gu en en en gu gu gu gu en en gu gu gu en en en en en en en en en en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu ca gu en en en en en en gu en ca en gu gu en en en en en fa en en en en en gu gu gu gu gu en gu gu en en en en en gu gu gu gu fr en en en en en en
રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ-(national science day) – Gyankunj
કેમ મનાવાય છે રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ ?
વિજ્ઞાનની મદદથી માણસે કેટલાયે પ્રકારની શોધ કરી જીવનને આરામદાયક બનાવ્યુ છે. પહેલાના સમયમા રાજા મહારાજાઓએ જે સુવિધાઓ નહોતી ભોગવી તેવી સુવિધાઓ આપણે ભોગવીએ છીએ.આજે માણસે એટલી બધી શોધોને જન્મ આપ્યો છે જેનો આપણે રોજિંદા જીવનમા મિનિટે મિનિટે ઉપયોગ કરીએ છીએ. વિજ્ઞાનની મદદથી જ આપણે અવકાશમા પહોંચવાથી માંડીને રોબોટ અને કમ્પ્યુટર જેવી ચીજોને બનાવવામા સફળ થયા છીએ. ભારતમા વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે અનેક મહાનુભાવોએ પોતાનુ અમુલ્ય યોગદાન આપ્યુ છે. ભારતના આ વૈજ્ઞાનિકોએ કરેલી શોધોના કારણે વિશ્વના દેશોમા ભારતે એક અલગ સ્થાન ઉભુ કર્યુ છે. પહેલા જે ટેકનોલોજી અને શસ્ત્રો –સરંજામ અન્ય દેશો પાસેથી ખરીદતા હતા તે હવે આજે ભારતમા નિર્માણ પામવા મંડ્યા છે.
રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ મનાવવાનો હેતુ
દર વર્ષે 28 ફેબ્રુઆરીએ રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ મનાવાય છે,તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ લોકોમા વિજ્ઞાન પ્રત્યે રસ,રુચિ અને જાગૃતતા ઉત્પન્ન કરવાનો છે, જેથી આવનારી પેઢી વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમા પોતાનુ યોગદાન આપી શકે.
કેમ નક્કી કરવામા આવ્યો 28 ફેબ્રુઆરી નો દિવસ ?
રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ ઉજવવા માટે 28 મી ફેબ્રુઆરીનો દિવસ એટલા માટે પસંદ કરવામા આવ્યો કારણ કે આ દિવસે ભારતના મહાન વૈજ્ઞાનિક સર સી.વી. રામન દ્વારા એક અદભૂત શોધ કરવામા આવી હતી.જે પ્રકાશના પ્રકીર્ણન તરીકે  ( રામન ઇફેક્ટ ) ઓળખાય છે. તેમની  આ શોધને  કારણે ભૌતિકવિજ્ઞાનમા અન્ય શોધો માટે ખુબ જ યોગદાન મળ્યુ હતુ.આકાશ વાદળી રંગનુ જ કેમ દેખાય છે ? અન્ય રંગનુ કેમ નહી ?  તે સમજવા તેમના દ્વારા આ નિયમ શોધાયો હતો. કલકત્તામા ઇસ. 1928 મા આ શોધ કરાઇ હતી,  તેમની આ  શોધ બાળકો માટે પ્રેરણારુપ હતી તેથી 28 ફેબ્રુઆરી ને રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ રુપે નક્કી કરવામા આવ્યો. એટલુ જ નહી તેમને આ શોધ માટે ભૌતિકશાસ્ત્રમા  ‘ નોબલ પુરસ્કાર’  થી સન્માનીત કરવામા આવ્યા.
તેમના આ સંશોધન પાછળ પણ એક ઘટના છે, તે મુજબ તેઓ એક જહાજમા મુસાફરી કરી રહ્યા હતા , તે વખતે તેમના મનમા આકાશને જોઇને બે પ્રશ્નો થયા . એક તો આકાશ વાદળી રંગનુ કેમ દેખાય છે ? અને આકાશ બીજા અન્ય રંગોનુ કેમ દેખાતુ નથી ?
તે પછી  તેમણે તેમના આ સંશોધનો ચાલુ રાખ્યા અને તેમના સંશોધન પેપરમા પ્રસિધ્ધ કર્યા
આપણે જાણીએ છીએ કે જ્યારે પ્રિઝમ પર સફેદ પ્રકાશ આપાત કરવામા આવે ત્યારે તેનુ સાત રંગોમા વિભાજન થાય છે.
પ્રિઝમ દ્વારા સફેદ પ્રકાશનુ સાત રંગોમા વિભાજન
આ સાત રંગોની તરંગલંબાઇ જુદી જુદી હોય છે.
(લાલ રંગની તરંગલંબાઇ વધુ જ્યારે વાદળી કે જાંબલી રંગની તરંગલંબાઇ ઓછી હોય છે. )
લાલ રંગની તરંગલંબાઇ સૌથી વધારે અને વાદળી અને જાંબલી રંગની તરંગલંબાઇ ઓછી હોય છે.
(વિવિધ રંગોની તરંગલંબાઇ દર્શાવતો ચાર્ટ )
જે  રંગની  તરંગલંબાઇ ઓછી હોય તે પ્રકાશ જ્યારે બીજા માધ્યમમા પ્રવેશ કરશે ત્યારે તે રંગ  વધારે વિખેરણ પામશે. પ્રકાશની આ ઘટનાને  (SCATTERING ) અથવા તો પ્રકાશનુ વિવર્તન  કહે છે.
