gu fr id gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu hi gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en la en ru gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu
ઉધરસ કે છીક ખાતી વખતે મોઢા અને નાકને રૂમાલ અથવા હાથ વડે ઢાંકવું જોઈએ.
બીમાર વ્યક્તિઓ દ્વારા વપરાશમાં લેવાયેલ નકામી વસ્તુઓનો નાશ કરવો જોઈએ.
ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા વપરાશમાં લેવાયેલ ચાદરો, વાસણો, રૂમાલ વગેરેને જંતુનાશક પ્રવાહીથી જંતુમુક્ત કરવા જોઈએ.
જો તમને બે અઠવાડિયા સુધી કે તેથી વધુ સુધી સળંગ ખાંસી આવતી હોય તો ગળફાની તપાસ કરાવવી જોઈએ.
ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના સંપર્કમાં રહેતા વ્યક્તિઓએ વિશેષ કાળજી લેવી જોઈએ.
અસુરક્ષીત જાતીય સંબંધો ટાળવા જોઈએ.
ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિને ડોકટરની સલાહ પ્રમાણે ખોરાક આપવો જોઈએ.
ક્ષય એ બેકટેરીયા (જીવાણું) થી થતો રોગ છે. સામાન્ય રીતે તે ફેફસાંને અસર કરે છે. પરંતું શરીરના અન્ય ભાગમાં પણ તે થઇ શકે છે. દા.ત. આંતરડા, મુત્રપિંડ, હાડકાં વગેરે. તમારા ગામમાં આશરે ૧૫ થી ૨૫ ક્ષયના દર્દીઓ હોઇ શકે. તમે તેઓને ઓળખીને, નોંધણી કરીને મદદરૂપ થશો.
ફેફસાનો ક્ષય હવા દ્વારા ફેલાય છે. જ્યારે ક્ષયનો દર્દી ખાંસી અથવા છીંક ખાય છે ત્યારે તેના ફેફસાંમાંથી નીકળેલા જીવાણુંઓ શ્વાસ દ્વારા અન્ય વ્યક્તિના શરીરમાં દાખલ થાય છે. જોકે ક્ષય શરીરના અન્ય ભાગોમાં પણ થઇ શકે. સ્ત્રીઓમાં પ્રજનન અંગોમાં થતો ક્ષય વ્યંધત્વ પણ લાવી શકે છે.
૨. જીણો તાવ ખાસ કરીને સાંજના સમયે
૪. ભુખ ન લાગવી
૫. ગળફામાં લોહી આવવું
સમાજમાં મોટી ઉંમરની વ્યક્તિઓમાં ઉપરના લક્ષણો જોવા મળે તો તે વૃદ્ધાવસ્થાને કારણે છે તેમ માનીને તેના તરફ બેદરકારી દાખવવામાં આવે છે. કોઇપણ વ્યક્તિમાં ઉપરના લક્ષણો હોય તો તે ક્ષય નો શંકાસ્પદ દર્દી હોઇ શકે.
ક્ષયનુ જોખમ વધુ કોને ?
૧. કુપોષણ વાળી વ્યક્તિઓ
૨. ગીચ વિસ્તારમાં જેમકે ઝૂપડપટ્ટી વિસ્તારમાં રહેતી વ્યક્તિઓ
૩. હવાની ઓછી અવરજવરવાળા ઘરોમાં રહેતા લોકો
૪. દૂષિત વાતાવરણવાળા વિસ્તારના રહીશો
૫. એઇડ્ઝ/એચ.આઇ.વી. ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિઓ
૬. સ્ત્રીઓ અને બાળકોને પણ સમાન જોખમ રહેલુ છે.
સામાન્ય રીતે ગરીબ વર્ગ ઉપરની પરિસ્થિતીમાં રહેતો હોવાથી તેઓને ક્ષય થવાનું જોખમ વધુ રહેલુ છે.
રાષ્ટ્રીય ક્ષય નિયંત્રણ કાર્યક્રમ હેઠડ ઉપલબ્ધ સેવાઓઃ-
૧. ત્રણ અઠવાડીયાથી વધુ સમયથી ખાંસી હોઇ તેવા વ્યક્તિની ગળફાની સુક્ષ્મદર્શીય (માઇક્રોસ્કોપી) તપાસ ત્રણવાર કરવામા આવે છે. તમારે
સ્ત્રી આરોગ્ય કાર્યકર પાસેથી જાણી લેવુ જોઇએ કે આવી તપાસ ક્યાં થાય છે જેથી કરી તમે શંકાસ્પદ દર્દીને સહાય કરી શકો.
