stamceller "Stamceller–نروژی بوک‌مُل")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B8%E0%A8%9F%E0%A9%88%E0%A9%B1%E0%A8%AE_%E0%A8%B8%E0%A9%88%E0%A9%B1%E0%A8%B2 "ਸਟੈੱਮ ਸੈੱਲ–پنجابی")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Kom%C3%B3rki_macierzyste "Komórki macierzyste–لهستانی")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B5%D9%84%D9%8A_%D8%AD%D8%AC%D8%B1%D9%87 "اصلي حجره–پشتو")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/C%C3%A9lula_estaminal "Célula estaminal–پرتغالی")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Celule_stem "Celule stem–رومانیایی")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B5_%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B8 "Стволовые клетки–روسی")
- [Scots](https://sco.wikipedia.org/wiki/Stem_cell "Stem cell–اسکاتلندی")
- [Davvisámegiella](https://se.wikipedia.org/wiki/Vuo%C4%91%C4%91osealla "Vuođđosealla–سامی شمالی")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Mati%C4%8Dna_%C4%87elija "Matična ćelija–صرب و کرواتی")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Stem_cell "Stem cell–انگلیسی ساده")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Kme%C5%88ov%C3%A1_bunka "Kmeňová bunka–اسلواکی")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Mati%C4%8Dna_celica "Matična celica–اسلوونیایی")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Qelizat_staminale "Qelizat staminale–آلبانیایی")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B0_%D1%9B%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%98%D0%B0 "Изворна ћелија–صربی")
- [Sunda](https://su.wikipedia.org/wiki/S%C3%A9l_punca "Sél punca–سوندایی")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Stamcell "Stamcell–سوئدی")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%95%E0%AF%81%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%A4%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AE%A3%E0%AF%81 "குருத்தணு–تامیلی")
- [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%82%E0%B0%B2_%E0%B0%95%E0%B0%A3%E0%B0%82 "మూల కణం–تلوگویی")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%80%E0%B8%8B%E0%B8%A5%E0%B8%A5%E0%B9%8C%E0%B8%95%E0%B9%89%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%B3%E0%B9%80%E0%B8%99%E0%B8%B4%E0%B8%94 "เซลล์ต้นกำเนิด–تایلندی")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%B6k_h%C3%BCcre "Kök hücre–ترکی استانبولی")
- [ئۇيغۇرچە / Uyghurche](https://ug.wikipedia.org/wiki/%D8%BA%D9%88%D9%84_%DA%BE%DB%88%D8%AC%DB%95%D9%8A%D8%B1%DB%95 "غول ھۈجەيرە–اویغوری")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96_%D0%BA%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B8 "Стовбурові клітини–اوکراینی")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B3%D9%B9%DB%8C%D9%85_%D8%B3%DB%8C%D9%84 "اسٹیم سیل–اردو")
- [Vèneto](https://vec.wikipedia.org/wiki/S%C3%A8%C5%82u%C5%82a_stamina%C5%82e "Sèłuła staminałe–Venetian")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_g%E1%BB%91c "Tế bào gốc–ویتنامی")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B2%E7%BB%86%E8%83%9E "干细胞–وو")
- [ייִדיש](https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%A1%D7%98%D7%A2%D7%9D_%D7%A6%D7%A2%D7%9C "סטעם צעל–یدی")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B9%E7%B4%B0%E8%83%9E "幹細胞–چینی")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/K%C3%A0n-s%C3%A8-pau "Kàn-sè-pau–مین نان")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E5%B9%B9%E7%B4%B0%E8%83%9E "幹細胞–کانتونی")

[ویرایش پیوندها](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q48196#sitelinks-wikipedia "ویرایش پیوندهای بین‌زبانی")

- [مقاله](/wiki/%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C "دیدن صفحهٔ محتویات [c]")
- [بحث](/wiki/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C "گفتگو پیرامون محتوای صفحه [t]")

فارسی

- [خواندن](/wiki/%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C)
- [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=edit "ویرایش کد مبدأ این صفحه [e]")
- [نمایش تاریخچه](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=history "نسخه‌های پیشین این صفحه [h]")

ابزارها

ابزارها

انتقال به نوار کنارینهفتن

عمل‌ها


- [خواندن](/wiki/%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C)
- [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=edit "ویرایش کد مبدأ این صفحه [e]")
- [نمایش تاریخچه](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=history)

عمومی


- [پیوندها به این صفحه](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D9%86_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C "فهرست همهٔ صفحه‌هایی که به این صفحه پیوند می‌دهند [j]")
- [تغییرات مرتبط](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7/%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C "تغییرات اخیر صفحه‌هایی که این صفحه به آن‌ها پیوند دارد [k]")
- [بارگذاری پرونده](/wiki/ویکی‌پدیا:بارگذاری "بارگذاری تصاویر و پرونده‌های دیگر [u]")
- [صفحه‌های ویژه](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87 "فهرستی از همهٔ صفحه‌های ویژه [q]")
- [پیوند پایدار](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&oldid=40017184 "پیوند پایدار به این نسخه از این صفحه")
- [اطلاعات صفحه](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=info "اطلاعات بیشتر دربارهٔ این صفحه")
- [یادکرد این صفحه](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF&page=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&id=40017184&wpFormIdentifier=titleform "اطلاعات در خصوص چگونگی یادکرد این صفحه")
- [دریافت نشانی کوتاه‌شده](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ffa.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25D8%25B3%25D9%2584%25D9%2588%25D9%2584_%25D8%25A8%25D9%2586%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25AF%25DB%258C)
- [بارگیری کد QR](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:QrCode&url=https%3A%2F%2Ffa.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25D8%25B3%25D9%2584%25D9%2588%25D9%2584_%25D8%25A8%25D9%2586%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25AF%25DB%258C)
- [آیتم ویکی‌داده](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q48196 "پیوند به آیتم متصل‌شدۀ مخزن داده‌ها [g]")

نسخه‌برداری


- [بارگیری به‌صورت PDF](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:DownloadAsPdf&page=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=show-download-screen)
- [نسخهٔ قابل چاپ](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&printable=yes "نسخهٔ قابل چاپ این صفحه [p]")

در پروژه‌های دیگر


- [ویکی‌انبار](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Stem_cells)

ظاهر

انتقال به نوار کنارینهفتن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

(تغییرمسیر از [سلولهای بنیادی](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&redirect=no "سلولهای بنیادی"))

_PAGENAME_[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Human_embryonic_stem_cell_colony_phase.jpg/250px-Human_embryonic_stem_cell_colony_phase.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Human_embryonic_stem_cell_colony_phase.jpg)

یک کلنی از [یاخته‌های بنیادی جنینی](/w/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%D9%86%DB%8C%D9%86%DB%8C&action=edit&redlink=1 "یاخته‌های بنیادی جنینی (صفحه وجود ندارد)") انسان بر روی لایه ای از یاخته‌های حمایت کننده ( [فیبروبلاست](/wiki/%D9%81%DB%8C%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA "فیبروبلاست") جنینی موش)

جزئیاتشناسه‌ها[لاتین](/wiki/%D9%84%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D9%86 "لاتین")_cellula precursoria_[MeSH](/wiki/%D8%B3%D8%B1%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9%DB%8C_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C "سرعنوان‌های موضوعی پزشکی")[D013234](https://meshb.nlm.nih.gov/record/ui?ui=D013234)[TH](/wiki/%D9%88%D8%A7%DA%98%DA%AF%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C "واژگان کالبدشناسی")[H1.00.01.0.00028، H2.00.01.0.00001](https://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh100.html)[FMA](/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86_%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C&action=edit&redlink=1 "الگوی بنیادین کالبدشناسی (صفحه وجود ندارد)")[63368](http://fme.biostr.washington.edu/FME/index.jsp?fmaid=63368)

**سلول بُنیادی** یا **یاختهٔ بُنیادی** یا **بُن‌یاخته** (به [انگلیسی](/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C "زبان انگلیسی"): stem cell) [یاخته‌](/wiki/%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84 "سلول") ای [تمایز](/wiki/%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B2_%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84%DB%8C "تمایز سلولی") نیافته با توانایی تقسیم بالا است که هنوز تقسیم نشده‌است. یاخته‌های حاصل از تقسیم بُن‌یاخته‌ها (از راه [میتوز](/wiki/%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86 "رشتمان")) یاختۀ بنیادی بیشتری می‌سازند و می‌توانند به گونه‌های مختلف یاخته‌های دیگر تمایز یابند و ممکن است در روند تمایز، برخی یاخته‌ها مانند [یاخته‌های عصبی](/wiki/%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D9%86 "نورون")، توانایی [تقسیم‌شدن](/wiki/%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85_%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84 "تقسیم سلول") را از دست بدهند. _یاخته‌های بنیادی_ در [جانداران](/wiki/%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1 "جاندار") پریاخته‌ای یافت می‌شوند. در [پستانداران](/wiki/%D9%BE%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86 "پستانداران") دو گونهٔ گسترده از _یاخته‌های بنیادی_ وجود دارد: [**یاخته‌های بنیادی رویانی**](/wiki/%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%D9%86%DB%8C%D9%86%DB%8C "سلول بنیادی جنینی") (Embryonic Stem Cell) و **یاخته‌های بنیادی بزرگسال** (Adult Stemcell)، که در بافت‌های مختلف یافت می‌شوند. در جانداران بالغ، یاخته‌های بنیادی و [نیایاخته‌ها](/wiki/%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87 "نیایاخته") به‌عنوان یک سامانهٔ تعمیر برای بدن و بازسازی بافت‌های بالغ عمل می‌کنند. از بُن‌یاخته‌ها می‌توان در ساخت یاخته‌ها و در نهایت بافت‌های مختلف نیز استفاده کرد. امروزه کاربرد این یاخته‌ها جهت [بازسازی](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_(%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C) "بازسازی (زیست‌شناسی)") بافت‌های آسیب‌دیده در حال گسترش است. یاخته‌های بنیادی را بر اساس میزان توانایی آن‌ها در ساخت بافت‌های مختلف، به «همه‌توان» (totipotent)، «پُرتوان» (pluripotent)، «چندتوان» (multipotent) و «تک‌توان» (unipotent) تقسیم می‌کنند.

فناوری یاخته‌های بنیادی علاوه بر به‌کارگیری این یاخته‌ها جهت درمان بیماری‌ها و بازسازی و نوسازی بافت‌ها، در سال‌های گذشته روی ساخت این یاخته‌ها نیز متمرکز شده‌است. جایزهٔ [نوبل پزشکی](/wiki/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%A8%D9%84_%D9%81%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C_%DB%8C%D8%A7_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C "جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی") در سال ۲۰۱۲ به‌خاطر کشف روشی برای بازسازی یاخته‌های بنیادی از یاخته‌های تمایز یافته، مشترکاً به [جان برتراند گوردون](/wiki/%D8%AC%D8%A7%D9%86_%DA%AF%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%88%D9%86 "جان گوردون") (John B. Gurdon) و [شنیا یاماناکا](/wiki/%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%A7_%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%DA%A9%D8%A7 "شنایا یاماناکا") (Shinya Yamanaka) اعطا شد. منابع اصلی یاخته‌های بنیادی در انسان، شامل: [مغز استخوان](/wiki/%D9%85%D8%BA%D8%B2_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86 "مغز استخوان")، [بند ناف](/wiki/%D8%A8%D9%86%D8%AF_%D9%86%D8%A7%D9%81 "بند ناف")، [مغز دندان](/wiki/%D9%85%D8%BA%D8%B2_%D8%AF%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86 "مغز دندان")، بعضی [بافت‌های چربی](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%81%D8%AA_%DA%86%D8%B1%D8%A8%DB%8C "بافت چربی") و [جُفت](/wiki/%D8%AC%D9%81%D8%AA_%D8%AC%D9%86%DB%8C%D9%86 "جفت جنین") هستند.

کاربردها و فنون یاخته‌های بنیادی، در [زیست‌فناوری](/wiki/%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C "زیست‌فناوری") و مطالعات پایهٔ آن، در [زیست‌شناسی یاخته‌ای](/wiki/%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84%DB%8C "زیست‌شناسی سلولی") بررسی می‌گردد.

## توانایی تمایز یاخته‌های بنیادی

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=edit&section=1 "ویرایش بخش: توانایی تمایز یاخته‌های بنیادی")\]

یاخته‌های بنیادی را می‌توان بر اساس توانایی تمایز و تبدیل آن‌ها به یاخته‌های دیگر به چهار دستهٔ یاختهٔ بنیادی تمام‌توان، پرتوان، چندتوان و تک‌توان تقسیم کرد:[\[۱\]](#cite_note-stemCellCategories-1)

