en en en en en fr en en en en en en en en en en en en en en en en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en es es en en gu de gu de gu de gu de en de gu gu de gu gu de gu gu ru en en en en en en en en en en en en en en ru
Advertise in 7 Stars worldwide magazine
Advertise in Diamond city Directory
Subscription for 7 Stars worldwide magazine
ફીઅર ફેક્ટર અને ઈગો ફેક્ટર વચ્ચે શું કનેક્શન છે?
ટેક્નોલોજી, નવા નવા સાધન સરંજામ, મોટી ગાડીઓ, બ્રાન્ડેડ કપડાં, આલિશાન બંગલાઓ, નીતનવી એસેસરીઝ વગેરેથી આપણને એવો ભ્રમ થાય છે કે ‘પરિવર્તનની લહેર’ છે. પરંતુ આ લહેર લાઈફ સ્ટાઈલની લહેર છે. ઉચ્ચ સદ્દગુણી વૈચારિક ભૂમિકા પર ચેતનાની ઉત્કૃષ્ટ સમજ પર કેટલાંની દૃષ્ટિ છે?
પહલી વાત, માઈન્ડ જે શરીરને રિસ્પોન્સ કરે છે, તેનું નામ ઈમોશન છે. જે તે પરિસ્થિતિમાં મન જે અનુભવે છે, શરીર તે મુજબ પ્રતિભાવ આપે છે. જેને આપણે લાગણી તરીકે ઓળખીએ છીએ. પછી તે ભયની લાગણી હોય કે પ્રેમની કે ક્રોધની કે ઈર્ષાની. જેવો ભાવ મનમાં જાગે તેવો તનમાં ઝીલાય! (એમ પણ કે માનસિક રીતે મજબૂત માણસ શરીર પર મનની અસર દેખાવા પણ ન દે, કે નહિવત દેખાવા દેશે)
એક ‘સાયકોલોજીક ટાઈમ’ (Pschycological Time) હોય છે. આ ટાઈમ ક્યારેય પણ આવી શકે. તેનું કોઈ એંધાણ ન હોય. તેના કોઈ યોગ ન હોય. કોઈ મુહૂર્ત નહિં, કોઈ તિથિ, કોઈ તારીખ-વાર નહિ, શું છે આ ‘સાયકોલોજીક ટાઈમ’?
કોઈકની ગાડીનું એક્સિડન્ટ જોયું ને મનમાં વિચાર આવ્યો, મારી ગાડીનું પણ આમ એક્સિડન્ટ થઈ જાય તો? કોઈક ને કોઈ ગંભીર પ્રકારની બિમારીના ભોગમાં તરફડતા જોયા, ને અંદર સ્વીચ દબાઈ ગઈ કે મારી પણ આવી અવદશા થઈ જશે તો? ક્યાંક પૂર આવ્યું ને થડકારો થયો, આપણે પણ તણાતા હોઈએ તો? કોઈકે દેવાળું ફૂંક્યું ને ધબડકો થયો, આપણી પણ આવી કઠણાઈ બેસે તો? કોઈક સાથે છેતરપિંડીનો કેસ બન્યો ને આપણી નસ દબાઈ ગઈ, આપણને આવી એકલતા કોરી ખાય તો? આસપાસ બનતી નાની-મોટી દુર્ઘટનાઓ, અકસ્માતો, લડાઈ-ઝઘડાઓ, સમસ્યાઓ વગેરેમાં જાતને મૂકવી અને તેમાંથી ઉગતી ચિંતામાં સળગવું, એ ‘સાયકોલોજીક ટાઈમ’. અંદરથી જાણે કંઈક અહખ (અસુખ) ફીલ થવું, જાણે અજાણે ફિકરમાં પડવું, કંઈક ખોવાઈ જવાના કે લૂંટાઈ જવાનો અહેસાસ થવો, નર્વસનેસની લાગણી થવી, જાણો બધું ખતમ તો નહીં થઈ જાય ને? એવી ભીતિ થવી, ખોટા-ખરાબ, ભયાનક વિચારોનો મારો થવો વગેરેને ‘સાયકોલોજીક ટાઈમ’ કહેવાય છે.
જે ઘટનાઓ હમણાં બની નથી, હજુ બનવાની પણ નથી, પરંતુ કદાચ કોઈ કાળે બની શકે. જે કૃષ્ણમૂર્તિ ‘સાયકોલોજીક ટાઈમ’ સાથે બે શબ્દો વાપરે છે. Might Happen ‘માઈટ હેપન’ એટલે કદાચ બને. જવલ્લે બને. શક્ય છે કે બની શકે. વર્તમાનમાં બની નથી, નજીકના વર્તમાનમાં બનવાની આમ જુઓ તો સંભાવના નથી. છતાં એ ઘટના (દુર્ઘટના સ્વરૂપે ડરાવે છે તે) બની જાય તો તે ડરને ‘સાયકોલોજીક ટાઈમ’ કહે છે. આ દરેક બાબત દુઃખની લાગણીને જન્મ આપે છે.
