gu en gu hi en en gu gu es gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ca en en en ne en en en gu gu gu en en gu en en ta en gu gu en en en en en fa en en en en en en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu zh en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en es ca en it it en id es en eo en et en da en pt kn sw gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en
માજીની ઓશરીએ – – માતૃભાષા
मातृभाषा जीवे छे अने जीवशे पण एना प्रचार-प्रसारनी जरुर पण एटली ज छे…
by admin • July 12, 2018 • 2 Comments
વાર્તામાં પાત્રાલેખન, સંવાદો અને સાહીત્યસર્જનનો હેતુ
રાબેતા મુજબ જ માજીને પરસાળમાં ખુરશી નાખીને બેઠેલાં જોયાં. મને જોઈને ટહુકો કર્યો,
આવ ભાઈ, કઈ બાજુ અત્યારમાં ?
સારું, સારું, ભાઈ. સુખી રે. કે, શું કામ આવવું થયું ?
કેમ પછી પેલી વારતા બની કે નૈં ? જો બની ગૈ હોય તો… …
અરે, હા ભૈલા, વારતા તીયાર જ છે. હું જ આબ્બાની હતી તારી પાંહે, ને તું જ આવી ગ્યો, સારું થ્યું લે. તું બેસ હું ચા લાવું.
માજી જુના જમાનામાં સારું એવું ભણેલાં. નોકરી તો કોઈ કરવા જ ન દે એટલે પછી ઘરકામની જોડે જોડે વાંચવા–વીચારવા–વાગોળવાનું વ્યસન બની ગયેલું. એમાંય એક વાર કોઈ કવીતડું બનાવેલું મને બતાવ્યું ત્યારે બહુ સારું ન હોવા છતાં પ્રોત્સાહનરુપે મેં એમનો વીચારવૈભવ અને શબ્દોની પસંદગીનાં વખાણ કરેલાં.
પછીય બીજી બેત્રણ કવીતાયું મને બતાવી. પછી મારી નીરાશા દર્શાવ્યા વગર એમને મેં ડાયરી જેવું કે પછી વાર્તા જેવું લખવા કહેલું….કોઈ સારો અનુભવ કે કોઈ પ્રસંગ–પ્રવાસના વર્ણન પર હાથ અજમાવવા કહેલું.
માજીએ સરસ મજાની ટુંકી વાર્તા ધરી દીધી. ને એમ એક લેખીકાનો જન્મ થયેલો ! એક તો આધેડ વય, અનુભવોની ખાણ, વીશાળ વાંચન અને સહજ રીતે જ ફુટી નીકળતા હાથવગા તળપદા શબ્દોની સરવાણી ! સાવ નાની અમથી વાતનેય એવી શણગારીને કહે. વીચારમાં પડી જવાય કે કહેવતો, રુઢીપ્રયોગો અને ચીલાચાલુ વાતચીતોને આ માજી કેવા અલંકારરુપે મુકી દે છે ! વાતવાતમાં કોઈ ને કોઈ કહેવત વચ્ચે ગોઠવી દે કે મુળ વાત શોભી ઉઠે ! આનાયાસ અલંકૃત બની જતી વાત !
પછી તો અવારનવાર મળવાનું થાય. સાહીત્યનાં સ્વરુપોની શાસ્ત્રીય વાતો તો સમજાય નહીં તોય કેટલુંક સહેલું કરીને મુકું તો તરત સમજી જાય.
વાર્તામાં પાત્રાલેખન બાબત ચર્ચા કરી ત્યારે લેખક દ્વારા જ વર્ણન કરીને પાત્રો સર્જવાની શૈલીની વાત સાંભળીને મને કહે,
“લખનારાનું કામ લખનારો કરે પણ વાર્તાની અંદરનાં માણસો જો પોતાની જાતે કાંઈ જોમ નો બતાવે તો ઈ માણસો (પાત્રો) તૈયાર રમકડાં જ ગણાય ને ?!”
હું ચોંકી ગયો ! વાર્તાનાં પાત્રો લેખકના હાથમાં રહેતાં નથી ને સ્વતંત્રપણે જ વીહાર કરતાં હોય છે તે વાતને માજીએ કેવી તળપદી બાનીમાં સમજાવી દીધી !
એવી જ રીતે સંવાદોના મહત્ત્વ વીષેની પોતાની વાત આ રીતે મુકી આપેલી –
વાર્તામાં માણસો હોય તે બોલે તો ખરાં જ ને. બધું વાર્તા લખનારો જ ઠઠાડ્યે રાખે તો વાર્તા કોને ગમે ? માણસો પોતે એકબીજાની સાથે ‘અંદરોઅદર’ વાતો કરે (સંવાદ) તો લખનારાને જે કહેવું છે ઈ તો કહેવાઈ જ જાય પણ એનાથીય મોટું કામ તો ઈ થાય કે માણસો જેણે સરજ્યાં છે ઈ લખનારા (લેખક)નેય રસ્તો મળતો જાય !! બોલનારાં સૌ જુદીજુદી નાત્યનાં ને ભાત્યનાં હોય એટલે ઈ બધાંની વાતું ને ઈમની બોલચાલની બોલી ઉપરથી બધાંની અલગ અલગ ઓળખાણ પણ થૈ જાય !! (પાત્રવ્યક્તીત્વ)
એક વખત મેં હસતાં હસતાં પુછેલું કે માજી, આ વાર્તાયું લખાવાનો શો હેતુ ? વાંચવાવાળાને કાંક ગન્યાન–શીખામણ કે બોધ મળે એટલે કે પછી લખનારાની મસ્તીમાં આવે તેવું મજાનું એ લખી નાખે તો ચાલે ?! એમણે જવાબ દીધેલો કે,
“વાર્તા લખનારાને લખવામાં એક અકળામણ હોય છે. અકળામણ એટલે કોઈ અહખ નૈં. અકળામણ એટલે સુવાવડ પહેલાં જણનારીને જેવું થાય ને એવું જ કાંક !!