- **«همه‌توان» یا Totipotent**: به یاختۀ [تخمک](/wiki/%D8%AA%D8%AE%D9%85%DA%A9 "تخمک") و یاخته‌های [رویان](/wiki/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 "رویان") در مرحلهٔ ۴یاخته‌ای و ۸یاخته‌ای گفته می‌شود که می‌توانند همۀ بافت‌های بدن و همچنین پرده‌های [آمنیون](/wiki/%D8%A2%D9%85%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%86 "آمنیون") (درون‌شامه) و [کوریون](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%88%D9%86 "کوریون") (برون‌شامه) و [جفت](/wiki/%D8%AC%D9%81%D8%AA_%D8%AC%D9%86%DB%8C%D9%86 "جفت جنین") را ایجاد کنند. این یاخته‌ها را می‌توان از رویان‌های چهار یا پنج‌روزه حاصل از تخمک‌هایی که با روش‌های آزمایشگاهی [لقاح](/wiki/%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%AD "لقاح") داده می‌شوند به‌دست‌آورد و در [محیط‌های کشت](/wiki/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%DA%A9%D8%B4%D8%AA "محیط کشت") اختصاصی رشد داد. از این رو، یاخته‌های همه‌توان به [یاخته‌های بنیادی رویانی](/wiki/%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%D9%86%DB%8C%D9%86%DB%8C "سلول بنیادی جنینی") هم معروف هستند.
- **«پُرتوان» یا Pluripotent**: به یاخته‌هایی گفته می‌شود که می‌توانند یاخته‌های چندین [بافت](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%81%D8%AA_(%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C) "بافت (زیست‌شناسی)") را بسازند. از جمله یاخته‌های لایهٔ [اکتودرم](/wiki/%D8%A7%DA%A9%D8%AA%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%85 "اکتودرم")، [مزودرم](/wiki/%D9%85%D8%B2%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%85 "مزودرم") و [اندودرم](/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%85 "اندودرم") که به‌ترتیب مربوط به لایه‌های بیرونی، میانی و درونی رویان هستند. یاخته‌های بنیادی اکتودرمی، پیش‌ساز یاخته‌های [پوست](/wiki/%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA "پوست") و [یاخته‌های دستگاه عصبی](/wiki/%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D9%86 "نورون") هستند. یاخته‌های مزودرمی پیش‌ساز بافت‌های [عصبی](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%81%D8%AA_%D8%B9%D8%B5%D8%A8%DB%8C "بافت عصبی")، [ماهیچه‌ای](/wiki/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%DA%86%D9%87 "ماهیچه")، [چربی](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%81%D8%AA_%DA%86%D8%B1%D8%A8%DB%8C "بافت چربی")، [بافت همبند](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%81%D8%AA_%D9%87%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%AF "بافت همبند")، [خون](/wiki/%D8%AE%D9%88%D9%86 "خون")، یاخته‌های لوله‌های کلیوی و … هستند. یاخته‌های [اندودرمی](/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%85 "اندودرم") پیش‌ساز یاخته‌های [لوزالمعده](/wiki/%D9%84%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%87 "لوزالمعده")، [تیروئید](/wiki/%D8%BA%D8%AF%D9%87_%D8%AA%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%A6%DB%8C%D8%AF "غده تیروئید") و یاخته‌های [ششی](/wiki/%D8%B4%D8%B4 "شش") هستند. در افراد بزرگسال هم، گونه‌ای از یاخته‌های بنیادی پرتوان که خاستگاه مزودرمی دارند، در [مغز دندان](/wiki/%D9%85%D8%BA%D8%B2_%D8%AF%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86 "مغز دندان") و بعضی بافت‌های چربی یافت می‌شوند. گونه‌ای از این یاخته‌ها (یاخته‌های بنیادی خون‌ساز جنینی) را می‌توان از [خون](/wiki/%D8%AE%D9%88%D9%86_%D8%A8%D9%86%D8%AF_%D9%86%D8%A7%D9%81 "خون بند ناف") باقی‌مانده در [بند ناف](/wiki/%D8%A8%D9%86%D8%AF_%D9%86%D8%A7%D9%81 "بند ناف")، پس از تولد [نوزاد](/wiki/%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF "نوزاد") به‌دست‌آورد. ویژگی مهم این یاخته‌ها نابالغ بودن [لنفوسیت‌های](/wiki/%D9%84%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%AA "لنفوسیت") آن است. از این رو می‌توان با پیوند زدن آن‌ها به [مغز استخوان](/wiki/%D9%85%D8%BA%D8%B2_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86 "مغز استخوان") افراد بیمار، علاوه بر تأمین [یاخته‌های خونی](/wiki/%DB%8C%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87_%D8%AE%D9%88%D9%86%DB%8C "یاخته خونی") جدید برای آن‌ها، انتظار موفقیت بالایی از عمل پیوند داشت. از آن‌جا که یاخته‌های بنیادی خون‌ساز جنینی «پرتوان» هستند و توانایی تمایز به تمام بافت‌های بدن را دارند؛ به دست آوردن آن‌ها از بند ناف افق جدیدی برای درمان بسیاری از بیماری‌هاب در آینده ترسیم می‌کند.
- **«چندتوان» یا Multipotent**: یک ردهٔ پایین‌تر از یاخته‌های پرتوان محسوب می‌شوند و می‌توانند یاخته‌های مختلف **یک بافت معین** را بسازند. مانند یاخته‌های بنیادی مغز استخوان که قادر به ساخت گونه‌های یاخته‌های مختلف بافت [خونی](/wiki/%D8%AE%D9%88%D9%86 "خون")، شامل [یاخته‌های سرخ](/wiki/%DA%AF%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%84_%D9%82%D8%B1%D9%85%D8%B2 "گلبول قرمز") و [سفید](/wiki/%DA%AF%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%84_%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF "گلبول سفید") خون، [لنفوسیت‌ها](/wiki/%D9%84%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%AA "لنفوسیت") و [پلاکت‌ها](/wiki/%D9%BE%D9%84%D8%A7%DA%A9%D8%AA "پلاکت") هستند. یاخته‌های بنیادی موجود در بافت‌های مختلف (عصبی، [پوست](/wiki/%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA "پوست") و …) افراد بزرگسال، در این دسته قرار می‌گیرند.
- **«تک‌توان» یا Unipotent**: به یاخته‌هایی گفته می‌شود که تنها توانایی ساخت یک یاختهٔ تمایزیافته را دارند. مانند [لنفوسیت بی](/wiki/%D9%84%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%AA_%D8%A8%DB%8C "لنفوسیت بی") که تنها توانایی ساخت پلاسموسیت‌(خوناب‌یاخته‌)ها را دارند.

## یاخته‌های بنیادی رویانی

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=edit&section=2 "ویرایش بخش: یاخته‌های بنیادی رویانی")\]

یاخته‌های بنیادی رویانی (به انگلیسی embryonic stem cells)، یاخته‌های بنیادی پرتوانی هستند که از تودهٔ یاخته‌ای درونی رویان در مرحلهٔ [بلاستوسیست](/wiki/%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA "بلاستوسیست") به‌دست می‌آیند. این یاخته‌ها می‌توانند به تمام رده‌های یاخته‌ای تبدیل شوند.

### کشت یاخته‌های بنیادی رویانی

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=edit&section=3 "ویرایش بخش: کشت یاخته‌های بنیادی رویانی")\]

رویان ۳ تا ۵ روزه را [بلاستوسیست](/wiki/%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA "بلاستوسیست") می‌نامند. یک بلاستوسیست توده‌ای متشکل از ۱۰۰ یاخته یا بیشتر است. یاخته‌های بنیادی، یاخته‌های درونی بلاستوسیست هستند که در نهایت به هر نوع یاخته، بافت و اندام درون بدن تبدیل می‌شوند.

رشد یاخته‌های بنیادی در محیط آزمایشگاه را اصطلاحاً [کشت یاخته](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D8%AA_%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84 "کشت سلول") می‌نامند. در واقع جدا کردن یاخته‌های بنیادی رویانی از طریق انتقال سطح داخلی [بلاستوسیست](/wiki/%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA "بلاستوسیست") به یک ظرف کشت آزمایشگاهی پلاستیکی که شامل یک بستر تغذیه‌ای به نام [محیط کشت](/wiki/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%DA%A9%D8%B4%D8%AA "محیط کشت") می‌باشد انجام می‌گیرد. تقسیم و تکثیر یاخته‌ها بر روی سطح این ظرف انجام می‌گیرد. سطح داخلی این ظرف معمولاً به وسیله یاخته‌های پوست رویان موش پوشیده شده‌است. این یاخته‌ها قادر به تقسیم شدن نیستند. به این لایه پوشانندهٔ یاخته‌ای در اصطلاح لایهٔ تغذیه‌ای (feeder layer) گفته می‌شود. دلیل به‌کارگیری این یاخته‌ها فراهم آوردن یک سطح طبیعی به منظور چسبیدن یاخته‌های بنیادی به آن و عدم جداشدنشان است. در ضمن یاخته‌های این لایه مواد مغذی را به داخل محیط کشت رها می‌کنند.

پس از چند روز یاخته‌های کشت داده شده شروع به رشد و تقسیم شدن در این محیط می‌کنند. هنگامی که این عمل انجام گرفت یاخته‌های کشت داده شده که زیاد شده‌اند را از این محیط برداشته و به محیط‌های تازهٔ کشت منتقل می‌کنند. روند کشت مجدد یاخته‌ها بارها و بارها به مدت چند ماه تکرار می‌شود. پس از ۶ ماه یا بیشتر، ۳۰ یاختهٔ اولیه تبدیل به هزاران میلیون **یاختهٔ بنیادی رویانی** می‌شوند. یاخته‌هایی را که در این دوره ۶ ماه و در این محیط کشت مخصوص تقسیم شده و در عین حال تمایز نیابند را پرتوان (pluripoten) می‌نامند.

