راه شیری - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
دانشمندان با روش‌هایی مانند بررسی حرکت چرخشی کهکشان‌ها و همچنین طیف‌سنجی، جرم یک کهکشان را محاسبه می‌کنند. سپس بر اساس آن، تعداد ستارگان کهکشان را تخمین می‌زنند ...
ستاره‌ای
سن قدیمی‌ترین <anchor>ستاره‌ای</anchor> که تاکنون در کهکشان کشف شده (اچ‌ای ۱۵۲۳–۰۹۰۱) در حدود ۱۳٫۶ میلیارد سال تخمین زده شده‌است، (تقریباً به قدمت جهان) که با استفاده از اشعهٔ ماورای بنفش طیف‌سنج بزرگ برای اندازه‌گیری حجم برلیم دو ستارهٔ خوشه دی کروی تخمین زده شده‌است.[ _نیازمند منبع] زمان سپری شده بین ظهور نخستین نسل ستاره در کهکشان راه شیری و نخستین نسل ستاره در خوشه بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون سال استنباط شده‌است.[ _[نیازمند منبع](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9 "ویکی‌پدیا:نیازمند منبع")] با در نظر گرفتن اینکه سن تخمین زده شده برای ستاره‌ها در خوشهٔ کروی ۸/۰±۴/۱۳ میلیارد سال است، سن قدیمی‌ترین ستاره‌ها در راه شیری در حدود ۸٫۰±۶٫۱۳ میلیارد سال تخمین زده می‌شود. صفحهٔ نازک کهکشانی نیز بین ۵٫۶ تا ۱۰٫۱ میلیارد سال پیش شکل گرفته‌است.[ _[نیازمند منبع](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9 "ویکی‌پدیا:نیازمند منبع")_]
ستاره - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
ستاره \- ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد[پرش به محتوا](#bodyContent)

منوی اصلی

منوی اصلی

انتقال به نوار کنارینهفتن

بازدید محتوا


- [صفحهٔ اصلی](/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C "مشاهدهٔ صفحهٔ اصلی [z]")
- [رویدادهای کنونی](/wiki/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C "یافتن اطلاعات پس‌زمینه پیرامون رویدادهای کنونی")
- [مقالهٔ تصادفی](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81%DB%8C "آوردن یک صفحهٔ تصادفی [x]")
- [کمک مالی](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_fa.wikipedia.org&uselang=fa "حمایتمان کنید")

همکاری


- [تغییرات اخیر](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 "فهرستی از تغییرات اخیر ویکی [r]")
- [ویکی‌نویس شوید!](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C)
- [راهنما](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA "مکانی برای دریافتن")
- [تماس با ویکی‌پدیا](//fa.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B3_%D8%A8%D8%A7_%D9%85%D8%A7)

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![ویکی‌پدیا](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-fa.svg)![دانشنامهٔ آزاد](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-fa.svg)](/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C)

[جستجو](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88 "جستجو در ویکی‌پدیا [f]")

جستجو

ظاهر

- [ایجاد حساب](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C&returnto=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "از شما دعوت می‌شود که یک حساب ایجاد کنید و وارد شوید؛ هرچند که این کار اختیاری است.")
- [ورود](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87&returnto=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "توصیه می‌شود که به سامانه وارد شوید، گرچه اجباری نیست [o]")

ابزارهای شخصی

- [ایجاد حساب](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C&returnto=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "از شما دعوت می‌شود که یک حساب ایجاد کنید و وارد شوید؛ هرچند که این کار اختیاری است.")
- [ورود](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87&returnto=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "توصیه می‌شود که به سامانه وارد شوید، گرچه اجباری نیست [o]")

صفحه‌هایی برای ویرایشگرانی که از سامانه خارج شدند [بیشتر بدانید](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87)

- [مشارکت‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86 "فهرست ویرایش‌ها انجام شده از این نشانی آی‌پی [y]")
- [بحث](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D9%85%D9%86 "بحث پیرامون ویرایش‌های این نشانی آی‌پی [n]")

## فهرست

انتقال به نوار کنارینهفتن

- بخش آغازین

- [۱تاریخچهٔ مشاهدات](#تاریخچهٔ_مشاهدات)
- [۲نام‌گذاری](#نام‌گذاری)
- [۳درخشندگی](#درخشندگی)
- [۴اندازه‌گیری](#اندازه‌گیری)
- [۵انرژی](#انرژی)
- [۶سرگذشت](#سرگذشت)تغییر وضعیت زیربخش‌های سرگذشت  - [۶.۱زایش](#زایش)
  - [۶.۲عمر](#عمر)
- [۷ستارهٔ متغیر](#ستارهٔ_متغیر)
- [۸رده‌بندی ستارگان](#رده‌بندی_ستارگان)
- [۹تجمع ستارگان](#تجمع_ستارگان)
- [۱۰نظر پیشینیان](#نظر_پیشینیان)
- [۱۱ستاره‌ها و سوخت جریان در مرکز کهکشان راه شیری](#ستاره‌ها_و_سوخت_جریان_در_مرکز_کهکشان_راه_شیری)
- [۱۲چشمک ستاره](#چشمک_ستاره)
- [۱۳نگارخانه](#نگارخانه)
- [۱۴جستارهای وابسته](#جستارهای_وابسته)
- [۱۵منابع](#منابع)
- [۱۶پیوند به بیرون](#پیوند_به_بیرون)