એને લખવાનું કોઈ નક્કી કરેલું ભાન નથી હોતું…લખવાનો અંદરથી ધક્કો વાગતો હોય એટલે ઈ લખ્યા વન્યા રૈ જ નો હકે ! લખવું જ પડે એટલે પછી વાંચનારાંને એમાંથી ઉપદેશ મળશે કે નૈં ઈની ચંત્યા કરવાનો એને વેંત જ હોતો નથી ! લખવાની ધોંશ જ એની પાંહે લખાવી નાખે છે ! એટલે દુનીયાને એમાંથી જે મળવાનું હોય ઈ મળે; લખનારો તો લખી દઈને નવરો !!”
“સાહીત્ય કલા માટે કે જીવન માટે ?” આ બહુ ચર્ચાયેલા સવાલનો માજીએ આપેલો જવાબ દીવસો સુધી ગુંજતો રહ્યો !
Click to share on Twitter (Opens in new window)
Click to share on Facebook (Opens in new window)
Click to share on Google+ (Opens in new window)
← મારી કોમેન્ટીકાઓ : (૧) ‘મૌન’
“અમારી લોકભારતી” : નજરે જુઓ ને સાંભળો… →
2 comments for “માજીની ઓશરીએ –”
July 12, 2018 at 1:08 pm
વાર્તાના સ્વરુપની શાસ્ત્રીય વાતો સહેલી કરીને એવી સરસ રીતે આપે મૂકી કે સૌ સરળતાથી સમજી જાય. Good Teacher! પ્રણામ. માજીની વાર્તા કહ્યા વગર,વાર્તારૂપે પાત્રાલેખન, સંવાદો અને સાહીત્યસર્જનનો હેતુ સમજાવવાની એક નોખી રીત.
July 12, 2018 at 3:23 pm
એક આવા જ માજીની વાર્તા ક્યારની મારી પાછળ પડી છે હવે લખાઈ જાય તો સારું,
Leave a Reply Cancel reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
(મંદ પવનની લહેરોથી મન પ્રસન્નતા અનુભવતો)
“લાવ વીરા તવ હાથ,
કરું હું રક્ષાબંધન !”
મેં ત્યાં હાથ જરી લંબાવી,
રાખી બ્હેન કને બંધાવી.
“બોલ બ્હેન શું આપું,
નયનમાં એ જ અમી છલકાટ,
અધર પર એ જ મધુર મલકાટ…
તા. ૨૨ – ૦૮ – ’૬૪.
જનોઈ અને રાખડી વડે વીંટળાયો !!
સંસ્થા : વીચારોની પ્રયોગશાળા (૨)
સંસ્થા : વીચારોની પ્રયોગશાળા
નેટજગતના મારા પ્રિય કવિ હેમંત પુણેકરને શયદા એવોર્ડ !!
મારી કોમેન્ટીકાઓ (૨) એક નાનકડો વીચારસ્ફુલ્લીંગ ક્યાં પહોંચ્યો !!
“અમારી લોકભારતી” : નજરે જુઓ ને સાંભળો…
મારી કોમેન્ટીકાઓ : (૧) ‘મૌન’
પત્ર (૧૦) પ્રીતિ સેનગુપ્તા : શબ્દોની મોહિની
પત્ર (૯) જુગલકિશોર : શિલ્પ એટલે થીજેલું નૃત્ય અને –
admin on જનોઈ અને રાખડી વડે વીંટળાયો !!
Vinod Patel on જનોઈ અને રાખડી વડે વીંટળાયો !!
jugal kishor on જનોઈ અને રાખડી વડે વીંટળાયો !!
vimala on જનોઈ અને રાખડી વડે વીંટળાયો !!
સુરેશ જાની on નેટજગતના મારા પ્રિય કવિ હેમંત પુણેકરને શયદા એવોર્ડ !!
Hemant Punekar on નેટજગતના મારા પ્રિય કવિ હેમંત પુણેકરને શયદા એવોર્ડ !!
જાદવજી કાનજી વોરા on વિવેક ટેલરની એક કવિતા અંગે દેવિકા ધ્રુવ
admin on પત્ર (૧) : પતરાળીએ પીરસ્યાં પકવાન !
Copyright © 2018 માતૃભાષા. All Rights Reserved. The Magazine Basic Theme by bavotasan.com.