en en gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu en gu gu gu en en en
દ્વારકા યાત્રાધામમાં આવેલા પ્રાચીન સુપ્રસિદ્ધ શિવમંદિરો
નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ, ભડકેશ્વર મહાદેવ, સિદ્ધેશ્વર મહાદેવ સહિતના મંદિરોમાં શિવભક્તો દ્વારા દર્શન-પૂજાનો મહિમા
ભારતના વિશ્વવિખ્યાત યાત્રાધામ દ્વારકાનગરીમાં સુપ્રસિદ્ધ પ્રાચીન શિવમંદિરો આવેલા છે. પવિત્ર શ્રાવણ મહિનામાં શિવમંદિરોમાં વહેલી સવારથી મોડી રાત્રિ સુધી જલાભિષેક, રૃદ્રી, દર્શન-પૂજા, બિલ્લીપત્રનો અભિષેક, મહાઆરતી, વિવિધ શૃંગારના દર્શન, મહાઆરતી, શંખનાદ્ અને હર હર મહાદેવના નાદ્ સાથે મોટી સંખ્યામાં શિવભક્તો અને ધર્મપ્રેમીઓ દ્વારા ભગવાન ભોળાનાથની સેવા-પૂજા કરવામાં આવી રહી હોય, ચોમેર ભક્તિભાવ માહોલ છવાઈ ગયો છે.
દ્વારકાથી ૧૬ કિ.મી. દૂર આવેલા શિવ મંદિર જ્યોર્તિલીંગ નાગેશ્વર મંદિર દ્વારકા યાત્રાએ આવતાં યાત્રિકો માટે દેશનું એક દર્શનીય સ્થળ છે. વર્ષો સુધી નાના કદના રહેલા આ મંદિરને દેશના એક સમયના ઓડીયો કેસેટ કિંગ અને પ્રખર શિવભક્ત સ્વર્ગવાસી શ્રી ગુલશનકુમારે એક જાહેર ટ્રસ્ટ બનાવીને નાગેશ્વર મંદિરને કલા અને સ્થાપત્ય નમૂનારૃપ બનાવ્યું છે. શિવ મંદિરને વિશાળ કદનું બનાવી મંદિરનું શિખર, ગર્ભગૃહ તથા નિજમંદિરને અમૂલ્ય શિલ્પોથી સુશોભિત બનાવવામાં ગુલશન કુમારે કોઈ જાતની કસર રાખી નથી. અંદાજિત રૃપિયા એક કરોડનો ખર્ચ આ મંદિર સંકુલના નવનિર્માણ માટે ટ્રસ્ટે કર્યો છે. આ મંદિર દ્વાદશ જ્યોર્તિલીંગમાં મનાતું હોઈ ધર્મ અને આસ્થાનું પ્રતિક તો છે જ. તે ઉપરાંત જોવાલાયક સ્થળ તરીકે આ સ્થળનો વિકાસ ધ્યાનમાં રાખીને મંદિરની બાજુમાં જ મધ્યમ કક્ષાના ભોજનગૃહ તથા રહેવા માટેની વ્યવસ્થા પણ નાગેશ્વર મંદિરમાં કરવામાં આવેલી છે. મંદિરના નવનિર્માણ દરમ્યાન જ ગુલશનકુમારનું અવસાન થતાં તેમના પત્ની તથા પરિવાર દ્વારા આ નિર્માણ કાર્ય પુરૃં કરાવેલ છે. હિન્દુ ધર્મમાં ભક્તિ અને શ્રદ્ધા માટે ધાર્મિક ગણાતા પવિત્ર શ્રાવણ માસમાં તો આ જ્યોર્તિલીંગના દર્શન માટે રોજે-રોજ હજારો શિવભક્તો ઉમટી પડે છે. શિવરાત્રિના દિવસે પણ ભાવિકોનો ધસારો રહે છે. શ્રાવણ માસના દર સોમવારે આ મંદિરે પગપાળા યાત્રા કરવા હજારો શિવભક્તો આવે છે. તેમજ મંદિરમાં રૃદ્રાભિષેક તથા હવન હોમ જેવા ધાર્મિક કાર્યો ભારે ભાવપૂર્વક થાય છે. વહેલી સવારે પાંચ વાગ્યે આરતીના દર્શન, ઢોલ-નગારાં અને શરણાઈના સૂરથી વાતાવરણ ભારે ભક્તિમય બની જાય છે. મંદિરની બહારનાં પટાંગણમાં સ્વર્ગવાસી ગુલશનકુમાર ટ્રસ્ટે નવનિર્માણ દરમ્યાન એક વિશાળ કદની ભગવાન શિવની મૂર્તિનું પણ નિર્માણ કર્યું છે. ૧૨૫ ફૂટ ઊંચાઈ તથા ૨૫ ફૂટ પહોળાઈ ધરાવતી અને ૨ કિ.મી. દૂરથી દેખાતી આ અદ્દભુત મૂર્તિના દર્શન કરવા એ પણ દર્શનાર્થીઓ માટે એક લ્હાવો ગણાય છે. દ્વારકાની યાત્રાએ આવતાં પ્રત્યેક નાગરિક નાગેશ્વર મંદિરની અચૂક મુલાકાત લેતાં હોય છે. જ્યોર્તિલીંગ તરીકે તેનાં ઉદ્દભવ વિશે વિવિધ કથાઓ પ્રચલિત છે તે પૈકી સૌથી વધુ પ્રચલિત કથા અત્રે પ્રસ્તુત છે.
