روانشناسی شناختی چیست؟ (+ تاریخچه) - متمم
روانشناسی شناختی به عملکرد مغز انسان از جمله حافظه و یادگیری و ایجاد مفاهیم انتزاعی و حل مسئله و تصمیم گیری می‌پردازد. تاریخچه روانشناسی شناختی را با هم.
مدل سازی
در مقطع کارشناسی ارشد این رشته، در کنار درس‌ روانشناسی شناختی، مباحث دیگری مانند زبان شناسی، <anchor>مدل سازی</anchor> شناختی، آمار و تحلیل داده‌ها، فلسفه ذهن، روش تحقیق و طراحی آزمایش در علوم شناختی و مبانی نورولوژی (عصب شناسی) تدریس می‌شوند.
مدل و مدلسازی | مدل چیست؟ تئوری چیست؟ تفاوت مدل و تئوری به زبان ساده | متمممدل و مدلسازی | مدل چیست؟ تئوری چیست؟ تفاوت مدل و تئوری به زبان ساده - متمم
مدل و مدلسازی \| مدل چیست؟ تئوری چیست؟ تفاوت مدل و تئوری به زبان ساده \| متمممدل و مدلسازی \| مدل چیست؟ تئوری چیست؟ تفاوت مدل و تئوری به زبان ساده \- متمم

[![متمم](https://motamem.org/wp-content/uploads/2023/09/logo02.png)](https://motamem.org/)

Generic selectors

Exact matches only

Exact matches only

Search in title

Search in title

Search in content

Search in content

Search in excerpt

Hidden

Menu

- متمم من
  - گزارش‌های اختصاصی شما
    - [پروفایل](https://motamem.org/%d9%86%d9%85%d8%a7%db%8c%d8%b4-%d9%be%d8%b1%d9%88%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d8%b1%db%8c/)
    - [دانلود محصولات فروشگاه](https://motamem.org/download/)
    - [تنظیمات](https://motamem.org/settings/)
    - [آخرین دیدگاهها و امتیازها](https://motamem.org/recentcomments/)
    - [درس‌های مورد علاقه من](https://motamem.org/interests/)
  - بستن
- [صفحه نخست](https://motamem.org/)
- [درباره متمم](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)
- [دوره MBA](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-mba-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA/)
  - ترم مقدماتی
    - [مهارت یادگیری](https://motamem.org/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA/)
    - [تفکر سیستمی](https://motamem.org/%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-2/)
    - [ارزش آفرینی](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C/)
    - [مدل ذهنی](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D9%85%D8%AF%D9%84%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B0%D9%87%D9%86%DB%8C/)
    - [تصمیم گیری](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C/)
    - [سیستمهای کنترل مدیریت](https://motamem.org/%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/)
  - ترم پایه
    - [مذاکره](https://motamem.org/%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D9%88-%D9%81%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D9%87/)
    - [مهارت حل مسئله](https://motamem.org/%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%A7-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%84-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%D9%87/)
    - [تفکر استراتژیک](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9/)
    - [رفتار سازمانی(فرد)](https://motamem.org/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C/)
    - [مدیریت بازاریابی](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%81%D8%B5%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1/)
    - [مدل کسب و کار](https://motamem.org/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D9%84-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/)
  - ترم تکمیلی ۱
    - [تصمیم گیری پیشرفته](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%B3/)
    - [تبلیغات](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%A7%D8%AA/)
    - [طراحی سیستم فروش](https://motamem.org/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3/)
    - [مدیریت ارتباط با مشتری](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C/)
    - [مدیریت رسانه](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7/)
    - [دینامیک سیستمها](https://motamem.org/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%87%D8%A7-%DB%8C%D8%A7-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85/)
  - ترم تکمیلی ۲
    - [کارآفرینی و ایجاد کسب و کار جدید](https://motamem.org/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9/)
    - [تفکر نقادانه](https://motamem.org/%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-critical-thinking/)
    - [استراتژی کسب و کار](https://motamem.org/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9/)
    - [برند و برندسازی](https://motamem.org/%d8%a8%d8%b1%d9%86%d8%af-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa-%d8%a8%d8%b1%d9%86%d8%af%db%8c%d9%86%da%af/)
    - [مدیریت منابع انسانی](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C/)
    - [مشاوره مدیریت](https://motamem.org/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA/)
  - کارگاه های دوره MBA
    - [مدیریت پروژه های کوچک](https://motamem.org/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3/)
    - [کار تیمی](https://motamem.org/%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%DB%8C%D9%85%DB%8C/)
    - [کاریزما](https://motamem.org/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%85%D8%A7-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9/)
    - [شخصیت شناسی](https://motamem.org/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%88/)
    - [مدیریت در شرایط ابهام](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-1/)
    - [تاریخچه پول](https://motamem.org/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%BE%D9%88%D9%84/)
    - [تجربه ذهنی](https://motamem.org/%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B0%D9%87%D9%86%DB%8C/)
    - [آموزش فروش](https://motamem.org/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%87-%D8%A7%DB%8C/)
    - [اسلایدسازی](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%BE%D9%88%DB%8C%D9%86%D8%AA/)
    - [توسعه محصول](https://motamem.org/%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF/)
    - [مسیر شغلی](https://motamem.org/%d9%85%d8%b3%db%8c%d8%b1-%d8%b4%d8%ba%d9%84%db%8c-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/)
  - منابع تکمیلی
    - [داستان کسب و کار](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1/)
    - [آموختنی‌های آمازون](https://motamem.org/%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%88%D9%86/)
    - [پای صحبتهای دن اریلی](https://motamem.org/%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%84%DB%8C/)
    - [فایل های صوتی](https://motamem.org/tag/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C/)
    - [فایل های تصویری](https://motamem.org/tag/%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%BE-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C/)
    - [دانشمندان کلاسیک مدیریت](https://motamem.org/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/)
    - [واژه نامه](https://motamem.org/%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85-%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4-1-0/)
    - [آرشیو مقالات](https://motamem.org/%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)
  - بستن
- [توسعه فردی](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)
  - افزایش بهره وری
    - [استعدادیابی](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C/)
    - [استعدادیابی پیشرفته](https://motamem.org/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87/)
    - [مهارت یادگیری](https://motamem.org/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA/)
    - [هدف گذاری](https://motamem.org/%d9%87%d8%af%d9%81-%da%af%d8%b0%d8%a7%d8%b1%db%8c/)
    - [مدیریت زمان](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/)
    - [حمایت اجتماعی](https://motamem.org/%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C/)
    - [مدیریت استرس](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B3/)
    - [کارگاه انگیزش](https://motamem.org/%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D9%87%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86/)
    - [برنامه ریزی توسعه مهارت](https://motamem.org/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%85/)
    - [مسیر شغلی](https://motamem.org/%d9%85%d8%b3%db%8c%d8%b1-%d8%b4%d8%ba%d9%84%db%8c-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/)
  - زندگی
    - [چگونه شاد باشیم](https://motamem.org/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C/)
    - [کارگاه عزت نفس](https://motamem.org/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B3-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C/)
    - [پاراگراف فارسی](https://motamem.org/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C/)
    - [﻿ مهارتهای پولی کودکان](https://motamem.org/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86/)
    - [پرورش کودکان هوشمند](https://motamem.org/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%88%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3/)
    - [عادتهای کوچک زندگی](https://motamem.org/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3/)
    - [سبک زندگی من](https://motamem.org/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C/)
    - [زنگ تفریح](https://motamem.org/%D8%B2%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AD/)
    - [سفرهای تصویری](https://motamem.org/%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C/)
    - [دعوت به گفتگو](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1/)
    - [گفتگو درباره کارتون](https://motamem.org/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88%D9%86/)
  - هنر ارتباط
    - [تحلیل رفتار متقابل](https://motamem.org/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3/)
    - [هوش هیجانی](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D9%88%D8%B4-%D9%87%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C/)
    - [زبان بدن](https://motamem.org/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AF%D9%86/)
    - [پرورش تسلط کلامی](https://motamem.org/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B7-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C/)
    - [ظرافت های کلامی](https://motamem.org/%DA%A9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%B8%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C/)
    - [چالش نگارش](https://motamem.org/چالش-نگارش/)
    - [مهارت ارتباطی](https://motamem.org/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/)
    - [مهارت ارائه مطلب](https://motamem.org/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%87-%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8/)
    - [خودشناسی](https://motamem.org/%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/)
    - [مدیریت تعارض](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6/)
  - ابزارهای کسب و کار
    - [سواد دیجیتال](https://motamem.org/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B7-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C/)
    - [استراتژی محتوا](https://motamem.org/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%AA%D9%88%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7/)
    - [تولید محتوا](https://motamem.org/%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%AA%D9%88%D8%A7-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9%DB%8C/)
    - [سئو چیست؟](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-seo-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88/)
    - [دیجیتال مارکتینگ](https://motamem.org/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%DB%8C%D9%86%DA%AF/)
    - [جستجو با گوگل](https://motamem.org/%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84/)
    - [ایمیل مارکتینگ](https://motamem.org/%D8%A7%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%DB%8C%D9%86%DA%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85/)
    - [گیمیفیکیشن](https://motamem.org/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%81%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D8%B4/)
    - [مهارت گزارش نویسی](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C/)
  - دانش و نگرش
    - [شخصیت شناسی](https://motamem.org/%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/)
    - [سواد عددی](https://motamem.org/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%85%D8%9F/)
    - [روانشناسی مثبت گرا](https://motamem.org/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D8%A7/)
    - [روانشناسی پول](https://motamem.org/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D9%84%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D9%88%D9%84/)
    - [روانشناسی رنگها](https://motamem.org/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%A7/)
    - [شبکه های اجتماعی](https://motamem.org/%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%ae%d8%aa-%d8%a8%d9%87%d8%aa%d8%b1-%d8%b4%d8%a8%da%a9%d9%87-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d8%ac%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%b9%db%8c/)
  - یادگیری زبان
    - [خدمات متمم برای یادگیری زبان](https://motamem.org/%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%DA%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA/)
    - [روش جان برین](https://motamem.org/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86/)
    - [افعال پرکاربرد زبان انگلیسی](https://motamem.org/%D8%A7%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C/)
    - [صفت های پرکاربرد انگلیسی](https://motamem.org/%D8%B5%D9%81%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D9%88-%DA%A9/)
    - [تقویت مهارت خواندن انگلیسی](https://motamem.org/%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C/)
    - [پادکست های یادگیری زبان انگلیسی](https://motamem.org/%D9%BE%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C/)
    - [زبان تخصصی مدیریت استراتژیک](https://motamem.org/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9/)
  - بستن
- [نقشه یادگیری](https://motamem.org/roadmaps/)
- بوی کاغذ
  - مدیریت و کسب و کار
    - [کتابهای مدیریتی](https://motamem.org/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C/)
    - [پیشنهاد کتاب برای ترجمه](https://motamem.org/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87/)
    - [کتاب درباره پول و اقتصاد](https://motamem.org/کتابهای-مالی-رفتاری/)
    - [کتاب درباره تصمیم گیری](https://motamem.org/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%aa%d8%b5%d9%85%db%8c%d9%85-%da%af%db%8c%d8%b1%db%8c/)
    - [کتاب درباره استراتژی و مدیریت استراتژیک](https://motamem.org/کتابهای-استراتژی/)
    - [کتاب درباره بازاریابی و فروش](https://motamem.org/کتابهای-بازاریابی-فروش/)
    - [کتاب درباره تیم سازی و کار تیمی](https://motamem.org/کتاب-کار-تیمی-تیم-سازی/)
    - [کتاب درباره تفکر سیستمی](https://motamem.org/چند-کتاب-تفکر-سیستمی/)
    - [کتاب درباره رسانه](https://motamem.org/کتابهای-مدیریت-رسانه/)
    - [کتاب درباره دیجیتال مارکتینگ و اقتصاد دیجیتال](https://motamem.org/کتاب-دیجیتال-مارکتینگ-اقتصاد-دیجیتال/)
  - روانشناسی و توسعه فردی
    - [کتابهای روانشناسی](https://motamem.org/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/)
    - [کتابهای توسعه فردی](https://motamem.org/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%b9%d9%87-%d9%81%d8%b1%d8%af%db%8c/)
    - [کتاب درباره کتابخوانی و روش مطالعه](https://motamem.org/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c/)
    - [کتاب درباره بهبود مهارت ارتباطی](https://motamem.org/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%DB%8C/)
    - [کتاب درباره مدیریت زمان و بهره وری](https://motamem.org/کتاب-مدیریت-زمان-بهره-وری/)
    - [کتاب درباره مسیر شغلی و استعدادیابی](https://motamem.org/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D8%BA%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C/)
  - عمومی و اجتماعی
    - [کتاب های زندگی نامه و خاطرات](https://motamem.org/کتاب-های-زندگی-نامه-خاطرات/)
    - [کتابهای داستانی و رمان](https://motamem.org/کتاب-های-داستانی-رمان/)
    - [کتاب درباره تبعات کمونیسم](https://motamem.org/کتاب-درباره-کمونیسم-اروپای-شرقی/)
  - بستن
- [رادیو متمم](https://motamem.org/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85-2/)
- [متممی‌های برتر](https://motamem.org/%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)
  - [متممی های برتر در درس های اختصاصی](https://motamem.org/%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1/)
  - [متممی های برتر در درس های عمومی](https://motamem.org/%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C/)
  - [تمرین های برتر در درسهای اختصاصی متمم](https://motamem.org/%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C/)
  - [تمرین های برتر در درس های عمومی متمم](https://motamem.org/%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C/)
  - بستن
- [فروشگاه متمم](https://motamem.org/%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)
- پشتیبانی
  - [پرسش‌های متداول در متمم](https://motamem.org/faq/)
    - [سوالات متداول دربارهٔ متمم](https://motamem.org/faq/)
    - [شرایط استفاده از متمم](https://motamem.org/%d8%b4%d8%b1%d8%a7%db%8c%d8%b7-%d8%ab%d8%a8%d8%aa-%d9%86%d8%a7%d9%85/)
  - پیشنهاد مطالعه برای آشنایی با متمم
    - [قوانین کامنت‌گذاری در متمم](https://motamem.org/%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%AA%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)
    - [پیشنهاد نگارشی درباره‌ی دیدگاه‌ها](https://motamem.org/%DA%86%D9%86%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C/)
    - [چرا دیدگاه من منتشر نشده است؟](https://motamem.org/%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)
    - [نکاتی برای دوستان متممی جدید](https://motamem.org/%D8%AA%D9%88%D8%B6%DB%8C%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85%DB%8C/)
    - [انواع کاربران در متمم](https://motamem.org/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)
    - [محورهای آموزشی متمم](https://motamem.org/%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)
  - [پشتیبانی](https://motamem.org/%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%A7/)
    - [تماس با پشتیبانی](https://motamem.org/%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%A7/)
  - بستن