માણસ અત્યારે, અહીં, હમણાં, Now છે અને એ જે ચિંતા કરે છે તે વાત ભવિષ્યમાં છે. માઈન્ડ ભવિષ્યમાં પહોંચી જાય છે, જિંદગી અત્યારે છે અને માઈન્ડ ફ્યુચરમાં! વિદ્વાન ફિલોસોફર એકહાર્ટ ટોલ તે બાબતને ‘એંગ્ઝાઈટિંગ ગેપ’ના નામે ઓળખાવે છે.
આવું શા માટે બને છે તેનું કારણ આપતાં વિદ્વાન દાર્શનિકો કહે છે કે માણસ દરેક વસ્તુ અને વિચાર સાથે આઈડેન્ટીફાઈ કરી લે છે. આઈડેન્ટીફાઈ કરી લેવું એટલે જે કે તે વિચાર કે ઘટના હું જ છું એમ માની લેવું, જે કે તે વસ્તુ મારા જ અસ્તિત્વનો એક અનિવાર્ય હિસ્સો છે તેવી દૃઢ માન્યતા. માણસ પોતાના વિચારો પ્રત્યે એટલી હદે તાદત્મય (આઈડેન્ટીફિકેશન) સાધી લે છે કે પછી સ્થળ બદલાય, માણસ જગ્યાઓ ગમે તેટલી બદલે તેના વિચાર બદલી નથી શકતા! સમય બદલાય, સમય ચેન્જ થાય, માણસ ચેન્જ થઈ શકતો નથી! અને પરિસ્થિતિ ગમે તેટલી બદલાય પણ માણસના વિચારો બદલી શકાતા નથી. એ પોતાની પૂર્વવત ધારણાઓ, માન્યતાઓ, આગ્રહો સાથે જડ થઈ જાય છે, જો એમ ન હોય તો વર્ષોના વર્ષોથી ચાલી આવતી ટી.વી. સીરિયલોની વાર્તાઓમાં, તેમના કેરેક્ટર્સમાં ક્યાંક વૈચારિક પરિવર્તનની દર્શકો તરફથી માંગ ઉઠતી હોત.
આપણા ઘરોમાં, સમાજમાં, સંસ્થાઓમાં, કાર્યસ્થળોમાં, ઓફિસોમાં વર્ષોથી એકની એક રીત-રૂઢિ પ્રમાણે ઢબથી જીવતા લોકો આપણને જોવા મળે છે.
ટેક્નોલોજી, નવા નવા સાધન સરંજામ, મોટી ગાડીઓ, બ્રાન્ડેડ કપડાં, આલિશાન બંગલાઓ, નીતનવી એસેસરીઝ વગેરેથી આપણને એવો ભ્રમ થાય છે કે ‘પરિવર્તનની લહેર’ છે. પરંતુ આ લહેર લાઈફ સ્ટાઈલની લહેર છે. ઉચ્ચ સદ્દગુણી વૈચારિક ભૂમિકા પર ચેતનાની ઉત્કૃષ્ટ સમજ પર કેટલાંની દૃષ્ટિ છે?
બાહ્ય જીવનની ચમક-દમકમાં લગાતાર ઉલાળ છે, ને આંતરિક જગત કંગાળ છે. ભવિષ્યનો ભયાવહ ચહેરો જ્યારે મનની તંગ ગલીઓમાં ભીંસાય છે ત્યારે આત્મવિશ્વાસું દેખાતા લોકો પણ અંદરથી થરથરી ઉઠે છે. કારણ શું છે આ ડરનું? જ્યાં સુધી મનનું તાદાત્મય અહંકાર સાથે છે, ત્યાં સુધી ડરનું ફેક્ટર રહેશે જ. પણ મુદ્દાનો સવાલ એ છે કે જિંદગીને અહંકાર ચલાવે તેમાં માણસને વાંધો શું છે? બીજું, ઈગો ફેક્ટર અને ફીઅર ફેક્ટર વચ્ચે રિલેશન શું છે? વળી, આ બધા વચ્ચે ઈમોશન ફેક્ટરની શું ભૂમિકા છે?
