gu id en en es fy en en en en en en it en en en en nl en pt ja en en en gu gu de en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu en gu en gu en gu en gu en en gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu en en en en en en fr
વિદેશમાં ભણવા જનારાની સંખ્યામાં વધારો શું સૂચવે છે? - Sandesh
August 24, 2018 | 2:25 am IST
ઇશ્યૂ ઇન ન્યૂઝ : વિનોદ પટેલ
એક જમાનામાં ભારતમાંથી આઈઆઈટીઓમાં ભણીને વિદેશમાં સ્થાયી થવાનો ચાલ હતો. આજે પણ અમુક હદે એ અમલી છે, પરંતુ એ વખતે એમ કહેવાની ફેશન હતી કે સરકાર આઈઆઈટી જેવી વિખ્યાત શિક્ષણસંસ્થાઓ પર ખોટો ખર્ચ કરે છે, કેમ કે તેના વિદ્યાર્થીઓ સસ્તા દરે ઉત્તમ શિક્ષણ મેળવીને વિદેશમાં જતા રહેતા હોવાથી તેનો ખરો લાભ અમેરિકા જેવા દેશોને થાય છે. એ સમયે આ ઘટના માટે બ્રેઇનડ્રેઇન જેવો શબ્દ ચલણમાં હતો. એક દલીલ એમ પણ કરવામાં આવતી કે ભારત જેવા ગરીબ દેશે આ સસ્તા દરે શિક્ષણ આપતી શિક્ષણસંસ્થાઓને બંધ કરી દઈ દેશનાં નાણાંને બચાવવા જોઈએ.
આજે પરિસ્થિતિ ઊલટી છે. આજે ભારત સરકાર સ્ટડી ઇન ઈન્ડિયા નામની યોજના શરૂ કરીને વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને ભારતમાં અભ્યાસ કરવા માટે આંમત્રિત કરે છે. આગામી ચાર વર્ષમાં ભારત સરકાર બે લાખ વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને ભારતમાં ભણવા માટે આકર્ષવા માગે છે. હાલ ભારતમાં ૫૦,૦૦૦ વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ ભણે છે. સરકારે છ યુનિવર્સિટીઓને ઇન્સ્ટિટયૂટ ઓફ એમિનન્સનો દરજ્જો પણ આપ્યો છે. જેમને ૨૫ ટકા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને નોકરીએ રાખવાની પણ છૂટ આપવામાં આવી છે, પરંતુ આ બધાં પગલાંની કોઈ અસર થઈ હોય તેમ આંકડા પરથી લાગતું નથી.
આ બધી તો સરકારી વાતો થઈ. હકીકત એ છે કે આઈઆઈટી, આઈઆઈએમ અને બિટસ પિલાની જેવી અમુક ખાનગી શિક્ષણસંસ્થાઓને બાદ કરતાં ભારતમાં એવી કોઈ શિક્ષણસંસ્થાઓ નથી જેમની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખ હોય. એક સમયે જેમને ધોળા હાથી કહેવાની ફેશન હતી તે આઈઆઈટી અને આઈઆઈએમની બ્રાન્ડને હવે વિસ્તારવામાં આવી છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે આટઆટલા ધમપછાડા પછી પણ દુનિયાની સો સૌથી પ્રતિષ્ઠિત શિક્ષણસંસ્થાઓમાં ભારતનો કોઈ ગજ વાગતો નથી. આજે પણ કોઈ વિકસિત દેશ તેમના વિદ્યાર્થીઓને ભારતમાં ભણવા મોકલતો નથી. ભવ્ય વેદસંસ્કૃતિની દુહાઈઓ આપ્યા કરવી એક વાત છે અને આધુનિક શિક્ષણજગતમાં પોતાનું મજબૂત સ્થાન ઊભું કરવું એ બીજી વાત છે.
પરિણામે આજે પણ બ્રેઇનડ્રેઇન ચાલુ જ છે. રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયાના આંકડા અનુસાર ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનો વિદેશમાં ભણવાનો ખર્ચ વધ્યો છે જ્યારે વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા ભારતમાં થતો ખર્ચ ઘટયો છે. ૨૦૧૩-૧૪માં વિદેશમાં ભણવા ગયેલા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓએ તેમની ટયૂશન અને હોસ્ટેલ ફી પાછળ ૧.૯ બિલિયન અમેરિકન ડોલરનો ખર્ચ કર્યો હતો. આ આંકડો ૨૦૧૭-૧૮માં વધીને ૨.૮ બિલિયન ડોલર થયો છે. બીજી તરફ વિદેશથી ભારતમાં ભણવા આવેલા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓએ ૨૦૧૫-૧૬માં ૫૫૭ મિલિયન ડોલરનો ખર્ચ કર્યો હતો, જે ૨૦૧૭-૧૮માં ઘટીને ૪૭૯ મિલિયન ડોલર થયો છે.
