gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu id en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu en en en gu gu en en gu gu en en gu gu gu en en gu gu en en gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu en gu en gu en gu en gu en gu gu gu gu gu gu gu en en
જોવાલાયક સ્થળો | History Of Mahemdabad
શું આપ જાણો છો ?
મહેમદાવાદ હાઈ-વે પરથી પસાર થતાં વાત્રક નદીના કાંઠે લહેરાતી હરિયાળી વચ્ચે શ્રી સિદ્ધિવિનાયકનું વિશાળ અદ્વિતિય મંદિર આવેલ છે. આ મંદિરનો શિલાન્યાસ તા. ૭-૩-૨૦૧૧ના રોજ થયો. જે જમીનથી ૨૦ ફુટ ઊંડે છે. આ સિદ્ધિ વિનાયક મંદિરની ઊંચાર ૭૧ ફુટ જ્યારે લંબાઈ ૮૦ ફુટ અને પહોળાઈ ૧૨૦ ફુટ જેટલી છે.
આ વિશાળ બેજોડ અને કલાત્મક મંદિરમાં ભોંયતળિયા દસ હજાર સ્કવેર ફુટનો સભામંડપ અને પહેલામાળે પણ વિવિધ ધાર્મિક – સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ માટે એટલો જ વિશાળ સભામંડપ છે. મૂર્તિના સ્થાપના જમીનથી ૫૬ ફુટ ઊંચાઈએ છે જ્યારે મંદિરમાં જવા માટે લિફ્ટ અને રેમ્પની સગવડ પણ છે.
સમગ્ર મંદિર સંકુલનું વાતાવરણ કુદરતે બક્ષેલી હરિયાળી અને નવા પ્લાન્ટેશનથી વધુ આહલાદક બન્યું છે. મંદુર સંકુલમાં રોપાયેલા રૃદ્રાક્ષ, બિલી, કેસુડો, બોરસલ્લી, અશોકવૃક્ષ, ખજુરી-નાળીયેરી, કદમ, ચંદન સેવન અને શીમળાના સેંકડો નવા વૃક્ષો છે. આ મંદિર શ્રદ્ધાળુઓ માટે વિશાળ પાર્કીંગ સ્પેસ લઈને દરેક બાબતે સુવ્યવસ્થિત આયોજન છે. સિદ્ધિ વિનાયક મંદિરના આકર્ષક પ્રવેશદ્વાર અને મંદિરની વચ્ચે વિશાળ બગીચો છે. બગીચાની વિશાળ લોનમાં ગણપતિદાદાના પ્રતિકરૃપ ફુલોનો વિશાળ સ્વસ્તિક બનાવવામાં આવ્યો છે. અહીં આકાર પામનારા અલગ અલગ પ્રકારના ફુવારાથી સમગ્ર સંકુરલ અને બગીચાની શોભા વધી છે.
આ સ્થાનનું નિર્માણ અમદાવાદ રહેતા શ્રી નરેન્દ્રભાઈ પુરોહિતે કર્યું છે. અમદાવાદથી ડાકોર માર્ગ પર વાત્રક નદીના કિનારે આશરે ૬ લાખ સ્ક્વેર ફુટમાં આ મંદિર આવેલું છે. અહીં દર મહીને સુદ અને વદ ચોથના રોજ ભજન-કિર્તન થાય છે. જેના મૂળમાં રહેલી છે મહેમદાવાદના રહીશોની શ્રદ્ધા. ગામના યુવકોએ આ મંદિરના નિર્માણના પગલે ૫૦૦ યુવકોની સિદ્ધિ વિનાયક સેના પણ બનાવી છે.
આ મંદિરમાં સિદ્ધિ વિનાયના મુંબઈ મંદિરથી જ્યોત લાવીને મૂર્તિની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા થયેલ છે. એટલું જ નહીં, મંદિરનું બેજોડપણું જોતાં એમ પણ કહી શકાય કે પ્રતિષ્ઠા શિખરની નોંધ ભવિષ્યના ઈતિહાસમાં અચુક થશે.
