gu en en en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en gu gu gu cy en gu gu en en en gu gu en gu en gu en en en gu en en en en en fa en en en en en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en pl en en en en fr en fr en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en gu en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en
બહુ બિઝી છો, આજકાલ? – Saurabh Shah Online
The Official Web Presence of Writer Saurabh Shah
by સૌરભ શાહ • July 2, 2009 • 4 Comments
જાતથી ભાગવા માટે, પોતાનાથી બને એટલા દૂર જવા માટે,જે ખરેખર આપણું કામ નથી એવાં અગણિત કામમાં ડૂબી જવાનું ગમતું હોય છે.
દિવસરાત કામ કરતાં રહેવાથી કે આખો  દિવસ ભાગદોડ કરી મૂકવાથી નક્કી કરેલું લક્ષ્ય નજીક આવી જશે એવી ભ્રમણા થાય છે.
ઑફિસમાં બધું જ ઝડપથી થવું જોઈએ. પેલી ફાઈલ હમણાંને હમણાં જોઈએ. આ ફોન કેમ નથી લાગતો. ચાવાળાને આવતાં આટલી વાર કેમ લાગી- બદલી નાખો એને. કેટલું બદલીશું? ક્યાં સુધી બદલતાં રહીશું?
આળસનો વિકલ્પ ગળાડૂબ કામ કે ઝડપની તીવ્રતા નથી. આખો દહાડો કામ વિના બેસી રહેવું એટલે પોતાનામાં રહેલી શકિતઓનો અનાદર કરવો. આવું કરવામાં માણસ પોતે જ પોતાની નજરમાંથી ઉતરી જાય છે, પણ કામ કરતી વખતે ઘડીભરની ફુરસદ ન મળે એ વળી શું? આઠ – આઠ કલાક સુધી સ્પીડોમીટરનો કાંટો ૧૧૦-૧૨૦ વચ્ચે ધ્રુજ્યા કરે એવી ઝડપ રાખીને ક્યાં જવાનું? જીવનમાં ટાળી શકાય એવા અકસ્માતો દરેક કામની સ્પીડને નૉર્મલ કર્યા પછી જ ટાળી શકાતા હોય છે. મગજમાં એક સાથે ચાર ટ્રેક પર પૂર ઝડપે ટ્રાફિક દોડી રહયો હોય એવી લાગણી ઉદ્‍ભવે ત્યારે જરાક થોભીને ઊંડો શ્વાસ લઈને વિચારી શકાય કે આ બધી દોડધામ જરૂરી ખરી? દોડધામ વિના આ જ કામ થઈ શકે? કદાચ વધારે સારી રીતે થઈ શકે.બધાને સંતોષ આપીને થઈ શકે. બિન જરૂરી ગતિને કાબૂમાં લઈને સૌથી મોટો સંતોષ પોતાની જાતને આપી શકાય છે.
દિવસનો એક-એક કલાક પૂર્વનિર્ધારિત કામ પાછળ ખર્ચી નાખવો જરૂરી નથી. ચોવીસ કલાકમાં વચ્ચે અલ્પવિરામ જેવા ગાળા આવ્યા કરવા જોઈએ, જેમાં કશું જ અગાઉથી નક્કી કરેલું કરવાનું નથી હોતું. જાતે જ ઉભું કરેલું કામનું દબાણ જાતે જ ઓછું કરી શકાય. થોડા સમયમાં ખૂબ બધું કામ કરી નાખવાનો સ્વભાવ માણસને ઝડપથી નિચોવી નાખે છે, ખાલી કરી નાખે છે. વચ્ચે આવતા અલ્પવિરામને કારણે સતત અંદર કશુંક ઠલવાતું રહેશે. આવા સતત અને નક્કર ઈનપુટ વિના એક વખત એવો આવશે, જ્યારે કશું જ આઉટપુટ નહી મળે અને જો મળશે તો તે ફિક્કું અને મૂલ્યવિહીન હશે.
