رصد دورترین کهکشان‌ها توسط تلسکوپ جیمز وب و چالش‌های جدید برای ...
محققان با بررسی نتایج اولیه‌ی داده‌های دوربین فروسرخ نزدیک تلسکوپ جیمز وب (NIRCam)، کهکشان‌هایی را در دوران بازیونش کشف کرده‌اند که جرم ستاره‌ای ...
این‌جا
یکی از اهداف اصلی تلسکوپ جیمز وب کاوش کیهان اولیه می‌باشد ( این‌جا بیش‌تر راجع به تلسکوپ جیمز وب بخوانید)؛ به همین دلیل بخش قابل توجهی از برنامه‌های سال اول این تلسکوپ به رصد کهکشان‌های جوان در دوران بازیونش کیهان ( انتقال به سرخ بزرگ‌تر از ۶) اختصاص داده شده است ( <anchor>این‌جا</anchor> بیش‌تر راجع به دوران بازیونش بخوانید). محققان با بررسی نتایج اولیه‌ی داده‌های دوربین فروسرخ نزدیک تلسکوپ جیمز وب (NIRCam)، کهکشان‌هایی را در دوران بازیونش کشف کرده‌اند که جرم ستاره‌ای آن‌ها بیش‌تر از پیش‌بینی‌های قبلی است. تصویر ۱، عکس شش کهکشان مورد مطالعه‌ی Labbe et al. 2023 (بخشی از برنامه‌ی رصدی CEERS) را در فیلترهای مختلف تلسکوپ جیمز وب نشان می‌دهد. انتقال به سرخ فوتومتریک که برای این کهکشان‌ها محاسبه شده است بین ۷/۴ تا ۹/۱ و جرم ستاره‌ای آن‌ها بیش‌تر از ده میلیارد برابر خورشید است.
چه اجرامی کیهان را یونیزه کردند؟ | اسطرلاب (StarYab)
چه اجرامی کیهان را یونیزه کردند؟ \| اسطرلاب (StarYab)

[![اسطرلاب (StarYab)](http://staryab.com/wp-content/uploads/2020/05/logo-03-fa-white-100h.png)](https://staryab.com)

- [خانه](http://staryab.com/)
- درباره
  - [درباره‌ی اسطرلاب](https://staryab.com/about/)
  - [درباره‌ی ما](https://staryab.com/aboutus/)
  - [نویسندگان](https://staryab.com/authors/)
  - [اسطرلاب در رسانه‌ها](https://staryab.com/category/staryab-in-media/)
- [مقالات روز](https://staryab.com/category/daily-posts/)
- [مقالات آموزشی](https://staryab.com/category/educational-posts/)
- [سمینارهای آموزشی](https://staryab.com/category/seminars/)
- [رادیو راز اسطرلاب](https://staryab.com/category/raz-ostorlab/)
- [واژه‌نامه](https://staryab.com/category/glossary/)

اندازه قلم: آآ

- [About Us](http://staryab.com/about/about-us/)

# چه اجرامی کیهان را یونیزه کردند؟

![چه اجرامی کیهان را یونیزه کردند؟](http://staryab.com/wp-content/uploads/2019/09/Screen-Shot-2019-09-21-at-7.58.27-PM-800x500_c.png)

[0](http://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://staryab.com/2019/09/23/astro2020_reionization/)0 [0](http://www.linkedin.com/shareArticle?mini=true&url=https://staryab.com/2019/09/23/astro2020_reionization/&title=چه اجرامی کیهان را یونیزه کردند؟) [0](https://plus.google.com/share?url=https://staryab.com/2019/09/23/astro2020_reionization/)

[توسط آیرین شیوایی](https://staryab.com/author/ireneshivaei/ "ارسال شده توسط آیرین شیوایی") , [23 سپتامبر 2019](https://staryab.com/2019/09/)