આમ, ગણુદાદા આજે મહેમદાવાદમાં આવી બિરાજ્યા છે અને સમગ્ર જનને આશીર્વાદ આપી રહ્યા છે.
સિદ્ધિ વિનાયક મંદિરની શું છે વિશેષતા
– ૭૧ ફૂટ ઊંચી પ્રતિમા
– ૬,૦૦,૦૦૦ સ્ક્વેર ફૂટ વિસ્તારમાં મંદિર બનશે.
– મંદિરની લંબાઇ ૧૨૦ ફૂટ, ઊંચાઇ ૭૧ ફૂટ, પહોળાઇ ૮૦ ફૂટ
– મૂર્તિની સ્થાપના જમીનથી ૫૬ ફૂટ ઊંચાઇએ થશે
– ગાર્ડનમાં ફૂલોનો વિશિષ્ટ સ્વસ્તિક બનાવવામાં આવ્યો
– સિદ્ધિ વિનાયક મંદિર, મુંબઇની જ્યોત રહેશે
– ૫૦ બસ, ૫૦૦ કાર સહિતનાં વાહનો માટેનું પાર્કિગ
– લિફ્ટ અને રેમ્પની સગવડ
વાત્રક નદીને કિનારે વસેલું મહમૂદાબાદ તે હાલનું ખેડા જિલ્લાનું મહેમદાવાદ છે. આ નગરના અમદાવાદી દરવાજામાં પેસતાં ડાબા હાથે પ્રાચીન સરાહ કે જ્યાં હાલ મામલતદારની કોર્ટ બેસે છે તેને દરવાજામાં પેસતાં જમણી બાજુની ભીંતમાં આ શિલાલેખ જડી દીધો છે. આ લેખ પહેલાં ગામની મધ્યમાં વાવ પાસે આવેલા બુરજની ભીંતમાં હતો, એ બુરજ તૂટી ગયો છે.
અગાઉ આ લેખ પ્રાંતીજના વૈદરાજ શ્રી ચિમનલાલ લલ્લુભાઈ ઝવેરીએ વાંચ્યો હતો ને એ “શ્રીજૈનસત્યપ્રકાશ”ના ૧૬મા વર્ષના ૯મા અંકમાં પ્રસિદ્ધ થયો છે.
આ લેખ એક રેતિયા લંબચોરસ પથ્થર પર કોતરાયો છે. એ શિલા ૨’ ૯” લાંબી અને ૨’ ૨૧/૪” પહોળી છે. મૂળ લેખ ૧૬ પંક્તિઓનો છે. લેખને મથાળે એક પંક્તિ પાછળથી ઉમેરવામાં આવી છે. લેખ દેવનાગરી લિપિમાં અને સંસ્કૃત ભાષામાં લખાયેલો છે. છતાં ક્યાંક ક્યાંક જૂની ગુજરાતી ભાષાનો પ્રયોગ થયેલો જોવા મળે છે, આ લેખમાં કેટલાક ફારસી શબ્દો પણ પ્રયોજાયા છે. લેખના આરંભે તથા અંતે એકેક શ્લોક છે. બાકીનો ભાગ ગદ્યમાં લખાયો છે.
પંક્તિના બધા અક્ષરો પર એક સળંગ સુરેખા દ્વારા શિરોરેખા કરી છે. અક્ષરોની સરાસરી ઊંચાઈ ૩/૪” જેટલી છે. લેખના આરંભમાં આદિત્યાદિ ગ્રહો તથા સર્વે નક્ષત્રો અને રાશિઓ આ શુભ નગરના રચનારની હરેક પ્રકારની ઇચ્છાને ફળે એવી સ્તુતિ કરી છે.
