gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu id en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu en gu en gu en gu en gu en gu gu gu gu gu gu gu en en
ધાર્મિક સ્થળો | History Of Mahemdabad
શું આપ જાણો છો ?
વાત્રક નદીના કિનારે પુસ્તા મસ્જીદ સંવ. ૧૫૨૨ ઈ.સ. ૧૪૬૫માં મલેક મહેમુદ નિઝામના વહીવટમાં બનાવવામાં આવી હતી. હાલ આ મસ્જીદ ખંડારાવસ્થામાં છે. પુસ્તો એટલે ઓવારો. આ મસ્જીદ નદીકાંઠે આવેલી હોવાથી તેને પુસ્તા મસ્જીદ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હાલ આ મસ્જીદ ઈદગાહ મસ્જીદ તરીકે પણ ઓળખાય છે.
મલેક અલીશેરની મસ્જીદ (જુમ્મા મસ્જીદ)
આ મસ્જીદ કોર્ટ રોડ ઉપર વાવની પાસે આવેલી છે. વિક્રમ સંવત ૧૫૫૫ ઈ.સ. ૧૪૯૯માં સુલતાન મહંમદ બેગડાના હુકમ – ફરમાનથી શાહ અબ્દુલ મહામલિક ઉર્ફે બુરહાન-ઉલ-મુલ્ક (જેનું મૂળનામ મલિક શાહબુદ્દીન એહમદ હતું અને તે સુપ્રસિદ્ધ વજીર મલિક શાબાનનો પુત્ર હતો.) કિલ્લેદાર શેરમલિક સુલતાની (જેનું મૂળનામ મલેક અલીશેર હતું અને તે મલેક સારંગનો પુત્ર હતો) એ બંધાવી હતી. આ મસ્જીદ હાલ મોજુદ છે.
જુમ્મા મસ્જીદ પાસેની સરાઈ છે જ્યાં હાલ મામલતદાર કચેરી, કોર્ટ વગેરે સરકારી કચેરીઓ છે. આ કમ્પાઉન્ડમાં ખાન કાઝી ખાનજીવુ સીદ્દીક (રહે.)ની કબર આવેલી છે. ત્યાં તેમની મસ્જીદ નાની છે જે માનજીપીરની દરગાહની મસ્જીદ તરીકે ઓળખાય છે. હાલમાં આ મસ્જીદ મોજુદ છે.
માલવાફળીયું અને માળીવાડાની બાજુમાં વિરોલદરવાજા પાસે આ મસ્જીદ આવેલી છે. આ મસ્જીદ મહંમદ બેગડાના સમયમાં ઈ.સ. ૧૫૦૦ની આસપાસ બનેલી છે.
ખાત્રજ દરવાજા પાસે દરિયેસાબની મસ્જીદ આવેલી છે. આ મસ્જીદ ઈ.સી. ૧૫૦૦ની આસપાસ બનેલી હોવાનું મનાય છે.
મોટી વહોરવાડની મસ્જીદ ઃ
વડાદરાવાડ પાસે આવેલી આ મસ્જીદ મોટી વહોરવાડની મસ્જીદ તરીકે ઓળખાય છે. હાલમાં આ મસ્જીદ મોજુદ છે. આ મસ્જીદ કોણે, ક્યારે બંધાવી તે વિષે કંઈ માહિતી નથી.
નાની વહોરવાડની મસ્જીદ ઃ
નડીયાદી દરાવાજા પાસે આવેલીછે જે મીરાની મસ્જીદ તરીકે ઓળખાય છે. ઈ.સ. ૧૫૦૦ની આસપાસ આ મસ્જીદ બનેલી છે અને હાલમાં પણ તે મોજુદ છે.
નડીયાદી દરવાજા પાસે આ મસ્જીદ આવેલી છે. આ મસ્જીદની સ્થાપના અને સ્થાપક વિશે કોઈ માહિતી પ્રાપ્ય નથી.
ફતે (ફાટુ) તળાવની પાસે મુરાદ શહીદની વિશાળ ઊંચાઓટલા ઉપર કઠેરાયુક્ત છત્રીની અંદર બે શહીદોની મઝાર છે. તેઓ ગુજરાતના સુલતાનોના સમયમાં વડોદરા પાસેની કોઈ લડાઈમાં શહીદ થઈ ગયા હતા. તેમના મસ્તકની કબર વડોદરા પાસે છે અને ધડની કબર મહેમદાવાદમાં છે.
