gu en gu gu en en gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu en gu gu en en en fa en en en gu en gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en
બંસી કાહે કો બજાઈ : પ્રકરણ ૬ – વેબગુર્જરી
ગુજરાત, ગુજરાતી અને ગુજરાતીઓ માટે વિચાર–મંચ
by Web Gurjari • July 22, 2018 • 0 Comments
અનુવાદ : કેપ્ટન નરેન્દ્ર ફણસે
ગણેશ બાવડીના કાંઠે બેઠેલા વિશ્વાસને જોઈ ચંદ્રાવતીના કાળજામાં ધ્રાસકો પડ્યો. તેનાં પગલાં થીજી ગયાં. કાંઠા પરથી ઉતરી વિશ્વાસ મોટા ઠાઠથી તેની પાસે આવ્યો અને બોલ્યો, “આવો, આપની જ રાહ જોઈ રહ્યા હતા અમે.”
“તમે અહિંયાં…?” થોથવાતી જીભે ચંદ્રાવતી બોલી.
“કેમ, અમારાથી ગનેશજીના દર્શન માટે ન અવાય? આવો, પધારો. શા માટે ગભરાવ છો? અમે કાંઈ વાઘ – સિંહ નથી કે આપને ખાઈ જઈએ.”
“હું અહિંયા આવવાની છું તેની તમને ખબર હતી?”
“અમારા જાસુસ આપના બંગલાની ચારે બાજુએ અમે ગોઠવી રાખ્યા છે,” મશ્કરીભર્યા હાસ્ય સાથે વિશ્વાસ બોલ્યો. “દરરોજ ટેકરીની પ્રદક્ષિના કરીને અમે ચાલ્યા જતા હોઈએ છીએ, પન આપના દર્શન નથી થતાં. એક – બે વાર દૂરથી આપનાં દિદાર થયાં, પન આપનાં મા સાહેબ આપની સાથે હતા, તેથી અમે શું કરીએ?”
ચંદ્રાવતીએ ત્રાંસી આંખે વિશ્વાસ તરફ જોયું.
“આપની સાથે એકાંતમાં વાત કરવાનો અમે મોકો શોધતા હતા. આજે એકલા મળ્યા એટલે થયું દેવ પ્રસન્ન થયા. હવે દેવી પ્રસન્ન થાય એટલે થયું!”
“એમાં ઈશ્શ જેવું શું છે? બંગલાની વાડ પાછળ સંતાઈને ખાલી એકબીજા સામે કેટલા દિવસ જોતાં રહીશું? અમને થયું, મનમાં જે કાંઈ છે તેની એક વાર ચોખવટ થઈ જવી જોઈએ,” કહી વિશ્વાસ ચંદ્રાવતીનો પ્રસ્વેદથી ભીંજાયેલો હાથ પોતાના હાથમાં લઈ તેની સામે પ્રેમથી જોવા લાગ્યો.
“જુઓ, કાંઈક બોલો તો ખરાં? આમ થરથર કેમ કાંપો છો?” તે બોલ્યો.
વિશ્વાસની નજરને ટાળી ચંદ્રાવતીએ હળવેથી પોતાનો હાથ છોડાવ્યો અને પાલવથી લૂછવા લાગી. વિશ્વાસ દિંગમૂઢ થઈને તેની સામે જોતો રહ્યો.
“અમે ચાલ્યા,” કહી વિશ્વાસે પીઠ ફેરવી.
“રિસાઈ ગયા?” વ્યાકુળ થઈને ચંદ્રાવતીએ પૂછ્યું.
“આપ મોઢા પર તાળું મારીને બેસવાના હો તો…”
“પણ હવે તો બોલું છું ને?”
“હા. પન હવે કહો જોઉં કે અમારા પ્રત્યે આપના મનમાં ચોક્કસ કેવી ભાવના છે? અમે તો અમારું કાળજું કાઢીને આપના ચરનોમાં ધરી દીધું છે.”
ચંદ્રાવતીએ પાલવ વડે કપાળ પરનો પસીનો લૂછ્યો.
“આક્કા સાબ (મોટાં રાજકુમારી)નાં લગ્ન વખતે અમે આપને બે – ત્રણ વાર જોયાં હતાં ત્યારથી જ અમે આપના વિશે નક્કી નાખ્યું હતું. જો કે આક્કા સાબનાં લગ્ન વખતે આપ ઘનાં મોટાં દેખાતા હતાં.”