પછીથી નગરની સ્થાપનાની વિગતો આપી છે (પંક્તિ ૩ થી ૭). વિ.સં. ૧૫૨૨ શાકે ૧૩૮૭માં માગશર મહિનામા ંકૃષ્ણપક્ષની પંચમીને રવિવરો, ગૂર્જર પાતશાહ શ્રી મહિમૂદના વિજયી રાજ્યમાં, મલિક મહિમૂદ નિજામ, સ્થપતિ શંઘા અને શહેરના મોદી બલા – શ્રી બધાએ મળીને નગરની સ્થાપના કરી તે મહિમૂદાબાદ છે. (પં. ૮).
વિ.સં. ૧૫૫૩ના વૈશાખ સુદી ૬ના બીજા ચરણમાં આ નગરનો અભ્યુદય થયો (પં. ૮).
સં. ૧૫૫ શાકે ૧૪૨૦ના શ્રાવણ સુદી સાતમને શુક્રવારે મહામલિક શાર્દૂંલે તોરણ, મશીદ અને સરાહ – એટલી ઇમારતો કરાવી. પછીથી સર્વપ્રકાશગ્રંથને આધારે નગરનું આયુષ્ય ૫૦૦ વર્ષ, ૭ માસ, ૧૩ દિવસનું જણાવ્યું છે. (પં. ૧૩-૧૪). અંતમાં નગરની આબાદીનાં આર્શીવચન છે.
આ લેખ પરથી માલૂમ પડે છે કે મહેમદાવાદનો પાયો બાદશાહ મહમૂદ બેગડાના રાજ્યકાળ દરમિયાન વિ.સં. ૧૫૨૨ના માગશર વદ પાંચમને રવિવાર (તા. ૮મી ડિસેમ્બર, ઇ.સ. ૧૪૬૫)નંખાયો હતો. આથી મહેમદાવાદની સ્થાપના ઇ.સ. ૧૪૭૯માં થઈ હતી. એ પ્રચલિત માન્યતા બરાબર નથી.
આ નગરને આબાદ બનાવવામાં ૩૧ વર્ષ લાગ્યાં. વિ.સં. ૧૫૫૩ના વૈશાખ સુદ છઠના રોજ ઇ.સ. ૧૪૯૭ના એપ્રિલની લગભગ ૮મી ને શનિવાર આવે ત્યારપછી બે વર્ષે નગરમાં તોરણ, મસ્જિદ અને ધર્મશાળા જેવી ઇમારતો કરાઈ. વિ.સં. ૧૫૫૫ના શ્રાવણ સુદ સાદમને શુક્રવાર જણાવેલ છે, પણ એ ચોથ હોવી જોઈએ. તો ઇ.સ. ૧૪૯૯ના જુલાઈની ૧૨મીને શુક્રવાર આવે.
મહામલિક શાર્દૂલ મંડોવરના નાહડવંશના દુર્જનનો પુત્ર હતો. મંડોવર તે જોધપુર પાસે આવેલું મંડોર છે, જ્યાં નાહડ રાજા રાજ્ય કરતા હતા.
ઉપર્યુક્ત ઇમારતોમાંથઈ તો આજે માત્ર એક ધર્મશાળા જ જોવા મળે છે. નગરની મધ્યમાં જ્યાં વાવ છે તેના પ્રવેશદ્વાર પાસે પહેલાં તોરણ હતું એમ કહેવાય છે. મસ્જિદ વાવની જમણી બાજુએ છે. હાલ તેને તદ્દન નવી બનાવી છે.
[Best_Wordpress_Gallery id=”36″ gal_title=”roja roji”]
રોજા-રોજી એક કબર અને તેની ઉપરની ઇમારત માટે વપરાયેલા શબ્દો છે. રોજો એ મોટેભાગે મોટા અને ધાર્મિક મુસલમાનની કબર હોય છે. હજરત સૈયદ મુબારક બુખારી (રહે.) હી.સં. ૯૬૬ના રમઝાન મહિનાની ૨૬મી તારીખે (ઇ.સ. ૧૫૫૮)માં ૧૩ વર્ષની ઉંમરે શહીદ થયા. સૈયદપુરામાં જે જગ્યાએ તેમને દફનાવવામાં આવ્યા તે જગ્યાએ તેમના શાહજાદા સૈયદ મીરાન બુખારીએ હી.સં. ૯૬૮ (ઇ.સ. ૧૫૬૦)માં બે લાખ રૃપિયાનાં ખર્ચે આલીશાન રોજો બંધાવ્યો જે ગુજરાતમાં મશહૂર છે. જેમનો ઉરસ(મેળો) સવ્વાલ માસની ૧૦મી તારીખે ભરાય છે.