મુસ્તાકઅલી બાવાનો રોજો કાચ્છઈ ગામના રસ્તે ખેડા રોડના ઢાળ ઉપર આવેલો છે. તેઓ પીરાણના હઝર તથા ઈમામશા બાવા (રહ.)ના વંશજોમાંના છે. સને ઈ.સી. ૧૯૮૧-૮૨ની સાલમાં ગુજરી ગયા ત્યારે તેમના અનુયાયીઓએ તેમનો આ રોજો બનાવેલ છે.
કુતુબ અનવર શહીદ બાવાની મઝર
વિરોલ દરવાજા બહાર એક મિનારાવાળી જમીનદોસ્ત થઈ ગયેલી મસ્જિદની પાસે અનાશસહીના નામે ઓળખાતી બે મઝરો કઠેડાવાળી છત્રીની અંદર છે આ જગ્યાએ દર વર્ષે ઉરસ (મેળો) ભરાય છે.
કેથોલિક ચર્ચ પશ્ચિમાભિમુખ છે. ઈ.સ. ૧૯૩૮માં શ્રી એ. એમ. પરેરાએ સંત એલંસીને અર્પણ કરેલ. આ ચર્ચ કમ્પાઉન્ડમાં સેંટ ઝેવીયર્સ સ્કૂલ અને દીન દયાનંદ એસ. પાસા છાત્રાલય આવેલું છે. સ્કૂલ અને છાત્રાલયના ઉદ્ભવ અને વિકાસમાં ફાળો આપનાર સ્પેશની ફાધર દીનદયાનંદ એસ્પાસા એસ.જે.ની કબર પણ દક્ષિણાભિમુખ છે.
પ્રોસ્ટેસ્ટંટ ચર્ચ બસ સ્ટેશનની બાજુમાં, કાશીબા બગીચાની પૂર્વદિશાએ આવેલું પશ્ચિમાભિમુખ ચર્ચ છે. આશરે ૫૦ વર્ષ પહેલાનું આ ચર્ચ છે.
સરદારનગરની પાછળ અને રેલ્વે સ્ટેશન સામે શ્રી ગુરૃનાનક ગુરૃદ્વારા આવેલ છે. આશરે ૨૫ વર્ષ પૂર્વેનું આ પૂર્વાભિમુખ ગુરૃદ્વારા છે.
પ્રવેશચોક અને ગર્ભગૃહયુક્ત આ ગુંબજબંધી ગુરૃદ્વારા છે. ગર્ભગૃહમાં શ્રી ગુરૃનાનકની ગાદી છે.
શ્રી વાસુપૂજ્ય સ્વામીનું જૈન દેરાસર પારસકૂઈ વિસ્તારમાં આવેલું છે. શ્રી જીનપ્રસાદનો પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ સંવત ૨૦૩૪ના વૈશાખ સુદ ૬ ને શનિવાર તા. ૧૩-૫-૧૯૭૮ના રોજ થયેલ છે.
પ્રવેશચોક, અંતરાલ અને ગર્ભગૃહયુક્ત આ શિક્ષણોયુક્ત શિખરબંધી દેરાસર છે.
આ દેરાસરની જગતી તેર સોપાન પંક્તિએ છે. ગર્ભગૃહના પશ્ચિમાભિમુખ ગવાક્ષમાં શ્રી વાસુપૂજ્ય સ્વામીની પ્રતિમા છે.
મંડોદર, ભદ્ર, પ્રતિભદ્ર અને કર્ણયુક્ત છે. તેના દક્ષિણાભિમુખ, પૂર્વાભિમુખ અને ઉત્તરાભિમુખ ગવાક્ષોમાં જૈન પ્રતિમાઓ છે.
મહેમદાવાદ હાઈ-વે પરથી પસાર થતાં વાત્રક નદીના કાંઠે લહેરાતી હરિયાળી વચ્ચે શ્રી સિદ્ધિવિનાયકનું વિશાળ અદ્વિતિય મંદિર આવેલ છે. આ મંદિરનો શિલાન્યાસ તા. ૭-૩-૨૦૧૧ના રોજ થયો. જે જમીનથી ૨૦ ફુટ ઊંડે છે. આ સિદ્ધિ વિનાયક મંદિરની ઊંચાર ૭૧ ફુટ જ્યારે લંબાઈ ૮૦ ફુટ અને પહોળાઈ ૧૨૦ ફુટ જેટલી છે.
