کاریکاتور - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
کاریکاتور هجایی: این طرح‌ها کاریکاتورهایی هستند که ضمن تغییر عیب جو و ...
قاطر
آگوستینو کاراچی نقاش ایتالیایی اولین هنرمندی بود که برای سرگرمی خود و دوستانش از چهره واقعی، تصاویر کمیک می‌کشید. کسانی که از کارگاه او دیدن می‌کردند، سوژه‌های تصاویری وی می‌شدند. این بازدید کنندگان چهره خود را به صورت سگ، خوک، <anchor>قاطر</anchor> یا حتی پارچ آب و قرص نان می‌دیدند.
قاطر - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
قاطر \- ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد[پرش به محتوا](#bodyContent)

منوی اصلی

منوی اصلی

انتقال به نوار کنارینهفتن

بازدید محتوا


- [صفحهٔ اصلی](/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C "مشاهدهٔ صفحهٔ اصلی [z]")
- [رویدادهای کنونی](/wiki/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C "یافتن اطلاعات پس‌زمینه پیرامون رویدادهای کنونی")
- [مقالهٔ تصادفی](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81%DB%8C "آوردن یک صفحهٔ تصادفی [x]")
- [کمک مالی](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_fa.wikipedia.org&uselang=fa "حمایتمان کنید")

همکاری


- [تغییرات اخیر](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 "فهرستی از تغییرات اخیر ویکی [r]")
- [ویکی‌نویس شوید!](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C)
- [راهنما](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA "مکانی برای دریافتن")
- [تماس با ویکی‌پدیا](//fa.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B3_%D8%A8%D8%A7_%D9%85%D8%A7)

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![ویکی‌پدیا](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-fa.svg)![دانشنامهٔ آزاد](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-fa.svg)](/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C)

[جستجو](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88 "جستجو در ویکی‌پدیا [f]")

جستجو

ظاهر

- [ایجاد حساب](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C&returnto=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1 "از شما دعوت می‌شود که یک حساب ایجاد کنید و وارد شوید؛ هرچند که این کار اختیاری است.")
- [ورود](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87&returnto=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1 "توصیه می‌شود که به سامانه وارد شوید، گرچه اجباری نیست [o]")

ابزارهای شخصی

- [ایجاد حساب](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C&returnto=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1 "از شما دعوت می‌شود که یک حساب ایجاد کنید و وارد شوید؛ هرچند که این کار اختیاری است.")
- [ورود](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87&returnto=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1 "توصیه می‌شود که به سامانه وارد شوید، گرچه اجباری نیست [o]")

صفحه‌هایی برای ویرایشگرانی که از سامانه خارج شدند [بیشتر بدانید](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87)

- [مشارکت‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86 "فهرست ویرایش‌ها انجام شده از این نشانی آی‌پی [y]")
- [بحث](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D9%85%D9%86 "بحث پیرامون ویرایش‌های این نشانی آی‌پی [n]")

## فهرست

انتقال به نوار کنارینهفتن

- بخش آغازین

- [۱پانویس](#پانویس)
- [۲منابع](#منابع)
- [۳پیوند به بیرون](#پیوند_به_بیرون)

تغییر وضعیت فهرست محتویات

# قاطر

۹۵ زبان

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Muil "Muil–آفریکانس")
- [አማርኛ](https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%A0%E1%89%85%E1%88%8E "በቅሎ–امهری")
- [Aragonés](https://an.wikipedia.org/wiki/Mula "Mula–آراگونی")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%BA%D9%84 "بغل–عربی")
- [ܐܪܡܝܐ](https://arc.wikipedia.org/wiki/%DC%9F%DC%98%DC%95%DC%A2%DC%9D%DC%90 "ܟܘܕܢܝܐ–آرامی")
- [مصرى](https://arz.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%BA%D9%84 "بغل–عربی مصری")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Qat%C4%B1r "Qatır–ترکی آذربایجانی")
- [Boarisch](https://bar.wikipedia.org/wiki/Muli "Muli–باواریایی")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%B5 "Муле–بلغاری")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%96%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%B0 "খচ্চর–بنگالی")
- [བོད་ཡིག](https://bo.wikipedia.org/wiki/%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%BA%E0%BD%A3%E0%BC%8D "དྲེལ།–تبتی")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Mul "Mul–کاتالان")
- [Cebuano](https://ceb.wikipedia.org/wiki/Mula_(insekto) "Mula (insekto)–سبویی")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%A6%DB%8E%D8%B3%D8%AA%D8%B1 "ئێستر–کردی مرکزی")
- [Corsu](https://co.wikipedia.org/wiki/Mulu "Mulu–کورسی")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Mula "Mula–چکی")
- [Чӑвашла](https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D0%BB_(%D0%B2%D1%8B%D0%BB%D1%8C%C4%83%D1%85) "Мул (выльăх)–چوواشی")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Mul "Mul–ولزی")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Muldyr "Muldyr–دانمارکی")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Maultier "Maultier–آلمانی")
- [Zazaki](https://diq.wikipedia.org/wiki/Qat%C4%B1r "Qatır–Zazaki")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%AC%CF%81%CE%B9 "Μουλάρι–یونانی")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Mule "Mule–انگلیسی")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Mulo "Mulo–اسپرانتو")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Mula_(animal) "Mula (animal)–اسپانیایی")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Muul_(loom) "Muul (loom)–استونیایی")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Mando "Mando–باسکی")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Muuli "Muuli–فنلاندی")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Mulet "Mulet–فرانسوی")
- [Frysk](https://fy.wikipedia.org/wiki/M%C3%BBldier "Mûldier–فریسی غربی")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/Mi%C3%BAil_(ainmh%C3%AD) "Miúil (ainmhí)–ایرلندی")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Mula "Mula–گالیسیایی")
- [Avañe'ẽ](https://gn.wikipedia.org/wiki/Mburika "Mburika–گوارانی")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A4%D7%A8%D7%93 "פרד–عبری")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%96%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%9A%E0%A4%B0 "खच्चर–هندی")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Mula "Mula–کروات")
- [Kreyòl ayisyen](https://ht.wikipedia.org/wiki/Mil%C3%A8t "Milèt–هائیتیایی")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/%C3%96szv%C3%A9r "Öszvér–مجاری")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8B%D5%B8%D6%80%D5%AB "Ջորի–ارمنی")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Bagal "Bagal–اندونزیایی")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/M%C3%BAld%C3%BDr "Múldýr–ایسلندی")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Mulo "Mulo–ایتالیایی")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%A9%E3%83%90 "ラバ–ژاپنی")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%AF%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98 "ჯორი–گرجی")
- [Taqbaylit](https://kab.wikipedia.org/wiki/Aserdun "Aserdun–قبایلی")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80 "Қашыр–قزاقی")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B9%E0%B3%87%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%86 "ಹೇಸರಗತ್ತೆ–کانارا")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EB%85%B8%EC%83%88 "노새–کره‌ای")
- [कॉशुर / کٲشُر](https://ks.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%8E%D8%B3%D8%AA%D9%8E%D8%B1 "اَستَر–کشمیری")
- [Kurdî](https://ku.wikipedia.org/wiki/Qantir "Qantir–کردی")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%87%D1%8B%D1%80 "Качыр–قرقیزی")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Mulus "Mulus–لاتین")
- [Lombard](https://lmo.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCl "Mül–لومبارد")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Asil%C4%97nas "Asilėnas–لیتوانیایی")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/M%C5%ABlis "Mūlis–لتونیایی")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%B5 "Муле–مقدونی")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Baghal "Baghal–مالایی")
- [မြန်မာဘာသာ](https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%B8_(%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%B9%E1%80%86%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA) "လား (တိရစ္ဆာန်)–برمه‌ای")
- [नेपाली](https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%96%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%9A%E0%A4%A1 "खच्चड–نپالی")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Muildier/muilezel "Muildier/muilezel–هلندی")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Muldyr "Muldyr–نروژی نی‌نُشک")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Muldyr "Muldyr–نروژی بوک‌مُل")
- [Diné bizaad](https://nv.wikipedia.org/wiki/Dzaan%C3%A9%C3%A9z "Dzaanééz–ناواهویی")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Mul "Mul–اکسیتان")
- [Ирон](https://os.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%C3%A6%D1%80%D0%B3%C3%A6%D1%84%D1%81 "Хæргæфс–آسی")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%96%E0%A9%B1%E0%A8%9A%E0%A8%B0 "ਖੱਚਰ–پنجابی")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Mu%C5%82_(ssak) "Muł (ssak)–لهستانی")
- [پنجابی](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%DA%86%D8%B1 "خچر–پنجابی")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Mula "Mula–پرتغالی")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Cat%C3%A2r "Catâr–رومانیایی")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D0%BB "Мул–روسی")
- [Sicilianu](https://scn.wikipedia.org/wiki/Mulu "Mulu–سیسیلی")
- [سنڌي](https://sd.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%DA%86%D8%B1 "خچر–سندی")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Mula "Mula–صرب و کرواتی")
- [Taclḥit](https://shi.wikipedia.org/wiki/Asrdun "Asrdun–تاچل‌هیت")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Mule "Mule–انگلیسی ساده")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Mul_(potomok_kobyly) "Mul (potomok kobyly)–اسلواکی")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Mushka "Mushka–آلبانیایی")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%B0 "Мула–صربی")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Mula "Mula–سوئدی")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%95%E0%AF%8B%E0%AE%B5%E0%AF%87%E0%AE%B1%E0%AF%81_%E0%AE%95%E0%AE%B4%E0%AF%81%E0%AE%A4%E0%AF%88 "கோவேறு கழுதை–تامیلی")
- [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%95%E0%B0%82%E0%B0%9A%E0%B0%B0_%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%A1%E0%B0%BF%E0%B0%A6 "కంచర గాడిద–تلوگویی")
- [Тоҷикӣ](https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D1%87%D0%B8%D1%80 "Хачир–تاجیکی")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%AD "ล่อ–تایلندی")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Kat%C4%B1r "Katır–ترکی استانبولی")
- [Татарча / tatarça](https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%87%D1%8B%D1%80 "Качыр–تاتاری")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D0%BB_(%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0) "Мул (тварина)–اوکراینی")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%DA%86%D8%B1 "خچر–اردو")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Xachir "Xachir–ازبکی")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/La_(%C4%91%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) "La (động vật)–ویتنامی")
- [Walon](https://wa.wikipedia.org/wiki/Moulet "Moulet–والونی")
- [Winaray](https://war.wikipedia.org/wiki/Mula "Mula–وارایی")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E9%AA%A1 "骡–وو")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%AA%A1 "骡–چینی")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E9%A8%BE "騾–کانتونی")

