gu en en en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en gu gu en en en en fa en en en en en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en pl en en en en fr en fr en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en gu en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en
નોબેલ ઈનામની આગળ પાછળ – Saurabh Shah Online
The Official Web Presence of Writer Saurabh Shah
by સૌરભ શાહ • October 15, 2014 • 0 Comments
‘અડધીપડધી સગલી’ ઉર્ફ ‘હાફ ગર્લફ્રેન્ડ’વાળા ચેતન ભગતના ભક્તોને ઈરવિંગ વૉલેસનું નામ પણ ખબર નહીં હોય. એક જમાનામાં આર્થર હેલી (‘ધ હૉટેલ’), હેરલ્ડ રૉબિન્સ (‘કારપેટ બેગર્સ’) અને ઈરવિંગ વૉલેસની ત્રિમૂર્તિ બેસ્ટ સેલિંગ નૉવેલ્સ લખતા.
ઈરવિંગ વૉલેસે એ જમાનામાં, એટલે કે છેક ૧૯૬૪ની સાલમાં એક નૉવેલ લખી હતી – ‘ધ મૅન’. આ નૉવેલની વન લાઈનર એના લિટરરી એજન્ટે પ્રકાશકોન…ા પ્રતિનિધિઓ સામે લિલામ કરી આખી નૉવેલ તો રાઈટ્સ વેચ્યા પછી લખાઈ. વન લાઈનર હતી – જો કોઈ બ્લૅક પર્સન અમેરિકાનો પ્રેસિડેન્ટ બને તો – ત્યારે આવું વિચારવું કે આવી કલ્પના કરવી પણ અશક્ય કામ ગણાય. ‘ધ મૅન’ બેસ્ટ સેલર બની. ઈરવિંગ વૉલેસની ‘ધ ફૅનક્લબ’ (૧૯૭૪) પરથી પ્રેરણા લઈને શૈલેષ દવેએ ‘બેગમ શબાબ’ નાટક લખ્યું હતું. ‘ધ પ્લૉટ’ (૧૯૬૭), ‘ધ સેવન મિનિટ્સ’ (૧૯૬૯), ‘ધ વર્ડ’ (૧૯૭૨), ‘ધ આર ડૉક્યુમેન્ટ’ (૧૯૭૬), જે ઈમરજન્સી દરમિયાન ભારતના ક્રાંતિકારી વિચાર કરવાવાળાઓમાં બહુ વેચાઈ. પત્રકાર સુધીર માંકડ એ વખતે ખૂબ લોકોને એ નૉવેલ ભેટ આપતા. ઈમરજન્સી પછી એમણે એક નકલ મને પણ આપી હતી, ‘ધ સેક્ધડ લેડી’ (૧૯૮૦), ‘ધ ઑલમાઈટી’ (૧૯૮૨) વગેરે કુલ લગભગ દોઢ ડઝન નવલકથાઓ ઈરવિંગ વૉલેસે લખી હતી. ૧૯૯૦માં ૭૪ વર્ષનું હર્યુંભર્યું જીવન માણીને મારા આ ડાર્લિંગ રાઈટર ગુજરી ગયા. એમનાં લગભગ તમામ પુસ્તકો એક જ વ્યક્તિને અર્પણ થયાં સિલ્વિયા વૉલેસને. એમની પત્ની અપવાદરૂપે ક્યારેક પેરન્ટ્સને કે અન્ય મિત્ર-સ્વજનને અર્પણ થયાં.
નૉવેલ ઉપરાંત નૉન ફિક્શન પુસ્તકો પણ ડઝનેક લખ્યાં. ‘ઈન્ટિમેટ સેક્સ લાઈવ્સ ઑફ ફેમસ પીપલ’ લખવામાં સિલ્વિયાએ પણ વરને ખાસ્સી હેલ્પ કરી હતી. સિલ્વિયા ૨૦૦૬માં ૮૯ વર્ષની ગ્રાન્ડ ઑલ્ડ એજમાં ગુજર્યો. ૧૯૭૧માં ઈરવિંગ વૉલેસનું એક નૉન-ફિક્શન પુસ્તક પ્રગટ થયું હતું: ‘ધ નિમ્ફો ઍન્ડ અધર મૅનિયાક્સ: ધ લાઈટસ, ધ લવ્સ ઍન્ડ ધ સેક્સ્યુઅલ ઍડવેન્ચર્સ ઑફ સમ સકૅંન્ડલસ ઍન્ડ લિબરેટેડ લેડીઝ.’