به‌تازگی راه حل‌هایی جهت کاهش مدت زمان ساخت یاخته‌های بنیادی ارائه شده‌است.[\[۲\]](#cite_note-Bitna24.com-2)

## یاخته‌های بنیادی بزرگسال

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=edit&section=4 "ویرایش بخش: یاخته‌های بنیادی بزرگسال")\]

یاخته‌های بنیادی بزرگسال (به انگلیسی Adult Stem Cells) یا یاخته‌های بنیادی [پیکری](/wiki/%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%B3%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9 "سلول سوماتیک") (Somatic Stem Cells) یاخته‌هایی بنیادی هستند که پس از مراحل رشد و نمو جنین و در سرتاسر [طول عمر](/wiki/%D8%B7%D9%88%D9%84_%D8%B9%D9%85%D8%B1 "طول عمر") در بافت‌های مختلف بدن حضور دارند و با [تقسیم](/wiki/%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85_%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84 "تقسیم سلول") و [تمایز](/wiki/%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B2_%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84%DB%8C "تمایز سلولی") یاخته‌های مرده را جایگزین و بافت‌های آسیب‌دیده را ترمیم می‌کنند. اغلب یاخته‌های بنیادی بزرگسال چندتوان یا تک‌توان هستند. یاخته‌های بنیادی خون‌ساز، یاخته‌های بنیادی عصبی و یاخته‌های بنیادی [مزانشیمی](/wiki/%D9%85%D8%B2%D8%A7%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%85 "مزانشیم") مثال‌هایی از یاخته‌های بنیادی بزرگسال هستند.

## تقسیم یاخته‌های بنیادی

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=edit&section=5 "ویرایش بخش: تقسیم یاخته‌های بنیادی")\]

ویژگی عمومی همهٔ یاخته‌های بنیادی، «خودنوزایی» آن‌ها از طریق تقسیم [میتوز](/wiki/%D9%85%DB%8C%D8%AA%D9%88%D8%B2 "میتوز") است. به این صورت که یکی از دو یاختهٔ دختری حاصل از تقسیم هر یک از یاخته‌های بنیادی، همانند یاختهٔ مادر باقی می‌ماند و دیگری وارد مسیر تمایز می‌شود. یکی از معروف‌ترین مثال‌ها در این مورد، تشکیل [لنفوسیت تی](/wiki/%D9%84%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%AA_%D8%AA%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87 "لنفوسیت تی خاطره") [خاطره](/wiki/%D9%84%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%AA_%D8%AA%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87 "لنفوسیت تی خاطره") در کنار پلاسموسیت حاصل از تقسیم یک [لنفوسیت بی](/wiki/%D9%84%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%AA_%D8%A8%DB%8C "لنفوسیت بی") فعال شده‌است.

سازوکاری که تعیین می‌کند کدام یاخته تمایز پیدا کند؛ می‌تواند برونگرا یا کاملاً درونی باشد. برای مثال در یاخته‌های بنیادی خون‌ساز این سازوکار برون‌گراست. به این معنا که از دو یاختهٔ دختر حاصل از تقسیم، یاخته‌ای که با [استخوان‌تنده (استئوبلاست)](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A6%D9%88%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA "استئوبلاست") ارتباط دارد؛ تمایزنیافته باقی می‌ماند. در بعضی یاخته‌ها این سازوکار درونگراست. در این گونه یاخته‌های بنیادی هنگامی که دو یاختهٔ دختر، هنوز کاملاً جدا نشده‌اند؛ [پروتئین‌هایی](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%AA%D8%A6%DB%8C%D9%86 "پروتئین") به یکی از آن‌ها منتقل می‌شوند و سرنوشتِ یاخته را به‌سوی تمایز می‌برند.

## ساخت یاخته‌های بنیادی از یاخته‌های تمایزیافته

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=edit&section=6 "ویرایش بخش: ساخت یاخته‌های بنیادی از یاخته‌های تمایزیافته")\]

پژوهش‌هایی که دربارهٔ ویژگی‌های اساسی یاخته‌های بنیادی انجام شد؛ امکان ایجاد نظریه‌هایی دربارهٔ شیوهٔ ساخت یاخته‌های بنیادی از یاخته‌های تمایزیافته را به‌وجود آورد. در یکی از پژوهش‌های اولیه در این باره، John B. Gurdon با یک آزمایش کلاسیک در سال ۱۹۶۲ نشان داد که [تمایز](/wiki/%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B2_%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84%DB%8C "تمایز سلولی") یک پدیدهٔ برگشت‌پذیر است. در این آزمایش؛ گوردون هستهٔ یک یاختهٔ بالغ [روده](/wiki/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87 "روده") را در یک زیگوت [قورباغه](/wiki/%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D9%87 "قورباغه") که هستهٔ آن خارج شده بود، ادغام کرد و مشاهده کرد که مراحل تمایز، با موفقیت انجام می‌شود. پژوهش‌های جدید [زیست‌شناسی مولکولی](/wiki/%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D9%88%D9%84%DA%A9%D9%88%D9%84%DB%8C "زیست‌شناسی مولکولی") نشان دادند که یاخته‌های بنیادی «پرتوان» دو ویژگی اصلی دارند. اول این‌که ساختار [کروماتین](/wiki/%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D9%86 "کروماتین") در هستهٔ آن‌ها فشرده نیست (یوکروماتیک هستند). دوم این که یک تعادل خاص بین [فاکتورهای رونویسی](/wiki/%D9%81%D8%A7%DA%A9%D8%AA%D9%88%D8%B1_%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C "فاکتور رونویسی") و ساختار کروماتین آن‌ها برقرار است. به‌عبارتی ساختار کروماتین (که با ایجاد تغییرات [اپی‌ژنتیکی](/wiki/%D8%A7%D9%BE%DB%8C%E2%80%8C%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9 "اپی‌ژنتیک") روی پروتئین‌های کروماتین، قابل تغییر است) روی [بیان ژن](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86_%DA%98%D9%86 "بیان ژن") فاکتورهای رونویسی تأثیر دارد. در سال ۲۰۰۶، شینیا یاماناکا (Shinya Yamanaka) موفق شد با بیان مصنوعی [ژن‌های](/wiki/%DA%98%D9%86 "ژن") تعداد محدودی فاکتورهای رونویسی نظیر Oct3/4, Sox2, Nanog یاخته‌های بالغ دست‌نخورده را به یاخته‌های نابالغ بنیادی تبدیل کند. تلاش‌های این دو فرد، جایزهٔ نوبل فیزیولوژی/پزشکی سال ۲۰۱۲ را به خود اختصاص داد.[\[۳\]](#cite_note-stemCellCategories1-3)

## افق‌های درمانی

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=edit&section=7 "ویرایش بخش: افق‌های درمانی")\]

در بیماریی‌هایی که در آن یاخته‌ها دچار [آپوپتوز](/wiki/%D8%A2%D9%BE%D9%88%D9%BE%D8%AA%D9%88%D8%B2 "آپوپتوز") غیرعادی شده یا به مرور زمان دچار نقص در کارکرد می‌شوند یا با حمله [دستگاه ایمنی](/wiki/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86%DB%8C "دستگاه ایمنی") از بین می‌روند؛ به‌کارگیری یاخته‌های بنیادی، افق‌های درمانی تازه‌ای را محقق خواهد کرد.

