gu en it en en en en en en en en en en en it hu la en en gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en en en ne en en gu en gu gu en gu en gu en gu en en en en fa en en en en en en en gu gu gu gu gu en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en az gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu en es en fa es en en en en en
સાગરોપમ તથા પલ્યોપમ - Jainopediya
June 14, 2018 jainopediyaLeave a Comment on સાગરોપમ તથા પલ્યોપમ
સાગરોપમ તથા પલ્યોપમ ૬ પ્રકારના છે.
પલ્ય એટલે નળાકાર પ્યાલો અથવા કૂવો. આ પ્યાલાની અથવા કૂવાની ઉપમાથી આપને કાળની ગણતરી કરવાની છે, માટે તેને પલ્યોપમ કાળ કહેવામાં આવે છે. એક ચાર ગાઉ લાંબો, ચાર ગાઉ પહોળો અને ચાર ગાઉ ઊંડો નળાકાર પ્યાલો લેવામાં આવે છે. આ પ્યાલામાં દેવકુરુ અથવા ઉત્તરકુરુ ક્ષેત્રમાં વસતા યુગલિક મનુષ્યોના શીર્શમુંડન પછીના ૧ થી ૭ દિવસમાં ઉગેલા બારીક વાળને ખીચોખીચ ભરવામાં આવે છે. એક અંગુલ જેટલી જગ્યામાં આવા ૨૦,૯૭,૧૫૨ વાળ સમાય છે. ૨૪ આંગળનો એક હાથ હોવાથી એક હાથજેટલી જગ્યામાં આવા ૫૦,૩૩,૧૬,૪૮ વાળ સમાય છે. ૪ હાથનો એક ધનુષ થતો હોવાથી એક ધનુષ જેટલી જગ્યામાં આવા ૨૦,૧૩,૨૬,૫૯૨ વાળ સમાય છે. ૨૦૦૦ ઘનુષનો એક ગાઉ થતો હોવાથી એક ગાઉ જેટલી જગ્યામાં આવા ૪૦,૨૬,૫૩,૧૮,૪૦૦૦ વાળ સમાય છે. આ મુજબ ચાર ગાઉમાં ૧૬,૧૦,૬૧,૨૭,૩૬,૦૦૦ વાળ સમાય છે.
આટલા વાળથી ચાર ગાઉ લાબમાં-પહોળા કૂવાના તળિયામાં માત્ર એક હરોળ ભરાય છે. આ સંખ્યાનો વર્ગ કરતાં ૨૫,૯૪,૦૭,૩૩,૮૫,૩૬,૫૪,૦૫,૬૯,૬૦,૦૦,૦૦૦ આવે. આટલા વાળથી કૂવાનું માત્ર તળિયું ભરાય છે. આખો કૂવો ભરવા માટે આ સંખ્યાનો પણ વર્ગ કરવો પડે.
આ સંખ્યા ૪૧,૭૮,૪૪,૭૬,૩૨,૫૮,૮૧,૫૮,૪૨,૭૭,૮૪,૫૪,૪૨,૫૬,૦૦,૦૦,૦૦,૦૦૦ જેટલા વાળ થાય છે. આટલી સંખ્યામાં યુગલિક મનુષ્યના વાળ લેવામાં આવે તો તેનાથી ચાર ગાઉની લંબાઈ, પહોળાઈ, અને ઊંડાઈ ઘરાવતો ઘનાકાર કૂવો પુરેપુરો ભરાઈ જાય છે. આપને નળાકાર જોઈએ છે. માટે આ સંખ્યાને ૧૯ વડે ગુણીને ૨૪ વડે ભાગવી જોઈએ. આમ કરતાં ૩૩,૦૭,૬૨,૧૦,૪૨,૪૬,૫૬,૨૫,૪૨,૧૯,૯૬,૦૯,૭૫,૩૬,૦૦,૦૦,૦૦,૦૦૦ આટલી સંખ્યા આવે છે. ચાર ગાઉનો વ્યાસ અને ઉંચાઈ ઘરાવતા નળાકાર કૂવામાં આટલા વાળ સમાય છે. હવે આ કૂવામાંથી એક ‘સમય’ એ એક વાળ કાઢતાં આ કૂવો જેટલા કાળમાં ખાલી થાય તે કાળને એક “બાદર ઉદ્ધાર પલ્યોપમ” કહેવામાં આવે છે. હવે આંખના એક પલકારામાં આવા અસંખ્ય કૂવાઓ ખાલી થયી જાય છે. આ કારણે અસંખ્ય બાદર ઉદ્ધાર પલ્યોપમ જેટલો કાળ તો આંખના એક પલકારામાં પસાર થયી જાય છે.
