gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en fi uk gu gu en gu gu en gu hbs_lat vi en ru en
શ્રી સમ્યકત્વમૂલ બારવ્રતદ્રષ્ટાંત સહિત વિવેચન
પહેલું સ્થૂલ પ્રાણાતિપાત વિરમણ વ્રત
બીજું સ્થૂલ મૃષાવાદ વિરમણ વ્રત
ત્રીજું સ્થૂલ અદત્તાદાન વિરમણ વ્રત
ચોથું સ્થૂલ મૈથુન વિરમણ વ્રત
પાચમું સ્થૂલ પરિગ્રહ પરિમાણ વ્રત
છઠ્ઠું દિક્ પરિમાણ વ્રત
સાતમે ભોગપભોગ વિરમણ વ્રત
આઠમે અનર્થદંડ પરિમાણ વ્રત
બારમું અતિથિ સંવિભાગ વ્રત
પ્રમુખ સંતોના જીવન ચરિત્ર
"હે પ્રભુ! પ્રાયશ્ચિત કરવાથી જીવને શું લાભ થાય છે?"
હે ગૌતમ! પ્રાયશ્ચિત કરવાથી પાપકર્મની વિશુદ્ધિ થાય છે, નિરતિચાર થવાય છે, સમ્યકત્વ રીતે પ્રાયશ્ચિત કરવાથી વિશુદ્ધ થવાય છે
ПoдBecHыe yHиTaзы - ИHTepHeT MaraзиH
иrpы Ha диckax- rиTapa
પાકથી ભરેલું ખેતર હતુ અને ખેતરમાં માળા પર ચડીને એક છોકરો ઊભો ઊભો ગાતો હતો રામકી ચીડિયાં, રામ કા ખેત, ખા લો ચીડિયાં, ભર ભર પેટ! છોકરાના હાથમાં ગોફણ હત, પણ એ વીં]તો નહોતો. પાસે થાળી હતી, પણ એ વગાડતો નહોતો. ઊલટું દાણા ખાતાં પંખીઆએને જોઈ એ રાજી થતો હતો. આ છોકરો મોટો થતાં ગુરુ નાનકાદેવ નામે જાણીતો થયો. તેણે પ્રખ્યાત શીખ ધર્મની સ્થાપના કરી. નાનકનો જન્મ લાહોરથી દશેક ગાઉ દૂરના એક ગામમાં ઈ. સ.1469માં એક ક્ષત્રિયને ત્યાં થયો હતો. આજે એ ગામને `નાનકાના સાહેબ` કહે છે. એ પાકિસ્તાનમાં છે. નાનકના પિતાનું નામ કાલુ અને માતાનું નામ મુક્તા હતું. નાનપણથી જે નાનકનું ચિત્ત ઈશ્વર તરફ વળેલું હતું. ભણવા માટે તેઓ પાઠશાળામાં જતા અને ફારસી અરબી પણ શીખતા. પરંતુ ભણવા તરફ એમનું લક્ષ નહોતું. રિવાજ મુજબ એમને જનોઈ દેવાનો વખત થયો ત્યારે એમણે જનોઈ ધારણ કરવાની ના પાડી. તેમણે કહ્યું`ગંદી થાય કે તૂટી જાય એવી જનોઈ હું નથી પહેરતો. હું તો એવી જનોઈ પહેરું છું જે નથી કદી તૂટતી, બળતી કે ખોવાતી! મારી જનોઈમાં દયાનું રૂ છે, સંતોષનો ધાગો છે ને સંયમની ગાંઠ છે. ભણતર લાંબુ ચાલ્યું નહિ ત્યારે પિતાએ નાનકને ખેતર સંભાળવા મોકલ્યો. પણ ત્યાં એણે બધો દાણો પંખીઓને ખવડાવી દીધો. એક દિવસ પિતાએ નાનકનો વીસ રૂપિયા આપી કહ્યું`આ રૂપિયા લઈને શહેરમાં જા ને કંઈ લાભનો સોદો કરી આવ! તું શું કરી શકે છે તે મારે જોવું છે!