gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en fi uk gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu hbs_lat vi en ru en
શ્રી સમ્યકત્વમૂલ બારવ્રતદ્રષ્ટાંત સહિત વિવેચન
પહેલું સ્થૂલ પ્રાણાતિપાત વિરમણ વ્રત
બીજું સ્થૂલ મૃષાવાદ વિરમણ વ્રત
ત્રીજું સ્થૂલ અદત્તાદાન વિરમણ વ્રત
ચોથું સ્થૂલ મૈથુન વિરમણ વ્રત
પાચમું સ્થૂલ પરિગ્રહ પરિમાણ વ્રત
"હે પ્રભુ! પ્રાયશ્ચિત કરવાથી જીવને શું લાભ થાય છે?"
હે ગૌતમ! પ્રાયશ્ચિત કરવાથી પાપકર્મની વિશુદ્ધિ થાય છે, નિરતિચાર થવાય છે, સમ્યકત્વ રીતે પ્રાયશ્ચિત કરવાથી વિશુદ્ધ થવાય છે
ПoдBecHыe yHиTaзы - ИHTepHeT MaraзиH
иrpы Ha диckax- rиTapa
ગરીબ બ્રાહ્મણ માંડ માંડ કુટુંબનું પોષણ કરતો, ત્યાં ચોથો છોકરો જન્મ્યો અને તે આંધળો!બ્રાહ્મણને થયું કે આ મને શા ખપનો છે? એ શું મને કમાઈ દેવાનો છે? એટલે એણે એની ઉપેક્ષા કરવા માંડી. આમ છોકરાને બાપનો પ્રેમ ન મળ્યા, પણ માનું ભરપૂર વહાલ મળ્યું. મા એને ખોળામાં લઈને બેસે અને હળવે સાદે એને ભજનો ગાતા શીખવે. પાંચ-છ વરસનો થતા થતામાં તો છોકરાને કેટલાંયે ભજનો ને સ્તોત્રો કંઠસ્થ થઈ ગયાં. એનો કંઠ પણ મધુર હતો. ઘર આગળ થઈને ભજન મંડળીઓ પસાર થાય ત્યારે એ એમની જોડે ભજનો ગાવા લાગે અને માને કહે` મા, મારે એમની જોડે જવું છે! મારે ભગવાનનું ભજન કરવું છે.
આ સાંભળી માની આંખોમાં આંસુ આવી જાય. એ દીકરાને છાતીએ દાબી કહે`બેટા, તું આંખે નહિ દેખે, ત્યાં તને કોણ સંભાળે?` છોકરો કહે`બા, તું ભૂલી ગઈ?ભગવાન મહાદયાળુ છે, એ મને સંભાળશે?` આ છોકરો તે ભક્ત સૂરદાસ. સૂરદાસનો જન્મ દિલ્હી નજીકના એક ગામમાં ઈ.સ.1479માં થયો હતો. સૂરદાસ દશ વર્ષનો થયો, એવામાં એક દિવસ એક શ્રીમંતે સૂરદાસના પિતા રામદાસ પર ખુશ થઈ એમને બ સોનામહોરો દક્ષિણામાં આપી.બે મહોરો એટલે તો મોટી મૂડી થઈ ગઈ! રામદાસના આનંદનો પાર નહોતો. તેણે મહોરેને વહાલથી રમાડી -પણ રાખવી ક્યાં? ઘરમાં સાચવીને રાખવા જેવી કોઈ જગા નહોતી. મહોરો ચીંથરામાં બાંધી ઓશીકા હેઠળ રાખીને એ સૂઈ ગયો! રાતે ગણપતિ મહારાજના ઉંદરો સફરે નીકળ્યા હશે તેમને આ ચીંથરાની ગંધ આવી, એટલે એ ચીંથરું ખેંચીને લઈ ગયા અને ઘરની દોદળી ભીંતમાં એમનું દર હતું તેમાં ઘાલી દીધું. સવારે ઊઠીને રામદાસે મહોરો જોઈ નહિ, એટલે એ તો રડવા જ બેઠે. સૂરદાસે કહ્યું`હું દેખાડું મહોરો ક્યાં છે તે! પણ તમારે મને ઘરમાંથી જવા દેવો પડશે!`બાપને એમાં કોઈ વાંધો નહોતો. એણે એ શરત કબૂલ કરી. હવે સૂરદાસે કહ્યું`ભીંતમાં ઉંદરનું દર તપાસો!