ઈરવિંગ વૉલેસ બીજી જ નવલકથાથી મશહૂર બની ગયા. ૧૯૬૧માં ‘ધ ચૅપમૅન રિપોર્ટ’. પહેલી ઓકીડોકી નીવડી અને ત્રીજી નવલકથા ‘ધ પ્રાઈઝ’ (૧૯૬૨)થી સ્ટાર બની ગયા. ‘ધ પ્રાઈઝ’ નવલકથા માટે એમણે કોઈ સિઝન્ડ પત્રકારને શરમાવે એવું રિસર્ચ કર્યું હતું. ગુજરાતીમાં અશ્ર્વિની ભટ્ટ પોતાની નવલકથાઓ
માટે જેવું અને જેટલું રિસર્ચ કરતા એવું અને એટલું અત્યાર સુધી કોઈ પત્રકાર-નવલકથાકારે કર્યું નથી. ‘ધ પ્રાઈઝ’ની પ્રીમાઈસિસ કંઈક આ મતલબની છે:- છ અલગ અલગ વ્યક્તિઓને છ અલગ અલગ સ્થળે અને છ અલગ અલગ સિચ્યુએશન્સમાં એક સરખો ટેલિગ્રામ મળે છે: ‘ઈન રેક્ગ્નિશન ઑફ યૉર વર્ક ઈન ફલાણા ફિલ્ડ ધ નોબેલ ફાઉન્ડેશન ઑફ સ્ટૉકહોમ ઑન બીહાફ ઑફ ધ સ્વીડિશ ઍકેડેમી ઈઝ પ્લીઝ્ડ ટુ ઈન્ફોર્મ યુ ધૅટ યુ હેવ ટુડે બીન વોટેડ ધિસ યર્સ નોબેલ પ્રાઈઝ… ડીટેલ્સ ફોલો. હાર્ટિએસ્ટ કૉન્ગ્રેચ્યુલેશન્સ’.
એન્ડ્રુ ક્રેગ એની ગર્લફ્રેન્ડના ઘરે હતો.
આ જ રીતે છ જણાને પોતપોતાના ક્ષેત્રમાં નોબેલ પ્રાઈઝ ‘લાગ્યાં’ છે એવા સમાચાર મળે છે અને સાતસો પાનાનો તોતિંગ જલસો શરૂ થાય છે.
ઈરવિંગ વૉલેસની આ નવલકથા ખૂબ વંચાઈ, વખણાઈ, વેચાઈ અને ભારે કૉન્ટ્રોવર્ચ્યલ પણ થઈ. ૧૯૬૮માં, નૉવેલ પ્રગટ થયાના ૬ વર્ષ પછી વૉલેસે આ નવલકથા કેવી રીતે લખી, કેવું કેવું રિસર્ચ થયું, એડિટિંગ, રિરાઈટિંગ કેવી રીતે કર્યું એના અનેક દાખલા, ઉદાહરણો સાથેનું એક એક્સાઈટિંગ પુસ્તક લખ્યું: ‘ધ રાઈટિંગ ઑફ વન નૉવેલ’.
આ પુસ્તકમાં વૉલેસેનોબેલ પ્રાઈઝ આપનારી નિર્ણાયક સમિતિના સભ્યો સાથે કરેલી વાતચીતના ઉતારા પણ આપ્યા છે. તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે આ વિશ્ર્વપ્રસિદ્ધ ઈનામના નક્કી કરનારાઓમાં કેટલાક અક્કલના ઓથમીર પણ હોય છે, કેટલાક પૂર્વગ્રહ પીડિત હોય છે તો કેટલાક આઉટરાઈટ કરપ્ટ હોય છે.
૧૯૮૦ના અરસામાં મેં ‘ધ રાઈટિંગ ઑફ વન નૉવેલ’ પુસ્તક મુંબઈમાં અનેક જગ્યાએ રખડીને ખરીદવાની કોસિસ કરી હતી. મેટ્રો પાસેની સેક્ધડ હૅન્ડ બુક શૉપમાં પણ શોધ્યું. છેવટે એક દિવસ ફાઉન્ટ પાસેની સેન્ટ્રલ ટેલીગ્રાફ ઑફિસની ફૂટપાથ પર વિશાળ પથારો પાથરીને જૂનાં પુસ્તકો વેચતા ફેરિયા પાસેથી પાંચ રૂપિયાની પ્રિન્સલી કિંમતે મળી ગયું. અત્યાર સુધી જીવની જેમ સાચવ્યું હતું. પાંચેક વર્ષ પહેલાં ખબર પડી કે મારી લાઈબ્રેરીમાં નથી. ક્યાંક મુકાઈ ગયું, કોઈને વાંચવા આપ્યું ખબર નથી. થોડાક મહિના પછી લકીલી મને એની ફ્રેશ કૉપી ખરીદવાની તક મળી. આજે જોઉં છું તો એ પણ મારી પાસે નથી સાવ લ્હારિયું ખાતું છે.
નવી કૉપી માટે તપાસ કરી. આઉટ ઑફ પ્રિન્ટ છે. એમેઝોન ડૉટ ઈનમાં સેક્ધડ હૅન્ડ કૉપી બાર હજાર રૂપિયામાં (ટુ બી પ્રીસાઈસ રૂ. ૧૨,૪૪૮ પૂરા) વેચાય છે (હવે તો કોઈ લઈ ગયું હશે તો પણ પાછી નહીં મળે!)
