درباره سازمان - هنر گستران نصف جهان
روش‌ها و شیوه‌های مورد استفاده سازمان‌های مردم‌نهاد با یکدیگر متفاوت است. به عنوان مثال، سازمان مردم‌نهادی مانند آکسفام در زمینه فقرزدایی فعالیت ...
کشورهای در حال توسعه
به‌ طور کلی، سازمان‌های مردم‌نهاد خصوصی یک جامعه به‌ خصوص یا محیط زیست را در کانون توجه خود قرار می‌دهند. آن‌ها به موضوعات مختلفی از قبیل مذهب؛ کمک‌های فوری و اقدامات بشردوستانه می‌پردازند. این سازمان‌ها حمایت مردمی و کمک‌های داوطلبانه را جمع‌آوری می‌کنند؛ آن‌ها همچنین روابط قوی و مستحکمی با گروه‌های اجتماعی <anchor>کشورهای در حال توسعه</anchor> دارند و در مناطقی که امکان ارسال کمک‌های دولتی وجود ندارد، وارد عمل می‌شوند. سازمان‌های مردم‌نهاد به عنوان بخشی از مجموعه روابط بین‌الملل پذیرفته شده‌اند. سازمان‌های غیردولتی از یک سو بر سیاست گذاری‌های ملی و چندجانبه تأثیر می‌گذارند و از سوی دیگر به‌ طور فزاینده‌ای مستقیماً در فعالیت‌های محلی حضور دارند.
کشورهای در حال توسعه - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
کشورهای در حال توسعه \- ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد[پرش به محتوا](#bodyContent)

منوی اصلی

منوی اصلی

انتقال به نوار کنارینهفتن

بازدید محتوا


- [صفحهٔ اصلی](/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C "مشاهدهٔ صفحهٔ اصلی [z]")
- [رویدادهای کنونی](/wiki/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C "یافتن اطلاعات پس‌زمینه پیرامون رویدادهای کنونی")
- [مقالهٔ تصادفی](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81%DB%8C "آوردن یک صفحهٔ تصادفی [x]")
- [کمک مالی](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_fa.wikipedia.org&uselang=fa "حمایتمان کنید")

همکاری


- [تغییرات اخیر](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 "فهرستی از تغییرات اخیر ویکی [r]")
- [ویکی‌نویس شوید!](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C)
- [راهنما](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA "مکانی برای دریافتن")
- [تماس با ویکی‌پدیا](//fa.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B3_%D8%A8%D8%A7_%D9%85%D8%A7)

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![ویکی‌پدیا](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-fa.svg)![دانشنامهٔ آزاد](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-fa.svg)](/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C)

[جستجو](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88 "جستجو در ویکی‌پدیا [f]")

جستجو

ظاهر

- [ایجاد حساب](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C&returnto=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D8%AF%D8%B1+%D8%AD%D8%A7%D9%84+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87 "از شما دعوت می‌شود که یک حساب ایجاد کنید و وارد شوید؛ هرچند که این کار اختیاری است.")
- [ورود](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87&returnto=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D8%AF%D8%B1+%D8%AD%D8%A7%D9%84+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87 "توصیه می‌شود که به سامانه وارد شوید، گرچه اجباری نیست [o]")

ابزارهای شخصی

- [ایجاد حساب](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C&returnto=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D8%AF%D8%B1+%D8%AD%D8%A7%D9%84+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87 "از شما دعوت می‌شود که یک حساب ایجاد کنید و وارد شوید؛ هرچند که این کار اختیاری است.")
- [ورود](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87&returnto=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D8%AF%D8%B1+%D8%AD%D8%A7%D9%84+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87 "توصیه می‌شود که به سامانه وارد شوید، گرچه اجباری نیست [o]")

صفحه‌هایی برای ویرایشگرانی که از سامانه خارج شدند [بیشتر بدانید](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87)

- [مشارکت‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86 "فهرست ویرایش‌ها انجام شده از این نشانی آی‌پی [y]")
- [بحث](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D9%85%D9%86 "بحث پیرامون ویرایش‌های این نشانی آی‌پی [n]")

## فهرست

انتقال به نوار کنارینهفتن

- بخش آغازین

- [۱اشکال‌های کاربردی](#اشکال‌های_کاربردی)
- [۲معیار و مفهوم توسعه](#معیار_و_مفهوم_توسعه)
- [۳منابع زیر خط توسعه](#منابع_زیر_خط_توسعه)
- [۴نوع‌شناسی و نام‌های کشورها](#نوع‌شناسی_و_نام‌های_کشورها)
- [۵جستارهای وابسته](#جستارهای_وابسته)
- [۶منابع](#منابع)