૨. જો ગળફાની તપાસમાં ક્ષય હોવાનુ માલુમ પડે તો ક્ષય વિરોધી સારવાર શરૂ કરવામાં આવે છે જે ડો. ની સલાહ મુજબ ૬ થી ૯ માસ માટેની
૩. અમુક દર્દીઓમાં એક્ષ-રેની જરુર પડે છે ને ત્યાર પછી ક્ષય જણાઇ તો સારવાર શરૂ કરવામાં આવે છે.
ક્ષયવિરોધી સારવાર બધા જીલ્લા ક્ષય કેન્દ્રો, ક્ષય સારવાર કેન્દ્રો , સરકારી દવાખાના, સીવીલ હોસ્પીટલો ,સામુહિક આરોગ્ય કેન્દ્રો અને પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રોમાં ઉપલબ્ધ છે. આરોગ્ય કાર્યકર પાસેથી તમે ક્ષય ની સારવાર વિશે સમજી શકો છો. ‘ડૉટસ’ (પ્રત્યક્ષનિરીક્ષણ સારવાર કેન્દ્રો) શરુ કરવામાં આવેલ છે. જ્યાં મફત સારવાર આપવામાં આવે છે. આ સારવાર સ્ત્રી/પુરુષ આરોગ્ય કાયકરની દેખરેખ હેઠળ આપવામાં આવે છે.
ક્ષય નિયંત્રણ માટે રાખવાની કાળજી
૧. દર્દી/કુટુંબોને ગળફાના સલામત નિકાલ વિષે સલાહ આપશો. સરળ ઉપાય ગળફાને દાટી દેવાનો છે.
૨. ક્ષય નિયંત્રણ માટે સમાજમાં સમજ કેળવશો.
૩. ખાંસી/છીંક વેળા મોં આગળ હાથ રૂમાલ કે હાથ રાખવો
૪. ‘ગમે ત્યાં થૂંકવુ નહીં’ સમજાવવું.
૫. પોષણ અંગે પરવડે તેવા વિકલ્પો બતાવી તે અંગે સલાહ
૬. નવજાત બાળકને જન્મ પછી તરત જ બી.સી.જી. ની રસી આપવી
૭. સ્વરછતાની સારી ટેવો /પોષણ યુક્ત આહાર અને ઘરોમાં હવાની યોગ્ય અવરજવર માટેની સમજ.
ઇફલુએન્ઝા એચ૧ એન૧(સ્વાઈન ફ્લુ)
શિશુ અને નાના બાળકોનું પોષણ; સ્તનપાન અને પૂરક પોષણ
પાન્ડુરોગ (એનેમિયા) ન થયો હોઇ છતા તરુણ વયની છોકરીઓએ લોહતત્વ – ફોલીક એસીડની ગોળીઓ લેવી હીતાવહ છે કે નહી?
ટી.બી. કેવી રીતે ફેલાય છે?
ટીબીના દર્દીમાં કેવા લક્ષણો જોવા મળે છે?
ટીબીનુ નિદાન ક્યા ક્યાં થઈ શકે છે?
ટીબીનુ નિદાન કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?
વધુ જાણો મુંઝવતા પ્રશ્નો અહી ક્લિક કરો
Published and promoted by
Indian Association of Preventive and Social Medicine- Gujarat Chapter (IAPSM-GC)
PDU Govt. Medical College Rajkot,
Phone No :+91 9426585514
Copyright © 2016 હેલ્થી ગુજરાત . Organize by હેલ્થી ગુજરાત
ઇન્ડીયન એસોશિએશન ઓફ પ્રિવેન્ટિવ એન્ડ સોશિયલ મેડીસિન, એ કૉમ્યુનિટી મેડિસિન/પ્રિવેન્ટિવ એન્ડ સોશિયલ મેડીસિન અને પબ્લીક હેલ્થના તજજ્ઞોની બનેલી એક નોટ ફોર પ્રોફિટ સંસ્થા છે. આ વેબ હેલ્થ મેગેઝીન દ્રારા લોકોમાં આરોગ્યને લગતી બાબતોમાં જાગૃતી ઉભી થાય, ગુજરાત રાજયમાં હેલ્થ લીટરસી વધે અને લોકો આ જ્ઞાનના ઉપયોગ કરી પોતાને વધુ સ્વશ્થ બનાવે અને ગુજરાત રાજય હેલ્થી ગુજરાત બને તે ઉદેશ છે. આ વેબ હેલ્થ મેગેઝીનનીમાહિતીનો ઉપયોગ કરવાની સાથે સાથે ડોક્ટરની સલાહ પણ અવશ્ય લેવા ભલામણ છે.