પહેલી વાત, માઈન્ડ જે શરીરને રિસ્પોન્સ કરે છે, તેનું નામ ઈમોશન છે. જે તે પરિસ્થિતિમાં મન જે અનુભવે છે, શરીર તે મુજબ પ્રતિભાવ આપે છે. જેને આપણે લાગણી તરીકે ઓળખીએ છીએ. પછી તે ભયની લાગણી હોય કે પ્રેમની કે ક્રોધની કે ઈર્ષાની. જેવો ભાવ મનમાં જાગે તેવો તનમાં ઝીલાય! (એમ પણ કે માનસિક રીતે મજબૂત માણસ શરીર પર મનની અસર દેખાવા પણ ન દે, કે નહિવત દેખાવા દેશે)
બીજી વાત, ફીઅર ફેક્ટરનું કારણ ઈગો ફેક્ટર છે! પ્રશ્ન થાય કે શા માટે? તો જવાબ છે કે ઈગો એ મનુષ્યની ‘રિઅલ સેલ્ફ’ નથી, ‘ફોલ્સ સેલ્ફ’ છે જેણે સાચ્ચે જ મરવાનું છે. ઈગો માટે મૃત્યુ એ જસ્ટ ટુ નેકસ્ટ ડોર જેટલું જ દૂર છે. નાશવંત જ છે (રિઅલ સેલ્ફ અમર છે, નિત્ય છે, અવિનાશી છે) જેણે મરવાનું છે એવો ઈગો પોતે સતત ભયમાં જીવે છે કે એ કઈ ક્ષણ આવશે જ્યારે મારું મૃત્યું થઈ જશે! અથવા હું હર્ટ થઈ જઈશે! આવો ડરેલો ઈગો જિંદગી અને માઈન્ડને ચલાવે અને ડરાવે તેમાં નવાઈ શું?! જે ડરેલો હોય છે, તે જ ડરાવે છે. જેની પાસે જે હોય છે, તે-તે જ વસ્તુ, ભાવ, વિચાર, બાબતને ફોરવર્ડ કરે છે. ઈગો પાસે ડર છે એટલે એ માણસને જીવનભર ડરાવે છે!
ત્રીજી વાત, જો ઈગો મરવાનો જ છે. તો શું નાના-મોટા જે કંઈ ફીઅર ફેક્ટર છે તે બધાનું મૂળ ઈગો ફેક્ટરમાં જ છે? હાં! એ નિષ્ફળ જવાનો ડર હોય, ભયંકર બિમારીનો ફીઅર હોય, તીવ્ર આઘાતની શંકા હોય, એકલતાનો ભય હોય, હર્ટ થવાની ચિંતા હોય, નાસીપાસ થવાની મૂંઝવણ હોય, કોઈ પ્રકારનો ફોબિયા હોય, આસમાની-સુલતાનીની થવાની ભીતિ હોય, કંઈ પણ અમંગળની આશંકા હોય, મૂળમાં ઈગો ફેક્ટર કામ કરતું હોય છે.
ચોથી વાત, માનો, વિચારો સાથે આઈડેન્ટીફીકેશન ન કરીએ, માઈન્ડ સાથે આઈડેન્ટીફિકેશન ન કરીએ, તો બેનીફીટ શું થાય? જવાબ- નાના-નાના લડાઈ-ઝગડા જ નહીં, મોટા-મોટા પ્રશ્નો ટળી જાય, આક્ષેપબાજી ન થતાં હુંસા-તૂંસીની જરૂર ન પડે, કોઈ કોઈને હર્ટ કરવા ચડી ન આવે, કોઈને કોઈનાથી નકામાં ડરનું કારણ ન રહે.
કારણ કે ‘હું જ સાચો છું’ એ સાબિત કરવા મથવું એ એક પ્રકારની વૈચારિક હિંસા છે. અહીં બીજાને ખોટો-ખરાબ એવું કશું સાબિત કરવાની તો જરૂરિયાત રહેતી નથી જ પણ જાતને જ સો ટકા સાચી સાબિત કરવાની જરૂરિયાત પણ નથી રહેતી. વખત આવ્યે જેને જાણવું છે, જાણી લે છે કે કોણ સાચું છે. સચ્ચાઈ તો એ છે કે સાબિત કરવાથી આમ પણ કશું સાબિત થતું નથી.
આ બધાં દુઃખના ઉપાય શું?
થોડોક શાંતિથી વિચાર કરવામાં આવે તો સમજાય કે આપણે જે ઈન્દ્રિયોથી સત્યને સમજવા જઈએ છીએ સત્ય તેનાથી પર છે, ત્યારે ઠોકી બજાવીને કોઈ વસ્તુ પૂરવાર કરવા, સિદ્ધ કરવા, સાબિત કરવા, પ્રયત્ન કરવો તે બચકાની હરકત છે.