تغییر وضعیت فهرست محتویات

# کشورهای در حال توسعه

۸۲ زبان

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Ontwikkelende_land "Ontwikkelende land–آفریکانس")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%A9_%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%A9 "دولة نامية–عربی")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0nki%C5%9Faf_etm%C9%99kd%C9%99_olan_%C3%B6lk%C9%99 "İnkişaf etməkdə olan ölkə–ترکی آذربایجانی")
- [Bikol Central](https://bcl.wikipedia.org/wiki/Nag-uuswag_na_nasyon "Nag-uuswag na nasyon–Central Bikol")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%96%D0%BD%D0%B0_%D1%9E_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%96_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%96%D1%86%D1%86%D1%8F "Краіна ў стадыі развіцця–بلاروسی")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D1%89%D0%B8_%D1%81%D0%B5_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8 "Развиващи се страни–بلغاری")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%89%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%A8%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B2_%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6 "উন্নয়নশীল দেশ–بنگالی")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Zemlje_u_razvoju "Zemlje u razvoju–بوسنیایی")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Pa%C3%ADs_en_vies_de_desenvolupament "País en vies de desenvolupament–کاتالان")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C_%D9%BE%DB%95%D8%B1%DB%95%D8%A6%DB%95%D8%B3%D8%AA%DB%8E%D9%86 "وڵاتی پەرەئەستێن–کردی مرکزی")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Rozvojov%C3%A1_zem%C4%9B "Rozvojová země–چکی")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Uland "Uland–دانمارکی")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Entwicklungsland "Entwicklungsland–آلمانی")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BD%CE%B1%CF%80%CF%84%CF%85%CF%83%CF%83%CF%8C%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B5%CF%82_%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%B5%CF%82 "Αναπτυσσόμενες χώρες–یونانی")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Developing_country "Developing country–انگلیسی")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Evolulando "Evolulando–اسپرانتو")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Pa%C3%ADs_en_v%C3%ADas_de_desarrollo "País en vías de desarrollo–اسپانیایی")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Arengumaa "Arengumaa–استونیایی")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Garapen_bidean_dagoen_herrialde "Garapen bidean dagoen herrialde–باسکی")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Kehitysmaa "Kehitysmaa–فنلاندی")
- [Føroyskt](https://fo.wikipedia.org/wiki/Menningarland "Menningarland–فارویی")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Pays_en_d%C3%A9veloppement "Pays en développement–فرانسوی")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/T%C3%ADortha_i_mb%C3%A9al_forbartha "Tíortha i mbéal forbartha–ایرلندی")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Pa%C3%ADs_en_desenvolvemento "País en desenvolvemento–گالیسیایی")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%9E%D7%93%D7%99%D7%A0%D7%94_%D7%9E%D7%AA%D7%A4%D7%AA%D7%97%D7%AA "מדינה מתפתחת–عبری")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6 "विकासशील देश–هندی")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Zemlje_u_razvoju "Zemlje u razvoju–کروات")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Fejl%C5%91d%C5%91_orsz%C3%A1g "Fejlődő ország–مجاری")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%B6%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A1%D6%81%D5%B8%D5%B2_%D5%A5%D6%80%D5%AF%D6%80%D5%B6%D5%A5%D6%80 "Զարգացող երկրներ–ارمنی")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Negara_berkembang "Negara berkembang–اندونزیایی")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/%C3%9Er%C3%B3unarland "Þróunarland–ایسلندی")
- [Italiano](https://it.wikipedia.org/wiki/Paese_in_via_di_sviluppo "Paese in via di sviluppo–ایتالیایی")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%96%8B%E7%99%BA%E9%80%94%E4%B8%8A%E5%9B%BD "開発途上国–ژاپنی")
- [Jawa](https://jv.wikipedia.org/wiki/Negara_berkembang "Negara berkembang–جاوه‌ای")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%A5%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A7%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98 "განვითარებადი ქვეყნები–گرجی")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 "Дамушы елдер–قزاقی")
- [ភាសាខ្មែរ](https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%91%E1%9F%81%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9E%BB%E1%9E%84%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D "ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ–خمری")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EA%B0%9C%EB%B0%9C%EB%8F%84%EC%83%81%EA%B5%AD "개발도상국–کره‌ای")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Civitas_provectibilis "Civitas provectibilis–لاتین")
- [Lëtzebuergesch](https://lb.wikipedia.org/wiki/Entw%C3%A9cklungsland "Entwécklungsland–لوگزامبورگی")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Besivystanti_%C5%A1alis "Besivystanti šalis–لیتوانیایی")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Att%C4%ABst%C4%ABbas_valstis "Attīstības valstis–لتونیایی")
- [Malagasy](https://mg.wikipedia.org/wiki/Firenena_an-dalam-pandrosoana "Firenena an-dalam-pandrosoana–مالاگاسی")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B5%D0%BC%D1%98%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D1%98 "Земја во развој–مقدونی")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B0_%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%82 "വികസ്വര രാജ്യം–مالایالامی")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6 "अविकसित देश–مراتی")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Negara_membangun "Negara membangun–مالایی")
- [नेपाली](https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6 "विकासशील देश–نپالی")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Ontwikkelingsland "Ontwikkelingsland–هلندی")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Utviklingsland "Utviklingsland–نروژی نی‌نُشک")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Utviklingsland "Utviklingsland–نروژی بوک‌مُل")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%B8%E0%A8%B8%E0%A8%BC%E0%A9%80%E0%A8%B2_%E0%A8%A6%E0%A9%87%E0%A8%B8%E0%A8%BC "ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼–پنجابی")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Kraj_rozwijaj%C4%85cy_si%C4%99 "Kraj rozwijający się–لهستانی")
- [پنجابی](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D9%82%DB%8C_%D9%BE%D8%B2%DB%8C%D8%B1_%D9%85%D9%84%DA%A9 "ترقی پزیر ملک–پنجابی")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AE_%D9%BE%D8%B1_%D9%88%D8%AF%DB%90_%D9%87%DB%90%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87 "مخ پر ودې هېوادونه–پشتو")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Pa%C3%ADs_em_desenvolvimento "País em desenvolvimento–پرتغالی")
- [Rumantsch](https://rm.wikipedia.org/wiki/Pajais_en_svilup "Pajais en svilup–رومانش")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/%C8%9Aar%C4%83_%C3%AEn_curs_de_dezvoltare "Țară în curs de dezvoltare–رومانیایی")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%89%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%8F_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B "Развивающиеся страны–روسی")
- [Scots](https://sco.wikipedia.org/wiki/Developin_kintra "Developin kintra–اسکاتلندی")
- [سنڌي](https://sd.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%99_%D9%85%D9%84%DA%AA "اسرندڙ ملڪ–سندی")
- [Davvisámegiella](https://se.wikipedia.org/wiki/Ovddidanriika "Ovddidanriika–سامی شمالی")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Zemlja_u_razvoju "Zemlja u razvoju–صرب و کرواتی")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B7%83%E0%B6%82%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%B0%E0%B6%B1%E0%B6%BA_%E0%B7%80%E0%B7%99%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%B1_%E0%B6%BB%E0%B6%A7%E0%B7%80%E0%B6%BD%E0%B7%8A "සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල්–سینهالی")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Developing_country "Developing country–انگلیسی ساده")
- [Soomaaliga](https://so.wikipedia.org/wiki/Wadamada_Soo_Kobcaya "Wadamada Soo Kobcaya–سومالیایی")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/Zemlja_u_razvoju "Zemlja u razvoju–صربی")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Utvecklingsland "Utvecklingsland–سوئدی")
- [Kiswahili](https://sw.wikipedia.org/wiki/Nchi_inayoendelea "Nchi inayoendelea–سواحیلی")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%B5%E0%AE%B3%E0%AE%B0%E0%AF%8D%E0%AE%A8%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AF%81%E0%AE%B5%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D_%E0%AE%A8%E0%AE%BE%E0%AE%9F%E0%AF%81%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D "வளர்ந்துவரும் நாடுகள்–تامیلی")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%A8%E0%B8%81%E0%B8%B3%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%9E%E0%B8%B1%E0%B8%92%E0%B8%99%E0%B8%B2 "ประเทศกำลังพัฒนา–تایلندی")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansang_umuunlad "Bansang umuunlad–تاگالوگی")
- [Türkçe](https://tr.wikipedia.org/wiki/Geli%C5%9Fmekte_olan_%C3%BClke "Gelişmekte olan ülke–ترکی استانبولی")
- [Xitsonga](https://ts.wikipedia.org/wiki/Tiko_leri_hluvukaka "Tiko leri hluvukaka–تسونگایی")
- [Татарча / tatarça](https://tt.wikipedia.org/wiki/%D2%AE%D1%81%D0%B5%D1%88%D1%82%D3%99%D0%B3%D0%B5_%D0%B8%D0%BB "Үсештәге ил–تاتاری")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D0%B8,_%D1%89%D0%BE_%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C%D1%81%D1%8F "Країни, що розвиваються–اوکراینی")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D9%82%DB%8C_%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1_%D9%85%D9%84%DA%A9 "ترقی پذیر ملک–اردو")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Rivojlanayotgan_mamlakat "Rivojlanayotgan mamlakat–ازبکی")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_%C4%91ang_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n "Nước đang phát triển–ویتنامی")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E5%8F%91%E5%B1%95%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E5%AE%B6 "发展中国家–وو")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8F%91%E5%B1%95%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E5%AE%B6 "发展中国家–چینی")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E7%99%BC%E5%B1%95%E7%B7%8A%E5%9C%8B%E5%AE%B6 "發展緊國家–کانتونی")