હવે ચાર ગાઉનો વ્યાસ અને ઉંચાઈ ધરાવતા નળાકાર કૂવાને બારીક વાળ વડે નહીં પણ એક વાળના અસંખ્ય ટુકડાઓ વડે ખીચોખીચ ભરવામાં આવે છે. આ કૂવો એવી રીતે ભરવામાં આવે છે ક તેની ઉપરથી ચક્રવર્તીનું આખું સૈન્ય પસાર થયી જાય તો પણ વાળ તસુભાર દબાય નહીં. આ કૂવામાંથી એક ‘સમય’ એ એક વાળનો ટુકડો કાઢીએ ત્યારે આખો ખાલી થતાં જેટલો કાળ લાગે તેને સૂક્ષ્મ ઉદ્ધાર પલ્યોપમ કહેવામાં આવે છે. આ કૂવો ખાલી થતાં અસંખ્યતા સમયો લાગે અને કરોડો વર્ષ લાગે છે.
અગાઉ બાદર ઉદ્ધાર પલ્યોપમમાં દર ‘સમય’ એ કૂવામાંથી વાળનો એક ટુકડો બહાર કાઢવાનો હતો. તેને બદલે દર ૧૦૦ વર્ષે એક ટુકડો બહાર કાઢવામાં આવે અને પ્યાલો જેટલા વર્ષે ખાલી થાય તેને બાદર અદ્ધા પલ્યોપમ કહેવામાં આવે છે. ૩૩,૦૭,૬૨,૧૦,૪૨,૪૬,૫૬,૨૫,૪૨,૧૯,૯૬,૦૯,૭૫,૩૬,૦૦,૦૦,૦૦,૦૦,૦૦૦ વર્ષો એક બાદર અદ્ધા પલ્યોપમ થાય છે.
સૂક્ષ્મ ઉદ્ધાર પલ્યોપમની ગણતરી કરવા માટે વાળના જે રીતે અસંખ્ય ટુકડાઓ કર્યા હતા તે રીતે અસંખ્ય ટુકડાઓ કરીને ૧૦૦-૧૦૦ વર્ષે એક ટુકડો બહાર કાઢીએ ત્યારે જયારે કૂવો ખાલી થાય તે કાળને સૂક્ષ્મ અદ્ધા પલ્યોપમ કહેવામાં આવે છે. કાળની ગણતરી વડે જ અવસર્પિણી, ઉત્સર્પિણી, જીવોનું આયુષ્ય, કર્મની સ્થિતિઓ, જીવોની કાયસ્થિતિ વગેરે માપવામાં આવે છે. એક સૂક્ષ્મ અદ્ધા પલ્યોપમ એટલે અસંખ્યાતાં વર્ષો થાય છે. આવા ૧૦ કરોડ પલ્યોપમ ને એક કરોડ વડે ગુણતા એક સાગરોપમ જેટલો કાળ થાય છે.
બાદર ઉદ્ધાર પલ્યોપમની ગણતરી કરતી વખતે કૂવામાં જે વાળ ભર્યા છે તે દરેક વાળના ટુકડાઓની અંદર અને બહાર અસંખ્ય આકાશ પ્રદેશો સ્પર્શીને રહેલા છે. આ સિવાય અસંખ્ય આકાશ પ્રદેશો વાળને સ્પર્શ્યા વગર પણ રહેલા છે. તે સ્પર્શેલા આકાશ પ્રદેશો પૈકી દરેક સમયે એક-એક આકાશ પ્રદેશ બહાર કાઢતાં કૂવો જેટલા કાળમાં ખાલી થાય તે બાદર ક્ષેત્ર પલ્યોપમ કહેવાય છે. કૂવામાં અસંખ્ય આકાશ પ્રદેશો હોવાથી આખો કૂવો ખાલી થતાં અસંખ્ય કાળચક્ર પસાર થાય છે.
સૂક્ષ્મ ઉદ્ધાર પલ્યોપમની ગણતરી કરવા માટે નળાકાર કૂવામાં વાળના જેટલા ટુકડાઓ કર્યા હતા એટલા ટુકડા કરવા ત્યાર બાદ આ ટુકડાઓને સ્પર્શેલા તેમ જ વણસ્પર્શેલા આકાશ પ્રદેશો પૈકી એક સમયે એક આકાશ પ્રદેશને બહાર કાઢીએ ત્યારે કૂવો ખાલી થતાં જેટલો કાળ થાય તેને સૂક્ષ્મ ક્ષેત્ર પલ્યોપમ કહેવામાં આવે છે.
