gu gu en en en en en en en en en en en en en en en fr en en en en fr en fr de de fr fr en en en gu en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ka en en en en it en gu gu gu en gu gu en en tr en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu es gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu hbs_lat gu gu gu gu gu gu en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu zh gu en th en en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr en en en en en en en en en it en en en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en it en en en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en it en gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en en fr en fr de de fr fr en en en en en en en en en en en en en en en de en en en en en
Shuklas : વીણેલા મોતી - Sur Sangat - Page 5
Sur Sangat: Shuklas : વીણેલા મોતી - Sur Sangat
New user? Register Now! Help
You cannot start a new topic
You cannot reply to this topic
Shuklas : વીણેલા મોતી વીણેલા મોતી
Posted 22 October 2015 - 03:41 PM
વોટ્‍સએપ પર ચર્ચામાં રહેલા મેસેજ
૧. સરકારને મૂંઝવતા બે સવાલ, એક પાટીદાર અને બીજો તુવેરદાળ.
૨. સરકારને મૂંઝવતા ત્રણ સવાલ, એક પાટીદાર, બીજો તુવેરદાળ અને ત્રીજો ફીક્ષ પગારદાર.
૩. એડમિન કો જેલ હો ગઇ, ડાન્‍સ બાર મેં તુવર કી દાલ ઉડાતે હુએ પકડા ગયા.
૪. મુદ્દા યે નહીં કી દાલ મહંગી હૈં, દર્દ યે હૈં કી દાલ ગલ નહીં રહી.
૫. મહંગાઇ કી માર, દાલ ૨૦૦ રૂપયે પાર, અચ્‍છે દિન કે દેખો હાલ.
૬. મહંગાઇ કા કમાલ, ચિકન સે મહંગી દાલ.
૭. આજ સચ મૈં સાબિત હો ગયા કી, ઘર કી મુર્ગી દાલ બરાબર'
૮. દાલ લાતા થા ઉસી રેટ પર અબ પૂરે ૨ કિલો ચિકન આ જાતા હૈં,અબ મૈં ચિકન ખાતા હું ઔર મેરે ઘર કી ૨ મુર્ગી દાલ બરાબર હો ગઇ હૈં.
Back to top of the page up there ^
Posted 19 November 2015 - 06:31 PM
પ્રેમ એટલે લગ્ન પહેલાંનો સંબંધ નહીં  કૃષ્ણકાંત ઉનડકટ
હું તારો અને તું મારો અંશ છે,
આપણા પ્રેમનો એ જ સારાંશ છે.
તમે ક્યારેય કોઈને પ્રેમ કર્યો છે ? આંખો બંધ કરો અને થોડાક ખોવાઈ જાવ. એ ક્ષણને યાદ કરો જ્યારે તમે પહેલી વખત તમારી પ્રિય વ્યક્તિને આઈ લવ યુ કહ્યું હતું. કેવી હતી એ ક્ષણ ? આખા શરીરમાં શું કંપતું હતું ? હ્રદયનું સ્પીડોમિટર કઈ ફિગરને ટચ કરતું હતું ? તમારી આંખોના ભાવ અને તમારા ટેરવાંના હાલ શું બયાન કરતાં હતાં ? પહેલા સ્પર્શનો રોમાંચ દરિયાના ઊછળતાં મોજાં જેવો હતો કે નહિ ? આખું જગત જાણે હથેળી ઉપર થનગનતું હતું. સૃષ્ટિનું સમગ્ર સૌંદર્ય આળસ મરડીને સમીપ આવી ગયું હતું. શ્વાસ બોલકો બની ગયો હતો અને ટેરવાંની ઝંખના સોળે કળાએ ખીલી ગઈ હતી. ભીની આંખોમાં ઊપસી આવેલી ઝાકળ આખા શરીરને ટાઢક આપતી હતી. આખું અસ્તિત્વ મોગરાના ફૂલની જેમ મઘમઘતું હતું. ચાર આંખો સિવાય સઘળું વિશ્વ ઓગળી જાય. બધું જ સમેટાઈ જાય પછી જે રચાય એ પ્રેમ. આંખો ખોલો અને વિચારો કે હજુ એ પ્રેમ એવો ને એવો અકબંધ છે ?
વેલેન્ટાઈન ડેનો દિવસ હોય ત્યારે પ્રેમનો એક દરિયો ઊમટતો હોય છે. પૂર્ણિમાની ભરતીની જેમ માણસ છલોછલ થઈ જતો હોય છે. આ છલોછલમાં ક્યાંય છળ હોતું નથી. દિલના કંપનમાં ક્યાંય કપટ હોતું નથી. મોઢામાંથી સરતા દરેક શબ્દો ગઝલ જેવા લાગે છે અને દરેક શબ્દનો રણકાર ઝાંઝર જેવો લાગે છે. તું છે તો બધું જ છે. તારા વગર આખું જગત ખાલીખમ, તારા વગરનું અસ્તિત્વ જાણે ભ્રમ. મારા શ્વાસ ઉપર પણ તારું સામ્રાજ્ય. મારા સપના ઉપર તારો જ અધિકાર : આયખું તને અર્પણ. બે હથેળી વચ્ચેના પરસેવાની ભીનાશમાં કેવી કુમાશ અનુભવાય છે ! પ્રેમના સ્વીકાર સાથે બધું જ મળી ગયાની લાગણીનો અહેસાસ. પહેલા પ્રેમના સ્વીકાર વખતે માણસ સંતોષની ચરમસીમાએ હોય છે, ત્યારે બીજું કંઈ જ હોતું નથી. એક માટે બધું જ છોડી દેવાની તૈયારી, એક માટે આખા જગત સાથે લડી લેવાની ખુમારી અને પોતાની જાતને પણ ન્યોછાવર કરી દેવાની દિલાવરી એક સાથે ઘોડાપૂરની જેમ ઊમટી આવે છે. કોયલનો ટહુકો વધુ મીઠો લાગવા માંડે છે. ફૂલોની સુગંધ સો ગણી વધી જાય છે. આંખોમાં તમામ રંગો રંગોળી રચે છે. ચારે તરફ એક જ ચહેરો ઊપસી આવે છે. બધું જ જીવવા જેવું લાગે છે. પ્રેમમાં હોય ત્યારે માણસ ઈશ્વરનો અંશ બની જાય છે. છોકરો હોય કે છોકરી, પ્રેમની સંવેદના સરખી હોય છે. દીવાનગી, આવારગી અને ફનાગીરી સવાર થઈ જાય છે. પ્રેમમાં માણસ સૌથી વધુ ડાહ્યો અને સૌથી વધુ પાગલ બને છે. બે એક્સ્ટ્રીમને એકસાથે અનુભવવાનો અહેસાસ એટલે પ્રેમ.
પ્રેમનો કોઈ કાળ હોતો નથી, તો પછી કેમ પ્રેમ ઘણી વખત ભૂતકાળ થઈ જાય છે ? સાચો પ્રેમ ક્યારેય હતો થતો નથી પણ સાચો પ્રેમ કાયમ છે જ રહે છે. પ્રેમલગ્ન થયાં હોય તોપણ અને કદાચ વિખૂટાં પડી જવાયું હોય તો પણા પ્રેમ જીવતો રહે તો જ પ્રેમ સાર્થક થાય. સમયની સાથે સરી જાય એ પ્રેમ નહીં, સમયની સાથે સજીવન થતો રહે એ પ્રેમ છે. પ્રેમ ડૂસકું બનીને કણસવો ન જોઈએ, પ્રેમ તરસવો જોઈએ, પ્રેમ વરસવો જોઈએ, પ્રેમ ગરજવો જોઈએ, પ્રેમ મહેકવો જોઈએ અને પ્રેમ જીવવો જોઈએ. પ્રેમને જિવાડવો માણસના હાથની વાત છે. પ્રેમ શું છે એ એને પૂછો જેણે પ્રેમ ગુમાવ્યો છે !
ટ્રેનમાં સામેની સીટ પર બેઠેલા પ્રેમી યુગલને જોઈ એકલા સફર કરતા વૃદ્ધની આંખોમાં પાછું ચોમાસું બેઠું. પાંસઠેક વર્ષની આ વ્યક્તિ ક્યાંક ખોવાઈ ગઈ. માણસ બુઢ્ઢો થાય છે, પ્રેમ નહીં. પ્રેમી યુગલે પૂછ્યું, તમે કોઈને પ્રેમ કર્યો છે ? વૃદ્ધે કહ્યું કે, પાંત્રીસ વર્ષ પછી આજે હું મારી પ્રેમિકાને મળવા જાઉં છું. હું લંડનથી આવું છું. પાંત્રીસ વર્ષથી દેશમાં પગ મૂક્યો ન હતો. મને ખબર પડી કે મારી પ્રેમિકાના પતિનું અવસાન થયું છે. હું તેને સાંત્વના આપવા જાઉં છું. મનમાં કેટલાય સવાલ છે. એ કેવી લાગતી હશે ? મારી આંખોએ તો છેલ્લે તેને વીસ-બાવીસની હતી ત્યારે જોઈ હતી.
હવે તેના વાળ ચોમાસામાં છવાતાં કાળાં વાદળ જેવા નહીં હોય ! એના ગાલ ઉપર ગુલાબની પાંદડી જેવી કુમાશ નહીં હોય ! ઊંડી ઊતરી ગયેલી આંખના કોઈ ખૂણાને ફંફોસી એ મને શોધશે ત્યારે હું મળી તો આવીશ ને ? દોડીને મારી પાસે ભાગી આવતી એ બરોબર ચાલી શકતી હશે ? મારા શબ્દો તેના જીર્ણ થઈ ગયેલા કાનમાંથી સોંસરવા દિલમાં ઊતરી જશે કે નહીં ? કરચલી પડી ગયેલા ટેરવાના સ્પર્શથી એ સાંત્વના અનુભવશે ? એવું થાય છે કે એ સામે આવે ત્યાં સુધી આંખો મીંચી દઉં. એ સામે આવશે ત્યારે મારે મારી આંખોમાં રહેલું તેનું દ્રશ્ય બદલવાનું છે. જ્યારે તેને પહેલી વખત જોઈ હતી એ રીતે હું તેને જોઈશ. મને ખબર છે, એ મને એવી જ લાગશે, સાવ પહેલાં જેવી જ ! અમારા બંને વચ્ચેથી માત્ર સમય પસાર થયો છે, પ્રેમ નહીં.
પ્રેમી યુગલના જકડાયેલા હાથની ભીંસ વધુ તીવ્ર બની. સામે બેઠેલો વૃદ્ધ જાણે પ્રેમની જીવતી જાગતી વ્યાખ્યા હતો. પ્રેમીઓએ એકબીજાની આંખોમાં જોયું. બંનેમાંથી કોઈ કંઈ બોલ્યું નહીં. આંખો જાણે આંખોને કહેતી હતી કે, આંખો ગમે એટલી ઊંડી ઊતરી જશે તો પણ તું અને હું એક રહીશું. સમય સાથે આપણા પ્રેમને ઝાંખપ નહીં લાગે. આંખો ભલે ઝીણી થાય, દિલને નાનું થવા નહીં દઈએ. આંખને પાંપણ ઓઢાડી બંને એક-બીજામાં ખોવાઈ ગયાં.