` પૈસા લઈને નાનક શહેર ભણી ચાલ્યો. રસ્તામાં એક ]ાડ હેઠળ એણે કેટલાક સાધુઓને બેઠેલા જોયા. સાધુઓ ત્રણ દિવસના ભૂખ્યા હતા એ જાણી નાનક મનમાં કહે`બાપાએ લાભનો સોદો કરવાનું કહ્યું છે અને મને લાગે છે કે આ સાધુઓને જમાડવા એજ સાચા લાભનો સોદો છે.` નાનકે વીસે વીસ રૂપિયા વાપરી નાખી એ બધા સાધુઓને જમાડયા. હવે પિતાએ નાનકને એના બનેવીને ત્યાં મોકલી દીધો. બનેવી એક રાજ્યના કારભારી હતા. તેમણે નાનકને નવાબના મોદીખાનાનો ઉપરી બનાવ્યો. નાનકના હાથમાં હવે કોઠાર આવ્યો. તેણે ગરીબગુરબાંને છૂટથી ધાન આપવા માંડયું. એ ત્રાજવાં લઈને સીધુંસામાન તોળે. તોળતાં તેરની સંખ્યા પર આવે ત્યાં બોલે!`તેરા!તેરા!યહ તેરા!મેં તેરા!મેં તેરા!બોલતાં બોલતાં ભાન ભૂલી જાય અને ઈશ્વરને સંબોધીને મેં તેરા! મેં તેરા! કર્યા કરે! આવો માણસ દુનિયામાં કેમ ચાલે? એટલે નોકરી છૂટી ગઈ. અઢાર વર્ષની ઉમરે નાનકનાં લગ્ન થયાં. વખત જતાં નાનર બે પુત્રોના પિતા પણ થયા. પરંતુ તેમનું મન દુનિયાદારીમાં લાગતું નહોતું. છેવટે એક દિવસ ઘરબાર છોડી તેઓ ચાલી નીકળ્યા ને એકાન્ત સ્થળે જઈ ત્રણ દિવસ અને ત્રણ રાત સુધી અખંડ સમાધિમાં બેઠાં. ચોથે દિવસે તેઓ ભાનમાં આવ્યા ત્યારે તેમના મોં પર અજબ તેજ હતું. તેમને જ્ઞાનની ઉપલબ્ધિ થઈ હતી. એમણે ગાયુ ઠાકુર, તુમ શરણાઈ આયો! ઉતરિ ગયો મેરે મનકો સંશા જબ તેરા દરસન પાયો! અનબોલત મેરી બિરથી જાની અપના નામ જપાયો, દુખ નાઠે સુખ સહજિ સમાયે અનંત આનંદ ગુણ ગાયો! હવે તેમણે લોકોને ઉપદેશ આપવા માંડયો. તેમણે કહ્યું`કોઈ હિંદુ નથી, કોઈ મુસલમાન નથી- અર્થાત્ બધા હિંદુ છે, બધા મુસલમાન છે. ખુદા એક છે અને બધા એક જ ખુદાનાં સંતાન છે. તેમાં નથી કોઈ ઊંચ કે નથી કોઈ નીચ. નથી કોઈ બ્રાહ્મણ કે નથી કોઈ હરિજન! સત્ય એ જ ઈશ્વર છે, સત્ય એ જ ખુદા છે. માટે સત્યને ચાહો ને સત્યને જ વળગી રહો! અહંકારનો નાશ કરો, નમ્ર બનો, સહનશીલ બનો, મનમાં મેલ ન રાખો! દાન કરો, દયા કરો, ભક્તિ કરો! નાનકનો ઉપદેશ હિંદુઓ સાંભળતાં ને મુસલમાનો પણ સાંભળતા. ધીમે ધીમે એમના શિષ્યોની સંખ્યા વધતી જતી હતી. હિંદુઓ એમને ગુરુ ગણતા અને મુસલમાનો એમને પીર ગણતા. ગુરુ નાનક શાહ ફકીર! હિંદુકા ગુરુ, મુસલમાન કા પીર! કેટલાક ધર્માંધ મુસલમાનોએ નવાબને ફરિયાદ કરી કે હિંદુ નાનક મુસલમાનોને અવળે રસ્તે ચડાવે છે અને તેમને પાક ધર્મથી ભ્રષ્ટ કરે છે. નવાબને આ સાંભળી ગુસ્સો ચડયો. તેણે નાનકને બોલાવી પૂછયું`તું ખુદાને અને ઈશ્વરને એક કેમ કહે છે?` નાનકે કહ્યું `કારણ કે તે એક છે.` નવાબે કહ્યું `તું હિંદુને અને મુસલમાનને સરખા કેમ ગણે છે?` નાનકે કહ્યું ` કારણ કે તે સરખા છે. તેમનો સરજનહાર એક છે અને જન્મતી વખતે હિંદુના બાળકમાં અને મુસલમાનના બાળકમાં કંઈ જ ફરક નથી હોતો. ફરક બધો પાછળથી આવે છે અને તે માણસે ઊભો કરેલો છે.` નવાબે કહ્યું `તું એક દેવને માને છે કે અનેકને?` `એક દેવને! એક ખુદાને! એક નિરંજન નિરાકારને!` `તો ચાલ મારી સાથે મસ્જિદમાં! ત્યાં ખુદાની બંદગી કર!` નાનક નવાબની સાથે મસ્જિદમાં ગયા.
બધાએ નીચા નમી ખુદાની બંદગી કરી. પણ નાનક તો જેમના તેમ ઊભા રહ્યા. નવાબે નાનકને કહ્યું`તું ઢોંગી છે, તું ઠગ છે. અમે ખુદાની બંદગી કરી ત્યારે તેં કેમ ન કરી?` નાનકે કહ્યું`તમે બંદગી કરી? ક્યારે કરી? આપનું માથું બંદગી કરતું હતું, ત્યારે આપનું ચિત્ત કયાં હતું? એ તો કંદહારમાં ઘોડા ખરીદવા ગયું હતું! અને આ કા]ાળ સાહેબનું ચિત્ત તે વખતે તેમની ઘોડીના વછેરામાં હતું. વછેરો કૂદીને કૂવામાં તો નહિ પડેને એની એમને ચિંતા થતી હતી!` નાનકે કહ્યું`માથું મૂંડાવ્યે શું વળે? મન મૂંડાવું જોઈએ`. તે પછી નાનક તીર્થયાત્રા કરવા નીકળી પડયા. રસ્તામાં એક ગામ આવ્યું. ગામમાં લાલુ નામનો એક ગરીબ સુથાર રહેતો હતો. નાનક તેને ત્યાં ઊતર્યા ને ભાવથી જમ્યા. પછી ગામના જમીનદારે તેમને ભોજનનું નિમંત્રણ આપ્યું. નાનક તેને ત્યાં ગયા ખરા, પણ કશું જમ્યા નહિ. તેથી જમીનદારે ગુસ્સે થઈ કહ્યું`પેલા શુદ્ર લાલુના ઘરનું અન્ન ખાધું ને મારું કેમ ખાતા નથી? નાનકે દૃઢ સ્વરે જવાબ દીધો `લાલુનું અન્ન એણે પરસેવો પાડી રળેલું અન્ન છે, ને તમારું તો ગરીબોને ચૂસીને મેળવેલું છે- એમાં નિર્દોષ માણસોનું રક્ત છે!` જમીનદાર ચૂપ થઈ ગયો. હરદ્વારમાં કેટલાંક માણસો ગંગાજીમાં ઊભા રહી ઊગતા સૂર્યને પાણીની અંજલિઓ આપતા હતા, કહે `અમે અમારા પિતૃઓનું તર્પણ કરીએ છીએ. `વાહ, તો હું પણ કરું!` કહી નાનકે આથમણી દિશા તરફ પાણીની અંજલિઓ ઢોળવા માંડી. એ જોઈ એક પંડિતે પૂછયું`એ..ઈ, તું આ શું કરે છે?`