અમીર ઉલ-ઉમરા હજરત સૈયદ મુબારક બુખારી (રહે.) સુલતાન કુતુબુદ્દીન બહાદુરશાહના સમય ઇ.સ. ૧૫૨૬થી ૧૫૩૭ના સમય દરમિયાન સિપેસાલાહ હતા. તેમનાં અસલ જાગીરીગામ અને મુકામ કાપડવંજ હતા. ઇ.સ. ૧૫૩૫-૩૬ની સાલમાં દિલ્હીના શહેનશાહ હુમાયુ ગુજરાત ઉપર ચઢી આવ્યા ત્યારે કનીજ ગામ પાસે તેમની સામે મોટો જંગ થયો. તેમાં ઇમાદુલમુલ્ક મલેકજી અને હઝરત મુબારક સૈયદે ઘણી બહાદૂરી બતાવી હતી. સુલતાન શાયદુદ્દીન મહમૂદશાહ (ત્રીજા) ના સમય ઇ.સ. ૧૫૩૭ થી ૧૫૫૪ના સમય દરમિયાન મહેમદાવાદને ઇ.સ. ૧૫૪૬થી ૧૫૫૪ સુધી પાટનગર બનાવવામાં આવ્યું. તે સમયે હઝરત મુબારક સૈયદે વાત્રક નદીના ઉત્તર કિનારે કોઠાઆરાની સામે સૈયદપુરા વસાવ્યું હતું.
સુલતાન શાઅહુદ્દીન અને તેના બાર અમીર ઉમરાવોને તેના ગુલામ બુરહાને મારી નાંખ્યા અને જ્યારે આ બનાવની લોકોને જાણ થઈ ત્યારે હાહાકાર મચી ગયો અને કેટલાક અમીર ઉમરાવો આવી પહોંચ્યાં. એતમાદખાન, ઇમાદ-ઉલ-મુલ્ક, જુજહારખાન હબસી, અલફખાન હબસી વગેરે તેમનો સામનો કર્યો. શેરખાન ભાટીએ તલવારનાં એકજ વારથી નિમકહરામ નીચ બુરહાનને ઠાર કર્યો.
અહમદાવાદથી શાહી કુટુંબના અહમદ નામના દસ વર્ષના છોકરાને મહેમદાવાદ લાવી તેને ગ્યાસુદ્દીન અહમદશાહ સૂયમ (ત્રીજા) નામ આપી તેની તાજપોસી અમીર-ઉર-ઉમરા હઝરત સૈયદ મુબારક બુખારી (રહે.) એ તેની કમરે તલવાર બાંધી માથે તાજ મુકીને કરી.
વઝીર એતમાદખાન અમદાવાદમાં સુલતાન અહમદશાહ ત્રીજાને પોતાના કબ્જામાં રાખી રાજ્યકારભાર ચલાવતો હતો. સુલતાન નામ માત્રનો હતો. ખરી સત્તા એતમાદખાન પાસે હતી. એતમાદખાનથી અકળાયેલો સુલતાન ગભરાઈને અમદાવાદથી સૈયદપુરા મહેમદાવાદમાં હઝરત મુબારક બુખારી (રહે.) પાસે અચાનક નાસી આવ્યો.