` બાપે ભીંતોમાં ઉંદરના દર તપાસ્યા, તો એવા એક દરમાંથી મહોરોની પોટલી મળી આવી. બાપના આનંદનો પાર ન રહ્યો. તે જ વખતે સૂરદાસે પોતાની લાકડી સંભાળી અને ઘરમાંથી ચાલવા માંડયું. માએ ચીસ પાડી`અરે દીકરા, તું ક્યાં જાય છે? તને કોણ સંભાળશે?` સૂરદાસે કહ્યું`મા, તું ચિંતા ન કર! જે સૌને સંભાળે છે તે મને ય સંભાળશે.` બેચાર કોશ પર એક ગામ હતું. ત્યાં તળાવની પાળે એક પીપળાના ]ાડ હેઠળ સૂરદાસે મુકામ કર્યો. લોકો એનાં ભજન સાંભળી ખુશ થયા. એમણે એને એક ]ાંપડી બાંધી આપી અને એના માટે ખાવાપીવાનો પણ બંદોબસ્ત કર્યો. સૂરદાસ હવે પોતે પણ પદો રચી ગાતો હતો. એનાં પદોમાં એની આંતરદૃષ્ટિનું તેજ પ્રગટતું હતું. લોકો એ પદો ગાતાં એનો પ્રચાર કરતા. આમ કેટલાંક વરસ વહી ગયાં. સૂરદાસ અઢાર વર્ષના થયા. ભક્ત તરીકે તેમની ખ્યાતિ પણ બંધાઈ હતી. એકાએક તેમને થયું કે ખ્યાતિમાં બંધાવું તે સારું નહિ! એટલે કોઈ જાણે તે પહેલાં તેમણે તે સ્થળ છોડી દીધું ને આગ્રા-મથુરાની વચમાં યમુનાકિનારે ગૌઘાટ પર એકાંતમાં રહેવા માંડયું. થોડા દિવસ પછી મહાપ્રભુ શ્રી વલ્લભાચાર્યજી ગૌઘાટ પધાર્યાં. સૂરદાસે તેમનાં દર્શન કર્યા ને પગે લાગ્યા. મહાપ્રભુએ કહ્યું` સૂરદાસ, કંઈ ગાઓ!` સૂરદાસે ગાયું
મો સમ કૌન કુટિલ ખલ કામી
જિન તનુ દિયો તાહિ બિસરાયો, ઐસો નિમકહરામી!
પાપી કૌન બડો હૈ મોતે સબ પતિતનમેં નામી,
સૂર પતિત કો ઠૌર કહાં હૈ સૂનિયે શ્રીપતિ સ્વામી!
મહાપ્રભુએ કહ્યું `િવલાપ નહિ, વિલાપ નહિ, સૂરદાસ, ભગવાનની લીલા ગાઓ!` સૂરદાસે કહ્યું` પ્રભુ, લીલાનો મને અનુભવ નથી!` મહાપ્રભુએ કહ્યું` હું અનુભવ કરાવું!` પછી મહાપ્રભુએ સૂરદાસને `શ્રીકૃષ્ણઃશરણં મમ`નો મંત્ર આપ્યો અને સર્વ કંઈ ભગવાનને સમર્પિત કરવાની રીત સમજાવી. તે પછી તેમણે ટૂંકમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની બાળલીલાનું વર્ણન કર્યુ. મહાપ્રભુના મુખે જેમ એ વર્ણન બોલાતું ગયું તેમ સૂરદાસને જાણે એ પ્રત્યક્ષ દેખાતું ગયું! સૂરદાસનું રોમરોમ આનંદથી ભરાઈ ગયું. એ ગાવા લાગ્યાઃ
મૈયા મૌરી, મેં નહીં માખન ખાયો!
ભોર ભયો ગૈયનકે પીછે, મધુવન મોહિં પઠાયો,
ચાર પ્રહર બંસીવટ ભટક્યો, સાંજ પરી ઘર આયો!
મેં બાલક બહિયનકો છોટો, છીંકો કિસ બિધ પાયો,
ગ્વાલ બાલ સબ બૈર પરે હૈં, બરબસ મુખ લિપટાયો!
તૂ જનની મનકી અતિ ભોરી, ઈનકે કહે પતિઆયો,
જિય તેરે કછુ ભેદ ઉપજ હૈ જાન પરાયો જાયો!
યહ લે અપની લકુટ કમરિયા, બહુત હિ નાચ નચાયો,
સૂરદાસ તબ બિહસિ જશોદા, લે ઉર કંઠ લગાયો!