નાનકે કહ્યું`અહીંથી સો કોશ પર પýિામમાં મારું ખેતર છે. ખેતરમાં પાણી વગર પાક સુકાય છે. તેથી એ ખેતરને હું અહીંથી ખોબે ખોબે પાણી સીંચુ છું.` આ સાંભળી પંડિતને હસવું આવ્યું. એણે કહ્યું`મૂરખના સરદાર! એટલે દૂરના ખેતરને તે આમ અહીંથી પાણી પહોંચતું હશે?` નાનકે કહ્યું` તો તમે લોકો અહીં જળની અંજલિઓ આપો છો તે સ્વર્ગમાં તમારા પિતૃઓને કેવી રીતે પહોંચતી હશે?` પંડિત ચૂપ થઈ ગયો. એની પાસે આનો કંઈ જવાબ નહોતો. તીર્થયાત્રા કરતા કરતા નાનક ઢાકા પહોંચ્યા. ત્યાં તંત્રવિદ્યાવાળા તાંત્રિકોનું ખૂબ જોર હતું. નાનકે કહ્યું`બધાય મંત્રતંત્ર કરતાં ચડિયાતો મંત્ર હું જાણું છું.` `એમ? તો અમને એ શીખવાડો!` લોકોએ કહ્યું. નાનકે કહ્યું`મારો એ મંત્ર `ઁ઼ સત્યનામ` છે. એ મંત્રની શક્તિ આગળ તમામ દેવતાઓ પાણી ભરે છે. રામેશ્વરમાં કેટલાક સાધુઓ ભોજન પકાવતા હતા. નાનકને જોઈ એક સાધુ બોલી ઉઠ્યો`અલ્યા, આઘો રહે, મારી રસોઈ અભડાશે!` નાનકે કહ્યું `અન્ન દેવ છે, જળ દેવ છે ને અગ્નિ દેવ છે. તો પછી તારી રસોઈ અભડાય કેવી રીતે? શું દેવ પણ અભડાય છે?` તોય સાધુઓ કંઈ સમજ્યા નહિ. એક સાધુએ કહ્યું`આઘો ખસ, મારા ચોકામાં પગ મૂકતો નહિ!` નાનકે કહ્યું` તારા ચોકામાં અજ્ઞાન છે, ક્રોધ છે, દ્વેષ છે, એનાથી તારું અન્ન અભડાતું નથી ને માણસથી અભડાઈ જાય છે? અરે ભાઈ, જે અપવિત્રતા તારા ચોકામાં ઘૂસી ગઈ છે એના પર નજર રાખને!` નાનકે આવી રીતે ત્રણ વાર આખા ભારતની પ્રદક્ષિણા કરી હતી. આપણા ગુજરાતમાં અને સૌરાષ્ટ્રમાં પણ તેઓ ખૂબ ફર્યા હતા. તેઓ લંકા અને તિબેટ પણ ગયા હતા. તે પછી અફઘાનિસ્તાન અને ઈરાન થઈને તેઓ મIા ગયા હતા. મIામાં તેઓ એક મસીદમાં સૂતા હતા, ત્યાં ઊંઘમાં તેમના પગ પવિત્ર કાબા તરફ થઈ ગયા. એ જોઈ એક મુલ્લાંનો પિત્તો ગયો. તેણે કહ્યુંઅલ્યા એ, તું ખુદાના ઘર તરફ પગ કરીને કેમ સૂતો છે?