[ویرایش پیوندها](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q41692#sitelinks-wikipedia "ویرایش پیوندهای بین‌زبانی")

- [مقاله](/wiki/%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1 "دیدن صفحهٔ محتویات [c]")
- [بحث](/wiki/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1 "گفتگو پیرامون محتوای صفحه [t]")

فارسی

- [خواندن](/wiki/%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1)
- [ویرایش](/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&action=edit "ویرایش کد مبدأ این صفحه [e]")
- [نمایش تاریخچه](/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&action=history "نسخه‌های پیشین این صفحه [h]")

ابزارها

ابزارها

انتقال به نوار کنارینهفتن

عمل‌ها


- [خواندن](/wiki/%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1)
- [ویرایش](/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&action=edit "ویرایش کد مبدأ این صفحه [e]")
- [نمایش تاریخچه](/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&action=history)

عمومی


- [پیوندها به این صفحه](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D9%86_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1 "فهرست همهٔ صفحه‌هایی که به این صفحه پیوند می‌دهند [j]")
- [تغییرات مرتبط](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7/%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1 "تغییرات اخیر صفحه‌هایی که این صفحه به آن‌ها پیوند دارد [k]")
- [بارگذاری پرونده](/wiki/ویکی‌پدیا:بارگذاری "بارگذاری تصاویر و پرونده‌های دیگر [u]")
- [صفحه‌های ویژه](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87 "فهرستی از همهٔ صفحه‌های ویژه [q]")
- [پیوند پایدار](/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&oldid=40235220 "پیوند پایدار به این نسخه از این صفحه")
- [اطلاعات صفحه](/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&action=info "اطلاعات بیشتر دربارهٔ این صفحه")
- [یادکرد این صفحه](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF&page=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&id=40235220&wpFormIdentifier=titleform "اطلاعات در خصوص چگونگی یادکرد این صفحه")
- [دریافت نشانی کوتاه‌شده](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ffa.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25D9%2582%25D8%25A7%25D8%25B7%25D8%25B1)
- [بارگیری کد QR](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:QrCode&url=https%3A%2F%2Ffa.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25D9%2582%25D8%25A7%25D8%25B7%25D8%25B1)
- [آیتم ویکی‌داده](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q41692 "پیوند به آیتم متصل‌شدۀ مخزن داده‌ها [g]")

نسخه‌برداری


- [بارگیری به‌صورت PDF](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:DownloadAsPdf&page=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&action=show-download-screen)
- [نسخهٔ قابل چاپ](/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&printable=yes "نسخهٔ قابل چاپ این صفحه [p]")

در پروژه‌های دیگر


- [ویکی‌انبار](https://commons.wikimedia.org/wiki/Mule)
- [ویکی‌گونه](https://species.wikimedia.org/wiki/Equus_mulus)
- [ویکی‌گفتاورد](https://fa.wikiquote.org/wiki/%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1)

ظاهر

انتقال به نوار کنارینهفتن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

با [یابو](/wiki/%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D9%88 "یابو") اشتباه نشود.

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Question_book-new.svg/50px-Question_book-new.svg.png)

**برای [تأییدپذیری](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%D8%A3%DB%8C%DB%8C%D8%AF%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%DB%8C "ویکی‌پدیا:تأییدپذیری") کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است**. لطفاً با توجه به [شیوهٔ ویکی‌پدیا برای ارجاع به منابع](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87_%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D8%B9_%D8%A8%D9%87_%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9 "ویکی‌پدیا:شیوه ارجاع به منابع")، با ارائهٔ [منابع معتبر](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%D8%A3%DB%8C%DB%8C%D8%AF%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%DB%8C "ویکی‌پدیا:تأییدپذیری") به [بهبود این مقاله](https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&action=edit) کمک کنید. مطالب بی‌منبع را می‌توان به چالش کشید و حذف کرد.

_یافتن منابع:_ ["قاطر"](//www.google.com/search?as_eq=wikipedia&q=%22%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1%22) – [اخبار](//www.google.com/search?tbm=nws&q=%22%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1%22+-wikipedia&tbs=ar:1) **·** [روزنامه‌ها](//www.google.com/search?&q=%22%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1%22&tbs=bkt:s&tbm=bks) **·** [کتاب‌ها](//www.google.com/search?tbs=bks:1&q=%22%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1%22+-wikipedia) **·** [آکادمیک](//scholar.google.com/scholar?q=%22%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1%22) **·** [جی‌استور](https://www.jstor.org/action/doBasicSearch?Query=%22%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1%22&acc=on&wc=on)_([چگونگی و زمان حذف پیام این الگو را بدانید](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D8%AD%D8%B0%D9%81_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C_%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C "راهنما:حذف الگوی نگهداری"))_

قاطر
[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Grey_Mule_%287104389757%29.jpg/250px-Grey_Mule_%287104389757%29.jpg)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Grey_Mule_(7104389757).jpg)[رده‌بندی علمی](/wiki/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_(%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C) "آرایه‌شناسی (زیست‌شناسی)")فرمانرو:
[جانوران](/wiki/%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86 "جانوران")شاخه:
[طنابداران](/wiki/%D8%B7%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86 "طنابداران")رده:
[پستانداران](/wiki/%D9%BE%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86 "پستانداران")راسته:
[تک‌سم‌سانان](/wiki/%D8%AA%DA%A9%E2%80%8C%D8%B3%D9%85%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 "تک‌سم‌سانان")[\[۱\]](#cite_note-1)تیره:
[اسبان](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D9%86 "اسبان")گونه:
_**E. caballus + asinus**_[نام دوبخشی](/wiki/%D9%86%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C "نام علمی")**_Equus mule_?**

( [کارل لینه](/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%84_%D9%84%DB%8C%D9%86%D9%87 "کارل لینه")، [۱۷۵۸](/wiki/%DB%B1%DB%B7%DB%B5%DB%B8_(%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C) "۱۷۵۸ (میلادی)"))

**قاطر** یا **اَستَر** یا **خراسب** حیوانی است، که از جفت‌گیری [خر](/wiki/%D8%AE%D8%B1 "خر") نر و [اسب](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%A8 "اسب") ماده ایجاد می‌شود. قاطر یک [گونه](/wiki/%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87_(%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C) "گونه (زیست‌شناسی)") به حساب نمی‌آید زیرا توانایی [تولید مثل](/wiki/%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%AB%D9%84 "تولید مثل") را ندارد و برای به وجود آوردن قاطر دیگری باید حتماً یک خر نر را با یک اسب ماده آمیزش داد. این حیوان معمولاً به عنوان بارکش استفاده می‌شود. در زیست‌شناسی قاطر را زیستا اما نازا خطاب می‌کنند. جثهٔ قاطرها معمولاً از خرها بزرگ‌تر بوده و سری بزرگ و کشیده با گوش‌های نسبتاً بلند دارد. توانایی جسمی و مقاومت آن در برابر بیماری‌ها به مراتب از خرها بیشتر است. به همین دلیل روستاییان ترجیح می‌دهند تا از قاطر برای باربری استفاده کنند.[\[۲\]](#cite_note-dehkhoda-2)

واژه **اَستَر** ریشه در [فارسی باستان](/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 "فارسی باستان") دارد که در زبان [سانسکریت](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D8%AA "سانسکریت") به صورت _اَشوَتره_ ادا می‌شده که جزء اول آن ( _اَشوَ_) بمعنی اسب است.[\[۲\]](#cite_note-dehkhoda-2)[\[۳\]](#cite_note-3) در برخی گویش‌های ایرانی از آن جمله گویش [تاتی](/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%A7%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 "زبان تاتی ایران") عمارلو به این جانور _مول_ می‌گویند.
در زبان کردی نیز به آن اِستر گفته می‌شود. [شبه اسب](/wiki/%D8%B4%D8%A8%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%A8 "شبه اسب") یا یابو گونه‌ای دیگر از [چهارپایان](/wiki/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 "چهارپایان") است که از جفت‌گیری [اسب](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%A8 "اسب") نر و [الاغ](/wiki/%D8%AE%D8%B1 "خر") ماده به‌وجود می‌آید. پرورش قاطر تنها زمانی امکان‌پذیر شد که دامنه پراکنش اسب اهلی که در حدود ۳۵۰۰ سال، قبل از میلاد و از [آسیای مرکزی](/wiki/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C "آسیای مرکزی") شکل گرفته بود، به الاغ اهلی که از منطقهٔ شمال شرقی [آفریقا](/wiki/%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7 "آفریقا") سرچشمه می‌گرفت رسید. این همپوشانی احتمالاً در ایران، آناتولی و بین‌النهرین و در منطقهٔ آسیای غربی رخ داده‌است و قاطرها اندکی پیش‌تر از ۱۰۰۰ قبل از میلاد در آنجا پرورش داده شده‌اند.[\[۴\]](#cite_note-cabi-4)