[دوره آموزشی هدف گذاری  (کلیک کنید)](https://motamem.org/goal/)

﻿

[مطالعه با تمرکز بیشتر](javascript:void(0);)

# [مدل و مدلسازی \| مدل چیست؟ تئوری چیست؟ تفاوت مدل و تئوری به زبان ساده](https://motamem.org/%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c/ "Permalink to مدل و مدلسازی | مدل چیست؟ تئوری چیست؟ تفاوت مدل و تئوری به زبان ساده")

✔  تمرین و مشارکت در بحث ✔  مختص کاربر ویژه ✔  مدلهای ذهنی

[۱,۸۹۵ دیدگاه](https://motamem.org/%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c/#comments)گروه متممژانویه 12, 2024

اهداف و انتظارات آموزشی متمم در این درس

**کد درس:** ۴۱۷۸

**از دوستان عزیز متممی انتظار می‌رود پس از مطالعه این درس**

- بتوانند مدل را تعریف کرده و هدف از مدلسازی و تفاوت مدل و تئوری (نظریه) را شرح دهند.
- جملهٔ «همه مدلها غلط هستند و برخی مدلها مفیدند» را برای همیشه به خاطر بسپارند.
- به خاطر بسپارند که مدلسازی «ابزاری بهتر برای درک رفتار پدیده‌ها» است و نه «کشف حقیقت پدیده‌ها»
- بتوانند به زبان ساده توضیح دهند که تئوری چیست.
- با توجه به تفاوت مدل و نظریه، تفاوت مدلسازی و نظریه پردازی را هم \- در حد بسیار ابتدایی \- درک کنند.

فشار ذهنی هنگام مطالعه

نیاز به مشارکت شما

کسب و کار

زندگی

![مدل چیست - مدل سازی به چه معناست](https://motamem.org/wp-content/uploads/2017/07/what-is-model.jpg)

در درس‌های [دوره MBA](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-mba-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA/) و نیز بسیاری از مباحث [توسعه فردی](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/) مدام با اصطلاح «مدل» مواجه می‌شویم.

مثلاً در تحلیل و ارزیابی رفتار و عملکرد انسان‌ها به [مدل ذهنی](https://motamem.org/%d8%aa%d8%b9%d8%b1%db%8c%d9%81-%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c/) آن‌ها اشاره می‌شود. چنان‌که رایج است و شنیده‌اید می‌گویند: اگر کسی را می‌پسندید، از مدل ذهنی او تقلید کنید و نه از رفتارش.

هم‌چنین در حل بسیاری از مسائل مدیریتی می‌شنویم که باید «مدلسازی» انجام شود و بدون مدلسازی نمی‌توان مسئله را به درستی تحلیل کرد.

صاحب‌نظران مدیریت هم در کتاب‌ها و مقالات خود انواع مدل ها را در موضوعات مختلف پیشنهاد می‌کنند و مدام دربارهٔ‌ مزایا و معایب مدل های مختلف حرف می‌زنند.

علاوه بر این، بسیاری از جنگها و اختلاف‌نظرهای بزرگ در دنیای مدیریت و اقتصاد هم بر سر مدلهاست. به عنوان یک نمونه کافی است ببینید که طرفداران مدل اقتصاد لیبرال و مدل‌های محافظه‌کارانه اقتصاد چقدر یکدیگر را نقد کرده و گاه به یکدیگر حمله می‌کنند.

با توجه به کاربرد گستردهٔ مفهوم مدل در دنیای مدیریت و درس‌های متمم، این درس را به تعریف مدل و مزایای مدل سازی اختصاص داده‌ایم. پس از تعریف مدل کمی هم دربارهٔ تفاوت مدل و نظریه صحبت خواهیم کرد.

پیش از این‌که درس را ادامه دهیم، نام چند نمونه مدل های شناخته‌شده در روانشناسی، توسعه فردی و [مدیریت کسب و کار](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1/) را با هم مرور می‌کنیم. شاید تا به حال کمتر دقت کرده باشید که چقدر اصطلاح مدل را شنیده و به کار برده‌اید.

**در استراتژی و تحول**

[مدل نیروهای رقابتی پورتر](https://motamem.org/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%B1/) [مدل زنجیره ارزش پورتر](http://motamem.org/زنجیره-ارزش-پورتر-کسب-و-کار/) [مدل VRIO در تحلیل و ارزیابی منابع](https://motamem.org/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9/)

[مدل تفکر استراتژیک لیدکا](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9/)

[مدل هفت S مکنزی](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%D9%84-%D9%87%D9%81%D8%AA-s-%D9%85%DA%A9%D9%86%D8%B2%DB%8C/) [مدل SWOT](https://motamem.org/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-swot/)

**در خودشناسی و شخصیت شناسی**

[مدل پنج عاملی شخصیت](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%D9%84-%D9%BE%D9%86%D8%AC-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA/)

[مدل دیسک](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%B3%DA%A9-disc-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/)

مدل MBTI

[مدل هالند](https://motamem.org/%D8%AA%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%82%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%BA%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/) [مدل ساختار شخصیت در TA](https://motamem.org/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%BA-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AF/)

**در کارآفرینی و استارتاپها**

[مدل کسب و کار](https://motamem.org/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D9%84-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/)

[مدل درآمدی](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF-%D9%85%D8%AF%D9%84-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1/) [پلتفرمها](https://motamem.org/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%BE%D9%84%D8%AA%D9%81%D8%B1%D9%85/)

**در منابع انسانی و فرهنگ سازمانی**

[مدل هافستد](https://motamem.org/%DA%AF%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D8%A7%D9%81%D8%B3%D8%AA%D8%AF-geert-hofstede/)

[مدل شایستگی](https://motamem.org/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C/)

**در کار تیمی**

[مدل تاکمن](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%D9%85%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%84-%D9%BE%D9%86%D8%AC-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87/)

[مدل بلبین](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%A8%D9%84%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%87%D8%A7/)

**در تفکر سیستمی**

[مدل کوه یخ](https://motamem.org/%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%DB%8C%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%9F/)

**در استراتژی محتوا**

[مدل قطب و اقمار](https://motamem.org/%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%DA%A9/)

**در فروش**

[مدل FAB](https://motamem.org/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%B4%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%AE%D8%B1%D9%86%D8%AF/)

## مدل چیست؟

امانوئل درمن در [کتاب مدلها بد رفتار می کنند](https://motamem.org/%d9%85%d8%af%d9%84%d9%87%d8%a7-%d8%a8%d8%af-%d8%b1%d9%81%d8%aa%d8%a7%d8%b1-%d9%85%db%8c%da%a9%d9%86%d9%86%d8%af/) برای تعریف مدل به سراغ خاطرهٔ هواپیمای مدل دوران کودکی‌اش می‌رود. ما هم از مثال او استفاده می‌‌کنیم. درمن می‌گوید هواپیمای مدل او از چند قطعهٔ چوبی تشکیل می‌شده که باید آن‌ها را به هم می‌چسبانده تا شکل یک هواپیما پیدا کنند.

موتور این هواپیما هم یک نوار کشسان لاستیکی بوده که از یک سمت به ملخ و از سمت دیگر به دم بسته می‌شده است. باید ملخ را با دست می‌چرخاندی تا این انرژی در نوار پلاستیکی جمع شود و سپس ملخ را رها کرده و هواپیما را پرتاب می‌کردی تا چند متری به جلو پرواز کند.