આ વિશાળ બેજોડ અને કલાત્મક મંદિરમાં ભોંયતળિયા દસ હજાર સ્કવેર ફુટનો સભામંડપ અને પહેલામાળે પણ વિવિધ ધાર્મિક – સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ માટે એટલો જ વિશાળ સભામંડપ છે. મૂર્તિના સ્થાપના જમીનથી ૫૬ ફુટ ઊંચાઈએ છે જ્યારે મંદિરમાં જવા માટે લિફ્ટ અને રેમ્પની સગવડ પણ છે.
સમગ્ર મંદિર સંકુલનું વાતાવરણ કુદરતે બક્ષેલી હરિયાળી અને નવા પ્લાન્ટેશનથી વધુ આહલાદક બન્યું છે. મંદુર સંકુલમાં રોપાયેલા રૃદ્રાક્ષ, બિલી, કેસુડો, બોરસલ્લી, અશોકવૃક્ષ, ખજુરી-નાળીયેરી, કદમ, ચંદન સેવન અને શીમળાના સેંકડો નવા વૃક્ષો છે. આ મંદિર શ્રદ્ધાળુઓ માટે વિશાળ પાર્કીંગ સ્પેસ લઈને દરેક બાબતે સુવ્યવસ્થિત આયોજન છે. સિદ્ધિ વિનાયક મંદિરના આકર્ષક પ્રવેશદ્વાર અને મંદિરની વચ્ચે વિશાળ બગીચો છે. બગીચાની વિશાળ લોનમાં ગણપતિદાદાના પ્રતિકરૃપ ફુલોનો વિશાળ સ્વસ્તિક બનાવવામાં આવ્યો છે. અહીં આકાર પામનારા અલગ અલગ પ્રકારના ફુવારાથી સમગ્ર સંકુરલ અને બગીચાની શોભા વધી છે.
આ સ્થાનનું નિર્માણ અમદાવાદ રહેતા શ્રી નરેન્દ્રભાઈ પુરોહિતે કર્યું છે. અમદાવાદથી ડાકોર માર્ગ પર વાત્રક નદીના કિનારે આશરે ૬ લાખ સ્ક્વેર ફુટમાં આ મંદિર આવેલું છે. અહીં દર મહીને સુદ અને વદ ચોથના રોજ ભજન-કિર્તન થાય છે. જેના મૂળમાં રહેલી છે મહેમદાવાદના રહીશોની શ્રદ્ધા. ગામના યુવકોએ આ મંદિરના નિર્માણના પગલે ૫૦૦ યુવકોની સિદ્ધિ વિનાયક સેના પણ બનાવી છે.
આ મંદિરમાં સિદ્ધિ વિનાયના મુંબઈ મંદિરથી જ્યોત લાવીને મૂર્તિની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા થયેલ છે. એટલું જ નહીં, મંદિરનું બેજોડપણું જોતાં એમ પણ કહી શકાય કે પ્રતિષ્ઠા શિખરની નોંધ ભવિષ્યના ઈતિહાસમાં અચુક થશે.
આમ, ગણુદાદા આજે મહેમદાવાદમાં આવી બિરાજ્યા છે અને સમગ્ર જનને આશીર્વાદ આપી રહ્યા છે.
શ્રી સહજાનંદ સ્વામીના પગલાં ઃ
મહેમદાવાદ શહેરમાં સ્વામી શ્રી સહજાનંદ મહારાજના પગલાં છે. શ્રી સહજાનંદ સ્વીમી મહારાજ મહેમદાવાદમાં આવ્યા હતા તે સમયે તેમના પગલાંને આશીર્વાદરૃપે લેવામાં આવ્યા હતા. હાલમાં પણ સરકારી ગોડાઉન પાછળ મંદિર મોજુદ છે. તે સમય દરમિયાન જ્યારે શ્રી સહજાનંદ સ્વામી મહેમદાવાદ પધાર્યા હતા ત્યારે પ્રસાદીરૃપે તેમના ચરણામૃત મહેમદાવાદવાસીઓને મળ્યા હતા. બહુ ઓછા લોકો હશે જે જાણતા હશે કે વડતાલમાં આવેલું શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાનનું મંદિર મહેમદાવાદમાં બનવાનું હતું પરંતુ કોઈ કારણસર ના બની શક્યું. જો કે સ્વામી શ્રી સહજાનંદ મહારાજના પગલાં આજે પણ આશીર્વાદરૃપે અત્રે મોજુદ છે.