[ویرایش پیوندها](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q177323#sitelinks-wikipedia "ویرایش پیوندهای بین‌زبانی")

- [مقاله](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87 "دیدن صفحهٔ محتویات [c]")
- [بحث](/wiki/%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87 "گفتگو پیرامون محتوای صفحه [t]")

فارسی

- [خواندن](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87)
- [ویرایش](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit "ویرایش کد مبدأ این صفحه [e]")
- [نمایش تاریخچه](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=history "نسخه‌های پیشین این صفحه [h]")

ابزارها

ابزارها

انتقال به نوار کنارینهفتن

عمل‌ها


- [خواندن](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87)
- [ویرایش](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit "ویرایش کد مبدأ این صفحه [e]")
- [نمایش تاریخچه](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=history)

عمومی


- [پیوندها به این صفحه](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D9%86_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87 "فهرست همهٔ صفحه‌هایی که به این صفحه پیوند می‌دهند [j]")
- [تغییرات مرتبط](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87 "تغییرات اخیر صفحه‌هایی که این صفحه به آن‌ها پیوند دارد [k]")
- [بارگذاری پرونده](/wiki/ویکی‌پدیا:بارگذاری "بارگذاری تصاویر و پرونده‌های دیگر [u]")
- [صفحه‌های ویژه](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87 "فهرستی از همهٔ صفحه‌های ویژه [q]")
- [پیوند پایدار](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&oldid=38307396 "پیوند پایدار به این نسخه از این صفحه")
- [اطلاعات صفحه](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=info "اطلاعات بیشتر دربارهٔ این صفحه")
- [یادکرد این صفحه](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D8%AF&page=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&id=38307396&wpFormIdentifier=titleform "اطلاعات در خصوص چگونگی یادکرد این صفحه")
- [دریافت نشانی کوتاه‌شده](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ffa.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25DA%25A9%25D8%25B4%25D9%2588%25D8%25B1%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C_%25D8%25AF%25D8%25B1_%25D8%25AD%25D8%25A7%25D9%2584_%25D8%25AA%25D9%2588%25D8%25B3%25D8%25B9%25D9%2587)
- [بارگیری کد QR](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:QrCode&url=https%3A%2F%2Ffa.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25DA%25A9%25D8%25B4%25D9%2588%25D8%25B1%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C_%25D8%25AF%25D8%25B1_%25D8%25AD%25D8%25A7%25D9%2584_%25D8%25AA%25D9%2588%25D8%25B3%25D8%25B9%25D9%2587)
- [آیتم ویکی‌داده](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q177323 "پیوند به آیتم متصل‌شدۀ مخزن داده‌ها [g]")

نسخه‌برداری


- [بارگیری به‌صورت PDF](/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:DownloadAsPdf&page=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=show-download-screen)
- [نسخهٔ قابل چاپ](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&printable=yes "نسخهٔ قابل چاپ این صفحه [p]")

در پروژه‌های دیگر


- [ویکی‌انبار](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Developing_countries)

ظاهر

انتقال به نوار کنارینهفتن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

**کشور درحال‌توسعه** یا **کشور رو به رشد** (به [انگلیسی](/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C "زبان انگلیسی"): developing country) یک کشور با [پایه صنعتی](/wiki/%D8%A8%D8%AE%D8%B4_%D8%AF%D9%88%D9%85_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF "بخش دوم اقتصاد") کمتر توسعه‌یافته و [شاخص توسعه انسانی](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C "شاخص توسعه انسانی") (HDI) کمتر نسبت به سایر کشورها است.[\[۱\]](#cite_note-1) با این‌حال، این تعریف مورد توافق عمومی نیست و همچنین توافق مشخصی در مورد اینکه کدام کشورها در این دسته قرار می‌گیرند وجود ندارد.[\[۲\]](#cite_note-UN-2)[\[۳\]](#cite_note-:5-3) در مورد استفاده از این اصطلاح اختلاف نظرهایی وجود دارد، زیرا برخی احساس می‌کنند که مفهوم منسوخ شده [_ما و آنها_](/wiki/%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%86_%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DB%8C_%D9%88_%D8%A8%D8%B1%D9%88%D9%86_%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DB%8C "درون گروهی و برون گروهی") را تداوم می‌بخشد.[\[۴\]](#cite_note-Factfulness:_Ten_Reasons_We're_Wrong_About_The_World_-_And_Why_Things_Are_Better_Than_You_Think-4) در سال ۲۰۱۵، بانک جهانی اعلام کرد که «رده‌بندی جهان درحال‌توسعه/توسعه‌یافته» کمتر مرتبط شده‌است و آنها استفاده از این توصیفگر را به تدریج حذف خواهند کرد. در عوض، گزارش‌های آن‌ها تجمیع داده‌ها را برای مناطق و گروه‌های درآمدی ارائه می‌کند. اصطلاح «جهان جنوبی» توسط برخی به عنوان واژه ای جایگزین برای کشورهای درحال‌توسعه استفاده می‌شود.

این گزاره با گزاره‌های پیشین ساخته شده در این مورد تفاوت دارد. از جمله با گزاره « [جهان سوم](/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D9%88%D9%85 "جهان سوم")» که در هنگام [جنگ سرد](/wiki/%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%B3%D8%B1%D8%AF "جنگ سرد") ساخته شد و معنای ثانویه‌ای منفی دارد.\[ _[نیازمند منبع](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF_%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9 "ویکی‌پدیا:نیازمند منبع")_\]

توسعه بین‌المللی مستلزم ساختاری تازه در هر دو صورت فیزیکی و سازمانی و نوعی فاصله‌گیری از بخش‌های با [ارزش افزوده](/wiki/%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4_%D8%A7%D9%81%D8%B2%D9%88%D8%AF%D9%87 "ارزش افزوده") پایین همچون [کشاورزی](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C "کشاورزی") و استخراج [منابع طبیعی](/wiki/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C "منابع طبیعی") است. [کشورهای توسعه‌یافته](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87 "کشورهای توسعه‌یافته")، معمولاً در این مقایسه دارای نظام‌هایی مبتنی‌بر [رشد اقتصادی](/wiki/%D8%B1%D8%B4%D8%AF_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C "رشد اقتصادی") خودجوش در بخش صنعت و استانداردهای زندگی بالا هستند.

کشورهای درحال توسعه دارای ویژگی‌هایی مشترک هستند. به عنوان مثال، این کشورها دارای میزان بیشتری از سطح دسترسی کمتر به بهداشت، بیکاری، زیرساخت‌های پایین، فقر فرهنگی، قاچاق هستند.