![مدل چیست؟ عکس یک هواپیمای مدل چوپی](https://motamem.org/wp-content/uploads/2016/10/what-is-a-model.jpg)

این هواپیمای مدل چه ویژگی‌هایی دارد؟ چرا به آن می‌گوییم مدل؟ درمن چنین توضیح می‌دهد:

**حذف قطعاتی از هواپیمای** **واقعی:** این هواپیما، صندلی ندارد. موتور ندارد. در و پنجره ندارد. فلپ ندارد. دریچهٔ باز و بسته شدن چرخ ندارد و هزاران قطعهٔ ریز و درشت دیگر هم ندارد. فقط چند قطعهٔ اصلی مانند بال و بدنه و ملخ و چرخ برای آن در نظر گرفته‌اند.

**در ارتباط قطعات از هواپیمای واقعی تقلید شده:** در هواپیمای واقعی، ملخ جلوی بدنه قرار داشته، این‌جا هم ملخ به جلوی هواپیما چسبیده است. چرخ در زیر بدنه بوده، این‌جا هم چنین است. هواپیما دو بال – تقریباً در قسمت میانی – دارد. این‌جا هم چنین است. اگر این اتصالات را شبیه هواپیمای واقعی انتخاب نمی‌کردند، نمی‌شد بگوییم هواپیمای مدل.

**اندازه و اهمیت نسبی قطعات از هواپیمای واقعی تقلید شده:** نسبت ابعاد بال به بدنه، ملخ به بال، چرخ به بدنه، دم هواپیما به بال و سایر ابعاد، تقریباً شبیه هواپیمای واقعی‌اند. اگر چنین نبود، مثلاً بال کوچک‌تر از ملخ بود یا چرخ از بدنه بزرگ‌تر بود، دیگر کسی این اسباب‌بازی را هواپیمای مدل نمی‌نامید.

با الهام از این مثال می‌توان مدل را چنین تعریف کرد:

### **تعریف مدل**

مدل‌ها نمایش یا نقشه‌ای از پدیده‌ها، واقعیت‌ها، رویدادها، مفاهیم و موضوعات هستند که سه ویژگی دارند:

۱) با حذف جزئیات و اجزایی که اهمیت نداشته‌اند ساده شده‌اند.

۲) کوشیده شده که رابطهٔ میان اجزاء تا حد امکان به اصل شبیه باشد.

۳) کوشیده شده که اندازه و اهمیت نسبی اجزاء نیز تا حد امکان به اصل شبیه باشد.

در میان سه ویژگی فوق، اولی از همه مهم‌تر است: مدلسازی همیشه با ساده‌سازی همراه است. ما مدل‌ها را با حذف کردن بخش‌هایی از واقعیت و ساده کردن آن می‌سازیم.

![تعریف مدل سازی: مدل سازی همواره با ساده سازی همراه است](https://motamem.org/wp-content/uploads/2016/10/Models-are-Simplification.png)

برای این‌که این مفهوم (مدلسازی یعنی ساده‌سازی) بهتر در ذهن‌تان بماند، تعبیری هم که در [کتاب انسان چارچوب ساز](https://motamem.org/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86-%da%86%d8%a7%d8%b1%da%86%d9%88%d8%a8-%d8%b3%d8%a7%d8%b2/) مطرح شده مفید است. نویسندگان آن کتاب مدل‌سازی و چارچوب‌سازی را مترادف می‌دانند:

### **مدل سازی یعنی قرار دادن بخشی از واقعیت در قاب**

وقتی هنگام عکاسی یا فیلمبرداری یک قاب یا چارچوب انتخاب می‌کنیم، تصمیم‌ می‌گیریم که چه چیزهایی در داخل قاب قرار بگیرد و چه چیزهایی بیرون قاب باشد و در عکس ثبت نشود.

ما همیشه هنگام مدلسازی مثل یک عکاس یا فیلمبردار تصمیم می‌گیریم که چه چیزهایی دیده شود و چه چیزهایی کنار گذاشته شود.

اگر همیشه یادمان بماند که مدل‌ها شکل ساده‌شده‌ای از دنیای واقعی هستند، دیگر در مورد آن‌ها تعصب افراطی نخواهیم داشت. چون می‌دانیم که مدل‌ها، در بهترین حالت، بخشی از واقعیت را به ما نشان می‌دهند.

## مدل به مثابه نقشه

یکی از بهترین استعاره‌ها برای درک مفهوم مدل این است که مدل را به مثابهٔ نقشه در نظر بگیریم: نقشه جغرافیایی، نقشه لوله‌کشی ساختمان، نقشه خیابان‌های شهر، نقشه ایستگاه‌های مترو و …

محدودیت در دسترسی کامل به مجموعه درس‌های مدل ذهنی

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های [مدل ذهنی](https://motamem.org/%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-mba-%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c-%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86/) برای [اعضای ویژه متمم](https://motamem.org/%d8%ab%d8%a8%d8%aa-%d9%86%d8%a7%d9%85-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d8%b1-%d9%88%db%8c%da%98%d9%87/) در نظر گرفته شده است.

با عضویت ویژه‌ی متمم علاوه بر دسترسی به درس‌های مدل ذهنی به درس‌های بسیار بیشتری دسترسی پیدا می‌کنید که می‌توانید فهرست آنها را در اینجا ببینید:

[فهرست درس‌های متمم](https://motamem.org/roadmaps/)

بررسی‌های ما نشان داده که علاقه‌مندان به درس مدل ذهنی معمولاً از بین درس‌های متمم به درس‌های زیر علاقه‌ی بیشتری دارند:

[خودشناسی](https://motamem.org/%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/) \| [شخصیت شناسی](https://motamem.org/%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/) \| [روانشناسی پول](https://motamem.org/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D9%84%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D9%88%D9%84/)

[تصمیم گیری](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C/) \| [حل مسئله](https://motamem.org/%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%A7-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%84-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%D9%87/) \| [یادگیری](https://motamem.org/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA/) \| [زندگی شاد](https://motamem.org/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C/)

[تفکر سیستمی](https://motamem.org/%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-2/) \| [تفکر استراتژیک](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9/) \| [تفکر نقادانه](https://motamem.org/%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-critical-thinking/)

[مشاوره مدیریت](https://motamem.org/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA/) \| [کوچینگ](https://motamem.org/%DA%A9%D9%88%DA%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%A9%D9%88%DA%86%DB%8C%D9%86%DA%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/) \| [عزت نفس](https://motamem.org/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B3-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C/)

[دوره MBA](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-mba-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA/) (پیگیری منظم مجموعه درس‌ها)

[ثبت نام \| اطلاعات بیشتر](https://motamem.org/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87/)

اگر با فضای متمم آشنا نیستید و دوست دارید درباره‌ی متمم بیشتر بدانید، می‌توانید نظرات دوستان متممی را درباره‌ی متمم بخوانید و ببینید متمم برایتان مناسب است یا نه. این افراد کسانی هستند که برای مدت طولانی با متمم همراه بوده و آن را به خوبی می‌شناسند:

[نظرات و تجربه‌ی اعضای متمم](https://motamem.org/testimonials/?utm_source=motamem&utm_medium=testbutton&utm_campaign=testimonial)

## نکته‌ای درباره تفاوت مدل و نظریه

این دو اصطلاح آن‌قدر تکرار شده‌اند که ما دیگر به معنی آن‌ها توجه نمی‌‌کنیم و به سادگی آن‌ها را به جای یکدیگر و حتی در مواردی که کاربرد ندارند به‌کار می‌گیریم. بعید نیست همین اواخر با کسی حرف زده باشید و گفته باشد: «من دربارهٔ‌ فلان موضوع یک تئوری دارم و آن این است که ….». موضوع مد نظرش هم چیز عجیبی نبوده نهایتاً در حد برنامه‌ریزی روزانه، شایعه‌پردازی‌های پشت سر همکاران یا خبری زرد در رسانه‌ها بوده است!

اجازه بدهید پیش از شروع بحث‌مان، چند مورد از عبارت‌هایی را که معمولاً در فضای مدیریت و توسعه فردی با عنوان «نظریه» از آن‌ها یاد می‌شود مرور کنیم (در ادامه خواهیم دید که بعضی از مواردی که ما آن‌ها را نظریه می‌نامیم، بیشتر از جنس مدل هستند و نیز بعضی از مدلها بیشتر شبیه نظریه‌اند.).

### چند نمونه از نظریه ها

**در تفکر سیستمی و تحلیل سیستمها**

[نظریه عمومی سیستمها](https://motamem.org/%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%81%DB%8C/)

نظریه آشوب

[نظریه بازیها](https://motamem.org/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%D9%87%D8%A7-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7/)

**در روانشناسی اجتماعی**

[نظریه پنجره شکسته](https://motamem.org/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D8%B1%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7/)

[نظریه شش درجه جدایی](https://motamem.org/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D8%B4-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C/)

[نظریه مقایسه اجتماعی](https://motamem.org/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C/)

[نظریه نفوذ اجتماعی](https://motamem.org/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B0-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C/)

[نظریه یادگیری اجتماعی](https://motamem.org/%D8%A2%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C/)

**در اقتصاد رفتاری**

[نظریه چشم انداز](https://motamem.org/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%85%D9%86/)

**در مدیریت منابع انسانی**

[نظریه انگیزشی هرزبرگ](https://motamem.org/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D9%88-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%87%D8%B1%D8%B2%D8%A8%D8%B1%DA%AF/)

[نظریه X و Y مک گرگور](https://motamem.org/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-x-%D9%88-y/)

بحث دربارهٔ‌ تفاوت مدل و نظریه زیرمجموعهٔ فلسفه علم قرار می‌گیرد و نویسندگان و متفکران بسیاری دربارهٔ این موضوع کتاب و مقاله نوشته‌اند.

گاهی نوشته‌های آن‌ها آن‌قدر پیچیده و دشوار می‌شود که خودشان هم حرف‌های یکدیگر را به درستی نمی‌فهمند. بارها در نوشته‌های فیلسوفان علم می‌بینید که از بد فهمیده شدن حرف‌هایشان در این باره گله کرده‌اند.

دنیلا بیلرجونز در کتاب بسیار ارزشمندی که دربارهٔ مدلهای علمی در فلسفه علم نوشته، کار جالبی کرده است. او نظرات صاحب‌نظران مختلف را دربارهٔ تفاوت مدل و تئوری جمع کرده و کنار هم قرار داده است ( [+](https://www.amazon.com/Scientific-Philosophy-Science-Daniela-Bailer-Jones/dp/082296273X)). بررسی این جمع‌بندی خیال‌تان را راحت می‌‌کند که تقریباً هیچ‌کس نمی‌داند فرق نظریه و مدل چیست. یا لااقل، در این زمینه حرفی وجود ندارد که همه آن را قبول داشته باشند.

