en en gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu ca es en es es en en gu en en gu gu en gu ca es en es es en en gu gu en gu ca es en es es en en gu gu en gu ca es en es es en en en gu gu en en gu en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en
Navlakha Sun Temple | Kathiyawadi Khamir
ઈતિહાસ ફરવા લાયક સ્થળો મંદિરો - યાત્રા ધામ
February 17, 2014May 5, 2014 Kathiyawadi Khamir Comments Off on કણકણમાં કોતરણીનો કસબ
જેઠવા-જાડેજાની લડાઈમાં વિનાશ અને નિર્માણના ઈતિહાસની મૂંગી વ્યથા સાચવી બેઠેલું સુંદર નવલખા સૂર્યમંદિર
ભારતના નકશા મુજબ પશ્ચિમમાં હસ્તસંપુટનો આકાર રચતો સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશ ખરેખર ખોબા જેવડો જ લાગે, પરંતુ આ ખોબામાં ૫૦૦૦ વર્ષથી પણ વધુ પ્રાચીન સાંસ્કૃતિક વિરાસત અને પાષાણયુગ સુધી પગેરું પહોંચાડતાં ઐતિહાસિક તવારીખનાં જળ છલોછલ ભર્યાં પડ્યાં છે. અમરેલી, ભાવનગર, જામનગર, જૂનાગઢ, પોરબંદર, રાજકોટ, વઢવાણ, ભૂજ જિલ્લાઓની સીમાઓને નાનકડું પતંગિયું પણ મોજથી ઊડતાં ઊડતાં જ ફરી વળે. સીમાઓને જળથી પખાળતો સાગર, ગીરમાં ડણકતો વનરાજ, મીઠાં જળ વહાવતી અનેક નદીઓ, નદીઓના મૂળ સમા ડુંગરા – પર્વતો, મૃગજળમાં સ્નાન કરતું કચ્છનું રણ અને મુઠ્ઠી ઊંચેરાં મનેખથી ઊભરાતા આ પ્રદેશની અનેક અજાયબીઓ છે. આજે ઘુમલી-ભુમલી ગામના પાદરમાં બરડા ડુંગર પર સૂર્યકિરણને ગર્ભમાં પ્રવેશ આપતા એક પુરાણા સૂર્યમંદિરે જવું છે. જામનગર અને પોરબંદરના સીમાડા પર તે આવ્યું છે. બન્ને જિલ્લાના લોકો કોઈ વિવાદ વગર ‘આ મંદિર તો અમારું’ કહે છે. નવલખા મંદિર તરીકે પણ લોકો તેને ઓળખે છે. સૌરાષ્ટ્રના લોકોમાં સ્વતંત્રતા તેજ સ્વભાવ છે. નાનાં નાનાં રજવાડાં અને ટુકડાં ટુકડાં ખેતરો તેની પ્રતીતિ આપે છે. જેઠવા અને જાડેજા વચ્ચેની લડાઈઓ અને હારજીતની વાત આપણે નથી કરવી. તેના ઝઘડામાં વિનાશ અને નિર્માણના ઈતિહાસની મૂંગી વ્યથા સાચવી બેઠેલા સુંદર સૂર્યમંદિરની વાત કરવી છે. ૧૧મી સદીમાં ઘુમલી ગામમાં આ નવલખા સૂર્યમંદિરનું નિર્માણ જેઠવા વંશના રાજાઓ દ્વારા થયું. ૧૩મી સદીમાં જાડેજાઓએ તેનો ધ્વંશ કર્યો. બરડા ડુંગર પરનું આ મંદિર, આશાપુરા માતાજીનું મંદિર અને વિકી વાવ અહીંનાં આકર્ષણ સ્થાનો છે. જૂનામાં જૂનું સૂર્યમંદિર અને ઊંડામાં ઊંડી પુરાતન વાવ તરીકે આ સ્થાપત્યોની નામના છે. આશાપુરામા આશપૂર્તિ માટે જૂનું શ્રદ્ધાસ્થળ છે.
