gu en it en en en en en en en en en en en it hu la en en gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en en en ne en en gu en gu gu en gu en gu en new en en en en fa en en en en en en en gu gu gu gu gu en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en az gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu en es en fa es en en en en en
સવા – સોમાની ટૂંક - Jainopediya
June 13, 2018June 15, 2018 jainopediyaLeave a Comment on સવા – સોમાની ટૂંક
૧૬મી સદીની આ વાત છે. જયારે મોગલ સમ્રાટ અકબર ભારત પર રાજ્ય કરતો હતો ત્યારે ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતમાં વંથલી નામના નાના શહેરમાં સવાચંદ નામનો વેપારી રહેતો હતો. તેનો વેપાર ઘણો મોટો હતો. ઇન્ડોનેશિયા અને બીજા દેશોમાં માલની નિકાસ કરવા ઘણા વહાણોનો ઉપયોગ કરતો. મુસાફરી દરમિયાન એક દેશમાંથી માલ ખરીદતો અને બીજા દેશમાં બંદરે સારા નફાથી વેચતો.
કિંમતી માલ – સામાન  સાથે એક વખત તેમનો બાર વહાણનો કાફલો નીકળ્યો. તેમના માણસોએ પરદેશના બંદરે બધો માલ વેચી દીધો અને પાછા ફરતા એવો જ કિંમતી માલ ખરીદતા આવ્યાં. પાછા ફરતા સમુદ્રના પ્રચંડ તોફાનમાં ફસાયા અને એક ટાપુ પર રોકાઈ જવું પડ્યું. એ સમય દરમિયાન ચોમાસું બેસી જવાથી તે ટાપુ પર મહિનાઓ સુધી રોકાઈ જવું પડ્યું, લાંબા સમય સુધી વહાણો પાછા ન ફરવાથી સવાચંદના વહાણ વિભાગના પ્રતિનિધિએ વહાણો ક્યાં અટવાયા છે તેની તપાસ શરુ કરી. ઘણા પ્રયત્નો કરવા છતાં વહાણનો કાફલો ક્યાં છે તે જાણી નહિ શકવાથી તેમણે વહાણો ગુમ થયાની જાણ સવાચંદને કરી.
સવાચંદને આ નુકસાન ઘણું મોટું હતું. તેણે પરદેશના વેપાર માટે ઘણી મૂડી રોકી હતી અને વહાણો પાછા ફરતા મોટો વેપાર કરી સારું ધન મેળવીને આવશે એવી આશા હતી. વહાણોને કારણે જે નુકસાન થયું તે ઘણું મોટું હતું. તેને પૈસાની તંગી વર્તાવા લાગી. લેણદારોને પૈસા પાછા આપવાની પણ મુશ્કેલી પડવા લાગી. વહાણો ગુમ થયાના સમાચાર લોકોમાં ફેલાયા તેની સાથે લોકો સવાચંદે બધું ગુમાવી દીધું છે તેવી વાતો કરવા લાગ્યા, અને પોતાની મૂડી ન ડૂબે તે હેતુથી કડક ઉઘરાણી કરવા લાગ્યા.
સવાચંદ ખૂબ જ પ્રામાણિક અને ધાર્મિક પ્રકૃતિનો માણસ હતો. તેની પાસે જે કંઈ બચ્યું હતું તેમાંથી શક્ય એટલાને તેમની મૂડી પાછી આપવાના પ્રયત્નો કર્યા. વંથલીની નજીક આવેલા માંગરોળનો રાજકુમાર પણ તેમાંનો એક હતો. તેણે ૧ લાખ રૂપિયા સવાચંદને ત્યાં મુક્યા હતાં, આ ઘણી મોટી મૂડી કહેવાય કારણ કે ત્યારનો  એક રૂપિયો બરાબર આજના ૨૫૦ રૂપિયા થાય. જયારે રાજકુમારે સવાચંદના વહાણો ડૂબી ગયાનું જાણ્યું ત્યારે તે પણ અધીરો થઈ ગયો અને પોતાની મૂડી પાછી માંગી. સવાચંદ આવડી મોટી રકમ તાત્કાલિક આપી શકે તેમ ન હતાં. એણે રાજકુમારને પોતે પૈસા મેળવી શકે ત્યાં સુધી થોભવા કહ્યું. પણ રાજકુમારને તો તાત્કાલિક પૈસા જોઈતા જ હતાં. સવાચંદનું નામ અને આબરુ અત્યારે દાવ પર હતાં, પોતાની આબરૂ બચાવવા એણે રાજકુમારને પૈસા આપવાનો રસ્તો શોધવાનો હતો.