![خلاصه فصل اول کتاب بیلرجونز: هیچ نوع توافق عمومی بر سر این‌که فرق مدل و تئوری دقیقاً چیست وجود ندارد.](https://motamem.org/wp-content/uploads/2016/10/Model-Theory-Diff.png)

با این توضیح، کاملاً حق دارید بپرسید اگر تفاوت این دو مشخص نیست، چرا باید دربارهٔ تفاوت مدل و تئوری صحبت کنیم؟

درست است که گفتیم توافقی بر سر تفاوت مدل و تئوری وجود ندارد، اما در هر درس و کلاس و کتابی لازم است همهٔ شرکت‌کنندگان واژه‌ها و اصطلاحات را با معنای کم‌و‌بیش مشابه به‌کار ببرند. انگیزهٔ ما هم از طرح بحث تفاوت مدل و تئوری همین است؛ این‌که توافقی بین خودمان در جمع متممی‌ها بر سر این دو اصطلاح وجود داشته باشد.

مزیت دیگر هم این است که بعد از این مجبور نیستیم یک مجموعه حرف یکسان را در صدها درس تکرار کنیم. همین‌ که جایی بگوییم «مراقب باشید که ایدهٔ … در حد یک تئوری نیست و آن را فراتر از یک مدل در نظر نگیرید» همه متوجه می‌شوند که منظور چیست و لازم نیست دوباره یک تذکر چندهزار کلمه‌ای را تکرار کنیم.

تعریفی که ما در این درس بر آن توافق می‌کنیم، برای آن‌چه در مباحث مدیریت و توسعه فردی لازم داریم، کافی و مناسب است. ضمن این‌که می‌کوشیم چندان از فضای فلسفه علم دور نشویم و ملاحظات فیلسوفان علم را هم – در عین ساده‌سازی بحث – رعایت کنیم.

### **تعریف نظریه (توافق ما در متمم)**

بر خلاف مدل‌ها که بیشتر در حد یک عینک هستند و به صورت‌بندی مسئله (تشخیص دقیق‌تر اوضاع و توصیف وضعیت موجود یا مطلوب) کمک می‌‌کنند، نظریه از توانایی تبیین (Explanation) و پیش‌بینی (Prediction) برخوردار هستند.

به همین علت، تئوری‌ها را – بر خلاف اغلب مدل‌ها – می‌توان با تکیه بر تحلیل‌های منطقی یا مطالعات تجربی، رد یا تأیید کرد.

## مثالی برای درک تفاوت «توصیف» و «تبیین»

حتی اگر با استراتژی آشنا نباشید، احتمالاً نام [مدل SWOT](https://motamem.org/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-swot/) را شنیده‌اید. بر اساس این مدل، برای تعیین استراتژی سازمان ابتدا باید نقاط قوت و ضعف درون سازمان را شناخت و فهرست کرد (S و W). سپس باید فرصت‌ها و تهدیدهای محیط بیرونی را بررسی و فهرست کرد (O و T). وقتی این اطلاعات در دست باشد، می‌شود آن‌ها را کنار هم گذاشت و دربارهٔ استراتژی سازمان تصمیم گرفت.

حالا به این سوال‌ها فکر کنید:

- آیا SWOT به ما می‌گوید که «چرا» ضعف داریم؟
- آیا SWOT به ما می‌گوید که «چه شد» که به نقاط قوت دست پیدا کردیم؟
- آیا SWOT می‌تواند پیش‌بینی کند که تهدیدها در آینده کم خواهد شد یا زیاد؟
- آیا SWOT می‌تواند پیش‌بینی کند که فرصت‌ها در آینده چگونه خواهد شد؟

تقریباً پاسخ همهٔ این پرسش‌ها منفی است. اگر SWOT هم نبود و پای صحبت مدیران می‌نشستید، لابه‌لای حرف‌هایشان از قوت‌ها و ضعف‌ها و فرصت‌ها و تهدیدها می‌گفتند. SWOT فقط یک چارچوب است. یک تقسیم‌بندی برای این‌که بتوانید صورت مسئله را تمیز‌تر توصیف کنید (Description).

یا اگر پای حرف مدیری نشستید، توضیحاتش را در قالب این چهار بخش دسته‌بندی کنید و ببینید آیا دربارهٔ همهٔ آن‌ها حرف زده است؟ (مثلاً ممکن است دربارهٔ نقاط قوت و ضعف و تهدیدها زیاد حرف بزند. اما فراموش کرده باشد به فرصت‌ها بپردازد).

حالا به [نظریه پنجره شکسته](https://motamem.org/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D8%B1%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7/) فکر کنید. این نظریه (فعلاً کاری به میزان اعتبارش نداریم) می‌گوید که اگر در محله‌ای زباله زیاد شد، یا پنجرهٔ چند ساختمان شکسته بود و ترمیم نشد، یا یکی دو خودروی اسقاطی در گوشه‌‌ای رها شد، به تدریج همه احساس می‌کنند که این محله بی‌صاحب و بی‌نظم است و جرئت می‌کنند کارهای غیراخلاقی و غیرقانونی بیشتری انجام دهند. دزدی از خودروها و مردم، سر و صدا، آشغال ریختن، نزاع خیابانی و … بیشتر خواهد شد.

نظریهٔ پنجرهٔ شکسته نمی‌خواهد فقط صورت مسئله را تعریف کند. بلکه در پی تبیین (Explanation) است. یعنی می‌خواهد بگوید اگر امروز در این محله جرم و جنایت زیاد است، من برایش توضیح دارم. بروید و ببینید نخستین بی‌نظمی‌ها و بی‌توجهی‌هایی که به محله‌تان انجام دادید چه بود.

هم‌چنین مدعی است که برای آینده هم پیش‌بینی دارد: موضوعات ساده مثل نمای ساختمان‌ها، محل سطل زباله‌ها، ماشین‌هایی که بد پارک کرده‌اند و … را حل کنید. فساد و بی‌قانونی و دزدی و جرم و جنایت در محله‌تان کمتر خواهد شد (Prediction).

## مرز میان مدل و تئوری کاملاً قطعی و صلب نیست

کمی بالاتر توضیح دادیم که دربارهٔ تفاوت تئوری و مدل اتفاق‌نظر وجود ندارد. حالا باید این را هم اضافه کنیم که حتی به فرض این‌که – مثل متمم – تعریف مشخصی از مدل ارائه داده و تفاوت مدل با نظریه را هم – چنان‌که بالاتر شرح دادیم – مشخص کنیم، باز هم نمی‌شود همیشه و همه‌جا حکم قطعی داد.

مثلاً در کتاب‌ها بارها اصطلاح [نظریه شش درجه جدایی](https://motamem.org/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D8%B4-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C/) را دیده‌ایم (هر دو نفر در جهان با زنجیره‌ای حداکثر شش حلقه‌ای به هم وصل هستند و یکدیگر را می‌شناسند). اما آیا واقعاً شش درجه جدایی یک نظریه است؟ شش درجه جدایی چیزی را تبیین نمی‌کند (یکی از ویژگی‌های مهم نظریه). اما از سوی دیگر، چیزی را پیش‌بینی می‌کند. از طرفی، جنبهٔ توصیفی آن هم بسیار پررنگ است. حالا آن را باید در کدام دسته گذاشت؟ نظریه؟ مدل؟ یا اصلاً‌ باید آن را به عنوان یک اصل پذیرفت؟

یا به [مدل پورتر (پنج نیروی رقابتی)](https://motamem.org/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%B1/) فکر کنید. این مدل – چنان‌که از اسمش هم مشخص است و همه آن را مدل می‌نامند – نیروهای رقابتی در یک صنعت را توصیف می‌کند: اگر می‌خواهید نیروهای رقابتی اصلی در یک صنعت را ببینید، سراغ دیوارهای ورود، رقابت میان فعالان صنعت، تهدید جایگزینی و … بروید. خب تا این‌جا بسیار شبیه SWOT است.

پورتر هم یک فهرست داده و گفته بروید داده‌هایتان را طبقه‌بندی کنید. اما از سوی دیگر، پورتر کمی هم به پیش‌بینی کمک می‌کند. مثلاً می‌گوید: اگر دیوارهای ورود کوتاه باشد و هر کس به راحتی وارد صنعت شود، رقابت زیاد و حاشیهٔ سود کم خواهد شد. این از جنس پیش‌بینی است. حالا باید بگوییم مدل پورتر یا تئوری پورتر؟

اما این حرف‌ها به آن معنا نیست که تفکیک مدل و تئوری بی‌فایده است. حجم مدل‌هایی که صرفاً کار صورت‌بندی و توصیف انجام می‌دهند در مدیریت و توسعه فردی بسیار زیاد است. و کم نیستند کسانی که هر مدلی را تئوری در نظر می‌گیرند.

اگر مدل با تئوری اشتباه گرفته شود، تحلیل‌گران – اغلب بدون این‌که متوجه شوند – در حلقه گرفتار خواهند شد. به این مثال سادهٔ حلقه توجه کنید:

\+ من امروز فهمیدم که چرا مهمانی‌های شلوغ دوست ندارم.

– چرا؟

\+ چون درونگرا هستم. من در تست MBTI هم شرکت کردم و گفت درونگرا هستی.

– چه سوال‌هایی در تست پرسیده شد؟

\+ سوال‌های زیادی بود. از جمله این‌که پرسیده بودند مهمانی‌های شلوغ را دوست داری؟ که پاسخ دادم نه.

همان‌طور که می‌بینید فردی آزمون داده و پس از این‌که در پرسشنامه علامت زده که مهمانی شلوغ را دوست ندارد، متوجه شده که درونگراست و مهمانی شلوغ دوست ندارد!

این به معنای بی‌فایده بودن چنین مدل‌هایی نیست. بلکه یادآور این است که فرد، مدل را با تئوری اشتباه گرفته است. این دسته‌بندی «علت درونگرایی» را مشخص نمی‌کند. حتی علت «بی‌میلی به مهمانی‌های شلوغ» را هم مشخص نمی‌کند. فقط می‌گوید نامِ مناسب برای بی‌میلی به مهمانی شلوغ (و چند ویژگی مشابه دیگر) درونگرایی است.

این نوع مدل‌ها برای صورت‌بندی مسئله، توصیف وضع موجود، و توجیه انسان‌ها دربارهٔ تفاوت‌های ترجیحات دوستان و بستگان و همکاران خوبند. اما چیزی از جنس تبیین در خود ندارند.

**تمرین و مشارکت در بحث**

حداقل پنج مورد از مدل‌هایی را که برای تحلیل دنیای اطراف خود (سیاسی / اجتماعی / اقتصادی / فرهنگی / علمی ) آموخته‌اید و به کار می‌گیرید،‌ ذکر کنید و هر کدام را در یک سطر توضیح دهید.

در **مدیریت و کسب و کار**، چه مثال‌هایی را به خاطر دارید که به تفاوت مفهوم مدل و نظریه توجه نشده و یک مدیر یا یک مشاور یا یک کارشناس، مدلی را که در ذهن داشته است،‌ به عنوان یک نظریه مورد استفاده و اتکا قرار داده است؟

### **چند پرسش و پاسخ**

**جایگاه اصطلاح «قانون / Law» در این بحث کجاست؟**

در منابع مدیریتی بارها با اصطلاح قانون مواجه می‌شویم. مثلاً [قانون پارکینسون](https://motamem.org/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%86%D8%B3%D9%88%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/)، [قانون پیتر](https://motamem.org/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%AA%D8%B1/)، [قانون پارتو](https://motamem.org/%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88/) و حتی [قانون مورفی](https://motamem.org/%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%B1%D9%81%DB%8C/)!