تغییر وضعیت فهرست محتویات

# ستاره

۲۲۶ زبان

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Ster "Ster–آفریکانس")
- [Alemannisch](https://als.wikipedia.org/wiki/Stern "Stern–آلمانی سوئیسی")
- [አማርኛ](https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%AE%E1%8A%AE%E1%89%A5 "ኮኮብ–امهری")
- [Pangcah](https://ami.wikipedia.org/wiki/Fu%27is "Fu'is–Amis")
- [Aragonés](https://an.wikipedia.org/wiki/Estrela "Estrela–آراگونی")
- [अंगिका](https://anp.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE "तारा–آنگیکا")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%AC%D9%85 "نجم–عربی")
- [ܐܪܡܝܐ](https://arc.wikipedia.org/wiki/%DC%9F%DC%98%DC%9F%DC%92%DC%90 "ܟܘܟܒܐ–آرامی")
- [الدارجة](https://ary.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%AC%D9%85%D8%A9_(%D9%81%D9%84%D9%83) "نجمة (فلك)–عربی مراکشی")
- [مصرى](https://arz.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%87 "نجمه–عربی مصری")
- [অসমীয়া](https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%A8%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0 "নক্ষত্ৰ–آسامی")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Estrella "Estrella–آستوری")
- [Авар](https://av.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D3%80%D0%B2%D0%B0 "ЦӀва–آواری")
- [Aymar aru](https://ay.wikipedia.org/wiki/Warawara "Warawara–آیمارایی")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Ulduz "Ulduz–ترکی آذربایجانی")
- [تۆرکجه](https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%88%D9%84%D8%AF%D9%88%D8%B2 "اولدوز–South Azerbaijani")
- [Башҡортса](https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%99%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D2%99%D2%99%D0%B0%D1%80 "Йондоҙҙар–باشقیری")
- [Boarisch](https://bar.wikipedia.org/wiki/Stean "Stean–باواریایی")
- [Žemaitėška](https://bat-smg.wikipedia.org/wiki/%C5%BDv%C4%81zdie "Žvāzdie–ساموگیتی")
- [Bikol Central](https://bcl.wikipedia.org/wiki/Bitoon "Bitoon–Central Bikol")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%BE%D1%80%D0%BA%D0%B0 "Зорка–بلاروسی")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%BE%D1%80%D0%BA%D0%B0 "Зорка–بلاروسی (دستورخط کلاسیک)")
- [Betawi](https://bew.wikipedia.org/wiki/Bintang "Bintang–Betawi")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B2%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B0 "Звезда–بلغاری")
- [भोजपुरी](https://bh.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE "तारा–Bhojpuri")
- [Banjar](https://bjn.wikipedia.org/wiki/Bintang "Bintang–بانجاری")
- [ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ](https://blk.wikipedia.org/wiki/%E1%80%86%E1%80%AC%E1%82%8F "ဆာႏ–Pa'O")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BE "তারা–بنگالی")
- [བོད་ཡིག](https://bo.wikipedia.org/wiki/%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%A2%E0%BC%8D "བརྟན་སྐར།–تبتی")
- [Brezhoneg](https://br.wikipedia.org/wiki/Steredenn "Steredenn–برتون")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Zvijezda "Zvijezda–بوسنیایی")
- [Batak Mandailing](https://btm.wikipedia.org/wiki/Bintang "Bintang–Batak Mandailing")
- [Буряад](https://bxr.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%B4%D0%BE%D0%BD "Одон–Russia Buriat")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Estel "Estel–کاتالان")
- [閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄](https://cdo.wikipedia.org/wiki/Di%C3%A2ng-s%C4%ADng "Diâng-sĭng–چینی مین شرقی")
- [Нохчийн](https://ce.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B5%D0%B4%D0%B0 "Седа–چچنی")
- [Cebuano](https://ceb.wikipedia.org/wiki/Bitoon "Bitoon–سبویی")
- [ᏣᎳᎩ](https://chr.wikipedia.org/wiki/%E1%8F%83%E1%8F%88%E1%8F%8F "ᏃᏈᏏ–چروکی")
- [Tsetsêhestâhese](https://chy.wikipedia.org/wiki/Hotohke "Hotohke–شایانی")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%A6%DB%95%D8%B3%D8%AA%DB%8E%D8%B1%DB%95 "ئەستێرە–کردی مرکزی")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Hv%C4%9Bzda "Hvězda–چکی")
- [Словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ](https://cu.wikipedia.org/wiki/%EA%99%82%D0%B2%D1%A3%EA%99%81%D0%B4%D0%B0 "Ꙃвѣꙁда–اسلاوی کلیسایی")
- [Чӑвашла](https://cv.wikipedia.org/wiki/%C3%87%C4%83%D0%BB%D1%82%C4%83%D1%80 "Çăлтăр–چوواشی")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Seren "Seren–ولزی")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Stjerne "Stjerne–دانمارکی")
- [Dagbanli](https://dag.wikipedia.org/wiki/Sa%C5%8Bmariga "Saŋmariga–Dagbani")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Stern "Stern–آلمانی")
- [Dagaare](https://dga.wikipedia.org/wiki/%C5%8Amarebiri "Ŋmarebiri–Dagaare")
- [Zazaki](https://diq.wikipedia.org/wiki/Estare "Estare–Zazaki")
- [Dusun Bundu-liwan](https://dtp.wikipedia.org/wiki/Rombituon "Rombituon–Central Dusun")
- [डोटेली](https://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE "तारा–Doteli")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%83%CF%84%CE%AD%CF%81%CE%B1%CF%82 "Αστέρας–یونانی")
- [Emiliàn e rumagnòl](https://eml.wikipedia.org/wiki/Str%C3%A8la "Strèla–امیلیانو-روما")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Star "Star–انگلیسی")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Stelo "Stelo–اسپرانتو")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Estrella "Estrella–اسپانیایی")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/T%C3%A4ht_(astronoomia) "Täht (astronoomia)–استونیایی")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Izar "Izar–باسکی")
- [Estremeñu](https://ext.wikipedia.org/wiki/Estrella "Estrella–اکسترامادورایی")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A4hti "Tähti–فنلاندی")
- [Võro](https://fiu-vro.wikipedia.org/wiki/Taivat%C3%A4ht "Taivatäht–Võro")
- [Na Vosa Vakaviti](https://fj.wikipedia.org/wiki/Kalokalo "Kalokalo–فیجیایی")
- [Føroyskt](https://fo.wikipedia.org/wiki/Stj%C3%B8rna "Stjørna–فارویی")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89toile "Étoile–فرانسوی")
- [Nordfriisk](https://frr.wikipedia.org/wiki/St%C3%A4%C3%A4r "Stäär–فریزی شمالی")
- [Furlan](https://fur.wikipedia.org/wiki/Stele "Stele–فریولیایی")
- [Frysk](https://fy.wikipedia.org/wiki/Stjer "Stjer–فریسی غربی")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9alta "Réalta–ایرلندی")
- [Kriyòl gwiyannen](https://gcr.wikipedia.org/wiki/Z%C3%A9tw%C3%A8l "Zétwèl–Guianan Creole")
- [Gàidhlig](https://gd.wikipedia.org/wiki/Reul "Reul–گیلی اسکاتلندی")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Estrela_(astronom%C3%ADa) "Estrela (astronomía)–گالیسیایی")
- [گیلکی](https://glk.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "ستاره–گیلکی")
- [Avañe'ẽ](https://gn.wikipedia.org/wiki/Mbyja "Mbyja–گوارانی")
- [Bahasa Hulontalo](https://gor.wikipedia.org/wiki/Bintang "Bintang–گورونتالو")
- [ગુજરાતી](https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8B "તારો–گجراتی")
- [Gaelg](https://gv.wikipedia.org/wiki/Rollage "Rollage–مانی")
- [Hausa](https://ha.wikipedia.org/wiki/Tauraro "Tauraro–هوسایی")
- [客家語 / Hak-kâ-ngî](https://hak.wikipedia.org/wiki/H%C3%A8n-s%C3%AAn "Hèn-sên–Hakka Chinese")
- [Hawaiʻi](https://haw.wikipedia.org/wiki/H%C5%8Dk%C5%AB "Hōkū–هاوایی")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%9B%D7%95%D7%9B%D7%91 "כוכב–عبری")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE "तारा–هندی")
- [Fiji Hindi](https://hif.wikipedia.org/wiki/Tara "Tara–هندی فیجیایی")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Zvijezda "Zvijezda–کروات")
- [Kreyòl ayisyen](https://ht.wikipedia.org/wiki/Etwal "Etwal–هائیتیایی")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Csillag "Csillag–مجاری")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%B1%D5%BD%D5%BF%D5%B2 "Աստղ–ارمنی")
- [Interlingua](https://ia.wikipedia.org/wiki/Stella "Stella–اینترلینگوا")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Bintang "Bintang–اندونزیایی")
- [Interlingue](https://ie.wikipedia.org/wiki/Stelle "Stelle–اکسیدنتال")
- [Igbo](https://ig.wikipedia.org/wiki/Kpakpando "Kpakpando–ایگبویی")
- [Iñupiatun](https://ik.wikipedia.org/wiki/Uvlu%C4%A1iaq "Uvluġiaq–اینوپیک")
- [Ilokano](https://ilo.wikipedia.org/wiki/Bituen "Bituen–ایلوکویی")
- [ГӀалгӀай](https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B5%D0%B4%D0%BA%D1%8A%D0%B0 "Седкъа–اینگوشی")
- [Ido](https://io.wikipedia.org/wiki/Stelo "Stelo–ایدو")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/Stjarna "Stjarna–ایسلندی")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Stella "Stella–ایتالیایی")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%81%92%E6%98%9F "恒星–ژاپنی")
- [Patois](https://jam.wikipedia.org/wiki/Staar "Staar–Jamaican Creole English")
- [La .lojban.](https://jbo.wikipedia.org/wiki/tarci "tarci–لوجبان")
- [Jawa](https://jv.wikipedia.org/wiki/Lintang "Lintang–جاوه‌ای")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%99%E1%83%95%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98 "ვარსკვლავი–گرجی")
- [Qaraqalpaqsha](https://kaa.wikipedia.org/wiki/Juld%C4%B1z "Juldız–قره‌قالپاقی")
- [Taqbaylit](https://kab.wikipedia.org/wiki/Itri "Itri–قبایلی")
- [Kabɩyɛ](https://kbp.wikipedia.org/wiki/T%C9%A9%C9%A9%C5%8Ba "Tɩɩŋa–Kabiye")
- [Tyap](https://kcg.wikipedia.org/wiki/A%CC%B1ta%CC%B1ngwat "A̱ta̱ngwat–تیاپی")
- [Gĩkũyũ](https://ki.wikipedia.org/wiki/Njata "Njata–کیکویویی")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 "Жұлдыз–قزاقی")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0 "ನಕ್ಷತ್ರ–کانارا")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%ED%95%AD%EC%84%B1 "항성–کره‌ای")
- [Къарачай-малкъар](https://krc.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B6%D1%83%D0%BB%D0%B4%D1%83%D0%B7 "Джулдуз–قره‌چایی‐بالکاری")
- [कॉशुर / کٲشُر](https://ks.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8F%DA%A9 "تارُک–کشمیری")
- [Ripoarisch](https://ksh.wikipedia.org/wiki/Steern "Steern–کولش")
- [Kurdî](https://ku.wikipedia.org/wiki/St%C3%AAr "Stêr–کردی")
- [Kernowek](https://kw.wikipedia.org/wiki/Steren "Steren–کورنی")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 "Жылдыз–قرقیزی")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Stella "Stella–لاتین")
- [Ladino](https://lad.wikipedia.org/wiki/Estreya "Estreya–لادینو")
- [Lëtzebuergesch](https://lb.wikipedia.org/wiki/St%C3%A4r "Stär–لوگزامبورگی")
- [Лезги](https://lez.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%8A%D0%B5%D0%B4 "Гъед–لزگی")
- [Lingua Franca Nova](https://lfn.wikipedia.org/wiki/Stela "Stela–Lingua Franca Nova")
- [Limburgs](https://li.wikipedia.org/wiki/Staar "Staar–لیمبورگی")
- [Ladin](https://lld.wikipedia.org/wiki/St%C3%ABra "Stëra–Ladin")
- [Lombard](https://lmo.wikipedia.org/wiki/Stela "Stela–لومبارد")
- [Lingála](https://ln.wikipedia.org/wiki/Monz%C9%94%CC%81t%C9%94_mwa_m%C9%94%CC%8Ct%C9%94 "Monzɔ́tɔ mwa mɔ̌tɔ–لینگالا")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/%C5%BDvaig%C5%BEd%C4%97 "Žvaigždė–لیتوانیایی")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Zvaigzne "Zvaigzne–لتونیایی")
- [Basa Banyumasan](https://map-bms.wikipedia.org/wiki/Lintang "Lintang–Basa Banyumasan")
- [Malagasy](https://mg.wikipedia.org/wiki/Kintana "Kintana–مالاگاسی")
- [Māori](https://mi.wikipedia.org/wiki/Whet%C5%AB "Whetū–مائوری")
- [Minangkabau](https://min.wikipedia.org/wiki/Bintang "Bintang–مینانگ‌کابویی")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%85%D0%B2%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B0 "Ѕвезда–مقدونی")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%A8%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 "നക്ഷത്രം–مالایالامی")
- [Монгол](https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%B4 "Од–مغولی")
- [ꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟ](https://mni.wikipedia.org/wiki/%EA%AF%8A%EA%AF%A7%EA%AF%8B%EA%AF%A5%EA%AF%8F%EA%AF%83%EA%AF%A4%EA%AF%86%EA%AF%A5%EA%AF%9B "ꯊꯧꯋꯥꯏꯃꯤꯆꯥꯛ–مانیپوری")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE "तारा–مراتی")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Bintang "Bintang–مالایی")
- [Malti](https://mt.wikipedia.org/wiki/Stilla "Stilla–مالتی")
- [Mirandés](https://mwl.wikipedia.org/wiki/Streilha "Streilha–میراندی")
- [မြန်မာဘာသာ](https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%9A%E1%80%BA "ကြယ်–برمه‌ای")
- [Эрзянь](https://myv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B5 "Теште–ارزیایی")
- [مازِرونی](https://mzn.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D9%87 "اساره–مازندرانی")
- [Nāhuatl](https://nah.wikipedia.org/wiki/Citlalli "Citlalli–Nāhuatl")
- [Napulitano](https://nap.wikipedia.org/wiki/Stella "Stella–ناپلی")
- [Plattdüütsch](https://nds.wikipedia.org/wiki/Steern_(Astronomie) "Steern (Astronomie)–آلمانی سفلی")
- [Nedersaksies](https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/Steern "Steern–ساکسونی سفلی")
- [नेपाली](https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE "तारा–نپالی")
- [नेपाल भाषा](https://new.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A5%81 "नगु–نواریایی")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Ster_(hemellichaam) "Ster (hemellichaam)–هلندی")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Stjerne "Stjerne–نروژی نی‌نُشک")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Stjerne "Stjerne–نروژی بوک‌مُل")
- [Novial](https://nov.wikipedia.org/wiki/Stele "Stele–Novial")
- [Nouormand](https://nrm.wikipedia.org/wiki/%C3%8Ataile "Êtaile–Norman")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Estela "Estela–اکسیتان")
- [Oromoo](https://om.wikipedia.org/wiki/Urjii "Urjii–اورومویی")
- [Ирон](https://os.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D1%8A%D0%B0%D0%BB%D1%8B "Стъалы–آسی")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%A4%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%BE "ਤਾਰਾ–پنجابی")
- [Kapampangan](https://pam.wikipedia.org/wiki/Batuin "Batuin–پامپانگایی")
- [Picard](https://pcd.wikipedia.org/wiki/%C3%89to%C3%A9le "Étoéle–Picard")
- [Norfuk / Pitkern](https://pih.wikipedia.org/wiki/Sdar "Sdar–Norfuk / Pitkern")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwiazda "Gwiazda–لهستانی")
- [Piemontèis](https://pms.wikipedia.org/wiki/St%C3%A8ila "Stèila–پیدمونتی")
- [پنجابی](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%A7 "تارا–پنجابی")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C "ستوری–پشتو")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Estrela "Estrela–پرتغالی")
- [Runa Simi](https://qu.wikipedia.org/wiki/Quyllur "Quyllur–کچوایی")
- [Romani čhib](https://rmy.wikipedia.org/wiki/Chexay "Chexay–Vlax Romani")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Stea "Stea–رومانیایی")
- [Armãneashti](https://roa-rup.wikipedia.org/wiki/Steau%C3%A2 "Steauâ–آرومانی")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B2%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B0 "Звезда–روسی")
- [Русиньскый](https://rue.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B2%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B0 "Звізда–Rusyn")
- [संस्कृतम्](https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE "तारा–سانسکریت")
- [Саха тыла](https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%83%D0%BB%D1%83%D1%81 "Сулус–یاقوتی")
- [ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ](https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A4%E1%B1%AF%E1%B1%A4%E1%B1%9E "ᱤᱯᱤᱞ–سانتالی")
- [Sardu](https://sc.wikipedia.org/wiki/Isteddu "Isteddu–ساردینیایی")
- [Sicilianu](https://scn.wikipedia.org/wiki/Stidda "Stidda–سیسیلی")
- [Scots](https://sco.wikipedia.org/wiki/Starn "Starn–اسکاتلندی")
- [سنڌي](https://sd.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%88 "تارو–سندی")
- [Davvisámegiella](https://se.wikipedia.org/wiki/N%C3%A1sti "Násti–سامی شمالی")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Zvijezda "Zvijezda–صرب و کرواتی")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%AD%E0%B6%BB%E0%B7%94 "තරු–سینهالی")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Star "Star–انگلیسی ساده")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Hviezda "Hviezda–اسلواکی")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Zvezda "Zvezda–اسلوونیایی")
- [Anarâškielâ](https://smn.wikipedia.org/wiki/T%C3%A4sni "Täsni–ایناری سامی")
- [ChiShona](https://sn.wikipedia.org/wiki/Nyenyedzi "Nyenyedzi–شونایی")
- [Soomaaliga](https://so.wikipedia.org/wiki/Xidig "Xidig–سومالیایی")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Ylli "Ylli–آلبانیایی")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B2%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B0 "Звезда–صربی")
- [Seeltersk](https://stq.wikipedia.org/wiki/Stiern "Stiern–Saterland Frisian")
- [Sunda](https://su.wikipedia.org/wiki/B%C3%A9ntang "Béntang–سوندایی")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Stj%C3%A4rna "Stjärna–سوئدی")
- [Kiswahili](https://sw.wikipedia.org/wiki/Nyota "Nyota–سواحیلی")
- [Ślůnski](https://szl.wikipedia.org/wiki/Gwi%C5%8Fzda "Gwiŏzda–سیلزیایی")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%B5%E0%AE%BF%E0%AE%A3%E0%AF%8D%E0%AE%AE%E0%AF%80%E0%AE%A9%E0%AF%8D "விண்மீன்–تامیلی")
- [Tayal](https://tay.wikipedia.org/wiki/bzngah "bzngah–Tayal")
- [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A8%E0%B0%95%E0%B1%8D%E0%B0%B7%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%82_(%E0%B0%96%E0%B0%97%E0%B1%8B%E0%B0%B3_%E0%B0%B6%E0%B0%BE%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%82) "నక్షత్రం (ఖగోళ శాస్త్రం)–تلوگویی")
- [Тоҷикӣ](https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0 "Ситора–تاجیکی")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%94%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%A4%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B9%8C "ดาวฤกษ์–تایلندی")
- [Türkmençe](https://tk.wikipedia.org/wiki/%C3%9Dyldyz "Ýyldyz–ترکمنی")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bituin "Bituin–تاگالوگی")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Y%C4%B1ld%C4%B1z "Yıldız–ترکی استانبولی")
- [Татарча / tatarça](https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%99%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 "Йолдыз–تاتاری")
- [Twi](https://tw.wikipedia.org/wiki/Nsoroma "Nsoroma–توی‌یایی")
- [Удмурт](https://udm.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8 "Кизили–اودمورتی")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%BE%D1%80%D1%8F "Зоря–اوکراینی")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%81 "ستارہ–اردو")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Yulduz "Yulduz–ازبکی")
- [Vèneto](https://vec.wikipedia.org/wiki/St%C3%A9%C5%82a "Stéła–Venetian")
- [Vepsän kel’](https://vep.wikipedia.org/wiki/T%C3%A4htaz "Tähtaz–وپس")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Sao "Sao–ویتنامی")
- [West-Vlams](https://vls.wikipedia.org/wiki/Sterre_(astronomie) "Sterre (astronomie)–West Flemish")
- [Volapük](https://vo.wikipedia.org/wiki/Stel "Stel–ولاپوک")
- [Walon](https://wa.wikipedia.org/wiki/Sitoele "Sitoele–والونی")
- [Winaray](https://war.wikipedia.org/wiki/Bitoon "Bitoon–وارایی")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E6%81%86%E6%98%9F "恆星–وو")
- [Хальмг](https://xal.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%B4%D0%BD "Одн–قلموقی")
- [IsiXhosa](https://xh.wikipedia.org/wiki/Inkwenkwezi "Inkwenkwezi–خوسایی")
- [მარგალური](https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%98 "მურიცხი–Mingrelian")
- [ייִדיש](https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%98%D7%A2%D7%A8%D7%9F "שטערן–یدی")
- [Yorùbá](https://yo.wikipedia.org/wiki/%C3%8Cr%C3%A0w%E1%BB%8D%CC%80 "Ìràwọ̀–یوروبایی")
- [Vahcuengh](https://za.wikipedia.org/wiki/Ndaundeiq "Ndaundeiq–چوانگی")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%81%92%E6%98%9F "恒星–چینی")
- [文言](https://zh-classical.wikipedia.org/wiki/%E6%81%86%E6%98%9F "恆星–چینی ادبی")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/H%C3%AAng-chhe%E2%81%BF "Hêng-chheⁿ–مین نان")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E6%81%86%E6%98%9F "恆星–کانتونی")
- [IsiZulu](https://zu.wikipedia.org/wiki/Inkanyezi "Inkanyezi–زولویی")