આ ૬ પ્રકારના પલ્યોપમને પહેલાં ૧૦ કરોડ અને પછી ૧ કરોડ વડે ગુણતાં જે સંખ્યા મળે તે સાગરોપમ કહેવાય છે. દા.ત. ૧૦ કરોડ બાદર ઉદ્ધાર પલ્યોપમને ૧ કરોડ વડે ગુણતાં ૧૦ લાખ અબજ બાદર ઉદ્ધાર પલ્યોપમ અથવા બાદર ઉદ્ધાર સાગરોપમ થાય છે. આ રીતે ૬ પ્રકારના સાગરોપમની ગણતરી થાય છે.
૧૦ કરોડ x ૧ કરોડ પલ્યોપમ = ૧ સાગરોપમ થાય છે.
૧૦ કરોડ x ૧ કરોડ સાગરોપમ = ૧ અવસર્પિણી અથવા ઉત્સર્પિણી થાય છે.
૨૦ કરોડ x ૧ કરોડ સાગરોપમ = ૧ કાળચક્ર જેટલો સમય થાય છે.
અનંતા કાળચક્ર = ૧ પુદ્ગલ પરાવર્ત કાળ
અનંતા પુદ્ગલ પરાવર્ત કાળ = ભૂતકાળ  = ભવિષ્યકાળ
આ રીતે ભૂતકાળ+વર્તમાન નો એક ‘સમય’+ભવિષ્યકાળ બરાબર સર્વકાળ થાય છે. આ રીતે જૈન શાસ્ત્રોમાં ૧ “સમય” થી માંડીને અનંતા પુદ્ગલ પરાવર્ત કાળ સુધીનું સમયનું માપ આપવામાં આવ્યું છે.
Click to share on Twitter (Opens in new window)
Click to share on Facebook (Opens in new window)
Click to share on Google+ (Opens in new window)
Click to share on LinkedIn (Opens in new window)
Click to share on WhatsApp (Opens in new window)
Click to share on Skype (Opens in new window)
Click to email this to a friend (Opens in new window)
Click to print (Opens in new window)
Tagged સાગરોપમ તથા પલ્યોપમ
June 8, 2018 jainopediya
પ્રશ્ન: જંબૂદ્વીપ નામ કેવી રીતે પડ્યું ?
June 8, 2018July 2, 2018 jainopediya
અઢીદ્વીપમાં આવેલા શાશ્વતા પદાર્થો
June 19, 2018 jainopediya
Leave a Reply Cancel reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
તીર્થંકર પ્રભુ ના નામ પાછળનું રહસ્ય
Jain Food Recipe (5)
Jain Food Recipe (5)
Jain Article Jain Food Recipe Jain Question-Answer Jain Ringtone Jain Stories અંતરની ગણતરી અધો લોક અયોધ્યા અયોધ્યા અને અષ્ટાપદ અષ્ટાપદ-તીર્થ આગમોનું વર્ગીકરણ કમલસેન કર્મના કાઠીયા કુલકર છઠ્ઠા આરાનું ભયંકર વર્ણન છઠ્ઠા આરામાં થતી ૧૧ પ્રકારના મેઘની વૃષ્ટિ જંબૂદ્વીપ જંબૂદ્વીપ ની સરહદ જંબૂદ્વીપમાં સમુદ્ર જૈન રામાયણ નવકારવાળી ગણવાનું ફળ નારક નેમિનાથ સ્વામીજીની જીવિત પ્રતિમા પચ્ચક્ખાણનું ફળ પૌષધનું ફળ પ્રતિક્રમણનું ફળ પ્રતિમા દર્શન પ્રાયશ્ચિત ભાવ શ્રાવક ના ૬ લક્ષણ મોક્ષમાર્ગનો પ્રારંભ યતિધર્મ વર્ષિદાન વિપુલ અને વિજન વિમલશા શ્રાવક ના ૧૨ વ્રત શ્રાવક ના ૨૧ ગુણ શ્રાવક ના ૬ કર્તવ્ય સવા – સોમાની ટૂંક સાગરોપમ તથા પલ્યોપમ સામાયિકનું ફળ સિદ્ધશિલા ૧૦ પ્રકારનાં કલ્પવૃક્ષો ૨૨ પરિસહ ૩૪ અતિશય ૬૩ શલાકા પુરુષ
તીર્થંકર પ્રભુ ના નામ પાછળનું રહસ્ય
Tags: સાગરોપમ તથા પલ્યોપમ
Jainopediya | Theme: News Portal by Mystery Themes.
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.