## اشکال‌های کاربردی

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit&section=1 "ویرایش بخش: اشکال‌های کاربردی")\]

کاربرد گزاره «کشور درحال‌توسعه» را برای همه کشورهای کمتر توسعه‌یافته، نمی‌توان مناسب دانست؛ زیرا برخی کشورهای فقیر در حال بهبود اوضاع اقتصادی خود نیستند. همان‌طور که گزاره «فقیر» ذکر می‌کند. بلکه دوره‌های طولانی را از افول اقتصادی تجربه نموده‌اند.

کشورهایی که دارای اقتصادهای پیشرفته‌تر در میان کشورهای درحال‌توسعه هستند اما هنوز به‌طور کامل نشانه‌های یک کشور توسعه‌یافته در آن‌ها تثبیت نشده‌است، تحت اصطلاح کشور تازه صنعتی شده دسته‌بندی می‌شوند.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/HDImap2006.png/300px-HDImap2006.png)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:HDImap2006.png)

توسعه انسانی زیاد

توسعه انسانی متوسط

توسعه انسانی اندک

موجود نیست

## معیار و مفهوم توسعه

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit&section=2 "ویرایش بخش: معیار و مفهوم توسعه")\]

گزاره کشور درحال‌توسعه عمدتاً به کشورهایی با سطوح پایین [توسعه اقتصادی](/wiki/%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C "توسعه اقتصادی") گفته می‌شود. این موضوع تا اندازه‌ای با توسعه اجتماعی از لحاظ [آموزش](/wiki/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4 "آموزش و پرورش")، [بهداشت](/wiki/%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA "بهداشت")، [امید به زندگی](/wiki/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C "امید به زندگی") و مانند آن در ارتباط است. کلاً این اصطلاح، نوعی افت را در کشورهای درحال‌توسعه بیان می‌کند.

توسعه یک کشور با شاخص‌های آماری همچون [درآمد سرانه](/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF_%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87 "درآمد سرانه") ( [تولید ناخالص داخلی](/wiki/%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF_%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%B5_%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C "تولید ناخالص داخلی")، [امید به زندگی](/wiki/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C "امید به زندگی")، [نرخ سواد](/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7_%D8%A8%D8%B1_%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87_%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C "فهرست کشورها بر پایه میزان باسوادی")، و مانند آن سنجیده می‌شود. [سازمان ملل متحد](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%85%D9%84%D9%84_%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF "سازمان ملل متحد") توسعه بالای انسانی را تحت عنوان یک [شاخص مرکب](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%A8_%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%84%DB%8C "شاخص مرکب قدرت ملی") از موارد آماری بالا ارائه نموده تا سطح توسعه انسانی را برای کشورهایی که داده‌ها در آن‌ها در دسترس قرار دارد، سنجیده شوند.

کشورهای درحال‌توسعه در مجموع کشورهایی هستند که به اندازه قابل توجهی از [صنعتی شدن](/wiki/%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C "صنعتی‌سازی") متناسب با جمعیتشان دست نیافته‌اند و دارای استاندارد زندگی پایینی هستند. همبستگی شدیدی بین درآمد پایین و [رشد جمعیت](/wiki/%D8%B1%D8%B4%D8%AF_%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA "رشد جمعیت") بالا، هم میان هر دو و هم در بین کشورها وجود دارد. اصطلاحاتی که به هنگام بحث دربارهٔ کشورهای درحال‌توسعه بکار می‌رود به منظور و به مفاهیم بیان شده از سوی کسانی اشاره دارد که آن را استفاده نموده‌اند. برخی اوقات عبارات دیگری که به کار می‌روند چنین هستند کشورهای توسعه‌نیافته، کشورهای کمتر توسعه‌یافته از نظر اقتصادی، «کشورهای زیر خط توسعه» یا کشورهای توسعه نیافته «کشورهای جهان سوم، کشورهای جنوب و» غیرصنعتی «برعکس، طرف مقابل این طیف عبارتند از کشورهای توسعه‌یافته، کشورهای بیشتر توسعه‌یافته از لحاظ اقتصادی، کشورهای جهان اول و» کشورهای صنعتی".

سازمان ملل اجازه می‌دهد تا هر کشور خود راجع به این موضوع تصمیم بگیرد که آیا به جزو گروه «توسعه نیافته» یا «درحال‌توسعه» می‌باشند (اما بسیاری از اقتصاد دانان و دیگر ناظرین اصل خود تخصیصی سازمان ملل را نادیده می‌انگارند).

برای تعدیل جنبه حسن تعبیر کلمه «درحال‌توسعه»، [سازمانهای بین‌المللی](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C "سازمانهای بین‌المللی") به استفاده از اصطلاح کشورهای حداقل توسعه‌یافته برای فقیرترین کشورها پرداخته که می‌تواند هیچ ارتباطی با کلمه درحال‌توسعه نداشته باشد؛ یعنی کشور حداقل توسعه‌یافته، فقیرترین زیرمجموعه کشور توسعه‌نیافته‌است. این موضوع همچنین روند ناشیانه‌ای که بر این باور است که استانداردهای زندگی در [سومالی](/wiki/%D8%B3%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C "سومالی") یا [اتیوپی](/wiki/%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D9%88%D9%BE%DB%8C "اتیوپی") با نمونه‌های آن در کشورهای [شیلی](/wiki/%D8%B4%DB%8C%D9%84%DB%8C "شیلی") یا [مکزیک](/wiki/%D9%85%DA%A9%D8%B2%DB%8C%DA%A9 "مکزیک") قابل قیاس است، تعدیل می‌نماید.

مفهوم کشور درحال‌توسعه به وسیله یک گزاره دیگر درک می‌شود که در نظام‌های نظری گوناگون، دارای جهت‌گیری‌های متضاد، مانند نظریات [مستعمرهزدایی](/wiki/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%87 "مستعمره")، الهیات آزادی‌خواهی، [مارکسیسم](/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D9%85 "مارکسیسم")، ضد [امپریالیسم](/wiki/%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B3%D9%85 "امپریالیسم")، و [اقتصاد سیاسی](/wiki/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C "اقتصاد سیاسی") است.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/IMF_Developing_Countries_Map_2014.png/350px-IMF_Developing_Countries_Map_2014.png)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:IMF_Developing_Countries_Map_2014.png)

توسعه اقتصادی براساس [صندوق بین‌المللی پول](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C "شاخص توسعه انسانی")

در حال توسعه خارج از محدوده [صندوق بین‌المللی پول](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C "شاخص توسعه انسانی")

ارتقاء موفق به [اقتصاد توسعه یافته](/wiki/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87 "اقتصاد توسعه یافته")

[کشورهای تازه صنعتی](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87_%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA%DB%8C "کشورهای تازه صنعتی")

(تا تاریخ ۲۰۱۴[\[بروزرسانی\]](https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit))\[ _[نیازمند منبع](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF_%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9 "ویکی‌پدیا:نیازمند منبع")_\]

## منابع زیر خط توسعه

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit&section=3 "ویرایش بخش: منابع زیر خط توسعه")\]

بر پایه نظریه‌های گوناگون، منابع زیر خط توسعه به این شرحند:

- پس‌انداز پایین ممکن است به سرمایه‌گذاری پایین بر طبق الگوی هارود-دومار منجر شود. اما پس‌انداز زیاد و سرمایه زیاد هنوز بیانگر توسعه قدرتمند نیستند.
- گرایش‌ها و ظرفیت‌های ذاتی، یا حقیقی هستند یا برای توجیه بکار می‌روند.
  - دیدگاه‌ها و فرهنگ مردم؛
  - ظرفیت‌ها و رفتار [روشنفکران](/wiki/%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%E2%80%8C%D9%81%DA%A9%D8%B1%DB%8C "روشن‌فکری") و رهبران؛
- [نرخ باروری](/wiki/%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C "میزان کلی باروری") بالا
- ساختارها و موسسات قانونی (حقوقی)
  - نقض اصل قانون
  - فساد بالا
- عوامل برونزا، حقیقی هستند یا به عنوان توجیه بکار می‌روند.
  - سود [اقتصاد سیاسی](/wiki/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C "اقتصاد سیاسی") یا بازرگانی که در مقایسه با کشورهای دیگر ایجاد می‌شود؛
  - جایگاه کشور در نظام تاریخی و فرهنگی؛
  - اصلاحات ناکارآمد تحمیل شده با سرمایه‌گذاری به عنوان آخرین حربه، از سوی سازمان‌های چند جانبه (مانند [صندوق بین‌المللی پول](/wiki/%D8%B5%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%D9%BE%D9%88%D9%84 "صندوق بین‌المللی پول") و [بانک جهانی](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C "بانک جهانی")) برای خروج از وضعیت [کسر بودجه](/wiki/%DA%A9%D8%B3%D8%B1_%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87 "کسر بودجه") و بدهی که کشوری در آن قرار می‌گیرد (نگاه به بدهی کشورهای درحال‌توسعه).
  - نبود علاقه و درک نسبت به پویایی‌های یک کشور بر اثر حضور [شرکت‌های چندملیتی](/wiki/%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C "شرکت چندملیتی").
  - غلبه کشورهای غنی‌تر به وسیله اصول تجاری
  - مصرف منابع برای پرداخت بهره بدهی‌ها.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Least_Developed_Countries_map.svg/350px-Least_Developed_Countries_map.svg.png)](/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Least_Developed_Countries_map.svg)

[کشورهای توسعه‌نیافته](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87 "کشورهای توسعه‌نیافته")

ارتقاء موفق به کشورهای توسعه‌یافته

## نوع‌شناسی و نام‌های کشورها

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit&section=4 "ویرایش بخش: نوع‌شناسی و نام‌های کشورها")\]

بیشتر کشورها کمابیش از لحاظ توسعه در چهار طبقه قرار می‌گیرند:

1. کشورهای توسعه‌یافته، و کشورهای تحت‌الحمایه آن‌ها (برای مشاهده فهرستی از آنها، نگاه کنید به [کشورهای توسعه‌یافته](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87 "کشورهای توسعه‌یافته"))
2. کشورهایی با اقتصاد پایدار و کاملاً توانا و درحال‌توسعه طی یک دوره طولانی‌تر ( [چین](/wiki/%DA%86%DB%8C%D9%86 "چین")). کشورهای [هنگ کنگ](/wiki/%D9%87%D9%86%DA%AF_%DA%A9%D9%86%DA%AF "هنگ کنگ") و [ماکائو](/wiki/%D9%85%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%A6%D9%88 "ماکائو") را از این مجموعه خارج می‌سازد؛ زیرا آنها کشورهای توسعه‌یافته‌اند. ایران، مکزیک، [پاکستان](/wiki/%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 "پاکستان")، [هند](/wiki/%D9%87%D9%86%D8%AF "هند")، [برزیل](/wiki/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D9%84 "برزیل")، [آفریقای جنوبی](/wiki/%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C "آفریقای جنوبی")، [ترکیه](/wiki/%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87 "ترکیه")، [فیلیپین](/wiki/%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D9%86 "فیلیپین")، [مصر](/wiki/%D9%85%D8%B5%D8%B1 "مصر")، بیشتر کشورهای [آمریکای جنوبی](/wiki/%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C "آمریکای جنوبی")، شماری از [کشورهای عربی](/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D8%B1%D8%A8 "جهان عرب") در [خلیج فارس](/wiki/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 "خلیج فارس")، [مالزی](/wiki/%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%B2%DB%8C "مالزی")، [تایلند](/wiki/%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84%D9%86%D8%AF "تایلند")، [پیمان ورشو](/wiki/%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88%D8%B1%D8%B4%D9%88 "پیمان ورشو") سابق و مانند آنها). نگاه کنید به بازارهای نوپا.
3. کشورهایی با پیشینه منقطع توسعه (بیشتر کشورها در [آفریقا](/wiki/%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7 "آفریقا")، [آمریکای مرکزی](/wiki/%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C "آمریکای مرکزی")، و حوزه [دریای کارائیب](/wiki/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%A8 "دریای کارائیب") به جز از [جامائیکا](/wiki/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%A6%DB%8C%DA%A9%D8%A7 "جامائیکا") (رسته ۲) و [پورتوریکو](/wiki/%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D9%88 "پورتوریکو") (ناحیه آمریکا)

\]\]، بیشتر [آسیای جنوب خاوری](/wiki/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8_%D8%B4%D8%B1%D9%82%DB%8C "آسیای جنوب شرقی") به جز [سنگاپور](/wiki/%D8%B3%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1 "سنگاپور")

(رسته۱) در این گروه هستند. فیلیپین، [برونئی](/wiki/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A6%DB%8C "برونئی")، مالزی و تایلند (رسته۲). ۷۶٪ از [کشورهای جهان](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86 "کشورهای جهان") در این دسته قرار می‌گیرند.

1. کشورهایی با [جنگ داخلی](/wiki/%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C "جنگ داخلی") بلند مدت یا نقض اصول قانون یا [دیکتاتوری](/wiki/%D8%AF%DB%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C "دیکتاتوری") غیر توسعه محور (کشورهای ناتوان) مانند [هائیتی](/wiki/%D9%87%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%AA%DB%8C "هائیتی")، [سومالی](/wiki/%D8%B3%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C "سومالی")، [سودان](/wiki/%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86 "سودان")، برمه ( [میانمار](/wiki/%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B1 "میانمار"))، و شاید [کره شمالی](/wiki/%DA%A9%D8%B1%D9%87_%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C "کره شمالی").

اصطلاح «کشور درحال‌توسعه» نمادی برای تعیین یک نوع مسئله خاص یا مشابه آن نیست.