_هر ده سال یک بار منجمان در آمریکا مطالعه‌اى را به نام “ارزیابى ده‌سالانه‌ی اخترشناسى و اخترفیزیک” (Astronomy and Astrophhysics Decadal Survey) انجام مى‌دهند که وضعیت نجوم را در گذشته و در حال حاضر بررسى کرده و مسیر نجوم را در دهه‌ی پیش رو پیشنهاد کرده و یا پیش‌بینى مى‌کند. براى این ارزیابى منجمان از سراسر کشور مقالاتی درباره‌ی موضوعات گوناگون نجومی می‌نویسند که در آن به وضعیت دانش نجوم در آن موضوع خاص و آنچه برای پیشرفت در آن موضوع از نظر ابزاری و تکنولوژی در آینده نیاز است، می‌پردازند. به این مقالات، مقالات سفید می‌گویند. سپس هیاتى از منجمان جمع‌بندى این مطالعات و ارزیابى‌ها را تهیه کرده و در اختیار نهادهاى گوناگون، از جمله کنگره‌ی آمریکا، قرار مى‌دهند تا براى تصمیم‌گیرى‌هاى اساسى از آن استفاده شود._ _تاکنون [شش ارزیابی نجوم](https://sites.nationalacademies.org/SSB/CurrentProjects/SSB_185159) تهیه شده است (نخستین ارزیابی در سال ۱۹۶۴ بود). امسال نیز ارزیابی نجوم دهه‌ی ۲۰۲۰ در حال تنظیم و بررسی است. به همین منظور، اسطرلاب تصمیم گرفته است به مرور، خلاصه‌ای از برخی از مقاله‌های سفید ارزیابی دهه‌ی ۲۰۲۰ را منتشر کند._

_هفتمین مقاله‌ی این مجموعه به موضوع دوران بازیونش کیهان می‌پردازد._

———————————————————————————————————————————————————

تصور می‌شود که زمانی بین ۲۰۰ تا ۶۰۰ میلیون سال پس از مهبانگ ( [انتقال‌به‌سرخ](http://staryab.com/2014/06/17/redshift/) ۲۰ تا ۱۰) نخستین اجرام در هاله‌های ماده‌ی تاریک به وجود آمدند و با هم ترکیب شدند تا نسل‌های بعدی کهکشان‌ها را به وجود بیاورند. سپس این کهکشان‌ها آنقدر فوتون‌های پرانرژی فرابنفش تولید کردند که همه‌ی گاز هیدروژن اطراف کهکشان‌ها را در محیط میان‌کهکشانی یونیزه کردند. به این دوره که تصور می‌شود زمانی بین ۶۰۰ تا ۹۰۰ میلیون سال پس از مهبانگ (انتقال‌به‌سرخ ۱۰ تا ۶) شروع شده باشد، دوران [بازیونش](http://staryab.com/2014/06/21/reionization/) نام دارد. اینکه چگونه گاز هیدروژن خنثی در سراسر کیهان یونیزه می‌شود، هنوز مشخص نیست. دو تا از کاندیداهای اصلی عوامل بازیونش کیهان ستاره‌های پرجرم و سیاه‌چاله‌های ابرپرجرم مرکزی کهکشان‌ها هستند. منجمان هنوز نمی‌دانند کدام منبع عامل اصلی بازیونش کیهان است.

فوتون‌های پرانرژی که توان یونیزه‌ کردن هیدروژن را داشته باشند توسط ستاره‌های پرجرم تولید می‌شود. اما برای اینکه این فوتون‌ها به محیط میان‌کهکشانی برسند لازم است که از کانال‌های خالی از هیدروژن خنثی در محیط میان‌ستاره‌ای داخل کهکشان‌ها فرار کنند — کمیتی که به آن میزان فرار می‌گویند (در این باره [اینجا](http://staryab.com/2016/07/25/cosmic_horseshoe/) بیشتر بخوانید). تلاش‌های بسیاری برای رصد فوتون‌های پرانرژی و اندازه‌گیری میزان فرار در کهکشان‌های دور صورت گرفته است و تاکنون (تا زمان انتشار این مقاله‌ی سفید، تابستان ۲۰۱۹) ۳۶ کهکشان که فاصله‌ و انتقال‌به‌سرخ‌شان مشخص است کشف شده‌اند که فوتون‌های پرانرژی نشت می‌کنند. بیشتر این کهکشان‌ها، کهکشان‌هایی هستند که بر اثر پدیده‌ی [عدسی گرانشی](http://staryab.com/2014/12/06/gravitational-lens/) بزرگنمایی شده‌اند (تصویر پایین را ببینید).