ભારતીય વિદ્યાર્થી દ્વારા વિદેશમાં થતા શિક્ષણખર્ચ પરથી સમજાય છે કે વધુને વધુ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ શિક્ષણ મેળવવા માટે વિદેશમાં જઈ રહ્યા છે. અમેરિકા, યુકે અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં શિક્ષણ મેળવવા માટે જતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. ઉદાહરણ તરીકે ૨૦૧૪-૧૫માં અમેરિકામાં ભણતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા ૧,૩૨,૮૮૮ હતી જે ૨૦૧૬-૧૭માં વધીને ૧,૮૬,૨૬૭ થઈ છે. કમાલની વાત તો એ છે કે ડોલરનો ભાવ વધવા સાથે શિક્ષણખર્ચમાં વધારો થયો છે અને ટ્રમ્પનાં આગમન બાદ માહોલ બગડયો હોવા છતાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અમેરિકા ભણવા જવાનું વધારે પસંદ કરે છે એ હકીકત છે. એ જ રીતે ઓસ્ટ્રેલિયામાં પણ હાલ ૬૮,૦૦૦ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ ભણે છે.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે ભારતે હજી ઉચ્ચ શિક્ષણના મામલે લાંબી મજલ કાપવાની બાકી છે.
અફસોસજનક બાબત એ છે કે ભારતમાં છેલ્લા બે દાયકામાં ઉચ્ચ શિક્ષણનાં ખર્ચમાં મોટો વધારો થયો છે. આઈઆઈએમમાં ભણવાનો સરેરાશ ખર્ચ આજે પણ મહિને બે લાખ રૂપિયા સહેજે આવે છે, જે ભારતમાં મોટાભાગની વસતીની ર્વાિષક આવક હશે. આટઆટલી વિષમતા હોવા છતાં વિદેશમાં અભ્યાસ કરવાનું ચલણ આજે પણ ભારતમાં તેની લોકપ્રિયતા અકબંધ રાખી શક્યું છે તે એક સંશોધનનો વિષય છે.
નીચે આપેલી લીંક પર ક્લિક કરીને જોડાઓ સંદેશ ન્યૂઝ સાથે.
તમે અમને ફેસબુક, ટ્વીટર, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને યુ ટ્યુબ પર પણ લાઇક અને ફોલો કરી શકો છો.
લેટેસ્ટ ન્યૂઝ અપડેટ્સ તમારા ફોન પર સૌથી પહેલા મેળવવા માટે આજે જ ડાઉનલોડ કરો Sandeshની નવી મોબાઇલ એપ્લિકેશન
11000 ફૂટની ઊંચાઇ પર કેદારનાથના પહાડ પર થયો ચમત્કાર!, લોકો અચંબામાં
જાણો…ભારતની હારથી કોને ફાયદો કોને નુકસાન? પોઇન્ટ ટેબલની આ છે તસવીર
પાકિસ્તાનનાં સપોર્ટને લઇને ‘કિંગ કોહલી’એ આપી આવી પ્રતિક્રિયા, તમે પણ થઈ જશો ખુશ
વર્લ્ડ કપ 2019: ઇંગ્લેન્ડ સામે હાર છતાંય વિરાટ કોહલીને આ વાત પર ગર્વ
ઇંગ્લેન્ડે રોક્યો ભારતનો વિજયરથ, દિલધડક મેચમાં 31 રને ‘વિરાટ બ્રિગેડ’ની હાર
આ હોટ કાશ્મીરી બાળાનું આવી રહ્યું છે બોલિવૂડ ડેબ્યુ ફિલ્મ, જુઓ આલિયા ખાનનાં PHOTOS
દિશા પટણીએ શેર કર્યા નવા PHOTOS, બેકાબુ થઈ ફેન્સ બોલ્યા ‘કોઈ એમ્બ્યુલેન્સ બોલાવો ભાઈ’
બોલિવૂડ છોડવા પર ટ્રોલ થઈ ઝાયરા વસીમ, મીમ્સ શેર કરી યુઝર્સે આપ્યા રિએક્શન
બોલિવૂડની બોલ્ડ અને ગ્લેમરસ એક્ટ્રેસ રાધિકા આપ્ટે કહ્યું- હું એક જ સમયે ઘણા લોકો સાથે…
એરપોર્ટ પર દેખાયો અનન્યાનો અનોખો અંદાજ, જોઇ તમારું દિલ પણ થઇ જશે ખુશ
VIDEO: માણસ પરથી ટ્રેન ફરી ગઈ, જાદુગરે એવો કમાલ કર્યો કે જીવતો જ નીકળ્યો
VIDEO: સુકી નદીમાં પૂલનુ કામ ચાલુ હતું અને અચાનક ધોધમાર પાણી આવ્યું, મજૂરો ફસાયા
રથયાત્રા પર્વ સાથે જોડાયેલી રોચક વાતો, જાણો શાસ્ત્રીજી પાસેથી, Video
દર્શન કરીશું મેશ્વો નદીના કિનારે વસેલ જગપ્રસિદ્ધ શામળાજી મંદિરના, Video
કુંભ રાશિએ તબિયત સાચવવી, કેવો રહેશે તમારો દિવસ જાણો, Video