આ કારણથી એતમાદખાન, ઇમાદ-ઉલ-મુલ્ક વગેરે હી.સ. ૯૬૬ ઇ.સ. ૧૫૫૮માં ત્રીસ હજાર સવાર તોપખાના અને દારૃખાના સાથે સૈયદપુરા મહેમદાવાદ ઉપર ચઢી આવ્યાં. સૈયદે એતમાદખાનને ઘણા સંદેશ સુલેહ માટે મોકલ્યા કે સુલતાનને દિલાસો આપી તેની ગભરામણ દૂર કરી પાછો અમદાવાદ લઈ જાઓ. અમારી કોઈ ઇચ્છા ગુજરાતની રાજસત્તા કબ્જે કરવાની નથી. તેમ છતાં હજરત સૈયદના સુલેહના તમામ પ્રયત્નો નિષ્ફળ નિવડ્યાને યુદ્ધ થયું.
હજરત સૈયદ મુબારક બુખારી (રહે.) તેમના પુત્ર સૈયદ મિશન બુખારી અને બાર વર્ષના પૌત્ર સૈયદ હામીદ બુખારીએ નાછૂટકે જંગમાં ઝંપલાવ્યું. હજરત સૈયદ મુબારક શહીદ થયા. તેઓનું મસ્તક તેમના ગુલામ શેખસીદી સઈદ હશીએ ખોળામાં લઈ લીધું. પરાજય પામેલા સૈયદ મીરાન બુખારી તથા સૈયદ હામીદ બુખારીએ હઝરત સૈયદની લાશ ઉપાડી લીધી અને લાલ કપડામાં લપેટીને સૈયદપુરા મહેમદાવાદમાં જે જગ્યા હઝરત સૈયદ મુબારકે (રહે.) પોતાની હયાતીમાં પસંદ કરી તૈયાર કરાવેલી તેમાં દફન કરી અને પોતાના માણસોને સાથે લઈ કપડવંજ તરફ સીધાવ્યા, સૈયદપુરા લૂંટાઈ ગયું. સૈયદપુરામાં જે જગ્યાએ તેમને દફનાવવામાં આવ્યા હતા તે જગ્યાએ તેમના શાહઝાદ સૈયદ મીરાન બુખારીએ હી.સં. ૯૬૮ ઇ.સ. ૧૫૬૦માં બે લાખ રૃપિયાના ખર્ચે આલીશાન રોજો બંધાવ્યો. “તેનો વિસ્તાર ૯૪ ચોરસ ફૂટ છે. તે ૬૦ ફૂટ ઊંચો, બાવન થાંભલાવાળો, જબરદસ્ત ઘુંમ્મટવાળો અને આસરજડિત ભોંતળિયાવાળો છે. આ રોજામાં ત્રણ લેખો છે. તેમાં ધાર્મિક અને નૈતિક સૂત્રો લખેલાં છે. તેમાં બે કબરો છે. તેમાંની એક સૈયદ બુખારીની અને બીજી તેના પુત્ર સૈયદ મિરાનની. આ રોજાની ઉત્તરે ત્રણ નાની કબરો છે. તેમાંની એક રોજો બાંધનાર શિલ્પીની અને બીજી બે સૈયદ મિરાનના બે મામાઓ સૈફુદ્દીન અને નિઝામુદ્દીની છે.”
આ રોજાની મુલાકાત ઇ.સ. ૧૬૧૮માં શહેનશાહ જહાંગીરે લીધી હતી અને આ જોઈને તે ઘણા પ્રભાવિત થયાં હતાં. રોજા પાસેની નદીમા ંનાવામાં બેસીને માછલાં પકડ્યા હતા.
આઝાદી પહેલાં ૧૯૪૬માં અમદાવાદમાં કોમી હુલ્લડો ફાટી નીકળ્યાં તે સમયે કોંગ્રેસ ભવનમાં જમાલપુર વિસ્તારમાંથી ફોન આવ્યો કે અહીં કોમી હુલ્લડ ફાટી નીકળ્યું છે. બાજુમાં સેવાદળના તાલીમ પામેલા તરવરાટવાળા કાર્યકરો પણ બેઠા હતા. તેમના કાને આ વાત સંભળાઈ અને પાંચેક ભાઈઓ તુરત જ કોમી આગ હોલવવા માટે કરર્ફ્યૂ હોવા છતાં લપાતા-છૂપાતા ઘટનાસ્થળે પહોંચી ગયા.