جالب این‌جاست که بر خلاف وسواسی که در ریاضی و فیزیک و علوم طبیعی وجود دارد، در این‌جا بین «اصل / Principle»  و «قانون / Law» هم چندان تفاوت قائل نمی‌شوند و این دو اصطلاح را اغلب به جای یکدیگر به کار می‌گیرند (قانون پیتر = اصل پیتر و …).

قانون را «تجربه‌» یا «مشاهده‌ای» می‌دانند که بارها تکرار شده است که همه کم‌و‌بیش تکرار شدن آن را پذیرفته‌اند. اگر چه قانون، بر خلاف نظریه، توضیحی برای آن ارائه نمی‌دهد.

قانون پیتر می‌گوید: «تا آدم‌ها در شغل خود احساسی بی‌لیاقتی نکنند، مدام تقاضای ارتقاء شغلی دارند.» چرا؟ قانون پیتر جواب نمی‌دهد. فقط می‌گوید که این پدیده زیاد مشاهده شده است. اکثر قوانین آن‌قدر تکرار شده‌اند که مخاطب هم به محض شنیدن آن‌ها، مصداق‌هایی را به خاطر می‌آورد و بدون نیاز به استدلال، آن قانون را می‌پذیرد (قوانین ممکن است استثناء هم داشته باشند. اما معمولاً آن‌قدر ناچیزند که از آن‌ها صرف‌نظر می‌شود).

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری مدلهای ذهنی به شما پیشنهاد می‌کند:

01. [مدل ذهنی و کاربرد مدل ذهنی در مدیریت (نقشه راه درس)](https://motamem.org/%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-mba-%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c-%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86/ "مدل ذهنی و کاربرد مدل ذهنی در مدیریت (نقشه راه درس)")
02. [مدل ذهنی و اهمیت شناخت آن (فایل صوتی)](https://motamem.org/%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84-%d8%b5%d9%88%d8%aa%db%8c-%d8%a7%d9%87%d9%85%db%8c%d8%aa-%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%ae%d8%aa-%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c/ "مدل ذهنی و اهمیت شناخت آن (فایل صوتی)")
03. مدل و مدلسازی \| مدل چیست؟ تئوری چیست؟ تفاوت مدل و تئوری به زبان ساده
04. [چه مدلی مفید است؟ (ویژگی‌های یک مدل مفید)](https://motamem.org/%d8%b4%db%8c%d9%88%d9%87-%d8%a7%d8%b1%d8%b2%db%8c%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d9%85%d9%81%db%8c%d8%af-%d8%a8%d9%88%d8%af%d9%86-%d9%85%d8%af%d9%84%d9%87%d8%a7/ "چه مدلی مفید است؟ (ویژگی‌های یک مدل مفید)")
05. [نقشه غلط می‌تواند ذهنیت غلط هم بسازد](https://motamem.org/%d9%86%d9%82%d8%b4%d9%87-%d8%ba%d9%84%d8%b7-%d9%85%db%8c%e2%80%8c%d8%aa%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%af-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c%d8%aa-%d8%ba%d9%84%d8%b7-%d9%87%d9%85-%d8%a8%d8%b3%d8%a7%d8%b2%d8%af/ "نقشه غلط می‌تواند ذهنیت غلط هم بسازد")
06. [مصاحبه با مدیر مرکز بیت‌ها و اتم‌ها در MIT](https://motamem.org/%d9%85%d8%b5%d8%a7%d8%ad%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d8%a7-%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1-%d9%85%d8%b1%da%a9%d8%b2-%d8%a8%db%8c%d8%aa%e2%80%8c%d9%87%d8%a7-%d9%88-%d8%a7%d8%aa%d9%85%e2%80%8c%d9%87%d8%a7/ "مصاحبه با مدیر مرکز بیت‌ها و اتم‌ها در MIT")
07. [تعریف مدل ذهنی \| مدل ذهنی چیست و الگوهای ذهنی چگونه شکل می‌گیرند؟](https://motamem.org/%d8%aa%d8%b9%d8%b1%db%8c%d9%81-%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c/ "تعریف مدل ذهنی | مدل ذهنی چیست و الگوهای ذهنی چگونه شکل می‌گیرند؟")
08. [معنی کلمه انتزاعی چیست؟ \| تفکر انتزاعی یعنی چه؟](https://motamem.org/%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%b2%d8%a7%d8%b9-%d8%aa%d8%ac%d8%b1%db%8c%d8%af/ "معنی کلمه انتزاعی چیست؟ | تفکر انتزاعی یعنی چه؟")
09. [فرهنگ علمی \| از کتاب عقلانیت و توسعه یافتگی ایران](https://motamem.org/%d8%b9%d9%82%d9%84%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%aa-%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%b9%d9%87-%db%8c%d8%a7%d9%81%d8%aa%da%af%db%8c/ "فرهنگ علمی | از کتاب عقلانیت و توسعه یافتگی ایران")
10. [رویدادهای اطراف ما، چگونه الگوهای ذهنی و مدل ذهنی ما را می‌سازند؟](https://motamem.org/%d8%b1%d9%88%db%8c%d8%af%d8%a7%d8%af-%d8%a7%d9%84%da%af%d9%88-%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c/ "رویدادهای اطراف ما، چگونه الگوهای ذهنی و مدل ذهنی ما را می‌سازند؟")
11. [مفهوم پردازی چیست و چه اهمیتی دارد؟](https://motamem.org/%d9%85%d9%81%d9%87%d9%88%d9%85-%d9%be%d8%b1%d8%af%d8%a7%d8%b2%db%8c/ "مفهوم پردازی چیست و چه اهمیتی دارد؟")
12. [مثالی از مفهوم پردازی: لوطی‌گری و درویشی](https://motamem.org/%d9%85%d8%ab%d8%a7%d9%84-%d9%85%d9%81%d9%87%d9%88%d9%85-%d9%be%d8%b1%d8%af%d8%a7%d8%b2%db%8c/ "مثالی از مفهوم پردازی: لوطی‌گری و درویشی")
13. [مثالی از مفهوم پردازی: انواع درونگرایی](https://motamem.org/%d9%85%d9%81%d9%87%d9%88%d9%85-%d9%be%d8%b1%d8%af%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%af%d8%b1%d9%88%d9%86%da%af%d8%b1%d8%a7%db%8c%db%8c/ "مثالی از مفهوم پردازی: انواع درونگرایی")
14. [درباره گفتمان یا دیسکورس (Discourse)](https://motamem.org/%da%af%d9%81%d8%aa%d9%85%d8%a7%d9%86-%d8%af%db%8c%d8%b3%da%a9%d9%88%d8%b1%d8%b3/ "درباره گفتمان یا دیسکورس (Discourse)")
15. [خوشه بندی چیست و چه تفاوتی با طبقه بندی دارد؟](https://motamem.org/%d8%ae%d9%88%d8%b4%d9%87-%d8%a8%d9%86%d8%af%db%8c-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/ "خوشه بندی چیست و چه تفاوتی با طبقه بندی دارد؟")
16. [چرخه عمر چیست و چرا باید آن را بشناسیم؟](https://motamem.org/%d8%aa%d8%b9%d8%b1%db%8c%d9%81-%da%86%d8%b1%d8%ae%d9%87-%d8%b9%d9%85%d8%b1/ "چرخه عمر چیست و چرا باید آن را بشناسیم؟")
17. [چرخه گارتنر (سیکل هایپ تکنولوژی)](https://motamem.org/%da%86%d8%b1%d8%ae%d9%87-%da%af%d8%a7%d8%b1%d8%aa%d9%86%d8%b1-%d8%b3%db%8c%da%a9%d9%84-%d9%87%d8%a7%db%8c%d9%be-%d8%aa%da%a9%d9%86%d9%88%d9%84%d9%88%da%98%db%8c/ "چرخه گارتنر (سیکل هایپ تکنولوژی)")
18. [پارادایم چیست ؟ پارادایم شیفت به چه معناست؟](https://motamem.org/%d9%be%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%af%d8%a7%db%8c%d9%85-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/ "پارادایم چیست ؟ پارادایم شیفت به چه معناست؟")
19. [کریس آرگریس و فاصله‌ بین دانستن و عمل کردن](https://motamem.org/%da%a9%d8%b1%db%8c%d8%b3-%d8%a2%d8%b1%da%af%d8%b1%db%8c%d8%b3-%d8%af%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%aa%d9%86-%d8%b9%d9%85%d9%84-%da%a9%d8%b1%d8%af%d9%86/ "کریس آرگریس و فاصله‌ بین دانستن و عمل کردن")
20. [تعریف مدل ذهنی در ارتباط با فرایند یادگیری](https://motamem.org/%d8%aa%d8%b9%d8%b1%db%8c%d9%81-%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c-%db%8c%d8%a7%d8%af%da%af%db%8c%d8%b1%db%8c/ "تعریف مدل ذهنی در ارتباط با فرایند یادگیری")
21. [کریس آرگریس و مهارت انجام کارهای مهم بی‌خاصیت](https://motamem.org/%da%a9%d8%b1%db%8c%d8%b3-%d8%a2%d8%b1%da%af%d8%b1%db%8c%d8%b3-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a8%db%8c-%d8%ae%d8%a7%d8%b5%db%8c%d8%aa/ "کریس آرگریس و مهارت انجام کارهای مهم بی‌خاصیت")
22. [مدل مارشال مک لوهان برای تحلیل تکنولوژی ها](https://motamem.org/%d9%85%d8%af%d9%84-%d9%85%d8%a7%d8%b1%d8%b4%d8%a7%d9%84-%d9%85%da%a9-%d9%84%d9%88%d9%87%d8%a7%d9%86-%d8%aa%da%a9%d9%86%d9%88%d9%84%d9%88%da%98%db%8c/ "مدل مارشال مک لوهان برای تحلیل تکنولوژی ها")
23. [نکته‌ای در تحلیل تکنولوژی \| تکنولوژی خنثی نیست](https://motamem.org/%d8%aa%da%a9%d9%86%d9%88%d9%84%d9%88%da%98%db%8c-%d8%ae%d9%86%d8%ab%db%8c-%d9%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/ "نکته‌ای در تحلیل تکنولوژی | تکنولوژی خنثی نیست")
24. [ویندوز هولوگرافیک و دستگاه هولولنز مایکروسافت و پارادایم جدید](https://motamem.org/%d9%87%d9%88%d9%84%d9%88%d9%84%d9%86%d8%b2-%d9%85%d8%a7%db%8c%da%a9%d8%b1%d9%88%d8%b3%d8%a7%d9%81%d8%aa/ "ویندوز هولوگرافیک و دستگاه هولولنز مایکروسافت و پارادایم جدید")
25. [آیا مدل‌ها به تقویت بینایی شما کمک کرده‌اند؟](https://motamem.org/%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%aa%d9%82%d9%88%db%8c%d8%aa-%d8%a8%db%8c%d9%86%d8%a7%db%8c%db%8c/ "آیا مدل‌ها به تقویت بینایی شما کمک کرده‌اند؟")
26. [در پایان درس مدل ذهنی، باید چه چیزهایی را آموخته باشم؟](https://motamem.org/%d8%ae%d9%84%d8%a7%d8%b5%d9%87-%d9%85%d8%af%d9%84-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c/ "در پایان درس مدل ذهنی، باید چه چیزهایی را آموخته باشم؟")
27. [روباه یا جوجه تیغی؟ سوالی که بیش از دو هزار سال قدمت دارد](https://motamem.org/%d8%b1%d9%88%d8%a8%d8%a7%d9%87-%d8%ac%d9%88%d8%ac%d9%87-%d8%aa%db%8c%d8%ba%db%8c-%d8%a2%d8%b1%da%a9%db%8c%d9%84%d9%88%da%a9%d9%88%d8%b3/ "روباه یا جوجه تیغی؟ سوالی که بیش از دو هزار سال قدمت دارد")
28. [پروژه پایانی مدل ذهنی](https://motamem.org/%d9%be%d8%b1%d9%88%da%98%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%b3-%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c/ "پروژه پایانی مدل ذهنی")
29. [کتاب انسان چارچوب ساز \| اهمیت مدل های ذهنی در عصر هوش مصنوعی](https://motamem.org/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86-%da%86%d8%a7%d8%b1%da%86%d9%88%d8%a8-%d8%b3%d8%a7%d8%b2/ "کتاب انسان چارچوب ساز | اهمیت مدل های ذهنی در عصر هوش مصنوعی")
30. [مدلها بد رفتار می‌کنند \| معرفی کتابی درباره تفاوت مدل و نظریه و محدودیت‌های مدلسازی](https://motamem.org/%d9%85%d8%af%d9%84%d9%87%d8%a7-%d8%a8%d8%af-%d8%b1%d9%81%d8%aa%d8%a7%d8%b1-%d9%85%db%8c%da%a9%d9%86%d9%86%d8%af/ "مدلها بد رفتار می‌کنند | معرفی کتابی درباره تفاوت مدل و نظریه و محدودیت‌های مدلسازی")
31. [معرفی کتاب ذهن توسعه یافته \| ذهن چگونه در قلمرویی گسترده‌تر از بدن فعالیت می‌کند؟](https://motamem.org/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%b0%d9%87%d9%86-%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%b9%d9%87-%db%8c%d8%a7%d9%81%d8%aa%d9%87/ "معرفی کتاب ذهن توسعه یافته | ذهن چگونه در قلمرویی گسترده‌تر از بدن فعالیت می‌کند؟")