પરંતુ બને છે એમ કે માણસ મન અને વિચારો સાથે એટલો આઈડેન્ટીફાઈડ છે કે તે પોતાના વિચારોને ખોટા હોવાને પોતે ખોટો છે એમ માની લે છે. જો કે, વાસ્તવિકતા સાવ જુદી છે કારણ કે માણસ તેના વિચાર ન હોઈ શકે, કારણ કે વિચાર તો નિત્ય બદલાતી વસ્તુ છે તો પછી નિત્ય શું છે? જે નિત્ય છે એ રિઅલ સેલ્ફ સુધી કઈ રીતે જવાય?
જેમ એક જાસૂસ માને છે કે ખૂન થયું છે તો કોઈ ખૂની અવશ્ય હોવો જોઈએ, તેમ એક યોગી માને છે કે હું છું તો મારો સર્જક અવશ્ય હોવો જોઈએ એમ માનીને એ પોતાના રિઅલ સેલ્ફ પર ભરોસો કરે છે અને જેમ નદી ક્યાંક સાગર જે એમ માનીને સહજ ગતિ કરે છે, તેમ યોગી સહજ ગતિ કરે છે, વિચારો કે ભાવનાઓ સાથે એટેચમેન્ટ રાખ્યા વગર...કારણ એટેચમેન્ટને શ્રીમદ્દભગવદ્દ ગીતા બંધન કહે છે. મનના વિચારો પ્રત્યેની જાગૃતિ એ મનના વિચારોના પ્રત્યે બંધનને મીટાવે છે, એવું દર્શન કહે છે. પરિપકવતાના માર્ગ પર ક્યારેક અઘરાં નિર્ણયો લેવાના હોય છે, એવા માર્ગને જ પરિપકવતાનો માર્ગ કહેવાય છે. બહુ બધી બચકાની હરકતો પછી પરિપકવતાનો ઝબકારો ચમકતો હોય છે! ચમકારે મોતી પરોવી લેવામાં શાણપણ છે.
આપણને એવું લાગે છે કેનદી સાગરને મળવા તરસી હોય છે,
વાસ્તવમાં પ્યાસ બંને તરફ સરખી હોય છે!
Oops! English news is not available for this news";
You Can Share It :
અમેરિકી સરકારના અધિકારીઓએ અને GJEPC પ્રતિનિધિમંડળ વચ્ચે બેઠક મળી
નિઝામ મ્યુઝિયમમાંથી હીરા અને રૂબી જડિત સોનાનું ટિફિન સહિત ચોરાયેલી કલાકૃતિઓ કબજે
ડાયમંડસિટી અખબારમાંથી બનાવી ગણપતિની મનમોહક પ્રતિમા
વિરલ 30 કેરેટ પિન્ક ‘રોઝ ઓફ કાઓ’ ડાયમંડ્સની એન્ટવર્પમાં હરાજી યોજાશે
ગોયમ ડાયમંડ ઇન્સ્ટિટ્યૂટે વધાર્યું સુરતનું ગૌરવ
સ્ટુડન્ટે ડિઝાઈન કરેલી વીંટીએ મેળવ્યું ગિનીઝ બુક ઓફ વર્લ્ડ રેકોર્ડમાં...
લંડનમાં બોનહામ્સ ખાતે આયોજીત હરાજી પેન્ડન્ટ નેકલેસ ખરીદવા કમઠાણ
સુપ્રસિદ્ધ બ્રિટિશ ડિઝાઈનર હેનેલના જ્વેલરી સંગ્રહનું 27 લાખ ડોલરમાં...
ભારતીય નિકાસ સંસ્થાઓના ફેડરેશન દ્વારા કિરણ જેમ્સ નોન એમએસએમઈ કેટેગરીમાં ‘ટોપ પર્ફોર્મર મહારાષ્ટ્ર’
ડાયમંડ સિટી. સુરતવિશ્વબજારમાં ભારતીય ઉદ્યોગ સાહસિકોનું પ્રતિનિધિત્વ...
Diamond City is a flagship product of our group. It is a fortnightly trade newspaper in Gujarati serving diamond and jewellery industry especially to diamond manufacturing industry based in Surat, surrounding areas and Mumbai. It is first of its kind fortnightly newspaper catering the industry. Rich in content, Diamond City has high quality trade information, news and analysis. It enjoys readability, reach and confidence of all sections of the industry and trade.
7Stars Group Of Companies
Seven Stars Media Pvt. Ltd.
Surat - 395006, Gujarat (INDIA).
Phone: +91 261 2544 157-60
© Copyrights 2018. All rights reserved. | Developed by Creative Concepts