[هرودوت](/wiki/%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%88%D8%AA "هرودوت") [دومین حمله خشایارشاه به یونان](/wiki/%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%AA%D9%87%D8%A7%D8%AC%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%87_%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86 "دومین تهاجم ایرانیان به یونان") را به فال بد گرفت و نتیجه حامله شدن یک قاطر توصیف کرد.[\[۵\]](#cite_note-5)

## پانویس

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&action=edit&section=1 "ویرایش بخش: پانویس")\]

1. [↑](#cite_ref-1)Perissodactyla
2. ↑ [۲٫۰](#cite_ref-dehkhoda_2-0)[۲٫۱](#cite_ref-dehkhoda_2-1)دهخدا، علی‌اکبر. _لغت‌نامه دهخدا_. مدخل «اَستَر».
3. [↑](#cite_ref-3)["अश्वतर"](https://sanskritdictionary.com/?iencoding=iast&q=अश्वतर&lang=sans&action=Search). _Sanskrit Dictionary_ (به انگلیسی).
4. [↑](#cite_ref-cabi_4-0)Valerie Porter, Lawrence Alderson, Stephen J.G. Hall, D. Phillip Sponenberg (2016). [_Mason's World Encyclopedia of Livestock Breeds and Breeding_](https://books.google.com/books?id=2UEJDAAAQBAJ) [بایگانی‌شده](https://web.archive.org/web/20230205054733/https://books.google.com/books?id=2UEJDAAAQBAJ) در ۵ فوریه ۲۰۲۳ توسط [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") (sixth edition). Wallingford: CABI. [شابک](/wiki/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 "شماره استاندارد بین‌المللی کتاب") [‎۹۷۸۱۷۸۰۶۴۷۹۴۴](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8/9781780647944 "ویژه:منابع کتاب/9781780647944").
5. [↑](#cite_ref-5)[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2290491.stm](http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2290491.stm)

## منابع

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&action=edit&section=2 "ویرایش بخش: منابع")\]

- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «[Mule](https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mule&oldid=252515642)». در _[دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C "ویکی‌پدیای انگلیسی")_، بازبینی‌شده در ۱۹ نوامبر ۲۰۰۸.
- دهخدا، علی‌اکبر. [«مدخل «اَستَر»»](https://web.archive.org/web/20140408042835/http://www.loghatnameh.com/dehkhodaworddetail-c9088adbb11a406f8ea630722ffcc3b8-fa.html). _لغتنامه دهخدا_. بایگانی‌شده از [اصلی](http://www.loghatnameh.com/dehkhodaworddetail-c9088adbb11a406f8ea630722ffcc3b8-fa.html) در ۸ آوریل ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۶ مه ۲۰۱۱.

Campbell, N.A. ;Biology, concepts & connections; assisting Wesley longman inc;2000

## پیوند به بیرون

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&action=edit&section=3 "ویرایش بخش: پیوند به بیرون")\]

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)

در [ویکی‌انبار](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B1 "ویکی‌انبار") پرونده‌هایی دربارهٔ [قاطر](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mules "commons:Category:Mules") موجود است.

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/34px-Wikiquote-logo.svg.png)

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به _**[قاطر](https://fa.wikiquote.org/wiki/%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1 "q:قاطر")**_ در ویکی‌گفتاورد موجود است.

- [ن](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86 "الگو:جانوران")
- [ب](/wiki/%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86 "بحث الگو:جانوران")
- [و](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86 "ویژه:ویرایش صفحه/الگو:جانوران")

[جانوران](/wiki/%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86 "جانوران") زنده

[مهره‌داران](/wiki/%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86 "مهره‌داران")

[پستانداران](/wiki/%D9%BE%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86 "پستانداران")

- [آرمادیلو](/wiki/%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%84%D9%88 "آرمادیلو")
- [آلپاکا](/wiki/%D8%A2%D9%84%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%A7 "آلپاکا")
- [آهو](/wiki/%D8%A2%D9%87%D9%88 "آهو")
- [اسب](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%A8 "اسب")
- [انسان](/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86 "انسان")
- [باندیکوت](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%DA%A9%D9%88%D8%AA "باندیکوت")
- [ببر](/wiki/%D8%A8%D8%A8%D8%B1 "ببر")
- [بز کوهی](/wiki/%D8%A8%D8%B2_%DA%A9%D9%88%D9%87%DB%8C_(%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D9%87) "بز کوهی (سرده)")
- [بز وحشی](/wiki/%DA%A9%D9%84_%D9%88_%D8%A8%D8%B2 "کل و بز")
- [بونوبو](/wiki/%D8%A8%D9%88%D9%86%D9%88%D8%A8%D9%88 "بونوبو")
- [بوزینه](/wiki/%DA%A9%D9%BE%DB%8C_(%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1) "کپی (جانور)")
- [بید حلزونی](/w/index.php?title=%D8%A8%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%86%DB%8C&action=edit&redlink=1 "بید حلزونی (صفحه وجود ندارد)")
- [پلنگ](/wiki/%D9%BE%D9%84%D9%86%DA%AF "پلنگ")
- [جبیر](/wiki/%D8%AC%D8%A8%DB%8C%D8%B1 "جبیر")
- [جگوار](/wiki/%D8%AC%DA%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1 "جگوار")
- [جوجه‌تیغی](/wiki/%D8%AC%D9%88%D8%AC%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%DB%8C%D8%BA%DB%8C "جوجه‌تیغی")
- [خدنگ](/wiki/%D8%AE%D8%AF%D9%86%DA%AF "خدنگ")
- [خرس تنبل](/wiki/%D8%AE%D8%B1%D8%B3_%D8%AA%D9%86%D8%A8%D9%84 "خرس تنبل")
- [خرس](/wiki/%D8%AE%D8%B1%D8%B3 "خرس")
- [خر](/wiki/%D8%AE%D8%B1 "خر")