પ્રેમ સાત્ત્વિક છે, પ્રેમ સનાતન છે અને પ્રેમ જ અંતિમ સત્ય છે. પ્રેમ છેલ્લા શ્વાસ સુધી ધબકવો જોઈએ. પ્રેમને ઓગળવા ન દો. તમારી ક્ષણોને જીવતી રાખો તો પ્રેમ જીવતો રહેશે. શરત માત્ર એટલી જ છે કે પ્રેમને સંકોચાવા ન દેવો, પ્રેમને ખીલવા દેવો. પ્રેમ જ એક એવું ફૂલ છે જે ક્યારેય મૂરઝાતું નથી, સવાલ માત્ર પ્રેમના છોડને સતત સીંચતા રહેવાનો હોય છે. પ્રેમ દરેક સવાર સાથે નવા સ્વરૂપે સજીવન થતો રહે તો પ્રેમ સદાયે અમર રહે છે. સહુને સહુનો પ્રેમ મુબારક. તમારા દિલને જરાક ઢંઢોળી જુઓ, તમારો પ્રેમ સજીવન તો છે ને ?
Back to top of the page up there ^
Posted 27 November 2015 - 06:41 PM
એક ગુજરાતી બાપાએ એના વિદેશ રહેતા દીકરાને ફોન કર્યો: "હલ્લો છગન છે?"
છગનની પત્નીએ કહ્યું: "ના, એ હમણાં બાથમાં છે."
ગુજરાતી બાપા: "વહુ, ઘડીક છુટ્ટો મેલો, મારે વાત કરવી છે...!!"
ઇન્ડિયા ટીવી કે Reporter ને જખમી સે પૂછા : "જબ બોમ્બ ગીરા તો ક્યાં વો ફટ ચુકાથા? "
જખમી: (ગુસ્સેમે) નહિ, વો તો રેન્ગતા હુઆ મેરે પાસ આયા ઔર શરમાકે બોલા: 'ભમ'!!!
Back to top of the page up there ^
Posted 01 December 2015 - 09:56 PM
સુખ સહન કરવાની અશક્તિ  ગુણવંત શાહ
(સૂર્ય નમસ્કારના નવેમ્બર-ડિસેમ્બર ૨૦૧૫ના અંકમાંથી)
સૂફી ચિંતક ઇદ્રિસ શાહે એમ વાત કરી છે. બે યુવાન પ્રેમીઓ લાંબા વિયોગ પછી ભેગાં મળ્યાં. યુવકે વિરહના ગાળામાં પ્રિયતમાને લખેલા પ્રેમપત્રો વાંચવા માંડ્યા. પ્રિયતમા પત્રોના વાચનથી કંટાળી ગઈ. એણે યુવકને કહ્યું, અહીં હું તારી સમીપે બેઠી છું અને તું પત્રો વાંચ વાંચ કરે છે ! આ આપણું છેલ્લું મિલન છે. હવે મને નદી દેખાય છે, પણ પાણી નથી દેખાતું.
એકાદ સાચી મૈત્રી પામ્યો હોય એવો કોઈ પણ માણસ ગરીબ ન ગણાય. દુઃખ તો જખ મારીને વેઠવું પડે છે, પરંતુ અસહ્ય સુખને શી રીતે વેઠવું ? કેટલા ધનવાન ગણાતા માણસો પોતાના પર તૂટી પડેલા સુખથી બચવાના છેલ્લા ઉપાય તરીકે મૈત્રીની શોધ કરવા માંડે છે. કેટલાક માલદારો ઓચિંતા આવી પડેલા સુખથી ગભરાઈ જઈને નશો કરવા માંડે છે. જે માણસ અસ્વસ્થ હોય તેને માટે સુખ અને દુઃખ બંને અસહ્ય બની જાય છે. સુખ અને દુઃખથી પર એવો શબ્દ આનંદ ઉપનિષદીય મૂળિયાં ધરાવનારો છે. આનંદ શબ્દનો કોઈ વિરોધી શબ્દ નથી. સુખ માટે મહેનત કરવી પડે છે, પરંતુ આનંદ માટે સાધના કરવી પડે છે.
એક દિવસ આપણને જરૂર ભાન થશે કે આપણાં બધાં ગીતો તો કોઈ વિરાટ સંગીતની કેટલીક પંક્તિઓ માત્ર છે. આવું સમજાય ત્યારે આપણું સમગ્ર અસ્તિત્વ એક મધુર ધૂન બની રહેશે. જાણીતા વિમ્બલ્ડન ટેનિસ ખેલાડી આર્થર એશ પર ૧૯૮૩માં હાર્ટ સર્જરી થયેલી ત્યારે લોહી ચડાવવામાં આવ્યું. તેમાંથી કમનસીબે એઈડ્સ નો રોગ લાગુ પડ્યો. એની અંતિમ અવસ્થામાં કોઈકે પૂછ્યું, તમને એવું નથી લાગતું કે કરોડો મનુષ્યમાંથી ભગવાને આવા રોગ માટે તમારી જ પસંદગી શા માટે કરી ? આર્થર એશનો જવાબ કોઈ મહાત્માને શોભે તેવો હતો. એણે કહ્યું, આ દુનિયામાં પાંચ કરોડ બાળકો ટેનિસ રમવાનું શરૂ કરે છે. તેમાંથી પચાસ લાખ બાળકો ખરેખર ટેનિસ શીખે છે. તેમાંનાં પચાસ હજાર ટેનિસ નિયમિતપણે રમે છે. તેમાંથી પાંચ હજાર જેટલા લોકો જ પ્રોફેશનલ ટુર્નામેન્ટમાં ભાગ લે છે. એમાંથી ફક્ત પચાસ ખેલાડીઓ જ વિમ્બલ્ડન સુધી પહોંચે છે. એમાંથી બે જણ ફાઈનલ રમે છે અને માત્ર એક જ જીતે છે. એ એક હોવાનું ગૌરવ જ્યારે મને મળ્યું ત્યારે મેં ભગવાનને એવું નહોતું પૂછ્યું, આવા ગૌરવ માટે કરોડોમાંથી તેં મને જ કેમ પસંદ કર્યો ?
કેટલીક સુખી ગૃહિણીઓ પતિની અઢળક આવકને પહોંચી વળવા માટે ખર્ચ કરવાની નવી નવી તરકીબોની શોધ કરતી રહે છે. આવી ગૃહિણીઓનો સૌથી પ્રિય શબ્દ શોપિંગ હોય છે અને સૌથી અપ્રિય શબ્દ કેલરી હોય છે. દુકાનદાર આવી ખર્ચપ્રિયા ગૃહિણીને તરત ઓળખી જાય છે. મોંઘીદાટ સાડીઓની દુકાનમાં રૂઆબભેર દાખલ થયેલી ગૃહિણીના સ્વાગતમાં સેલ્સમેને ધરેલો કોકાકોલાનો એક જ ગ્લાસ ક્યારેક હજારેક રૂપિયાનો પડતો હોય છે. ઘરમાં સો સાડીઓ કબાટમાં લટકતી હોય ત્યારે પણ નવી સાડી ખરીદવાની ચળ ઊપડે ત્યારે જાણવું કે ખરીદશક્તિમાં તેજી છે, પણ વિચારશક્તિમાં મંદી છે. સુખી ગૃહિણીઓનાં તોતિંગ શરીરને જોઈને થાય છે કે અસહ્ય સુખના સોજા ચડ્યા છે. એમનું સૌથી મોટું સુખ, કશુંક કામ ન કરવાના કારણે લાગેલા થાકને ઉતારવા માટે શોપિંગ કરવામાં રહેલું છે.
સામાન્ય ગણાતા માણસો એવું માની જ લે છે કે તાતા, બિરલા કે અંબાણી પોતાના કરતાં વધારે સુખી છે. માણસનો ભૂખવૈભવ, ઊંઘવૈભવ, સંતોષવૈભવ અને શાંતિવૈભવ ખતમ થાય પછી જે બચે તેમાં સળવળતો; પરીધીને નિહાળવા માટે સોક્રેટિસની આંખ જોઈએ અને થોરોની જીવનદ્રષ્ટિ જોઈએ. પ્રત્યેક માણસનું કુરુક્ષેત્ર એટલે દિલ્હી અને અમૃતસર વચ્ચે આવેલું મહાભારતનું રણમેદાન નહીં, પરંતુ જીવનમાં સતત યુદ્ધ જગાડતું ક્રોધક્ષેત્ર, લોભક્ષેત્ર, મોહક્ષેત્ર અને વેરક્ષેત્ર. અત્યંત પૈસાદાર માણસોને કંટાળાના નામના અસાધ્ય રોગથી પીડાતા જોયા છે, તેઓ કશુંય ન કરે તો પણ પૈસાનો પ્રવાહ ઘરમાં ઠલવાતો જ રહે ત્યારે એમની નજર કોઈ સાધુબાવા પર પડે છે. આપણે ત્યાં કૃપાકાંક્ષી સેવકો અને સાહિત્યકારોની ખોટ નથી.
પૈસાદારના અહંકારને પંપાળાવાથી પાંચ પૈસા મળતા હોય તો તેમની પ્રશંસા માટે કવિતા લખનારાઓ પણ હાજર હોય છે. પૈસાદારની સુખ સહન કરવાની અશક્તિ વધી પડે ત્યારે સેવકો પણ ખાસા મદદરૂપ થાય છે. પાપ સ્વભાવે બોજલ હોય છે. પૈસાદારનો બોજ ઘટે છે અને સેવકોની હળવાશ ઘટે છે. સેવા ભારેખમ બને ત્યારે એન.જી.ઓ.નો વટ પડે છે. હવે વધારે રકમની જરૂર નથી, એવું કોઈ સેવક કહે તો એને વંદન કરવાનું ચૂકશો નહીં. આવી તકલીફ તમારે વારંવાર નહીં લેવી પડે. ફાળો અનંત ! સેવા અનંત !
ખોટું અંગ્રેજી બોલનાર સ્માર્ટ ગણાય છે, પણ શુદ્ધ ગુજરાતી બોલનાર ચોખલિયો ગણાય છે. રસ્તાઓ પહોળા થયા છે પરંતુ મન સાંકડા થયા છે. સંબંધો વધ્યા છે, પણ પ્રેમ ઘટ્યો છે. બજારમાં મળતાં લીંબુના શરબતમાં આર્ટિફિશિયલ ફ્લેવર ઉમેરવામાં આવી છે, એવું ડબ્બા પર લખેલું હોય છે અને વાસણ માંજવાનાં પાઉડરના ડબ્બા પર વાંચવા મળે છે કે એમાં કુદરતી લીંબુનો રસ ઉમેરવામાં આવ્યો છે. જ્યાં સુધી માણસ વસ્તુને પ્રેમ કરવાનું અને બીજા માણસને વાપરવાનું બંધ નહીં કરે ત્યાં સુધી આનંદની પ્રાપ્તિ અશક્ય છે. કવિ દુલા ભાયા કાગનું વિધાન છે : આજનો માણસ સુખી થાવા હાટુ દુઃખી થાય છે. ભારે કરી દુલાબાપુ ! મારું ચાલે તો દુલાબાપુને નોબેલ પારિતોષિક આપું. સુખ અસહ્ય બને ત્યારે શું થાય ? રોડની ડેન્જરફીલ્ડના શબ્દો સાંભળો : અમે બંને જુદા જુદા ઓરડામાં રહીએ છીએ. અને બંને જુદા જુદા રેસ્ટોરામાં ભોજન લેવા જઈએ છીએ. અમે બંને જુદા જુદા સ્થળોએ વેકેશન ગાળીએ છીએ. હવે અમારું લગ્નજીવન બચાવવા માટે અમે આનાથી બીજું વધારે શું કરીએ ?
વિખ્યાત અભિનેત્રી મેરીલિન મનરોનું અત્યંત કિંમતી ઝવેરાત ચોરાઈ ગયું ત્યારે એના દુઃખનો પાર ન રહ્યો. પાસે જ બેઠેલા પ્રેમીએ એને આશ્વાસન આપતા કહ્યું, ડાર્લિંગ ! જીવનમાં મને એક બાબત જડી છે. જે ચીજ તારે માટે રડી ન શકે, તે ચીજ માટે તારે રડવાની જરૂર નથી. દુઃખથી બેવડ વળી ગયેલા માણસને ભાગ્યે જ ખબર હોય છે કે એના જીવનભવનમાં એક એવી બારી ખુલ્લી રહી ગઈ છે, જેમાંથી સુખ પ્રવેશી શકે છે. જ્યાં જ્યાં લાક્ષાગૃહ હોય છે ત્યાં ત્યાં કોઈ વિદુરે રાખેલી નાઠાબારી હોય જ છે.