મહાપ્રભુની પ્રસન્નતાનો પાર ન રહ્યો. આવાં બીજાં પણ પદો તે જ ઘડીએ રચીને સૂરદાસે ગાયાં. મહાપ્રભુ કહે`સૂર, ગાવા માટે જ તમારો જન્મ છે,ગાઓ!`આ પછી મહાપ્રભુ સૂરદાસને લઈને શ્રીગોવર્ધનગિરિ પધાર્યા. ત્યાં શ્રીનાથજીનાં દર્શન કરી સૂરદાસે ગાયું
અબ મેં નાચ્યો બહુત ગોપાલ!
કામ ક્રોધકો પહિરિ ચોલના, કંઠ વિષયકી માલ!
મહામોહ કે નૂપુર બાજત નિંદા શબ્દ રસાલ,
ભરમ ભર્યો મન ભયો પખાવજ ચલત કુસંગિક ચાલ!
તૃસ્ના નાદ કરત ઘટ ભીતર નાના બિધિ દૈ તાલ,
માયાકો કટિ ફેટા બાંધ્યો લોભ તિલક હૈ ભાલ!
કોટિક કલા કાછિ દિખરાઈ જલથલ સુધિ નહિ કાલ,
સૂરદાસકી સવઈ અવિદ્યા દૂર કરો નંદલાલ!
મહાપ્રભુએ કહ્યું`સૂરદાસ, તમારી અવિદ્યા તો દૂર થઈ જ ગઈ છે. ભગવાન જ તમારી જીભે બેસી પદો બોલાવે છે. તમે સુરદાસ નથી. સુરસાગર છો! લાખ શું, સવા લાખ પદો તમે રચશો! ભગવાનને શું અશક્ય છે!` સૂરદાસે શ્રી ગોવર્ધનઘરની સેવામાં સમય સમયનાં કીર્તનો રચી ગાવા માંડયાં. કહે છે કે સૂરદાસની કીર્તિ સાંભળી દિલ્હીનો બાદશાહ અકબર એમનાં કીર્તન સાંભળવા મથુરા ગયો હતો. ત્યાં એણે સૂરદાસને નિમંત્રણ આપી બોલાવ્યા ને એમનાં કીર્તન સાંભળ્યાં. સાંભળીને ખુશ થઈ ગયો. એણે કહ્યું` સૂરદાસ, કંઈ માગો! સૂરદાસે કહ્યંષઃ ` એટલું માંગુ છું કે ફરી કદી મને બોલાવતા નહિ!` બાદશાહ સમજી ગયો કે જે ભગવાનની આગળ માગતો નથી એ મારી આગળ શાનો હાથ લાંબો કરે? સૂરદાસને મનોમન વંદન કરી બાદશાહ પાછો ફર્યો. પણ એને સૂરદાસનો પદોનો એવો મોહ લાગ્યો કે એણે એ પદો ભેગાં કરવા માંડયાં. કહે છે કે જે કોઈ સૂરદાસનું નવું પદ લાવી દે એને બાદશાહ એક નવો મોહર આપતો. સૂરદાસનાં પદોનો બાદશાહને એવો અભ્યાસ થઈ ગયો હતો કે કોઈ સૂરદાસનું રચેલું કહીને બનાવટી પદ લાવે તો બાદશાહ તરત એ પકડી પાડતો! મહાપ્રભુએ ભૂતલ પરની નિજ લીલા સંકેલી લીધી. ત્યાર પછી શ્રી ગુંસાંઈજી મહારાજ એમની ગાદીએ આવ્યા. તેમણે પણ સૂરદાસનું માહાત્મ્ય વધાર્યું. એક વાર સૂરદાસ ગોકુલમાં હતા. તેવામાં કેટલાક ગોસ્વામી બાળકોને થયું કે સૂરદાસ આંખે દેખતા નથી અને ઠાકોરજીની શોભાનું વર્ણન કેવી રીતે કરતા હશે? કલ્પનાથી જ કરતા લાગે છે! તેથી તેમની પરીક્ષા કરવા એક દિવસ તેમણે ઠાકોરજીને કંઈ વસ્ત્ર પહેરાવ્યા જ નહિ, ને સૂરદાસને કહ્યું` સુરદાસજી, આજે ઠાકોરજીની શોભાનું વર્ણન કરો!્ સૂરદાસે કીર્તન શરૂ કર્યુઃ
દેખી રી હરિ નંગમનંગા!