` નાનકે પહેલાં તો કહ્યું કે મારી ભૂલ થઈ ગઈ, પણ પેલો દબ્યો નહિ. એટલે તેમણે કહ્યું`તો ભાઈ, તું જ કહે, ખુદાનું ઘર કઈ બાજુ નથી? જ્યાં ખુદાનું ઘર ન હોય તે બાજુ તું મારા પગ કરી દે!` હવે મુલ્લા શું બોલે? અમુક જગાએ ખુદાનું ઘર નથી એમ કહેવાય કેવી રીતે?ખુદા તો દરેક જગાએ છે. એટલામાં એક બીજો માણસ આવ્યો. તેણે નાનકને પૂછયું`તમે રમજાન મહિનામાં રોજા રાખો છો?`નાનકે કહ્યું `હું તો રોજ રોજા રાખું છું. એક ખુદા સિવાય બીજી કોઈ ચીજ પર મન ન રાખવું એ મારે મન રોજા છે. તૃષ્ણાનો ત્યાગ કરવો અને જીવમાત્ર પર દયા રાખવી એને હું રોજા કહું છું.` ત્યાં નાનકને એક કુરબાનીમાં સામેલ થવાનું નિમંત્રણ મળ્યું. નાનકે કહ્યું `ખુદાએ જેને જીવ બક્ષ્યો છે તેવા પ્રાણીને મારવાથી ખુદા કેવી રીતે પ્રસન્ન થાય? કુરબાની બકરું મારવામાં નથી, પણ પારકાના ભલા માટે મરવામાં છે.` મIાથી મદીના થઈ નાનક બગદાદ ગયા. તે વખતનો બગદાદનો બાદશાહ બહુ લોભી અને જુલમી હતો. લોકોને રિબાવી એણે ધણું ભેગું કર્યુ હતું. નાનકે તેના મહેલની સામે જ પોતાનો અડ્ડો જમાવ્યો અને આખા શહેરમાંથી કાંકરા વીણીવીણીને ત્યાં એનો ઢગલો કરવા માંડયો. લોકો પૂછે` સાંઈબાબા, આ શું કરો છો?` તો નાનક કહે` એ મારી ને બાદશાહની ખાનગી વાત છે!` વખત જતાં બાદશાહના કાને આ વાત આવી.
એ સાંભળી બાદશાહને થયું કે નIાળ આ ફકીર મારા માટે કોઈ છૂપી વાત લઈને આવ્યો છે! એટલે એક દિવસ એ નાનકને મળવા આવ્યો. તેણે પૂછયું`સાંઈબાબા, આ કાંકરા અહીં કેમ ભેગા કર્યા છે?` નાનકે કહ્યું`એ મારી દોલત છે, બાદશાહ!` `દોલત? શું કરશો આ દોલતનું?` બાદશાહે હસીને કહ્યંષ. એને આ ફકીર ગાંડો લાગ્યો. નાનકે કહ્યું`મારે એ દોલત આપને ત્યાં અનામત મૂકવી છે. રાખશોને?` બાદશાહે હસીને કહ્યું`રાખીશ, પણ પછી આપ એ ક્યારે લઈ જશો?` નાનકે કહ્યું`મૂઆ પછી ખુદાના દરબારમાં આપણે ભેગા થશું ત્યારે આપની પાસેથી હું એ માગી લઈશ!` બાદશાહ ઘડીભર નાનકની સામે તાકીને જોઈ રહ્યો. પછી તે બોલ્યો`મૂઆ પછી? ત્યાં આ દોલત હું કેવી રીતે લાવી શકીશ? શું આપ એટલું ય નથી જાણતા કે માણસ ખાલી હાથે જન્મે છે ને ખાલી હાથે આ દુનિયા છોડી જાય છે?` નાનકે કહ્યું`આપ એ જાણો છો?` `જાણું જ છું તો!