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે દ્વારિકા નગરી વસાવી, તે પછીના સમયનો પ્રસંગ મહાભારતમાં પ્રચલિત છે. શ્રીકૃષ્ણના મોટાભાઈ બલરામજી બહેન સુભદ્રાનું વેવિશાળ દુર્યોધન સાથે કરવા માંગતા હતા. જ્યારે શ્રીકૃષ્ણ સુભદ્રાને અર્જુન સાથે પરણાવવા માંગતા હતા. આથી શ્રીકૃષ્ણની પ્રેરણાથી અર્જુને સુભદ્રાહરણ કર્યું હતું. આ પ્રસંગ સાથે સંકળાયેલું મનાતું દ્વારિકા પાસે આવેલું ઈન્દ્રેશ્વર મહાદેવનું મંદિર આ સ્થળ ભાદરવા સુદ પાંચમ એટલે કે ઋષિ પંચમી અથવા 'રગ પાંચમ'ના દિવસે ભાવિકજનોથી ઊભરાવા લાગે છે.
દ્વારિકાનગરીમાંથી દૈર વનરાજીમાં આવેલાં એક વૃક્ષાચ્છાદિત સ્થળે એક જટાળો જોગી બેઠો છે. આ સંત કાંઈ ખાતો પીતો નથી. તેની દરેક ભવિષ્યવાણી સાચી પડે છે. તેવી વાત સાંભળીને બલરામજી તપાસ કરાવે છે. ભોજનનો આગ્રહ કરે છે, પરંતુ આ જટાળો જોગી કહે છે કે 'કુંવારી કન્યાના હાથનું દૂધ જ પીઉં છું. બીજું કાંઈ લેતો નથી.' જે સાંભળી બલરામજી સુભદ્રાને દૂધ લઈ જોગી પાસે મોકલે છે. જ્યાંથી સુભદ્રાની સંમતિ સાથે જોગી વેશે રહેલો અર્જુન તેનું અપહરણ કરે છે. અર્જુન સુભદ્રા સાથે બરડીયા ગામ પાસે આવેલા સીતાપુરી કુંડ પાસે લગ્ન કર્યા હતા તેવી માન્યતા છે.
અહીં ઈન્દ્રેશ્વર મહાદેવનું મંદિર છે. અર્જુન ઈન્દ્રપુત્ર હતો, તેથી તેનું નામ ઈન્દ્રેશ્વર પડ્યું હતું. છેલ્લા બે-ત્રણ દાયકાઓથી આ મંદિરનો વિકાસ અને જિર્ણોદ્ધાર થતો રહ્યો છે.
સમુદ્ર માર્ગે દ્વારકાનું પ્રવેશદ્વાર ગણાતું અને પ્રકૃતિની અદ્દભુત છટાનું દર્શન કરાવતું સ્થળ તે દ્વારકાનું સમુદ્રની વચ્ચે આવેલું ભડકેશ્વર મહાદેવનું પ્રાચીન શિવમંદિર. સમુદ્રની જળરાશિથી ઘેરાયેલાં કોઈ ધ્યાનમગ્ન ઋષિમુનિ જેવા લાગતા આ દિવ્ય શિવાયલયમાં ભાવપૂર્વક શિવજીની પૂજા અર્ચના થાય છે. મહાશિવરાત્રિના દિવસે અહીં પરંપરાગત રીતે મહોત્સવ અને લોકમેળાનું પણ આયોજન થતું આવે છે. સાધક, ભક્ત કે પ્રકૃતિ પ્રેમીએ અહીં સ્વાભાવિક લાગી જતાં ધ્યાનની અનુભૂતિ કરવા, જીવ અને અને શિવની એકતાનો અનુભવ કરવા અને ચોતરફ ફેલાયેલા કેસરિયા પથ્થરો તથા અફાટ સમુદ્રની લહેરોની છાલક લેવા આ શિવાયલની મુલાકાત લેવા જેવી છે.