“એવું તો કાંઈ થતું હશે?”
“બસ? ફક્ત ‘ઈશ્શ’ અને ‘એવું તો કાંઈ થતું હશે’ એ જ જવાબ છે આપનો? અમારા વિશે આપના મનમાં શું છે એ તો જાનવા દો અમને!”
ચંદ્રાવતીનો ચહેરો લાલઘૂમ થઈ ગયો. તેણે પોતાની નજર સામેના ચંપાના ઝાડના થડ પર ટેકવી. વિશ્વાસે ચંદ્રાવતીના ખભા પર હાથ મૂક્યો. ચંદ્રાવતીએ તેનો હાથ એમ જ રહેવા દીધો અને કહ્યું, “ભગવાન સામે દીવો પ્રગટાવવો છે.”
“જરુર પ્રગટાવો. કાલે ફરીથી અમે આપની અહીં રાહ જોઈશું.”
“કાલે હું કેવી રીતે આવી શકું? હું તો ફક્ત મંગળવારે જ અહીં આવતી હોઉં છું, રોજ નહીં. આજે કોઈનો સથવારો નહોતો તેથી એકલાં આવવું પડ્યું. ઘેર ખબર પડશે તો ગજબ થઈ જશે.”
“તો પછી અમે આપના બંગલે આવીશું.”
“ના બાબા, ના! બંગલે નહી!
“કેમ? બચપનમાં અમે અમારા પિતાજીની સાથે આપના બંગલે નહોતાં કે આવતા? હવે તો અમારે ખુલ્લંખુલ્લા આપના બંગલે આવવું પડશે. ડાક્ટરસાહેબ અમને હાંકી નહી કાઢે એ નક્કી!”
“જુઓ, વાત વાતમાં મારી પૂજા બાજુએ રહી ગઈ,” વાવના પગથિયા પરથી ઊઠતાં ચંદ્રાવતી બોલી.
તેણે ગણેશજી પર લાલ ફૂલ અને દર્ભ ચઢાવ્યાં અને હાથ જોડી ગણેશ સ્તોત્ર બોલવા લાગી. પ્રાર્થના પૂરી થતાં તેણે આંખો ખોલી. વિશ્વાસ વાવના કાંઠા પરથી તેની તરફ અપલક જોઈ રહ્યો હતો.
“ભગવાન પાસે શું માગ્યું?”
“બસ, બધું હેમ ખેમ પતી જાય તો વાવની પાળ પર મોદકનાં લાડુનો ઢગલો કરી દઈશ!”
વિશ્વાસે હેતથી ચંદ્રાવતીનો હાથ પોતાના હાથમાં ધરીને કહ્યું, “આપના હાથ કેટલા કલાત્મક છે! અને આંગળીઓ લાંબી અને પાતળી – કલાકારની. શું આપ ચિત્રકામ કરો છો?”
“હા, કોઈ કોઈ વાર કરું છું. મને કુદરતી દૃશ્યો ચિતરવા ગમે છે.”
“અમે આપને ઓરછા, શિવપુરીના જંગલમાં ચિત્રકામ કરવા લઈ જઈશું. ત્યાંના દૃશ્યો એટલાં અનુપમ, સુંદર હોય છે, અને ત્યાં લાકડાં લેવા નીકળતી ભીલ કન્યાઓ કતારબંધ થઈને ચાલતી હોય છે, તે આખું દૃશ્ય…” વિશ્વાસ કહેતાં કહેતાં રોકાઈ ગયો.
“અમને એક પ્રસંગ યાદ આવી ગયો. રાવરાજાને લઈ અમે એક વાર શિવપુરીના જંગલમાં શિકાર પર ગયા હતા. સાંજનો સમય હતો અને ભીલ સ્ત્રીઓ જંગલમાંથી લાકડાંની ભારીઓ માથા પર મૂકીને આવતી હતી. ઊંચી, લાંબી કાયા અને તડકાને કારણે તપાવેલા તાંબા જેવો તેમનો રંગ. આપને તો ખબર હશે કે આ વનવાસી સ્ત્રીઓ ફક્ત કમર પર જ વસ્ત્ર લપેટતી હોય છે, ઉપર કશું નહી. તેમને જોઈ રાવરાજાએ અમને કહ્યું, ‘વિશ્વાસરાવ, આમાંની સૌથી સુંદર યુવતીને અમારી સેવામાં હાજર કરો. અમે આપને ભરપુર ઈનામ આપીશું.’ અમે તેમને તે જ વખતે પરખાવી દીધું. ‘સરકાર, આવું નીચ કામ અમારાથી નહી થાય. આ પહેલાં પન અમે આપને સ્પષ્ટ રીતે કહ્યું હતું.”