[![تصاویر کشیده‌ی شده‌ی کهکشان‌هایی که بر اثر عدسی گرانشی بزرگنمایی شده‌اند. مناطقی که تابش فوتون‌های پرانرژی فرابنفش دارند با کادرهای رنگی نشان داده شده‌اند. تصویر از Rivera-Thorsen et al. 2019](http://staryab.com/wp-content/uploads/2019/09/Screen-Shot-2019-09-21-at-7.58.27-PM-1024x844.png)](http://staryab.com/2019/09/23/astro2020_reionization/screen-shot-2019-09-21-at-7-58-27-pm/)

تصاویر کشیده‌‌شده‌ی کهکشانی در انتقال‌به‌سرخ ۲.۴ که بر اثر عدسی گرانشی بزرگنمایی شده‌ است. مناطقی که تابش فوتون‌های پرانرژی فرابنفش دارند با کادرهای رنگی نشان داده شده‌اند. تصویر از Rivera-Thorsen et al. 2019

دو پرسش اصلی‌ای که در این مقاله‌ی سفید مطرح شده است این است که ستاره‌های پرجرم چقدر فوتون‌های یونیزه‌کننده تولید می‌کنند و این فوتون‌ها چگونه می‌توانند از کهکشان فرار کنند. دانش ما درباره‌ی میزان تولید فوتون‌های یونیزه‌کننده در جمعیت‌های ستاره‌ای پرجرم بسیار محدود است. برای پیشرفت در این زمینه هم احتیاج به رصدهای دقیق‌تر (طیف‌سنجی با رزولوشن بالا) از ستاره‌های پرجرم با فراوانی فلزی کم داریم، و هم احتیاج به بهتر کردن مدل‌های جو ستاره‌ای و طیف‌های تئوری ستاره‌های داغ. مساله‌ی دیگر مطرح شده مربوط به نحوه‌ی فرار فوتون‌های یونیزه‌کننده از محیط میان‌ستاره‌ای است. از آنجایی که محیط میان‌ستاره‌ای گاز هیدروژن خنثی دارد، فوتون‌های پرانرژی را جذب می‌کند و مانع خروج آن‌ها از کهکشان می‌شود. تنها راه فرار این فوتون‌ها پیدا کردن تونل‌های خالی از هیدروژن خنثی است. اینکه این تونل‌ها چگونه به وجود می‌آیند و چه ویژگی‌ای عامل اصلی آن‌هاست، مشخص نیست.

یکی از راه‌های پیشرفت در این زمینه، مطالعه‌ی تولید و فرار فوتون‌های یونیزه‌کننده در کهکشان‌های نزدیک و تعمیم کشفیات به کهکشان‌های دور (آن‌هایی که در دوران بازیونش کیهان هستند) است. تلسکوپ فضایی جیمز وب (پرتاب در سال ۲۰۱۲) و تلسکوپ‌های ۳۰–متری که در آینده قرار است ساخته شوند (مانند تلسکوپ بزرگ اروپا، ELT، با قطر آینه‌ی ۳۹ متر) در این زمینه بسیار کمک‌کننده خواهند بود. این تلسکوپ‌ها به ما کمک خواهند کرد که بفهمیم ستاره‌های پرجرم چقدر فوتون‌های یونیزه‌کننده تولید می‌کنند و چه کهکشان‌هایی آن‌ها را نشت می‌کنند و درنهایت چه کهکشان‌هایی به دوران تاریک کیهان با یونیزه‌کردن آن پایان داده‌اند.

عنوان اصلی مقاله: Astro2020: The production and escape of ionizing photons from galaxies over cosmic time

نویسندگان: Jane Rigby et al.