## جستارهای وابسته

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit&section=5 "ویرایش بخش: جستارهای وابسته")\]

- [کشورهای توسعه‌نیافته](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87 "کشورهای توسعه‌نیافته")
- [کشورهای توسعه‌یافته](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87 "کشورهای توسعه‌یافته")
- [جهان اول](/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%88%D9%84 "جهان اول")
- [جهان سوم](/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D9%88%D9%85 "جهان سوم")
- [حق توسعه](/wiki/%D8%AD%D9%82_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87 "حق توسعه")
- [شاخص احساس فساد](/wiki/%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5_%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3_%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF "شاخص احساس فساد")
- [کشورهای تازه صنعتی‌شده](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87_%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%87 "کشورهای تازه صنعتی‌شده")

## منابع

\[ [ویرایش](/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit&section=6 "ویرایش بخش: منابع")\]

1. [↑](#cite_ref-1)[O'Sullivan, Arthur](/w/index.php?title=Arthur_O%27Sullivan_(economist)&action=edit&redlink=1 "Arthur O'Sullivan (economist) (صفحه وجود ندارد)"); Sheffrin, Steven M. (2003). [_Economics: Principles in Action_](https://archive.org/details/economicsprincip00osul). Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Prentice Hall. p. [471](https://archive.org/details/economicsprincip00osul/page/n487). [ISBN](/wiki/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 "شماره استاندارد بین‌المللی کتاب") [978-0-13-063085-8](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8/978-0-13-063085-8 "ویژه:منابع کتاب/978-0-13-063085-8").
2. [↑](#cite_ref-UN_2-0)["Composition of macro geographical (continental) region"](https://web.archive.org/web/20100306024500/http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm). United Nation s. Archived from [the original](http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#ftnc) on 6 March 2010.
3. [↑](#cite_ref-:5_3-0)["Should we continue to use the term "developing world"?"](https://blogs.worldbank.org/opendata/should-we-continue-use-term-developing-world). _World Bank blogs_. 16 November 2015. Retrieved 5 March 2020.
4. [↑](#cite_ref-Factfulness:_Ten_Reasons_We're_Wrong_About_The_World_-_And_Why_Things_Are_Better_Than_You_Think_4-0)[Rosling, Hans](/w/index.php?title=Hans_Rosling&action=edit&redlink=1 "Hans Rosling (صفحه وجود ندارد)"); Rosling, Ola; Rosling Rönnlund, Anna (2018). ["Chapter 1: The Gap Instinct"](https://books.google.com/books?id=N94sDwAAQBAJ&q=Factfulness+(the+book)). [_Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About The World – And Why Things Are Better Than You Think_](https://www.gapminder.org/factfulness-book/). Sceptre. p. 353. [ISBN](/wiki/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 "شماره استاندارد بین‌المللی کتاب") [978-1-250-10781-7](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8/978-1-250-10781-7 "ویژه:منابع کتاب/978-1-250-10781-7"). Retrieved 5 March 2020.

[داده‌های کتابخانه‌ای](/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "راهنما:داده‌های کتابخانه‌ای")[![ویرایش در ویکی‌داده](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/OOjs_UI_icon_edit-rtl-progressive.svg/10px-OOjs_UI_icon_edit-rtl-progressive.svg.png)](https://www.wikidata.org/wiki/Q177323#identifiers "ویرایش در ویکی‌داده")

عمومی

- [ویاف](/wiki/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF_%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C "برگه‌دان مستند مجازی بین‌المللی")
  - [1](https://viaf.org/viaf/259366441)
- [ورلدکت (از طریق ویاف)](https://www.worldcat.org/identities/containsVIAFID/259366441)

کتابخانه‌های ملی

- [فرانسه](https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119456356) [(داده‌ها)](https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119456356)
- [آلمان](https://d-nb.info/gnd/4014954-7)
- [اسرائیل](http://uli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007550789705171)
- [ایالات متحده آمریکا](https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85037341)
- [ژاپن](https://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/00566724)
- [جمهوری چک](https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=ge137969&CON_LNG=ENG)

سایر

- [بایگانی ملی (ایالات متحده)](https://catalog.archives.gov/id/10640796)

- [ن](/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8 "الگو:جنوب-جنوب")
- [ب](/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8&action=edit&redlink=1 "بحث الگو:جنوب-جنوب (صفحه وجود ندارد)")
- [و](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8 "ویژه:ویرایش صفحه/الگو:جنوب-جنوب")

[همکاری جنوب-جنوب](/wiki/%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8 "همکاری جنوب-جنوب") و [جهان‌سوم‌گرایی](/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%B3%D9%88%D9%85%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C "جهان‌سوم‌گرایی")

[جنوب جهانی](/wiki/%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85_%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8 "تقسیم شمال-جنوب")

توسعه

- [کشورهای در حال توسعه محصور در خشکی](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%AE%D8%B4%DA%A9%DB%8C "کشورهای در حال توسعه محصور در خشکی")
- [کشورهای توسعه‌نیافته](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87 "کشورهای توسعه‌نیافته")
- [کشورهای فقیر به شدت بدهکار](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%B1_%D8%A8%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D8%AA_%D8%A8%D8%AF%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1 "کشورهای فقیر به شدت بدهکار")

بازارها

- [بازار نوظهور](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D9%86%D9%88%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 "بازار نوظهور")
- [کشورهای تازه صنعتی‌شده](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87_%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%87 "کشورهای تازه صنعتی‌شده")
- [اقتصاد گذار](/wiki/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF_%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1 "اقتصاد گذار")

[نظریه جهان‌ها](/w/index.php?title=%D8%B7%D8%B1%D8%AD_%D8%B3%D9%87_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86&action=edit&redlink=1 "طرح سه جهان (صفحه وجود ندارد)")

- [جهان اول](/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%88%D9%84 "جهان اول")
- [جهان دوم](/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D9%88%D9%85 "جهان دوم")
- [جهان سوم](/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D9%88%D9%85 "جهان سوم")
- [جهان چهارم](/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85 "جهان چهارم")

[ژئوپلیتیک](/wiki/%DA%98%D8%A6%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9 "ژئوپلیتیک")

- [استعمارزدایی](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C "استعمارزدایی")
- [جنگ سرد](/wiki/%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%B3%D8%B1%D8%AF "جنگ سرد")
- [استعمار نو](/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1_%D9%86%D9%88 "استعمار نو")
- [چندقطبیت](/w/index.php?title=%D9%82%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%AA_(%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84)&action=edit&redlink=1 "قطبیت (روابط بین‌الملل) (صفحه وجود ندارد)")
- [همایش جهانی ضد نژادپرستی](/w/index.php?title=%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%B6%D8%AF_%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C&action=edit&redlink=1 "همایش جهانی ضد نژادپرستی (صفحه وجود ندارد)")
  - [دوربان ۱](/w/index.php?title=%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%B6%D8%AF_%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%DB%B2%DB%B0%DB%B0%DB%B1&action=edit&redlink=1 "همایش جهانی ضد نژادپرستی ۲۰۰۱ (صفحه وجود ندارد)")
  - [دوربان ۲](/wiki/%DA%A9%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86_%DB%B2 "کنفرانس دوربان ۲")
  - [دوربان ۳](/w/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86_%DB%B3&action=edit&redlink=1 "دوربان ۳ (صفحه وجود ندارد)")
- [جهانی شدن](/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%B4%D8%AF%D9%86 "جهانی شدن")