“શું થાય? રાવરાજા થોડા દિવસ અમારા પર નારાજ રહ્યા. કદાચ ડ્રાઈવરે આ વાત રાનીમાને કરી હશે તેથી અમને બોલાવીને શાબાશી આપી અને રાનીમાએ કહ્યું, ‘વિશ્વાસરાવ, આપ મોટાભાઈની હેસિયતથી રાવરાજાને આમ સાચવતા રહેજો. તેમનું ચારિત્ર્ય જાળવજો.’  અમે શું કહીએ? જ્યાં સુધી અમે તેમની નોકરીમાં છીએ, અમારું કામ ઈમાનદારીથી કરતાં રહીશું. અમે ઈમાન વેચનારા માનસ નથી!”
સાંજ પડવા આવી હતી. ઠંડો પવન વહેવા લાગ્યો હતો. ચંદ્રાવતીના પગ તળેનું ઘાસ આકાશની દિશામાં ઊંચું નીચું થતું હતું. વાતાવરણમાં ચંપાની ઉગ્ર ખુશબૂ વાતાવરણમાં પસરાવા લાગી. અસ્ત થતા સૂર્યનાં કેસરી કિરણો તામ્ર આકાશમાંથી આસમંતનાં વૃક્ષ અને તેનાં પાંદડાઓની જાળીમાંથી ગણેશ બાવડીનાં સ્થિર જળ પર તરવા લાગ્યાં.
“મારે હવે નીકળવું જોઈશે. વધુ મોડું થશે તો બા મને ખાઈ જશે. પ્લીઝ, મને જવા દો.”
“કાલે હું મારી બહેનપણીને ત્યાં અભ્યાસ કરવા જવાની છું.”
“હત્તેરે કી! ત્યાં અમે જરુર આવીશું. રાનીમાના નવા મંદિરની ડિઝાઈન બનાવડાવવા દિઘે માસ્તરના ઘેર અમે હંમેશા જતાં હોઈએ છીએ.”
વિશ્વાસની વાતોથી ચંદ્રાવતીનું મન તેના પ્રત્યેના આદર અને પ્રેમમાં ઓતપ્રોત થઈ ગયું. પ્રફૂલ્લિત હૃદયે મનમાં જ ગીત ગણગણતાં તે ગણેશ ટેકરી ઉતરવા લાગી. ટેકરીની પાછળનાં કોતરમાં એક નાનકડા ઝાડ નીચે રાવરાજાની સફેદ મોટર ઊભી હતી. વિશ્વાસ હળવેથી ત્યાં જતો રહ્યો.
સાંજ અંધારાથી ઘેરાવા લાગી. ઝાડીઓમાંથી ટેકરીની નીચે આવેલાં ઘરોમાં દીવાબત્તીનો પ્રકાશ જાણે ઘડામાંથી ઢોળાતા પ્રવાહીની જેમ બહાર પડતો હતો. હનુમાનજીના મંદિરમાં થતી આરતીના ઘંટનો અવાજ ગણેશ ટેકરીના વચલા ઢાળ સુધી મંદ સ્વરે સંભળાતો હતો. બંગલાની લાલ ઈંટની કમ્પાઉન્ડની દીવાલ અને તેના પર જાણે ગરદન ઝૂકાવીને સૂતી હોય તેવી બોગનવિલિયાની વેલ દેખાવા લાગી. બગીચાના છેડે લીંબોળીના ભરચક ભારથી લચી પડેલ લીંબડીનું ઝાડ તેની આછી કટૂ પણ મધુમય સુગંધથી સભર એવી ચમ્મર વાતાવરણ પર ઢાળતી હોય તેવું લાગતું હતું. બંગલાની પાછળના નાનકડા બાગમાં આવેલા કોઠાંના વૃક્ષ પર બુલબુલની જોડી ફેરફૂદરડી કરતી હતી. જમરુખનાં પીળાશ પડતા સફેદ ફૂલ પર મધમાખીઓનું ઝૂંડ ઊતરી પડ્યું હતું. વૃક્ષો અને ઝાડીઓ તેની ઘટામાં ચમકતા આગિયાને કારણે સહેજ સજાગ બની ગયા જેવાં લાગતાં હતાં અને ઊંચે ઊડતા સફેદ બગલાંઓની કતાર જોઈને એવું લાગતું હતું જાણે ઘેરા નીલા આકાશે હીરાનો હાર પહેર્યો હતો!