لینک اصلی مقاله: [https://arxiv.org/abs/1905.05566](https://arxiv.org/abs/1905.05566)

گردآوری: آیرین شیوایی

دسته‌ها: [مقالات آموزشی](https://staryab.com/category/educational-posts/)

برچسب‌ها: [اخترفیزیک](https://staryab.com/tag/%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d8%b1%d9%81%db%8c%d8%b2%db%8c%da%a9/), [ارزیابی ده‌سالانه‌ی اخترشناسی و اخترفیزیک](https://staryab.com/tag/%d8%a7%d8%b1%d8%b2%db%8c%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d9%87%e2%80%8c%d8%b3%d8%a7%d9%84%d8%a7%d9%86%d9%87%e2%80%8c%db%8c-%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d8%b1%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d9%88-%d8%a7%d8%ae%d8%aa/), [فراکهکشانی](https://staryab.com/tag/%d9%81%d8%b1%d8%a7%da%a9%d9%87%da%a9%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%8c/), [کهکشان](https://staryab.com/tag/%da%a9%d9%87%da%a9%d8%b4%d8%a7%d9%86/), [کیهان‌شناسی](https://staryab.com/tag/%da%a9%db%8c%d9%87%d8%a7%d9%86%e2%80%8c%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%b3%db%8c/)

## درباره نویسنده

[![آیرین شیوایی](https://staryab.com/wp-content/uploads/2022/07/UADrIreneShivaei-13-150x150.jpg)](https://staryab.com/author/ireneshivaei/)

### [آیرین شیوایی](https://staryab.com/author/ireneshivaei/)

پژوهشگر و عضو تیم علمی تلسکوپ فضایی جیمز وب در دانشگاه آریزونا است. او در سال ۲۰۱۸ فلوشیپ هابل از ناسا را برای کار در زمینه‌ی نجوم رصدی کهکشان‌ها دریافت کرد. او در سال ۲۰۱۷ دکترای فیزیک خود را از دانشگاه کالیفرنیا در ریورساید، با موضوع تحول کهکشان‌های جوان عالم از طریق بررسی غبار میان‌ستاره‌ای و ستاره‌زایی آن‌ها، دریافت کرد. او برای مطالعه و بررسی این کهکشان‌ها، که حدود ۱۰ میلیارد سال نوری از ما فاصله دارند، از داده‌های تلسکوپ‌های زمینی کک و تلسکوپ‌های فضایی هابل و اِسپیتزر استفاده می‌کند.

## بازتاب‌ها

1. **[رصد دورترین کهکشان‌ها توسط تلسکوپ جیمز وب و چالش‌های جدید برای مدل استاندارد کیهان شناسی و تشکیل ساختار سلسله مراتبی \| اسطرلاب (StarYab)](https://staryab.com/2023/07/25/webb_high-z_cosmology/)** 16 آگوست, 2023، 10:07



\[…\] کیهان (انتقال به سرخ بزرگ‌تر از ۶) اختصاص داده شده است (این‌جا بیش‌تر راجع به دوران بازیونش بخوانید). محققان با بررسی \[…\]


## دیدگاه‌ها

### یک دیدگاه بنویسید

### [برای صرف‌نظر کردن از پاسخ‌گویی اینجا را کلیک نمایید.](/2019/09/23/astro2020_reionization/\#respond)

<

دیدگاه\*

نام\*

ایمیل\*

وب‌سایت

ذخیره نام، ایمیل و وبسایت من در مرورگر برای زمانی که دوباره دیدگاهی می‌نویسم.

مرا از دیدگاه‌های پس از این با رایانامه آگاه کن.

مرا از نوشته‌های تازه با رایانامه آگاه کن.

## مقالات مرتبط

[![فوران گازهای ملکولی به خارج از کهکشان‌های فعال](http://staryab.com/wp-content/uploads/2014/12/co-contours-248x165_c.png)](https://staryab.com/2014/12/22/sdss0905-outflow/)

### [فوران گازهای ملکولی به خارج از کهکشان‌های فعال](https://staryab.com/2014/12/22/sdss0905-outflow/)

[![تلسکوپ‌های فضایی فرمی و سویفت و مشاهدات تابش پرتو ایکس](http://staryab.com/wp-content/uploads/2014/11/Cover_illo-248x165_c.jpg)](https://staryab.com/2014/11/16/fermi-swift-xray/)

### [تلسکوپ‌های فضایی فرمی و سویفت و مشاهدات تابش پرتو ایکس](https://staryab.com/2014/11/16/fermi-swift-xray/)

[![رصد کهکشان‌های محلی مشابه با کهکشان‌های دوردست](http://staryab.com/wp-content/uploads/2017/01/Screen-Shot-2017-01-29-at-11.01.30-AM-248x165_c.png)](https://staryab.com/2017/01/30/greenpeas/)