- [خفاش](/wiki/%D8%AE%D9%81%D8%A7%D8%B4 "خفاش")
- [خوک خاکی](/wiki/%D8%AE%D9%88%DA%A9_%D8%AE%D8%A7%DA%A9%DB%8C "خوک خاکی")
- [راسو](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%88 "راسو")
- [راسوی کیسه‌دار](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%88%DB%8C_%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1 "راسوی کیسه‌دار")
- [راکون](/wiki/%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%88%D9%86 "راکون")
- [روباه پرنده](/wiki/%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D9%87_%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87 "روباه پرنده")
- [روباه](/wiki/%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D9%87 "روباه")
- [رودک](/wiki/%D8%B1%D9%88%D8%AF%DA%A9_(%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1) "رودک (جانور)")
- [زباد](/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D8%AF "زباد")
- [سگ آبی](/wiki/%D8%B3%DA%AF_%D8%A2%D8%A8%DB%8C "سگ آبی")
- [سگ](/wiki/%D8%B3%DA%AF "سگ")
- [سگ وحشی آسیایی](/wiki/%D8%B3%DA%AF_%D9%88%D8%AD%D8%B4%DB%8C_%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "سگ وحشی آسیایی")
- [سمور آبی](/wiki/%D8%B3%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A2%D8%A8%DB%8C "سمور آبی")
- [سمور](/wiki/%D8%B3%D9%85%D9%88%D8%B1 "سمور")
- [سنجاب](/wiki/%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%A8 "سنجاب")
- [سیاه‌گوش](/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D9%88%D8%B4 "سیاه‌گوش")
- [شامپانزه](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%87 "شامپانزه")
- [شاه‌روباه](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D9%87 "شاه‌روباه")
- [شتر دوکوهانه](/wiki/%D8%B4%D8%AA%D8%B1_%D8%AF%D9%88%DA%A9%D9%88%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%87 "شتر دوکوهانه")
- [شتر یک‌کوهانه](/wiki/%D8%B4%D8%AA%D8%B1_%DB%8C%DA%A9%E2%80%8C%DA%A9%D9%88%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%87 "شتر یک‌کوهانه")
- [شترچه](/wiki/%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%86%D9%87 "شترچه")
- [شغال](/wiki/%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84 "شغال")
- [شوکا](/wiki/%D8%B4%D9%88%DA%A9%D8%A7 "شوکا")
- [شیببر](/wiki/%D8%B4%DB%8C%D8%A8%D8%A8%D8%B1 "شیببر")
- [شیر دریایی](/wiki/%D8%B4%DB%8C%D8%B1_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "شیر دریایی")
- [شیر کوهی](/wiki/%D8%B4%DB%8C%D8%B1_%DA%A9%D9%88%D9%87%DB%8C "شیر کوهی")
- [شیر](/wiki/%D8%B4%DB%8C%D8%B1_(%DA%AF%D8%B1%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D9%86) "شیر (گربه‌سان)")
- [شیطان تاسمانی](/wiki/%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C "شیطان تاسمانی")
- [صاریغ](/wiki/%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%BA "صاریغ")
- [صاریغ ویرجینیایی](/wiki/%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%BA_%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "صاریغ ویرجینیایی")
- [عنتر دم‌کوتاه](/wiki/%D8%B9%D9%86%D8%AA%D8%B1_%D8%AF%D9%85%E2%80%8C%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87 "عنتر دم‌کوتاه")
- [غُرم](/wiki/%D8%BA%D8%B1%D9%85_(%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1) "غرم (جانور)")
- [غژگاو](/wiki/%D8%BA%DA%98%DA%AF%D8%A7%D9%88 "غژگاو")
- [فک](/wiki/%D8%AE%D9%88%DA%A9_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "خوک دریایی")
- [فوسا](/wiki/%D9%81%D9%88%D8%B3%D8%A7 "فوسا")
- [فیل](/wiki/%D9%81%DB%8C%D9%84 "فیل")
- قاطر
- [قوچ](/wiki/%DA%AF%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF "گوسفند")
- [کانگورو](/wiki/%DA%A9%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%88%D8%B1%D9%88 "کانگورو")
- [کانگوروی درختی](/wiki/%DA%A9%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%88%D8%B1%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%AA%DB%8C "کانگوروی درختی")
- [کرگدن](/wiki/%DA%A9%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D9%86 "کرگدن")
- [کفتار](/wiki/%DA%A9%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1 "کفتار")
- [کل](/wiki/%DA%A9%D9%84_%D9%88_%D8%A8%D8%B2 "کل و بز")
- [کوآلا](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%A2%D9%84%D8%A7 "کوآلا")
- [گاومیش](/wiki/%DA%AF%D8%A7%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%B4 "گاومیش")
- [گراز دریایی](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B2_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "گراز دریایی")
- [گراز](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B2 "گراز")
- [گربه شنی](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D8%A8%D9%87_%D8%B4%D9%86%DB%8C "گربه شنی")
- [گربه ماهیگیر](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D8%A8%D9%87_%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1 "گربه ماهیگیر")
- [گربه وحشی](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D8%A8%D9%87_%D9%88%D8%AD%D8%B4%DB%8C "گربه وحشی")
- [گربه](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D8%A8%D9%87 "گربه")
- [گرگ تاسمانی](/wiki/%DA%AF%D8%B1%DA%AF_%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C "گرگ تاسمانی")
- [گرگ خاکستری](/wiki/%DA%AF%D8%B1%DA%AF "گرگ")
- [گرگ](/wiki/%DA%AF%D8%B1%DA%AF "گرگ")
- [گندراسو](/wiki/%DA%AF%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%88 "گندراسو")
- [گواناکو](/wiki/%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%DA%A9%D9%88 "گواناکو")
- [گورخر](/wiki/%DA%AF%D9%88%D8%B1%D8%AE%D8%B1 "گورخر")
- [گورکن](/wiki/%DA%AF%D9%88%D8%B1%DA%A9%D9%86 "گورکن")
- [گوریل](/wiki/%DA%AF%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%84 "گوریل")
- [گوزن شمالی](/wiki/%DA%AF%D9%88%D8%B2%D9%86_%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C "گوزن شمالی")
- [لاما](/wiki/%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7 "لاما")
- [لمور](/wiki/%D9%84%D9%85%D9%88%D8%B1 "لمور")
- [مرال](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%84 "مرال")
- [میمون](/wiki/%D9%85%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86 "میمون")
- [نامبت](/wiki/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%AA "نامبت")
- [نهنگ](/wiki/%D9%86%D9%87%D9%86%DA%AF "نهنگ")
- [نوک‌اردکی](/wiki/%D9%86%D9%88%DA%A9%E2%80%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DA%A9%DB%8C "نوک‌اردکی")
- [والابی](/wiki/%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C "والابی")
- [وامبت](/wiki/%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%AA "وامبت")
- [ول](/wiki/%D9%88%D9%84 "ول")
- [یوزپلنگ](/wiki/%DB%8C%D9%88%D8%B2%D9%BE%D9%84%D9%86%DA%AF "یوزپلنگ")

- **[جوندگان](/wiki/%D8%AC%D9%88%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 "جوندگان")**: [آکوچی](/wiki/%D8%A2%DA%A9%D9%88%DA%86%DB%8C "آکوچی")
- [آگوتی](/wiki/%D8%A2%DA%AF%D9%88%D8%AA%DB%8C "آگوتی")
- [بیدستر کوهی](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1_%DA%A9%D9%88%D9%87%DB%8C "بیدستر کوهی")
- [بیدستر](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86 "بیدستران")
- [پاکاراناها](/wiki/%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%87%D8%A7 "پاکاراناها")
- [پاکا](/wiki/%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%A7 "پاکا")
- [تشی](/wiki/%D8%AA%D8%B4%DB%8C "تشی")
- [چینچیلا](/wiki/%DA%86%DB%8C%D9%86%DA%86%DB%8C%D9%84%D8%A7 "چینچیلا")
- [خرگوش صحرایی](/wiki/%D8%AE%D8%B1%DA%AF%D9%88%D8%B4_%D8%B5%D8%AD%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C "خرگوش صحرایی")
- [خرگوش](/wiki/%D8%AE%D8%B1%DA%AF%D9%88%D8%B4 "خرگوش")

- [خرگوش آفریقایی](/wiki/%D8%AE%D8%B1%DA%AF%D9%88%D8%B4_%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C "خرگوش آفریقایی")
- [خرگوش صخره‌ای](/wiki/%D8%AE%D8%B1%DA%AF%D9%88%D8%B4_%D8%B5%D8%AE%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "خرگوش صخره‌ای")
- [موش صخره‌ای لائوس](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4_%D8%B5%D8%AE%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%88%D8%B3 "موش صخره‌ای لائوس")
- [خوکچه هندی](/wiki/%D8%AE%D9%88%DA%A9%DA%86%D9%87_%D9%87%D9%86%D8%AF%DB%8C "خوکچه هندی")
- [دندان‌هشتی](/wiki/%D8%AF%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "دندان‌هشتی‌ها")
- [راسوی اهلی](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%88%DB%8C_%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C "راسوی اهلی")
- [سگ دشتی](/wiki/%D8%B3%DA%AF_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C "سگ دشتی")
- [سنجاب دم‌پولکی](/wiki/%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%85%E2%80%8C%D9%BE%D9%88%D9%84%DA%A9%DB%8C "سنجاب‌های دم‌پولکی")
- [سنجابک درختی شرقی](/w/index.php?title=%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DA%A9_%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%AA%DB%8C_%D8%B4%D8%B1%D9%82%DB%8C&action=edit&redlink=1 "سنجابک درختی شرقی (صفحه وجود ندارد)")
- [شانه‌موش](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D9%88%D8%B4 "شانه‌موش")
- گوندی
- [موش](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4 "موش")
- [موش زمستان‌خواب درختی](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4_%D8%B2%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%AA%DB%8C "موش زمستان‌خواب درختی")
- [موش ستاره‌پوزه](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4_%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%BE%D9%88%D8%B2%D9%87 "موش ستاره‌پوزه")
- [موش شبگرد](/w/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B4_%D8%B4%D8%A8%DA%AF%D8%B1%D8%AF&action=edit&redlink=1 "موش شبگرد (صفحه وجود ندارد)")
- [موش کور](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4_%DA%A9%D9%88%D8%B1 "موش کور")
- [موش بیور](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4_%D8%A8%DB%8C%D9%88%D8%B1 "موش بیور")
- [موش خاردار شرقی](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%D8%B1%D9%82%DB%8C "موش خاردار شرقی")
- [موش صحرایی](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4_%D8%B5%D8%AD%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C "موش صحرایی")
- [موش کور آفریقایی](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4_%DA%A9%D9%88%D8%B1_%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C "موش کور آفریقایی")
- [موش نیزار](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4_%D9%86%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D8%B1 "موش نیزار")
- [موش‌های دوپا](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%BE%D8%A7 "موش‌های دوپا")
- [موش‌های کور](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4_%DA%A9%D9%88%D8%B1 "موش کور")
- [موش‌های کیسه‌دار](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1 "موش‌های کیسه‌دار")
- [همستر](/wiki/%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B1 "همستر")
- [هامستر دم‌دراز](/wiki/%D9%87%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B1_%D8%AF%D9%85%E2%80%8C%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B2 "هامستر دم‌دراز")
- [همسترهای دم‌کوتاه](/wiki/%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%85%E2%80%8C%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87 "همسترهای دم‌کوتاه")
- [هوتیا](/wiki/%D9%87%D9%88%D8%AA%DB%8C%D8%A7 "هوتیا")

[پرندگان](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87 "پرنده")