કયારેક પોતાના નહીં, બીજાનાં કામ માથે લઈને બિઝી થઈ જવાનું ગમે છે. કેટલાક લોકો ગામ આખાના રામણદીવા હાથમાં લઈને ફરે છે. બડા ઉત્સાહથી આજુબાજુની ડઝનબંધ વ્યકિતઓનાં નાનાંમોટાં કામ ચોક્સાઈપૂર્વક કરી આપે છે. બદલામાં મળતી શાબાશીઓથી એમનું પેટ ભરાઈ જાય છે. પોતે કેટલી બધી વ્યકિતઓને ઉપયોગી થઈ રહ્યો છે એવો સંતોષ મેળવવાનો એમને નશો થઈ જાય છે. બીજા લોકોને આવા માણસોનું ઝાઝું મૂલ્ય હોતું નથી. નવરો છે એટલે કરી જ આપે ને અમારું કામ એવું વિચારીને તેઓ ઉપરછલ્લા શબ્દોથી એની કદર કરે છે.આવા લોકો પોતે બીજાઓ માટે બહુ ઉપયોગી છે એવા ભ્રમમાંથી ત્યારે જ બહાર આવે છે, જ્યારે પોતાને બીજાઓનું કામ પડે અને આસપાસનાં બધા જ માણસો એક યા બીજું બહાનું કાઢીને છટકી જાય. આવું ભ્રમનિરસન થયા પછી સર્જાતી કડવાશનો સ્વાદ જિંદગીભર જીભ પર રહે છે.
બીજાનાં કે પોતાનાં કામમાંથી ફુરસદ નથી મળતી એવું લાગે ત્યારે ચેતી જવાનું હોય. કામ અનિવાર્ય છે તો ફુરસદ પણ કોઈ રસ્તામાં પડેલી ચીજ નથી. એ તો એક દુર્લભ જણસ છે. જેની પાસે ફુરસદ જ ફુરસદ હોય એવો કામગરો માણસ દુનિયાનો સૌથી મોટો શ્રીમંત ગણાવો જોઈએ. તમે જોયું હશે કે જે માણસ કશું જ કામ કરતો નથી એ હંમેશા ફરિયાદ કરતો રહે છે કે ફુરસદ નથી, પણ જે માણસ નિયમિત અને આયોજનબદ્ધ રહીને ખૂબ કામ કરે છે એ ધારે ત્યારે ફુરસદનો સમય કાઢી શકે છે.
ફુરસદ અથવા નિરાંત એટલે સમયની મોકળાશ એવું મનાય છે. પણ નિરાંત એટલે વાસ્તવમાં મનની મોકળાશ. હાથમાં ગમે એટલો ફાજલ સમય હોય છતાં નિરાંત ન અનુભવતા હો એવું બને. દિવસો અને અઠવાડિયાંઓ સુધી ચોવીસ કલાક કામમાં રહો, દોડધામ કરતા રહો અને એકસાથે પાંચ અલગ અલગ કામ હાથમાં લઈને દરેકની ડેડલાઈનને પહોંચી વળવાની કોશિશ કરતા હો છતાં મનમાં એવું વાતાવરણ જાળવી રાખી શકાય છે કે તમારી પાસે ફુરસદ છે.
ગાલિબના મિસરા પરથી ગુલઝારે લખેલી ગઝલ જેવી રાતદિવસની ફુરસદ દિલ ઢૂંઢવા નીકળે છે, પણ મળતી નથી. કામની જેમ આરામને મુલતવી રાખવામાં પણ  જોખમ છે. શારીરિક વ્યસ્તતા દરમિયાન કદાચ શરીરને પૂરતો આરામ ન આપી શકાય, મનને જરૂર નિરાંત આપી શકાય.
એ માટે સૌથી પહેલાં ઉચાટને વિદાય આપવી પડે. કશુંક કામ બાકી હોય અને તે નહીં થાય તો શું થશે એવો ધ્રાસકો દિલમાં પડે તો એને તાર્કિક વિચારો દ્વારા પાછો વાળી દેવો પડે. કામની બાબતમાં તમને પોતાને ખાતરી હોય કે તમારામાં પૂરેપૂરી કાર્યનિષ્ઠા છે, સિન્સિયારિટી છે તો પછી કામ પૂરું થવાની બાબતમાં ઉચાટ રાખવાની જરૂર હોતી નથી.