[ویرایش پیوندها](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q523#sitelinks-wikipedia "ویرایش پیوندهای بین‌زبانی")

- [مقاله](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "دیدن صفحهٔ محتویات [c]")
- [بحث](/wiki/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "گفتگو پیرامون محتوای صفحه [t]")

فارسی

- [خواندن](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87)
- [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit "ویرایش کد مبدأ این صفحه [e]")
- [نمایش تاریخچه](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=history "نسخه‌های پیشین این صفحه [h]")

ابزارها

ابزارها

انتقال به نوار کنارینهفتن

عمل‌ها


- [خواندن](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87)
- [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit "ویرایش کد مبدأ این صفحه [e]")
- [نمایش تاریخچه](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=history)

عمومی


- [پیوندها به این صفحه](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D9%86_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "فهرست همهٔ صفحه‌هایی که به این صفحه پیوند می‌دهند [j]")
- [تغییرات مرتبط](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "تغییرات اخیر صفحه‌هایی که این صفحه به آن‌ها پیوند دارد [k]")
- [بارگذاری پرونده](/wiki/ویکی‌پدیا:بارگذاری "بارگذاری تصاویر و پرونده‌های دیگر [u]")
- [صفحه‌های ویژه](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87 "فهرستی از همهٔ صفحه‌های ویژه [q]")
- [پیوند پایدار](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&oldid=40047197 "پیوند پایدار به این نسخه از این صفحه")
- [اطلاعات صفحه](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=info "اطلاعات بیشتر دربارهٔ این صفحه")
- [یادکرد این صفحه](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF&page=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&id=40047197&wpFormIdentifier=titleform "اطلاعات در خصوص چگونگی یادکرد این صفحه")
- [دریافت نشانی کوتاه‌شده](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ffa.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25B1%25D9%2587)
- [بارگیری کد QR](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:QrCode&url=https%3A%2F%2Ffa.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25B1%25D9%2587)
- [آیتم ویکی‌داده](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q523 "پیوند به آیتم متصل‌شدۀ مخزن داده‌ها [g]")

نسخه‌برداری


- [بارگیری به‌صورت PDF](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:DownloadAsPdf&page=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=show-download-screen)
- [نسخهٔ قابل چاپ](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&printable=yes "نسخهٔ قابل چاپ این صفحه [p]")

در پروژه‌های دیگر


- [ویکی‌انبار](https://commons.wikimedia.org/wiki/Star)

ظاهر

انتقال به نوار کنارینهفتن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Starsinthesky.jpg/250px-Starsinthesky.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Starsinthesky.jpg) یک ناحیه تولید ستارگان در [ابر ماژلانی بزرگ](/wiki/%D8%A7%D8%A8%D8%B1_%D9%85%D8%A7%DA%98%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF "ابر ماژلانی بزرگ")، تصویر از [اسا](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%A7 "اسا") و [ناسا](/wiki/%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7 "ناسا")

برای دیگر کاربردها، [ستاره (ابهام‌زدایی)](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_(%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C) "ستاره (ابهام‌زدایی)") را ببینید.

**سِتاره** یا **اَختَر** یک [شیء آسمانی](/wiki/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C "اجرام آسمانی") درخشان و [گوی‌وار](/wiki/%DA%AF%D9%88%DB%8C%E2%80%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1 "گوی‌وار") است که از [پلاسما](/wiki/%D9%BE%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7_(%D9%81%DB%8C%D8%B2%DB%8C%DA%A9) "پلاسما (فیزیک)") تشکیل شده و انسجام خود را توسط [نیروی گرانش](/wiki/%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C_%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4 "نیروی گرانش") خود حفظ می‌کند. نزدیک‌ترین ستاره به زمین [خورشید](/wiki/%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF "خورشید") و پس از آن [پروکسیما قنطورس](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%82%D9%86%D8%B7%D9%88%D8%B1%D8%B3 "پروکسیما قنطورس") است. ستارگانِ قابل دیدن در شب از روی زمین، به‌دلیل فاصلهٔ بسیار دورشان، به شکل نقاطی ثابت (گاهی چشمک‌زن) و روشن دیده می‌شوند. در طول تاریخ، گروه‌های ستاره‌های برجسته‌تر، به‌نام [صورت‌ها](/wiki/%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA_%D9%81%D9%84%DA%A9%DB%8C "صورت فلکی") و [صورت‌واره‌های فلکی](/wiki/%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87 "صورتواره")، گروه‌بندی شده و روشن‌ترین ستارگان نیز نام‌گذاری شده‌اند.

[کاتالوگ‌هایی از ستارگان](/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%84%D9%88%DA%AF_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "کاتالوگ ستاره‌ای") توسط [اخترشناسان](/wiki/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3 "اخترشناس") گردآوری شده است که ستارگان شناخته‌شده را مشخص می‌کند و نام‌های استانداردی برای ستارگان پیشنهاد می‌کنند. بیشتر ستارگان جهان از جمله تمامی ستارگان خارج از [کهکشان راه شیری](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%8C "راه شیری") با [چشم غیرمسلح](/wiki/%DA%86%D8%B4%D9%85_%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD "چشم غیرمسلح") از روی زمین قابل دیده شدن نیستند. در حقیقت بیشتر آن‌ها حتی از دید قوی‌ترین [تلسکوپها](/wiki/%D8%AA%D9%84%D8%B3%DA%A9%D9%88%D9%BE "تلسکوپ") نیز پنهان می‌مانند.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/The_Sun_by_the_Atmospheric_Imaging_Assembly_of_NASA%27s_Solar_Dynamics_Observatory_-_20100819.jpg/220px-The_Sun_by_the_Atmospheric_Imaging_Assembly_of_NASA%27s_Solar_Dynamics_Observatory_-_20100819.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:The_Sun_by_the_Atmospheric_Imaging_Assembly_of_NASA%27s_Solar_Dynamics_Observatory_-_20100819.jpg) تصویربرداری رنگ کاذب از [خورشید](/wiki/%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF "خورشید")، یک [ستاره نوع جی رشته اصلی](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B9_%D8%AC%DB%8C_%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C "ستاره نوع جی رشته اصلی") و نزدیک‌ترین ستاره به [زمین](/wiki/%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86 "زمین") است.

یک ستاره حداقل در بخشی از عمر خود، به‌دلیل [همجوشی هسته‌ای](/wiki/%D9%87%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B4%DB%8C_%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "همجوشی هسته‌ای") [هیدروژن](/wiki/%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%86 "هیدروژن") به [هلیم](/wiki/%D9%87%D9%84%DB%8C%D9%85 "هلیم") در مرکز آن، می‌درخشد. انرژی ایجاد شده از بخش درونی ستاره می‌گذرد و به [فضای بیرونی](/wiki/%D9%85%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D9%88 "ماورای جو") اطراف تابیده می‌شود. وقتی ذخیرهٔ هیدروژن در هستهٔ یک ستاره رو به اتمام می‌رود، تقریباً تمام عناصر طبیعی سنگین‌تر از هلیم از طریق [هسته‌زایی](/wiki/%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%8C_(%D9%81%DB%8C%D8%B2%DB%8C%DA%A9) "هسته‌زایی (فیزیک)")، یا در برخی از ستارگان از طریق هسته‌زایی [ابرنواختری](/wiki/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1 "ابرنواختر") در هنگام انفجار آن‌ها پدید می‌آیند. ستاره در اواخر عمر خود ممکن است شامل [ماده تباهیده](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AF%D9%87 "ماده تباهیده") نیز باشد. [اخترشناسان](/wiki/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3 "اخترشناس") با بررسی حرکت ستاره‌ها در فضا، [درخشندگی](/wiki/%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C "فروزندگی") آن‌ها و [طیف‌سنجی نجومی](/wiki/%D8%B7%DB%8C%D9%81%E2%80%8C%D8%B3%D9%86%D8%AC%DB%8C_%D9%86%D8%AC%D9%88%D9%85%DB%8C "طیف‌سنجی نجومی") می‌توانند [جرم](/wiki/%D8%AC%D8%B1%D9%85_(%D9%81%DB%8C%D8%B2%DB%8C%DA%A9) "جرم (فیزیک)")، سن، [فلزینگی](/wiki/%D9%81%D9%84%D8%B2%DB%8C%D9%86%DA%AF%DB%8C "فلزینگی") ( [ترکیب شیمیایی](/wiki/%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8_%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "ترکیب شیمیایی") ستاره) و سایر ویژگی‌های ستاره‌ها را به‌دست‌آورند. جرم کلی یک ستاره تعیین‌کنندهٔ مراحل [تکامل](/wiki/%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "تکامل ستارگان") و سرنوشت نهایی آن است. سایر مشخصات یک ستاره مانند قطر و دما در [طول عمر](/wiki/%D8%B7%D9%88%D9%84_%D8%B9%D9%85%D8%B1 "طول عمر") ستاره متغیر هستند. با استفاده از نموداری به‌نام [نمودار هرتسپرونگ-راسل](/wiki/%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%87%D8%B1%D8%AA%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%84 "نمودار هرتسپرونگ-راسل") دمای بسیاری از ستارگان، نسبت به روشنایی آن‌ها مشخص می‌شود که از طریق آن می‌توان وضعیت تکامل و [سن ستاره](/wiki/%D8%B9%D9%85%D8%B1_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "عمر ستارگان") را تعیین نمود.