` નાનકે કહ્યું` મેં તો ધાર્યું કે આપ લોકોને પીડી પીડીને ધન ભેગું કર્યા કરો છો તે આપનું એ ધન મૂઆ પછી આપ સાથે લઈ જવાના હશો. એટલે મેં આપને વિનંતી કરી કે આપના ધન ભેગું મારું પણ આટલું થોડું ધન લઈ જજો! શું આપને એ ધન પણ આપ સાથે નથી લઈ જવાના?` બાદશાહે ઉદાર સ્વરે કહ્યુંના!` નાનકે કહ્યું `તો પછી તમારા ધનમાં ને મારા ધનમાં ફેર શો?એય કાંકરા જ છે ને! અહીંથી તહીંથી ભેગા કરેલા! ખાલી બોજો!` હવે બાદશાહને અIલ આવી. તેને થયું કે આ ફકીર ભેજાગેપ નથી, પણ હું તેને ભેજાગેપ છું! નાનકને પગે પડી તે ઘેર ગયો. તેનો જુલમી સ્વભાવ હવે બદલાઈ ગયો ને પોતે ભેગી કરેલી બધીયે દોલત ગરીબગુરબામાં ખેરાત કરી દઈએ હળવો ફૂલ થઈ ગયો! બગદાદમાં નાનકના નામનો ઈ.સ.1520નો એક શિલાલેખ પણ મળી આવ્યો છે. પરદેશોની યાત્રા પૂરી કરીને નાનકદેવ પાછા ભારતમાં આવ્યા ને રાવી નદીના કિનારા પર કરતારપુર ગામમાં રહ્યાં. હવે તેમણે સંન્યાસીનો વેશ કાઢી નાખ્યો, ને પોતાનાં માતાપિતા, પત્ની, પુત્રો વગેરેની સાથે જ રહ્યા. તેઓ પોતે જાતે પોતાનું ખેતર ખેડતા ને તેમાં જે અનાજ પાકે તે પર ગુજારો કરતાં. નાનકે કોઈને ગુરુ કર્યા નહોતા. તેમણે ઈશ્વરને જ પોતાના ગુરુ માન્યા હતા. તેઓ ઈશ્વરના નિરંજન નિરાકાર સ્વરૂપને ભજતા હતા. તેમના શિષ્યો `શીખ`કહેવાયા, અને ધર્મ શીખધર્મ કહેવાયો. શીખોના મંદિરને ગુરુદ્વાર કહે છે. ગુરુદ્વારામાં કોઈ મૂર્તિ નથી હોતી, પણ `ગ્રંથ` હોય છે. એ ગ્રંથને `ગ્રંથસાહેબ` કહે છે. એવામાં મોગલ બાદશાહ બાબરે ભારત પર ચડાઈ કરી. તેણે પંજાબનાં કેટલાંય ગામો લૂંટયા ને બાળ્યાં. કેટલાયની કતલ કરી અને કેટલાયને કેદ કર્યા. નાનકદેવ અને એમના શિષ્યો પણ કેદમાં પડયા. પરંતુ પછી બાદશાહને ખબર પડી કે આ તો ઓલિયા છે એટલે એમને અને એમના તમામ શિષ્યોને છોડી દીધા. એકવાર ફરતા ફરતા નાનક સિયાલકોટ આવ્યા. મરદાના નામે શિષ્ય કાયમ એમની સાથે રહેતો હતો. અહીં નાનકે એને વિચિત્ર આજ્ઞા કરી. `જા, બજારમાંથી એક પૈસાનું સત અને એક પૈસાનું જૂઠ લઈ આવ!` ગુરુની આજ્ઞા વિશે શંકા કરાય જ નહિ. મરદાના દુકાને દુકાને ફરી એક પૈસાનું સત અને એક પૈસાનું જૂઠ માગવા લાગ્યો. લોકોએ એને ગાંડો ગણી કાઢયો, પણ મૂસા નામના એક દુકાનદારે બે પૈસા લીધા ને કહ્યું`જા, તારા ગુરુને કહે કે મૃત્યુ સત છે અને જિંદગી જૂઠ છે!