એકાદ ટકો કામ એવાં હોય હોય, જેને પૂરાં કરવામાં બે મિનિટનોય વિલંબ કરો તો ઊથલપાથલ મચી જાય બાકીનાં મોટા ભાગનાં કામ પૂરાં કરવાની સમય મર્યાદામાં કોઈ નિશ્ચિત ડેડલાઈન જેવી ચોક્કસ પાતળી રેખા નથી હોતી કે તમે કહી શકો કે ઘડિયાળનો કાંટો બાર પરથી ખસ્યો કે તરત જ તમારું અત્યાર સુધીનું નહીં કરેલું કામ હવે તમે કરવા બેસશો તો પણ એનો કોઈ અર્થ નહીં સરે. નવ્‍વાણું ટકા કામ માટે ડેડલાઈન નહીં પણ એક ચોક્કસ સમયગાળો, ડેડઝોન હોય છે. ડેડઝોન દરમિયાનના સર્જનાત્મક દબાણ હેઠળ કામ કરવાની મઝા જબરજસ્ત હોય છે. તમને ખબર છે કે તમારે આ સમયપ્રદેશને કેટલા કલાક, દિવસ કે મહિનામાં પાર કરવાનો છે. કામ કરવા પડનારા વિચારનું સ્પીડોમીટર તમને એકસોએંશીની સ્પીડ બતાવે છે, છતાં તમે આજુબાજુ દેખાતાં મનોહર દ્રશ્યો જેવું વાતાવરણ મનમાં સર્જીને નિરાંત મનના, ફુરસદ જ ફુરસદ જેની પાસે હોય એવા, હલવાફુલ બની શકો છો.
જેમને એકસાથે અનેક કામ કરવાની ટેવ નથી પડી તેઓ પોતાના હાથમાં ગજા બહારની જવાબદારીઓ લઈ લે છે ત્યારે એમના ઉત્સાહનું પરિણામ અવ્યવસ્થા તથા અંધાધૂધીમાં આવે છે.
જેમને એકસાથે અનેક કામ કરવાની ટેવ નથી પડી તેઓ પોતાના હાથમાં ગજા બહારની જવાબદારીઓ લઈ લે છે ત્યારે એમના ઉત્સાહનું પરિણામ અવ્યવસ્થા તથા અંધાધૂધીમાં આવે છે. જે કામ માટે ઉતાવળ કે અધીરાઈ થઈ રહી છે એ કામ નહીં થયું તો ખરાબમાં ખરાબ પરિણામ શું આવી શકે એમ છે એવો વિચાર કરી લેવાથી સમયની મોકળાશ ન હોય ત્યારે પણ માનસિક મોકળાશ નામે નિરાંત જન્મતી હોય છે. સમય સાથે મારામારી કરીને કોઈ પણ ભોગે બધું જ કામ પૂરું કરી નાખવાની ઉતાવળને કારણે જે ઉદ્વેગ સર્જાય છે તેને કારણે માણસની વર્તણૂકમાં તોછડાઈ અથવા ઉચ્છ્રંખલતા આવી જતાં હોય છે, જેને કારણે સામેની વ્યક્તિ તમને ન તો તમારા કામમાં સહકાર આપે છે, ન નક્કર પ્રકારની સહાનુભૂતિ આ પી શકે છે. ઊલટાનું જેની સાથે આવી વર્તણૂક કરવામાં આવે છે એ વ્યક્તિ અસહકારી બનવા ઉપરાંત વધુ જક્કી બની જાય છે, ક્યારેક ક્રોધિત પણ થઈ જાય છે. આમાં નુકસાન બીજાને નહીં , પોતાને જ થાય છે.
