gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en ja gu en
જાણો ગ્રાહકોને મળતા અધિકારો, ગ્રાહકો કેવી રીતે ક્યાં ફરિયાદ કરી શકે તેની વિગતો…
June 25th, 4:28am June 25th, 4:28am
આજ કાલ બજારમાં અવનવી ઘણી પ્રોડક્ટ્સ અવેલેબલ છે અને નવી જનરેશન ને ખરીદી કરવા આકર્ષિત કરે છે એનો ફાયદો કંપની ખૂબ જ ઊઠાવે છે. વધારે નફો મેળવવાના ચક્કરમાં કંપનીઓ સસ્તી અને અવિશ્વસનીય પ્રોડક્ટ્સ વેચીને ગ્રાહકો ને છેતરે છે. એવામાં ગ્રાહકો જો સાવધાની નહીં રાખે તો એ સરળતાથી આવી કંપનીઓ ના શિકાર બની શકે છે આ માટે  ગ્રાહકોના હકનાં રક્ષણ માટે પ્રોત્સાહન પુરૂં પાડે છે. ગ્રાહકોની તકરારનું ઝડપી અને તાત્કાલિક બિનખર્ચાળ નિવારણ પુરૂં પાડવા દરેક જિલ્લા, રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય કક્ષાને અર્ધ-ન્યાયિક તંત્ર રચવામાં આવ્યાં છે. તો જણાવીએ કે ગ્રાહકો ના અધિકારો અને પ્રોડક્ટ ખરાબ નિકળે તો તમે કેવી રીતે Consumer Court માં ફરીયાદ કરી શકો છો.
જીવન અને સ્વસ્થ્ય માટે નુકશાનકારક ઉત્પાદન પ્રક્રિયાઓ અને સેવા અંગે સંપૂર્ણ સુરક્ષાનો અધિકાર- આ અધિકાર ખરીદી કરેલ વસ્તુ કે સેવાથી ગ્રાહકની જાન જોખમમાં હોય તો તેની સામે સુરક્ષા મેળવાનો અધિકાર.
આ અધિકાર મુજબ ગ્રાહક વસ્તુઓ ની ગુણવતા, પ્રમાણિકતા શુદ્ધતા ધોરણ વગેરે વિષે પૂર્ણ માહિતી મેળવી શકે છે.
આ અધિકાર મુજબ ગ્રાહકોના હિતો સાથે જોડાયેલી બિનરાજકીય સંસ્થાઓ કે સંગઠનો સમક્ષ ગ્રાહક પોતાની સમસ્યાઓની રજૂઆત કરી શકે છે.
ગ્રાહકને થયેલ નુકશાન માટે વળતર મેળવવા નો અધિકાર સન ૧૯૬૪થી આ અધિકારનો સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો છે. ખામીયુક્ત માલ, ક્ષતિયુક્ત સેવા કે છેતરામણી ભરેલી રજૂઆત થી ગ્રાહક ને થયેલ નુકશાન માટે વળતર મેળવાનો અધિકાર
આ અધિકાર પ્રમાણે ગ્રાહકનાં હિતો સાથે જોડાયેલી તમામ બાબતો અને વસ્તુઓથી માહિતગાર થવા માટે યોગ્ય શિક્ષણ મેળવવાનો ગ્રાહકને અબાધિત હક આપવામાં આવ્યો છે.
ગેરવાજબી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા થતા શોષણ વિરુદ્વનો અધિકાર:
વેપારી કે ઉત્પાદક દ્વારા વસ્તુઓનાં વજન, પ્રમાણમાપ, કિંમત, ગુણવત્તા, વેચાણ પછીની સેવાઓ વગેરેમાં આચરવામાં આવતી ગેરવાજબી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા ગ્રાહકને થયેલા શોષણ વિરુદ્વ ન્યાય અને રક્ષણ મેળવવાનો અધિકાર છે.
જીવનજરૂરી સેવાઓ મેળવવાનો અધિકાર:
આ અધિકાર પ્રમાણે ગ્રાહક સવાસ્થ સારવાર, ગૅસ, પાણી, વીજળી, ટેલિફોન, રેલવે-બસ, તાર-ટપાલ વગેરેની સેવાઓ પોતાની મરજી થી અને પ્રામાણિક સમયસર મેળવી શકે છે.
આ અધિકાર પ્રમાણે ગ્રાહક પોતાને થયેલા શોષણ વિશે તેમજ વેપારીની અયોગ્ય કાર્યોથી થયેલી હેરાનગતિ વિરુદ્વ કરેલ ફરિયાદનું નિવારણ અને તેનો યોગ્ય ચુકાદો મેળવી શકે છે.