- [آبچلیک](/wiki/%D8%A2%D8%A8%DA%86%D9%84%DB%8C%DA%A9 "آبچلیک")
- [آب‌شکاف](/wiki/%D8%A2%D8%A8%E2%80%8C%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81 "آب‌شکاف")
- [ابیا](/wiki/%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%A7 "ابیا")
- [اردک](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA%D8%A7%D8%A8%DB%8C "مرغابی")
- [اسکوا](/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%A7&action=edit&redlink=1 "اسکوا (صفحه وجود ندارد)")
- [آق‌ناز](/w/index.php?title=%D8%A2%D9%82%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D8%B2&action=edit&redlink=1 "آق‌ناز (صفحه وجود ندارد)")
- [اکراس](/wiki/%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3 "اکراس")
- [آلباتروس](/wiki/%D8%A2%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B3 "آلباتروس")
- [آلوچه‌خورک](/wiki/%D8%A2%D9%84%D9%88%DA%86%D9%87%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%B1%DA%A9 "آلوچه‌خورک")
- [الیکایی](/wiki/%D8%A7%D9%84%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "الیکایی (پرنده)")
- [آنقوت](/wiki/%D8%A2%D9%86%D9%82%D9%88%D8%AA "آنقوت")
- [باز](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B2_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "باز (پرنده)")
- [باسترک](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DA%A9 "باسترک")
- [باسترک دشتی](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DA%A9_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C "باسترک دشتی")
- [بالابان](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "بالابان (پرنده)")
- [بال‌لاکی](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D9%84%D8%A7%DA%A9%DB%8C "بال‌لاکی")
- [بحری](/wiki/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%DB%8C "بحری")
- [بلبل خرما](/wiki/%D8%A8%D9%84%D8%A8%D9%84_%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%A7 "بلبل خرما")
- [بلبل](/wiki/%D8%A8%D9%84%D8%A8%D9%84_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 "بلبل هزاردستان")
- [بلدرچین](/wiki/%D8%A8%D9%84%D8%AF%D8%B1%DA%86%DB%8C%D9%86 "بلدرچین")
- [بوتیمار](/wiki/%D8%A8%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1 "بوتیمار")
- [بوجانگا](/wiki/%D8%A8%D9%88%D8%AC%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%A7%D9%86 "بوجانگاییان")
- [بوقلمون](/wiki/%D8%A8%D9%88%D9%82%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86 "بوقلمون")
- [پاشلک](/wiki/%D9%BE%D8%A7%D8%B4%D9%84%DA%A9 "پاشلک")
- [پی‌پت](/wiki/%D9%BE%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AA_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "پی‌پت (پرنده)")
- [پرستو](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%88 "پرستو")
- [پرستوک دریایی](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "پرستوی دریایی")
- [پری‌شاهرخ](/wiki/%D9%BE%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%AE "پری‌شاهرخ")
- [پشه‌خوار](/wiki/%D9%BE%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1 "پشه‌خوار")
- [پنگوئن](/wiki/%D9%BE%D9%86%DA%AF%D9%88%D8%A6%D9%86 "پنگوئن")
- [پیغو](/wiki/%D9%BE%DB%8C%D8%BA%D9%88 "پیغو")
- [ترمتای](/wiki/%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%AA%D8%A7%DB%8C "ترمتای")
- [تلیله](/wiki/%D8%AA%D9%84%DB%8C%D9%84%D9%87 "تلیله")
- [تنجه](/wiki/%D8%AA%D9%86%D8%AC%D9%87 "تنجه")
- [توکان](/wiki/%D8%AA%D9%88%DA%A9%D8%A7%D9%86 "توکان")
- [تیهو](/wiki/%D8%AA%DB%8C%D9%87%D9%88 "تیهو")
- [جغد](/wiki/%D8%AC%D8%BA%D8%AF "جغد")
- [جغد قهوه‌ای](/wiki/%D8%AC%D8%BA%D8%AF_%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "جغد قهوه‌ای")
- [جیجاق](/wiki/%D8%AC%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "جیجاق اوراسیایی")
- [جیرفتی](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA_%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%81%D8%AA%DB%8C "مرغ جیرفتی")
- [چاخ‌لق](/wiki/%DA%86%D8%A7%D8%AE%E2%80%8C%D9%84%D9%82 "چاخ‌لق")
- [چارخو](/wiki/%DA%86%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D9%88 "چارخو")
- [چرخ‌ریسک](/wiki/%DA%86%D8%B1%D8%AE%E2%80%8C%D8%B1%DB%8C%D8%B3%DA%A9 "چرخ‌ریسک")
- [چک](/wiki/%DA%86%DA%A9_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "چک (پرنده)")
- [چکاوک](/wiki/%DA%86%DA%A9%D8%A7%D9%88%DA%A9 "چکاوک")
- [چکچک](/wiki/%DA%86%DA%A9%DA%86%DA%A9_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "چکچک (پرنده)")
- [چلچله بیابانی](/wiki/%DA%86%D9%84%DA%86%D9%84%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C "چلچله بیابانی")
- [چلچله دمگاه‌سفید](/wiki/%DA%86%D9%84%DA%86%D9%84%D9%87_%D8%AF%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF "چلچله دمگاه‌سفید")
- [چلچله شنی](/wiki/%DA%86%D9%84%DA%86%D9%84%D9%87_%D8%B4%D9%86%DB%8C "چلچله شنی")
- [چلچله کوهی](/wiki/%DA%86%D9%84%DA%86%D9%84%D9%87_%DA%A9%D9%88%D9%87%DB%8C "چلچله کوهی")
- [چنگر](/wiki/%DA%86%D9%86%DA%AF%D8%B1 "چنگر")
- [چوب‌پا](/wiki/%DA%86%D9%88%D8%A8%E2%80%8C%D9%BE%D8%A7 "چوب‌پا")
- [حواصیل](/wiki/%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B5%DB%8C%D9%84 "حواصیل")
- [خروس](/wiki/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%B3 "خروس")
- [خروس کولی](/wiki/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%B3_%DA%A9%D9%88%D9%84%DB%8C "خروس کولی")
- [خوتکا](/wiki/%D8%AE%D9%88%D8%AA%DA%A9%D8%A7 "خوتکا")
- [دارخزک](/wiki/%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D8%B2%DA%A9 "دارخزک")
- [دارکوب](/wiki/%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A8 "دارکوب")
- [دبدومک](/wiki/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%85%DA%A9 "دیدومک")
- [دراج](/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AC "دراج")
- [درنا](/wiki/%D8%AF%D8%B1%D9%86%D8%A7 "درنا")
- [دلیجه](/wiki/%D8%AF%D9%84%DB%8C%D8%AC%D9%87 "دلیجه")
- [دم‌جنبانک](/wiki/%D8%AF%D9%85%E2%80%8C%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9 "دم‌جنبانک")
- [دم‌جنبانک زرد غربی](/wiki/%D8%AF%D9%85%E2%80%8C%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9_%D8%B2%D8%B1%D8%AF_%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C "دم‌جنبانک زرد غربی")
- [دم‌چتری](/wiki/%D8%AF%D9%85%E2%80%8C%DA%86%D8%AA%D8%B1%DB%8C "دم‌چتری")
- [دم‌سرخ](/wiki/%D8%AF%D9%85%E2%80%8C%D8%B3%D8%B1%D8%AE "دم‌سرخ")
- [دودو](/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%88 "دودو")
- [دیوارخزک](/wiki/%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D8%B2%DA%A9 "دیوارخزک")
- [زاغ](/wiki/%D8%B2%D8%A7%D8%BA "زاغ")
- [زاغی](/wiki/%D8%B2%D8%A7%D8%BA%DB%8C "زاغی")
- [زردپره](/wiki/%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D9%BE%D8%B1%D9%87 "زردپره")
- [زنبورخوار](/wiki/%D8%B2%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1 "زنبورخوار")
- [زنگوله‌بال](/wiki/%D8%B2%D9%86%DA%AF%D9%88%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D8%A7%D9%84 "زنگوله‌بال")
- [زیرآبروک](/wiki/%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%A2%D8%A8%D8%B1%D9%88%DA%A9 "زیرآبروک")
- [سار](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%B1 "سار")
- [سارگپه](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D9%BE%D9%87 "سارگپه")
- [سبزقبا](/wiki/%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%82%D8%A8%D8%A7 "سبزقبا")
- [اردک سرحنایی](/wiki/%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DA%A9_%D8%B3%D8%B1%D8%AD%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C "اردک سرحنایی")
- [سسک](/wiki/%D8%B3%D8%B3%DA%A9_%D9%85%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%84%DB%8C "سسک معمولی")
- [سلیم](/wiki/%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85 "سلیم")
- [سلیم خرچنگ‌خوار](/wiki/%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85_%D8%AE%D8%B1%DA%86%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1 "سلیم خرچنگ‌خوار")
- [سنقر](/wiki/%D8%B3%D9%86%D9%82%D8%B1 "سنقر")
- [سنگ‌چشم](/wiki/%D8%B3%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%DA%86%D8%B4%D9%85 "سنگ‌چشم")
- [سنگ‌چشم خاکستری بزرگ](/wiki/%D8%B3%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%DA%86%D8%B4%D9%85_%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF "سنگ‌چشم خاکستری بزرگ")
- [سهره](/wiki/%D8%B3%D9%87%D8%B1%D9%87 "سهره")
- [سیاه‌خروس](/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%B3 "سیاه‌خروس")
- [سهره سینه‌سرخ](/wiki/%D8%B3%D9%87%D8%B1%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D8%B1%D8%AE "سهره سینه‌سرخ")
- [شاه‌بوف](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%88%D9%81 "شاه‌بوف")
- [شاهین](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86 "شاهین")
- [شبان‌فریب](/wiki/%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%A8 "شبان‌فریب")
- [شبگرد مصری](/wiki/%D8%B4%D8%A8%DA%AF%D8%B1%D8%AF_%D9%85%D8%B5%D8%B1%DB%8C "شبگرد مصری")
- [شبگرد](/wiki/%D8%B4%D8%A8%E2%80%8C%D8%B2%DB%8C "شب‌زی")
- [شترمرغ](/wiki/%D8%B4%D8%AA%D8%B1%D9%85%D8%B1%D8%BA "شترمرغ")
- [شهباز](/wiki/%D8%B4%D9%87%D8%A8%D8%A7%D8%B2 "شهباز")
- [شهدخوار](/wiki/%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1 "شهدخوار")
- [صدف‌خوار](/wiki/%D8%B5%D8%AF%D9%81%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1 "صدف‌خوار")
- [طاووس](/wiki/%D8%B7%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%B3 "طاووس")
- [طاووسک](/wiki/%D8%B7%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%B3%DA%A9 "طاووسک")
- [طرقه](/wiki/%D8%B7%D8%B1%D9%82%D9%87 "طرقه")
- [باز](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B2_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "باز (پرنده)")
- [طوطی](/wiki/%D8%B7%D9%88%D8%B7%DB%8C "طوطی")
- [عروس هلندی](/wiki/%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3_%D9%87%D9%84%D9%86%D8%AF%DB%8C "عروس هلندی")
- [عقاب](/wiki/%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%A8 "عقاب")
- [غاز](/wiki/%D8%BA%D8%A7%D8%B2 "غاز")
- [کلاغ](/wiki/%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%BA "کلاغ")
- [غواص](/wiki/%D8%BA%D9%88%D8%A7%D8%B5_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "غواص (پرنده)")
- [فاخته](/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87 "فاخته")
- [فلامینگو](/wiki/%D9%81%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DA%AF%D9%88 "فلامینگو")
- [فنچ](/wiki/%D8%B3%D9%87%D8%B1%D9%87 "سهره")
- [فندق‌شکن](/wiki/%D9%81%D9%86%D8%AF%D9%82%E2%80%8C%D8%B4%DA%A9%D9%86 "فندق‌شکن")
- [قار](/wiki/%D9%82%D8%A7%D8%B1_(%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D9%87) "قار (سرده)")
- [قرقاول](/wiki/%D9%82%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%84 "قرقاول")
- [قرقی](/wiki/%D9%82%D8%B1%D9%82%DB%8C "قرقی")
- [قره‌ناز](/wiki/%D9%82%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D8%B2 "قره‌ناز")
- [قمری](/wiki/%D9%82%D9%85%D8%B1%DB%8C_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "قمری (پرنده)")
- [قناری](/wiki/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%B1%DB%8C "قناری")
- [قو](/wiki/%D9%82%D9%88 "قو")
- [کاسکو](/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%88 "کاسکو")
- [کاکایی](/wiki/%DA%A9%D8%A7%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "کاکایی (پرنده)")
- [اردک سیاه‌کاکل](/wiki/%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DA%A9_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%DA%A9%D8%A7%DA%A9%D9%84 "اردک سیاه‌کاکل")
- [کبک](/wiki/%DA%A9%D8%A8%DA%A9_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "کبک (پرنده)")
- [کبوتر](/wiki/%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1 "کبوتر")
- [کبوتر تاجدار](/wiki/%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1_%D8%AA%D8%A7%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D8%B1 "کبوتر تاجدار")
- [کرکس](/wiki/%DA%A9%D8%B1%DA%A9%D8%B3 "کرکس")
- [کشیم](/wiki/%DA%A9%D8%B4%DB%8C%D9%85 "کشیم")
- [کفچه‌نوک](/wiki/%DA%A9%D9%81%DA%86%D9%87%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DA%A9 "کفچه‌نوک")
- [کلاغ](/wiki/%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%BA "کلاغ")
- [کمرکولی](/wiki/%DA%A9%D9%85%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%84%DB%8C "کمرکولی")
- [کودن‌](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%AF%D9%86_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "کودن (پرنده)")
- [کورکور](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1 "کورکور")
- [کوکر](/wiki/%DA%A9%D9%88%DA%A9%D8%B1 "کوکر")
- [کوکو](/wiki/%DA%A9%D9%88%DA%A9%D9%88_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "کوکو (پرنده)")
- [کیوی](/wiki/%DA%A9%DB%8C%D9%88%DB%8C_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "کیوی (پرنده)")
- [گاوچرانک](/wiki/%DA%AF%D8%A7%D9%88%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%A9 "گاوچرانک")
- [گلاریول](/wiki/%DA%86%D9%84%DA%86%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 "چلچله‌بیابانیان")
- [گلوآبی](/wiki/%DA%AF%D9%84%D9%88%D8%A2%D8%A8%DB%8C "گلوآبی")
- [گنجشک](/wiki/%DA%AF%D9%86%D8%AC%D8%B4%DA%A9 "گنجشک")
- [گیلار](/wiki/%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%B1 "گیلار")
- [گیلانشاه](/wiki/%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%B4%D8%A7%D9%87 "گیلان‌شاه")
- [لاچین](/wiki/%D9%84%D8%A7%DA%86%DB%8C%D9%86_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "لاچین (پرنده)")
- [لک‌لک نیل](/wiki/%D9%84%DA%A9%E2%80%8C%D9%84%DA%A9_%D9%86%DB%8C%D9%84 "لک‌لک نیل")
- [لک‌لک](/wiki/%D9%84%DA%A9%E2%80%8C%D9%84%DA%A9 "لک‌لک")
- [لیکوی معمولی](/wiki/%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%88%DB%8C_%D9%85%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%84%DB%8C "لیکوی معمولی")
- [لیل](/wiki/%D9%84%DB%8C%D9%84_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "لیل (پرنده)")
- [مارگردن](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D9%86 "مارگردن")
- [مرغ](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA "مرغ")
- [مرغ دبیر](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA_%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1 "مرغ دبیر")
- [مرغ ریگ](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA_%D8%B1%DB%8C%DA%AF "مرغ ریگ")
- [مرغ سقا](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA_%D8%B3%D9%82%D8%A7 "مرغ سقا")
- [مرغ طوفان](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA_%D8%B7%D9%88%D9%81%D8%A7%D9%86 "مرغ طوفان")
- [مرغ عشق](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA_%D8%B9%D8%B4%D9%82 "مرغ عشق")
- [مرغ ماهیخوار](/wiki/%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B5%DB%8C%D9%84 "حواصیل")
- [مرغ مگس](/wiki/%D9%85%DA%AF%D8%B3%E2%80%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA "مگس‌مرغ")
- [مرغ مینا](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA_%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7 "مرغ مینا")
- [مرغ نوروزی](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA_%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C "مرغ نوروزی")
- [مرغ نی‌نواز مردابی](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA_%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%A8%DB%8C "مرغ نی‌نواز مردابی")
- [مرغابی](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA%D8%A7%D8%A8%DB%8C "مرغابی")
- [مگس‌گیر خالدار](/wiki/%D9%85%DA%AF%D8%B3%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1_%D8%AE%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1 "مگس‌گیر خال‌دار")
- [نوک‌شاخ](/wiki/%D9%86%D9%88%DA%A9%E2%80%8C%D8%B4%D8%A7%D8%AE "نوک‌شاخ")
- [میش‌مرغ](/wiki/%D9%85%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA "میش‌مرغ")
- [مرغ مینا](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%BA_%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7 "مرغ مینا")
- [میوه‌خور](/wiki/%D9%85%DB%8C%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%B1 "میوه‌خور")
- [نوک‌خنجری](/wiki/%D9%86%D9%88%DA%A9%E2%80%8C%D8%AE%D9%86%D8%AC%D8%B1%DB%8C "نوک‌خنجری")
- [هدهد](/wiki/%D9%87%D8%AF%D9%87%D8%AF "هدهد")
- [هما](/wiki/%D9%87%D9%85%D8%A7_(%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87) "هما (پرنده)")
- [هوبره](/wiki/%D9%87%D9%88%D8%A8%D8%B1%D9%87 "هوبره")
- [یاکریم](/wiki/%DB%8C%D8%A7%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85 "یاکریم")
- [یلوه](/wiki/%DB%8C%D9%84%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 "یلوه‌ایان")