بریکس

- [برزیل–روسیه–هند–چین–آفریقای جنوبی (بریکس)](/wiki/%D8%A8%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%B3 "بریکس")

[باسیک (بریکس بدون روسیه)](/w/index.php?title=BASIC_countries&action=edit&redlink=1 "BASIC countries (صفحه وجود ندارد)")
- [بریک (بریکس بدون آفریقای جنوبی)](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%DB%8C%DA%A9 "کشورهای بریک")
- [انجمن گفتگوی هند–برزیل–آفریقای جنوبی (ایبسا)](/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86_%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%A8%D8%B3%D8%A7&action=edit&redlink=1 "انجمن گفتگوی ایبسا (صفحه وجود ندارد)")

اقتصاد

- [بدهی](/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AF%D9%87%DB%8C_%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit&redlink=1 "بدهی کشورهای در حال توسعه (صفحه وجود ندارد)")
- [اتحادیه پاکسازی آسیا](/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7&action=edit&redlink=1 "اتحادیه پاکسازی آسیا (صفحه وجود ندارد)")
- [بانک سرمایه‌گذاری زیربنایی آسیا](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9_%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7 "بانک سرمایه‌گذاری زیربنایی آسیا")
- [بانک توسعه آسیایی](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "بانک توسعه آسیایی")
- [صندوق پولی عرب](/w/index.php?title=%D8%B5%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%82_%D9%BE%D9%88%D9%84%DB%8C_%D8%B9%D8%B1%D8%A8&action=edit&redlink=1 "صندوق پولی عرب (صفحه وجود ندارد)")
- [بانک جنوب](/w/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8&action=edit&redlink=1 "بانک جنوب (صفحه وجود ندارد)")
- [بانک توسعه کارائیب](/w/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%A8&action=edit&redlink=1 "بانک توسعه کارائیب (صفحه وجود ندارد)")
- [صندوق مشترک کالاها](/w/index.php?title=%D8%B5%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%82_%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9_%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7&action=edit&redlink=1 "صندوق مشترک کالاها (صفحه وجود ندارد)")

[تجارت و\
\
توسعه](/w/index.php?title=%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D9%88_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit&redlink=1 "تجارت و توسعه (صفحه وجود ندارد)")

- [دولت تکاملی](/w/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA_%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C&action=edit&redlink=1 "دولت تکاملی (صفحه وجود ندارد)")
- [الگوی پرواز غازها](/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2_%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7&action=edit&redlink=1 "الگوی پرواز غازها (صفحه وجود ندارد)")
- [توسعه مبتنی بر زیرساخت](/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA&action=edit&redlink=1 "توسعه مبتنی بر زیرساخت (صفحه وجود ندارد)")
- [توسعه پایدار](/wiki/%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1 "توسعه پایدار")
- [سامانه جهانی ترجیحات تجاری](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit&redlink=1 "سامانه جهانی ترجیحات تجاری در میان کشورهای در حال توسعه (صفحه وجود ندارد)")
- [پروتکل گفتگوهای تجاری](/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%AA%DA%A9%D9%84_%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C&action=edit&redlink=1 "پروتکل گفتگوهای تجاری (صفحه وجود ندارد)")
- [نظم اقتصادی بین‌المللی جدید](/w/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF&action=edit&redlink=1 "نظم اقتصادی بین‌المللی جدید (صفحه وجود ندارد)")
- [نظم جهانی جدید اطلاعات و ارتباطات](/w/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF_%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%D9%88_%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA&action=edit&redlink=1 "نظم جهانی جدید اطلاعات و ارتباطات (صفحه وجود ندارد)")
- [آنکتاد](/wiki/%D8%A2%D9%86%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%AF "آنکتاد")
- [برنامه عمران ملل متحد](/wiki/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D9%84%D9%84_%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF "برنامه عمران ملل متحد")
- [سازمان توسعه صنعتی ملل متحد](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA%DB%8C_%D9%85%D9%84%D9%84_%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF "سازمان توسعه صنعتی ملل متحد")

[بهداشت عمومی](/wiki/%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C "بهداشت عمومی")

- [داروهای ژنریک](/wiki/%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C_%DA%98%D9%86%D8%B1%DB%8C%DA%A9 "داروی ژنریک")
  - [بیوژنریک](/wiki/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%98%D9%86%D8%B1%DB%8C%DA%A9 "بیوژنریک")
- [ثبت اختراع‌های دارویی](/w/index.php?title=%D8%AB%D8%A8%D8%AA_%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B9_%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C&action=edit&redlink=1 "ثبت اختراع شیمیایی (صفحه وجود ندارد)")
  - [انتقاد](/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF_%D8%AB%D8%A8%D8%AA_%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B9&action=edit&redlink=1 "دیدگاه‌های اجتماعی در مورد ثبت اختراع (صفحه وجود ندارد)")
- [انحصار داده‌های آزمایشی](/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%B1_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A2%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DB%8C&action=edit&redlink=1 "انحصار داده‌های آزمایشی (صفحه وجود ندارد)")
- [اعلامیه دوحه](/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87_%D8%AF%D9%88%D8%AD%D9%87&action=edit&redlink=1 "اعلامیه دوحه (صفحه وجود ندارد)")
- [سازمان جهانی بهداشت](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA "سازمان جهانی بهداشت")