જીવન એટલે સુખ-દુઃખનું રહસ્યમય લેવલ-પ્લેઇંગ-ફીલ્ડ. સુખ કંઈ સફળતાનું ઓશિયાળું નથી, તેમ દુઃખ નિષ્ફળતાનું ગુલામ નથી. કોઈને સુખી કરવા મથવું એ સુખી થવાનો સૌથી સરળ રસ્તો છે. મેડીનાના જીવનમાં સફળતાની ચમકદમક છે જ્યારે મધર ટેરેસાના જીવનમાં સાર્થકતાની સુગંધ છે. વિશ્વવિખ્યાત સંગીતકાર બિથોવનના આખરી શબ્દો સાંભળવા જેવા છે : મિત્રો ! તાળી પાડો, પ્રહસન પૂરું થયું !
Back to top of the page up there ^
Posted 03 December 2015 - 08:18 PM
હરીન્દ્ર દવે  કોઈ અમથું અમથું કાં યાદ આવે
દૂર દૂર દૂર સુધી નીરવ એકાંત
છતાં ભીતરથી કોનો સાદ આવે !
કંઈયે કહેતી નથી ભીતરની વાણી,
વેણ એક હોઠથી ન નીસર્યું, ને તોય
સાવ અણચિંતવી દાદ કોક આવે.
નીડમાં સૂતેલ કોઈ પંખીની આંખ
તેજની લકીર એક હળવેથી અડકી
ને ઝળાંહળાં થાય મારી છાતી,
બંધ મારી આંખોને કેમ આજ સૂરજનો
ઓચિંતો લાલ સ્વાદ આવે !
કોઈ અમથું અમથું કાં યાદ આવે.
Back to top of the page up there ^
Posted 20 December 2015 - 01:35 PM
આત્મવંચના  બ્રહ્મોત્રી મોહંતી (ભાષા: ઉડિયા) (અનુવાદ: જયા મહેતા)
આપણાં લગ્ન પહેલા તમે કોઈને પ્રેમ કર્યો હોય
અને એની સ્મૃતિ હજીયે સળગતી હોય
કોઈ આવો ઉન્મત્ત મોહ
મેઘધનુષ રચતો હોય તમારા હૃદયમાં
એ કારણે હું દુઃખી નથી થતી
મારી ફક્ત એક જ વિનંતી છે
એ વાત છૂપી રાખજો
તમારામાં મને વિશ્વાસ છે તે અતૂટ રહેવા દેજો
(નકામું કુતૂહલ એટલે મૃત્યુ.)
હીરામોતી નીલમની આ સોનેરી દુનિયાની
માંદી માનસિકતા, વિકૃત ફેંસલા, નકામી શંકાઓથી
મારે શા માટે મારા શાંત અને નિ:શંક મનમાં આગ લગાડવી?
તમે મને ખૂબ ચાહો છો
કોઈએય કદી આટલી તીવ્રતાથી પ્રેમ કર્યો છે?
ભયાનક પાપ આચર્યા પછી
મધરાતે ઘરે પાછા આવો ત્યારે
કહેજો મને કે તમે બેઠાં હતા
બ્રહ્મોત્રી મોહંતી (ભાષા: ઉડિયા) (અનુવાદ: જયા મહેતા)
આત્મવંચના..માત્ર સ્ત્રીની જ આ હાલત હોય છે એવું નથીલગ્ન એક એવું મકાન છે જેમાં માત્ર Entry જ છે, Exit છે જ નહીં. divorce એ Exit નથી. એ destruction છે. પ્રેમને લગ્ન સાથે કોઈ અનિવાર્ય સંબંધ નથી અને લગ્નને પ્રેમ સાથે પણ નથી.
Back to top of the page up there ^
Posted 07 January 2016 - 06:20 PM
લા.ઠા. આજે નાઠા !
કવિ લાભશંકર ઠાકરનું આજે અવસાન થયું છે.January 6, 2016
કોઇ બીજા કવિના મૃત્યુ માટે ‘નાઠા’ શબ્દ વાપરો તો ખરાબ લાગે. પણ લા.ઠા. માટે ‘નાઠા’ને બદલે બીજો કોઇ ‘ડાહ્યો’ શબ્દ વાપરો તો ખરાબ લાગે!
ખાલી ‘લા.ઠા.’ના નામથી ઓળખાતા આપણી ભાષાના તોફાની કવિ એક આગવું વ્યક્તિત્વ હતા.આધુનિક ગુજરાતી કવિતાને ઘડવામાં એમનો મોટો હાથ. ‘વહી જતી પાછળ રમ્યઘોષા’થી શરુ થયેલી એમની કાવ્યયાત્રા સમય જતા અમૂર્ત કવિતા તરફ જતી રહેલી. વીસ ઉપર કાવ્યસંગ્રહો. એક એકથી ચડિયાતા પ્રયોગો એમણે કર્યા. અમૂર્તને શબ્દમા અવતરવાની કોશિશ છેલ્લા વર્ષો સુધી ચાલુ રહી. એમની કવિતામાં એક જ નિયમઃ કવિતામાં કોઈ નિયમ ન હોય. એટલે જ એમની કવિતામાં બીજુ ભલે કંઇ સમજ પડે કે પડે, પણ ચાંદીની જેમ ચમકતી સચ્ચાઇ તરત જ દેખાઇ આવે.
આખી જીંદગી એમણે કાળજી રાખેલી કે રખેને પોતે એક સંસ્થા ન બની જાય. એ હેતુસર એમણે દરેક નિયમને તોડવાની સતત કોશિશ કરેલી. આદિલ મન્સૂરી અને બીજા મિત્રો સાથે ‘રે મઠ’માં સાહિત્યિક તોફાનોની આખી વણઝાર સર્જેલી. એક તબક્કે પુરસ્કારો સ્વીકારવાનું એમણે બંધ કરેલું. પછી લાગ્યું કે પુરસ્કારનો અસ્વીકાર કરવાની પણ પરંપરા બની જશે એટલે પુરસ્કાર સ્વીકારવાનું ચાલુ કરેલું.
કવિ ઉપરાંત અવ્વલ દરજ્જાના નાટ્યકાર. ‘પીળું ગુલાબ’ અને ‘બાથટબમાં માછલી’ એટલું જ કર્યુ હોત તો ય ઘણુ હતું. પણ લા.ઠા.એ એનાથી ઘણુ ઘણુ વધારે સર્જન કર્યુ. ઉત્તમ નવલકથાઓ અને નિબંધો પણ લખ્યા.
લા. ઠા. તમને ઠાલા નહીં રાખે - બકુલ ટેલર.........
લાભશંકર ઠાકર એક એવા કવિ, નાટ્યકાર છે જેમણે નર્મદની જેમ થંભી ગયેલા મનજળને ડહોળી નાખવાનો પડકાર ઝીલ્યો. બાવીસ જેટલાં કાવ્યસંગ્રહો ઉપરાંત નાટકો, નવલકથાઓ, નિબંધ સંગ્રહોની સંખ્યા કહે છે કે જાતને પામવામાં વિરામ ન ચાલે. તેમનામાં રહેલી ઊર્જા દરેક માટે પડકાર છે. ભાષામાં રહી ભાષાને વીંધતા ભાષાને પાર થવાની તેમની જીદ તેમને નોખા બનાવે છે. શરીરના ઉપચાર કરનાર વૈદ-કવિ ભાષાનોય ઉપચાર કરે છે
લાભશંકર ઠાકર જેને મિત્રો અને સ્વયં પણ ‘લા. ઠા.’ નામે ઓળખે છે એ લા. ઠા. ભાષા સાથે ક્રીડા કરતાં કરતાં ભાષામાં રમમાણ થઈ ભાષામાંથી બહાર નીકળી જઈ ચેતનાની શુદ્ધ, કુંવારી ક્ષણને પામવા મથતા કવિ છે. એમને ‘સર્જક ક્ષણ’ પામવાની હંમેશ તીવ્ર ઝંખના રહી છે અને તેથી તેઓ ઉત્તમ ભાવક પણ છે. કેટલાંક કવિઓ પોતાનો કિલ્લો છોડે નહીં જ્યારે લા. ઠા.ને એવો રસ કે ચાહે પોતાના વડે યા અન્ય વડે જો કશીક અનન્ય સર્જક ચેતનાનો ચમત્કાર પમાયો હોય તો તે પામી પ્રસન્ન થઈ જાય. તેઓ પોતાને પણ ‘અન્ય’ તરીકે જોઈ શકે છે. પોતાને ‘ચૈતસિક પદાર્થ’ તરીકે જોવું તેમને ગમે છે. આ અભિગમે તેમને આધુનિક કવિઓમાં વિલક્ષણ બનાવ્યા છે. ભાષા સાથે તો તમે અને બધા રોજ કામ પાડીએ જ છીએ પણ આ ભાષા છે શું? તેનો કાવ્યાનુભવ પામવા લા.ઠા પાસે જવું પડે. માત્ર કાવ્યાનુભવ જ શા માટે? તેઓ નાટ્યાનુભવ પણ કરાવી શકે છે. તમે જોયું છે તેમનું ‘પીળું ગુલાબ અને હું’ ?... ‘કાહે કોયલ શોર મચાયે રે’?... ‘વૃક્ષ’, ‘ખીચડી’? લા.ઠા.ના પગલે ચાલતાં ચાલતાં તમે અંતર્ધાન થઈ જશો, ખુદને ગુમાઈ દેશો ને પછી કશુંક ચેતનાની હથેળીમાં એવું અનુભવશો જેમાં આ અસ્તિત્વના નવાંકુર પડેલા હોય. તેમની એક કવિતાનો અંશ:
હું હરગિઝ વિરોધી નથી ભાષાનો.
મેં તો એકધારી ઘસ્યા કરી છે એને સ્વચ્છ કરવા, ઉજ્જવલ કરવા.
મેં તો ભાષાને ભાષા બનાવવા પ્રયત્ન કર્યો છે.
મેં એને અનાવૃત્ત કરવાનો, નગ્ન કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.
મેં તો દટાયેલી ભાષાનું ઉત્ખનન કરી એને બહાર કાઢવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.
અને એને ઈજા ન થાય એટલી સંભાળથી કર્યો છે.
મેં એને ચાહી છે, ચૂમી છે, પંપાળી છે, બથમાં લીધી છે.