સડકની પેલી પાર, આમલીના ઝાડ નીચે ગાય ભેંસના હવાડાની નજીક ઊભો સિકત્તર ગણેશ ટેકરી તરફ નજર તાકીને ઊભો હતો. તંદ્રામય સ્થિતિમાં જ ટેકરીનો આખરી ઢાળ ઊતરતી ચંદ્રાવતીને જોઈ તે ઝાડીની પાછળ સંતાઈ ગયો.
બંગલાની પાછળના ભાગમાં આવેલી કમ્પાઉન્ડની દિવાલમાંના ખોડીબારામાં ગોઠવેલ લોખંડના ગોળ ચકરડાના turnstileમાંથી નીકળી ચંદ્રાવતી બંગલાના ફળિયામાં આવી. કપાળ પર બાઝેલાં પરસેવાનાં બિંદુઓને પાલવથી લૂછી તેણે રસોડામાં પ્રવેશ કર્યો.
“અલી, કેટલું મોડું કર્યું, તેં? જામુની મિથ્લા અહિંયા ક્યારથી ધિંગાણું કરી રહી છે. સંધ્યાટાણું થઈ ગયું અને તું એકલી જ ગણેશ બાવડી જતી રહી?” જાનકીબાઈ એકદમ ચંદ્રાવતી પર ગુસ્સે થઈને બોલ્યાં.
“જામુની – મિથ્લાને મેં કેટલીયે બૂમો પાડીને બોલાવી, પણ એ ક્યાંય દેખાઈ નહી. આજે ન ગઈ હોત તો મારા નિયમમાં ભંગ પડ્યો હોત કે નહી?” કાકલૂદીના સ્વરમાં ચંદ્રાવતી બોલી.
“હવે પછી કદી પણ એકલાં ક્યાંયે જવાનું નથી, સમજી? પછી ભલે તારો નિયમ ભંગ થાય કે બાધા તૂટે. પેલા બિચારા દિનકરરાવ આવી ગયા. એક ઘંટાભર બેસી રહ્યા અને વાપસ ચાલ્યા ગયા. તેમણે હૉલ પરના ટેબલ પર ચોપડીઓની થપ્પી મૂકી છે.”
“પણ બા, મેં તેમને કહી રાખ્યું હતું કે મારી પરીક્ષાઓ પતે નહી ત્યાં સુધી ચાેપડીઓ ના લાવશો.”
“મને શી ખબર? પણ દિનકરરાવના મનમાં કેવા વિચાર આવ્યા હશે એનો તો વિચાર કર? જુવાનજોધ છોકરી ઍન સાંજના એકલદોકલ બંગલાની બહાર જાય જ કેમ? આબરુ સાચવવા અમારે શું શું કરવું પડે છે તેનું તને ભાન છે? આવું કરતી રહીશ તો અમારી નાહક બદનામી થશે.”
વિલાયેલા ચહેરે ચંદ્રાવતી પોતાની રુમમાં ગઈ.
ભોજનનું ટેબલ ગોઠવતી વખતે તેના હાથમાં છૂટેલી કંપારી તેને એકલીને જ મહેસૂસ થઈ.
કેપ્ટન નરેન્દ્ર ફણસેનું વિજાણુ સંપર્ક સરનામું:  captnarendra@gmail.com
Tags: Captain Narendra Phanse Nirmala Deshpande ગુજરાતી ડાયસ્પોરા નવલકથા બંસી કાહે કો બજાઈ
← સચિન દેવ બર્મન અને અન્ય પુરુષ પાર્શ્વ ગાયકો :: [૩]
કેળવણીનાં શિલ્પી : કુ. એન સુલીવાન →
Leave a Reply Cancel reply
You have to agree to the comment policy.