જલસુત ભૂષન અંગ બિરાજત,
બસનહીન છબિ ઉઠત તરંગા!
અંગ અંગ પ્રતિ અમિત માધુરી,
નિરખિ લજ્જિત રતિ કોટિ અનંગા!
કિલકત દસિસુત મુખ લેપન કરિ,
સૂર હસત વ્રજ યુવતીના સંગા?
સાંભળીને બધા સ્તબ્ધ થઈ ગયા! સ ને ખાતરી થઈ ગઈ કે સૂરદાસને પ્રભુકૃપાએ અપાર્થિવ દૃષ્ટિનું દાન કર્યું છે.આનું નામ પ્રજ્ઞાચક્ષુ.
સૂરદાસ પોતે કહે છે`િજન ઔખિન મેં તવ રૂપ બસ્યો, તિન આંખિનસૌં અબ દેખિયે ક્યા? એટલે જે આંખમાં ભગવાન વસ્યા, એ આંખે ભગવાન સિવાય બીજું કંઈ દેખાય જ નહિ. એક દિવસ સૂરદાસજી પ્રસાદ લેવા બેઠા હતા અને એમની સેવામાં રહેલો છોકરો કોકની સાથે વાતોમાં પડી જવાથી પીવાના પાણીનો લોટો લઈને આવ્યો નહિ. સૂરદાસજીને પાણી વિના ગળે કોળિયો અટક્યો હતો, એટલામાં કોઈ આવી એમના હાથમાં પાણીની ]ારી મૂકી ગયું. સૂરદાસે પાણી પીધું ને ]ારી બાજુએ મૂકી. તે પછી પેલો છોકરો આવ્યો ને સૂરદાસને કહે`લો આ પાણી!`સૂરદાસ કહે` હમણાં જ તો તું પાણી પાઈ ગયો!`છોકરાએ જોયું તો ત્યાં સોનાની ]ારી પડી હતી! તેણે કહ્યું` આ તો સોનાની ]ારી છે! સોનાની ]ારીમાં તમને કોણ પાણી પાઈ ગયું? પાછળથી ખબર પડી કે મંદિરમાંથી ઠાકોરજીની સોનાની ]ારી ગૂમ હતી! એ જ ]ારી સૂરદાસ પાસે હતી. હવે સૌને સમજ પડી કે ઠાકોરજી પોતે સૂરદાસને પાણી પાઈ ગયા હતા! આવી રીતે ભગવાને સૂરદાસને કેટલીયે વાર સહાય કરી હતી. એક વાર એ ખાડામાં પડી ગયા ત્યારે ભગવાને એમનો હાથ પકડીને એમને બહાર કાઢયા હતા! પણ પછી હાથતાળી દઈ ભગવાન છટકી ગયા હતા! સૂરદાસ હસીને કહે` તમે હાથ પકડો છો ને પાછા છટકી જાઓ છો. એ તમારી નટખટવિદ્યા હું જાણું છું હોં! અત્યારે મારા હાથમાંથી ભલે છટકો, પણ મારા હ્રદયમાંથી છટકો ત્યારે તમે ખરા! ભગવાનને આવો પડકાર ભક્ત સિવાય કોણ આપી શકે? શ્રીનાથજીના મંદિર પાસે ગોપાલપુર કરીને ગામ છે. ત્યાં એક વાણિયો રહેતો હતો. એના ઘરાક બધા વૈષ્ણવો હતા અને એમને માલ વેચીને એ સારું કમાતો હતો, પણ કદી પોતે શ્રીનાથજીનાં દર્શન કરવા જતો નહિ. સૂરદાસે એને કહ્યું`એકવાર તો ભગવાનનાં દર્શન કરવા ચાલો! વાણિયો કહે` તમે લઈ જાઓ તો આવું!`સૂરદાસ કહે`ભલે, હું લઈ જાઉં!` ચાલો! વાણિયો કહે`અત્યારે બપોરે ઘરાકીનો વખત છે, સાંજે આવીશઃ`સાંજે કહે`અત્યારે ગોધણ આવવાનો વખત થયો, હું મંદિરમાં જાઉં તો ગાયો અનાજ ખાઈ જાય!`રાતે કહે` અત્યારે દીવાટાણે આવું તો લક્ષ્મી નારાજ થઈ પાછી જાય!` સવારે કહે`અત્યારે પહેલી બોણીનો વખત છે, દુકાન પરથી ન ખસાય!