સૌને સમજાવતાં-સમજાવતાં એક એવું સ્થળ અને ઘડી આવી પહોંચી કે એક ઝનૂની ટોળાએ તેમની વાત કાને ન ધરતાં સશસ્ત્ર હુમલો કરીને તેમને ઢાળી દીધા…!!!
આ વાત કોંગ્રેસ ભવનમાં પહોંચતાં એક ઘેરો સન્નાટો ફેલા ઈગયા. ઉશ્કેરાટમાં એકદમ દોડી ન જવા માટે વડીલોએ સલાહ પણ આપેલી પરંતુ આપત્તિના સમાચાર જાણ્યા પછી ઊભા રહે તો એમની તાલીમ લજવાય. એ દૃષ્ટિએ પોતાની ફરજ અદા કરીને શહીદી વહોરી.
આ દિવસ હતો ૧૯૪૬ જુલાઈ માસની ૧લી તારીખ સ્વ. શ્રી વસંતરાય હેગિષ્ટે, સ્વ. શ્રી રજબઅલી લાખાણી, શ્રી દ્વારકાદાસ પટેલ, સ્વ. શ્રી પોપટલાલ સોની વગેરે સેવાદળના કાર્યકરો પૈકી સ્વ. શ્રી વસંતલાલ હેગિષ્ટે અને સ્વ. શ્રી રજબઅલી લાખાણીએ ત્યાં જ શહીદી વહોરી લીધી. જેને મહાત્મા ગાંધીજીએ આ પવિત્ર શહાદત ગણીને બિરદાવી હતી.
ગુજરાત પ્રાંતિક સમિતિએ ૧૯૪૮માં ઠરાવ કરીને આદેશના યુવાનોને સેવાદળની તાલીમ આપીને તૈયાર કરવા માટે શહીદ સ્મારક સ્થળ તરીકે “વસંત-રજબ સેવાદળ એકેડમી” સ્થાપવાનો નિર્મય કર્યો અને મહેમદાવાદના વાત્રક નદીના કિનારે “વસંત-રજબ સેાદળ એકેડેમી”ની સ્થાપના કરી. તેના સ્થાપક ટ્રસ્ટી મોરારજીભાઈ અને બીજા વડીલો હતા. જીવનના અંત સુધી મોરારજીભાઈ દેસાઈએ આ સંસ્થાના ટ્રસ્ટી તરીકે પોતાની સેવાઓ આપીને વિકસાવી હતી.
“વસંત-રજબ શહાદત સ્મારક” સેવાદળ એકેડેમીમાં ભારતમાંથી યુવાનો તાલીમ લેવા આવે છે અને ગાંધી-સરદારનો સંદેશો પોતાના વતનમાં લઈ જાય છે.
વડોદરાના માજી સંસદસભ્ય અને જીવનભર ભારતવર્ષમાં સેવાદળની પ્રવૃત્તિ સાથે સંકળાયેલા મનુભાઈ મોતીભાઈ પટેલ અખિલ ભારતીય સેવાદળના પ્રમુખ છે અને આ વસંત-રજબ સેવાદળ એકેડેમીના પણ તેઓ પ્રમુખ છે. તેમણે અખીલ ભારતીય સેવાદળ ગુજરાત પ્રદેશના દલપતિ શ્રી રતનજીભાઈ ઘીમર આ ટ્રસ્ટના મંત્રી છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે આ સ્થળ પર રાષ્ટ્રપ્રમુખ રાજેન્દ્ર પ્રસાદ વડાપ્રધાન પંડિત જવાહરલાલ નહેરુ, ઇન્દિરા ગાંધી જેવા મહાનુભાવો પણ આવી ગયા છે. હોમગાર્ડ, એન.સી.સી. સ્કાઉટ, ગ્રામરક્ષક દળ, સહકારી સંઘો, શૈક્ષણિક સંસ્થામાં વગેરે પોતાની તાલીમ શિબિરો સંમેલનો પણ અહીં યોજે છે. મહાગુજરાત રચવાનો ઐતિહાસિક ઠરાવ પણ આ સેવાદળ એકેડેમીની ભૂમિ પર બેસીને પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. તાલીમ, શિબિરો માટે સુંદર રસોડું, ભોજનખંડ, સભાખંડ, રહેઠાણની રૃમો અને સંડાસ-બાથરૃમોની વ્યવસ્થા ચોવીસ કલાક પોતાના બોરકુવાની મારફત પાણીની વ્યવસ્થા તેમજ મધ્યમાં પરેડ તાલીમ અને મોટી સભા સંમેલન માટે વિશાળ મેદાનની પણ વ્યવસ્થા છે.