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.
ઈ-મેલમાં વેબ ગુર્જરીની પૉસ્ટ મેળવો
મંજૂષા Select Month August 2018  (62) July 2018  (62) June 2018  (60) May 2018  (62) April 2018  (60) March 2018  (62) February 2018  (56) January 2018  (63) December 2017  (66) November 2017  (64) October 2017  (66) September 2017  (56) August 2017  (67) July 2017  (66) June 2017  (68) May 2017  (5)
અર્વાચીન મૅનેજમૅન્ટ જગતના પ્રવાહો (66)
કૃષિ વિષયક લેખો (9)
ફિલ્મ સંગીતની સફર (102)
વિજ્ઞાન અને ગણિત (115)
વિવિધ વિષય પરના લેખો (210)
સ્ત્રી: શક્તિ, પ્રકૃતિ (13)
Bhagwan thavrani on ભગવત રાવત : માણસ અને માણસાઈના કવિ = = મ ણ કો ૨૪ = =
Darsha Kikani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Darsha Kikani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Darsha Kikani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Darsha Kikani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Darsha Kikani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
પ્રફુલ્લ ઘોરેચા on લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : સૌરાષ્ટ્રની એક અનોખી ‘વડીલવંદના’નું આમંત્રણ..
Manish Buch on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Nikhil Mashruwala on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Saurabh Soparkar on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Pulin Kinkhabwala on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
La Kant Thakkar on લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : સૌરાષ્ટ્રની એક અનોખી ‘વડીલવંદના’નું આમંત્રણ..
La Kant Thakkar on લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : સૌરાષ્ટ્રની એક અનોખી ‘વડીલવંદના’નું આમંત્રણ..
Bhagwati Shukla on લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : સૌરાષ્ટ્રની એક અનોખી ‘વડીલવંદના’નું આમંત્રણ..
Rajnikumar Pandya on લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : સૌરાષ્ટ્રની એક અનોખી ‘વડીલવંદના’નું આમંત્રણ..
Suma Shah on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Darsha Kikani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Darsha Kikani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Darsha Kikani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Darsha Kikani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Darsha Kikani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Darsha Kikani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Niranjan Mehta on વલદાની વાસરિકા : (૫૯) ઘણા સમય પહેલાં ….
Suma Shah on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
vkvora2001 Atheist Rationalist on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
vkvora2001 Atheist Rationalist on વલદાની વાસરિકા : (૫૯) ઘણા સમય પહેલાં ….
paresh somani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
vkvora2001 Atheist Rationalist on વલદાની વાસરિકા : (૫૯) ઘણા સમય પહેલાં ….
Minal somani on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
Surendra on લે ગઈ દિલ, સફર જાપાનકી – પ્રસ્તાવના
પ્રબોધ કાપડિયા on વ્યાવસાયિક આરોગ્ય અને સલામતી – કિંગકોંગ સાથે લડાઇઃ સફળતા માટે સતત ૧૦૨૨ દિવસ સુધી કામદારોએ ધરણા કર્યા !
Dipak Dholakia on વ્યાવસાયિક આરોગ્ય અને સલામતી – કિંગકોંગ સાથે લડાઇઃ સફળતા માટે સતત ૧૦૨૨ દિવસ સુધી કામદારોએ ધરણા કર્યા !
રમણીક અગ્રાવત on ભગવત રાવત : માણસ અને માણસાઈના કવિ = = મ ણ કો ૨૪ = =
vkvora2001 Atheist Rationalist on વ્યાવસાયિક આરોગ્ય અને સલામતી – કિંગકોંગ સાથે લડાઇઃ સફળતા માટે સતત ૧૦૨૨ દિવસ સુધી કામદારોએ ધરણા કર્યા !
Subhash Shah on લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : સૌરાષ્ટ્રની એક અનોખી ‘વડીલવંદના’નું આમંત્રણ..
Girish Parikh on લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : સૌરાષ્ટ્રની એક અનોખી ‘વડીલવંદના’નું આમંત્રણ..
Govind Maru on લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : સૌરાષ્ટ્રની એક અનોખી ‘વડીલવંદના’નું આમંત્રણ..