` પોતાની સમશ્યા સમજનારો એક માણસ પણ ગામમાંથી નીકળ્યો તેથી નાનક ખુશ થયા. તેઓ સામે ચાલીને મૂસાને મળવા ગયા. મૂસા એમનો શિષ્ય બની ગયો. નાનક હવે વૃદ્ધ થયા હતા. એટલે પ્રવાસ બંધ કરી એમણે કરતારપુરમાં જ રહેવાનું રાખ્યું. રોજ વહેલા પરોઢિયે ઊઠી તેઓ ભજન કરતા અને આખો દિવસ ખેતરમાં કામ કરતા. એક સાત વરસનો છોકરો રોજ સવારે આવી ભજનમાં જોડાતો. એકવાર નાનકે પૂછયું`બેટા, પથારીમાં ઊંધવાનું મેલી તું અહીં કેમ આવે છે?` છોકરાએ કહ્યંષઃ`એકવાર મારી બા દેવતા સળગાવતી હતી, ત્યાં મેં જોયું તો નાની નાની લાકડીઓ જલ્દી બળી જતી હતી. તે જોઈ મને થયું કે હું યે આ લાકડીઓ જેવો નાનો છું. તે વહેલાં વહેલાં મરી જઈશ તો? એટલે આપને શરણે આવ્યો છું` આ સાંભળી નાનકે પ્રસન્ન થઈ કહ્યું`વાહ રે, તારામાં બુઢ્ઢા (વૃદ્ધ)ના જેવું ડહાપણ છે. `એ દિવસથી એ છોકરો `ભાઈ બુઢ્ઢા`ના નામે ઓળખાયો. નાનકના પરમ ભક્તોમાં એની ગણતરી થાય છે. લહણા નામનો એક શિષ્ય રાત ને દિવસ ગુરુની સેવામાં ખડે પગે રહેતો હતો. નાનકે એક પ્રકારે એની પરીક્ષા કરી જોઈ અને `અંગદ`નામ આપી એને પોતાની ગાદીએ બેસાડયો. પાંચ પૈસા અને એક શ્રીફળ એની સામે ધરી નાનકે ચાર વખત અંગદની પ્રદક્ષિણા કરી. પછી ભાઈ બુઢાએ અંગદના કપાળમાં કેસરનું તિલક કર્યું. નાનકે જાહેર કર્યુઃ` અંગદ મારું જ અંગ છે, એને નાનક માનજો!` પછી બધા શિષ્યોએ ભજન ગાયાં. આ બધું ચાલતું હતું, એટલામાં નાનક સમાધિમાં લીન થઈ ગયા અને એમની જ્યોત પરમ જ્યોતમાં મળી ગઈ. ઈ.સ.1538. એ વખતે એમની ઉમંર 70 વર્ષની હતી. ગુરુ નાનક સમાધિઓ ઊભી કરવામાં માનતા નહોતા, એટલે આજે તેમની કોઈ સમાધિ નથી. એમણે રચેલાં અસંખ્ય ભજનો `ગુરુ ગ્રંથસાહેબ`માં આજે પણ અસલ રૂપમાં જ મળી આવે છે. પાછલી ઉંમરે તેમણે એક ગ્રંથ લખ્યો છે. તે ગ્રંથનું નામ છે`જપજી` આખો ગ્રંથ સૂત્ર રૂપે છે. તેમાં ટૂંકા ટૂંકા સૂત્રોમાં ધર્મનો સાર આપેલો છે. • • •
ГaHTeли и шTaHrи. KyпиTb raHTeли и шTaHrи
Designed by hukonchu.com team
JavaScript is currently disabled.Please enable it for a better experience of Jumi.