એક એવી માન્યતા છે કે 'ખઠક' શબ્દ પરથી અપભ્રંશ થઈ 'ભડક' થયું હશે અને તેના ઉપરથી ભડકેશ્વર નામ પડ્યું હશે. સમુદ્રના ઊંચા ખડકના ટેકરા ઉપર આરૃઢ થયેલ આ ભડકેશ્વર શિવાલય દર્શનીય છે અને અનેકની શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર છે. મંદિરના પગથિયાં ચઢતા બહુરંગી દરિયાઈ વનસ્પતિ, સુંદર પરવાળા તથા રંગબેરંગી માછલીઓનું સૌંદર્ય અહીં ચોતરફ જોવા મળે છે. કદાચ પ્રાચીનકાળમાં અહીં ધરતીકંપો કે ત્સુનામી આવ્યા હશે, જેના ફળ સ્વરૃપે અહીં ઠેર-ઠેર ખડકો વિખરાયેલા પડયા છે. અહીં અરબી સમુદ્ર પરથી વહેતા ઠંડા પવનના સુસવાટા સાથે ફરકતી મંદિરની ધ્વજાને કારણે જાગતો એક અદ્દભૂત નાદ સાધકના હ્ય્દયને એવી જ એક અદ્દભુત અનુભૂતિ કરાવે છે.
શારદા૫ીઠના આરાધ્ય દેવ ભગવાન શ્રી ચંદ્રમૌલિશ્વરજી
આદ્ય જગદ્ગુરૃશ્રી શંકરાચાર્ય મહારાજશ્રી દ્વારા સનાતન વૈદિક ધજા પતાકા સમગ્ર દેશમાં લહેરાવી શંકર પરંપરામાં એક અદ્વિતીય અવતાર કાર્ય કર્યુ. ૩ર વર્ષની યુવાન વયે સર્વ કાર્ય સિદ્ધ કરી કૈલાસધામ ખાતે પ્રભુ શંકરને વિનંતી કરી કે 'પ્રભુ, જગતના લોકો આપને પ્રત્યક્ષ રૃપથી યાદ કરે છે તે માટે આપ મને આપનું સ્વરૃપ આપો' પોતાના લાડકા દિકરાની પ્રભુ શંકર વાત ટાળી ન શક્યા અને તેમને ચાર પીઠમાં શિષ્યોને આપવા માટે શ્રી ચંદ્રમૌલીશ્વરજીના લિંગ આપ્યાં, જેમાનું એક શ્રી દ્વારકા શારદાપીઠની પરંપરામાં હાલ પણ જગદ્ગુરૃશ્રી શંકરાચાર્યજી મહારાજ દ્વારા પૂજીત છે. શ્રી ચંદ્રમૌલીશ્વરજીનું આ લિંગ સાક્ષાત્ શિવ સ્વરૃપ ગણાય છે. નીલમનું બનેલું છે. તેની ભૌતિક કિંમત કરતા તેનું સૌથી વધુ આધ્યાત્મિક મૂલ્યે છે. શ્રી ચંદ્રમૌલીશ્વરજીનું આ લિંગ જીવનમાં એક વખત દર્શનીય છે, પ્રભુ સાક્ષાત શિવ જેમ ભાલચંદ્ર છે તેમ આ લિંગમાં પણ ભાલ પર ચંદ્રદર્શન શ્રદ્ધાળુઓને થાય છે જેની કળાઓ આકાશના ચંદ્રની માફક પક્ષમાં વૃદ્ધિ પામે છે અને વદ પક્ષમાં ઘટે છે.
આ લિંગ સ્વરૃપ શ્રી ચંદ્રમૌલીશ્વરજીનો કબજો એક વખત ભારત સરકારે લીધેલ જેની સામે બ્રહ્મલીન જગદ્ગુરૃ શંકરાચાર્ય પૂ. અભિનવ સચ્ચિદાનંદતીર્થજી મહારાજશ્રીએ સુપ્રિમ કોર્ટ સુધીની લડત આપી જીત મેળવી ફરીથી તેમને પોતાની પૂજામાં પ્રસ્થાપિત કરેલ, જે હાલના શારદાપીઠના પીઠાધીશ પ.પૂ. સ્વરૃપાનંદ સરસ્વતીજી મહારાજશ્રીની પૂજામાં છે. પ્રત્યેક વૈદિક સનાતન ધર્મમાં શ્રદ્ધા રાખનાર લોકોએ જીવનમાં એક વખત શ્રી ચંદ્રમૌલીશ્વરજીના દર્શનનો લ્હાવો લેવા જેવો છે.