### [رصد کهکشان‌های محلی مشابه با کهکشان‌های دوردست](https://staryab.com/2017/01/30/greenpeas/)

[![آیا ما تنها تمدن در جهان هستیم؟](http://staryab.com/wp-content/uploads/2015/08/exoplanet-248x165_c.jpg)](https://staryab.com/2015/08/16/planet_fomation_history/)

### [آیا ما تنها تمدن در جهان هستیم؟](https://staryab.com/2015/08/16/planet_fomation_history/)

[![کشف یک ابرنواختر نوع ۲ از طریق بررسی یک نوترینو](http://staryab.com/wp-content/uploads/2015/06/PTF12csy-248x165_c.png)](https://staryab.com/2015/06/15/icecube-neutrino-supernova/)

### [کشف یک ابرنواختر نوع ۲ از طریق بررسی یک نوترینو](https://staryab.com/2015/06/15/icecube-neutrino-supernova/)

[![محل شکل‌گیری ستاره‌ها در کهکشان‌ها کجاست؟](http://staryab.com/wp-content/uploads/2016/10/Screen-Shot-2016-10-09-at-11.31.06-AM-248x165_c.png)](https://staryab.com/2016/10/10/sfrmap/)

### [محل شکل‌گیری ستاره‌ها در کهکشان‌ها کجاست؟](https://staryab.com/2016/10/10/sfrmap/)

[![همگرایی گرانشی و تابع جرم اولیه کهکشانهای بیضوی](http://staryab.com/wp-content/uploads/2016/01/slacsdatamosaic300-248x165_c.jpg)](https://staryab.com/2016/01/04/imf_lens/)

### [همگرایی گرانشی و تابع جرم اولیه کهکشانهای بیضوی](https://staryab.com/2016/01/04/imf_lens/)

[![کالیبراسیون انتقال‌به‌سرخ کهکشان‌ها با شبکه‌های عصبی مصنوعی، از ملزومات کیهان‌شناسی دقیق](http://staryab.com/wp-content/uploads/2017/08/Slide1-1-248x165_c.jpg)](https://staryab.com/2017/08/10/som/)

### [کالیبراسیون انتقال‌به‌سرخ کهکشان‌ها با شبکه‌های عصبی مصنوعی، از ملزومات کیهان‌شناسی دقیق](https://staryab.com/2017/08/10/som/)

### مشترک اسطرلاب شوید!

در تلگرام به [اسطرلاب @staryab](http://telegram.me/staryab) بپیوندید.

آخرین مقالات اسطرلاب را در ایمیل خود بخوانید.

رایانشانی

دریافت اشتراک

### رده‌ها

- [Astro2020](https://staryab.com/branch/astro2020/ "نمایش همه نوشته‌ها در رده Astro2020") (5)

Astro2020
- [ابزارشناسی و روش‌ها](https://staryab.com/branch/instrumentation-methods/ "نمایش همه نوشته‌ها در رده ابزارشناسی و روش‌ها") (21)

Instrumentation Methods
- [اخترفیزیک ستاره‌ای و خورشید](https://staryab.com/branch/solar-and-stellar-astrophysics/ "نمایش همه نوشته‌ها در رده اخترفیزیک ستاره‌ای و خورشید") (20)

Solar And Stellar Astrophysics
- [اخترفیزیک سیاره‌ای و زمین](https://staryab.com/branch/earth-and-planetary-astrophysics/ "نمایش همه نوشته‌ها در رده اخترفیزیک سیاره‌ای و زمین") (37)

Earth And Planetary Astrophysics
- [اخترفیزیک کهکشان‌ها](https://staryab.com/branch/astrophysics-of-galaxies/ "نمایش همه نوشته‌ها در رده اخترفیزیک کهکشان‌ها") (111)

Astrophysics Of Galaxies
- [پدیده‌های اخترفیزیکی پرانرژی](https://staryab.com/branch/high-energy-astrophysical-phenomena/ "نمایش همه نوشته‌ها در رده پدیده‌های اخترفیزیکی پرانرژی") (57)

High Energy Astrophysical Phenomena
- [کیهان‌شناسی و اخترفیزیک غیرکهکشانی](https://staryab.com/branch/cosmology-and-nongalactic-astrophysics/ "نمایش همه نوشته‌ها در رده کیهان‌شناسی و اخترفیزیک غیرکهکشانی") (12)