લાભશંકર ઠાકર છ દાયકાથી લખે છે અને આ દરમિયાન તેમના સમકાલીન કવિઓથી સૌથી વધુ બાવીસ જેટલા કાવ્યસંગ્રહો આપ્યાં છે. ‘વહી જતી પાછળ રમ્ય=ઘોષા’, ‘માણસની વાત’, ‘મારે નામને દરવાજે’, ‘બૂમ કાગળમાં કોરા’નો એક તબક્કો હતો જે રૂપાંતરે સતત આગળ વધતો ગયો અને ‘પ્રવાહણ’, ‘લઘરો’, ‘કાલગ્રંથિ’, ‘ટોળા અવાજ ઘોંઘાટ’ ઉમેરાતા ગયા. આ દરમિયાન તેમણે પંદર જેટલી નવલકથાઓ લખી- ‘અકસ્માત’, ‘કોણ?’, ‘પીવરી’, ‘લીલા સાગર’, ‘હાસ્યાયન’, ‘ચંપકચાલીસા’, ‘અનાપસનાપ’. સુમન શાહ નામના વિવેચકે જ્યારે સુરેશ જોષી વિશે ‘સુરેશ જોષીથી સુરેશ જોષી’ નામે સંશોધન ગ્રંથ પ્રગટ કરેલો ત્યારે સતત સર્જનવ્યસ્ત સુ. જો. બોલેલા કે ‘શું મેં લખવાનું બંધ કરી દીધું છે તે આ સુ. જો.થી સુજોનું વર્તુળ પૂરું કરે છે? લાભશંકર ઠાકર સતત લખતા રહે છે- અવિરામ ને તેથી ‘લા. ઠા.થી લા. ઠા.’નું વર્તુળ શક્ય નથી. તેમણે પોતાની બા વિશેની સ્મૃતિ ‘મારી બા’ ગ્રંથમાં અને પછી ‘બાપા વિશે’ ગ્રંથ પણ લખ્યો. એ જ રીતે ‘એક મિનિટ’, ‘ક્ષણ-તત્ક્ષણ’, ‘સૂરજ ઊગ્યો કેવડિયાની ફણસે’ સહિતના નિબંધસંગ્રહો પણ આવ્યા. લાભશંકર કોઈ એક સ્વરૂપમાં ઠરે એવા નથી તેથી ‘મરી જવાની મઝા’, ‘બાથટબમાં માછલી’ જેવા એકાંકીસંગ્રહો પછી ‘પીળું ગુલાબ અને હું’, ‘મનસુખલાલ મજીઠિયા’, ‘કાહે કોયલ શોર મચાયે રે’ વગેરે ફૂલલેન્થ નાટકો લખાયાં અને છેલ્લા દાયકામાં ‘સ્વપ્નાક્ષરી’ એકાંકીસંગ્રહ અને ‘મકસદ’ નાટક ઉમેરાયા. આ બધું ઉપરાંત બાળકાવ્યોના સંગ્રહો અને આયુર્વેદના પચાસ જેટલા નાનાં-મોટાં પુસ્તકો. હા, આમ તો વૈદ્ય છે પણ તેઓ અધ્યાપક પણ હતા. આ બધાથી ઉપર આંદોલક તો તેઓ હંમેશ રહ્યા.
લા. ઠા.ની જિંદગી અને સર્જકતા એવો બોધ આપે છે કે દુનિયા કી ઐસીતૈસી, તમે તમારી રીતે કામ કરતા રહો. એક સમયે ‘રે મઠ’થી તોફાની તરીકે જાણીતા થયેલા લા. ઠા.એ એવા નાટ્યપ્રયોગો કરેલા કે જેમાં કોઈ તૈયાર સ્ક્રિપ્ટ જ ન હોય. બસ, ભજવવા માંડવાનું અને તેમાંથી જે ક્ષણ વિહાર, ભાષા વિહાર થાય તેની ‘નાટકીય’તાને પામવાની. મધુ રાયની પ્રેરણાથી ‘આકંઠ સાબરમતી’ નામે નાટ્યલેખન શરૂ થયું તેમાં ‘પીળું ગુલાબ’ સર્જાયું. શરૂમાં કોઈ જ સ્ક્રિપ્ટ નહીં ‘રંગમંચ સાથે અગિયાર- બાર- તેર વર્ષની વયે જોડાયેલી ફીમેલનું આવાં જીવનના સાતત્ય પછી શું થાય?’ એક આ ખ્યાલ અને ઈમ્પ્રોવાઈઝેશન થતાં થતાં નાટક થયું જે પ્રથમ દામિની મહેતાએ અને પછી મુંબઈમાં કાંતિ મડિયાના દિગ્દર્શનમાં ‘પીળું ગુલાબ અને હું’ નામે મીનળ પટેલના મુખ્ય અભિનયમાં ભજવાયું. ‘મનસુખલાલ મજીઠિયા’ પણ ઈમ્પ્રોવાઈઝેશન રૂપે જ રૂપ પામેલું અને ‘કાહે કોયલ શોર મચાયે રે’ તો ‘પીળું ગુલાબ’ નાટકનાં એક દૃશ્યરૂપે હતું જે પછી એકાંકી અને ફૂલલેન્થ તરીકે વિકસ્યું. શું આપણે એક સમયે જે ક્ષણને જીવ્યા હોય તે ફરી જીવી શકીએ છીએ? એવા પ્રયત્નો કરવા જાવ તો કેવા ઠાલા પુરવાર થાય તેની અહીં વાત છે. સ્મૃતિ બની ગયેલા સમયને બરાબર તે જ રીતે ભજવવા બધું જ કરો છતાં પેલી ક્ષણ તો ન જ ફરી આવે. ‘ખીચડી’માં મૃત્યુથી છૂટવાની એષણામાં એક શરતી સ્થિતિ મળે પણ એ સ્થિતિ એવી હંફાવે કે મૃત્યુને સામે ચાલી કહેવું પડે કે બસ મારે નથી જીવવું. લાભશંકર ઠાકર પોયેટિક રીતે એવું જીવનદર્શન પ્રગટાવે છે કે પ્રેક્ષક પોતાની જાતને જોવા માંડે છે. લા. ઠા.માં ચિત્તની વિવિધ ભૂમિકાઓ પામવા-તપાસવાનું કાવ્યાત્મકસભર મનોવિજ્ઞાન છે જે ફિલસૂફીમાં રૂપાંતર પામે છે. લા. ઠા.ની કવિતા વાંચો કે નાટક જુઓ તો સંડોવાયા વિના રહી ન શકો. બસ, આ વાત તેમને નોખા બનાવે છે અને તેમની સર્જકતાના બારણે ખડા કરી દે છે.
૧૯૯૧માં કેન્દ્રીય સાહિત્ય અકાદમીનું પારિતોષિક જીતેલા લા. ઠા.ને રિપીટેશનથી પીડાતા માણસ નથી ગમતા. તેમને એ પણ નથી ગમતું કે કવિતામાં પગેરા શોધાય. કવિતા કવિતા છે અને તેમાં રહી જ કાવ્યપદાર્થને પામવો. બધાને અંગત જીવન હોય, તેની સારી-નરસી ઘટનાઓ, સંબંધો હોય તેથી શું? રૂપાંતરિત થતી વેળા તે કવિતા યા વાર્તા કે નવલકથા કે નાટક બને તો બસ છે. સર્જનમાં તો સર્જકનું જીવન અને ચિત્તની અવસ્થાઓ પણ સામગ્રી જ છે. ને લખાયા પછી તે બિનંગત બની માનવજાતની બની રહે છે.
૧૪.૧.૧૯૩૫ના રોજ સેડલામાં જન્મેલા લા. ઠા.ને પિતા વૈદ્ય જાદવજી નરભેરામ શાસ્ત્રી (પાટડીવાળા) વૈદક સાથે કાવ્યસાહિત્યનાં સંસ્કાર મળેલા અને આજ સુધી તેને નિભાવ્યા છે. ‘મરી જવાની મઝા’માં હસતાં હસતાં મનુષ્યજાતિની કરુણ વિસંગતિને પ્રત્યક્ષ કરનાર લા. ઠા. તો કહે છે કે, ‘માનવ જીવન છે તો અનિવાર્યતયા ‘કાદવ-કીચડ’ છે. આ જીવન ‘નૉનસેન્સ’ છે.’ તો ડિયર, લા. ઠા.ની કાવ્યચેતનાનું તમને નિમંત્રણ છે. લા. ઠા. પાસેથી તમે ઠાલા પાછા ન જ
બધું જ મનની તિરાડમાંથી આવે
ને સરક સરક સરકીને સ્પર્શતું જાય.
કંઈ કશુંય તે ના થાય,
આ આમ હોવાનું વંચાય: કહો કે ભાન
Back to top of the page up there ^
Posted 16 May 2016 - 09:13 PM
આભાસી મૃત્યુનું ગીત  રાવજી પટેલ
મારી આંખે કંકુના સૂરજ આથમ્યા
મારી વેલ શંગારો વીરા, શગને સંકોરો
રે અજવાળાં પહેરીને ઊભા શ્વાસ !
મારી આંખે કંકુના સૂરજ આથમ્યા
પીળે રે પાંદે લીલા ઘોડા ડૂબ્યા;
ડૂબ્યાં અલકાતાં રાજ, ડૂબ્યાં મલકાતાં કાજ
રે હણહણતી મેં સાંભળી સુવાસ !
મારી આંખે કંકુના સૂરજ આથમ્યા
મને રોકે પંછાયો એક ચોકમાં;
અડધા બોલે ઝાલ્યો, અડધો ઝાંઝરથી ઝાલ્યો
મને વાગે સજીવી હળવાશ !
મારી આંખે કંકુના સૂરજ આથમ્યા
DOWN- LOAD LINK :
મારી આંખે કંકુના સૂરજ આથમ્યા.mp3
เชฎเชพเชฐเซ เชเชเชเซ เชเชเชเซเชจเชพ เชธเซเชฐเช เชเชฅเชฎเซเชฏเชพโฆ.mp3 (5.28MB)
Number of downloads: 52
Back to top of the page up there ^
Posted 21 May 2016 - 09:38 PM
ટેક ઓફઃ સ્પિરિચ્યુઅલ જન્કી: તમને કોફી મેડિટેશન કરતાં આવડે છે?
આધ્યાત્મિક હોવું એક વાત છે અને આધ્યાત્મિક હોવાના દેખાડા કરવા તે જુદી જ વસ્તુ છે. અધ્યાત્મ અને ભક્તિ અનુભૂતિની વસ્તુઓ છે. તે ઈન્ટેન્જિબલ છે એટલે કે તેને સ્પર્શી શકતી નથી, ફૂટપટ્ટી કે વજનિયાંથી માપી શકતી નથી. પ્રેમની જેમ.
'તમને કોફી મેડિટેશન કરતાં તો આવડે છેને?'
ટકો મૂંડો કરાવ્યા પછી દસેક દિવસે ઊગી નીક્ળ્યા હોય તેવા ઝીણા ઝીણા વાળવાળો અને જાડા કાચનાં ચશ્માં પહેરેલો અઠ્ઠાવીસ વર્ષનો સૂકલક્ડી જુવાન પોતાની અસ્તવ્યસ્ત દાઢી પર હાથ ફેરવતાં ફેરવતાં તમને પૂછી રહૃાો છે.
'શું?' એનો વિચિત્ર પ્રશ્ન સાંભળીને તમે માથું ખંજવાળો છો, 'કોફી મેડિટેશન એટલે?'
'લે! નથી ખબર તમને?' જાણે તમે દેશના વડાપ્રધાનનું નામ જાણતા ન હો એટલું બધું આશ્ર્ચર્ય યુવાનને થઈ જાય છે. પછી ઉત્સાહભેર કહેવા માંડે છે, 'જુઓ, સૌથી પહેલાં તો કોફીનો મગ લઈને બેસવાનું, બરાબર છે? એવી ક્લ્પના કરવાની કે આખી દુનિયામાં એક તમે છો ને બીજી કોફી છે, બસ, બીજું કોઈ નથી. એકાદ મિનિટ સુધી કોફીના મગ પર ત્રાટક કરતાં રહેવાનું. પછી હળવેથી મગ હાથમાં લેવાનો. બધું ધ્યાન માત્ર મગ પર. બીજું ક્શું જ નહીં વિચારવાનું. આંગળી પર કાચના મગનો સ્પર્શ ફીલ થયો? એના પર કેન્સન્ટ્રેટ કરો. પછી મગ મોં પાસે લાવી કોફી સૂંઘવાની. વિચારવાનું ક્શું નહીં. માત્ર સૂંઘવાની. પછી હળવેથી એક્ ઘૂંટડો પીવાનો. જીભ પર કોફીનો સ્વાદ આવશે તેના પર ફોકસ કરો. તમારી બોડીમાં ઝીણી ઝીણી ફિલિંગ થશે. એના પર ફોકસ કરો. પછી મગ નીચે મૂકો. ફરી ઉંચકો. ફરી ઘૂંટડો ભરો. કોફી ખતમ ન થાય ત્યાં સુધી આવું કરતા રહેવાનું...'