આ શિવાલય વાત્રક નદીના કિનારે આવેલ છે. સ્થાનિક માન્યતા પ્રમાણે આશરે ૪૦૦ વર્ષ પૂર્વેનું આ શિવાલય છે. આ શિવાલયનો જીર્ણોદ્ધાર સંવત ૨૦૦૭માં કરવામાં આવેલ છે. આ શિવાલય પશ્ચિમાભિમુખ છે. પ્રવેશચોક, અંતરાલ અને ગર્ભગૃહયુક્ત આ ગુંબજચુંબી શિવાલય છે. પ્રવેશચોકમાં નંદી અને કાચબાની પ્રતિમા છે. અંતરાલના ઉત્તરાભિમુખ ગવાક્ષમાં ગજાનને દક્ષિણાભિમુખ ગવાક્ષમાં હનુમાનની પ્રતિમા છે.
ગર્ભગૃહમાં મંડલા સ્વરૃપની જલાધારીમાં બાણલિંગ છે. ગર્ભગૃહના પશ્ચિમાભિમુખ ગવાક્ષમાં પાર્વતીની પ્રતિમા છે.
ગંગનાથ મહાદેવના પ્રવેશદ્વારની બાજુએ દક્ષિણાભિમુખ બે ગુંબજબંધ દેરીઓ અનુક્રમે ભૈરવદેવ અને હનુમાનની છે. તેમાં તેમની પ્રતિમાઓ છે.
આ શિવાલય નડીયાદી દરવાજા બહાર આવેલ છે. સ્થાનિક માન્યતા પ્રમાણે આશરે ૨૫ વર્ષ પૂર્વેનું આ શિવાલય છે. આ શિવાલય પશ્ચિમાભીમુખ છે.
મંડપ, અંતરાય અને ગર્ભગૃહયુક્ત આ શિખરબંધી શિવાલય છે.
મંડપમાં નંદી અને કાચબાની પ્રતિમા છે. અંતરાલના ઉત્તરાભિમુખ ગવાક્ષમાં ગણપતિ અને દક્ષિણાભિમુખ ગવાક્ષમાં હનુમાનની પ્રતિમા છે.
દક્ષિણાભિમુખ ગવાક્ષમાં હનુમાનની પ્રતિમા છે. ગર્ભગૃહના પશ્ચિમાભિમુખ ગવાક્ષમાં પાર્વતીની પ્રતિમા છે. પદ્મસ્વરૃપની જલાધારીમાં બાણલિંગ છે.
શિવાલયનો મંડોવર ભદ્ર, પ્રતિભદ્ર અને કર્ણયુક્ત છે. છબિની ઉપર નાના-નાના ઉશૃંગો આવેલા છે. આ ઉશૃંગોના દક્ષિણાભિમુખ, પૂર્વાભિમુખ અને ઉત્તરાભિમુખ ગવાક્ષ છે.
રણછોડજી મંદિર વાત્રક નદીના કિનારે ગંગનાથ મહાદેવની પાછળના ભાગમાં આવેલ છે. આ મંદિર આશરે ૧૨૫ વર્ષ પૂર્વેનું હોવાનું મનાય છે. આ મંદિર પશ્ચિમાભિમુખ છે.
પ્રવેશચોક અને ગર્ભગૃહયુક્ત આ ધાબાબંધી મંદિર છે. ગર્ભગૃહના પશ્ચિમાભિમુખ ગળાક્ષમાં રણછોડજીની પ્રતિમા છે.
રણછોડજી મંદિર વિશે એવી દંતકથા છે કે, ૧૮૫૭ના બળવાના ભુગર્ભવીર નાના સાહેબના સાથી લક્ષ્મણરાવે વાત્રક નદીના કિનારે આવેલ ગંગનાથ મહાદેવમાં નિવાસ કરેલો. તેઓએ યોગ સાધના કરી માહત્મ્યપદ પ્રાપ્ત કરેલું. તેમનો જે સ્થળે દેહાંત થયેલો ત્યાં તેમની સમાધિ અને રણછોડજી મંદિર બાંધવામાં આવ્યું. તાજેતરમાં જ આ મંદિરના જીર્ણોદ્ધારનું કામ ખુબ જ ઝડપથી ચાલે છે. આ મંદિરમાં ધુળેજી, રાધાષ્ટમી જેવા તહેવારો ખૂબ જ ધામધુમપૂર્વક ઉજવવામાં આવે છે.