અમદાવાદથી ૨૭ કિ.મી. દૂર અમદાવાદ મહેમદાવાદના માર્ગ પર આવેલા આ સ્થળનો પૂ. રવિશંકર મહારાજે સેવાદળના ભાઈ-બહેનોએ શ્રમશિબિરો દ્વારા ભૂમિ પરનાં મકાનોમાં શ્રમદાન આપ્યું હતું.
અહીં એ બાબતનો ઉલ્લેખ કરવો યોગ્ય લેખાશે કે એકેડેમીનું નામ “વસંત-રજબ સેવાદળ એકેડેમી” છે. જેના પ્રારંભે “વસંત-રજબ” એટલે કે આ લડતમાં પોતાની જાતને હોમી નાખનાર બે વીર શહીદોની યાદ વણાયેલી છે. તેમાં એક હિન્દુ અને એક મુસ્લિમ એમ બે વીરો હતા. જ્યારે વર્તમાન સંજોગોમાં-કોમી રમખાણો થયા કરે છે ત્યારે આ સમયે એવી દેશદાઝની ભાવના હશે તે આ બંનેના એકસાથેના બલિદાન પરથી કલ્પી શકાય છે.
૧૯૪૮માં મહેમદાવાદ વાત્રક નદીકિનારે જંગલ જેવા વિસ્તારમાં કંતાનનું ઝૂંપડું બાંધી એકેડેમીના પ્રથમ સંચાલક તરીકે વલસાડ જિલ્લાના કંછોલી ગામના મણિભાઈ એન. નાયકે જવાબદારી ઊપાડી હતી. તેમણે પત્ની રુક્ષ્મણીબહેન સાથે અહીં સૌપ્રથમ પગ મૂકી કાર્યનો આરંભ કર્યો હતો. તે પછી તેમની સાથે અઝીઝભાઈ ચીપલીકર અને મનુભાઈ મોતીભાઈ પટેલ તેમના પછી રતનજી નાથુભાઈ ઘીમરે એકેડેમીની ભૂમિ પર રહી તેનો વિકાસ આગળ વધાર્યો.
વસંત-રજબ સેવાદળ એકેડેમી માટેની જમીન અમીરમિયા બડુમિયા મલેક (ખાનસાહેબનું ડહેલું) તરફથી દાનમાં અર્પણ કરાઈ છે.
[Best_Wordpress_Gallery id=”37″ gal_title=”dudhiya talav”]
મહેમદાવાદ રેલ્વે સ્ટેશનથી આશરે એકાદ કિ.મી. દૂર ખેડા રોડની બાજુમાં આ તળાવ આવેલું છે. તેની વચ્ચે બેઠક જેવું બનાવેલું છે. આ દૂધિયું તળાવ આહુખાનાનો એક ભાગ છે. તે મહેમૂદ ત્રીજાએ પોતાના શાસન દરમિયાન બંધાવ્યું હતું.