'પણ આનાથી શું થાય?' તમે ચક્તિ થઈને પૂછો છો.
'કેમ? તમારું સ્ટ્રેસ લેવલ ઘટશે. ઈટ્સ અ મેડિટેશન ટેક્નિક્! કરજો આ. બહુ ફરક પડશે તમને!'
તમને પૂછવાનું મન થાય કે ભાઈ, કોફીના મગને બદલે વ્હિસ્કીનો ગ્લાસ લઈને આ વિધિ કરીએ તો વધારે ફરક ન પડે? પણ તમે ક્શું પૂછો તે પહેલાં એ નવો દારૂગોળો ફેડે છે, 'અચ્છા, હું તો ફાયર મેડિટેશન પણ કરું છું! આમાં શું કરવાનું ખબર છે, અંધારામાં મીણબત્તી સળગાવવાની ને પછી છ ફૂટ દૂરથી એની જ્યોતને એકીટશે જોયા કરવાની. આ ય મસ્ત મેડિટેશન છે. ક્રિસ્ટલ મેડિટેશન, જર્ની મેડિટેશન, ગાર્ડનમાં પેલી ભુલભુલામણી હોય છે તેમાં લટાર મારતાં મારતાં મેડિટેશન... આપણે આ બધું જ કર્યું છે. ગયા અઠવાડિયે હું ઓશોના આશ્રમમાં જઈ આવ્યો, પણ ત્યાં સાલું બધું બહુ મોંઘું છે. જૂનમાં ધરમશાલા જઈ રહૃાો છું, હિમાચલપ્રદેશમાં. ત્રીસ દિવસનો મેડિટેશન કોર્સ કરવો છે આ વખતે. કહે છે, જગ્ગી સદગુરુનો કોર્સ પણ સારો છે. એ પણ ટ્રાય કરવો છે આ વરસે.'
તમે એને પૂછો કે ભાઈ, તું ડબલ ગ્રેજ્યુએટ થઈને બેકાર બેઠો છે, તારે ક્ંઈ નોકરી-ધંધો નથી કરવો? તો જવાબ આપશે, 'આઈ એમ અ સ્પિરિચ્યુઅલ પર્સન. આઈ બિલીવ ઈન સ્પિરિચ્યુઅલિટી!'
આ જુવાન સ્પિરિચ્યુઅલ પર્સન નહીં પણ સ્પિરિચ્યુઅલ જન્કી છે. ધારો કે તમે વડાપાઉં ખાતાં ખાતાં ખાઉગલીમાં આમતેમ લોલુપ નજર ફેરવતા ફરતા હો ને પછી એક રેક્ડી પર ઊભા રહીને પહેલાં બે દાબેલી સાફ્ કરી નાખો, પછી ખાટીમીઠી ભેળ સફાચટ ર્ક્યા બાદ ઊભા ઊભા બે પ્લેટ પાણીપૂરી ઝાપટી જાઓ ને ત્યાર બાદ બરફ્નો ગોલો ખાતાં ખાતાં વિચારો કે ઘણા સમયથી લખુભાઈનો રગડો ખાધો નથી તો આજે રાતે કામ પતાવીને ઘરે જતી વખતે રસ્તામાં જો લખુભાઈની લારી ખુલ્લી દેખાશે તો એક પ્લેટ રગડા-પેટિસ ખાતો જઈશ... તો આનો સાદો અર્થ એ થયો કે તમે એક નંબરના ખાઉધરા છો. તમને જાતજાતનું જન્ક ફૂડ ખાવાનું બંધાણ થઈ ગયું છે.
બસ, સ્પિરિચ્યુઅલ જન્કીની તાસીર આવી જ હોવાની.
એ રાતના બબ્બે વાગ્યા સુધી કાનમાં ઈયરફોનના પૂમડાં ભરાવીને ઓશો રજનીશના લેકચર સાંભળશે, યુટયૂબ પર આંખો ફાડી ફાડીને કુંડલિની જાગ્રત કેવી રીતે કરવી તે શીખવતા વીડિયો જોશે, પછી સવારે માંડ માંડ ઊઠશે ને સીધા પલાંઠી મારીને મેડિટેશન કરવા બેસી જશે. સાંજે આરતીના સમયે ઈસ્કોન મંદિરે ઝૂમતાં ઝૂમતાં હરે રામ હરે કૃષ્ણના રાગડા તાણશે. દર સાતઆઠ મહિને એને વિપશ્યનાની દસ દિવસની શિબિર કરી આવવાનું શૂરાતન ચડશે. આ શિબિરનેે હજુ મહિનો પણ પૂરો થયો ન હોય ત્યાં એ ટ્રેન પક્ડીને દિલ્હી ભાગશે. અહીં એ રોકાણ કરશે કેમ કે, અઘોરીઓ સાથે કોન્ટેક્ટ ધરાવતા પોતાના ખાસ દોસ્તારો પાસે રાતવાસો કરીને એમના અનુભવો સાંભળ્યા વગર એને ચાલે તેમ નથી. પછી એ દિલ્હીથી સાઠેક્ કિલોમીટરના અંતરે આવેલા આનંદમૂર્તિ ગુરુમાના આશ્રમે ત્રણચાર દિવસ રહી આવશે. એને સાયન્ટોલોજીમાં પણ રસ પડે છે અને એને પેગનિઝમ વિશે પણ જાણવું હોય છે. જેમ જન્ક ફૂડનો શોખીન એક્ રેક્ડીથી બીજી રેક્ડી કૂદાકૂદ કરીને પેટમાં ક્ચરો ઠાંસતો રહે છે તેમ સ્પિરિચ્યુઅલ જન્કી ગાંડાની જેમ જાતજાતની આધ્યાત્મિક કસરતોમાં રચ્યોપચ્યો રહે છે.
બહુ જોખમી છે આ સ્થિતિ. આધ્યાત્મિક હોવું એક વાત છે અને આધ્યાત્મિક હોવાના દેખાડા કરવા તે જુદી જ વસ્તુ છે. અધ્યાત્મ અને ભક્તિ અનુભૂતિની વસ્તુઓ છે. તે ઈન્ટેન્જિબલ છે એટલે કે તેને સ્પર્શી શકતી નથી, ફૂટપટ્ટી કે વજનિયાંથી માપી શકતી નથી. પ્રેમની જેમ. શરીરનું વજન વધારવાની કે ઘટાડવાની પ્રક્રિયા પર સતત ચાંપતી નજર રાખી શકાય છે, પણ માણસ અધ્યાત્મના રસ્તા પર કેટલો આગળ વધ્યો છે તે કળી શકાતું નથી. અધ્યાત્મ એ કંઈ સિક્સ પેક એબ્સ જેવી વસ્તુ નથી. સ્પષ્ટપણે પકડમાં ન આવતી કે નક્કરપણે માપી ન શકતી વસ્તુ નિરંકુશ બની શકે છે. તે ક્લ્પનાનો વિષય બનીને કોઈ પણ ક્દ-આકાર-રંગ-રૂપ ધારણ કરી શકે છે. ધર્મ અને અધ્યાત્મના નામે કેટલાક્ તદ્દન ઘટિયા લોકો બાબા-ગુરુ બનીને સેંકડો-હજારો-લાખો લોકોને પોતાના ઈશારે નચાવી બેવકૂફ બનાવી શકે છે એનું કારણ આ જ.
ઘણા લોકો અધ્યાત્મના નશામાં રહેતા હોય છે. દારૂડિયાને જેમ દારૂનું બંધાણ હોય છે તેમ અમુક્ લોકોને અધ્યાત્મનું બંધાણ થઈ જાય છે. અધ્યાત્મ, મેડિટેશન, યોગસાધના આ બધી અત્યંત મૂલ્યવાન જણસ છે. તેની યોગ્ય રીતે પ્રેક્ટિસ થાય તો તન-મન-જીવન વધારે સ્વસ્થ, વધારે સંતુલિત બને જ છે, પણ જો ઓવરડોઝ થાય અથવા ખોટી રીતે થાય તો નુકસાન થયા વગર રહેતું નથી. યોગસાધનાને લીધે એક નિશ્ચિત તબક્કા પછી આંતરિક્ શાંતિ અને પરમાનંદનો અનુભવ થતો હોય છે. આ સુખદ અને ભાર વગરની માનસિક્ અવસ્થાનું આકર્ષણ જબરું હોય છે એટલે સાધકને વારે વારે તે અનુભવવાની લાલચ થાય છે. અલબત્ત, દરેક સેશનમાં આવી અનુભૂતિ ન પણ થાય. ઇચ્છિત પરિણામ ન મળે એટલે સાધક ફ્રસ્ટ્રેટ થઈ જાય. પરમ આનંદને બદલે પરમ નિરાશામાં ડૂબી જાય.
અમુક લોકોને પોતે બહુ આધ્યાત્મિક છે એવો ફાંકો હોય છે. એમનાં વર્તન-વ્યવહારમાંથી સૂક્ષ્મપણે એવું સંભળાતું રહે કે, 'હું રહૃાો આધ્યાત્મિક્ માર્ગે આગળ વધી ચૂકેલો માણસ અને તમે રહૃાા તુચ્છ મનુષ્યજંતુ. હું સ્પેશિયલ, વ્યકિતવિશેષ, મૂઠી ઉંચેરો અને તમે બધા અજ્ઞાાની, ભોટ, અબૂધ!' જો માણસનાં વર્તનમાં અભિમાન અને આકરાપણું ડોકયાં કરતું હોય તો સમજવાનું કે એની અધ્યાત્મ-સાધનામાં ક્શીક્ ગરબડ છે. કોઈ વ્યકિત વર્ષોથી મેડિટેશન કે બીજી કેઈ પણ પ્રકારની સ્પિરિચ્યુઅલ પ્રેકટિસ કરતી હોય માત્ર એટલે એ ક્ંઈ પરફેક્ટ કે સર્વગુણસંપન્ન બની જતી નથી. પોતાને સ્પિરિચ્યુઅલ ગણાવતા અમુક માણસોની નાદાની અને છીછરાપણું જોઈને આપણને દયા આવે. આપણને થાય કે અરેરે, કાયમ અધ્યાત્મની ડુગડુગી વગાડતો આ માણસ આટલાં વર્ષોમાં આટલું ય ન શીખ્યો? ક્થા સુણી સુણી ફૂટયા કાન, અખા તોય ન આવ્યું બ્રહ્મજ્ઞાાન જેવો તેમનો ઘાટ હોય છે.
ખરું અધ્યાત્મ સાધકને નમ્ર, કરુણામય અને પ્રેમાળ બનાવે, અહંકરી નહીં. સાચી આધ્યાત્મિક સાધના માણસને વધારે જીવંત, વધારે નિષ્ઠાવાન અને વધારે જવાબદાર બનાવે છે, નિર્માલ્ય, નીરસ કે પલાયનવાદી નહીં. શી રીતે ખબર પડે કે આપણે આધ્યાત્મિક્તાનો જે રસ્તો પકડયો છે તે સાચો છે? શી રીતે સુનિશ્ર્ચિત કરી શકાય કે આપણે જે યોગ-સાધના કરીએ છીએ તે ક્લ્યાણકારી છે? શી રીતે સ્પિરિચ્યુઅલ જન્કી બનતા અટકી શકય? આ રહૃાા શાણા અનુભવી લોકોએ તૈયારી કરેલી પ્રશ્નાવલિ. સવાલો સાદા છે. પ્રામાણિકપણે એના જવાબ આપજો.
