gu id en en es fy en en en en en en it en en en en nl en pt ja en en en ro gu gu de en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en gu en gu en gu en gu en gu en en gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu en en en en en en
શિક્ષણનું સ્તર ખરેખર સુધારવું હોય તો શું અનિવાર્ય ? - Sandesh
August 22, 2018 | 1:39 am IST
પોઈન્ટ બ્લેન્ક : એમ.એ. ખાન
પઢોગે લિખોગે તો સાહબ બનોગે, અનપઢ રહોગે તો મજદુરી કરોગે! આવું ૬૦ના દશકની હિન્દી ફિલ્મની માતાઓ પોતાના પરમ પ્રિય દીકરાને કહેતી બતાવવામાં આવતી હતી. એમનું જોઈને દેશની માતાઓ પણ પોતાના લાડકવાયાને આજ વાત કરતી થઈ. સારી નોકરી મેળવીને સાહેબ બનવું હોય, તો સારૃં ભણતર અનિવાર્ય છે; એવું દરેક યુવાનના મનમાં બાળપણથી જ આલેખી દેવામાં આવતું હતું. એ જમાનામાં એ વાત સાચી પણ સાબિત થતી હતી. ધીમે ધીમે એવી સ્થિતિ આવી કે ડીગ્રી મેળવીને યુવાનો નોકરી માટે દર દર ફરતા થઈ ગયા. નોકરીઓ ઓછી અને ગ્રેજ્યુએટ યુવાનો વધારે હોય એવી સ્થિતિ સર્જાઈ.
આજ અરસામાં આપણા સમાજમાં શિક્ષણ વખતે પરીક્ષકને અથવા પેપરસેટરને જ્ઞાતિ, જાતિ, ગામ, ગોળ કે નાણા… કોઈક રીતે લાગણીમાં લઈને મારા દીકરાની જિંદગી બિચારાની ઠેકાણે પડે એટલી દયા કરો એવી ગોઠવણો ચાલતી રહી. જેને સ્પષ્ટ રીતે ભ્રષ્ટાચાર જ કહી શકાય. એવી રીતે પાસ થયેલા દીકરાનું જીવન સેટ કરવા માટે નોકરીમાં પણ એ જ ગોઠવણો અમલમાં મૂકાતી રહી. સરકારી વહીવટી કચેરીઓમાં, આરોગ્ય સેવાઓમાં, શિક્ષણમાં; બધે જ આ ગોઠવણોના કારણે નબળા લોકો નોકરીમાં ગોઠવાઈ ગયા. અને આખા દેશની વ્યવસ્થાની ઘોર ખોદાવા લાગી. એટલે જ આજે વ્યવસ્થા મહદઅંશે ખાડે ગઈ છે.
આઝાદી પછી તરત શરૂ થયેલી આઈઆઈટી અને આઈઆઈએમ જેવી સ્વાયત્ત સંસ્થાઓએ શિક્ષણનું ઉચ્ચ સ્તર મહદઅંશે જાળવી રાખ્યું. પરંતુ બાકીની શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં જે થયું એનું સૌથી કડવું અને વરવું પરિણામ આજેુ આપણી સામે આવ્યું છે.
આજે સર્વેક્ષણ કરતાં જાણવા મળ્યું છે કે દેશના ૭૦ ટકા શિક્ષિત યુવાનો નોકરીની ફરજને સમજીને પાર પાડી શકે એવા નથી અને જેમાં કુશળતા(કૌશલ્ય)ની જરૂર હોય એવા પ્રોફેશનલ કામોમાં તો ૯૦ ટકા શિક્ષિત યુવાનો કામ મેળવવા લાયક નથી. આમાં વાત યુવાનોની નબળાઈની નથી, સમાજના અભિગમની છે અને શિક્ષણ પદ્ધતિની નિષ્ફળતાની છે. સમાજનો અભિગમ પોતાના સંતાનોને ખરેખરૃં શિક્ષણ અપાવીને જ્ઞાની અથવા ટેલન્ટેડ બનાવવાનો હોવો જોઈતો હતો. એને બદલે ડીગ્રીઓ અપાવવાનો થઈ ગયો. સંતાનોને વધુ મહેનત કરી હજી એક ડગલું આગળ જવાની પ્રેરણા આપવાને બદલે ગમેતેમ કરી ડીગ્રી મેળવો અને એના આધારે નોકરી મેળવી લો એવો આગ્રહ રાખવામાં આવ્યો છે. એના કારણે સંતાનો ગમેતેમ કરીને ડીગ્રી મેળવવાનું જ શીખ્યા. ગળથૂથીમાં આ તાલીમ લઈને આવેલા સંતાનો પોતે માતા-પિતા બને તો પોતાના સંતાનોને એ જ શીખવે છે જે તે પોતે શીખ્યા છે.
