gu en gu gu gu gu gu id gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu fr gu gu gu gu en en en
વિજ્ઞાન સંચય | વિજ્ઞાન તથા ટેકનોલોજી સંપુટ - Part 3
Space-X ના ચંદ્ર અભિયાનની તૈયારી
ટેસ્લા ઇલેક્ટ્રિક કારના સર્જક અમેરિકન ઉદ્યોગપતિ એલન મસ્કની અવકાશ કંપની Space-X પોતાના ફરી વપરાશમાં લઇ શકાય તેવા રોકેટ માટે જાણીતી છે. કંપનીનું એક સ્વપ્ન સન ૨૦૨૩માં સામાન્ય પ્રવાસીને ચંદ્રની સફર પર લઇ જવાનું છે. ચંદ્ર તથા ત્યાર બાદ મંગળ ગ્રહ પર જવા માટે કંપની સ્ટારશિપ (Starship) નામનું એક શક્તિશાળી રોકેટ તૈયાર કરી રહી છે. આ રોકેટ કંપનીના હાલના ફાલ્કન (Falcon)  રોકેટમા વપરાતા મર્લીન (Merlin) એન્જીન કરતાં બે ગણું વધુ શક્તિશાળી  રેપ્ટર (Raptor) એન્જીન વાપરશે. રેપ્ટર એન્જીનના પરીક્ષણ તથા રોકેટની બીજી પ્રણાલીના વિકાસ બાબતે એલન મસ્કના ટ્વીટ્સ પર ખગોળ તથા અંતરિક્ષ અંગેના સમાચાર આપતી વેબસાઇટ યુનિવર્સ ટુડે (Universe Today) પર એક રસપ્રદ લેખ પ્રકાશિત થયો છે.
ઓપર્ચ્યુનિટિ બગી- છેવટે ઇજનેરોએ માની હાર.
લગભગ ૮ માસના પ્રયત્ન બાદ નાસાની જેટ પ્રપલ્શન લેબોરેટરી (JPL) ના ઇજનેરોએ છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી મંગળ પર સંશોધન કરી રહેલી બગી (rover- રોવર) ઓપર્ચ્યુનિટિ (Opportunity)ને ફરી કાર્યરત કરવાની આશા છોડી દીધી છે. માત્ર ૯૦ દિવસ માટે કામ કરવા અને તે દરમ્યાન માત્ર ૧ કિલોમીટર ફરવા માટે સન ૨૦૦૩માં મંગળ પર ઉતરેલી આ બગીએ ધાર્યા કરતા ૬૦ ગણા વધુ સમય માટે કાર્ય કર્યું અને તે દરમ્યાન તે ૪૫ કિલોમીટર ચાલી. ૧૩ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૯ના રોજ JPLની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત સમાચાર મુજબ ધૂળના તોફાનમાં ઢંકાઇ ગયેલી ઓપર્ચ્યુનિટિએ  ૧૦ જુન ૨૦૧૮ના દિવસે પોતાનો છેલ્લો સંદેશો મોકલ્યો હતો. ધૂળને કારણે સૂર્ય-પ્રકાશના અભાવને લીધે બગી ઇલેક્ટ્રિકલ પાવર ઉત્પન્ન કરી શકી નહીં અને ત્યારબાદ ઇજનેરોના તેને ફરી કાર્યરત કરવા મોકલેલા  ૧૦૦૦થી વધુ આદેશ અસફળ રહ્યા. છેવટે  ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૯ના દિવસે મોકલેલા આદેશનો કોઇ પ્રતિભાવ નહીં મળતા બગીના મિશનના અંતની જાહેરાત કરવામાં આવી.
જીવન ચાલતા ક્યારે શીખ્યું?
વિજ્ઞાન સમાચાર વેબસાઇટ સ્પેસ ડેઇલી (Space Daily) પર તારીખ ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૯ના રોજ પ્રસિદ્ધ સમાચાર મુજબ પૃથ્વી પર જીવન ધારણા કરતાં ઘણું વહેલું ચાલતા શીખી ગયું હતું. અત્યાર સુધી વૈજ્ઞાનિક માનતા હતાં કે પોતાની જાતે હલનચલન કરી શકે તેવા જીવ સૌ પ્રથમ વખત આજથી લગભગ ૫૭ કરોડ વર્ષ પહેલા વિકસિત થયા. પરંતુ વૈજ્ઞાનિકોની એક આંતરરાષ્ટ્રીય ટીમે આફ્રિકાના ગેબોન દેશમાં જાતે હલનચલન કરતાં જીવના ૨૧૦ કરોડ જૂના  અશ્મિ શોધી કાઢ્યા છે. આ અંગેનો શોધ-લેખ અમેરિકાના વિજ્ઞાન સામાયિક પ્રોસીડીંગ્સ ઑફ ધી નેશનલ એકેડેમી ઑફ સાયન્સના (Proceedings of National Academy of Science)ના ૧૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૯ના અંકમાં પ્રકાશિત થયો છે.
પાડોશીની સાથે અથડામણ, કેવી, ક્યારે?