عمر یک ستاره از [رمبش گرانشی](/wiki/%D8%B1%D9%85%D8%A8%D8%B4_%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4%DB%8C "رمبش گرانشی") یک [سحابی](/wiki/%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D8%A8%DB%8C "سحابی") گازی [آغاز می‌شود](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%8C "ستاره‌زایی") که عمدتاً شامل هیدروژن به همراه هلیم و کمی از عناصر دیگر است. وقتی که چگالی هسته ستاره به اندازه کافی می‌رسد، هیدروژن در فرایندی پایدار توسط همجوشی هسته‌ای به هلیم تبدیل شده و انرژی فراوانی آزاد می‌شود.[\[۱\]](#cite_note-sunshine-1) سایر قسمت‌های داخلی ستاره این انرژی را از طریق فرایندهای [تابش](/wiki/%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B4 "تابش") و [همرفت](/wiki/%D9%87%D9%85%D8%B1%D9%81%D8%AA "همرفت") به بیرون انتقال می‌دهند. فشار داخلی ستاره از فروریختن آن براثر نیروی گرانشی خودش جلوگیری می‌کند. وقتی که سوخت هیدروژن ستاره به پایان می‌رسد، اگر جرم ستاره حداقل ۰٫۴ بار از خورشید بزرگ‌تر باشد، منبسط شده و تبدیل به [غول سرخ](/wiki/%D8%BA%D9%88%D9%84_%D8%B3%D8%B1%D8%AE "غول سرخ") می‌گردد.[\[۲\]](#cite_note-late_stages-2) پس از آن ستاره به مرحلهٔ تباهیدگی رسیده و بخشی از جرم خود را در فضا دفع می‌کند که بعدها در تشکیل ستارگان نسل جدیدتر با عناصر سنگین‌تر به‌کار می‌رود[\[۳\]](#cite_note-3) و هستهٔ ستاره هم به بقایای ستاره‌ای تبدیل می‌شود که ممکن است [کوتوله سفید](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87_%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF "کوتوله سفید")، [ستاره نوترونی](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C "ستاره نوترونی") یا در صورت کافی بودن جرم [سیاه‌چاله](/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%DA%86%D8%A7%D9%84%D9%87 "سیاه‌چاله") باشد.

[ستاره دوگانه](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87 "ستاره دوگانه") یا چندگانه شامل دو یا چند ستاره کوچک می‌شود که در [میدان گرانش](/wiki/%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86_%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4%DB%8C "میدان گرانشی") یکدیگر اسیر هستند و معمولاً در مدارهای پایداری به دور یکدیگر می‌گردند. وقتی دو ستاره خیلی به هم نزدیک باشند، برهمکنش گرانشی میان آن‌ها بر تکامل آن‌ها تأثیر می‌گذارد.[\[۴\]](#cite_note-iben-4) ستارگان می‌توانند بخشی از ساختارهای بزرگ مثل [خوشه‌های ستاره‌ای](/wiki/%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%87_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "خوشه ستاره‌ای") یا [کهکشانها](/wiki/%DA%A9%D9%87%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%86 "کهکشان") باشند.

برخی ستارگان درخشان‌تر و برخی کم‌نورتر هستند، برخی آبی به‌نظر می‌رسند، برخی سفید، و برخی هم زرد کمرنگ یا سرخ به‌نظر می‌آیند. خورشید مانند دیگر ستاره‌های [کیهان](/wiki/%DA%A9%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86 "کیهان")، کره‌ای عظیم و روشن و داغ است و از گازهایی سوزان تشکیل شده که به واسطهٔ جاذبهٔ درونی آن در کنار هم نگاه داشته شده‌اند. خورشید به‌همراه ۴۰۰ میلیارد ستارهٔ دیگر در کهکشان راه شیری واقع است.

اصل حاکم بر ستاره‌ها یکسان است: ستاره‌ها با همجوشی اتم‌ها در هستهٔ خود، تولید نور و گرما می‌کنند. این راز زندگی ستارگان است.
زمانیکه به آسمان شب نگاه می‌کنید اجرام مختلفی را می‌بینید. برای مثال ممکن است ماه را ببینید. گاهی ممکن است نقاط روشنی را ببینید که مانند ستاره‌ها چشمک نمی‌زنند. این نقاط روشن سیارات هستند. اگر تلسکوپ یا دوربین دو چشمی داشته باشید می‌توانید برخی قمرهای سیارات را هم اطراف آنها ببینید و از حملهٔ آنها چهار قمر روشن‌تر سیارهٔ مشتری را هم احتمالاً بتوانید ببینید.
اما در اغلب شب‌های تاریک و صاف تنها ستارگان را می‌بینید. ستارگان نقاط روشن و نورانی هستند که چشمک می‌زنند. هزاران ستاره در دایرهٔ دید ما قرار دارند و هرچقدر آسمان تاریک تر باشد تعداد بیشتری ستاره خواهید دید. میلیونها ستاره هم هستند که خارج از حوزهٔ دید ما هستند. تمام ستارگان بجز خورشید بسیار از ما دورند و خارج از [منظومهٔ شمسی](/wiki/%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85%D9%87_%D8%B4%D9%85%D8%B3%DB%8C "منظومه شمسی") ما قرار دارند. نزدیکترین ستاره که پروکسیما-قنطورس است ۴٫۲ سال نوری از ما فاصله دارد.
ستاره ای که هیدورژنش را مصرف می‌کند تا هلیوم تولید کند را ستارهٔ رشتهٔ اصلی می‌نامند. وقتی تمام هیدروژن ستاره در نتیجهٔ تبدیل به هلیوم مصرف شد هسته (به دلیل ناکافی بودن فشار بیرونی تشعشعات جهت برقراری توازن با نیروی جاذبه) منقبض می‌شود. در این حالت دمای هسته به دلیل فشرده شدن افزایش یافته و هلیوم با همجوشی به کربن تبدیل می‌شود. در این حالت ستاره به شکل غول سرخ در می‌آید.
ستاره‌های پر جرم منفجر شده و ابرنواختر را می‌سازند. به این ترتیب مواد سازندهٔ ستاره به فضا پراکنده می‌گردند. آشناترین مثال در مورد سحابی‌ها [سحابی خرچنگ](/wiki/%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D8%A8%DB%8C_%D8%AE%D8%B1%DA%86%D9%86%DA%AF "سحابی خرچنگ") در [صورت فلکی ثور](/wiki/%DA%AF%D8%A7%D9%88_(%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA_%D9%81%D9%84%DA%A9%DB%8C) "گاو (صورت فلکی)") است. هستهٔ ستارهٔ اصلی در زمان تبدیل ستاره به ابرنواختر یا ستارهٔ نوترونی می‌شود یا به شکل چالهٔ سیاه در می‌آید.

## تاریخچهٔ مشاهدات

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=1 "ویرایش بخش: تاریخچهٔ مشاهدات")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Dibuix_de_Leo.png/220px-Dibuix_de_Leo.png)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Dibuix_de_Leo.png) مردم از دوران باستان الگوهایی در ستارگان می‌دیدند.[\[۵\]](#cite_note-:0-5) این تصویر مربوط به سال ۱۶۹۰ از [صورت فلکی شیر](/wiki/%D8%B4%DB%8C%D8%B1_(%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA_%D9%81%D9%84%DA%A9%DB%8C) "شیر (صورت فلکی)") است که توسط [یوهانس هولیوس](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%B3_%D9%87%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%88%D8%B3 "یوهانس هولیوس") کشیده شده است.[\[۶\]](#cite_note-6)

از نظر تاریخی ستارگان برای تمدن‌های مختلف در سراسر تاریخ اهمیت داشته‌اند. گاهی ستارگان بخشی از آیین‌های مذهبی بوده‌اند و برای [ناوبری فلکی](/wiki/%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%A8%D8%B1%DB%8C_%D9%81%D9%84%DA%A9%DB%8C "ناوبری فلکی") و جهت‌یابی از آن‌ها استفاده می‌شده است. بسیاری از ستاره‌شناسان باستان بر این باور بودند که ستارگان به‌طور دائمی به کره آسمانی دوخته شده‌اند و هرگز تغییر نمی‌کنند. ستاره‌شناسان بر مبنای قراردادهایی ستارگان را در قالب [صور فلکی](/wiki/%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA_%D9%81%D9%84%DA%A9%DB%8C "صورت فلکی") دسته‌بندی می‌کردند و از آن‌ها برای ردیابی مسیر حرکت سیارات و موقعیت خورشید استفاده می‌کردند.[\[۵\]](#cite_note-:0-5) از حرکت خورشید نسبت به ستارگان پس‌زمینه و افق در ساختن [گاه‌شمار](/wiki/%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1 "گاه‌شمار") استفاده شد که در قاعده‌مند کردن فعالیت‌های کشاورزی به‌کار می‌رفت.[\[۷\]](#cite_note-7) [گاه‌شمار میلادی](/wiki/%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C "گاه‌شماری میلادی") که امروزه در بسیاری از نقاط دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرد، یک [گاه‌شمار خورشیدی](/wiki/%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C "گاه‌شماری خورشیدی") بر اساس زاویهٔ محور چرخشی زمین نسبت به ستارهٔ محلی‌اش خورشید است.

قدیمی‌ترین [نقشه آسمان](/wiki/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87_%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86 "نقشه آسمان") که تاریخ دقیقی دارد، حاصل تلاش‌های اخترشناسی [مصر باستان](/wiki/%D9%85%D8%B5%D8%B1_%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 "مصر باستان") در سال ۱۵۴۸ پیش از میلاد است.[\[۸\]](#cite_note-8) قدیمی‌ترین کاتالوگ ستارگان کشف شده توسط اخترشناسان بابلی [بین‌النهرین](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%86 "بین‌النهرین") در اواخر هزارهٔ دوم پیش از میلاد در دوره [کاسی‌ها](/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86 "کاسیان") گردآوری شده است (۱۵۳۱–۱۱۵۵ پیش از میلاد).[\[۹\]](#cite_note-9)

## نام‌گذاری

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=2 "ویرایش بخش: نام‌گذاری")\]

بر اساس سنت باستانی ستارگان هر کدام در یک صورت فلکی که مجموعه‌ای بصری از ستارگان است قرار می‌گیرند و ستارگان پرنورتر یا ویژه، نام یا عنوان خاصی داشتند که گاه نسبت آن‌ها را با صورت فلکی‌شان معین می‌کند (مانند ستارهٔ [قلب‌العقرب](/wiki/%D9%82%D9%84%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%82%D8%B1%D8%A8 "قلب‌العقرب") در [صورت فلکی عقرب](/wiki/%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA_%D9%81%D9%84%DA%A9%DB%8C_%D8%B9%D9%82%D8%B1%D8%A8 "صورت فلکی عقرب")).

در سال ۱۶۰۳ میلادی ستاره‌شناس آلمانی [یوهان بایر](/wiki/%DB%8C%D9%88%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B1 "یوهان بایر") ۱۶ نقشهٔ صورت‌های فلکی را ترسیم کرد و به هریک از ستارگان یکی از حروف الفبای یونانی را اختصاص داد، به این ترتیب که نخستین حرف الفبا ویژه روشن‌ترین ستاره آن صورت باشد و به همین ترتیب از حرفی به حرف دیگر برسد و اگر شمارهٔ ستارگان صورتی از عدد ۲۴ شمارهٔ حروف [الفبای یونانی](/wiki/%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A8%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C "الفبای یونانی") تجاوز کرده، باقی ستارگان را با حروف الفبای لاتینی نمایانده است.[\[۱۰\]](#cite_note-ReferenceA-10)

پس از آن‌که با اکتشاف دوربین‌های بزرگ شمارهٔ ستارگان هر صورت فلکی رو به فزونی گذاشته، اخترشناسان از نشانه‌های دیگری، ازجمله اعداد، برای شناساندن بازماندهٔ ستارگان هر صورت استفاده کردند.
نخستین کسی که چنین کرد ستاره‌شناس انگلیسی [جان فلمستید](/wiki/%D8%AC%D8%A7%D9%86_%D9%81%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%AF "جان فلمستید") بود. وی در جدول مشهور ستارگان خویش که چاپ آن در ۱۷۲۵ م پایان پذیرفت، نزدیک به سه هزار ستاره را با تعیین طول و عرض آن‌ها آورده است. امروزه هر زمان از جدول او انتخابی شود، ستاره مورد نظر را با عدد آن جدول می‌نمایند و پیش از آن حرف Fl را که اشاره به نام فلمستید است قرار می‌دهند.[\[۱۰\]](#cite_note-ReferenceA-10)

## درخشندگی

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=3 "ویرایش بخش: درخشندگی")\]