તે સમયે અમદાવાદમાં સોમચંદ અમીચંદ નામનો સાધર્મિક વેપારી રહેતો હતો. સવાચંદને એની સાથે કોઈ ધંધાદારી સંબંધ ન હતો, પણ તેણે સોમચંદની પેઢી વિશે અને તેની ખાનદાની વિશે સાંભળ્યું હતું, તેના મનમાં એકાએક વિચાર આવ્યો. રાજકુમારને સોમચંદની પેઢીના નામે એક હુંડી લખી આપી જેથી રાજકુમારને શાંતિ થાય. રાજકુમાર તો આ રીતે પણ પૈસા મળતા હોય તો કબુલ હતો. સોમચંદની મંજુરી વગર તેણે રાજકુમારને સોમચંદની પેઢીના નામે હુંડી લખી આપી. કોઈ ધંધાદારી સંબંધ ન હોવાને કારણે સવાચંદને એવો કોઈ હક્ક ન હતો તેથી તે ખૂબ ઉદાસ થયો અને તેની આંખોમાંથી આંસુ નીકળીને ગાલ પર રેલાવા લાગ્યા. આંસુનાં થોડા ટીપાં લખેલી હુંડી પર પડીને ફેલાયા. ભારે હૈયે સવાચંદે તે હુંડી રાજકુમારના હાથમાં આપી અને સોમચંદની પેઢી પર જઈને વટાવવા કહ્યું.
રાજકુમાર ઘડીનો પણ સમય બગાડ્યા વગર પહોંચી ગયો, અને સોમચંદની પેઢી પર હુંડી વટાવવા માટે આપી. ખજાનચીએ હુંડી હાથમાં લઈને હાથ નીચેના કારકુનને સવાચંદનો હિસાબ જોવા કહ્યું, માણસે આખો ચોપડો ઉથલાવી જોયો પણ ક્યાંય સવાચંદના નામનું ખાતું ન હતું. કારકુને જણાવ્યું કે સવાચંદને કોઈ ધંધાદારી સંબંધ નથી. ખજાનચી સોમચંદ પાસે ગયો અને જણાવ્યું કે વંથલીના સવાચંદે હુંડી લખીને વટાવવા મોકલી છે પણ આપણે તેમ કરી શકીએ તેમ નથી. આ જાણીને સોમચંદ મૂંઝવણમાં પડી ગયો. સવાચંદ વંથલીનો બહુ મોટો વેપારી છે અને તેનું નામ બહુ મોટું છે એવું તે જાણતો હતો. સવાચંદને મારી પેઢી સાથે કોઈ ધંધાકીય સંબંધ ન હોવા છતાં આટલી મોટી રકમની હુંડી કેમ લખી હશે તે તેને સમજાતું નથી, એણે હુંડી હાથમાં લઈને જોયું તો સવાચંદના આંસુથી અક્ષરો ખરડાયેલા જોયા. આંસુનાં ટીપાં પડવાથી તે સમજી ગયા કે સવાચંદ કોઈ સ્થિતિમાં નિરાશ બનીને આ હુંડી લખી હશે.
સવાચંદે મારામાં આંધળો વિશ્વાસ મૂકીને આ હુંડી લખી છે તેવું સોમચંદ સ્પષ્ટપણે સમજી ગયા. હવે મારે એ વિશ્વાસ ચરિતાર્થ કરી બતાવવાનો છે. આવી આપત્તિમાં આવી પડેલા ખાનદાન માણસને મદદ કરવા માટે મૂડી કામ ન આવે તો તે મારી સંપત્તિ શા કામની ? એણે મદદ કરવાનું નક્કી કર્યું અને ખજાનચીને હુંડીના નાણા ચૂકવી આપવા કહ્યું. ખજાનચી મૂંઝાયો સવાચંદનું ખાતું તો હતું જ નહીં તો આ મૂડી કયા ખાતામાં ઉધારવી ? સોમચંદે પોતાના વ્યક્તિગત ખાતામાં એ મૂડી ઉધારવા કહ્યું.