સન ૨૦૧૩માં કક્ષામાં મુકાયેલ યુરોપિયન અંતરિક્ષ સંસ્થા ઇસા (ESA)ના  ગાયા (Gaia) યાનનું મુખ્ય કાર્ય આપણી આકાશગંગાના કરોડો તારાની સ્થિતી તથા તેમની ગતિ ખૂબ ચોકસાઇથી માપીને આકાશગંગાનો નકશો તૈયાર કરવાનું.  આ કાર્ય તો તે સારી રીતે કરી જ રહ્યું છે, પરંતુ અમેરિકાના જાણીતા સામયિક નેશનલ જીઓગ્રાફિકની વેબસાઇટ પર તારીખ ૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૯ ના રોજ પ્રકાશિત લેખ અનુસાર ગાયાએ આપણા પડોશી દેવયાની તારા-વિશ્વ (Galaxy – ગેલેક્ષી)ના ઘણા તારાની ગતિ તેમજ સ્થિતી પણ માપી છે.
વીસમી સદીની શરૂઆતથી ખગોળવેત્તા જાણે છે કે દેવયાની તારા-વિશ્વ કલાકના ૨,૫૦,૦૦ કિલોમીટરની ગતિથી આપણા તરફ ધસી રહ્યું છે, અને આજથી ૩૯૦ કરોડ વર્ષ  બાદ આપણી સીધી અથડામણ આપણા આ પડોશી સાથે થશે. ગાયાની નવી  માપણીના પરિણામ સ્વરૂપે આ અથડામણના સમય તથા તેની અસર વિષેની સમજમાં સારો એવો ફેરફાર થયો છે. ખગોળવેત્તા હવલ માને છે કે અથડામણ ૩૯૦ કરોડ વર્ષના બદલે ૪૫૦ કરોડ વર્ષ પછી થશે, વળી આ અથડામણ સામ-સામે નહીં, પરંતુ તીરછી રહેશે.
ચંદ્ર, સૂર્ય અને સમુદ્રમાં ભરતી
આકૃતિ-૧ પૃથ્વીના સમુદ્રમાં આવતા ભરતી તથા ઓટનો વિષય દેખાય છે તેટલો સરળ નથી. આપણે બધા શાળામાં શીખી ચૂક્યા છીએ તે પ્રમાણે સમુદ્રમાં ભરતી દિવસમાં આશરે બે વખત આવે છે. જ્યારે ચંદ્ર માથા પર હોય ત્યારે અને ઉપરાંત જ્યારે તે પૃથ્વીની સામી બાજુ હોય ત્યારે. માનો સમુદ્રનું પાણી પૃથ્વીની ફરતું એક ...
અવકાશી સઢ અને ઔમુઆમુઆ!
વીકીપીડીયા ગઇ સદીના વિખ્યાત વૈજ્ઞાનિક કાર્લ સાગાન (Carl Sagan) ની ઓળખ એક ખગોળશાસ્ત્રી, બ્રહ્માંડ-વૈજ્ઞાનિક, અવકાશ-ભૌતિકશાસ્ત્રી, આવકાશ-જીવવૈજ્ઞાનિક, લેખક તથા વિજ્ઞાનને લોકભોગ્ય કરનાર તરીકે આપે છે. શક્ય છે કે હું એકાદ-બે વિશેષણ ભૂલી પણ ગયો હોઉં! ડો. સાગાને બનાવેલી “કોસમોસ” (Cosmos) ટી.વી. શૃંખલા અંદાજે ૫૦ કરોડ લોકો જોઇ ચૂક્યા છે (તાજેતરમાં ડો ...
ઔમુઆમુઆ- ખગોળશાસ્ત્રની એક ડીટેક્ટિવ ગાથા
ગયા માસના ખગોળશાસ્ત્ર અને અંતરિક્ષ વિજ્ઞાનની દુનિયાના મોટા સમાચાર જાપાનનું  હાયાબુસા-૨ (Hayabusa-2) અંતરિક્ષ યાન પોતાના લક્ષ ર્યુગુ (Ryugu) – જેનું શુષ્ક, વૈજ્ઞાનિક નામ  1999 JU3 છે, તે  ઉલ્કા પાસે તારીખ ૨૭ જૂન ૨૦૧૮ના રોજ પહોંચી ગયું તે વિષયના છે. ૩૦ જૂનના  વિશ્વ ઉલ્કા દિવસ પર આ સમાચાર બિલકુલ યથાયોગ્ય પણ ...
રોઝેટા- એક પ્રવાસ વર્ણન
યુરોપની અંતરિક્ષ સંસ્થા ઇસા (ESA)એ ગયા બુધવારે (૨૧ જૂન ૨૦૧૮) જાહેર કર્યું છે કે તેના યાન રોઝેટા (Rosetta) એ મિશનના અંતિમ ચરણમાં સન ૨૦૧૬માં ઝડપેલી છબી સાથે યાનની યાત્રા દરમ્યાન ભેગી થયેલી બધી છબીનો સંગ્રહ હવે ઇસાના છબી-સંગ્રહમાં ઉપલબ્ધ છે. મિશનના આ અંતિમ ચરણની સમાપ્તિ સમયે રોઝેટા તથા તેના ઉપ-યાન ...
વિજ્ઞાન તથા ટેકનોલોજી ના સમાચાર નું સંકલન. સમાચાર નું સ્તર ઉચ્ચ માધ્યમિક થી થોડી ઊંચી કક્ષા નું રાખવા નો પ્રયત્ન!
ધ્યાન રહે! સાઈટ ના નામ તથા ઇ-મેઇલ માં થોડો ફેર છે.
શરતચૂક બદલ માફ કરશો!
મુખપૃષ્ઠ છબી (Title Image)
"સર્જન સ્તંભ" (Pillars of Creation)
by Hubble Space Telescope
Credit : European Space Agency
© 2019 વિજ્ઞાન સંચય - WordPress Theme by Kadence Themes