_بیست ستاره روشن قدر اول_ترتیب

روشناییستارهقدر

ظاهریدرجه

قدر
۱[شباهنگ](/wiki/%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF_(%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87) "شباهنگ (ستاره)")۱٫۴۵-I
۲[سهیل](/wiki/%D8%B3%D9%87%DB%8C%D9%84 "سهیل")۰٫۶۵-I
۳[کرکس نشسته](/wiki/%DA%A9%D8%B1%DA%A9%D8%B3_%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA%D9%87 "کرکس نشسته")۰٫۰۰I
۴[عیوق](/wiki/%D8%B9%DB%8C%D9%88%D9%82 "عیوق")۰٫۰۵I
۵[آلفا قنطورس](/wiki/%D8%A2%D9%84%D9%81%D8%A7_%D9%82%D9%86%D8%B7%D9%88%D8%B1%D8%B3 "آلفا قنطورس")۰٫۱۰I
۶[نگهبان شمال](/wiki/%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84 "نگهبان شمال")۰٫۱۵I
۷[رجل الجبار](/wiki/%D8%B1%D8%AC%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1 "رجل الجبار")۰٫۱۵I
۸[شعرای شامی](/wiki/%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D9%85%DB%8C "شعرای شامی")۰٫۴۰I
۹[ابط الجوزا](/wiki/%D8%A7%D8%A8%D8%B7_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%B2%D8%A7 "ابط الجوزا")۰٫۴۵I
۱۰[آخرالنهر](/wiki/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%87%D8%B1 "آخرالنهر")۰٫۴۵I
۱۱[بتا قنطورس](/wiki/%D8%A8%D8%AA%D8%A7_%D9%82%D9%86%D8%B7%D9%88%D8%B1%D8%B3 "بتا قنطورس")۰٫۵۵I
۱۲[کرکس پرنده](/wiki/%DA%A9%D8%B1%DA%A9%D8%B3_%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87 "کرکس پرنده")۰٫۷۵I
۱۳[بزبان](/wiki/%D8%A8%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86 "بزبان")۰٫۸۵I
۱۴[قلب العقرب](/wiki/%D9%82%D9%84%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%82%D8%B1%D8%A8 "قلب العقرب")۱٫۰۵I
۱۵[بتا جوزا](/wiki/%D8%A8%D8%AA%D8%A7_%D8%AC%D9%88%D8%B2%D8%A7 "بتا جوزا")۱٫۱۵I
۱۶[فم الحوت](/wiki/%D9%81%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%AA "فم الحوت")۱٫۱۵I
۱۷[ذنب](/wiki/%D8%B0%D9%86%D8%A8 "ذنب")۱٫۲۵I
۱۸[آلفا صلیب](/wiki/%D8%A2%D9%84%D9%81%D8%A7_%D8%B5%D9%84%DB%8C%D8%A8 "آلفا صلیب")۱٫۲۵I
۱۹[بتا صلیب](/wiki/%D8%A8%D8%AA%D8%A7_%D8%B5%D9%84%DB%8C%D8%A8 "بتا صلیب")۱٫۲۵I
۲۰[قلب الاسد](/wiki/%D9%82%D9%84%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AF "قلب الاسد")۱٫۳۵I

مقالهٔ اصلی: [قدر ظاهری](/wiki/%D9%82%D8%AF%D8%B1_%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C "قدر ظاهری")

از زمان باستان ستارگان بر اساس درخشندگی ظاهری تقسیم می‌شده‌اند. چشم ظاهری حدود ۶۰۰۰ ستاره را می‌تواند مشاهده کند. از نظر [روشنایی \[قدر\] ظاهری](/wiki/%D9%82%D8%AF%D8%B1_%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C "قدر ظاهری") رتبه‌بندی \[قدر\] ستارگان چنین است:[\[۱۱\]](#cite_note-11)

- قدر اول: ۲۰ ستاره روشنتر
- قدر دوم: حدود ۵۰ ستاره
- قدر سوم: حدود ۲۰۰ ستاره معرفی شده‌اند
- قدر چهارم: تنها حدود ۴۷۰ ستاره به‌طور ویژه معرفی شده‌اند
- قدر پنجم: تنها حدود ۲۲۰ ستاره به‌طور ویژه معرفی شده‌اند
- قدر ششم: تنها حدود ۵۰ ستاره به‌طور ویژه معرفی شده‌اند

## اندازه‌گیری

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=4 "ویرایش بخش: اندازه‌گیری")\]

به علت بزرگ بودن ستارگان بیان ابعاد آن‌ها در [واحدهای اس‌آی](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%E2%80%8C%D8%A2%DB%8C "واحدهای اس‌آی") کار دشواری است و به همین دلیل اندازه دیگر ستارگان را بر اساس اندازه خورشید بیان می‌کنند:

[جرم خورشید](/wiki/%D8%AC%D8%B1%D9%85_%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF "جرم خورشید"):
M⊙=1.9891×1030{\\displaystyle {\\begin{smallmatrix}M\_{\\odot }=1.9891\\times 10^{30}\\end{smallmatrix}}}![{\displaystyle {\begin{smallmatrix}M_{\odot }=1.9891\times 10^{30}\end{smallmatrix}}}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/99d9351d04513231540ee664910df7c75ab697dc)[کیلوگرم](/wiki/%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%B1%D9%85 "کیلوگرم")[\[۱۲\]](#cite_note-constants-12)[درخشندگی خورشید](/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF "درخشندگی خورشید"):
L⊙=3.827×1026{\\displaystyle {\\begin{smallmatrix}L\_{\\odot }=3.827\\times 10^{26}\\end{smallmatrix}}}![{\displaystyle {\begin{smallmatrix}L_{\odot }=3.827\times 10^{26}\end{smallmatrix}}}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/31d903f20c20756b384e5fb3027499827e9c39b5)[وات](/wiki/%D9%88%D8%A7%D8%AA "وات")[\[۱۲\]](#cite_note-constants-12)[شعاع خورشید](/wiki/%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B9_%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF "شعاع خورشید"):
R⊙=6.960×108{\\displaystyle {\\begin{smallmatrix}R\_{\\odot }=6.960\\times 10^{8}\\end{smallmatrix}}}![{\displaystyle {\begin{smallmatrix}R_{\odot }=6.960\times 10^{8}\end{smallmatrix}}}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/e3399da5c608b64c9f293a42528bf26f9dd55fa1)[متر](/wiki/%D9%85%D8%AA%D8%B1 "متر")[\[۱۳\]](#cite_note-13)

## انرژی

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=5 "ویرایش بخش: انرژی")\]

[انرژی](/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%B1%DA%98%DB%8C "انرژی") ستارگان ناشی از [واکنش‌های](/wiki/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4_%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "واکنش هسته‌ای") هسته‌ای است. ماده اصلی تشکیل‌دهندهٔ ستارگان [رشته اصلی](/wiki/%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C "رشته اصلی")، [هیدروژن](/wiki/%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%86 "هیدروژن") است. هیدروژن موجود در ستارگان طی [فرایند](/wiki/%D9%81%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF "فرایند") [همجوشی هسته‌ای](/wiki/%D9%87%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B4%DB%8C_%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "همجوشی هسته‌ای") به [هلیوم](/wiki/%D9%87%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%85 "هلیوم") تبدیل می‌شود و در حین این واکنش گرما و [نور](/wiki/%D9%86%D9%88%D8%B1 "نور") بسیار زیادی [تابش](/wiki/%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B4_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%85%D8%BA%D9%86%D8%A7%D8%B7%DB%8C%D8%B3%DB%8C "تابش الکترومغناطیسی") می‌یابد.

## سرگذشت

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=6 "ویرایش بخش: سرگذشت")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/H-R_diagram_-edited-3.gif/250px-H-R_diagram_-edited-3.gif)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:H-R_diagram_-edited-3.gif) [نمودار هرتسپرونگ-راسل](/wiki/%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%87%D8%B1%D8%AA%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%84 "نمودار هرتسپرونگ-راسل")

مقالهٔ اصلی: [تکامل ستارگان](/wiki/%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "تکامل ستارگان")

به‌طور کلی چرخهٔ تبدیل مواد بینِ‌ستاره‌ای به ستاره‌ها که در نتیجهٔ این چرخه واکنش‌های هسته‌ای با عناصر سنگین غنی می‌شود و سپس به‌صورت [باد ستاره‌ای](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "باد ستاره‌ای") یا [سحابی سیاره‌ای](/wiki/%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D8%A8%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 "سحابی سیاره‌نما") یا اَبَرنواختر به فضای میان‌ستاره‌ای بازمی‌گردد را اخترش astration می‌گویند.[\[۱۴\]](#cite_note-14)

### زایش

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=7 "ویرایش بخش: زایش")\]

مقالهٔ اصلی: [زایش ستارگان](/wiki/%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "زایش ستارگان")

تولد ستارگان در ناحیه‌هایی از فضا که نام [سحابی](/wiki/%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D8%A8%DB%8C "سحابی") دارند صورت می‌گیرد بدین صورت که ملکول‌های هیدروژن که در ناحیه‌های بزرگی از فضا پراکنده هستند آرام آرام به هم نزدیک می‌شوند و زمانی که ستاره به تعادل هیدرودینامیکی برسد [پیش‌ستاره](/wiki/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "پیش‌ستاره") و زمانی که بتواند همجوشی هسته‌ای انجام دهد تا انرژی خود را آزاد کند یک ستارهٔ [رشته اصلی](/wiki/%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C "رشته اصلی") به‌شمار می‌آید. حداقل جرم ستاره برای سوزاندن هیدروژن ۰٫۱ [جرم خورشید](/wiki/%D8%AC%D8%B1%D9%85_%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF "جرم خورشید")، سوزاندن هلیوم ۰٫۴ جرم خورشید، سوزاندن کربن ۵ برابر جرم خورشید و سوزاندن نئون نیاز به جرمی برابر ۸ جرم خورشید دارد.

### عمر

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=8 "ویرایش بخش: عمر")\]

مقالهٔ اصلی: [عمر ستارگان](/wiki/%D8%B9%D9%85%D8%B1_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "عمر ستارگان")

هر ستاره دارای دوره عمر می‌باشد که بسته به نوع ستاره متفاوت است. ستارگان حجیم با نور بیشتر و حرارت زیاد عمر کوتاهتری نسبت به ستارگان کم نور و کوچک دارند. پایان عمر هر ستاره بستگی به میزان ذخیره هیدروژن در آن دارد. زمانی که هیدروژن درون ستاره‌ای پایان یابد هلیوم تبدیل به سوخت اصلی می‌شود و می‌سوزد. سوختن هلیوم سبب ایجاد گرمای بسیار زیادی می‌شود که تا آن زمان در ستاره پیش نیامده بوده است (این مراحل تا سوزاندن سیلیسیم پیش می‌رود زیرا تولید آهن که از همجوشی سیلیسیم به وجود می‌آید فرایندی گرماگیر و نه گرماده است) این گرمای زیاد سبب انبساط ستاره می‌شود و حجم آن را چند برابر می‌کند؛ مثلاً اگر زمانی خورشید شروع به سوزاندن هلیوم کند آنقدر انبساط می‌یابد که زمین در حجم زیاد آن محو می‌شود. این انبساط تا سر حد مریخ ادامه پیدا کرده و سپس متوقف می‌شود. مرحلهٔ بعدی بستگی به نوع ستاره دارد. ستارگان عظیم پس از این مرحله آنقدر انبساط یافته‌اند که دیگر نمی‌تواند جاذبه‌ای روی سطوح بیرونی خود داشته باشند. پس از آن این ستارگان منفجر شده و تبدیل به [نواختر](/wiki/%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1 "نواختر") می‌گردند. هرچه ستاره بزرگ‌تر باشد میزان نواختر بزرگ‌تر خواهد بود. غول‌ها تبدیل به [ابرنواختر](/wiki/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1 "ابرنواختر") می‌گردند. پس از آن این ستاره‌ها بسته به نوع نواختر ادامه عمر می‌دهند. نواخترهای معمولی تبدیل به [کوتوله](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87_%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF "کوتوله سفید") شده و عمری طولانی را آغاز می‌کنند. اما ابرنواخترها در خود فرو می‌ریزند و بسته به جرم هسته آن‌ها ستارگان بسیار کوچکی و چگالی به نام [ستارگان نوترونی](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C "ستاره نوترونی") به‌وجود می‌آورند. این ستارگان عمر طولانی دیگری در پیش خواهند داشت. بعد از آن کوتوله‌ها یا کوتوله‌های سفید تبدیل به [کوتوله سیاه](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87 "کوتوله سیاه") شده و تا آخر جهان زندگی خواهند کرد. اگر جرم آن بسیار زیادتر از این موارد باشد تبدیل به [سیاهچاله](/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87%DA%86%D8%A7%D9%84%D9%87 "سیاهچاله") می‌شود.