ક્યારેય નિરાંત ન અનુભવતા લોકોને પોતાની એક એક સેકન્ડનું મહત્વ દેશના વડાપ્રધાની એક સેકન્ડ જેટલું લાગતું હોય છે, સહેજ પણ ઓછું નહીં. ઘણાને બીજાઓની સામે પોતાની મહત્તા સિદ્ધ કરવા પોતે કામમાં ગળાડૂબ છે એવો અહેસાસ કરાવવો પડે છે. સમય તો દરેકનો કિંમતી છે. જેમની ઍપોઈન્ટમેન્ટ ડાયરીમાં દિવસની દરેક મિનિટનું પ્લાનિંગ હોય એવી, પીએમ જેવી, હસ્તીઓથી માંડીને જેમને સૂર્યોદય કે સૂર્યાસ્તની પણ પરવા નથી એવા, હિમાલયમાં યોગસાધના કરવા જતા રહેતા સાધુઓ સુધીની દરેકેદરેક વ્યક્તિનો સમય કિંમતી છે. સવાલ એ છે કે માણસની પાસે સમયની મોકળાશ ન હોય તે છતાં એને મનની મોકળાશ મેળવી લેતાં આવડે છે કે નહીં.
ઘણા માણસો સાંજે સમયની નિરાંત કાઢીને તમને મળ્યા હોય તો પણ આવ્યા પછી ખબરઅંતર પૂછવાને બદલે તરત સવાલ કરે કે ક્યાં પીવા જવું છે ? પીવાનું હજુ શરૂ પણ ન કર્યું હોય ત્યાં મેનુ મગાવીને પૂછે કે શું જમીશું. જમવાનું હજુ માંડ આવ્યું હોય ત્યાં પૂછે કે આઈસ્ક્રીમ ખાવા ક્યાં જઈશું. આઈસ્ક્રીમ હજુ તો હાથમાં હોય ને કહે ચાલો, ચાલો સિનેમાનો શો શરૂ થઈ જશે. પિક્ચરની હજુ ક્લાઈમેક્સની રિલ શરૂ થઈ હોય ત્યાં જ પાટલૂનના ગજવામાંથી ગાડીની ચાવી કાઢીને સીટ છોડવા તૈયાર થઈ જાય. આવા લોકો રાત્રે થિયેટરમાંથી ઘરે પાછા ફરતાં હોય અને તમે એમની સાથે હો તો પણ પોતે મનોમન વિચાર્યા કરતા હોય કે આવતી કાલની ઍપોઈન્ટમેન્ટ કઈ કઈ છે અને એમની ગાડીની ડૅકમાં ઘૂસીને ભૂપિન્દર ગાતા હોય : દિલ ઢૂંઢતા હૈ ફિર વો હી ફુર્સત કે રાત દિન : બૈઠે રહેં તસવ્વૂર- એ જાના કિયે હુએ… !
આ લેખ તમને ગમ્યો ? તો ’બેસ્ટ ઓફ સૌરભ શાહ’ વિભાગના બીજા લેખો પણ તમને ગમશે.
(આ લેખ ‘ગુડ મોર્નિંગ’ કોલમ માટે લખાયો અને ‘મનની બાયપાસ સર્જરી’ પુસ્તકમાં પ્રગટ થયો .)
મિત્રો સાથે શૅર કરો :
ભાજપના ખભા પરનું હિન્દુ બકરું કોમવાદી કૂતરું છે? →
4 comments for “બહુ બિઝી છો, આજકાલ?”
July 2, 2009 at 9:30 PM
તમને મારા વિશે આટ્લી ખબર કેવી રીતે પડી !
અરીસામાં મારો અંશ જોતો હોઉં એવું લાગ્યું.
July 3, 2009 at 5:11 AM
સરસ ચિંતનકણિકા. આજકાલ મોટાભાગના શહેરીઓને લાગુ પડતી વાત.
પી. એમ. થી માંડી હિમાલયના યોગી સુધી દરેકેદરેકનો સમય મૂલયવાન છે છતાં સમયની સાઠમારી વચ્ચે મનની મોકળાશ કાઢવી એ મહત્વની અને અઘરી વાત છે.