‘ફરિયાદ’ એટલે શું ?
‘ફરિયાદ’ એટલે, ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, ૧૯૮૬થી અથવા તે હેઠળ જોગવાઇ કરેલ કોઇ રાહત મેળવવાના હેતથી, ફરિયાદીએ લેખિતમાં નીચે દર્શાવ્યા પ્રમાણેનો કોઈ આક્ષેપ કર્યો હોય તેને ફરિયાદ કહેવાય.
ફરિયાદ ક્યારે કરી શકાય
અધિનિયમની એક ધારામાં ફરિયાદીનો પણ ઉલ્લેખ કરાયો છે.
જો ખોટી રીતે વેપાર થઈ રહ્યો છે કે કોઈ વસ્તુને ખોટી રીતે વેપારી વેચી રહ્યો હોય.
જે વસ્તુ ખરીદી તેમાં અનેક ખામીઓ હોય.
જો કોઈ સેવા લીધી છે, તેમાં કોઈ ખામી હોય.
વ્યવસાય કરનારાએ અમુક વસ્તુની કિંમત વધુ વસુલી છે, જેની કિંમત કાયદા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવી હોય. જે કિંમત વસ્તુના પેકિંગ પર લખેલી હોય છે. જે ભાવ વેપારીએ પોતાની દુકાનના બોર્ડ પર લખ્યા હોય. બંને પક્ષે કિંમત નક્કી કરી હોય.
જે વસ્તુ લોકોનાં જીવન અને સલામતી માટે નુકસાનકારક હોય, તેનું વેચાણ થતી હોવાની ફરિયાદ હોય.
સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ અનિવાર્ય ધોરણોનું ઉલ્લંઘન કરાયું હોય, કોઈ વસ્તુ નુકસાનકારક હોવાનું જાણતા હોવા છતાં વેપારીએ તેનું વેચાણ કર્યું હોય.
વસ્તુ ના વળતર માટે Consumer Court માં ફરીયાદ
ગ્રાહક પોતે જ અથવા કોઇ સ્વૈચ્છિક ગ્રાહક સંગઠન જે નોંધાયેલ છે એ ગ્રાહક કોર્ટમાં ફરિયાદ દાખલ કરી શકે છે. ફરીયાદ કરવાની જગ્યા વળતરના આધાર પર નક્કી કરવામાં આવે છે.
જો આ રકમ 20 લાખ રૂપિયાથી ઓછી છે તો જિલ્લા ફોરમમાં ફરિયાદ કરો.
જો આ રકમ 20 લાખથી વધારે અને 1 કરોડથી ઓછી છે તો રાજ્ય આયોગની સમક્ષ
એક કરોડથી વધારે રકમ હોય તો રાષ્ટ્રીય આયોગની સમક્ષ ફરિયાદ દાખલ કરવી પડશે.
ફરિયાદ કરવા માટે ગ્રાહકે સાદા પેપર પર પૂરી માહિતી લખવાની હોય છે કે આ બધું ક્યારે અને ક્યાં થયું. દાખલ ફરિયાદમાં આરોપોના સમર્થનમાં દસ્તાવેજ પણ આપવા. ફરીયાદની સાથે આરોપોને લઇને દરેક દસ્તાવેજ પણ લગાવો અને સાથે તમારા નુકસાનના દસ્તાવેજો રજૂ કરવા. સાથે એ રાહતનું પણ વિવરણ આપો જે તમે મેળવવા ઇચ્છો છો. ફરીયાદમાં ફરિયાદકર્તાઓ અને સામે વાળી પાર્ટીના નામનું વિવરણ અને એડ્રેસ પણ લખવાનું હોય છે. ફરિયાદ દાખલ કરાવવા માટે કોઇ વકીલની જરૂર નથી.
ફરિયાદ દાખલ કરવા માટેના નંબર
નેશનલ કન્ઝ્યુમર હેલ્પલાઇન નંબર
1800114000 અથવા 14404 (ટોલ ફ્રી )
8130009809 (નામ અને શહેર લખી આ નંબર પર sms કરવો)
ઓનલાઈન કમ્પ્લેઇન કરવા માટે:- https://consumerhelpline.gov.in/
ગુજરાત કન્ઝ્યુમર હેલ્પલાઇન નંબર:
મિત્રો આ માહિતી દરેક વ્યક્તિ ને ભવિષ્યમાં મદદરૂપ બની શકે છે જેથી આ માહિતી દરેક વ્યક્તિ સાથે શેર કરો.