શોધું છું. મળશે તો વા નહીં તો વાયરો. ઘણું યાદ છે એમાંથી. નોબેલ પ્રાઈઝ આપવામાં કેટકેટલી બેદરકારી, બેવકૂફી તથા બદમાશીઓ થાય છે એના અનેક ઑથેન્ટિક કિસ્સાઓ એમાં છે. પાકિસ્તાની મલાલા અને હિન્દુસ્તાની કૈલાસ સત્યાર્થીને શાંતિનું નોબેલ પ્રાઈઝ મળ્યા પછી દેશભરમાં જે ઉલ્લાસમય શોરબકોર ચાલી રહ્યો છે તે ગેસથી ભરેલા, ઊંચે ઊડેલા ફુગ્ગામાં ટાંકણી ભરાવવાનો અમારો ઈરાદો છે. પણ ડાયરેક્ટલી એવું ધડ દઈને કહીએ તો જરા શૉક લાગે એટલે ઈન્જેક્શન આપતાં પહેલાં સ્પિરિટ લગાડાય એવો આ પ્રસ્તાવના લેખ લખ્યો. હવે બીજા બે લખીશ.
એક વાત હું શીખ્યો કે મારી લાઈફમાં મારી પાસે શું શું છે એનું કોઈ ઈમ્પોર્ટન્સ નથી, કોણ કોણ છે એનું જ મહત્ત્વ છે.
ચંદ્ર પણ કમાલનો છે, યાર!
થોડા દિવસ પહેલાં દેખાયો તો લાખો બકરાં હલાલ થઈ ગયાં.
અને હમણાં દેખાયો તો લાખો બકરાંનું એક વર્ષનું આયુષ્ય એક્સટેન્ડ થઈ ગયું!
મિત્રો સાથે શૅર કરો :
← ઉંમરના એવા વળાંક પર: પૂર્ણાહુતિ
ગલી કક્ષાનાં પારિતોષિકો અને નોબેલ પ્રાઈઝ વચ્ચે કોઈ ફરક છે? →
Leave a Reply Cancel reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Notify me of followup comments via e-mail
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.
નવી પોસ્ટ વિશે જાણકારી મેળવવા
Enter your email address
ચાણક્ય કહી ગયો કે શત્રુ મદદ કરવા આવે તો સ્વીકારવી નહીં
પાણીપુરી: મારી સૌથી જૂની અને વફાદાર પ્રિયતમા: ૨
ઊંઝાની ત્રણ જોક્સ: ચોરી, અપહરણ, પંચતંત્ર
કઈ જમીન પર કેવી ખેતી કરવી?
ફરી એક વાર, શ્રી ગણેશાય નમઃ
પ્રેમ એટલે ખુલ્લા પરબીડિયામાં મૂકેલો સરનામા વિનાનો પત્ર
તને સાચવે પારવતી, અખંડ સૌભાગ્યવતી
‘ચિત્રલેખા'એ લીધેલી સૌરભ શાહની મુલાકાત
‘મારા જેલના અનુભવો’: એક ગુડ ન્યુઝ છે અને એક બૅડ ન્યુઝ
‘ગુડ મોર્નિંગ – સૌરભ શાહ’ વૉટ્સએપ
ગ્રુપમાં જોડાવા માટે તમારા વૉટ્સએપ નંબર પરથી 9004099112 પર રિક્વેટ મોકલો.
સૌરભ શાહ સાથે ફેસબુક પર જોડાઓ!
Daulatsinh Gadhvi on રમેશ જાદવ (73) : એ જમાનાના ન્યુઝ એડિટર
નરેન્દ્રભાઈ વ્યાસ on કૅલેન્ડરમાં રવિવારો હોવા જોઈએ? કેટલા?
Pravin Shah on સારા શ્રોતા, સારા દર્શક, સારા વાચક, સારા ભાવક હોવાની નિશાનીઓ
Divyesh on બધી જાહોજલાલી હોય ત્યાં જ કાળું ડિબાંગ અંધારું છવાય ત્યારે
Pravin Shah on નટુકાકા : 102 નોટઆઉટ
Nilesh Premji Gada on નટુકાકા : 102 નોટઆઉટ
મનસુખલાલ ગાંધી on નટુકાકા : 102 નોટઆઉટ
સૌરભ શાહ on નટુકાકા : 102 નોટઆઉટ
Parag shah on નટુકાકા : 102 નોટઆઉટ
Dr Shreyas Gandhi on રાજેશ-નૂપુર તલવાર, ન્યાયની દેવીની તલવાર, વિશાલ ભારદ્વાજની તલવાર
મનસુખલાલ ગાંધી on બધી જાહોજલાલી હોય ત્યાં જ કાળું ડિબાંગ અંધારું છવાય ત્યારે
saksham on પ્રણય રૉયના પાપનો ઘડો કેવી રીતે ભરાઈ ગયો
ડો કે.એસ.પટેલ on આવ રે, વરસાદ
હેમાંગ બારોટ on બાબા રામ-રહીમ, વેટિકનના પોપ અને શાહી ઈમામ
nimish parikh on બાબા રામ-રહીમ, વેટિકનના પોપ અને શાહી ઈમામ
આ બ્લોગ ગમ્યો? ફેસબુક મિત્રો સાથે શૅર કરો!
Copyright © 2019 Saurabh Shah Online. All Rights Reserved. The Magazine Basic Theme by bavotasan.com.