نوع

سوخت
دمای سطح

(میلیون کلوین)
چگالی

(kg/cm۳)
مدت زمان سوزاندن

(سال)
[هیدروژن](/wiki/%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%86 "هیدروژن")۳۷
۰٫۰۰۴۵
۸٫۱ میلیون
[هلیوم](/wiki/%D9%87%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%85 "هلیوم")۱۸۸
۰٫۹۷
۱٫۲ میلیون
[کربن](/wiki/%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%86 "کربن")۸۷۰
۱۷۰
۹۷۶
[نئون](/wiki/%D9%86%D8%A6%D9%88%D9%86 "نئون")۱٬۵۷۰
۳٬۱۰۰
۰٫۶
[اکسیژن](/wiki/%D8%A7%DA%A9%D8%B3%DB%8C%DA%98%D9%86 "اکسیژن")۱٬۹۸۰
۵٬۵۵۰
۱٫۲۵
S/Si
۳٬۳۴۰
۳۳٬۴۰۰
۰٫۰۳۱۵[\[۱۵\]](#cite_note-15)

## ستارهٔ متغیر

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=9 "ویرایش بخش: ستارهٔ متغیر")\]

مقالهٔ اصلی: [ستاره متغیر](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%AA%D8%BA%DB%8C%D8%B1 "ستاره متغیر")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Mira_1997.jpg/220px-Mira_1997.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Mira_1997.jpg) این تصویر توسط تلسکوپ فضایی هابل شکل نامتقارن ستاره غول قرمز میرا را نشان می دهد. این ممکن است به دلیل چرخه های انبساط-انقباض یا ویژگی های سطحی حل نشده باشد.

تعادل ستاره زمانی بدست می‌آید که دو نیروی همجوشی (رو به بیرون) و گرانش (رو به درون) با هم برابر باشند اما هنگامی که یک ستاره به اواخر عمر خود می‌رسد و همجوشی آن دچار تغییراتی می‌شود روندی پیش می‌آید که گاهی همجوشی نیروی بیشتری وارد می‌کند و ستاره بزرگ و پرنور می‌شود و گاهی گرانش غلبه کرده و ستاره کوچک و کم‌نور می‌شود به این ستارگان ستارگان متغیر می‌گویند که آن‌ها دارای انواع زیادی هستند مانند [متغیر دلتا قیفاووسی](/wiki/%D9%85%D8%AA%D8%BA%DB%8C%D8%B1_%D8%AF%D9%84%D8%AA%D8%A7_%D9%82%DB%8C%D9%81%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%B3%DB%8C "متغیر دلتا قیفاووسی")، [متغیر دلتا سپری](/wiki/%D9%85%D8%AA%D8%BA%DB%8C%D8%B1_%D8%AF%D9%84%D8%AA%D8%A7_%D8%B3%D9%BE%D8%B1%DB%8C "متغیر دلتا سپری")، [متغیر آرآر شلیاقی](/wiki/%D9%85%D8%AA%D8%BA%DB%8C%D8%B1_%D8%A2%D8%B1%D8%A2%D8%B1_%D8%B4%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%DB%8C "متغیر آرآر شلیاقی")، متغیر [متغیر میرا](/wiki/%D8%B4%DA%AF%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1 "شگفت‌اختر") و متغیر نامنظم

## رده‌بندی ستارگان

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=10 "ویرایش بخش: رده‌بندی ستارگان")\]

_دمای سطحی برای_

_کلاس‌های مختلفی از ستارگان_[\[۱۶\]](#cite_note-16)کلاس
دما
ستاره نمونه
O
۳۳٬۰۰۰ K یا بیشتر
[زتا مارافسای](/wiki/%D8%B2%D8%AA%D8%A7_%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%B3%D8%A7%DB%8C "زتا مارافسای")B
۱۰٬۵۰۰–۳۰٬۰۰۰ K
[پای شکارچی](/wiki/%D9%BE%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%86%DB%8C "پای شکارچی")A
۷٬۵۰۰–۱۰٬۰۰۰ K
[کرکس پرنده](/wiki/%DA%A9%D8%B1%DA%A9%D8%B3_%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87 "کرکس پرنده")F
۶٬۰۰۰–۷٬۲۰۰ K
[شعرای شامی](/wiki/%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D9%85%DB%8C "شعرای شامی")G
۵٬۵۰۰–۶٬۰۰۰ K
[خورشید](/wiki/%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF "خورشید")K
۴٬۰۰۰–۵٬۲۵۰ K
[اپسیلون هندی](/wiki/%D8%A7%D9%BE%D8%B3%DB%8C%D9%84%D9%88%D9%86_%D9%87%D9%86%D8%AF%DB%8C "اپسیلون هندی")M
۲٬۶۰۰–۳٬۸۵۰ K
[پروکسیما قنطورس](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%82%D9%86%D8%B7%D9%88%D8%B1%D8%B3 "پروکسیما قنطورس")

مقالهٔ اصلی: [رده‌بندی ستارگان](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "رده‌بندی ستارگان")

ستارگان بر اساس رنگ (که ناشی از دمای سطحی است) به دسته‌های O, B, A, F, G, K, M تقسیم می‌شوند.

## تجمع ستارگان

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=11 "ویرایش بخش: تجمع ستارگان")\]

به گروهی از ستارگان که با نیروی گرانش به هم پیوستگی داشته باشند [خوشه ستاره‌ای](/wiki/%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%87_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "خوشه ستاره‌ای") می‌گویند که در دو دستهٔ [خوشه ستاره‌ای باز](/wiki/%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%87_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2 "خوشه ستاره‌ای باز") و [خوشه ستاره‌ای کروی](/wiki/%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%87_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%B1%D9%88%DB%8C "خوشه ستاره‌ای کروی") تقسیم می‌شوند. خوشه‌های ستاره‌ای کروی در مرکز کهکشان‌ها یافت می‌شوند و معمولاً عمر بسیار بیشتری دارند. اما اگر فقط دو ستاره در کنار هم باشند به آن [ستاره دوتایی](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%AF%D9%88%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C "ستاره دوتایی") گفته می‌شود.

## نظر پیشینیان

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=12 "ویرایش بخش: نظر پیشینیان")\]

[ابن سینا](/wiki/%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%A7 "ابن سینا") ستاره را چنین تعریف می‌کند: جسمی است بسیط، کروی که جایگاه طبیعی آن در فلک است. روشنی می‌بخشد و قابل کون و فساد نیست. بر فراز مرکز، بی‌آنکه بر آن احاطه داشته باشد در حرکت است.[\[۱۷\]](#cite_note-17)

## ستاره‌ها و سوخت جریان در مرکز کهکشان راه شیری

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=13 "ویرایش بخش: ستاره‌ها و سوخت جریان در مرکز کهکشان راه شیری")\]

یک جریان خروجی بسیار بزرگ از ذرات شارژ شده که به شکل یک آبفشان است، در مرکز کهکشان راه شیری کشف گردید. این جریان خروجی به کشیدگی و درازای ۵۰٬۰۰۰ [سال نوری](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%84_%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C "سال نوری") از صفحه کهکشانی است. محققین بر این باورند که سوخت و انرژِی این جریان شدید ذرات، از شکل‌گیری ستاره‌ها تأمین می‌شود.[\[۱۸\]](#cite_note-18)[\[۱۹\]](#cite_note-19)

## چشمک ستاره

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=14 "ویرایش بخش: چشمک ستاره")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/M40_%28Winnecke_4%29_%28noao-m40%29.jpg/220px-M40_%28Winnecke_4%29_%28noao-m40%29.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:M40_(Winnecke_4)_(noao-m40).jpg)

به غیر از خورشید دیگر ستارگانی که در آسمان می‌بینیم، در فاصله بسیار دوری از ما قرار گرفته‌اند، به طوری که حتی از پشت تلسکوپ تنها به شکل نقطه ای نورانی به نظر می‌رسند، زمانی که به یک ستاره نگاه می‌کنیم، آشفتگی‌های موجود در [جو زمین](/wiki/%D8%AC%D9%88_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86 "جو زمین") باعث می‌شود نوری که از آن ستاره به چشم ما می‌رسد در جهات مختلف دچار شکست شود. در نتیجه ستاره از نظر ما [چشمک](/wiki/%DA%86%D8%B4%D9%85%DA%A9 "چشمک") می‌زند.

ستاره‌های دوتایی ممکن است نامرئی باشند. در برخی حالات، ستاره دو سامانه ستارگان دو تایی کوتوله قهوه ای کم نور یا ستاره ای نوترون است که شناسایی آن تنها از طریق اثرات گرانشی که روی ستاره همدم خود می‌گذارد، امکان‌پذیر است.

## نگارخانه

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=15 "ویرایش بخش: نگارخانه")\]

- [![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Edwin_Blashfield_-_Spring_Scattering_Stars.jpg/101px-Edwin_Blashfield_-_Spring_Scattering_Stars.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Edwin_Blashfield_-_Spring_Scattering_Stars.jpg "بهار در حال پاشیدن ستاره‌ها اثر ادوین بلاشفیلد")

[بهار در حال پاشیدن ستاره‌ها](/wiki/%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D9%BE%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%86_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "بهار در حال پاشیدن ستاره‌ها") اثر ادوین بلاشفیلد

- [![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/VanGogh-starry_night_ballance1.jpg/120px-VanGogh-starry_night_ballance1.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:VanGogh-starry_night_ballance1.jpg "شب پرستاره اثر وینسنت ون گوگ")

[شب پرستاره](/wiki/%D8%B4%D8%A8_%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "شب پرستاره") اثر [وینسنت ون گوگ](/wiki/%D9%88%DB%8C%D9%86%D8%B3%D9%86%D8%AA_%D9%88%D9%86_%DA%AF%D9%88%DA%AF "وینسنت ون گوگ")

- [![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Starry_Night_Over_the_Rhone.jpg/120px-Starry_Night_Over_the_Rhone.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Starry_Night_Over_the_Rhone.jpg "نقاشی شب پرستاره برفراز رن")

نقاشی [شب پرستاره برفراز رن](/wiki/%D8%B4%D8%A8_%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D9%86 "شب پرستاره برفراز رن")


## جستارهای وابسته

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=16 "ویرایش بخش: جستارهای وابسته")\]

- [تکامل ستارگان](/wiki/%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "تکامل ستارگان")
- [فهرست ستارگان](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "فهرست ستارگان")
- [فهرست صورت‌های فلکی](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D9%84%DA%A9%DB%8C "فهرست صورت‌های فلکی")
- [ستاره متغیر](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%AA%D8%BA%DB%8C%D8%B1 "ستاره متغیر")
- [فهرست نام‌های سنتی ستارگان](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D9%86%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "فهرست نام‌های سنتی ستارگان")
- [فهرست بزرگ‌ترین ستارگان شناخته‌شده](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%87 "فهرست بزرگ‌ترین ستارگان شناخته‌شده")
- [عمر ستارگان](/wiki/%D8%B9%D9%85%D8%B1_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "عمر ستارگان")
- [فهرست روشن‌ترین ستارگان](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "فهرست روشن‌ترین ستارگان")

## منابع

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=17 "ویرایش بخش: منابع")\]