હુંડી સ્વીકારાઈ અને રાજકુમારને તેમના પૈસા મળી ગયા. ખરેખર તો રાજકુમારને પૈસાની અત્યારે કોઈ જરૂરિયાત જ ન હતી પણ સવાચંદની આર્થિક સદ્ધરતામાં શંકા પડવાથી જ આમ કર્યું હતું. એને સોમચંદની આબરૂ માટે જે શંકા કરી તેનો પસ્તાવો થવા લાગ્યો. ઘેર જતા રસ્તામાં સવાચંદની પેઢી પર જઈને પોતાની મૂડી અમદાવાદથી મળી ગઈ છે તે જણાવ્યું. સવાચંદે ખરા હ્રદયથી સોમચંદનો આભાર માન્યો.
આ બાજુ વર્ષાઋતુ પૂરી થતાં વહાણનો કાફલો બધા માલસામાન સાથે પાછો ફર્યો. સવાચંદ ઘણો જ ખુશ થયો અને નિરાંતનો શ્વાસ લીધો. એ માલસામાન વેચીને એણે મોટી મૂડી ઉભી કરી. વહાણો ગુમ થયા પૂર્વે જે આબરૂ હતી તેના કરતાં પણ તેની આબરૂ અનેકગણી વધી ગઈ. સોમચંદને પૈસા પાછા આપવાનો હવે એનો સમય હતો.આ હેતુથી તે અમદાવાદ ગયો અને એક લાખ રૂપિયા વ્યાજ સાથે પાછા વાળ્યા. સોમચંદના ચોપડામાં સવાચંદના ખાતે કોઈ રકમ બાકી બોલતી ન હતી તેથી તેણે તે પૈસા સ્વીકારવાની ના પાડી. દેવું ચૂકવ્યા વિના ઘેર પાછા પણ કેમ જવાય ? એણે સોમચંદને ખૂબ દબાણ કરીને તે જે રકમ કહેશે તે આપવાની તૈયારી બતાવી. વધુમાં કહ્યું કે જો તે આપવામાં નિષ્ફળ જશે તો હુંડી લખ્યાનો અફસોસ થશે. સોમચંદે જવાબ આપ્યો કે આંસુના બદલામાં તો હુંડી ખરીદી હતી. એ આંસુનાં બે ટીપાંવાળો માણસ રૂપિયા બે લાખ કરતા પણ વધુ કિંમતી હતો. મેં તો રાજકુમારને રૂપિયા એક લાખ જ આપ્યા હતાં, બાકી રૂપિયા એક લાખ આપવાના તો હજુ બાકી છે.
પણ સવાચંદ એ કેમ સ્વીકારી શકે ? સોમચંદે પોતાની હુંડી સ્વીકારી પોતાના પર કૃપા કરી છે તેથી તે તેનો ઋણી હતો. સોમચંદ કહે તેટલી રકમ તે આપવા તૈયાર હતો. રકમ સ્વીકારવાને બદલે સોમચંદ તો સામેથી રૂપિયા એક લાખ તેને હજુ આપવા માંગતો હતો. સવાચંદ વારંવાર હુંડીની રકમ સ્વીકારવા કાલાવાલા કરતો હતો. તો સોમચંદ કહેતો કે મારા ચોપડામાં તમારા નામની બાકી રકમ છે જ નહીં તો હું કેમ સ્વીકારું ? એક રીતે જોઈએ તો સોમચંદ સાચો હતો કારણ કે હુંડીની રકમ એણે પોતાના વ્યક્તિગત ખાતામાંથી આપી હતી.