[خزندگان](/wiki/%D8%AE%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86 "خزندگان")

- [آفتاب‌پرست](/wiki/%D8%A2%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA "آفتاب‌پرست")
- [ایگوآنا](/wiki/%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7 "ایگوانا")
- [تمساح](/wiki/%D8%AA%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD "تمساح")
- [تمساح پوزه‏‌باریک گنگی](/wiki/%D8%AA%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD_%D9%BE%D9%88%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%A9_%DA%AF%D9%86%DA%AF%DB%8C "تمساح پوزه‌باریک گنگی")
- [سوسمار](/wiki/%D8%B3%D9%88%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B1 "سوسمار")
- [سوسمار پل‌دماغی](/wiki/%D8%B3%D9%88%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%D9%84%E2%80%8C%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%BA%DB%8C "سوسمار پل‌دماغی")
- [گاندو](/wiki/%DA%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88 "گاندو")
- [لاک‌پشت آبی](/wiki/%D9%84%D8%A7%DA%A9%E2%80%8C%D9%BE%D8%B4%D8%AA_%D8%A2%D8%A8%DB%8C "لاک‌پشت آبی")
- [لاک‌پشت](/wiki/%D9%84%D8%A7%DA%A9%E2%80%8C%D9%BE%D8%B4%D8%AA "لاک‌پشت")
- [مار](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B1 "مار")
- [مارمولک](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%88%D9%84%DA%A9 "مارمولک")