### چند مطلب پیشنهادی از متمم:

- [![تعریف مدل ذهنی](https://motamem.org/wp-content/uploads/2018/04/definition-of-mental-model-300x200.jpg)](https://motamem.org/%d8%aa%d8%b9%d8%b1%db%8c%d9%81-%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c/)
[تعریف مدل ذهنی \| مدل ذهنی چیست و الگوهای ذهنی چگونه شکل می‌گیرند؟](https://motamem.org/%d8%aa%d8%b9%d8%b1%db%8c%d9%81-%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c/)

- [![پارادایم چیست ؟ پارادایم شیفت به چه معناست؟](https://motamem.org/wp-content/uploads/2015/02/paradigm-shift-224x150.gif)](https://motamem.org/%d9%be%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%af%d8%a7%db%8c%d9%85-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/)
[پارادایم چیست ؟ پارادایم شیفت به چه معناست؟](https://motamem.org/%d9%be%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%af%d8%a7%db%8c%d9%85-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/)

- [![مدل خوب یا مدل مفید چیست؟](https://motamem.org/wp-content/uploads/2014/09/what-is-a-good-model-300x200.jpg)](https://motamem.org/%d8%b4%db%8c%d9%88%d9%87-%d8%a7%d8%b1%d8%b2%db%8c%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d9%85%d9%81%db%8c%d8%af-%d8%a8%d9%88%d8%af%d9%86-%d9%85%d8%af%d9%84%d9%87%d8%a7/)
[چه مدلی مفید است؟ (ویژگی‌های یک مدل مفید)](https://motamem.org/%d8%b4%db%8c%d9%88%d9%87-%d8%a7%d8%b1%d8%b2%db%8c%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d9%85%d9%81%db%8c%d8%af-%d8%a8%d9%88%d8%af%d9%86-%d9%85%d8%af%d9%84%d9%87%d8%a7/)

- [![کریس آرگریس و نظریه حمایت شده و نظریه مورد استفاده](https://motamem.org/wp-content/uploads/2015/04/chris-argyris-motamem-org-learning-theories.jpg)](https://motamem.org/%da%a9%d8%b1%db%8c%d8%b3-%d8%a2%d8%b1%da%af%d8%b1%db%8c%d8%b3-%d8%af%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%aa%d9%86-%d8%b9%d9%85%d9%84-%da%a9%d8%b1%d8%af%d9%86/)
[کریس آرگریس و فاصله‌ بین دانستن و عمل کردن](https://motamem.org/%da%a9%d8%b1%db%8c%d8%b3-%d8%a2%d8%b1%da%af%d8%b1%db%8c%d8%b3-%d8%af%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%aa%d9%86-%d8%b9%d9%85%d9%84-%da%a9%d8%b1%d8%af%d9%86/)


سری مطالب حوزه [مدلهای ذهنی](https://motamem.org/series/%d9%85%d8%af%d9%84%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%b0%d9%87%d9%86%db%8c/ "مدلهای ذهنی")

### **برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)**

متمم چیست و چه می‌کند؟ (\+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)

متمم مخففِ عبارت «محل توسعه مهارتهای من» است: یک فضای آموزشی آنلاین برای بحث‌های مهارتی و مدیریتی.

برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید به صفحهٔ [درباره متمم](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/?utm_source=motamem&utm_medium=belowpages&utm_campaign=FAQ) سر بزنید و [فایل صوتی معرفی متمم](https://motamem.org/about/) را دانلود کرده و گوش دهید.

چه دوره هایی در متمم ارائه می‌شوند؟

هر یک از دوره های آموزشی متمم یک «نقشه راه»  دارد که مسیر یادگیری آن درس را مشخص می‌‌‌کند. با مراجعه به صفحهٔ [نقشه راه یادگیری](https://motamem.org/roadmaps/) می‌توانید نقشه راه‌های مختلف را ببینید و با دوره های متنوع متمم آشنا شوید.

هم‌چنین در صفحه‌های [دوره MBA](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-mba-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA/) و [توسعه فردی](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/) می‌توانید با دوره های آموزشی متمم بیشتر آشنا شوید.

هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟

شما می‌توانید بدون پرداخت پول در متمم به عنوان کاربر آزاد عضو شوید. اما به حدود نیمی از درسهای متمم دسترسی خواهید داشت. پیشنهاد ما این است که پس از ثبت نام به عنوان کاربر آزاد، با خرید اعتبار به عضو ویژه تبدیل شوید.

اعتبار را می‌توانید به صورت ماهیانه (۱۶۰ هزار تومان)، فصلی (۴۲۰ هزار تومان)، نیم‌سال (۷۵۰ هزار تومان) و یکساله (یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان) بخرید. لطفاً برای اطلاعات بیشتر به [صفحه ثبت نام](https://motamem.org/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87/) مراجعه کنید.

آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

مجموعه گسترده و متنوعی از فایلهای صوتی رایگان در [رادیو متمم](https://motamem.org/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85-2/?utm_source=motamem&utm_medium=belowpages&utm_campaign=FAQ) ارائه شده که می‌توانید هر یک از آنها را دانلود کرده و گوش دهید.

**با متمم همراه شوید**

آیا می‌دانید که فقط با ثبت ایمیل و تعریف نام کاربری و رمز عبور می‌توانید به جمع متممی‌ها بپیوندید؟

[سرفصل‌ها](https://motamem.org/roadmaps/) [ثبت‌نام](https://motamem.org/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87/) [تجربهٔ متممی‌ها](https://motamem.org/testimonials/)

[دوره MBA آنلاین](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-mba-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA/)

[کسب و کار دیجیتال](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%88%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84/)

[تصمیم گیری](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C/)

[مهارت یادگیری](https://motamem.org/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA/)

[هدف گذاری](https://motamem.org/goal/)

[مدیریت بازاریابی](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%81%D8%B5%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1/)

[خودشناسی](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%88%D8%B7-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/)

[فروشگاه فایل صوتی](https://motamem.org/%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)

[کتاب های مدیریت](https://motamem.org/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C/)

[کتاب های روانشناسی](https://motamem.org/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/)

[دیجیتال مارکتینگ](https://motamem.org/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%DB%8C%D9%86%DA%AF/)

[تفکر سیستمی](https://motamem.org/%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-2/)

[مدیریت زمان](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/)

[ارتباطات و مذاکره](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%88%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D9%87/)

[کوچینگ](https://motamem.org/%DA%A9%D9%88%DA%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%A9%D9%88%DA%86%DB%8C%D9%86%DA%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/)

[کارآفرینی](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C/)

[روانشناسی پول](http://motamem.org/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D9%84%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D9%88%D9%84/)

[تسلط کلامی](http://motamem.org/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B7-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C/)

### ۱۸۹۵ نظر برای مدل و مدلسازی \| مدل چیست؟ تئوری چیست؟ تفاوت مدل و تئوری به زبان ساده

تمرین‌ها و نظرات ثبت شده روی این درس صرفاً برای [اعضای متمم](https://motamem.org/%d8%ab%d8%a8%d8%aa-%d9%86%d8%a7%d9%85-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d8%b1-%d9%88%db%8c%da%98%d9%87/) نمایش داده می‌شود.

.