[Best_Wordpress_Gallery id=”38″ gal_title=”fataa talav garden”]
મહેમદાવાદ નગરમાં મહેમૂદ બેગડાએ પોતાના બાળપણન નામ (નાસીરુદ્દીન દુનિયા વઉદ્દીન અબુલ ફતાહ મહેમુદશાહ) પરથી ફતહ તળાવ બંધાવ્યું. આ ફતહ તળાવ આજે “ફાટા તળાવ” તરીકે ઓળકાય છે. આ ફાટા તળાવ મહેમદાવાદની જકાતનાકા ચાર પાસે આવેલી જૂની પાણીની ટાંકી પાસે આવેલું છે.
[Best_Wordpress_Gallery id=”39″ gal_title=”jinalay mahel”]
મહેમદાવાદમાં “જિનાલય મહેલ” મહેમૂદ (ત્રીજા)એ સન ૧૫૪૬માં બંધાવ્યો હતો. જિનાલય મહેલ એ વાત્રક નદીના દક્ષિણ કાંઠે આવેલો છે. જિનાલય મહેલ આજે ખંડેર હાલતમાં મોજૂદ છે. જિનાલય મહેલ જૈન લોકોના ઉપાશ્રય જેવો હતો. એટલે કે જિનાલય મહેલના આજુબાજુ ઓરડા અને વચ્ચે ખુલ્લો કે જ્યાંથી આકાશના દર્શન થાય. આ જિનાલય મહેલ ખંડેર હાલતમાં પ્રવર્તમાન મોજૂદ છે.
[Best_Wordpress_Gallery id=”40″ gal_title=”dhudhiya vav”]
મહેમદાવાદ શહેરના મધ્યભાગમાં કચેરી દરવાજા બજારની અંદર સુંદરતાની પ્રતિક સમાન ઢુંઢીયાવાવ આવેલી છે.
આ વાવ અમદાવાદની દાદા હરિની વાવ કરતાં પણ મોટી અને ભવ્ય છે પરંતુ સાદી છે, નીચે ચાર ખંડ છે. ખંડના ગોખલામાં કુલવેલ કોતરેલી છે. અફસોસ કે વાવનો શિલાલેખ નથી. આ વાવનો મંડપ તૂટી ગયો છે. તેમાં કદાચ શિલાલેખ હશે, પણ તેનો પત્તો નથી. આ વાવ ઢુંઢીયા વાવ તરીકે ઓળખાય છે. કોના સમયમાં તેનું બાંધકામ થયંુ એનો ઇતિહાસ મોજુદ નથી. ઢુંઢીયા વાવ આજે ખંડેર બનતી જાય છે. પુરાતત્ત્વ દ્વારા ઐતિહાસિક ઇમારતની યોગ્ય જાળવણી થાય એ જરૃરી છે.
[Best_Wordpress_Gallery id=”41″ gal_title=”nagar na darvaja”]
મહેમદાવાદ નગરના ચાર દરવાજાઓ આજે અડીખમ હાલતમાં ઊભા છે. તે મહેમૂદ બેગડાએ પોતાના શાસન દરમિયાન બંધાવ્યા હતાં. આ ચાર દરવાજાઓ (૧) વિરોલ દરવાજો (૨) કચેરી દરવાજો (૩) ખાત્રેજ દરવાજો (૪) નડિયાદી દરવાજો છે.
[Best_Wordpress_Gallery id=”42″ gal_title=”chand suraj mahel”]
મહેમદાવાદ નગરનો પ્રખ્યાત એવો ચાંદ-સૂરજ મહેલ મહેમૂદ (ત્રીજા)એ પોતાના શાસનકાળ સમયે ઇ.સ. ૧૫૪૬માં બંધાવ્યો હતો. આ સમયે તેણે મહેમદાવાદ નગરને ગુજરાતનું પાટનગર બનાવ્યું હતું. ચાંદ-સૂરજ મહેલ મહેમદાવાદની વાત્રક નદીના પશ્ચિમ કિનાર ેખંડેર હાલતમાં મોજૂદ છે.
શું આપ જાણો છો ?
Copyright@ 2018. All Rights Reserved. historyofmahemdabad.com
Designed By Web Design Company