(૧) શું તમે આર્થિક-પારિવારિક-સામાજિક્ જવાબદારીઓ પાર પાડવાને બદલે આખો દિવસ ખુદના આધ્યાત્મિક વિકાસ અંગે જ વિચારતા રહો છો?
(૨) શું તમે મહેનત કરવાનું ટાળો છો? નક્કર કમ કરવાને બદલે, હાથપગ હલાવવાને બદલે ઇચ્છાશકિત અને લૉ ઓફ્ એટ્રેક્શન વિશે વિચાર્યા કરો છો?
(૩) તમને એવું લાગ્યા કરે છે કે તમે આ પૃથ્વી પર મિસફ્ટિ છો? સમાજ તમને સમજી શક્તો નથી ને તમારી સાથે આકરું વર્તન કરે છે? તમને બધા તમારા દુશ્મન જેવા લાગે છે?
(૪) દોસ્તો-સગાસંબંધીઓ સાથે હળવામળવાને બદલે તમે સ્પિરિચ્યુઅલ લોકો સાથે સંબંધ રાખવાનું વધારે પસંદ કરો છો?
(૫) તમારું ચાલે તો તમે રોજેરોજ નહાવાનું બંધ કરી દો? આ શરીર મિથ્યા છે એમ માનીને એની સાવ ઉપેક્ષા કરો?
(૬) તમે કાયમ ક્લ્પનાની દુનિયામાં જ વિહર્યા કરો છો? પરિવાર, સમાજ અને દેશ-દુનિયાની વાસ્તવિકતા તમે સ્વીકારી શકતા નથી?
(૭) તમે સાવ એકલપટા અને અંતર્મુખ થઈ ગયા છો? આખો દિવસ આત્મમંંથન અને ધર્મમંથન કરતા રહો છો?
(૮) તમે રોજની પાંચ-સાત-દસ કલાક મેડિટેશન વગેરેમાં ગાળો છો?
(૯) તમને લાગે છે કે, આ આખું જગત માયા છે, અર્થહીન છે? તમને લાગે છે કે જેનો ક્શો મતલબ જ નથી એવી વસ્તુઓ (જેમ કે સંબંધો, પરિવાર,પૈસો, કરીઅર) હોય તો શું ને ન હોય તોય શું?
(૧૦) તમારા જાતીય આવેગો મંદ થઈ ગયા છે? તમારા જીવનસાથી સાથે જાતીય સંબંધ બાંધવામાં તમને હવે કોઈ રસ રહૃાો નથી?
જો આ દસમાંથી છ કે તેથી વધારે સવાલના જવાબ 'હા' હોય તો સમજી લેવાનું તમે ડેન્જર ઝોનમાં ઊભા છો. સ્વીકારી લેવાનું કે આપણી આધ્યાત્મિક સાધનામાં કયાંક ક્શુંક ખોટું થઈ રહ્યું છે. જેને આપણે સ્પિરિચ્યુઅલ એક્ટિવિટી ગણીએ છીએ તેનાથી આપણું ક્લ્યાણ થવાને બદલે નુકસાન વધારે થઈ રહ્યું છે. જો સંસારત્યાગ કરીને સાધુ બની જવાનું પ્લાનિંગ કર્યું હોય તો અલગ વાત છે, બાકી જો આવું કોઈ પ્લાનિંગ-બ્લાનિંગ ન હોય તો તરત સતર્ક બની જવું પડે. અધ્યાત્મના પરપોટામાંથી વહેલી તકે બહાર આવી જવું પડે. સ્વજનોનું, શુભેચ્છકોનું સાંભળીએ. જેન્યુઈન, અનુભવી અને જાણકાર માણસોની સલાહ લઈએ. જીવન પર, સમય પર અને વર્તમાન પર કાબૂ મેળવીએ ને આળસ-પ્રમાદ ખંખેરી વહેલામાં વહેલી તકે કામે ચડી જઈએ. સ્પિરિચ્યુઅલ પ્રેક્ટિસ પર સાવ ચોક્ડી મૂકવાની જરૂર નથી, પણ તેનું પ્રમાણભાન જાળવીએ અને ભૂલોમાંથી શીખીએ.
સાચા અર્થમાં સ્પિરિચ્યુઅલ બનીશું તો અધ્યાત્મની એક દુકાનેથી બીજી દુકાન પર હૂપાહૂપ કરવી નહીં પડે અને કોફી શોપમાં ટેસથી કોફીની ચૂસકી લેતાં લેતાં દોસ્તો સાથે ટોળટપ્પાં કરી શકીશું, કોફી મેડિટેશનની ચિંતા નહીં કરવી પડે!
Sandesh - Ardh Saptahik purti - 11 May 2016
Back to top of the page up there ^
Posted 07 June 2016 - 11:48 PM
How it is that anything so remarkable as a state of consciousness comes about as a result of irritating nervous tissue, is just as unaccountable as the appearance of the Djin, when Aladdin rubbed his lamp.  T. H. Huxley (1866).
Back to top of the page up there ^
Posted 03 July 2016 - 11:27 PM
ડોસાએ ડોસીને જીદ કરી કહ્યું:હવે હાથમાં તું મેંદી મુકાવ,કોકના લગનમાં જઈએ તો લાગેકે આપણો પણ કેવો લગાવ.................
ડોસાએ ડોસીને જીદ કરી કહ્યું:
હવે હાથમાં તું મેંદી મૂકાવ,
કોકના લગનમાં જઈએ તો લાગે
કે આપણો પણ કેવો લગાવ.
આપણને જોઈ પછી કોઈને પણ થાય
કે પરણી જઈએ તો કેવું સારું,
મંગળફેરા ફરતા જીવોને લાગે કે
જીવન હોય તો આવું સહિયારું;
ઘેરદાર ઘાઘરો ને ઘરચોળું પ્હેરીને
ઠાઠ અને ઠસ્સો જમાવ.
તારી મેંદીમાં મારું ઉપસશે નામ
અને નામમાં દેખાશે તારો ચહેરો,
હાથમાં હાથ હવે ઝાલીને મ્હાલીએ
ને ફરી લઈએ જીવતરનો ફેરો;
સોનલ કમળ અને રૂપેરી ભમરો છે
ને બિલોરી આપણું તળાવ!-સુરેશ દલાલ
પ્રસન્નદામ્પત્યની વાત એક નવા જ અંદાજથી. ઘડપણના, સમયની કસોટી પર ખરા ઉતરેલા, પ્રેમની વાત કરતી રચનાઓ આપણે ત્યાં ઓછી જ મળે છે.
Back to top of the page up there ^
Posted 07 August 2016 - 07:31 PM
સૂતી હતી  કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી
સૂતી હતી બાથ મહીં સુંવાળી,
હતાં કર્યાં બંધ બધાંય બારણાં :
છાતી પરે સ્નિગ્ધ સુકેશ ઢાળી,
બુઝાવીને દીપક કીકીઓ તણા :
ન દેખવું કે નવ બોલવું જરી,
ન વાંચવી અંતરની કિતાબ;
બે દેહની એક અખંડતા કરી,
છાતી કરે બેઉ અબોલ સાદ :
અંધારની અંગ ધરી પછેડી;
નિસ્તબ્ધતાના પડદા રહ્યા લળી :
ચંપા તણાં પર્ણ જરા ખસેડી
બારી થકી ચંદ્રી પડે જરા ઢળી :
જે ઓષ્ઠ મારા, મુજ એકલાના,
તે ચૂમવા ચંદ્ર કરે ? નહીં! નહીં!
ચંપા તણાં પર્ણ વદેય ના, ના!
ને છાંય એની વળી ઓષ્ઠ પે પડી !
પ્રકાશને મ્હાત કર્યો તદા ફરી,
અંધાર જીત્યું સઘળું જતો હરી!
દેશ આખો ગાંધીજીના પ્રભાવમાં અને પ્રવાહમાં કેદ હતો એવા ટાણે ૧૯૩૨ની સાલમાં શ્રીધરાણી પાસેથી આવું ઉમદા રતિરાગનું કાવ્ય મળે છે.
સંભોગની ચરમસીમા પછીની આરામની પળોમાં જોવા-બોલવાનું કશું હોતું નથી, મનોભાવ વાંચવાનુંય વ્યર્થ છે. બે દેહ એક થઈ જાય એનું પ્રેમગાન જ અબોલ સાદ કરતું હોય છે. આવામાં ચંદ્રની ચાંદની પ્રિયાના હોઠ પર પડતી જોઈ કવિની પઝેસિવનેસ જાગૃત થાય છે. પણ ચાંદનીને હટાવવા ચંપાના પાંદડાનો પડછાયો કામમાં આવે છે એ પણ બીજી જ ક્ષણે પ્રિયાના અધરોષ્ઠ ચુંબનમાં ભાગ પડાવી કવિને હરાવી જતો હોય એમ લાગે છે.
કવિતા વાંચીએ ત્યારે આધિભૌતિક કવિતા (મેટાફિઝિકલ પોએટ્રી)ના પિતા જોન ડૉનની ધ સન રાઇઝિંગ કવિતા યાદ આવી જાય જેમાં રતિરત પ્રિયતમાને બારીના પડદા વચ્ચેથી પ્રવેશીને ખલેલ પહોંચાડતા સૂર્યને કવિ ખખડાવે છે.
Back to top of the page up there ^
Posted 20 August 2016 - 10:35 AM
માથા પર વાદળની છાયા,
અમ પર એવી જગની માયા.
શત્રુ હો તો લડી લઉં પણ,
એક જણે છોડ્યા છે અમને,
બે દિન માટે આવે ને જાય,
સુખ તો છે એક અતિથિ ભાયા.
તરવા બેઠો છું ભવસાગર,
લઈને હું માટીની કાયા.
કવિ મત્લામાં કહે છે એવી દૂ.રની માયા રાખીએ તો દુઃખી ન થવાય. બીજા શેરનો સંદર્ભ તો તરત જ સમજી શકાય છે. પણ ખરી મજા ત્રીજા શેરમાં છે. પ્રણયની આખી ગીતા બે જ લીટીમાં કવિ સમાવી લે છે. સફળ થાવ કે વિફળ, પ્રેમ તમને તમારામાં જ ઓતપ્રોત કરી દે છે, ભલે ને ટોળાંમાં હોવ કે ન હોવ.
Back to top of the page up there ^
Posted 21 August 2016 - 06:01 PM
હવે સંબંધો install થઇ શકે છે,
હાર્ટમાં લાગણીઓનું storage થઇ શકે છે.
એ copy-paste થાય, delete થઇ શકે, rename તો રોજે રોજ થઇ શકે છે.
સંબંધો હવે કોમ્પ્યુટરની ફાઇલની જેમ share થઇ શકે છે.
જરૂર પડે તો formate change થઇ શકે છે.
પ્રેમ હવે આંખોના મળવાથી જ નહીં email મળવાથી પણ થઇ જાય છે!
હાર્ટમાં નહીં હાર્ડ ડીસ્કમાં આખું જગત સમાઇ જાય છે.
સંબંધોમાં પણ હવે mobile number portability જેવી સરળતા રહે છે.
terms-condition સારા હોય ત્યાં સૌ ઢળતા રહે છે.
live in relationship જેવા રૂપાળા label મળે છે.
પ્રેમ, લાગણી, ઉષ્મા બધું જ digital મળે છે.
પૈસાથી સંબંધો recharge થાય છે.
હવે તો બધું જ on-line થઇ શકે છે.
credit cardથી રોમાંસ થઇ શકે છે!
આ બધું તું જવા દે.
જે થતું હોય તે થવા દે.
આપણો પ્રેમ disconnect ન થઇ જાય તે જોજે.
આપણી નાનકડી દુનિયા on-line install કરવી પડશે,
next, next, next કરતાં એને run કરવી પડશે.