- [ثبت نام در متمم](https://motamem.org/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87/)











[فروشگاه متمم](https://motamem.org/%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)


- [ورود به متمم](#nd_login_form)
- [ثبت نام در متمم](#nd_register_form)

﻿

[رمز عبورم را فراموش کرده ام](#nd_lost_password_form)

﻿

[شرایط عضویت را خوانده و پذیرفته‌ام](https://motamem.org/%d8%b4%d8%b1%d8%a7%db%8c%d8%b7-%d8%ab%d8%a8%d8%aa-%d9%86%d8%a7%d9%85/)

﻿

شناسه کاربری یا ایمیل خود را وارد نمایید.در صورت صحیح بودن، پسورد جدید به ایمیلتان ارسال خواهد شد

شناسه کاربری یا ایمیل:

- ### آخرین کاربران ویژه متمم


ورود [مهدی قنواتی](https://motamem.org/mpro/)  و [محمدرضا](https://motamem.org/mpro/)  و [علی گلرخ](https://motamem.org/mpro/)به جمع کاربران ویژه متمم را خوش‌آمد می‌گوییم


- ### دوستان برتر متممی در دو هفته اخیر








- [محمدرضا ضامنی](https://motamem.org/mpro/) (۱۷۴ امتیاز)
- [علی کریمی](https://motamem.org/mpro/) (۱۷۳ امتیاز)
- [احمد کوچک](https://motamem.org/mpro/) (۱۱۱ امتیاز)
- [نگین چراغی](https://motamem.org/mpro/) (۹۸ امتیاز)
- [پوریـا پرهیـزکار](https://motamem.org/mpro/) (۸۵ امتیاز)
- [فرشید](https://motamem.org/mpro/) (۸۳ امتیاز)
- [محمدرضا مزیدی](https://motamem.org/mpro/) (۸۲ امتیاز)
- [استرآبادی](https://motamem.org/mpro/) (۷۹ امتیاز)
- [صبا کیانی](https://motamem.org/mpro/) (۷۷ امتیاز)
- [علی محمد افراسیابی](https://motamem.org/mpro/) (۷۶ امتیاز)

- [توسعه فردی](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[دوره MBA و مدیریت کسب و کار](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-mba-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[دانلود فایل‌های صوتی رایگان](https://motamem.org/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85-2/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[دیجیتال مارکتینگ](https://motamem.org/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%DB%8C%D9%86%DA%AF/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[مسیر شغلی](https://motamem.org/%d9%85%d8%b3%db%8c%d8%b1-%d8%b4%d8%ba%d9%84%db%8c-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[مهارت یادگیری](https://motamem.org/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[افزایش عزت نفس](https://motamem.org/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B3-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[کوچینگ](https://motamem.org/%da%a9%d9%88%da%86-%da%a9%db%8c%d8%b3%d8%aa-%d9%88-%da%a9%d9%88%da%86%db%8c%d9%86%da%af-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[تفکر سیستمی](https://motamem.org/%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-2/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[کار تیمی](https://motamem.org/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%DB%8C%D9%85%DB%8C-1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[شخصیت شناسی در کار و زندگی](https://motamem.org/%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[یادگیری زبان انگلیسی](https://motamem.org/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[مدیریت زمان و انضباط شخصی](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[چگونه شاد باشیم](https://motamem.org/%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%AF/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[استعدادیابی و پرورش استعدادها](https://motamem.org/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D8%BA%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[اصول و فنون مذاکره](https://motamem.org/%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D9%88-%D9%81%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D9%87/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[مدیریت تعارض](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[سواد دیجیتال و فناوری](https://motamem.org/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B7-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[تصمیم گیری](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C/)











[مدیریت منابع انسانی](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[دیجیتال مارکتینگ](https://motamem.org/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%DB%8C%D9%86%DA%AF/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[تحلیل رفتار متقابل](https://motamem.org/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[معرفی کتابهای مدیریتی](https://motamem.org/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[معرفی کتابهای روانشناسی](https://motamem.org/%d9%85%d8%b9%d8%b1%d9%81%db%8c-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%b3%db%8c/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[هوش کلامی](https://motamem.org/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B7-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[استراتژی محتوا](https://motamem.org/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%AA%D9%88%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[مدل کسب و کار](https://motamem.org/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D9%84-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[مدل ذهنی](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%B0%D9%87%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[سئو](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3-seo-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[آموزش فروش و فروشندگی](https://motamem.org/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%87-%D8%A7%DB%8C/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[کارآفرینی](https://motamem.org/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[مهارت ارتباطی](https://motamem.org/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[تولید محتوا](https://motamem.org/%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%AA%D9%88%D8%A7-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9%DB%8C/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[مدیریت بازاریابی](https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%81%D8%B5%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[برند](https://motamem.org/%d8%a8%d8%b1%d9%86%d8%af-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa-%d8%a8%d8%b1%d9%86%d8%af%db%8c%d9%86%da%af/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[مشاوره مدیریت](https://motamem.org/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[تفکر استراتژیک](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)











[هوش هیجانی](https://motamem.org/%d8%af%d8%b1%d8%b3-%d9%87%d9%88%d8%b4-%d9%87%db%8c%d8%ac%d8%a7%d9%86%db%8c/?utm_source=motamem&utm_medium=sidebutton&utm_campaign=sidebar)


- ### آخرین دیدگاه‌ها


  - [ریحانه](https://motamem.org/mpro/) در [رویکرد سیستمی \| نگاه چندبعدی در برابر تک‌بعدی](https://motamem.org/%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87-%da%86%d9%86%d8%af%d8%a8%d8%b9%d8%af%db%8c/comment-page-21/#comment-481704)
  - [مارال نظری](https://motamem.org/mpro/) در [روشهای نادرست متمم‌خوانی!](https://motamem.org/%d9%85%d8%aa%d9%85%d9%85-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%86%d8%a7%d8%af%d8%b1%d8%b3%d8%aa/comment-page-156/#comment-481703)
  - [عیسی دارابی](https://motamem.org/mpro/) در [فایل صوتی درباره مهارت یادگیری \| چند نکته‌ درباره تکنیکهای یادگیری](https://motamem.org/%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84-%d8%b5%d9%88%d8%aa%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d9%87%d9%86%d8%b1-%db%8c%d8%a7%d8%af%da%af%db%8c%d8%b1%db%8c-%d9%86%da%a9%d8%a7%d8%aa/comment-page-33/#comment-481699)
  - [علی رستمی](https://motamem.org/mpro/) در [کمال طلبی چیست؟ کمال طلب بودن با کمال گرایی چه تفاوتی دارد؟](https://motamem.org/%da%a9%d9%85%d8%a7%d9%84-%d8%b7%d9%84%d8%a8%db%8c-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa-%d9%88%db%8c%da%98%da%af%db%8c-%da%a9%d9%85%d8%a7%d9%84-%d8%b7%d9%84%d8%a8/comment-page-22/#comment-481698)
  - [امیرعلی](https://motamem.org/mpro/) در [معرفی یک مدل تفکر استراتژیک \| الگوی پنج بخشی لیدکا](https://motamem.org/%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%aa%d9%81%da%a9%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%b1%d8%a7%d8%aa%da%98%db%8c%da%a9/comment-page-22/#comment-481697)
  - [زهرا رنجبر](https://motamem.org/mpro/) در [مثال‌هایی از رفتار متقابل در تحلیل رفتار](https://motamem.org/%d8%aa%d8%ad%d9%84%db%8c%d9%84-%d8%b1%d9%81%d8%aa%d8%a7%d8%b1-%d8%aa%d8%b9%d8%b1%db%8c%d9%81-%d8%b1%d9%81%d8%aa%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d8%aa%d9%82%d8%a7%d8%a8%d9%84-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f/comment-page-39/#comment-481695)
  - [محمدرضا نظرآهاری](https://motamem.org/mpro/) در [سیستم باز چیست؟ \| ویژگی‌های سیستم باز و چند مثال](https://motamem.org/%d8%b3%db%8c%d8%b3%d8%aa%d9%85-%d8%a8%d8%a7%d8%b2/comment-page-6/#comment-481694)
  - [عـلـی شـریفـی](https://motamem.org/mpro/) در [لودویگ فون برتالانفی \| نویسندهٔ کتاب نظریه عمومی سیستمها](https://motamem.org/%d8%a8%d8%b1%d8%aa%d8%a7%d9%84%d8%a7%d9%86%d9%81%db%8c/comment-page-4/#comment-481693)
  - [علی مهدی](https://motamem.org/mpro/) در [خودافشایی چیست؟ \| چگونه با خودافشایی مدیریت‌شده روابط خود را تقویت کنیم؟](https://motamem.org/%d8%ae%d9%88%d8%af%d8%a7%d9%81%d8%b4%d8%a7%db%8c%db%8c-%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1%db%8c%d8%aa-%d8%b4%d8%af%d9%87-%d8%b9%d9%86%d9%88%d8%a7%d9%86-%d9%85%d9%87%d8%a7%d8%b1%d8%aa/comment-page-81/#comment-481686)
  - [سینا یعقوبی](https://motamem.org/mpro/) در [فروشنده حرفه ای \| به خاطر داشته باشید که مسائل مشتریان سه دسته‌اند](https://motamem.org/%d8%a7%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%b9-%d9%85%d8%b3%d8%a7%d8%a6%d9%84-%d9%85%d8%b4%d8%aa%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%86/comment-page-2/#comment-481685)
  - [محمدحسن مولائی](https://motamem.org/mpro/) در [درباره اهمیت کتابهای قدیمی \| چرا باید آن‌ها را بخوانیم؟](https://motamem.org/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%82%d8%af%db%8c%d9%85%db%8c/comment-page-11/#comment-481678)
  - [امیرعلی آقائی](https://motamem.org/mpro/) در [دو مسیر متفاوت برای متقاعد کردن دیگران](https://motamem.org/%d8%af%d9%88-%d9%85%d8%b3%db%8c%d8%b1-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%a7%d9%88%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%82%d8%a7%d8%b9%d8%af-%d8%af%db%8c%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%86/comment-page-1/#comment-481674)
  - [مهلا محمد](https://motamem.org/mpro/) در [ارزش‌های شما در کار و زندگی چه هستند؟ (سلسله مراتب ارزشها)](https://motamem.org/%d8%b3%d9%84%d8%b3%d9%84%d9%87-%d9%85%d8%b1%d8%a7%d8%aa%d8%a8-%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%b4%d9%87%d8%a7/comment-page-90/#comment-481673)
  - [جواد رزمی](https://motamem.org/mpro/) در [معنی ابتکار عمل چیست؟ چگونه ابتکار عمل را در خود پرورش دهیم؟](https://motamem.org/%d9%be%d8%b1%d9%88%d8%b1%d8%b4-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%b9%d8%af%d8%a7%d8%af%d9%87%d8%a7-%d8%a2%db%8c%d8%a7-%d9%85%d9%86-%db%8c%da%a9-%d8%a2%d8%ba%d8%a7%d8%b2%da%af%d8%b1-%d9%87%d8%b3%d8%aa%d9%85%d8%9f/comment-page-10/#comment-481672)
  - [حسینپور](https://motamem.org/mpro/) در [آموزش گزارش نویسی با درک مفهوم “پرسش کلیدی” آغاز می‌شود](https://motamem.org/%d9%be%d8%b1%d8%b3%d8%b4-%da%a9%d9%84%db%8c%d8%af%db%8c-%da%af%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%b4-%d9%86%d9%88%db%8c%d8%b3%db%8c/comment-page-14/#comment-481668)
  - [امیر حسین محسنی](https://motamem.org/mpro/) در [یادگیری تطبیقی \| فایل صوتی آموزشی](https://motamem.org/7738/comment-page-29/#comment-481666)
  - [حسینپور](https://motamem.org/mpro/) در [دوره مدیریت جلسه \| آموزش برگزاری جلسات موثر](https://motamem.org/%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1%db%8c%d8%aa-%d8%ac%d9%84%d8%b3%d9%87/comment-page-11/#comment-481665)
  - [محمدجواد امامی](https://motamem.org/mpro/) در [حافظه کوتاه مدت، حافظه بلند مدت و حافظه فعال چه هستند؟](https://motamem.org/%d8%ad%d8%a7%d9%81%d8%b8%d9%87-%da%a9%d9%88%d8%aa%d8%a7%d9%87-%d9%85%d8%af%d8%aa-%d8%a8%d9%84%d9%86%d8%af-%d9%85%d8%af%d8%aa-%d9%81%d8%b9%d8%a7%d9%84/comment-page-10/#comment-481664)
  - [محمدرضا قراغانی](https://motamem.org/mpro/) در [مخترع کیست؟](https://motamem.org/%d9%85%d8%ae%d8%aa%d8%b1%d8%b9-%da%a9%db%8c%d8%b3%d8%aa/comment-page-14/#comment-481663)
  - [عبدالحمید خسروی](https://motamem.org/mpro/) در [کتاب نقش دل در مدیریت: مجتبی کاشانی و مدیران فیلسوف](https://motamem.org/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d9%86%d9%82%d8%b4-%d8%af%d9%84-%d8%af%d8%b1-%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1%db%8c%d8%aa-%d9%85%d8%ac%d8%aa%d8%a8%db%8c-%da%a9%d8%a7%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%88-%d9%85%d8%af/comment-page-2/#comment-481662)
  - [محمدرضا قراغانی](https://motamem.org/mpro/) در [چند پیشنهاد ساده برای بهبود روش مطالعه شما](https://motamem.org/%d9%be%db%8c%d8%b4%d9%86%d9%87%d8%a7%d8%af-%d8%a8%d9%87%d8%a8%d9%88%d8%af-%d8%b1%d9%88%d8%b4-%d9%85%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%b9%d9%87/comment-page-9/#comment-481660)
  - [محمد هادی هژبریان](https://motamem.org/mpro/) در [ارزش آفرینی و شناخت انگیزه انسانها](https://motamem.org/%d9%85%d8%af%d9%84%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%a7%d9%86%da%af%db%8c%d8%b2%d9%87-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86-%d9%87%d8%a7/comment-page-43/#comment-481659)
  - [عبدالحمید خسروی](https://motamem.org/mpro/) در [نظریه پنجره شکسته و نقش محیط در رفتارهای نامطلوب اجتماعی](https://motamem.org/%d9%86%d8%b8%d8%b1%db%8c%d9%87-%d9%be%d9%86%d8%ac%d8%b1%d9%87-%d8%b4%da%a9%d8%b3%d8%aa%d9%87-%d9%88-%d9%86%d9%82%d8%b4-%d9%85%d8%ad%db%8c%d8%b7-%d8%af%d8%b1-%d8%b1%d9%81%d8%aa%d8%a7%d8%b1%d9%87%d8%a7/comment-page-4/#comment-481658)
  - [محمد آرمان جواهری](https://motamem.org/mpro/) در [ارزش‌های شما در کار و زندگی چه هستند؟ (سلسله مراتب ارزشها)](https://motamem.org/%d8%b3%d9%84%d8%b3%d9%84%d9%87-%d9%85%d8%b1%d8%a7%d8%aa%d8%a8-%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%b4%d9%87%d8%a7/comment-page-90/#comment-481657)
  - [یاشار عدالت](https://motamem.org/mpro/) در [فهرست برخی روشهای کلاسیک تولید ارزش اقتصادی](https://motamem.org/%d9%86%d9%85%d9%88%d9%86%d9%87-%d8%b1%d9%88%d8%b4%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%aa%d9%88%d9%84%db%8c%d8%af-%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%b4-%d8%a7%d9%82%d8%aa%d8%b5%d8%a7%d8%af%db%8c/comment-page-58/#comment-481656)
  - [عـلـی شـریفـی](https://motamem.org/mpro/) در [تفکر سیستمی چیست؟ \| دوره آموزشی تفکر سیستمی \| از تعریف تا تحلیل سیستمها](https://motamem.org/%d8%b3%db%8c%d8%b3%d8%aa%d9%85-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f-%d8%aa%d9%81%da%a9%d8%b1-%d8%b3%db%8c%d8%b3%d8%aa%d9%85%db%8c-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f-2/comment-page-12/#comment-481655)
  - [محمدرضا آیتی](https://motamem.org/mpro/) در [مهارت تصمیم گیری درست در مدیریت و زندگی \| دوره آموزش تصمیم گیری](https://motamem.org/%d8%af%d9%88%d8%b1%d9%87-mba-%d8%af%d8%b1%d8%b3-%d8%aa%d8%b5%d9%85%db%8c%d9%85-%da%af%db%8c%d8%b1%db%8c/comment-page-10/#comment-481654)
  - [یاشار عدالت](https://motamem.org/mpro/) در [ارزش آفرینی و شناخت انگیزه انسانها](https://motamem.org/%d9%85%d8%af%d9%84%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%a7%d9%86%da%af%db%8c%d8%b2%d9%87-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86-%d9%87%d8%a7/comment-page-43/#comment-481652)
  - [محمدرضا آیتی](https://motamem.org/mpro/) در [اثر دانینگ کروگر \| آن‌کس که نداند و نداند که نداند](https://motamem.org/%d8%a7%d8%ab%d8%b1-%d8%af%d8%a7%d9%86%db%8c%d9%86%da%af-%da%a9%d8%b1%d9%88%da%af%d8%b1/comment-page-9/#comment-481651)
  - [محمدجواد امامی](https://motamem.org/mpro/) در [روانشناسی شناختی چیست؟ (\+ تاریخچه)](https://motamem.org/%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%ae%d8%aa%db%8c-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/comment-page-2/#comment-481647)