- **[پارکینسون](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%86%D8%B3%D9%88%D9%86 "بیماری پارکینسون")**: در این بیماری، [نورون‌های](/wiki/%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D9%86 "نورون") سازندهٔ [دوپامین](/wiki/%D8%AF%D9%88%D9%BE%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86 "دوپامین") در قسمت [توده سیاه](/wiki/%D8%AA%D9%88%D8%AF%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87 "توده سیاه") مغز از بین می‌روند. با جایگزین کردن یاخته‌ها می‌توان به بهبودی بیمار کمک کرد. به عبارتی اگر نورون‌های تولیدکنندهٔ [میانجی‌های عصبی](/wiki/%D9%86%D8%A7%D9%82%D9%84_%D8%B9%D8%B5%D8%A8%DB%8C "ناقل عصبی") [دوپامین](/wiki/%D8%AF%D9%88%D9%BE%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86 "دوپامین") را بتوان در محیط کشت ایجاد کرد، احتمال درمان افراد مبتلا به پارکینسون فراهم می‌شود چون این بیماران اغلب این نورون‌ها را از دست داده‌اند.
- **[دیابت گونۀ یک](/wiki/%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%AA_%D9%86%D9%88%D8%B9_%DB%B1 "دیابت نوع ۱")**: [یاخته‌های β](/wiki/%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D8%AA%D8%A7 "سلول بتا") در [جزایر لانگرهانس](/wiki/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1_%D9%84%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%B3 "جزایر لانگرهانس") [پانکراس](/wiki/%D9%84%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%87 "لوزالمعده") مورد حملهٔ دستگاه ایمنی قرار گرفته و از بین می‌روند. در نتیجه توانایی بدن در ساخت [انسولین](/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86 "انسولین") از بین رفته و درصورت عدم تزریق خارجی، بیمار زنده نخواهد ماند. با بازسازی و جایگزینی این یاخته‌ها مشکلات بیماران دیابتی حل خواهد شد.
- **[آلزایمر](/wiki/%D8%A2%D9%84%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%B1 "آلزایمر")**: در نتیجهٔ تجمع پروتئین tau (مرتبط با [ریزلوله‌های](/wiki/%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%84%D9%88%D9%84%D9%87 "ریزلوله") [اسکلت یاخته](/wiki/%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%84%D8%AA_%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84%DB%8C "اسکلت سلولی")) در داخل یاخته‌های عصبی و تجمع پروتئین بتا-آمیلوئید در خارج یاخته‌ها، توانایی آن‌ها در انتقال پیام عصبی کاهش یافته و بیمار با مشکلات حافظه و سایر مشکلات عصبی مرتبط روبه‌رو خواهد شد. در مراحل مختلف این بیماری، تعداد زیادی از یاخته‌های درگیر، دچار [آپوپتوز](/wiki/%D8%A2%D9%BE%D9%88%D9%BE%D8%AA%D9%88%D8%B2 "آپوپتوز") می‌شوند. با جایگزین شدن یاخته‌های عصبی از بین رفته؛ بهبود قابل ملاحظه‌ای در وضعیت این بیماران انتظار می‌رود.
- **[سکتۀ مغزی](/wiki/%D8%B3%DA%A9%D8%AA%D9%87_%D9%85%D8%BA%D8%B2%DB%8C "سکته مغزی")**: در اثر ایجاد [لختۀ خونی](/wiki/%D9%84%D8%AE%D8%AA%D9%87_%D8%AE%D9%88%D9%86_(%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%85%D8%A8%D9%88%D8%B2) "لخته خون (ترومبوز)") و در نتیجهٔ از بین رفتن بخشی از بافت [مغز](/wiki/%D9%85%D8%BA%D8%B2 "مغز") به‌علت نرسیدن [اکسیژن](/wiki/%D8%A7%DA%A9%D8%B3%DB%8C%DA%98%D9%86 "اکسیژن") اتفاق می‌افتد.
- **[بیماران قلبی](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%82%D9%84%D8%A8%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%82%DB%8C "بیماری قلبی-عروقی")**: توصیه می‌شود برای افرادی که در مراحل وخیم بیماری قلبی بوده و در انتظار دریافت [قلب پیوندی](/wiki/%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF_%D9%82%D9%84%D8%A8 "پیوند قلب") به‌سر می‌برند، در کنار تجویز [داروهای سرکوب‌کنندۀ دستگاه ایمنی](/wiki/%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A8%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86%DB%8C "داروی سرکوب‌کننده سیستم ایمنی")، از روش پیوند یاخته‌های بندناف به‌عنوان یک روش کمکی استفاده کرد.
- **بیماران کبدی**: اکنون اگر بیماری دچار [سرطان کبد](/wiki/%D8%B3%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%A8%D8%AF "سرطان کبد") باشد، جراح مجبور است برای جلوگیری از انتشار [سرطان](/wiki/%D8%B3%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D9%86 "سرطان") ( [متاستاز](/wiki/%D9%85%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B2 "متاستاز")) به بخش‌های دیگر بدن، بخش سرطانی کبد را نابود کند. برای این منظور معمولاً طی دو عمل جراحی هم‌زمان، خون ناحیه سرطانی کبد را قطع می‌کنند تا بافت آن را بازسازی کنند.
- **درمان قرنیه**: هم‌اکنون پروژهٔ به‌کارگیری یاخته‌های بنیادی جهت درمان مشکلات [قرنیۀ چشم](/wiki/%D9%82%D8%B1%D9%86%DB%8C%D9%87 "قرنیه") در [پژوهشگاه رویان](/wiki/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 "پژوهشگاه رویان") در حال پیگیری می‌باشد.
- مشکلات چون فلج نخاعی، [سوختگی](/wiki/%D8%B3%D9%88%D8%AE%D8%AA%DA%AF%DB%8C "سوختگی")، [آرتروز](/wiki/%D8%A2%D8%B1%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B2 "آرتروز")، [روماتیسم مفصلی](/wiki/%D8%B1%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%B3%D9%85_%D9%85%D9%81%D8%B5%D9%84%DB%8C "روماتیسم مفصلی") و …
- **درمان بیماری‌های [دهان و دندان](/wiki/%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%AF%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86 "دهان و دندان")**: پژوهش‌های گسترده‌ای در زمینهٔ درمان آسیب‌های وارده به بافت صورت و [غدد بزاقی](/wiki/%D8%BA%D8%AF%D8%AF_%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D9%82%DB%8C "غدد بزاقی") با به‌کارگیری یاخته‌های بنیادی در مرحلهٔ آزمایشگاهی در حال انجام است که نتیجهٔ حاصل از آن می‌تواند جایگزین مواد مصنوعی شود.[\[۴\]](#cite_note-4)

## جستارهای وابسته

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=edit&section=8 "ویرایش بخش: جستارهای وابسته")\]

- [فهرست انواع سلول‌های انسانی مشتق شده از لایه زایاکویید](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9_%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%85%D8%B4%D8%AA%D9%82_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B2_%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%A7 "فهرست انواع سلول‌های انسانی مشتق شده از لایه زایا") ۱۹ یا کرونا ویروس عامل مشکلات خودایمنی درمن است. امضامرضیه آرام دستگردی

## منابع

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&action=edit&section=9 "ویرایش بخش: منابع")\]

1. [↑](#cite_ref-stemCellCategories_1-0)[«Stem Cell Categories»](https://web.archive.org/web/20141003094846/http://biomed.brown.edu/Courses/BI108/BI108_2002_Groups/pancstems/stemcell/stemcellsclassversatility.htm). بایگانی‌شده از [اصلی](http://biomed.brown.edu/Courses/BI108/BI108_2002_Groups/pancstems/stemcell/stemcellsclassversatility.htm) در ۳ اکتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۵ اوت ۲۰۱۴.
2. [↑](#cite_ref-Bitna24.com_2-0)[«کشف شیوه سریعی برای تولید یاخته‌های بنیادی»](https://web.archive.org/web/20140222201425/http://bitna24.com/2014/02/1035_acid_bath/). سایت خبری بیتنا ۲۴. بایگانی‌شده از [اصلی](http://bitna24.com/2014/02/1035_acid_bath/) در ۲۲ فوریه ۲۰۱۴.
3. [↑](#cite_ref-stemCellCategories1_3-0)[«جایزه نوبل ۲۰۱۲ در پزشکی/فیزیولوژی»](http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2012/press.html).
4. [↑](#cite_ref-4)[سلول‌های بنیادی جایگزین مواد مصنوعی در درمان بیماری‌های دهان، فک و صورت](http://www.irna.ir/fa/News/81897993/) . \[خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) [http://www.irna.ir](http://www.irna.ir)\]

- Lippincott’s Illustrated Reviews: Cell and Molecular Biology (2010). [ISBN](/wiki/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 "شماره استاندارد بین‌المللی کتاب") [978-0-7817-9210-3](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8/978-0-7817-9210-3 "ویژه:منابع کتاب/978-0-7817-9210-3").