મારા માટે તું antivirus સમ લાગે છે,
તારા વગર હવે મારા જીવને જોખમ લાગે છે.
facebook પર મળતી રહેજે,
email, call કરતી રહેજે.
તો ચાલ, હવે હું જાઉં છું,
આજ પુરતો log off થાઉં છું.
Back to top of the page up there ^
Posted 17 October 2016 - 08:27 PM
City of Ahmedabad gives public felicitation to Harshida Rawal and Janardan Rawal
Back to top of the page up there ^
Posted 09 May 2017 - 02:31 PM
મારા માધવને દીઠો છે ક્યાંય?  હરીન્દ્ર દવે
વાંસળીથી વિખૂટો થઈને આ સૂર એક ઢૂંઢે કદંબની છાંય
મારગની ધૂળને ઢંઢોળી પૂછે મારા માધવને દીઠો છે ક્યાંય?
યમુનાનાં વહેણ તમે મૂંગાં છો કેમ? અને રાધાની આંખ કાં ઉદાસ?
વહી જતી આ લેરખી વ્યાકુળ કરે અહીં, સરતી આ સાંજનો ઉજાસ.
બ્હાવરી વિભાવરીનાં પગલાંની લાગણીથી રાતરાણી ઝાકળથી ન્હાય..
ઊડતું આવે જો અહીં મોરપિચ્છ તો તો અમે સાચવશું સુંવાળા રંગ,
મારી તે મોરલીના આભમાં ઊગે છે એક શ્યામના તે નામનો મયંક.
જળમાં તે તેજ એવું એવું રેલાય હવે પાતાળે હરિવર પરખાય..
મૂળથી અળગાં થઈ ગયાની વેદના ઉજાગર કરતું મજાનું ગીત. સૂર વાંસળીથી, ભક્ત ઈશ્વરથી અને કવિ શબ્દથી અળગાં થઈ જાય ત્યારે આવી પીડા થાય. કૃષ્ન સાથે સંલગ્ન પ્રતીકો વિરહવ્યથાના પોતને ઘાટો કરતા જાય છે. પ્રભુના પ્રેમની ટપાલ લઈને મોર્પિચ્છ ઊડતું આવે તો જીવનમાં શ્યામ નામનો ચંદ્રોદય થાય છે અને એનું તેજ ભીતર એવું રેલાય છે કે તળિયે ખોવાઈ ગયેલો હરિવર પણ જડી આવે છે વાત મૂળથી છૂટાં થઈ જવાની સમજ અને તરણાંના સહારે ભવસાગર પાર કરી જવાની
Back to top of the page up there ^
Posted 11 May 2017 - 06:52 PM
હવે તો કંઈ પણ વાંચવાનો સમય જ નથી મળતો!
"જો પહેલાં સમય મળતો હતો, તો હવે શું થયું કે સાવ જ વંચાતું નથી?"
"હવે સમય જ ક્યાં છે?"
"'સમય નથી' જેવું ક્યારે પણ નથી હોતું. કંઈક કરવું હોય તો સમય તો કાઢવો પડે."
"જ્યારે જ્યારે આ નજરે વિચારૂં છું ત્યારે ત્યારે વધારે ને વધારે નિરાશા અનુભવાય છે."
મને ગમે છે તેવા ફરી વાંચવાનું શરૂ કરવાના 'ટૉપ છ' ઉપાયો:
૧. ફોન કરો આઘો, બધાં જ નોટીફીકેશન્સ કરો 'સ્વિચ્ડ ઑફ્ફ'
વાંચવા માટે જે પંદર-વીસ મિનિટ ફાળવો તે સમયે ફોન તેમ જ બધાં જ નોટીફીકેન્સ બંધ કરી કાઢો. પહેલાં કરતાં જરૂર ફરક અનુભવાશે. ફોનની આદત પડી ગઈ હશે તો શરૂ શરૂમાં થોડું અસુખ અનુભવાશે, પણ ફોન સામે નજર ન કરવાની મનથી ગાંઠ વાળી રાખજો.
૨. ખરૂં કારણ શું છે તે ખોળી કાઢો
વાંચવાનું શક્ય ન થવા પાછળ ઘણે ભાગે સમયનો અભાવ જવાબદાર નથી હોતો.આપણું મન કોઈ બીજી જ વાતમાં એવું ભરાઈ પડ્યું હોય છે કે જાણેઅજાણે મનમાં એના જ વિચારો ઘુમ્યા કરે છે. તાણ અનુભવાય એવી કોઈ વાતમાં મન પરોવાયેલું રહે, તો ધીરે ધીરે નિરાશા પણ ઘેરાવા લાગે છે. એટલે, વાંચવામાં મન ચોટતું નથી. એ સંજોગોમાં પહેલું કામ તો મનમાં પડેલી એ ગુંચ દૂર કરવાનું કરવું પડે, અને પછી થોડું થોડું વાંચવાનું શરૂ કરવાનું કરી શકાય. કેટલાંક લોકો તો સમસ્યામાં ફસાયેલાં મનને બહાર કાઢવા વાંચનનો જ ઉપાય અજમાવતાં હોય છે. વાંચવામાં મન પરોવવાથી સમસ્યાને ભૂલી શકાય તો તો એક પંથ પર દો કાજ કરી શકાવાનો ફાયદો જ છે!
૩. ડેટ પર જાઓ : પુસ્તક સાથે.
કૉફી શૉપ કે ડીનર પર એકલાં જ નીકળી પડો, તમારાં પુસ્તકની સાથે. અન્ય સંબંધોમાં આ જેટલું અકસીર છે તેટલું જ અસરકારક આમ કરવું પુસ્તક સાથેનો નાતો ગાઢ બનાવવામાં પણ નીવડી શકે છે.
૪. તમારી બેગમાં પુસ્તક હંમેશાં સાથે રાખો:
મને સાવ નાનકડી થેલકી જેવડી પર્સ ક્યારેય નથી ફાવતી. એમાં સાવ નાનું પુસ્તક પણ સમાતું નથી ! હું એવડું બેક્પૅક કે પર્સ સાથે રાખવાનું પસંદ કરૂં છું જેમાં એકાદું નાનું પુસ્તક કે કિન્ડલ આરામથી રહી શકે. જો તમે આંતર્મુખી હો તો લોકોથી દૂર રહેવા અને જો બહિર્મુખી હો તો લોકો સાથે વાતચીત શરૂ કરવા પુસ્તકનું બહાનું હાથવગું બનાવી લો.
૫. તમને ગમતો વિષય પસંદ કરો :
શક્ય છે કે પસંદ ન હોય તેવા જ વિષયો પરનાં જ પુસ્તકો વાંચવાની કોશીશમાં તમે ઉલઝી ગયાં હો અને એટલે તમે વાંચવાનું જ તો નથી ટાળી રહ્યાં હો ! વાંચવાની ટેવ કેળવવા માટે પોતાને કયા વિષય વિષે પુસ્તક, સામયિક, વાર્તા, લેખ, નિબંધ કે બ્લૉગપૉસ્ટ જેવું શું વાંચવું ગમશે તે ખોળી કાઢો. મારાં પસંદગીનાં એક પુસ્તક જેવાં બીજાં પુસ્તકની શોધ કરવામાં મને ગુડરીડ્સનાં અલ્ગોરીધમની મદદ લેવાનું ગમે છે. એમેઝોન પણ સારી મદદ કરે છે. અને કંઈ નહીં તો જેમને વાંચવાનું ગમે છે તેવાં મિત્રને જ પૂછી લો ને! વાંચવા તરફ વળવામાં સારૂં પુસ્તક શોધી કાઢવાનો હિસ્સો અરધોઅરધ છે.
૬. બીજાં વાચક મિત્રોને મળતાં રહેવાનું રાખો:
મારાં કેટલાંક મિત્રો વાંચનનાં કીડા છે. મજાની વાત એ પણ છે કે બધાંના શોખના વિષય સાવ અલગ છે. જ્યારે જ્યારે મારે તેમની સાથે વ્યક્તિગત સ્તરે મળવાનું થાય ત્યારે પુસ્તકો, લેખકો કે વિષયો જેવી બાબતો જ અમારી વાતચીતનો ૪૦ % ભાગ બની રહેતી હોય છે. મજા પણ બહુ આવે. મને વાંચતાં રાખવામાં આ મુલાકાતોનું પીઠબળ ઘણું છે. જો તમારાં મિત્રોમાં વાંચનનિષ્ઠ મિત્રોની સંખ્યા પાતળી હોય તો કોઈ સારાં પુસ્તકાલયનાં સભ્ય બનો. ત્યાં તમને વાંચનપ્રેમી મિત્રોનું વર્તુળ ઊભું કરવાની તક મળી શકશે.
વાંચવાનું ન બની શકતું હોય તો સમસ્યા ગંભીર તો છે! આવો સાથે મળીને તેને હલ કરવા તરફ પહેલું પગલું ભરીએ...
Back to top of the page up there ^
Posted 05 June 2017 - 03:59 PM
હવે આપણા અંજળ ખૂટ્યા
ચલો રે મનવા ચરણ ઉપાડો
મનની સૌ દ્વિધાઓ ટાળો
લ્યો શ્વાસના લંગર છૂટ્યા
હવે આપણા અંજળ ખૂટ્યા
સમય સમયનું માપ નિરાળું
કાચતણા સગપણ સૌ તૂટ્યા
હવે આપણા અંજળ ખૂટ્યા
શાને રીઝ્યાં શાને રૂઠ્યા
હવે આપણા અંજળ ખૂટ્યા
( કૈૈલાસ અંતાણી )
( ૨૬ ૦૧ ૨૦૦૧ ના ભૂકંપમા આ આશાસ્પદ કવિયત્રીનુ અવસાન થયુ )
Back to top of the page up there ^
Posted 05 June 2017 - 04:06 PM
એકલો પડું ને તમે સાંભરો
થાળીમાંથી ચોખા લઇ વીણતાં હો,
એવે બપોર મને સપનામાં આવે
બારણામાં ઊભા રહી, ટીકી ટીકીને પૂછો
કાચી કેરીનું શાક ભાવે ?
જીંદગીની ગોધૂલીવેળા છે ઢૂંકડી,
છાના રહો જીવ, ન ભાંભરો
ઊના પાણીની ડોલ ઊંચકું, ઊંચકાય ?
એમાં સાત સાત સમંદરના જળ
કૂણા ટુવાલથી લૂછું છું ડિલ
અને ખરખરતા ખરતા અંજળ
એકલો પડું ને 'અમે' સાંભરો
એકલો પડું ને તમે સાંભરો.
પત્ની વિરહની પીડાએ, વ્યથિત પતિના બળબળતા હૈયામાંથી ખરખર સરતા સૂક્કા શબ્દો એટલે દિલિપ ભટ્ટનું કાવ્ય, 'એકલો પડું ને તમે સાંભરો..' આમ જુઓ તો સીધી સાદી લાગતી આ વાત એવી ઊંડી ચેતનામાંથી પ્રગટી છે કે જેણે પ્રૌઢ વયે પત્ની ગુમાવી છે અને એનો તાણોવાણો પત્ની સાથે પૂરેપૂરો ગુંથાયેલો છે. જીવનની આખીયે મઝલ પત્ની સાથે ઓતપ્રોત થઇને કાપી છે.. જેમના સહવાસની ક્ષણો મધુરતામાં ઝબોળાયેલી છે. એકમેકનો સંગાથ સમજણપૂર્વકનો અને મીઠાશભર્યો રહ્યો છે. સાથ છૂટ્યાની પીડાના, નિસાસાના સંકેતો એટલા જીવંત છે કે ભાવકના ચિત્તને એ રણઝણાવી દે છે. જેમનું સહજીવન સદાય ભર્યુંભર્યું રહ્યું હોય એના ચિત્તમાં જ આવી ક્ષણો છવાય !!