- ### آخرین پروژه‌های ثبت شده








- [یاشار عدالت](https://motamem.org/profile/210832) در [پروژه پایانی ارزش آفرینی](https://motamem.org/%d9%be%d8%b1%d9%88%da%98%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%b3-%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%b4-%d8%a2%d9%81%d8%b1%db%8c%d9%86%db%8c/comment-page-70/#comment-481565 "پروژه پایانی ارزش آفرینی")
- [احمد کوچک](https://motamem.org/profile/292489) در [پروژه پایانی تفکر سیستمی](https://motamem.org/%d9%be%d8%b1%d9%88%da%98%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%b3-%d8%aa%d9%81%da%a9%d8%b1-%d8%b3%db%8c%d8%b3%d8%aa%d9%85%db%8c/comment-page-38/#comment-481562 "پروژه پایانی تفکر سیستمی")
- [علیرضا بختیاری](https://motamem.org/profile/293260) در [پروژه پایانی ارزش آفرینی](https://motamem.org/%d9%be%d8%b1%d9%88%da%98%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%b3-%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%b4-%d8%a2%d9%81%d8%b1%db%8c%d9%86%db%8c/comment-page-69/#comment-480800 "پروژه پایانی ارزش آفرینی")
- [آریا دالوند](https://motamem.org/profile/285717) در [پروژه پایانی درس تصمیم گیری](https://motamem.org/%d9%be%d8%b1%d9%88%da%98%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%b3-%d8%aa%d8%b5%d9%85%db%8c%d9%85-%da%af%db%8c%d8%b1%db%8c/comment-page-31/#comment-481443 "پروژه پایانی درس تصمیم گیری")
- [صابر عباسزاده](https://motamem.org/profile/288106) در [پروژه پایانی تفکر سیستمی](https://motamem.org/%d9%be%d8%b1%d9%88%da%98%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%b3-%d8%aa%d9%81%da%a9%d8%b1-%d8%b3%db%8c%d8%b3%d8%aa%d9%85%db%8c/comment-page-38/#comment-481434 "پروژه پایانی تفکر سیستمی")
- [جعفر عابدینی](https://motamem.org/profile/1989) در [پروژه پایانی ارزش آفرینی](https://motamem.org/%d9%be%d8%b1%d9%88%da%98%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%b3-%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%b4-%d8%a2%d9%81%d8%b1%db%8c%d9%86%db%8c/comment-page-69/#comment-477866 "پروژه پایانی ارزش آفرینی")
- [محسن راعی](https://motamem.org/profile/43348) در [پروژه پایانی ارزش آفرینی](https://motamem.org/%d9%be%d8%b1%d9%88%da%98%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%b3-%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%b4-%d8%a2%d9%81%d8%b1%db%8c%d9%86%db%8c/comment-page-69/#comment-481047 "پروژه پایانی ارزش آفرینی")
- [حسین کاظمی](https://motamem.org/profile/230848) در [پروژه پایانی تفکر سیستمی](https://motamem.org/%d9%be%d8%b1%d9%88%da%98%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%b3-%d8%aa%d9%81%da%a9%d8%b1-%d8%b3%db%8c%d8%b3%d8%aa%d9%85%db%8c/comment-page-38/#comment-480852 "پروژه پایانی تفکر سیستمی")

- - [تماس با متمم](https://motamem.org/%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%A7/)
- [سوالات متداول دربارهٔ متمم](https://motamem.org/faq/)
- [شرایط استفاده از متمم](https://motamem.org/%d8%b4%d8%b1%d8%a7%db%8c%d8%b7-%d8%ab%d8%a8%d8%aa-%d9%86%d8%a7%d9%85/)
- [قوانین کامنت‌گذاری در متمم](https://motamem.org/%d9%82%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d8%a7%d9%85%d9%86%d8%aa%e2%80%8c%da%af%d8%b0%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d9%85%d8%aa%d9%85%d9%85/)
- [پیشنهاد نگارشی درباره‌ی دیدگاهها](https://motamem.org/%DA%86%D9%86%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C/)

- - [درباره متمم](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)
- [نظرات دوستان متممی](https://motamem.org/testimonials/)
- [روشهای نادرست متمم‌خوانی](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%DB%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C/)
- [رادیو متمم](https://motamem.org/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85-2/)
- [با متمم](https://bamotamem.ir/)

- - [فروشگاه متمم](https://motamem.org/%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)
- [خرید یا تمدید اشتراک](https://motamem.org/%d8%ab%d8%a8%d8%aa-%d9%86%d8%a7%d9%85-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d8%b1-%d9%88%db%8c%da%98%d9%87/)
- [دوره MBA](https://motamem.org/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-mba-%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-mba-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA/)
- [درسهای توسعه فردی](https://motamem.org/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%85/)
- [نقشه یادگیری](https://motamem.org/roadmaps/)

© ۱۳۹۲-۱۴۰۳ [تمام حقوق این سایت به گروه متمم به سرپرستی محمدرضا شعبانعلی تعلق دارد.](http://motamem.org/profile/8099/)

متمم یک مجموعهٔ فرهنگی است که با مجوز واحد فرهنگی دیجیتال (به شمارهٔ ۱۳۳۰۴) و نشر کتاب (مجوز ۱۶۲۸۱) فعالیت می‌کند.

نقل مطالب متمم به هر شیوه و با هر عنوان، تخلف محسوب شده و متخلفین بر اساس قوانین جاری کشور مورد پیگرد قانونی قرار می گیرند.

[![](https://trustseal.enamad.ir/logo.aspx?id=370420&Code=gFs0jEHl8Fun0lbeAAh6)](https://trustseal.enamad.ir/?id=370420&Code=gFs0jEHl8Fun0lbeAAh6)