- [ن](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D9%84 "الگو:دستاوردهای علمی سال")
- [ب](/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D9%84&action=edit&redlink=1 "بحث الگو:دستاوردهای علمی سال (صفحه وجود ندارد)")
- [و](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D9%84 "ویژه:ویرایش صفحه/الگو:دستاوردهای علمی سال")

[دستاوردهای علمی سال](/w/index.php?title=Breakthrough_of_the_Year&action=edit&redlink=1 "Breakthrough of the Year (صفحه وجود ندارد)")

ژورنال

_[ساینس](/wiki/%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3 "ساینس")_

- ۱۹۹۶: شناخت [اچ‌آی‌وی](/wiki/%D8%A7%DA%86%E2%80%8C%D8%A2%DB%8C%E2%80%8C%D9%88%DB%8C "اچ‌آی‌وی")
- ۱۹۹۷: [دالی (گوسفند)](/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%84%DB%8C_(%DA%AF%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF) "دالی (گوسفند)")
- ۱۹۹۸: [جهان شتاب‌دار](/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1 "جهان شتاب‌دار")
- ۱۹۹۹: [یاخته بنیادی](/wiki/%DB%8C%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C "یاخته بنیادی")
- ۲۰۰۰: [توالی‌یابی کل ژنوم](/wiki/%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C_%DA%A9%D9%84_%DA%98%D9%86%D9%88%D9%85 "توالی‌یابی کل ژنوم")
- ۲۰۰۱: [الکترونیک مقیاس مولکولی](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9_%D9%85%D9%82%DB%8C%D8%A7%D8%B3_%D9%85%D9%88%D9%84%DA%A9%D9%88%D9%84%DB%8C "الکترونیک مقیاس مولکولی")
- ۲۰۰۲: [آران‌ای مداخله‌گر](/wiki/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1 "آران‌ای مداخله‌گر")
- ۲۰۰۳: [انرژی تاریک](/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%B1%DA%98%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%A9 "انرژی تاریک")
- ۲۰۰۴: [مریخ‌نورد اسپیریت](/wiki/%D9%85%D8%B1%DB%8C%D8%AE%E2%80%8C%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%AF_%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA "مریخ‌نورد اسپیریت")
- ۲۰۰۵: [فرگشت](/wiki/%D9%81%D8%B1%DA%AF%D8%B4%D8%AA "فرگشت") در عمل
- ۲۰۰۶: اثبات [حدس پوانکاره](/wiki/%D8%AD%D8%AF%D8%B3_%D9%BE%D9%88%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87 "حدس پوانکاره")
- ۲۰۰۷: [تنوع ژنتیکی انسان](/wiki/%D8%AA%D9%86%D9%88%D8%B9_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86 "تنوع ژنتیکی انسان")
- ۲۰۰۸: [ژن‌های خانه گردان](/w/index.php?title=%DA%98%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86&action=edit&redlink=1 "ژن‌های خانه گردان (صفحه وجود ندارد)")
- ۲۰۰۹: [آردی‌کپی](/wiki/%D8%A2%D8%B1%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D9%BE%DB%8C "آردی‌کپی")
- ۲۰۱۰: اولین [ماشین کوانتومی](/w/index.php?title=Quantum_machine&action=edit&redlink=1 "Quantum machine (صفحه وجود ندارد)")
- ۲۰۱۱: کارآزمایی بالینی [HPTN 052](/w/index.php?title=HPTN_052&action=edit&redlink=1 "HPTN 052 (صفحه وجود ندارد)")
- ۲۰۱۲: کشف [بوزون هیگز](/wiki/%D8%A8%D9%88%D8%B2%D9%88%D9%86_%D9%87%DB%8C%DA%AF%D8%B2 "بوزون هیگز")
- ۲۰۱۳: [ایمنی‌درمانی سرطان](/w/index.php?title=Cancer_immunotherapy&action=edit&redlink=1 "Cancer immunotherapy (صفحه وجود ندارد)")
- ۲۰۱۴: [رزتا (فضاپیما)](/wiki/%D8%B1%D8%B2%D8%AA%D8%A7_(%D9%81%D8%B6%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7) "رزتا (فضاپیما)")
- ۲۰۱۵: روش ویرایش ژنوم [کریسپر](/wiki/%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D9%BE%D8%B1 "کریسپر")
- ۲۰۱۶: [اولین مشاهده](/wiki/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC_%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4%DB%8C "مشاهده امواج گرانشی") [امواج گرانشی](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%AC_%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4%DB%8C "موج گرانشی")

- [ن](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9 "الگو:مهندسی ژنتیک")
- [ب](/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9&action=edit&redlink=1 "بحث الگو:مهندسی ژنتیک (صفحه وجود ندارد)")
- [و](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9 "ویژه:ویرایش صفحه/الگو:مهندسی ژنتیک")

[مهندسی ژنتیک](/wiki/%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9 "مهندسی ژنتیک")

[جانداران دستکاری‌شده ژنتیکی](/wiki/%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%87_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9%DB%8C "جانداران دستکاری‌شده ژنتیکی")

[گیاهان تراریخته](/wiki/%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%AA%D9%87 "گیاهان تراریخته")

[ذرت](/w/index.php?title=Genetically_modified_maize&action=edit&redlink=1 "Genetically modified maize (صفحه وجود ندارد)")

- [MON 810](/w/index.php?title=MON_810&action=edit&redlink=1 "MON 810 (صفحه وجود ندارد)")
- [MON 863](/w/index.php?title=MON_863&action=edit&redlink=1 "MON 863 (صفحه وجود ندارد)")
- [StarLink](/w/index.php?title=Starlink_corn_recall&action=edit&redlink=1 "Starlink corn recall (صفحه وجود ندارد)")
- [List of varieties of genetically modified maize](/w/index.php?title=List_of_varieties_of_genetically_modified_maize&action=edit&redlink=1 "List of varieties of genetically modified maize (صفحه وجود ندارد)")

[سیب زمینی](/w/index.php?title=Genetically_modified_potato&action=edit&redlink=1 "Genetically modified potato (صفحه وجود ندارد)")

- [Amflora](/w/index.php?title=Amflora&action=edit&redlink=1 "Amflora (صفحه وجود ندارد)")

[برنج](/w/index.php?title=Genetically_modified_rice&action=edit&redlink=1 "Genetically modified rice (صفحه وجود ندارد)")

- [برنج طلایی](/wiki/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC_%D8%B7%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C "برنج طلایی")

[سویا](/w/index.php?title=Genetically_modified_soybean&action=edit&redlink=1 "Genetically modified soybean (صفحه وجود ندارد)")