પતિની સ્મૃતિમાં છવાય છે, બપોરે નવરી પડીને થાળીમાં ચોખા વીણતી પત્ની, રોજ રસોઇ બનાવતાં પહેલાં 'શું ભાવશે ?'ની ચિંતા કરતી પત્ની, નહાવા માટે ઊના પાણીની ડોલ બાથરૂમમાં મૂકી આપતી પત્ની સવારથી રાત સુધીની અઢળક દૈનિક ક્રિયાઓમાં પત્નીની ઝીણી ઝીણી કાળજી, એની હયાતીમાં કદાચ એટલી ન સમજાય પણ એની આખરી વિદાય પછી ઘરમાં ઘર કરીને વસી ગયેલો અજંપો જીવને બાળે છે. અલબત્ત આ સ્વગત કથન છે કેમ કે પ્રૌઢવયે હવે ક્યાંય દિલની વાત કરીને ઠરી શકાય એવું નથી રહ્યું. ઉઘડતી સવારે ને હૂંફાળી બપોરે ઉમળકા વરસાવી લીધા, હવે નજર થાકી ગઇ છે, આથમતી સંધ્યાએ વલોપાત અંદર જ ભરી રાખવાનો છે.
અહીં સુધી સ્મૃતિઓની અને સાથ છૂટ્યાની વાત સૌમ્ય રીતે આલેખાઇ છે. થાળીમાં ચોખા વીણતી અને 'કાચી કેરીનું શાક ભાવે ?' પૂછતી પત્નીનું શબ્દચિત્ર એટલું તો સાહજિક લાગે છે અને એકદમ કવિ કહી ઊઠે છે, 'છાના રહો જીવ, ન ભાંભરો'જાણે બાંધી રાખેલ બંધ પાળ તોડીને છૂટી પડ્યા !! જાણે હળવે હળવે કેડીએ ડગલાં ભરતા ભરતાં અચાનક ખીણમાં ફંગોળાઇ જવાયું !! અને ભાવકનું ચિત્ત વિષાદથી છલકાઇ જાય છે. 'ભાંભરો' શબ્દ બહુ સૂચક છે. એ 'સાંભરો'ના પ્રાસમેળમાં પ્રયોજાયો છે પણ 'ભાંભરવા'માં શબ્દ વગરનો મોટો અવાજ, લાઉડનેસ છે. આ એક શબ્દની અર્થછાયા પીડાનો કેટલો મોટો પહાડ રચી દે છે !! આ શબ્દ વાપરીને કવિ બતાવવા માગે છે કે હૃદયનો સંતાપ હવે પોકારીને પ્રગટવા માગે છે. છાના ડુસ્કાથી મનને શાંતિ થાય એમ નથી. એણે મોકળા મને, છાતી ફાડીને વ્યક્ત થવું છે. પણ કદાચ પુરુષ માટે એ એટલું સહેલું નથી !!
પાણીની ડોલ ઊંચકવાની અસમર્થતા, પાછલી વયે માથે લદાયેલ જીવનના બોજનું પ્રતીક છે. એટલે એને સાત સાત સમંદરના જળ સાથે સરખાવાયું છે. રેલમછેલ અને ખારાં ખારાં જળ.. એ આંસુનાયે પ્રતીક બની જાય છે. પછીની પંક્તિમાં તરત જ એ ડોકાય છે, 'કૂણા ટુવાલથી લૂછું છું ડિલ અને ખરખરતા ખરતા અંજળ' પ્રગટ રીતે ટુવાલની કૂણાશ પાછળ શૂળ જેવી યાદોનું ભોંકાવુ સૂચિત છે. શરીર કોરું થાય છે ને આંખ ખારા આંસુથી ભીંજાય છે. અહીં માત્ર આંસુ જ નથી ખરતાં, એકબીજાની સાથેના 'અંજળ' પણ ખરે છે. 'ડિલ' (શરીર) અને 'અંજળ' શબ્દથી સૌરાષ્ટ્રવાસી તો પરીચિત હોય જ. એકની બીજા સાથે લેણદેણ એ અંજળ. મૂળ શબ્દ 'અન્ન અને જળ' પરથી બન્યો હશે. જીવવા માટેની પ્રાથમિક જરૂરિયાત.. પોતાની વ્યક્તિથી કે વતનથીયે છૂટા પડવા માટે 'અંજળ ખૂટ્યાં' એવો પ્રયોગ થાય.
કવિતાની છેલ્લી બે પંક્તિયે એક આખા કાવ્ય જેટલી સક્ષમ છે.
એકલો પડું ને 'અમે' સાંભરો
એકલો પડું ને તમે સાંભરો..
જીવનસાથીની સ્મૃતિને આ એક શબ્દ 'અમે'થી જે અર્ઘ્ય અપાયો છે એ અદભુત છે. પતિ-પત્નીના સંબંધને આપણા સમાજમાં એવા અતૂટ બંધનની મહોર લાગે છે કે એમાં ઘણીવાર માત્ર એક છત નીચે જીવવા પૂરતી જ વાત હોય છે. કહેવાતો સંગાથ અને મન ક્યાંય જુદાં !! સપ્તપદીમાં બંધાયેલા છેડા ક્યારનાય છૂટી ગયા હોય પણ નામ પૂરતા પતિ-પત્ની ખરાં અહીંયા આવી વાત નથી. જીવનભર જેઓ 'અમે' બનીને રહ્યાં, સાચા અર્થમાં જેમણે દામ્પત્ય માણ્યું અને ઉજાળ્યું એવાં પતિ-પત્નીની આ વાત છે અને એટલે આ છેલ્લી બે પંક્તિમાં જીવનની મધુરતાની સાથે સાથે એકલતાનું સંતાપનું ચિત્રણ અનન્ય છે. સંગાથની અને વિખૂટી વાટની, લીલીછમ ભીનાશની ને રણ જેવા સૂક્કાપણાની, બે સામસામેના છેડાની વાતને ઓછામાં ઓછા શબ્દોમાં કવિએ મઢી દીધી છે એ ખરેખર અનુપમ છે.
અને છેલ્લે ધ્રુવપંક્તિ, 'એકલો પડું ને તમે સાંભરો' કાવ્ય પૂરું થાય અને સહૃદય ભાવકનું મન એક જ પ્રશ્નથી ઊભરાય. 'એકલતાના તો હવે અડાબીડ વન ઊગ્યા છેપત્નીના સાંભરણની ક્ષણોથી ભરેલો સમય પીછો કેમ કરીને છોડશે ?'
Back to top of the page up there ^
Posted 09 June 2017 - 08:31 PM
ઊંટ કહે: આ સભામાં, વાંકાં અંગવાળાં ભૂંડા;
ભૂતળમાં પક્ષીઓ ને પશુઓ અપાર છે;
બગલાની ડોક વાંકી, પોપટની ચાંચ વાંકી;
કૂતરાની પૂંછડીનો, વાંકો વિસ્તાર છે.
વારણની સૂંઢ વાંકી, વાઘના છે નખ વાંકા;
ભેંસને તો શિર વાંકાં, શિંગડાનો ભાર છે.
સાંભળી શિયાળ બોલ્યું, દાખે દલપતરામ;
અન્યનું તો એક વાંકું, આપનાં તો અઢાર છે
Back to top of the page up there ^
Forum Home Sursangat Sangeet   |-- Welcome to Sursangat   |-- Sursangat Admn Team   |-- Sursangat Specials   |-- Radio Cylon Legends   |-- Shuklas : Rare Melodies of Lata Mangeshkar-   |-- Shuklas : Rares of Mohamad Rafi- Solos & Duets   |-- Shuklas : Rares -Asha Bhonsle- Solos & Duets   |-- Shuklas : Geetadutt- Duets & Solos   |-- Shuklas- Rare songs- Mukesh- Solos & Duets   |-- Shuklas : Talat Mahmood- Rare solos & Duets   |-- Shuklas : Rare Songs - Kishore Kumar-Solos & Duets Legendary Singers   |-- Shuklas : Rare Songs- Rare of the Rares   |-- Shuklas : Rares of Jagmohan-Sursagar   |-- Shuklas : Songs of N.L.Puri & Others   |-- Juthika Roy : Rare Devotional Songs   |-- Shuklas : Rares of Ameerbai Karnataki-Solos & Duets   |-- Shuklas : Kundanlal Saigal- Rare Solos & Duets   |-- Shuklas : Rares of Pankaj Mullick- Solos & Duets   |-- Shuklas : Rares of Rajkumari- Solos & Duets   |-- Shuklas : Rares of Hemantkuamr -Solos & Duets   |-- Shuklas : Rares of Manna Dey-Solos & Duets   |-- Shuklas : Rares of Kanan Devi- Solos & Duets   |-- Shuklas : Rares of Noorjahan-Solos & Duets   |-- Shuklas : Khursheed : Rares   |-- Shuklas : Rares of Chandulal H. Atma   |-- Shuklas : Rares of Mahendra Kapoor- Solos & Duets   |-- Shuklas : Rares of Shamshad Begum- Sols & Duets   |-- Shuklas : Rares of Suman Kalyanpur-Solos & Duets   |-- Shuklas : Rares of Suraiya-Solos & Duets   |-- Shuklas : Rares of Shankerdas Gupta   |-- Shuklas : Rares of Zohrabai Ambalavali- Solos & Duets   |-- Shuklas : G.M.Durrani- Rares   |-- Shuklas : Khan Mastana   |-- Shuklas : Rares of Kamal Barot Legendary Music Directors   |-- Shuklas : Musical Maestro : Anil Biswas   |-- Shuklas : Musical Maestro : Sachin Dev Burman   |-- Shuklas : Musical Maestro : Salil Chaudhury   |-- Shuklas : Musical Maestro-Madan Mohan   |-- Shuklas : Musical Maestro-Naushad   |-- Shuklas : Musical Maestros- Shankar Jaikishan   |-- Shuklas : Musical Maestros :Laxmikant Pyarelal   |-- Shuklas : Musical Maestro- Kalyanji Anandji   |-- Shuklas : Musical Maestros :Roshan   |-- Shuklas : Musical Maestro :O.P.Nayyar   |-- Shuklas : Musical Maestros- Khaiyaam   |-- Shuklas : Musical Maestro : Usha Khanna   |-- Shuklas : Musical Maestro- Jaidev   |-- Shuklas : Musical Maestro-Chitragupta   |-- Shuklas : Musical Maestro- C.Ramchandra   |-- Shuklas : Musical Maestros : Ghulam Mohamad & Others   |-- Shuklas : Musical Maestros : Hushnlal Bhagatram   |-- Shuklas : Musical Maestros : R.C.Boral   |-- Shuklas : Sahir Ludhianvi -Lyricists   |-- Shuklas : S.N.Tripathi Hindustani Classical Music -Vocal   |-- Shuklas : Hindustani Classical Music   |-- Legandary Vocalist-Hindustani Classical Sangeet   |-- Shuklas : Hindustani Classicals Hindustani Classical Music -Instrumentals   |-- Shuklas : Hindustani Classical Instrumental- Santoor Regional Music   |-- Shuklas : Gujarati Geet-Ras-Garba-Doha Comfort Zone   |-- Shuklas :Kundalini Awakening   |-- Shuklas :Motivation & Self Improvement Devotional Music   |-- Shuklas : Sacred Vedic Chants Ghazals, Nazms and Geet   |-- Shuklas : Begum Akhtar- Ghazals
Shuklas : Gujarati Geet-Ras-Garba-Doha
You cannot start a new topic
You cannot reply to this topic
1 User(s) are reading this topic
0 members, 1 guests, 0 anonymous users
The post may still be visible to moderators in this topic
The post will be removed from this topic completely
Time Now: Aug 01 2019 12:17 AM
Mark Board As Read
Community Forum Software by IP.Board 3.1.2