[دوزیستان](/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 "دوزیستان")

- [وزغ](/wiki/%D9%88%D8%B2%D8%BA "وزغ")
- [قورباغه](/wiki/%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D9%87 "قورباغه")
- [سمندر](/wiki/%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%B1 "سمندر")
- [سمندر آبی](/wiki/%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%D8%A8%DB%8C "سمندر آبی")
- [سمندر کرمی](/wiki/%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%B1%D9%85%DB%8C "سمندرهای کرمی")

[آبزیان](/wiki/%D8%A2%D8%A8%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D9%86 "آبزیان") مهره‌دار

- [اردک‌ماهی](/wiki/%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DA%A9%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C "اردک‌ماهی")
- [اسب دریایی](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%A8_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "اسب دریایی")
- [پرنده‌ماهی](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C "پرنده‌ماهی")
- [سفره‌ماهی](/wiki/%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C "سفره‌ماهی")
- [سگ‌ماهی](/wiki/%D8%B3%DA%AF%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C "سگ‌ماهی")
- [شیرماهی](/wiki/%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C "شیرماهی")
- [کوسه](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%B3%D9%87 "کوسه")
- [گاوکوسه](/wiki/%DA%AF%D8%A7%D9%88%DA%A9%D9%88%D8%B3%D9%87 "گاوکوسه")
- [گربه‌ماهی](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C "گربه‌ماهی")
- [مارماهی](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C "مارماهی")
- [ماهی](/wiki/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C "ماهی")
- [دهان‌گردماهی](/wiki/%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C "دهان‌گردماهی")
- [گراز دریایی](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B2_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "گراز دریایی")

[بی‌مهرگان](/wiki/%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%D9%87%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 "بی‌مهرگان")

[بندپایان](/wiki/%D8%A8%D9%86%D8%AF%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 "بندپایان")

- زیرشاخهٔ **[شش‌پایان](/wiki/%D8%B4%D8%B4%E2%80%8C%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 "شش‌پایان")**: [دم‌چنگال](/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%A8%DB%8C "دودنبی")، [پادُم](/wiki/%D8%AF%D9%85%E2%80%8C%D9%81%D9%86%D8%B1%DB%8C "دم‌فنری")، [بی‌شاخک](/w/index.php?title=%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D8%A7%D8%AE%DA%A9%D8%A7%D9%86&action=edit&redlink=1 "بی‌شاخکان (صفحه وجود ندارد)")

- **[حشرات](/wiki/%D8%AD%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%AA "حشرات"):** [آبدزدک](/wiki/%D8%A2%D8%A8%D8%AF%D8%B2%D8%AF%DA%A9 "آبدزدک")
- [آخوندک](/wiki/%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF%DA%A9 "آخوندک")
- [آسیابک](/wiki/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DA%A9 "آسیابک")
- [بند](/wiki/%D8%A8%D9%86%D8%AF_(%D8%AD%D8%B4%D8%B1%D9%87) "بند (حشره)")
- [بید لباس](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D8%AF_%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3 "بید لباس")
- [بید کاغذ](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D8%AF_%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0 "بید کاغذ")
- [پروانه](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87 "پروانه")
- [پشه](/wiki/%D9%BE%D8%B4%D9%87 "پشه")
- [جیرجیرک](/wiki/%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D8%B1%DA%A9 "جیرجیرک")
- [خر خاکی](/wiki/%D8%AE%D8%B1_%D8%AE%D8%A7%DA%A9%DB%8C "خر خاکی")
- [خرمگس](/wiki/%D8%AE%D8%B1%D9%85%DA%AF%D8%B3 "خرمگس")
- [زنبور](/wiki/%D8%B2%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%B1 "زنبور")
- [زنجره](/wiki/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%B1%D9%87 "زنجره")
- [ساس](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%B3 "ساس")
- [سنجاقک](/wiki/%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%82%DA%A9 "سنجاقک")
- [سوسری](/wiki/%D8%B3%D9%88%D8%B3%DA%A9 "سوسک")
- [سوسک](/wiki/%D8%B3%D9%88%D8%B3%DA%A9 "سوسک")
- [شپش](/wiki/%D8%B4%D9%BE%D8%B4 "شپش")
- [شپشک](/wiki/%D8%B4%D9%BE%D8%B4%DA%A9 "شپشک")
- [شپشک زهار](/w/index.php?title=%D8%B4%D9%BE%D8%B4%DA%A9_%D8%B2%D9%87%D8%A7%D8%B1&action=edit&redlink=1 "شپشک زهار (صفحه وجود ندارد)")
- [شته](/wiki/%D8%B4%D8%AA%D9%87 "شته")
- [کک](/wiki/%DA%A9%DA%A9_(%D8%AD%D8%B4%D8%B1%D9%87) "کک (حشره)")
- [گوشخیزک](/wiki/%DA%AF%D9%88%D8%B4%E2%80%8C%D8%AE%DB%8C%D8%B2%DA%A9 "گوش‌خیزک")
- [مگس](/wiki/%D9%85%DA%AF%D8%B3 "مگس")
- [مگس بادخور](/w/index.php?title=%D9%85%DA%AF%D8%B3_%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%B1&action=edit&redlink=1 "مگس بادخور (صفحه وجود ندارد)")
- [ملخ](/wiki/%D9%85%D9%84%D8%AE "ملخ")
- [مورچه](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B1%DA%86%D9%87 "مورچه")
- [موریانه](/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 "موریانه")
- [هزارپا](/wiki/%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7 "هزارپا")

- **[سخت‌پوستان](/wiki/%D8%B3%D8%AE%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 "سخت‌پوستان"):** [آرتمیا](/wiki/%D8%A2%D8%B1%D8%AA%D9%85%DB%8C%D8%A7 "آرتمیا")
- [پاروپا](/wiki/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 "پاروپایان")
- [خرچنگ آب شیرین](/wiki/%D8%AE%D8%B1%DA%86%D9%86%DA%AF_%D8%A2%D8%A8_%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86 "خرچنگ آب شیرین")
- [شاه‌میگو](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%85%DB%8C%DA%AF%D9%88 "شاه‌میگو")
- [خرچنگ](/wiki/%D8%AE%D8%B1%DA%86%D9%86%DA%AF "خرچنگ")
- [دافنی](/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%81%D9%86%DB%8C "دافنی")
- [سپرمیگو](/wiki/%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D9%85%DB%8C%DA%AF%D9%88 "سپرمیگو")
- [شاه‌میگو](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%85%DB%8C%DA%AF%D9%88 "شاه‌میگو")
- [شپشک‌ماهی](/wiki/%D8%A2%D8%A8%D8%B4%D8%B4%E2%80%8C%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86 "آبشش‌دمان")
- [کریل](/wiki/%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%84 "کریل")
- [کشتی‌چسب](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%DA%86%D8%B3%D8%A8 "کشتی‌چسب")
- [میگو](/wiki/%D9%85%DB%8C%DA%AF%D9%88 "میگو")

- **[گیره‌داران](/wiki/%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86 "گیره‌داران"):** [عنکبوت دریایی](/wiki/%D8%B9%D9%86%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "عنکبوت دریایی")، [خرچنگ نعل‌اسبی](/wiki/%D8%AE%D8%B1%DA%86%D9%86%DA%AF_%D9%86%D8%B9%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%B3%D8%A8%DB%8C "خرچنگ نعل‌اسبی")
- [عنکبوتیان](/wiki/%D8%B9%D9%86%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D9%86 "عنکبوتیان"): [عقرب](/wiki/%DA%A9%DA%98%D8%AF%D9%85 "کژدم")
- [عنکبوت پادراز](/wiki/%D8%B9%D9%86%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B2 "عنکبوت پادراز")
- [عنکبوت](/wiki/%D8%B9%D9%86%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA "عنکبوت")
- [کنه](/wiki/%DA%A9%D9%86%D9%87 "کنه")
- [هیره](/wiki/%D9%87%DB%8C%D8%B1%D9%87 "هیره")
- [عنکبوت‌ شتری](/wiki/%D8%B9%D9%86%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C "عنکبوت‌های شتری")
- [عنکبوت شلاقی](/wiki/%D8%B9%D9%86%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AA_%D8%B4%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C "عنکبوت شلاقی")

- **[بسیارپایان](/w/index.php?title=%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86&action=edit&redlink=1 "بسیارپایان (صفحه وجود ندارد)"):** [خردپا](/wiki/%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 "خردپایان")
- [کوتوله‌پا](/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 "کوتوله‌پایان")
- [صدپا](/wiki/%D8%B5%D8%AF%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 "صدپایان")
- [هزارپایی](/wiki/%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%A7%D9%86 "هزارپاییان")