રામાયણમાં એક બહુ સરસ પ્રસંગ છે. જયારે રામ અને ભરત બંનેમાંથી કોઈ રાજ્ય સ્વીકારવા તૈયાર નથી ત્યારે બંને એકબીજાને રાજ્ય સ્વીકારવા સમજાવે છે. એના જેવો જ ઘાટ અહીં સવાચંદ અને સોમચંદ વચ્ચે થયો છે. બંને જણા બહુ મોટી રકમ એકબીજાને આપવા ઈચ્છે છે પણ બેમાંથી કોઈ તે સ્વીકારવા તૈયાર નથી. સવાચંદે તો હુંડીની રકમ સ્વીકારવાની વાત ચાલુ રાખી તો સોમચંદે ના તો પાડી પણ હવે બાકીના એક લાખ રૂપિયા સવાચંદે સ્વીકારી લેવા જોઈએ એ જિદ્દ પકડી. છેવટે જૈનસંઘને લવાદ તરીકે નીમી તે જેમ કહે તેવું નક્કી કર્યું.
અમદાવાદના જૈનસંઘના અગ્રણીઓએ બંનેને સાથે જ બોલાવ્યા. બંનેને શાંતિથી સાંભળ્યા પછી નક્કી કર્યું કે બંનેમાંથી કોઈને તે રકમ સ્વીકારવાની નથી તો તે પૈસા ઉમદા કામમાં વાપરવા જોઈએ. બંને જણા સહેમત થયા અને તે રકમમાં સારી એવી રકમ ઉમેરી શત્રુંજય પર્વત પર મંદિરો બંધાવવા. વહેલામાં વહેલી તકે બાંધકામ શરુ કરવાનું નક્કી કર્યું. મંદિરોનું કામ પૂર્ણ થતાં ઈ.સ. ૧૬૧૯માં ખૂબ ધામધૂમથી તેની પ્રતિષ્ઠા વિધિ કરવામાં આવી. તેમની સ્મૃતિમાં તે મંદિરો આજે પણ સવા – સોમા ની ટૂંક તરીકે ઓળખાય છે.
Click to share on Twitter (Opens in new window)
Click to share on Facebook (Opens in new window)
Click to share on Google+ (Opens in new window)
Click to share on LinkedIn (Opens in new window)
Click to share on WhatsApp (Opens in new window)
Click to share on Skype (Opens in new window)
Click to email this to a friend (Opens in new window)
Click to print (Opens in new window)
Tagged સવા – સોમાની ટૂંક
June 19, 2018 jainopediya
અષ્ટાપદ પર્વત પર પ્રભુભક્તિ
June 19, 2018 jainopediya
June 19, 2018June 19, 2018 jainopediya
Leave a Reply Cancel reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
તીર્થંકર પ્રભુ ના નામ પાછળનું રહસ્ય
Jain Food Recipe (5)
Jain Food Recipe (5)
Jain Article Jain Food Recipe Jain Question-Answer Jain Ringtone Jain Stories અંતરની ગણતરી અધો લોક અયોધ્યા અયોધ્યા અને અષ્ટાપદ અષ્ટાપદ-તીર્થ આગમોનું વર્ગીકરણ કમલસેન કર્મના કાઠીયા કુલકર છઠ્ઠા આરાનું ભયંકર વર્ણન છઠ્ઠા આરામાં થતી ૧૧ પ્રકારના મેઘની વૃષ્ટિ જંબૂદ્વીપ જંબૂદ્વીપ ની સરહદ જંબૂદ્વીપમાં સમુદ્ર જૈન રામાયણ નવકારવાળી ગણવાનું ફળ નારક નેમિનાથ સ્વામીજીની જીવિત પ્રતિમા પચ્ચક્ખાણનું ફળ પૌષધનું ફળ પ્રતિક્રમણનું ફળ પ્રતિમા દર્શન પ્રાયશ્ચિત ભાવ શ્રાવક ના ૬ લક્ષણ મોક્ષમાર્ગનો પ્રારંભ યતિધર્મ વર્ષિદાન વિપુલ અને વિજન વિમલશા શ્રાવક ના ૧૨ વ્રત શ્રાવક ના ૨૧ ગુણ શ્રાવક ના ૬ કર્તવ્ય સવા – સોમાની ટૂંક સાગરોપમ તથા પલ્યોપમ સામાયિકનું ફળ સિદ્ધશિલા ૧૦ પ્રકારનાં કલ્પવૃક્ષો ૨૨ પરિસહ ૩૪ અતિશય ૬૩ શલાકા પુરુષ
તીર્થંકર પ્રભુ ના નામ પાછળનું રહસ્ય
Tags: સવા – સોમાની ટૂંક
Jainopediya | Theme: News Portal by Mystery Themes.
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.