જેમના દર્શન વિના ફળ મળતું નથી, તેવા કુશેશ્વર મહાદેવ
ભગવાનશ્રી દ્વારકાધીશજીના મંદિર પરિસરમાં કુલ ર૦ મંદિરો આવેલ છે. તેમાં મંદિરના મોક્ષ દ્વારથી પ્રવેશ કરીએ ત્યારે જમણા હાથે નવગ્રહ દેવતાનું યંત્ર અને ત્યારબાદ કુશેશ્વર મહાદેવના દર્શન કરવા યાત્રિકો માટે જરૃરી છે કારણ કે એમ કહેવાય છે કે સમગ્ર દ્વારકાની યાત્રામાં અડધી યાત્રાના માલિક શ્રી કુશેશ્વર મહાદેવ છે. તેમના દર્શન કરવામાં આવે તો દ્વારકાની યાત્રા અધૂરી ગણાય છે.
આ સ્થાન પાછળની કથા એવી છે કે, કુશ નામનો એક પ્રભાવી દૈત્ય આ વિસ્તારમાં થઈ ગયો. તે એટલો પ્રભાવી હતો કે તેના પ્રભાવને કારણે આ વિસ્તાર કુશસ્થલી તરીકે ઓળખાતો હતો. તેની આસુરીવૃત્તિથી લોકો ત્રાહિમામ થઈ ગયા હતાં અને ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના શરણે જઈ કુશદૈત્યના ત્રાસમાંથી છોડાવવા પ્રાર્થના કરી ત્યારે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને કુશનો વધ કરી તેને પગતળે દબાવી પાતાળ મોકલી આપ્યો અને તેના પર ઈષ્ટદેવ ભગવાન શિવજીની લિંગની સ્થાપના કરી તે જગ્યા એટલે કુશેશ્વર મહદેવનું મંદિર. આ મંદિરની વિશિષ્ટતા એ છે કે તે મંદિર પરિસરમાં સામાન્ય જમીન સપાટીથી આશરે ર૦ ફૂટની ઊંડાઈએ કુશેશ્વર મહાદેવનું લિંગ સ્થિત છે. જેના પ્રથમ દર્શન કર્યા પછી ભગવાનશ્રી દ્વારકાધીશજીના દર્શન કરવા જવાય છે. ભારતમાં શ્રીરામચંદ્ર ભગવાનના હાથથી સ્થાપિત શિવલિંગ રામેશ્વર છે તે પ્રમાણે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના હાથે સ્થાપિત શિવલિંગ તે શ્રી કુશેશ્વર મહાદેવ કહેવાય છે. પરમાત્માએ તેમને અડધી યાત્રાના ફળનું વરદાન આપ્યું છે. તેમને દ્વારકા મહાત્મ્ય અધ્યાય-૧પ માં જણાવ્યા મુજબ યાત્રિકે લાડુ-ઘી નો દીવો તથા દક્ષિણા મૂકી પૂજા કરવાથી યાત્રા પૂર્ણ થાય તેવું વરદાન આપ્યું છે.
અરબી સમુદ્રના કિનારે, સિન્ધુ સદન મહાલયની સામે તથા રામવાડી મંદિરની દક્ષિણે આ પુરાણ પ્રસિદ્ધ સિદ્ધનાથ મહાદેવનું શિવાલય આવેલ છે, જેનું સંકુલ વિશાળ ઘેરાવામાં ફેલાયેલું છે. આ મંદિરની સ્થાપના ઈતિહાસ અનુસાર શંકરાચાર્ય સમુદાય દ્વારા કરવામાં આવી રહી. અહીં શિવનું પૂજન શિવલિંગ સ્વરૃપે થાય છે. દરેક શિવ મંદિરમાં હોય છે તેમ અહીં માતા પાર્વતીની દીવાલમાં પ્રતિમા છે. તેની ડાબી બાજુ ગંગાજીની મૂર્તિની સ્થાપના થયેલ છે, તો અન્ય ખૂણામાં કુબેરની પૂજા થાય છે. દ્વારકા પંથકમાં કુબેરની સેવ્યા પ્રતિમાઓ ઓછી મળી આવી છે. રૃક્મિણી મંદિરની જંધામાં દિશાના દેવ તરીકે એક સુંદર કુબેરની પ્રતિમા છે. કુબેર એ દેવોમાં ધનના દેવ ગણાય છે. આ પ્રતિમા પરથી એટલું અનુમાન થઈ શકે કે ભૂતકાળમાં દ્વારકા ક્ષેત્રમાં કુબેરની પૂજા થતી હશે.