Cosmology And Nongalactic Astrophysics

### موضوعات

[ابرنواختر](https://staryab.com/tag/%d8%a7%d8%a8%d8%b1%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d8%b1/) [ابزار و روش](https://staryab.com/tag/%d8%a7%d8%a8%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%d9%88-%d8%b1%d9%88%d8%b4/) [اخترزیست‌شناسی](https://staryab.com/tag/%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d8%b1%d8%b2%db%8c%d8%b3%d8%aa%e2%80%8c%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%b3%db%8c/) [اخترفیزیک](https://staryab.com/tag/%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d8%b1%d9%81%db%8c%d8%b2%db%8c%da%a9/) [ارزیابی ده‌سالانه‌ی اخترشناسی و اخترفیزیک](https://staryab.com/tag/%d8%a7%d8%b1%d8%b2%db%8c%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d9%87%e2%80%8c%d8%b3%d8%a7%d9%84%d8%a7%d9%86%d9%87%e2%80%8c%db%8c-%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d8%b1%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d9%88-%d8%a7%d8%ae%d8%aa/) [امواج رادیویی](https://staryab.com/tag/%d8%a7%d9%85%d9%88%d8%a7%d8%ac-%d8%b1%d8%a7%d8%af%db%8c%d9%88%db%8c%db%8c/) [امواج گرانشی](https://staryab.com/tag/%d8%a7%d9%85%d9%88%d8%a7%d8%ac-%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%b4%db%8c/) [برخورد کهکشانی](https://staryab.com/tag/%d8%a8%d8%b1%d8%ae%d9%88%d8%b1%d8%af-%da%a9%d9%87%da%a9%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%8c/) [بلازار](https://staryab.com/tag/%d8%a8%d9%84%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1/) [تپ‌اختر](https://staryab.com/tag/%d8%aa%d9%be%e2%80%8c%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d8%b1/) [خورشید](https://staryab.com/tag/%d8%ae%d9%88%d8%b1%d8%b4%db%8c%d8%af/) [دنباله‌دار](https://staryab.com/tag/%d8%af%d9%86%d8%a8%d8%a7%d9%84%d9%87%e2%80%8c%d8%af%d8%a7%d8%b1/) [راه‌شیری](https://staryab.com/tag/%d8%b1%d8%a7%d9%87%e2%80%8c%d8%b4%db%8c%d8%b1%db%8c/) [ستاره](https://staryab.com/tag/%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d8%b1%d9%87/) [ستاره‌زایی](https://staryab.com/tag/%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d8%b1%d9%87%e2%80%8c%d8%b2%d8%a7%db%8c%db%8c/) [ستاره‌ی نوترونی](https://staryab.com/tag/%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d8%b1%d9%87%e2%80%8c%db%8c-%d9%86%d9%88%d8%aa%d8%b1%d9%88%d9%86%db%8c/) [سحابی](https://staryab.com/tag/%d8%b3%d8%ad%d8%a7%d8%a8%db%8c/) [سیارات فراخورشیدی](https://staryab.com/tag/%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%aa-%d9%81%d8%b1%d8%a7%d8%ae%d9%88%d8%b1%d8%b4%db%8c%d8%af%db%8c/) [سیاره](https://staryab.com/tag/%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b1%d9%87/) [سیاهچاله](https://staryab.com/tag/%d8%b3%db%8c%d8%a7%d9%87%da%86%d8%a7%d9%84%d9%87/) [شبیه‌سازی](https://staryab.com/tag/%d8%b4%d8%a8%db%8c%d9%87%e2%80%8c%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c/) [غبار](https://staryab.com/tag/%d8%ba%d8%a8%d8%a7%d8%b1/) [فراخورشیدی](https://staryab.com/tag/%d9%81%d8%b1%d8%a7%d8%ae%d9%88%d8%b1%d8%b4%db%8c%d8%af%db%8c/) [فراکهکشانی](https://staryab.com/tag/%d9%81%d8%b1%d8%a7%da%a9%d9%87%da%a9%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%8c/) [فوران