- [Roundup ready soybean](/w/index.php?title=Roundup_ready_soybean&action=edit&redlink=1 "Roundup ready soybean (صفحه وجود ندارد)")
- [Vistive Gold](/w/index.php?title=Vistive_Gold&action=edit&redlink=1 "Vistive Gold (صفحه وجود ندارد)")

[گوجه فرنگی](/w/index.php?title=Genetically_modified_tomato&action=edit&redlink=1 "Genetically modified tomato (صفحه وجود ندارد)")

- [Flavr Savr](/w/index.php?title=Flavr_Savr&action=edit&redlink=1 "Flavr Savr (صفحه وجود ندارد)")

[پنبه](/wiki/%D9%BE%D9%86%D8%A8%D9%87 "پنبه")

- [Bt cotton](/w/index.php?title=Bt_cotton&action=edit&redlink=1 "Bt cotton (صفحه وجود ندارد)")

دیگر

- [سیب‌های آرکتیک](/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A2%D8%B1%DA%A9%D8%AA%DB%8C%DA%A9 "سیب‌های آرکتیک")
- [رشادی گوش‌موشی](/wiki/%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%DA%AF%D9%88%D8%B4%E2%80%8C%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C "رشادی گوش‌موشی")
- [Brinjal](/w/index.php?title=Bt_brinjal&action=edit&redlink=1 "Bt brinjal (صفحه وجود ندارد)")
- [کلزای تراریخته](/w/index.php?title=Genetically_modified_canola&action=edit&redlink=1 "Genetically modified canola (صفحه وجود ندارد)")
- [پاپایا](/wiki/%D9%BE%D8%A7%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7 "پاپایا")
- [رز آبی](/wiki/%D8%B1%D8%B2_%D8%A2%D8%A8%DB%8C "رز آبی")
- [SmartStax](/w/index.php?title=SmartStax&action=edit&redlink=1 "SmartStax (صفحه وجود ندارد)")
- [چقدر قند](/w/index.php?title=Genetically_modified_sugar_beet&action=edit&redlink=1 "Genetically modified sugar beet (صفحه وجود ندارد)")
- [تنباکو](/wiki/%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D9%88 "تنباکو")
- [درختان](/w/index.php?title=Genetically_modified_tree&action=edit&redlink=1 "Genetically modified tree (صفحه وجود ندارد)")
- [گندم](/w/index.php?title=Genetically_modified_wheat&action=edit&redlink=1 "Genetically modified wheat (صفحه وجود ندارد)")
- [خردل](/w/index.php?title=DMH-11_Mustard&action=edit&redlink=1 "DMH-11 Mustard (صفحه وجود ندارد)")

[جانوران](/w/index.php?title=Genetically_modified_animal&action=edit&redlink=1 "Genetically modified animal (صفحه وجود ندارد)")

[پستانداران](/w/index.php?title=Genetically_modified_mammal&action=edit&redlink=1 "Genetically modified mammal (صفحه وجود ندارد)")

- [موش](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4_%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%87_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9%DB%8C "موش اصلاح‌شده ژنتیکی")
  - [Knockout mouse](/w/index.php?title=Knockout_mouse&action=edit&redlink=1 "Knockout mouse (صفحه وجود ندارد)")
  - [Oncomouse](/w/index.php?title=Oncomouse&action=edit&redlink=1 "Oncomouse (صفحه وجود ندارد)")
- [Enviropig](/w/index.php?title=Enviropig&action=edit&redlink=1 "Enviropig (صفحه وجود ندارد)")
- [Herman the Bull](/w/index.php?title=Herman_the_Bull&action=edit&redlink=1 "Herman the Bull (صفحه وجود ندارد)")
- [Knockout rat](/w/index.php?title=Knockout_rat&action=edit&redlink=1 "Knockout rat (صفحه وجود ندارد)")

دیگر جانوران

- [حشرات](/w/index.php?title=Genetically_modified_insect&action=edit&redlink=1 "Genetically modified insect (صفحه وجود ندارد)")
- [ماهیان](/w/index.php?title=Genetically_modified_fish&action=edit&redlink=1 "Genetically modified fish (صفحه وجود ندارد)")
  - [GloFish](/w/index.php?title=GloFish&action=edit&redlink=1 "GloFish (صفحه وجود ندارد)")
  - [ماهی سالمون](/w/index.php?title=Genetically_modified_salmon&action=edit&redlink=1 "Genetically modified salmon (صفحه وجود ندارد)")
- [پرندگان](/w/index.php?title=Genetically_modified_bird&action=edit&redlink=1 "Genetically modified bird (صفحه وجود ندارد)")
- [جانداران دستکاری‌شده ژنتیکی](/wiki/%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%87_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9%DB%8C "جانداران دستکاری‌شده ژنتیکی")

[باکتری‌ها](/w/index.php?title=Genetically_modified_bacteria&action=edit&redlink=1 "Genetically modified bacteria (صفحه وجود ندارد)")

و [ویروس‌ها](/w/index.php?title=Genetically_modified_virus&action=edit&redlink=1 "Genetically modified virus (صفحه وجود ندارد)")

- [Ice-minus bacteria](/w/index.php?title=Ice-minus_bacteria&action=edit&redlink=1 "Ice-minus bacteria (صفحه وجود ندارد)")
- [واکسن هپاتیت ب](/wiki/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D9%86_%D9%87%D9%BE%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%AA_%D8%A8 "واکسن هپاتیت ب")
- [Oncolytic virus](/w/index.php?title=Oncolytic_virus&action=edit&redlink=1 "Oncolytic virus (صفحه وجود ندارد)")

[تکنیک‌های مهندسی ژنتیک](/wiki/%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9 "تکنیک‌های مهندسی ژنتیک")

[تراریختی](/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%AA%DB%8C "تراریختی")

- [آگروباکتریوم](/wiki/%D8%A2%DA%AF%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%88%D9%85 "آگروباکتریوم")
- [Biolistics](/w/index.php?title=Gene_gun&action=edit&redlink=1 "Gene gun (صفحه وجود ندارد)")
- [الکتروپوراسیون](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86 "الکتروپوراسیون")
- [ترارسانی (ژنتیک)](/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C_(%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9) "ترارسانی (ژنتیک)")
- [ترا آلودگی](/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7_%D8%A2%D9%84%D9%88%D8%AF%DA%AF%DB%8C "ترا آلودگی")
- [میکرواینجکشن](/wiki/%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AC%DA%A9%D8%B4%D9%86 "میکرواینجکشن")
- [Somatic cell nuclear transfer](/w/index.php?title=Somatic_cell_nuclear_transfer&action=edit&redlink=1 "Somatic cell nuclear transfer (صفحه وجود ندارد)")
- [ترا آلودگی](/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7_%D8%A2%D9%84%D9%88%D8%AF%DA%AF%DB%8C "ترا آلودگی")

انواع

- [دی‌ان‌ای نوترکیب](/wiki/%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%D9%86%D9%88%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8 "دی‌ان‌ای نوترکیب")
- [تحویل ژن](/wiki/%D8%AA%D8%AD%D9%88%DB%8C%D9%84_%DA%98%D9%86 "تحویل ژن")
- [Cisgenesis](/w/index.php?title=Cisgenesis&action=edit&redlink=1 "Cisgenesis (صفحه وجود ندارد)")