મંદિરના ઘેરાવામાં અનેક સમાધિઓ આવેલ છે, જે સેવા-પૂજા કરતા ગોસાઈ કુટુંબના વડવાઓની છે. મંદિરના પ્રવેશદ્વાર પાસે હનુમાનજીનું મંદિર તથા દ્વારકાની પ્રસિદ્ધ જ્ઞાન વાવ આવેલી છે, જે ઘેઘુર વટવૃક્ષથી ઘેરાયેલી દેખાય  છે. આ વાવ પગથિયાથી છેક તળિયા સુધી જઈ શકાય એવા પ્રકારની છે. વાવની પડથાર શિવલિંગના થાળા આકારની બાંધેલ છે. તેમાં એક રાજપૂતકાલીન કલાત્મક કલાકૃતિ મઢેલ છે. શ્રાવણ માસ દરમિયાન સિદ્ધનાથ મહાદેવનું પૂજન-અર્ચન વધારે પ્રમાણમાં થતું જોવા મળે છે. સાથે-સાથે જ્ઞાન વાવ તથા પીપળાના વૃક્ષને પણ લોકો શ્રધ્ધાપૂર્વક પૂજતા આવ્યા છે. વાવમાંની કલાકૃતિને શ્રાવણ માસ દરમિયાન દૂધ ચડાવવામાં આવે છે. આ રૃઢિ વર્ષોથી ભાવિકોમાં ચાલી આવી છે. સિદ્ધેશ્વર મહાદેવના મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર તેમજ નવા શિવલિંગની પ્રાણપ્રતિષ્ઠા દ્વારકાના શંકરાચાર્ય શ્રી સ્વરૃપાનંદ સરસ્વતીજી મહારાજના માર્ગદર્શન અનુસાર થઈ હતી. આ પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા શ્રાવણ વદ પાંચમને વિ.સ. ર૦૪ર ને તા. ર૪-૮-૧૯૮૬ ના રવિવારે મધ્યાહન સમયે અભિજિત નક્ષત્રમાં સંપન્ન થયાની નોંધ મળે છે. નરોત્તમ પલાણના મંતવ્ય પ્રમાણે જે શિવ મંદિરના નામ પાછળ 'શ્વર' શબ્દ હોય તેનાથી ના પાછળ 'નાથ' શબ્દ આવતો હોય તે મંદિરને વધારે પ્રાચીન ગણવું. આ અર્થમાં સિદ્ધનાથ શિવાલય એક પ્રાચીન ક્ષેત્ર ગણી શકાય.
માર્કેટ યાર્ડ - હાપા, જામજોધપુર, જામનગર બ્રાસ સીટી:
માર્કેટ યાર્ડ - હાપા   ઘઉં ....242 ...383 । મગ ....800 ...1680 । લસણ ....160 ...805 । ચણા। ....160 ...805   માર્કેટ યાર્ડ - જામજોધપુર   કપાસ। ....780 ...937 । જીરૂ। ....2600 ...3125 । અરેંડા। ....650 ...729   જામનગર બ્રાસ સીટી   બ્રાસ હાની ઢાંળો ...315.00 । બ્રાસ હાની વાસંણ ...327.00 । બ્રાસ હાની પાઈપ ...329.00 । બ્રાસ વિલાયતી ....310.00
માર્કેટ યાર્ડ - હાપા, જામજોધપુર, જામનગર બ્રાસ સીટી:
માર્કેટ યાર્ડ - હાપા   ઘઉં ....242 ...383 । મગ ....800 ...1680 । લસણ ....160 ...805 । ચણા। ....160 ...805   માર્કેટ યાર્ડ - જામજોધપુર   કપાસ। ....780 ...937 । જીરૂ। ....2600 ...3125 । અરેંડા। ....650 ...729   જામનગર બ્રાસ સીટી   બ્રાસ હાની ઢાંળો ...315.00 । બ્રાસ હાની વાસંણ ...327.00 । બ્રાસ હાની પાઈપ ...329.00 । બ્રાસ વિલાયતી ....310.00
Home | About us | About Jamnagar | Advt.Tariff | E-Paper | Feedback | Contact us | Privacy Policy
Copyright 2019 Nobat, All Rights reserved.
Website Developed by : Skynet Technologies India