સરકારોએ પણ શિક્ષણમાં પ્રવેશતી બદીઓ પર ધ્યાન આપવાને બદલે સાક્ષરતા ઉપર જ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રાખ્યું. વધુ સ્કૂલો, વધુ શિક્ષકો, વધુ વિદ્યાર્થીઓ અને વધુ ટકા રીઝલ્ટ…! એમાં જ શિક્ષણ વ્યવસ્થા પ્રગતિ કરી રહી હોવાનું સાબિત થઈ જવા લાગ્યું. શિક્ષણ પ્રથાને સુધારવા માટે ખરેખરા સડાને નાબુદ કરવાને બદલે ૧૧+૨+૨ની પદ્ધતિ બદલીને ૧૦+૩+૨ કરવામાં આવી. સેમિસ્ટર સિસ્ટમ દાખલ કરવામાં આવી. સરકારી સ્કૂલોની વ્યવસ્થા સુધારવાને બદલે ખાનગી સ્કૂલોને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું. જ્યાં શિક્ષણ પ્યોર વ્યવસાય બની ગયું. જેમાં ખરેખરા જ્ઞાન કે કૌશલની વાત જ ન રહી. માત્ર સંસ્થાની પે્રસ્ટિજ ઉપર ગૌરવ માણવાની લત શરૂ થઈ.
માનો કે શિક્ષણમાં આ સડો ન આવ્યો હોત તો પણ આપું શિક્ષણ આજે નોકરી અને વ્યવસાય માટે નકામું જ થઈ જાત! કારણ કે વર્ષોથી આપણા અભ્યાસક્રમમાં ખરેખરો સુધારો થયો નથી. જગત જે દિશામાં પ્રગતિ કરી રહ્યું છે એમાં વિદ્યાર્થી જોડાઈ શકે એવી તાલીમ આપવાનો વિચાર જ કરવામાં ન આવ્યો. માની લો કે અભ્યાસક્રમ આજના યુગની જરૂરિયાત પ્રમાણનો બનાવી દેવામાં આવે તો પણ એ શીખવનાર શિક્ષકો ક્યાંથી લાવવા? શિક્ષકો તો એમના જમાનામાં જે શીખ્યા એમાં રતિભાર ઉમેરો કરવા માગતા નથી!
શિક્ષણ સુધારવા માટે શું કરી શકાય? ભૂતાનનું ઉદાહરણ આ બાબતે જાણવા જેવું છે. ભૂતાનની શિક્ષણ વ્યવસ્થા દોઢ દાયકા પહેલાં ખાડે ગઈ હતી. એટલી ખાડે ગઈ હતી કે ત્યાંની સ્કૂલો માટે અભ્યાસક્રમ આપણે ત્યાં તૈયાર થતો અને પુસ્તકો અહીંથી છપાઈને ભૂતાન જતા હતા. દોઢ દાયકા અગાઉ એ સમયના ભૂતાનના રાજા જિગ્મે સિંગ્યે વાંગચૂકે નક્કી કર્યું કે મારાં સંતાનો અહીંની જ સરકારી સ્કૂલોમાં ભણશે.
રાજાના સંતાન સ્કૂલમાં ભણવા જવા લાગ્યા તો રાજાના ધ્યાનમાં શિક્ષણનો સડો આવવા લાગ્યો. એમણે નક્કી કર્યું કે આવું શિક્ષણ ન ચાલે. એટલે રાજાએ વિશ્વના શિક્ષણવિદોને બોલાવ્યા. એમની સાથે દિવસો સુધી આજના જમાનામાં જરૂરી છે એ શિક્ષણની માહિતી મેળવી. એવું શિક્ષણ આપી શકે એવા લોકોને તાલીમ લેવા મોકલ્યા. અને ત્રણેક વર્ષમાં ભૂતાનની શિક્ષણ વ્યવસ્થા ધરમૂળથી બદલાઈ ગઈ. આજે ત્યાંની સરકારી સ્કૂલ કોલેજો વિશ્વકક્ષાનું શિક્ષણ આપે છે. આજે ભૂતાનના રાજા જિગ્મે સિંગ્યે વાંગચૂકના પુત્ર જિગ્મે ખેસર નિમગ્યેલ વાંગચૂક છે. એ દર પાંચ વર્ષે શિક્ષણના અભ્યાસક્રમની સમીક્ષા કરે છે. સુધારા કરે છે અને શિક્ષકોને અપડેટ કરે છે. અહીં શિક્ષકોનો પગાર સૌથી વધારે છે અને માન પણ સૌથી વધારે છે. ખાનગી સ્કૂલો પણ ચલે છે, પરંતુ ખાનગી સ્કૂલોમાં એવા વિદ્યાર્થીઓ ભણે છે, જે સરકારી સ્કૂલમાં એડમિશન મેળવવાને લાયક ન હોય! એટલે કે ડફોળ હોય.