Vishnu Acharya on વલદાની વાસરિકા : (૫૯) ઘણા સમય પહેલાં ….
Prabodh Kapadiya on લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : સૌરાષ્ટ્રની એક અનોખી ‘વડીલવંદના’નું આમંત્રણ..
NIranjan Mehta on લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : સૌરાષ્ટ્રની એક અનોખી ‘વડીલવંદના’નું આમંત્રણ..
NIranjan Mehta on જાદુઈ છોકરી
Dipak Dholakia on પરિસરનો પડકાર : ૧૪ – ભારતમાં મળી આવતાં હરણ
Samir on એક ગીતનાં અનેક સ્વરૂપ – ૯ – સરખા મુખડા, ફિલ્મો જૂદી, અંતરા અને બીજું ઘણું જૂદું : [૭]
ભગવત રાવત : માણસ અને માણસાઈના કવિ = = મ ણ કો ૨૩ = = – વેબગુર્જરી on હૈ સબ સે મધુર વો ગીત : ભગવાન થાવરાણી :: સંકલિત સંસ્કરણનાં પ્રકાશનની ભૂમિકા
તહેવારોને લગતાં ફિલ્મીગીતો (૪) : રક્ષાબંધન અને ગણેશોત્સવ – વેબગુર્જરી on તહેવારોને લગતાં ફિલ્મીગીતો (૩) : ઈદ
girish dave on પરિસરનો પડકાર : ૧૪ – ભારતમાં મળી આવતાં હરણ
vkvora2001 Atheist Rationalist on ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૨૬: કંપની રાજની બંગાળ પર અસર
Dipak Dholakia on ખેતી નહીં,… તો સિમેંટ-લોખંડ-પ્લાસ્ટિક અને કાચ ખાવાની આદત કેળવવી પડશે
Dipak Dholakia on હાસ્યલેખક શ્રી હરનિશભાઈ જાનીનું દુ:ખદ અવસાન
(578) હાસ્યલેખક શ્રી હરનિશભાઈ જાનીનું દુ:ખદ અવસાન | William’s Tales (Bilingual Multi Topic Reads) on જ્યોતીન્દ્ર દવે પારિતોષિક મળ્યા પછી….
ઉમાકાન્ત વિ.મહેતા. (ન્યુ જર્સી) on હાસ્યલેખક શ્રી હરનિશભાઈ જાનીનું દુ:ખદ અવસાન
ઉમાકાન્ત વિ.મહેતા. (ન્યુજર્સી) on હાસ્યલેખક શ્રી હરનિશભાઈ જાનીનું દુ:ખદ અવસાન
ઉમાકાન્ત વિ.મહેતા. (ન્યુ જર્સી) on હાસ્યલેખક શ્રી હરનિશભાઈ જાનીનું દુ:ખદ અવસાન
Devika Dhruva on હાસ્યલેખક શ્રી હરનિશભાઈ જાનીનું દુ:ખદ અવસાન
સુરેશ જાની on હાસ્યલેખક શ્રી હરનિશભાઈ જાનીનું દુ:ખદ અવસાન
સુરેશ જાની on હાસ્યલેખક શ્રી હરનિશભાઈ જાનીનું દુ:ખદ અવસાન
ચિરાગ on હાસ્યલેખક શ્રી હરનિશભાઈ જાનીનું દુ:ખદ અવસાન
Vishnu Acharya on હાસ્યલેખક શ્રી હરનિશભાઈ જાનીનું દુ:ખદ અવસાન
Chirag on ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૨૫: ક્લાઇવનું મૂલ્યાંકન
હાસ્યલેખક શ્રી હરનિશભાઈ જાનીનું દુ:ખદ અવસાન – વેબગુર્જરી on જ્યોતીન્દ્ર દવે પારિતોષિક મળ્યા પછી….
અહીં પ્રગટ થતાં લખાણોનો હક તથા લખાણમાંના વિચારો લેખકના પોતાના છે. વેબગુર્જરી તેમાંના વિચારો સાથે સહમત હોય તે અનિવાર્ય નથી. Top background image is taken from http://booking.gujarattourism.com/
Copyright © 2018 વેબગુર્જરી. All Rights Reserved. The Magazine Basic Theme by bavotasan.com.