رادیویی‌سریع](https://staryab.com/tag/%d9%81%d9%88%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%b1%d8%a7%d8%af%db%8c%d9%88%db%8c%db%8c%e2%80%8c%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%b9/) [فوران پرتوگاما](https://staryab.com/tag/%d9%81%d9%88%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%be%d8%b1%d8%aa%d9%88%da%af%d8%a7%d9%85%d8%a7/) [ماده تاریک](https://staryab.com/tag/%d9%85%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%da%a9/) [ماده‌ میان‌ستاره‌ای](https://staryab.com/tag/%d9%85%d8%a7%d8%af%d9%87%e2%80%8c-%d9%85%db%8c%d8%a7%d9%86%e2%80%8c%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d8%b1%d9%87%e2%80%8c%d8%a7%db%8c/) [ماهواره](https://staryab.com/tag/%d9%85%d8%a7%d9%87%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%87/) [منظومه‌ شمسی](https://staryab.com/tag/%d9%85%d9%86%d8%b8%d9%88%d9%85%d9%87%e2%80%8c-%d8%b4%d9%85%d8%b3%db%8c/) [مهبانگ](https://staryab.com/tag/%d9%85%d9%87%d8%a8%d8%a7%d9%86%da%af/) [میدان مغناطیسی](https://staryab.com/tag/%d9%85%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%86-%d9%85%d8%ba%d9%86%d8%a7%d8%b7%db%8c%d8%b3%db%8c/) [نجوم](https://staryab.com/tag/%d9%86%d8%ac%d9%88%d9%85/) [نسبیت](https://staryab.com/tag/%d9%86%d8%b3%d8%a8%db%8c%d8%aa/) [نواختر](https://staryab.com/tag/%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%ae%d8%aa%d8%b1/) [نوترینو](https://staryab.com/tag/%d9%86%d9%88%d8%aa%d8%b1%db%8c%d9%86%d9%88/) [همگرایی گرانشی](https://staryab.com/tag/%d9%87%d9%85%da%af%d8%b1%d8%a7%db%8c%db%8c-%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%b4%db%8c/) [پرتوایکس](https://staryab.com/tag/%d9%be%d8%b1%d8%aa%d9%88%d8%a7%db%8c%da%a9%d8%b3/) [پرتوهای کیهانی](https://staryab.com/tag/%d9%be%d8%b1%d8%aa%d9%88%d9%87%d8%a7%db%8c-%da%a9%db%8c%d9%87%d8%a7%d9%86%db%8c/) [پرتو گاما](https://staryab.com/tag/%d9%be%d8%b1%d8%aa%d9%88-%da%af%d8%a7%d9%85%d8%a7/) [کهکشان](https://staryab.com/tag/%da%a9%d9%87%da%a9%d8%b4%d8%a7%d9%86/) [کهکشان کوتوله](https://staryab.com/tag/%da%a9%d9%87%da%a9%d8%b4%d8%a7%d9%86-%da%a9%d9%88%d8%aa%d9%88%d9%84%d9%87/) [کهکشان‌های فعال](https://staryab.com/tag/%da%a9%d9%87%da%a9%d8%b4%d8%a7%d9%86%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%81%d8%b9%d8%a7%d9%84/) [کیهان‌شناسی](https://staryab.com/tag/%da%a9%db%8c%d9%87%d8%a7%d9%86%e2%80%8c%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%b3%db%8c/) [گرانش](https://staryab.com/tag/%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%b4/)

### اسطرلاب در توئیتر

**Fetch Tweets**: Could not authenticate you. Code:32

### به اسطرلاب بپیوندید!

[![](http://staryab.com/wp-content/uploads/2016/02/staryab_telegram.png)](http://telegram.me/staryab)

استفاده از مطالب این وب‌سایت با ذکر نام وب‌سایت و نام گردآورنده‌ی مطلب مورد نظر بلامانع است. \| [RSS Feed](/feed/) \| [About Us](/about/about-us/) \| Developed by [sghiaseddin.com](https://sghiaseddin.com/) \| پوسته توسط [Orane-Themes.com](http://orange-themes.com).

بستن پنجره

### در حال بارگذاری، لطفا صبر کنید!

ممکن است یک یا دو ثانیه طول بکشد.![بارگذاری](https://staryab.com/wp-content/themes/novomag/images/loading.gif)