سازمان‌ها

و گروه‌ها

- [گروه ۷۷](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87_%DB%B7%DB%B7 "گروه ۷۷")
- [گروه ۱۵](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87_%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87 "گروه پانزده")
- [گروه 8](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87_%D9%87%D8%B4%D8%AA_%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87 "گروه هشت کشور اسلامی در حال توسعه")
- [۲۰ ملت در حال توسعه (گروه ۲۰)](/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B0_%D9%85%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&action=edit&redlink=1 "۲۰ ملت در حال توسعه (صفحه وجود ندارد)")
- [گروه ۲۴](/wiki/%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87_%DB%B2%DB%B4 "گروه ۲۴")
- [۳۳ کشور در حال توسعه (گروه ۳۳)](/w/index.php?title=%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87_33_(%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87)&action=edit&redlink=1 "گروه 33 (کشورهای در حال توسعه) (صفحه وجود ندارد)")
- [گروه ۱۱](/w/index.php?title=%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87_%DB%B1%DB%B1&action=edit&redlink=1 "گروه ۱۱ (صفحه وجود ندارد)")
- [گروه ۹۰](/w/index.php?title=%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87_%DB%B9%DB%B0&action=edit&redlink=1 "گروه ۹۰ (صفحه وجود ندارد)")
- [جنبش عدم تعهد](/wiki/%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4_%D8%B9%D8%AF%D9%85_%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF "جنبش عدم تعهد")
- [گروه آفریقا، کارائیب و اقیانوس آرام](/w/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7%D8%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%A8_%D9%88_%D8%A7%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B3_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85&action=edit&redlink=1 "سازمان کشورهای آفریقا، کارائیب و اقیانوس آرام (صفحه وجود ندارد)")
- [اتحادیه آفریقا](/wiki/%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7 "اتحادیه آفریقا")
- [کنفرانس آفروآسیا](/wiki/%DA%A9%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3_%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%86%DA%AF "کنفرانس باندونگ")
- [انجمن ملل آسیای جنوب شرقی](/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86_%D9%85%D9%84%D9%84_%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8_%D8%B4%D8%B1%D9%82%DB%8C "انجمن ملل آسیای جنوب شرقی")
- [طرح کلمبو](/wiki/%D8%B7%D8%B1%D8%AD_%DA%A9%D9%84%D9%85%D8%A8%D9%88 "طرح کلمبو")
- [جامعه کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب](/w/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C_%D9%84%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D9%86_%D9%88_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%A8&action=edit&redlink=1 "جامعه کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب (صفحه وجود ندارد)")
- [اتحاد بین‌المللی خورشیدی](/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C&action=edit&redlink=1 "اتحاد بین‌المللی خورشیدی (صفحه وجود ندارد)")
- [گروه پیشگامی ملانزی](/w/index.php?title=%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%B2%DB%8C&action=edit&redlink=1 "گروه پیشگامی ملانزی (صفحه وجود ندارد)")
- [همایش شمال-جنوب](/w/index.php?title=%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8&action=edit&redlink=1 "همایش شمال-جنوب (صفحه وجود ندارد)")
- [گروه رهبران پلی‌نزی](/w/index.php?title=%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87_%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%BE%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%B2%DB%8C&action=edit&redlink=1 "گروه رهبران پلی‌نزی (صفحه وجود ندارد)")
- [منطقه صلح و همکاری اقیانوس اطلس جنوبی](/wiki/%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87_%D8%B5%D9%84%D8%AD_%D9%88_%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B3_%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%B3_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C "منطقه صلح و همکاری اقیانوس اطلس جنوبی")
- [اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای جنوب آسیا](/wiki/%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%87_%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8_%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7 "اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای جنوب آسیا")
- [کشورهای جزیره‌ای کوچک در حال توسعه](/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87 "کشورهای جزیره‌ای کوچک در حال توسعه")
- [مرکز جنوب](/w/index.php?title=%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8_(%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86)&action=edit&redlink=1 "مرکز جنوب (سازمان) (صفحه وجود ندارد)")
- [شبکه جهان سوم](/w/index.php?title=%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D9%88%D9%85&action=edit&redlink=1 "شبکه جهان سوم (صفحه وجود ندارد)")

[تقسیم\
\
شمال-جنوب](/wiki/%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85_%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8 "تقسیم شمال-جنوب")

- [گزارش براندت](/w/index.php?title=%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%AA&action=edit&redlink=1 "گزارش براندت (صفحه وجود ندارد)")
- [نظام اقتصاد جهانی](/wiki/%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C "نظام اقتصاد جهانی")
  - [صندوق بین‌المللی پول](/wiki/%D8%B5%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%82_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C_%D9%BE%D9%88%D9%84 "صندوق بین‌المللی پول")
  - [بانک جهانی](/wiki/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C "بانک جهانی")
  - [سازمان تجارت جهانی](/wiki/%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C "سازمان تجارت جهانی")
- [تجارت منصفانه](/wiki/%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%81%D8%A7%D9%86%D9%87 "تجارت منصفانه")
- [مقررات مالی](/wiki/%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C "مقررات مالی")
- [شکاف جهانی دیجیتال](/w/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84&action=edit&redlink=1 "شکاف جهانی دیجیتال (صفحه وجود ندارد)")

برگرفته از « [https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=کشورهای\_در\_حال\_توسعه&oldid=38307396](https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=کشورهای_در_حال_توسعه&oldid=38307396)»

[رده‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 "ویژه:رده‌ها"):

- [اقتصاد سیاسی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C "رده:اقتصاد سیاسی")
- [اقتصاد منطقه‌ای](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF_%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C "رده:اقتصاد منطقه‌ای")
- [توسعه اقتصادی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C "رده:توسعه اقتصادی")
- [توسعه بین‌المللی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C "رده:توسعه بین‌المللی")
- [توسعه پایدار](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1 "رده:توسعه پایدار")
- [توسعه](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87 "رده:توسعه")
- [جغرافیای اقتصادی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C "رده:جغرافیای اقتصادی")
- [جغرافیای انسانی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C "رده:جغرافیای انسانی")
- [جهانی‌شدن اقتصاد](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%86_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF "رده:جهانی‌شدن اقتصاد")
- [حسن تعبیر](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%AA%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%B1 "رده:حسن تعبیر")
- [دسته‌بندی اقتصادی کشورها](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7 "رده:دسته‌بندی اقتصادی کشورها")
- [دسته‌بندی کشورها](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7 "رده:دسته‌بندی کشورها")
- [فهرست‌های کشورها](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7 "رده:فهرست‌های کشورها")
- [نوواژه‌های جغرافیایی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%86%D9%88%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C "رده:نوواژه‌های جغرافیایی")

رده‌های پنهان:

- [مقاله‌های دارای واژگان به زبان انگلیسی](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%88%D8%A7%DA%98%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C "رده:مقاله‌های دارای واژگان به زبان انگلیسی")
- [همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%87%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9 "رده:همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های VIAF](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_VIAF "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های VIAF")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های BNF](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_BNF "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های BNF")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های GND](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_GND "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های GND")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های J9U](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_J9U "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های J9U")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های LCCN](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_LCCN "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های LCCN")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های NDL](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_NDL "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های NDL")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های NKC](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_NKC "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های NKC")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های NARA](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_NARA "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های NARA")
- [مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های WorldCat-VIAF](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_WorldCat-VIAF "رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های WorldCat-VIAF")
- [ویکی‌سازی رباتیک](/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9 "رده:ویکی‌سازی رباتیک")

- این صفحه آخرین‌بار در ‏۲۶ نوامبر ۲۰۲۳ ساعت ‏۰۸:۲۲ ویرایش شده است.
- همهٔ نوشته‌ها تحت [مجوز Creative Commons Attribution/Share-Alike](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.ar) در دسترس است؛
برای جزئیات بیشتر [شرایط استفاده](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use) را بخوانید.


ویکی‌پدیا® علامتی تجاری متعلق به سازمان غیرانتفاعی [بنیاد ویکی‌مدیا](//www.wikimediafoundation.org/) است.


- [سیاست حفظ حریم خصوصی](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [دربارهٔ ویکی‌پدیا](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87)
- [تکذیب‌نامه‌ها](/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AA%DA%A9%D8%B0%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C)
- [آیین‌نامه رفتاری](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [توسعه‌دهندگان](https://www.mediawiki.org/wiki/How_to_contribute/fa?uselang=fa)
- [آمار](https://stats.wikimedia.org/#/fa.wikipedia.org)
- [بیانیهٔ کوکی](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [نمای موبایل](//fa.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)