પ્રવેશતાની સાથે આ પૂર્વાભિમુખી ભવ્ય નવલખા સૂર્યમંદિરનું ૧૫૦૦૦ ચોરસ ફૂટનું વિશાળ તલથર અને કીર્તિ તોરણનું સ્વાગત જ શ્રદ્ધાળુ અને સ્થાપત્યપ્રેમીઓને પ્રવાસ સફળ થયાના અણસારથી વધાવે છે. ઊંચા તલથરની નીચેની પડથારની દીવાલો પર સૂંઢને એકબીજામાં ભેરવી બે પડછંદ હાથીઓ પૂર્ણ બળથી બાખડતા હોય તેવું શિલ્પ જાણે તે સમયકાળની માનસિકતાનું પ્રતીક તો છે જ પણ સાથે સાથે સોલંકીકાળના મારુ-ગુર્જર સ્થાપત્યશૈલીનું પ્રતીક પણ છે. બે માળમાં વિભાજિત આ મંદિર વિશ્વપ્રસિદ્ધ સોમનાથ મંદિરની ભવ્યતા સામે પોતાની વિશિષ્ટ ઓળખ ઊભી કરતું ઊભું છે. અહીં ભદ્રગવાક્ષમાં બ્રહ્મા અને સાવિત્રીનાં, પશ્ચિમ ભાગમાં શિવ અને પાર્વતીનાં અને ઉત્તર ભાગમાં લક્ષ્મી અને નારાયણનાં સુંદર શિલ્પો છે. અહીં ઘણા શિલ્પો ભગ્ન હાલતમાં પણ છે જેની હવે ગુજરાતના પુરાતત્ત્વ વિભાગ દ્વારા કાળજી લેવાઈ રહી છે. તલથર પર અદ્ભુત કોતરણીયુક્ત સ્તંભો છે. વિશાળ સભાગૃહ, શૃંગાર ચોકીઓ – નૃત્યમંડપો, પ્રદક્ષિણાયુક્ત સ્તંભો છે. વિશાળ સભાગૃહ, શૃંગારચોકીઓ – નૃત્યમંડપો, પ્રદક્ષિણાપથ, ઝરૂખાઓ અને તેનાં શિલ્પો આંખો માટે આનંદનો પ્રસાદ લઈ ઊભાં છે. સમય આગળ ધક્કો ન મારે તો આંખ એનાથી અળગી ન થાય. ગર્ભગૃહની કલ્પનાથી સંતોષ માનવો રહે તેવો ધ્વંશ થયો છે. તે સમયે નવ લાખ રૂપિયા કરતાં વધુ લાગતથી આ મંદિરનું નિર્માણ થયું હતું. અર્થશાસ્ત્રીઓ આજની કિંમત પ્રમાણી શકે, પરંતુ અવશેષોથી પણ આ મંદિર અમૂલ્ય બની રહ્યું છે. મંદિરની બહાર અને અંદર, લાલભૂખરા રંગના પથ્થરોના કણ કણ કોતરણીના કસબની મૌનવાણીથી ઘણું કહે છે. કર્ણથી નહીં આંખ અને મનથી એ સંભળાશે. સ્થાપત્યના આ ઉત્તમ ઉદાહરણની પ્રતીતિ કર્યા પછી પરિસરમાં જ ઘુમલી ગણેશનું મંદિર પણ જોવાલાયક અને સુંદર છે.
બરડા ડુંગરની આજુબાજુનો પ્રદેશ ગાઢા જંગલથી ઘેરાયેલો છે. ગીરના જંગલના સિંહોને વધારાના વસવાટ તરીકે અહીંની ભલામણ થઈ છે. અહીં વનશ્રીની વિવિધ રંગલીલા જોવી ગમે તેવી આકર્ષક હોય છે. વરસાદની ઝરમરમાં કે વરસાદ પછી પ્રકૃતિ અહીંના માનવકૃત સ્થાપત્યને વધાવવા વધુ સૌંદર્ય વિખેરે છે જાણે જોવા, માણવા સહુને નિમંત્રે છે.