دیگر بی‌مهرگان

- [شاخهٔ](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D9%87_(%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C) "شاخه (زیست‌شناسی)") **[کیسه‌تنان](/wiki/%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%86 "کیسه‌تنان") ( [مرجانیان](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 "مرجانیان")):**
- [ایروکانجی دریا](/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AC%DB%8C_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7&action=edit&redlink=1 "ایروکانجی دریا (صفحه وجود ندارد)")
- [چتر دریایی](/wiki/%DA%86%D8%AA%D8%B1_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "چتر دریایی")
- [خز دریایی](/wiki/%D8%AE%D8%B2_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "خز دریایی")
- [زنبور دریایی](/wiki/%D8%B2%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%B1_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "زنبور دریایی")
- [شقایق دریایی](/wiki/%D8%B4%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "شقایق دریایی")
- [عروس دریایی](/wiki/%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "عروس دریایی")
- [عروس ساقدار دریایی](/wiki/%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3_%D8%B3%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "عروس ساقدار دریایی")
- [فیزالیا](/wiki/%D9%81%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7 "فیزالیا")
- [قلم دریایی](/wiki/%D9%82%D9%84%D9%85_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "قلم دریایی")
- [مرجان بادبزنی](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%86_%D9%86%D8%B1%D9%85 "مرجان نرم")
- [مرجان دریایی](/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%86 "مرجان")
- [هیدر](/wiki/%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D8%A7_(%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D9%87) "هیدرا (سرده)")

- **[خارپوستان](/wiki/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 "خارپوستان"):** [آفتاب‌گردان دریایی](/wiki/%D8%A2%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "آفتاب‌گردان دریایی")
- [توتیای دریایی](/wiki/%D8%AA%D9%88%D8%AA%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "توتیای دریایی")
- [خارپوست دریایی](/wiki/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "خارپوست دریایی")
- [خیار دریایی](/wiki/%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%B1_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "خیار دریایی")
- [زنبق دریایی](/wiki/%D8%B2%D9%86%D8%A8%D9%82_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "زنبق دریایی")
- [ستاره دریایی](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "ستاره دریایی")
- [ستاره شکننده](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87 "ستاره شکننده")
- [ستاره سبدی](/wiki/%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B3%D8%A8%D8%AF%DB%8C "ستاره سبدی")
- [سکه دریایی](/wiki/%D8%B3%DA%A9%D9%87_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "سکه دریایی")
- [مینای دریایی](/wiki/%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "مینای دریایی")

- **[نرم‌تنان](/wiki/%D9%86%D8%B1%D9%85%E2%80%8C%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%86 "نرم‌تنان"):** [بس‌صدفی](/wiki/%DA%AF%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "گهواره دریایی")
- [بی‌صدفی](/wiki/%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D9%84%D8%A7%DA%A9%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "بی‌لاکه‌ای‌ها")
- [پروانه دریایی](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "پروانه دریایی")
- [تک‌پاره‌صدفی](/wiki/%D8%AA%DA%A9%E2%80%8C%D9%84%D8%A7%DA%A9%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "تک‌لاکه‌ای‌ها")
- [حلزون دوکفه](/wiki/%D8%B5%D8%AF%D9%81_%D8%AF%D9%88%DA%A9%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "صدف دوکفه‌ای")
- [حلزون سیب](/wiki/%D8%AD%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D8%A8 "حلزون سیب")
- [خاره‌چسب](/wiki/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%DA%86%D8%B3%D8%A8 "خاره‌چسب")
- [دوکفه‌ای](/wiki/%D8%AF%D9%88%DA%A9%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "دوکفه‌ای‌ها")
- [سپرپا](/wiki/%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 "سپرپایان")
- [سرپاور](/wiki/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%A8 "ماهی مرکب") ( [هشت‌پا](/wiki/%D9%87%D8%B4%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%A7 "هشت‌پا")، [ده‌پا](/wiki/%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 "ده‌پایان"))
- [شکم‌پا](/wiki/%D8%B4%DA%A9%D9%85%E2%80%8C%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 "شکم‌پایان")
- [صدف چروک](/wiki/%D8%B5%D8%AF%D9%81_%DA%86%D8%B1%D9%88%DA%A9 "صدف چروک")
- [صدف مروارید](/wiki/%D8%B5%D8%AF%D9%81_%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF "صدف مروارید")
- [گوش‌ماهی](/wiki/%DA%AF%D9%88%D8%B4%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C "گوش‌ماهی")
- [گهواره دریایی](/wiki/%DA%AF%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "گهواره دریایی")
- [لیسه](/wiki/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D9%87_(%D8%AD%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%86) "لیسه (حلزون)")
- [لیسه دریایی](/wiki/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D9%87_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "لیسه دریایی")
- [ناوپا](/wiki/%D9%86%D8%A7%D9%88%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 "ناوپایان")

- **[کرم‌ها](/wiki/%DA%A9%D8%B1%D9%85_(%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1) "کرم (جانور)"):** [کرم پهن](/wiki/%DA%A9%D8%B1%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%BE%D9%87%D9%86 "کرم‌های پهن")
- [کرم حلقوی](/wiki/%DA%A9%D8%B1%D9%85_%D8%AD%D9%84%D9%82%D9%88%DB%8C "کرم حلقوی") (از جمله: [زالو](/wiki/%D8%B2%D8%A7%D9%84%D9%88 "زالو"))
- [کرم لوله‌ای](/wiki/%DA%A9%D8%B1%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%84%D9%88%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "کرم‌های لوله‌ای") (از جمله: [آسکاریس](/wiki/%D8%A2%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B3 "آسکاریس"))

- **[اسفنجیان](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%A7%D9%86 "اسفنجیان"):** [اسفنج آهکی](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AC%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A2%D9%87%DA%A9%DB%8C "اسفنج‌های آهکی")
- [اسفنج دریایی](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AC_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "اسفنج دریایی")
- [چنداسفنجی](/wiki/%DA%86%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AC%DB%8C "چنداسفنجی")
- [سخت‌اسفنج](/wiki/%D8%B3%D8%AE%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AC "سخت‌اسفنج")

- **طنابداران دریایی:** [آب‌دزدک دریایی](/wiki/%D8%A2%D8%A8%E2%80%8C%D8%AF%D8%B2%D8%AF%DA%A9_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "آب‌دزدک دریایی")
- [آتش‌تن](/wiki/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%E2%80%8C%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%86 "آتش‌تنان")
- [سالپ](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%BE "سالپ")
- [لاله دریایی](/wiki/%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "لاله دریایی")

برگرفته از « [https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=قاطر&oldid=40235220](https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=قاطر&oldid=40235220)»

[رده‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "ویژه:رده‌ها"):

- [جانوران اهلی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C "رده:جانوران اهلی")
- [جانوران باربر](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1 "رده:جانوران باربر")
- [جانوران دورگه](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D9%88%D8%B1%DA%AF%D9%87 "رده:جانوران دورگه")
- [دام (جانور)](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AF%D8%A7%D9%85_(%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1) "رده:دام (جانور)")
- [قاطرها](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87%D8%A7 "رده:قاطرها")

رده‌های پنهان:

- [یادکردهای دارای منبع به زبان انگلیسی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C "رده:یادکردهای دارای منبع به زبان انگلیسی")
- [پیوندهای وی‌بک الگوی بایگانی اینترنت](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DA%A9_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA "رده:پیوندهای وی‌بک الگوی بایگانی اینترنت")
- [صفحات ویکی‌پدیا با الگوهای محافظت نادرست](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D8%A8%D8%A7_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D8%AA_%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA "رده:صفحات ویکی‌پدیا با الگوهای محافظت نادرست")
- [مقاله‌های نیازمند ارجاع‌های اضافی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D8%B9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D9%81%DB%8C "رده:مقاله‌های نیازمند ارجاع‌های اضافی")
- [همه مقاله‌های نیازمند ارجاع‌های اضافی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%87%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D8%B9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D9%81%DB%8C "رده:همه مقاله‌های نیازمند ارجاع‌های اضافی")
- [مقاله‌ها با ریزقالب «گونه»](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7_%D8%A8%D8%A7_%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A8_%C2%AB%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87%C2%BB "رده:مقاله‌ها با ریزقالب «گونه»")
- [جعبه آرایه زیستی فاقد رنگ](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AC%D8%B9%D8%A8%D9%87_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D9%82%D8%AF_%D8%B1%D9%86%DA%AF "رده:جعبه آرایه زیستی فاقد رنگ")
- [مقاله‌های دارای جعبه اطلاعات آرایه زیستی بدون نوار آرایه زیستی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D8%B9%D8%A8%D9%87_%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C "رده:مقاله‌های دارای جعبه اطلاعات آرایه زیستی بدون نوار آرایه زیستی")
- [مقاله‌های دارای الگوی یادکرد-ویکی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C "رده:مقاله‌های دارای الگوی یادکرد-ویکی")
- [پیوند رده انبار در ویکی‌داده است](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%B1%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA "رده:پیوند رده انبار در ویکی‌داده است")

- این صفحه آخرین‌بار در ‏۳۱ اوت ۲۰۲۴ ساعت ‏۰۹:۰۱ ویرایش شده است.
- همهٔ نوشته‌ها تحت [مجوز Creative Commons Attribution/Share-Alike](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.ar) در دسترس است؛
برای جزئیات بیشتر [شرایط استفاده](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use) را بخوانید.


ویکی‌پدیا® علامتی تجاری متعلق به سازمان غیرانتفاعی [بنیاد ویکی‌مدیا](//www.wikimediafoundation.org/) است.


- [سیاست حفظ حریم خصوصی](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [دربارهٔ ویکی‌پدیا](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87)
- [تکذیب‌نامه‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%DA%A9%D8%B0%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C)
- [آیین‌نامه رفتاری](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [توسعه‌دهندگان](https://www.mediawiki.org/wiki/How_to_contribute/fa?uselang=fa)
- [آمار](https://stats.wikimedia.org/#/fa.wikipedia.org)
- [بیانیهٔ کوکی](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [نمای موبایل](//fa.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B1&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)