01. [↑](#cite_ref-sunshine_1-0)Bahcall, John N. (June 29, 2000). ["How the Sun Shines"](http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/articles/fusion/index.html). Nobel Foundation. Retrieved 2006-08-30.
02. [↑](#cite_ref-late_stages_2-0)Richmond, Michael. ["Late stages of evolution for low-mass stars"](http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html). Rochester Institute of Technology. Retrieved 2006-08-04.
03. [↑](#cite_ref-3)["Stellar Evolution & Death"](https://web.archive.org/web/20080210154901/http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html). NASA Observatorium. Archived from [the original](http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html) on 10 February 2008. Retrieved 2006-06-08.
04. [↑](#cite_ref-iben_4-0)Iben, Icko, Jr. (1991). "Single and binary star evolution". _Astrophysical Journal Supplement Series_. **76**: 55–114. [Bibcode](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DA%A9%D8%AF "بیبکد"): [1991ApJS...76...55I](https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1991ApJS...76...55I). [doi](/wiki/%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DA%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "شناساگر اشیاء دیجیتال"): [10.1086/191565](https://doi.org/10.1086%2F191565).
05. ↑ [۵٫۰](#cite_ref-:0_5-0)[۵٫۱](#cite_ref-:0_5-1)Forbes, George. [_History of Astronomy_](https://books.google.com.my/books?id=hcLXcpUDqPgC&printsec=frontcover&redir_esc=y) (به انگلیسی). Plain Label Books.
06. [↑](#cite_ref-6)Hevelius, Johannes (1690-01-01). [_Johannis Hevelii Firmamentum Sobiescianum sive Uranographia totum coelum stellatum … exhibens_](https://books.google.com.my/books/about/Johannis_Hevelii_Firmamentum_Sobiescianu.html?id=e9QeSQAACAAJ&redir_esc=y) (به لاتین).
07. [↑](#cite_ref-7)[«Other Ancient Calendars \| Calendars»](http://www.webexhibits.org/calendars/calendar-ancient.html). www.webexhibits.org. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۱۲-۱۲.
08. [↑](#cite_ref-8)Spaeth، Ove von. [«Dating Egypt's oldest star map»](http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp). www.moses-egypt.net. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۱۲-۱۲.
09. [↑](#cite_ref-9)North, John David (1994-01-01). [_The Norton History of Astronomy and Cosmology_](https://books.google.co.uk/books/about/The_Norton_History_of_Astronomy_and_Cosm.html?id=NoB5QgAACAAJ) (به انگلیسی). Norton.
10. ↑ [۱۰٫۰](#cite_ref-ReferenceA_10-0)[۱۰٫۱](#cite_ref-ReferenceA_10-1)آرام، احمد: اطلاعاتی دربارهٔ قسمتی از علم نجوم عربی و اسلامی (بروج \- منازل قمر \- انواء به دو مفهوم عربی و یونانی آن. در: مجله «معارف اسلامی» (سازمان اوقاف). اسفند ۱۳۴۵ \- شماره ۲. (از صفحه ۶۶ تا ۸۴).
11. [↑](#cite_ref-11)جهان دانش، ابن مسعودی، مؤسسه فرهنگی اهل قلم، ۱۳۸۱، ص ۸۸.
12. ↑ [۱۲٫۰](#cite_ref-constants_12-0)[۱۲٫۱](#cite_ref-constants_12-1)Sackmann, I. -J. ; Boothroyd, A. I. (2003). "Our Sun. V. A Bright Young Sun Consistent with Helioseismology and Warm Temperatures on Ancient Earth and Mars". _The Astrophysical Journal_. **583** (2): 1024–۱۰۳۹. [arXiv](/wiki/%D8%A2%D8%B1%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D9%88_(%D9%88%D8%A8%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA) "آرکایو (وبسایت)"):[astro-ph/۰۲۱۰۱۲۸](//arxiv.org/abs/astro-ph/۰۲۱۰۱۲۸). [Bibcode](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DA%A9%D8%AF "بیبکد"): [2003ApJ...۵۸۳٫۱۰۲۴S](https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2003ApJ...۵۸۳٫۱۰۲۴S). [doi](/wiki/%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DA%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "شناساگر اشیاء دیجیتال"): [10٫۱۰۸۶/۳۴۵۴۰۸](https://doi.org/10%D9%AB%DB%B1%DB%B0%DB%B8%DB%B6%2F%DB%B3%DB%B4%DB%B5%DB%B4%DB%B0%DB%B8).`{{cite journal}}`: Check `|arxiv=` value ( [help](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:CS1_errors#bad_arxiv "راهنما:CS1 errors")); Check `|bibcode=` length ( [help](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:CS1_errors#bad_bibcode "راهنما:CS1 errors")); Check `|doi=` value ( [help](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:CS1_errors#bad_doi "راهنما:CS1 errors"))نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان ( [link](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF:%D9%86%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF:%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 "رده:نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان"))
13. [↑](#cite_ref-13)Tripathy, S. C. ; Antia, H. M. (1999). "Influence of surface layers on the seismic estimate of the solar radius". _Solar Physics_. **186** (1/۲): 1–۱۱. [Bibcode](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DA%A9%D8%AF "بیبکد"): [1999SoPh..۱۸۶....۱T](https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1999SoPh..۱۸۶....۱T). [doi](/wiki/%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DA%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84 "شناساگر اشیاء دیجیتال"): [10٫۱۰۲۳/A:۱۰۰۵۱۱۶۸۳۰۴۴۵](https://doi.org/10%D9%AB%DB%B1%DB%B0%DB%B2%DB%B3%2FA%3A%DB%B1%DB%B0%DB%B0%DB%B5%DB%B1%DB%B1%DB%B6%DB%B8%DB%B3%DB%B0%DB%B4%DB%B4%DB%B5).`{{cite journal}}`: Check `|bibcode=` length ( [help](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:CS1_errors#bad_bibcode "راهنما:CS1 errors")); Check `|doi=` value ( [help](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:CS1_errors#bad_doi "راهنما:CS1 errors"))نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان ( [link](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF:%D9%86%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF:%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 "رده:نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان"))
14. [↑](#cite_ref-14)واژه‌های مصوّب فرهنگستان تا پایان سال ۱۳۸۹ (مجموع هشت دفتر فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان)
15. [↑](#cite_ref-15)۱۱٫۵ روز یا ۰٫۰۳۱۵ سال.
16. [↑](#cite_ref-16)Smith, Gene (1999-04-16). ["Stellar Spectra"](http://casswww.ucsd.edu/public/tutorial/Stars.html). University of California, San Diego. Retrieved 2006-10-12.
17. [↑](#cite_ref-17)ابن سینا، حدود یا تعریفات با مقدمه و تعلیقات مترجم همراه با متن عربی، ترجمهٔ محمد مهدی فولادوند، دوم. تهران: انتشارات سروش ۱۳۶۶
18. [↑](#cite_ref-18)["Galactic Geysers Fueled by Star Stuff"](https://www.sciencedaily.com/releases/2013/01/130102140156.htm). (دانش روزانه)Science Daily. ۲ ژانویه ۲۰۱۳. Retrieved 5 February 2013.
19. [↑](#cite_ref-19)["Giant magnetized outflows from the centre of the Milky Way"](http://www.nature.com/nature/journal/v493/n7430/full/nature11734.html). _Nature_. 3 January 2013. Retrieved 5 February 2013.

- Wikipedia contributors, "Star," Wikipedia, The Free Encyclopedia, [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Star&oldid=445855370](https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Star&oldid=445855370) (accessed September 6, 2011).

[http://space.about.com/od/stars/p/What-Is-A-Star.htm](http://space.about.com/od/stars/p/What-Is-A-Star.htm)

## پیوند به بیرون

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&action=edit&section=18 "ویرایش بخش: پیوند به بیرون")\]

- [زایش، تکامل و فرجام ستارگان](https://web.archive.org/web/20071208200544/http://www.khorshidvash.com/akhtarshenasi/setareha-ztf.html)

- [ن](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "الگو:ستاره‌ها")
- [ب](/wiki/%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "بحث الگو:ستاره‌ها")
- [و](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "ویژه:ویرایش صفحه/الگو:ستاره‌ها")

ستاره

[تکامل](/wiki/%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "تکامل ستارگان")

- [رشته اصلی](/wiki/%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C "رشته اصلی")
- [ستاره متغیر](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%AA%D8%BA%DB%8C%D8%B1 "ستاره متغیر") ( [ستاره شراره‌دار](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1 "ستاره شراره‌دار"))
- [شاخه افقی](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D9%87_%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C "شاخه افقی")
- [شاخه عظیم مجانبی](/w/index.php?title=%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D9%87_%D8%B9%D8%B8%DB%8C%D9%85_%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%A8%DB%8C&action=edit&redlink=1 "شاخه عظیم مجانبی (صفحه وجود ندارد)")
- [انبوهه سرخ](/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%87%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%AE&action=edit&redlink=1 "انبوهه سرخ (صفحه وجود ندارد)")
- [سحابی سیاره‌نما](/wiki/%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D8%A8%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 "سحابی سیاره‌نما") ( [تک‌سیاره‌ای](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D8%A8%DB%8C_%D8%AA%DA%A9%E2%80%8C%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C&action=edit&redlink=1 "سحابی تک‌سیاره‌ای (صفحه وجود ندارد)"))
- [ابرنواختر](/wiki/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1 "ابرنواختر")
- [شبه ابرنواختر](/wiki/%D8%B4%D8%A8%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1 "شبه ابرنواختر")
- [فرانواختر](/wiki/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1 "فرانواختر")
- [گران‌نواختر](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1 "گران‌نواختر")
- [نمودار هرتسپرونگ راسل](/wiki/%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%87%D8%B1%D8%AA%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%84 "نمودار هرتسپرونگ-راسل")

[پیش‌ستاره‌ها](/wiki/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "پیش‌ستاره")

- [ابر مولکولی](/wiki/%D8%A7%D8%A8%D8%B1_%D9%85%D9%88%D9%84%DA%A9%D9%88%D9%84%DB%8C "ابر مولکولی")
- [گویچه بوک](/w/index.php?title=%DA%AF%D9%88%DB%8C%DA%86%D9%87_%D8%A8%D9%88%DA%A9&action=edit&redlink=1 "گویچه بوک (صفحه وجود ندارد)")
- [شیء ستاره‌ای جوان](/w/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%A1_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86&action=edit&redlink=1 "شیء ستاره‌ای جوان (صفحه وجود ندارد)")
- [شیء هربیگ-هارو](/w/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%A1_%D9%87%D8%B1%D8%A8%DB%8C%DA%AF-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88&action=edit&redlink=1 "شیء هربیگ-هارو (صفحه وجود ندارد)")
- [مسیر هایاشی](/wiki/%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%B4%DB%8C "مسیر هایاشی")
- [حد هایاشی](/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AF_%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%B4%DB%8C&action=edit&redlink=1 "حد هایاشی (صفحه وجود ندارد)")
- [مسیر هنیی](/w/index.php?title=%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%D9%87%D9%86%DB%8C%DB%8C&action=edit&redlink=1 "مسیر هنیی (صفحه وجود ندارد)")
- [پیش‌ستاره‌ها](/wiki/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 "پیش‌ستاره")
- [ستاره تی گاو](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%AA%DB%8C_%D8%AB%D9%88%D8%B1%DB%8C "ستاره تی ثوری")
- [ستارگان هربیگ ای‌ای/بی‌ای](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D9%87%D8%B1%D8%A8%DB%8C%DA%AF_%D8%A7%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C/%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C&action=edit&redlink=1 "ستارگان هربیگ ای‌ای/بی‌ای (صفحه وجود ندارد)")

گونه‌ها

- [غول](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%BA%D9%88%D9%84 "ستاره غول") ( [سرخ](/wiki/%D8%BA%D9%88%D9%84_%D8%B3%D8%B1%D8%AE "غول سرخ"))
- [غول درخشان](/wiki/%D8%BA%D9%88%D9%84_%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%B4%D8%A7%D9%86 "غول درخشان")
- [فراغول](/wiki/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%88%D9%84 "فراغول") ( [سرد](/wiki/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%88%D9%84_%D8%B3%D8%B1%D8%AF "فراغول سرد"))
- [ابرغول](/wiki/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D9%88%D9%84 "ابرغول") ( [آبی](/wiki/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D9%88%D9%84_%D8%A2%D8%A8%DB%8C "ابرغول آبی")
- [سرخ](/wiki/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D9%88%D9%84_%D8%B3%D8%B1%D8%AE "ابرغول سرخ")
- [زرد](/wiki/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D9%88%D9%84_%D8%B2%D8%B1%D8%AF "ابرغول زرد"))
- [کوتوله](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87 "ستاره کوتوله") ( [آبی](/w/index.php?title=%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87_%D8%A2%D8%A8%DB%8C_(%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%84%D9%87_%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%AE)&action=edit&redlink=1 "کوتوله آبی (مرحله کوتوله سرخ) (صفحه وجود ندارد)")
- [نارنجی](/w/index.php?title=%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87_%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AC%DB%8C&action=edit&redlink=1 "کوتوله نارنجی (صفحه وجود ندارد)")
- [سرخ](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%AE "کوتوله سرخ")
- [زرد](/w/index.php?title=%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87_%D8%B2%D8%B1%D8%AF&action=edit&redlink=1 "کوتوله زرد (صفحه وجود ندارد)"))
- [ای‌جی‌بی](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%DB%8C%E2%80%8C%D8%AC%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C&action=edit&redlink=1 "ستاره ای‌جی‌بی (صفحه وجود ندارد)")
- [پرت‌افتاده آبی](/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A2%D8%A8%DB%8C&action=edit&redlink=1 "پرت‌افتاده آبی (صفحه وجود ندارد)")
- [ستاره کربنی](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%86%DB%8C "ستاره کربنی")
- [ستاره رشته اصلی](/wiki/%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C "رشته اصلی")
- [ستاره ولف-رایه](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D9%88%D9%84%D9%81%E2%80%93%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87 "ستاره ولف–رایه")
- [متغیر آبی درخشان](/wiki/%D9%85%D8%AA%D8%BA%DB%8C%D8%B1_%D8%A2%D8%A8%DB%8C_%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%B4%D8%A7%D9%86 "متغیر آبی درخشان")