લક્ષ્મણરાવ મહારાજની સમાધિ ઃ
વાત્રક કિનારે ગંગનાથ મહાદેવની ઉત્તરાભિમુખ લક્ષ્મણરાવ મહારાજની સમાધિ આવેલી છે. આ સમાધિની જગ્યાની બે સોપાનપંક્તિઓ છે. સમાધિમાં ચાર પગલાં છે.
શ્રી મદનમોહનલાલજીની હવેલી (બાપાજી મંદિર)
મહેમદાવાદના નવાપરામાં આવેલ શ્રી મદનમોહનલાલજીની હવેલી પુરાતન મંદિર શ્રી બાપાજીના મંદિર તરીકે ઓળખાય છે અને વૈષ્ણવજનોના હૃદયમાં વસેલું છે. મહેમદાવાદમાં વસતા વૈષ્ણવજનોના માટે સવારમાં શ્રી ઠાકોરજીના દર્શન અને વિવિધ ઉત્સવો તથા પ્રસંગોની ઉજવણી માટે શ્રી બાપાજીનું મંદિર પ્રસિદ્ધ છે. પરમ ભક્ત શ્રી પ્રભુરામ બાપા ઉર્ફે બાપાજી ભગતે પોતાનું આ સેવ્ય સ્વરૃપ અને મંદિરનું વિશાળ મકાન પોતાના શ્રી ગુરૃદેવ ૧૦૮ પૂજ્યપાદ ગોસ્વામી શ્રી બાલકૃષ્ણલાલજી મહારાજશ્રી (કાંકરોલીવાળા)ને અર્પણ કરીને પોતાના અદ્ભૂત ભક્તિભાવનો પરિચય આપ્યો હતો. શ્રી પ્રભુરામ બાપા (બાપજી ભગત) પરમ ભગવતી વૈષ્ણવ હતા. તેઓ નિઃસંતાન હોવાથી પોતાની જીવન ભગવત સેવામાં વિતાવ્યું. તેઓએ પોતાના સૈવ્ય ઠાકોરજી શ્રી મદનમોહનજી તથા શ્રી સ્વામીનીજી સ્વરૃપની સેવા પોતાના મકાનમાં યોગ્ય વિધિ સંપન્ન કરીને પધરાવી અને કાંકરોલીમાં બિરાજતા પોતાના ગુરૃદેવ ૧૦૮ પ.પૂ. ગોસ્વામી શ્રી બાલકૃષ્ણલાલજી મહારાજશ્રીના શ્રીહસ્તે સૈવ્ય કરાવેલ આ સ્વરૃપ તેમજ મકાનને તેમેણે શ્રી ગુરૃદેવને અર્પણ કર્યું. તેઓની મહેચ્છા મુજબ તેમના સૈવ્ય ઠાકોરજી શ્રી તે જ સ્થળે ચલાયમાન થયા વગર બીરાજે તેવી ભાવનાથી હાલમાં પણ શ્રી બાપાજીના મંદિરનો વહીવટ ૧૦૮ પ.પૂ. શ્રી વ્રજેશકુમારજી તથા ૧૦૮ શ્રી વાગીશકુમારજી બાવાશ્રીની આજ્ઞા મુજબ મંદિરના ટ્રસ્ટીઓ તથા મુખિયાજી શ્રી પંકજભાઈ આચાર્ય કરી રહેલ છે.
લગભગ ૧૯૭૪ થી શ્રી આચાર્ય પરિવાર (હાલમાં શ્રી પંકજભાઈ આચાર્ય) આ મંદિરના મુખ્યાજી તરીકે સુંદર અને વખાણવાલાયક સેવાઓ આપે છે. તેઓ દરેક ઉત્સવોને પ્રભુના ચરણમાં અર્પણ કરી વૈષ્ણવોને સુંદર દર્શન કરાવે છે. વૈષ્ણવો પણ આ દર્શનનો ખૂબ જ ભક્તિભાવપૂર્વક લહાવો લે છે અને આનંદ આનંદ થઈ જાય છે. ઉત્સવમાં આ મંદિરના દર્શનનો લ્હાવો લેવો તે પણ એક સૌભાગ્ય જ છે. શ્રી પંકજભાઈ મંગળા, શ્રૃંગાર, રાજભોગ, ઉત્થાપન અને શયનના દર્શન ખૂબ જ ભક્તિભાવથી કરાવે છે.
શું આપ જાણો છો ?
Copyright@ 2018. All Rights Reserved. historyofmahemdabad.com
Designed By Web Design Company