આનો અર્થ એ થયો કે આપણું શિક્ષણ પણ ખરેખર સુધારવું હોય તો કાયદો કરવો પડશે કે બધા જ ઉદ્યોગપતિઓ, પ્રધાનો, મુખ્યપ્રધાનો અને વડાપ્રધાનના સંતાન આપણા દેશની જ સરકારી સ્કૂલ-કોલેજોમાં ભણશે. બસ! આટલો નિયમ બની જાય તો બાકીનં  આપોઆપ થઈ જશે.
નીચે આપેલી લીંક પર ક્લિક કરીને જોડાઓ સંદેશ ન્યૂઝ સાથે.
તમે અમને ફેસબુક, ટ્વીટર, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને યુ ટ્યુબ પર પણ લાઇક અને ફોલો કરી શકો છો.
લેટેસ્ટ ન્યૂઝ અપડેટ્સ તમારા ફોન પર સૌથી પહેલા મેળવવા માટે આજે જ ડાઉનલોડ કરો Sandeshની નવી મોબાઇલ એપ્લિકેશન
11000 ફૂટની ઊંચાઇ પર કેદારનાથના પહાડ પર થયો ચમત્કાર!, લોકો અચંબામાં
પાકિસ્તાનનો પૂર્વ ખેલાડી ભડકયો, કહ્યું- ભારત અમને બહાર કરવાની શરારત કરશેની સાથે કર્યો મોટો દાવો
સરકારી કર્મચારીઓ માટે રાહતના સમાચાર, ડેપ્યૂટી CM નીતિન પટેલે કરી મોટી જાહેરાત
મોદીને મળી એન્જેલા મર્કેલે આપી વિચિત્ર પ્રતિક્રિયા, ઉભા-ઉભા ધ્રૂજવા લાગ્યા
ઇંગ્લેન્ડે રોક્યો ભારતનો વિજયરથ, દિલધડક મેચમાં 31 રને ‘વિરાટ બ્રિગેડ’ની હાર
બોલિવૂડ છોડવા પર ટ્રોલ થઈ જાયરા વસીમ, મીમ્સ શેર કરી યુઝર્સે આપ્યા રિએક્શન
બોલિવૂડની બોલ્ડ અને ગ્લેમરસ એક્ટ્રેસ રાધિકા આપ્ટે કહ્યું- હું એક જ સમયે ઘણા લોકો સાથે…
એરપોર્ટ પર દેખાયો અનન્યાનો અનોખો અંદાજ, જોઇ તમારું દિલ પણ થઇ જશે ખુશ
મેનેજરને ફીડરથી દૂધ પીવડાઇ રહી છે કેટરીના કૈફ, તસવીરો આવી સામે
યુવરાજની રિટાયરમેન્ટ પાર્ટીમાં સ્ટાર્સનો જમાવડો, નીતા અંબાણી સહિત આ લોકો પહોંચ્યા
Video: સલમાન ખાને આપ્યું પાણી તો વિફર્યા ‘બજરંગી ભાઈજાન’, આપી એવી પ્રતિક્રિયા કે…
હરિયાણવી ડાન્સર સપના ચૌધરીને ડાન્સમાં ટક્કર આપે છે તેની માતા, Video વાયરલ
આ વ્યક્તિના વાંજિત્રના સૂરમાં છે સુપર પાવર, શ્રીકૃષ્ણની જેમ દોડતી આવે છે ગાયો, જુઓ Video
આ નાનકડી બાળકીને સાંભળી તમને થશે માન, ટેલેન્ટ જોઈ કહી ઉઠશો અરે ભાઈ વાહ!, Video
જાહેર માર્ગ પર એક વ્યક્તિએ કરી એવી કળા કે જોનારા રહી ગયા દંગ, જુઓ Video