` ત્રણ દિવસ સુધી વાણિયાએ સૂરદાસને આમ ધIા ખવડાવ્યા, ત્યારે સૂરદાસે એક પદ રચી ગાયું આજ કામ, કાલ કામ, પરસો કામ કરના! પહેલે દિન બહોત કામ વિમુખ ભયે ચરના! જાગત કામ, સોવત કામ, કામ હી મેં પચિ મરના છાંડી કામ, સુમરિ શ્યામ, સૂર પકરિ સરના! હવે વાણિયો સૂરદાસની સાથે મંદિરમાં દર્શન કરવા ગયો. સૂરદાસે પ્રભુને પ્રાર્થના કરી`પ્રભુ, આનો ઉદ્ધાર કરો, એ તમારી ધજા હેઠળ રહે છે!` ભગવાન કહે`એનો ઉદ્ધાર થઈ ગયો! મારી ધજા હેઠળ રહે છે એ માટે નહિ, પણ મારા ભગવદીયની એના પર કૃપા થઈ છે માટે!` સૂરદાસ હવે એંશી વર્ષના થયા હતા. તેમની તબિયત લથડી હતી. તેમને સમજાઈ ગયું કે ભગવાન હવે મને નિજ ઘામમાં બોલાવવા માગે છે. તેમણે મનમાં સવા લાખ કીર્તન રચવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો. તે સંકલ્પ અધૂરો રહેશે કે શું એવી એમને શંકા થઈ, ત્યારે ભગવાને કહ્યું` સંકલ્પ પૂરો થઈ ચૂક્યો છે. એક લાખ પદ તમે રચ્યાં છે ને પચીસ હજાર મેં `સૂરશ્યામ` ના નામે રચ્યાં છે તે ય તમારાં પદોમાં છે.` સૂરદાસજીના મનનું સમાધાન થયું. તેઓ મથુરા પાસે પરાસોલી ગામમાં જઈ રહ્યા. ગુસાંઈજી મહારાજને આ ખબર પડતાં એ બોલી ઊઠ્યાઃ`પુષ્ટિમાર્ગકો જહાજ જા રહ્યો હૈ!`તેઓ પોતે સૂરદાસજીની ખબર કાઢવા ગયા. તે વખતે એક ભક્તે ટીકા કરી`સૂરદાસે લાખ પદ રચ્યાં, પણ મહાપ્રભુ વિષે એકે પદ રચ્યું નહિ!`સૂરદાસે તરત એનો જવાબ દીધો` મહાપ્રભુને અને કૃષ્ણને જુદા ગણતો હોઉં તો મહાપ્રભુ માટે જુદું પદ રચું ને? છતાં તમે માગો છો તો લ્યો, સાંભળો!`આમ કહી એમણે આ કીર્તન લલકાર્યુઃ
ભરોસો દૃઢ ઈન ચરનન કેરો!
શ્રી વલ્લભનખચંદ્રછટા બિનુ, સબ જગ હોત અંધેરો!
સાધન ઓર નહીં યા કલિમેં જાસોં હોત નિબેરો!
સૂર કહા કહે દ્વિવિધ આંઘરો, બિના મોલ કો ચેરો!
શ્રી વલ્લભના ચરણનો મને દૃઢ ભરોસો છે. શ્રીવલ્લભના ચરણના નખનો પ્રકાશ ન થયો હોત તો દુનિયામાં બધે અંધારું જ હોત! આ કળિકાળમાં એનો જ એકમાત્ર આશરો છે. એ વિના ફળસિદ્ધિનો બીજો ઉપાય નથી. જે ભગવાનને અને આચાર્યને જુદા સમજે છે તે બેવડો આંધળો છે. સૂરદાસ કહે છે`હું એવો આંધળો નથી, હું તો એમનો વિનામૂલ્યનો (અશુલ્ક) દાસ છું.` સૂરદાસની જીવનભરની સાધનાનો અર્ક આ નાનકડા કીર્તનમાં સમાયેલો છે. જીવનની છેલ્લી પળ સુધી તેમણે કીર્તન રચ્યાં ને ગાયાં છે. ઈ.સ.1563માં તેમણે દેહ છોડયો. સૂરદાસની પાંચસોમી જન્મજયંતિ તા. 12-5-1978ના રોજ આખા ભારતમાં ઉજવાઈ હતી. • • •
ГaHTeли и шTaHrи. KyпиTb raHTeли и шTaHrи
Designed by hukonchu.com team
JavaScript is currently disabled.Please enable it for a better experience of Jumi.