ચાલો આપણે આ ઘટનાને એક પ્રયોગ દ્વારા સમજીએ.
ખુબ જ ઓછી હવાની અવરજવર વાળા એક રૂમ મા દિવાલ પર લેસર લાઇટ દ્વારા લાઇટ પાડવામા આવે ત્યારે તેનો પ્રકાશ ફક્ત દિવાલ પર ટપકા સ્વરૂપે જ દેખાશે. લેસર લાઇટ અને દિવાલ વચ્ચે કોઇ જ લાઇટ દેખાશે નહી.
હવે એક બોટલમા પાણીમા ડેટોલ નાખીને પાણી સફેદ બનાવીને ત્યાર બાદ તેમાથી લાઇટ પસાર કરતા તે  લાઇટ  પાણીમા ફેલાઇ જશે.
માધ્યમમા જેમ અણુઓ વચ્ચે જગ્યા ઓછી તેમ પ્રકાશનુ વિવર્તન વધારે થશે તેથી ડેટોલ વાળી બોટલમા પાણી અને ડેટૉલના અણુઓ નજીક નજીક હોવાથી લાઇટનુ વિવર્તન વધારે થતા તે વધારે ફેલાઇ જશે.
બસ આવી જ ઘટના આકાશમા બને છે,
જ્યારે સુર્યમાથી નિકળતા કિરણો પૃથ્વીના વાતાવરણ મા પ્રવેશે છે ત્યારે પૃથ્વીના વાતાવરણમા પ્રવેશતા હવાના અણુઓ દ્વારા તે પ્રકાશનુ વિભાજન અને વાદળી રંગના પ્રકાશનુ સૌથી વધારે વિખેરણ થાય છે.જ્યારે બીજા રંગો ઢંકાઇ જાય છે. આ ઘટનાને સી.વી.રામને “ રામન ઇફેક્ટ “ નામથી સમજાવી હતી.
રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ-(national science day)
લાલ રંગની તરંગલંબાઇ વધારે હોવાથી તે સિધેસીધો પૃથ્વીના વાતાવરણમાથી ફેલાયા વગર પસાર થશે અને દેખાશે નહી અથવા ઓછો દેખાશે પરંતુ વાદળી રંગની તરંગલંબાઇ ઓછી હોવાથી તેઅન્ય રંગોની સરખમાણીમા  વધારેમા વધારે વિખેરાઇ જશે. આથી આકાશમા એ બીજા રંગો ને બદલી એકલો વાદળી રંગ જ દેખાશે.
આમ , આકાશ વાદળી રંગનુ દેખાય છે.
તો પછી સાંજે અથવા સવારે આકાશ પીળા કે નારંગી રંગનુ કેમ દેખાય છે. ?
સાંજે અથવા સવારે પૃથ્વી સુર્યથી મહત્તમ દૂર હોય છે આવી સ્થિતિમા સૂર્યના વાદળી રંગના કિરણોમા ઉર્જા લાલ રંગના કિરણો કરતા ઓછી હોય છે,એટલે કે લાલ રંગના કિરણોમા ઉર્જા વધારે હોવાથી પૃથ્વીના દૂરના ભાગ સુધી પહોંચી શકે છે. તેથી સાંજે અથવા સવારે આકાશ પીળા કે નારંગી રંગનુ દેખાય છે.  જુઓ નિચેનુ ચિત્ર
(લાલ રંગના કિરણોમા ઉર્જા વધારે હોવાથી તે વધુ દૂર સુધી જાય છે. )
રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ-(national science day)
thoughts by sir C V RAMAN
“   Ask the right Question and nature will open the doors to her secrets.  ”
“You can’t always choose who comes into your life but you can learn what lesion what they teach you ”
“Success can come to you by courageous devotion to the task laying in front of you”
“ I am the master of my failure …..if I never fail how will I ever learn”
“If someone judges you they are wasting space in their mind . best part, it’s their problem.”
આ પોસ્ટ ની PDF ફાઇલ Download  કરવા નીચે લખેલા download  પર ક્લીક કરો.
← ફેસબુકની લાંબી સફર
Public Provident Fund-(PPF) વિશે સામાન્ય જાણકારી →
Sunilkumar prajapati is the chief editor of gyankunj.in. he has a very deep interest in all technology and general knowledge base topics whatsoever. His passion,dedication ability make him stand apart from others.
Leave a Reply Cancel reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
માણસની આંખ 10 મિલિયન જેટલા જુદા-જુદા કલર પારખી શકે છે.
Public Provident Fund-(PPF) વિશે સામાન્ય જાણકારી
રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ-(national science day)
ઇન્ટરનેટ ની દુનીયાની અનોખી વેબસાઇટસ
sunilkumar prajapati on મોબાઇલના setteings મા જોવા મળતો ઓપ્શન VPN શુ છે ?
Bhargav Patel on મોબાઇલના setteings મા જોવા મળતો ઓપ્શન VPN શુ છે ?
Copyright © 2018 Gyankunj. All rights reserved.
Theme: ColorMag by ThemeGrill. Powered by WordPress.