بازمانده‌ها

- [کوتوله سفید](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87_%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF "کوتوله سفید")
- [کوتوله سیاه](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87 "کوتوله سیاه")
- [ستاره نوترونی](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C "ستاره نوترونی") ( [تپ‌اختر](/wiki/%D8%AA%D9%BE%E2%80%8C%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1 "تپ‌اختر")
- [مگنتار](/wiki/%D9%85%DA%AF%D9%86%D8%AA%D8%A7%D8%B1 "مگنتار"))
- [سیاه‌چاله](/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87%DA%86%D8%A7%D9%84%D9%87_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1 "سیاهچاله ستاره‌وار")

[ستاره فشرده نامتعارف](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D9%81%D8%B4%D8%B1%D8%AF%D9%87_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81&action=edit&redlink=1 "ستاره فشرده نامتعارف (صفحه وجود ندارد)")

- [ستاره نامتعارف](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81&action=edit&redlink=1 "ستاره نامتعارف (صفحه وجود ندارد)")
- [ستاره کوارکی](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%DA%A9%D9%88%D8%A7%D8%B1%DA%A9%DB%8C "ستاره کوارکی")
- [ستاره پرئونی](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D9%BE%D8%B1%D8%A6%D9%88%D9%86%DB%8C&action=edit&redlink=1 "ستاره پرئونی (صفحه وجود ندارد)") • [ستاره کیو](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%DA%A9%DB%8C%D9%88 "ستاره کیو")

ستارگان ناکام

- [کوتوله قهوه‌ای](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87_%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "کوتوله قهوه‌ای")
- [کوتوله قهوه‌ای کوچک](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87_%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 "کوتوله قهوه‌ای کوچک")
- [پلنتار](/w/index.php?title=%D9%BE%D9%84%D9%86%D8%AA%D8%A7%D8%B1&action=edit&redlink=1 "پلنتار (صفحه وجود ندارد)")

ساختار

- [هسته](/wiki/%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87_%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C "هسته خورشیدی")
- [ناحیه تابشی](/wiki/%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87_%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B4%DB%8C "ناحیه تابشی")
- [ناحیه همرفتی](/wiki/%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87_%D9%87%D9%85%D8%B1%D9%81%D8%AA%DB%8C "ناحیه همرفتی")
- [نورسپهر](/wiki/%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1 "نورسپهر")
- [فام‌سپهر](/wiki/%D9%81%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1 "فام‌سپهر")
- [تاج خورشیدی](/wiki/%D8%AA%D8%A7%D8%AC_%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C "تاج خورشیدی")
- [باد ستاره‌ای](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "باد ستاره‌ای")
- [حباب باد ستاره‌ای](/wiki/%D8%AD%D8%A8%D8%A7%D8%A8_%D8%A8%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "حباب باد ستاره‌ای")
- [اخترلرزه‌شناسی](/wiki/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D9%84%D8%B1%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C "اخترلرزه‌شناسی")

ویژگی‌ها

- [رده‌بندی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "رده‌بندی ستارگان")
- [دمای مؤثر](/wiki/%D8%AF%D9%85%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1 "دمای موثر")
- [جنبش‌شناسی](/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86&action=edit&redlink=1 "جنبش‌شناسی ستارگان (صفحه وجود ندارد)") ( [حرکت خاص](/wiki/%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%AE%D8%A7%D8%B5 "حرکت خاص")
- [سرعت شعاعی](/wiki/%D8%B3%D8%B1%D8%B9%D8%AA_%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B9%DB%8C "سرعت شعاعی"))
- [میدان مغناطیسی](/wiki/%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%BA%D9%86%D8%A7%D8%B7%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "میدان مغناطیسی ستاره‌ای")
- [فلزیگی](/wiki/%D9%81%D9%84%D8%B2%DB%8C%DA%AF%DB%8C "فلزیگی")
- [ریزآشفتگی](/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D8%A2%D8%B4%D9%81%D8%AA%DA%AF%DB%8C&action=edit&redlink=1 "ریزآشفتگی (صفحه وجود ندارد)")
- [ترکیب هسته‌ای](/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8_%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C&action=edit&redlink=1 "ترکیب هسته‌ای (صفحه وجود ندارد)")
- [اختلاف منظر](/wiki/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81_%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1 "اختلاف منظر")
- [سامانه سیاره‌ای](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "سامانه سیاره‌ای")
- [چرخش](/wiki/%DA%86%D8%B1%D8%AE%D8%B4_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "چرخش ستارگان")
- [سامانه ستاره‌ای](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "سامانه ستاره‌ای") ( [دوتایی](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%AF%D9%88%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C "ستاره دوتایی"))
- [پویایی‌شناسی ستارگان](/w/index.php?title=%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86&action=edit&redlink=1 "پویایی‌شناسی ستارگان (صفحه وجود ندارد)")
- [رنگ یوبی‌وی](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%AC%DB%8C_%DB%8C%D9%88%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D9%88%DB%8C&action=edit&redlink=1 "سامانه نورسنجی یوبی‌وی (صفحه وجود ندارد)")

[فهرست‌ها](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "فهرست‌های ستارگان")

- [نام ستاره‌ها](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D9%86%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "فهرست نام‌های سنتی ستارگان")
- [روشن‌ترین‌ها](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "فهرست روشن‌ترین ستارگان")
- [ستارگان نزدیک](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9 "فهرست ستارگان نزدیک")
- [کوتوله‌های قهوه‌ای](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "فهرست کوتوله‌های قهوه‌ای")

- [ن](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF "الگو:تاریخ بزرگ")
- [ب](/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF&action=edit&redlink=1 "بحث الگو:تاریخ بزرگ (صفحه وجود ندارد)")
- [و](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF "ویژه:ویرایش صفحه/الگو:تاریخ بزرگ")

[تاریخ بزرگ](/wiki/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF "تاریخ بزرگ")

مضمون

- [گاه‌شمار جهان](/wiki/%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86 "گاه‌شمار جهان")
- [کیهان‌شناسی فیزیکی](/wiki/%DA%A9%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%81%DB%8C%D8%B2%DB%8C%DA%A9%DB%8C "کیهان‌شناسی فیزیکی")
- [Deep time](/w/index.php?title=Deep_time&action=edit&redlink=1 "Deep time (صفحه وجود ندارد)")
- [مقیاس زمانی زمین‌شناسی](/wiki/%D9%85%D9%82%DB%8C%D8%A7%D8%B3_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C "مقیاس زمانی زمین‌شناسی")
- [اصل گلدیلاکس](/wiki/%D8%A7%D8%B5%D9%84_%DA%AF%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%DA%A9%D8%B3 "اصل گلدیلاکس")
- [مدرنیته](/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86%DB%8C%D8%AA%D9%87 "مدرنیته")

هشت مدخل

- ۱: **خلقت** \- [مه‌بانگ](/wiki/%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%AF "مه‌بانگ") و [کیهان‌زایی](/wiki/%DA%A9%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%8C "کیهان‌زایی")
- ۲: **ستاره‌ها** \- ستاره
- ۳: **عنصرها** \- [عنصر](/wiki/%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1_(%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C) "عنصر (شیمی)") در [تکامل ستارگان](/wiki/%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "تکامل ستارگان")
- ۴: **سیاره‌ها** \- [سیاره](/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D9%87 "سیاره")
- ۵: **زندگی** \- [پیدایش حیات](/wiki/%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA "پیدایش حیات") و [فرگشت](/wiki/%D9%81%D8%B1%DA%AF%D8%B4%D8%AA "فرگشت") [زندگی](/wiki/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C "زندگی")
- ۶: **انسان** \- فرگشت _[انسان خردمند](/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D9%85%D9%86%D8%AF "انسان خردمند")_
  - [پارینه‌سنگی](/wiki/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C "پارینه‌سنگی")
- ۷: **کشاورزی** \- [انقلاب نوسنگی](/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D9%86%D9%88%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C "انقلاب نوسنگی")
- ۸: **عصر جدید** \- [دوره مدرن](/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86 "دوره مدرن")

آموحتن تحت وب

- [Big History Project](/w/index.php?title=Big_History_Project&action=edit&redlink=1 "Big History Project (صفحه وجود ندارد)")
  - _[Crash Course Big History](/w/index.php?title=Crash_Course_(YouTube)&action=edit&redlink=1 "Crash Course (YouTube) (صفحه وجود ندارد)")_
- [ChronoZoom](/w/index.php?title=ChronoZoom&action=edit&redlink=1 "ChronoZoom (صفحه وجود ندارد)")

افراد سرشناس

- [Walter Alvarez](/w/index.php?title=Walter_Alvarez&action=edit&redlink=1 "Walter Alvarez (صفحه وجود ندارد)")
- [Cynthia Stokes Brown](/w/index.php?title=Cynthia_Stokes_Brown&action=edit&redlink=1 "Cynthia Stokes Brown (صفحه وجود ندارد)")
- [Eric Chaisson](/w/index.php?title=Eric_Chaisson&action=edit&redlink=1 "Eric Chaisson (صفحه وجود ندارد)")
- [David Christian](/w/index.php?title=David_Christian_(historian)&action=edit&redlink=1 "David Christian (historian) (صفحه وجود ندارد)")
- [ژوزف استالین](/wiki/%DA%98%D9%88%D8%B2%D9%81_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%86 "ژوزف استالین")
- [بیل گیتس](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D9%84_%DA%AF%DB%8C%D8%AA%D8%B3 "بیل گیتس")
- [کارل سیگن](/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%84_%D8%B3%DB%8C%DA%AF%D9%86 "کارل سیگن")
- [Graeme Snooks](/w/index.php?title=Graeme_Snooks&action=edit&redlink=1 "Graeme Snooks (صفحه وجود ندارد)")
- [جیمی ویلز](/wiki/%D8%AC%DB%8C%D9%85%DB%8C_%D9%88%DB%8C%D9%84%D8%B2 "جیمی ویلز")
- [بیل وورتز](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D9%84_%D9%88%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%B2 "بیل وورتز")

برگرفته از « [https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=ستاره&oldid=40047197](https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=ستاره&oldid=40047197)»

[رده‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "ویژه:رده‌ها"):

- [اجرام آسمانی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C "رده:اجرام آسمانی")
- [اخترشناسی ستارگان](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "رده:اخترشناسی ستارگان")
- [ستارگان](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "رده:ستارگان")
- [مفهوم‌ها در اخترشناسی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C "رده:مفهوم‌ها در اخترشناسی")
- [منابع روشنایی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C "رده:منابع روشنایی")

رده‌های پنهان:

- [یادکردهای دارای منبع به زبان انگلیسی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C "رده:یادکردهای دارای منبع به زبان انگلیسی")
- [CS1: Julian–Gregorian uncertainty](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:CS1:_Julian%E2%80%93Gregorian_uncertainty "رده:CS1: Julian–Gregorian uncertainty")
- [یادکردهای دارای منبع به زبان لاتین](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D9%84%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D9%86 "رده:یادکردهای دارای منبع به زبان لاتین")
- [خطاهای یادکرد: آرکایو](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF:_%D8%A2%D8%B1%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D9%88 "رده:خطاهای یادکرد: آرکایو")
- [خطاهای یادکرد: DOI](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF:_DOI "رده:خطاهای یادکرد: DOI")
- [خطاهای یادکرد: بیبکد](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF:_%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DA%A9%D8%AF "رده:خطاهای یادکرد: بیبکد")
- [نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF:%D9%86%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF:%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 "رده:نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان")

- این صفحه آخرین‌بار در ‏۱۲ اوت ۲۰۲۴ ساعت ‏۱۶:۵۰ ویرایش شده است.
- همهٔ نوشته‌ها تحت [مجوز Creative Commons Attribution/Share-Alike](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.ar) در دسترس است؛
برای جزئیات بیشتر [شرایط استفاده](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use) را بخوانید.


ویکی‌پدیا® علامتی تجاری متعلق به سازمان غیرانتفاعی [بنیاد ویکی‌مدیا](//www.wikimediafoundation.org/) است.


- [سیاست حفظ حریم خصوصی](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [دربارهٔ ویکی‌پدیا](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87)
- [تکذیب‌نامه‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%DA%A9%D8%B0%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C)
- [آیین‌نامه رفتاری](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [توسعه‌دهندگان](https://www.mediawiki.org/wiki/How_to_contribute/fa?uselang=fa)
- [آمار](https://stats.wikimedia.org/#/fa.wikipedia.org)
- [بیانیهٔ کوکی](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [نمای موبایل](//fa.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)