کاربردها

در کشاورزی

- [غذاهای اصلاح‌شده ژنتیکی](/wiki/%D8%BA%D8%B0%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%87_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9%DB%8C "غذاهای اصلاح‌شده ژنتیکی")
  - [Controversies](/w/index.php?title=Genetically_modified_food_controversies&action=edit&redlink=1 "Genetically modified food controversies (صفحه وجود ندارد)")
- [Pharming](/w/index.php?title=Pharming_(genetics)&action=edit&redlink=1 "Pharming (genetics) (صفحه وجود ندارد)")
- شرکت‌ها
  - [ب‌آاس‌اف](/wiki/%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85_%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D8%A7%D8%B3%E2%80%8C%D8%A7%D9%81 "علوم گیاهی ب‌آاس‌اف")
  - [بایر آگ](/wiki/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B1_%D8%A2%DA%AF "بایر آگ")
  - [داو آگروساینسز](/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%88_%D8%A2%DA%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%B2 "داو آگروساینسز")
  - [پایونیرهای برد](/w/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D8%AF&action=edit&redlink=1 "پایونیرهای برد (صفحه وجود ندارد)")
  - [مونسانتو](/wiki/%D9%85%D9%88%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%88 "مونسانتو")
  - [سینگنتا](/wiki/%D8%B3%DB%8C%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AA%D8%A7 "سینگنتا")

در [ژن‌درمانی](/wiki/%DA%98%D9%86%E2%80%8C%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C "ژن‌درمانی") و

تشخیص

- [ژن‌درمانی](/wiki/%DA%98%D9%86%E2%80%8C%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C "ژن‌درمانی")
- [ژن‌درمانی](/wiki/%DA%98%D9%86%E2%80%8C%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C "ژن‌درمانی")
- [تست ژنتیک](/wiki/%D8%AA%D8%B3%D8%AA_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9 "تست ژنتیک")

در پژوهش

- [سرکوب ژن](/wiki/%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A8_%DA%98%D9%86 "سرکوب ژن")
- [Gene knockdown](/w/index.php?title=Gene_knockdown&action=edit&redlink=1 "Gene knockdown (صفحه وجود ندارد)")
- [هدف‌گیری ژنی](/wiki/%D9%87%D8%AF%D9%81%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%DA%98%D9%86%DB%8C "هدف‌گیری ژنی")

مقالات

مرتبط

- [ترانس‌ژن](/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%E2%80%8C%DA%98%D9%86 "ترانس‌ژن")
- [Detection of genetically modified organisms](/w/index.php?title=Detection_of_genetically_modified_organisms&action=edit&redlink=1 "Detection of genetically modified organisms (صفحه وجود ندارد)")
- [آلودگی ژنتیک](/wiki/%D8%A2%D9%84%D9%88%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9 "آلودگی ژنتیک")
- [Genetics in fiction](/w/index.php?title=Genetics_in_fiction&action=edit&redlink=1 "Genetics in fiction (صفحه وجود ندارد)")
- [Human enhancement](/w/index.php?title=Human_enhancement&action=edit&redlink=1 "Human enhancement (صفحه وجود ندارد)")
- [Reverse transfection](/w/index.php?title=Reverse_transfection&action=edit&redlink=1 "Reverse transfection (صفحه وجود ندارد)")
- [ترابشریت](/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AA "ترابشریت")
- [Genetic use restriction technology](/w/index.php?title=Genetic_use_restriction_technology&action=edit&redlink=1 "Genetic use restriction technology (صفحه وجود ندارد)")

[مقررات](/w/index.php?title=Regulation_of_genetic_engineering&action=edit&redlink=1 "Regulation of genetic engineering (صفحه وجود ندارد)")

- [Cartagena Protocol on Biosafety](/w/index.php?title=Cartagena_Protocol_on_Biosafety&action=edit&redlink=1 "Cartagena Protocol on Biosafety (صفحه وجود ندارد)")

جغرافیا

- [اروپا](/w/index.php?title=Genetic_engineering_in_Europe&action=edit&redlink=1 "Genetic engineering in Europe (صفحه وجود ندارد)")
- [آفریقا](/w/index.php?title=Genetic_engineering_in_Africa&action=edit&redlink=1 "Genetic engineering in Africa (صفحه وجود ندارد)")
- [آسیا](/w/index.php?title=Genetic_engineering_in_Asia&action=edit&redlink=1 "Genetic engineering in Asia (صفحه وجود ندارد)")
- [آمریکای شمالی](/w/index.php?title=Genetic_engineering_in_North_America&action=edit&redlink=1 "Genetic engineering in North America (صفحه وجود ندارد)") ( [ایالات متحده آمریکا](/w/index.php?title=Genetic_engineering_in_the_United_States&action=edit&redlink=1 "Genetic engineering in the United States (صفحه وجود ندارد)"))
- [آمریکای جنوبی](/w/index.php?title=Genetic_engineering_in_South_America&action=edit&redlink=1 "Genetic engineering in South America (صفحه وجود ندارد)")
- [اقیانوسیه](/w/index.php?title=Genetic_engineering_in_Oceania&action=edit&redlink=1 "Genetic engineering in Oceania (صفحه وجود ندارد)")

زمینه‌های مشابه

- [زیست‌شناسی مصنوعی](/wiki/%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C "زیست‌شناسی مصنوعی")
- [تاگ‌سازی](/wiki/%D8%AA%D8%A7%DA%AF%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C "تاگ‌سازی")
- [یاخته بنیادی](/wiki/%DB%8C%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C "یاخته بنیادی")

- [زیست‌شناسی](/wiki/%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C "زیست‌شناسی")
- [ژنتیک](/wiki/%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9 "ژنتیک")
- [زیست‌فناوری](/wiki/%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C "زیست‌فناوری")
- [اخلاق زیستی](/wiki/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C "اخلاق زیستی")

برگرفته از « [https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=سلول\_بنیادی&oldid=40017184](https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=سلول_بنیادی&oldid=40017184)»

[رده‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "ویژه:رده‌ها"):

- [زیست‌شناسی تکوینی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%AA%DA%A9%D9%88%DB%8C%D9%86%DB%8C "رده:زیست‌شناسی تکوینی")
- [زیست‌شناسی سلولی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84%DB%8C "رده:زیست‌شناسی سلولی")
- [زیست‌فناوری](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C "رده:زیست‌فناوری")
- [سلول‌های بنیادی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C "رده:سلول‌های بنیادی")
- [کلونینگ](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%86%DA%AF "رده:کلونینگ")
- [مهندسی پزشکی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C "رده:مهندسی پزشکی")

ردهٔ پنهان:

- [جعبه اطلاعات آناتومی که از پارامترهای پشتیبانی‌نشده استفاده می‌کنند](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AC%D8%B9%D8%A8%D9%87_%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%85%DB%8C_%DA%A9%D9%87_%D8%A7%D8%B2_%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF "رده:جعبه اطلاعات آناتومی که از پارامترهای پشتیبانی‌نشده استفاده می‌کنند")

- این صفحه آخرین‌بار در ‏۷ اوت ۲۰۲۴ ساعت ‏۱۸:۳۹ ویرایش شده است.
- همهٔ نوشته‌ها تحت [مجوز Creative Commons Attribution/Share-Alike](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.ar) در دسترس است؛
برای جزئیات بیشتر [شرایط استفاده](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use) را بخوانید.


ویکی‌پدیا® علامتی تجاری متعلق به سازمان غیرانتفاعی [بنیاد ویکی‌مدیا](//www.wikimediafoundation.org/) است.


- [سیاست حفظ حریم خصوصی](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [دربارهٔ ویکی‌پدیا](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87)
- [تکذیب‌نامه‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%DA%A9%D8%B0%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C)
- [آیین‌نامه رفتاری](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [توسعه‌دهندگان](https://www.mediawiki.org/wiki/How_to_contribute/fa?uselang=fa)
- [آمار](https://stats.wikimedia.org/#/fa.wikipedia.org)
- [بیانیهٔ کوکی](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [نمای موبایل](//fa.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%84_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)