શિલ્પસંવાદ – કનુ સૂચક (સ્થાપત્યક્ષેત્રના પર્યવેક્ષક)
Tagged જાડેજા, જેઠવા, બરડો
ઈતિહાસ ઉદારતાની વાતો દુહા-છંદ
February 17, 2014July 5, 2014 Kathiyawadi Khamir
ભાવનગરના રાજવી વજેસિંહજી ગોહીલ એકવખત શિકારે નીકળેલા. ધોમધખતા તાપમાં એક હરણ પાછળ ઘોડો દોડાવ્યો,પણ જંગલની કાટમાં થોડુ છેટુ પડ્યું,હરણ નીકળી ગયુ, થોડે દુર એક ચારણ ભેંસો ચારતો હતો, મહરાજે પુછ્યુ કે હરણ કયા મારગે(વાટે) ગયુ. હરણનો શિકાર ના ચાહનાર ચારણે દુહો કહ્યો, કે જે સાંભળતા વજેસિંહે હરણનો શિકાર છોડી દિધો અને પોતાના રાજ્યમાં હરણના શિકાર […]
બારાડી – લીલી નાઘેર પંથક
October 1, 2014October 1, 2014 Kathiyawadi Khamir
બારાડી પંથક હાલારની દક્ષિણે બરડા ડુંગરનો વિસ્તાર બરડો કે બારાડી પંથકના નામે ઓળખાય છે. જૂના વખતમાં એનું ક્ષેત્રફળ ૫૦૦ ચો.માઈલ હોવાનું ‘કાઠિયાવાડ સર્વસંગ્રહ’માં નોંધાયું છે. એ પ્રદેશ જૂના કાળમાં જેઠવા રાજપૂતોના તાબામાં હતો. ત્યારબાદ સોરઠમાં ભેળવી દેવાયો. બરડા પંથકના જુવાન નરનારીઓ, ગાયો, ભેંસો, ઘી અને પથરા પણ વખણાય છે. એની વાત આ દુહા કરે છેઃ […]
ઈતિહાસ સંતો અને સતીઓ
February 17, 2014May 5, 2014 Kathiyawadi Khamir
દેસળ ભગત ભજન માં કેટલી તાકાત નામ માં કેટલી તાકાત છે એનો એક પ્રસંગ છે જાજા વર્ષો પેલા ની વાત નથી ખાલી 80 વર્ષ પેલા ની જ વાત છે. ધાંગધ્રા ના સ્ટેટ સર અજીતસિંહ નામ રાજકુમાર કોલેજ માં કોલેજ પૂરી કર્યા પસી રાજ તિલક થયું રાજા બન્યા છતાં એમને રાજા નો પોશાક નતો પેહરયો માત્ર ને […]
વેબસાઈટ પર આવતી નવી માહિતીને દર અઠવાડિયે એક વખત ઇ-મેલ પર મેળવો...
Leave this field empty if you're human:
કલાકારો અને હસ્તીઓ (37)
ફરવા લાયક સ્થળો (94)
મંદિરો – યાત્રા ધામ (108)
શહેરો અને ગામડાઓ (69)
સંતો અને સતીઓ (42)
માહિતીનું દાન આપો માં ભોમ ને કાજ
શું તમે કોઈ માહિતી આ વેબસાઈટ પર હોવી જોઈએ એવું ઈચ્છો છો?
તો નીચેની લીન્ક પર ક્લિક કરો
સાંકળોજા તળાવ – બરડો
Follow us on Instagram
2017 KathiyawadiKhamir | Editorial by MysteryThemes.
error: © Content is protected !! All Rights Reserved by Content Writers and Creators
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.