July 4, 2009 at 10:55 AM
જ્યાં ચાહ છે, ત્યાં ચોક્કસ રાહ છે… ગમતી પ્રવૃત્તિ માટે ચોક્કસ સમય કાઢી જ શકાય…
August 18, 2010 at 1:53 AM
અગત્યની વાત પંચમભાઇએ કહ્યું તેમ મનની મોકળાશ છે..ખૂબ સરસ લેખ…તમારી શૈલીમાં…
Leave a Reply Cancel reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Notify me of followup comments via e-mail
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.
નવી પોસ્ટ વિશે જાણકારી મેળવવા
Enter your email address
ચાણક્ય કહી ગયો કે શત્રુ મદદ કરવા આવે તો સ્વીકારવી નહીં
પાણીપુરી: મારી સૌથી જૂની અને વફાદાર પ્રિયતમા: ૨
ઊંઝાની ત્રણ જોક્સ: ચોરી, અપહરણ, પંચતંત્ર
કઈ જમીન પર કેવી ખેતી કરવી?
ફરી એક વાર, શ્રી ગણેશાય નમઃ
પ્રેમ એટલે ખુલ્લા પરબીડિયામાં મૂકેલો સરનામા વિનાનો પત્ર
તને સાચવે પારવતી, અખંડ સૌભાગ્યવતી
‘ચિત્રલેખા'એ લીધેલી સૌરભ શાહની મુલાકાત
‘મારા જેલના અનુભવો’: એક ગુડ ન્યુઝ છે અને એક બૅડ ન્યુઝ
‘ગુડ મોર્નિંગ – સૌરભ શાહ’ વૉટ્સએપ
ગ્રુપમાં જોડાવા માટે તમારા વૉટ્સએપ નંબર પરથી 9004099112 પર રિક્વેટ મોકલો.
સૌરભ શાહ સાથે ફેસબુક પર જોડાઓ!
Daulatsinh Gadhvi on રમેશ જાદવ (73) : એ જમાનાના ન્યુઝ એડિટર
નરેન્દ્રભાઈ વ્યાસ on કૅલેન્ડરમાં રવિવારો હોવા જોઈએ? કેટલા?
Pravin Shah on સારા શ્રોતા, સારા દર્શક, સારા વાચક, સારા ભાવક હોવાની નિશાનીઓ
Divyesh on બધી જાહોજલાલી હોય ત્યાં જ કાળું ડિબાંગ અંધારું છવાય ત્યારે
Pravin Shah on નટુકાકા : 102 નોટઆઉટ
Nilesh Premji Gada on નટુકાકા : 102 નોટઆઉટ
મનસુખલાલ ગાંધી on નટુકાકા : 102 નોટઆઉટ
સૌરભ શાહ on નટુકાકા : 102 નોટઆઉટ
Parag shah on નટુકાકા : 102 નોટઆઉટ
Dr Shreyas Gandhi on રાજેશ-નૂપુર તલવાર, ન્યાયની દેવીની તલવાર, વિશાલ ભારદ્વાજની તલવાર
મનસુખલાલ ગાંધી on બધી જાહોજલાલી હોય ત્યાં જ કાળું ડિબાંગ અંધારું છવાય ત્યારે
saksham on પ્રણય રૉયના પાપનો ઘડો કેવી રીતે ભરાઈ ગયો
ડો કે.એસ.પટેલ on આવ રે, વરસાદ
હેમાંગ બારોટ on બાબા રામ-રહીમ, વેટિકનના પોપ અને શાહી ઈમામ
nimish parikh on બાબા રામ-રહીમ, વેટિકનના પોપ અને શાહી ઈમામ
આ બ્લોગ ગમ્યો? ફેસબુક મિત્રો સાથે શૅર કરો!
Copyright © 2019 Saurabh Shah Online. All Rights Reserved. The Magazine Basic Theme by bavotasan.com.