en en pt en id en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en zh en en gu gu gu en en en en
વિજળી ના બિલ ની ગણતરી જાતે કેમ કરશો
વિજળી ના બિલ ની ગણતરી જાતે શા માટે કરવી? જો તમારું માનવું હોય કે મીટર ખોટું રીડિંગ બતાવે છે એટલે વીજળીનું બિલ વધારે આવે છે કે પછી તમે વીજળી ની કરકસર કરી ને વીજ બિલ ઘટાડવા માંગો છો તો એ જાણવું જરૂરી છે કે કયું ઇક્વિપમેન્ટ(ઈલેકટ્રીક સાધન) કેટલો પાવર વાપરે(consume કરવું) છે.
આ ઉપરાંત જો તમે ઘર કે ઓફિસ માં સોલાર પાવર સિસ્ટમ ઇન્સ્ટોલ કરવાનું વિચારી રહ્યા હોય તો, ઈલેકટ્રીક સાધન દ્વારા થતી પાવર વપરાશ ની ગણતરી મદદરૂપ સાબિત થઇ શકે છે. અને છેલ્લે એટલા માટે, કે ઈલેકટ્રીક ઇક્વિપમેન્ટ દ્વારા થતો પાવર વપરાશ ની ગણતરી એકદમ સરળ છે.
તો કઈ રીતે ગણતરી કરવી? well, પહેલા કેટલીક ઈલેકટ્રીસીટી ની બેઝિક રાશિઓ(શબ્દો) નો પરિચય મેળવીએ. ના આ જરા પણ અઘરું નથી, કેટલાક લોકોને કોઈ નવી વસ્તુ કે જ્ઞાન શીખવાની વાત આવે એટલે મનમાં ભયની લાગણી પેદા થાય છે, કે તે અઘરું હશે. આવી લાગણી થવી તે નોર્મલ છે પરંતુ યાદ રાખો ભય એ જ્ઞાન નો શત્રુ છે. કોઈ પણ વિષય ક્યારેય અઘરો(difficult) હોતો નથી. માત્ર, તે થોડો સમય માંગે છે. Trust me, આઇન્સ્ટાઇનનો સાપેક્ષવાદ પણ સમજવો સહેલો છે.
ઈલેકટ્રીક પ્રવાહ સમજવા માટે આપણે પાણી ના પાઇપ માંથી પસાર થતા પાણી ના પ્રવાહ ને ધ્યાનમાં લઈશુ જેવી રીતે પાઇપ માંથી પાણી નો પ્રવાહ પસાર થાય છે એવી જ રીતે તાંબા કે એલ્યૂમિનિયમ ના વાહક તાર માંથી ઇલેક્ટ્રોન (electron ) પસાર થતા હોય છે આ ઇલેક્ટ્રોન નો પ્રવાહ એટલેજ ઈલેકટ્રીક પ્રવાહ (electric current ). આ પાણી ના પ્રવાહ ને જોઈ શકાય છે જયારે ઈલેકટ્રીક પ્રવાહ ને જોઈ શકાતો નથી કારણ કે ઇલેક્ટ્રોન ને જોઈ શકાતો નથી. આ ઇલેક્ટ્રોન ની ચર્ચા પછી ક્યારેક કરશુ.
આ ઈલેકટ્રીક કરંટ ને જોઈ ભલે ના શકાય પરંતુ એમીટર નામના સાધન (instrument ) વડે માપી શકાય છે. જેવી રીતે વજન કિલોગ્રામમાં, અંતર મીટર કે ફૂટ માં તથા સમય સેકન્ડ,મિનિટ કે કલાક માં મપાય તેવીજ રીતે ઈલેકટ્રીક પ્રવાહ એમ્પીયર (ampere ) માં મપાય છે. તમે ક્યારેય પણ બહુમાળી ઇમારતની લિફ્ટ માં હોય ત્યારે તે લિફ્ટની કેપેસિટી દર્શાવતું બોર્ડ વાંચ્યું છે? જો વાંચ્યું હોય તો ખબરજ હશે કે લિફ્ટની કેપેસિટી કિલોગ્રામમાં હોય છે એટલેકે, કેટલાક સો કિલોગ્રામ થી વધારે વજનમાં લિફ્ટ ચાલે નહિ અને લિફ્ટ નો કેબલ તૂટવાની પણ શક્યતા રહે છે.
તેવીજ રીતે ઈલેકટ્રીક તાર કે વાયર ની કૅપેસિટી આ ઈલેકટ્રીક પ્રવાહ એટલેકે એમ્પીયર (ampere ) માં મપાય છે. માટેજ 5 એમ્પીયર નો તાર 10 એમ્પીયર નો કરંટ પસાર ન કરી શકે અને જો એમ કરવામાં આવે તો વાયર બળી જાય છે. માટે જયારે પણ કોઈ ઈલેકટ્રીક સાધન માટે ઈલેકટ્રીક કેબલ ની ખરીદી કરવી હોય ત્યારે તેની કરંટ કેપેસિટી જરૂર થી ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ તેવીજ રીતે ઈલેકટ્રીક સ્વિચ ની કેપેસિટી (રેટિંગ ) પણ ઈલેકટ્રીક પ્રવાહ પસાર કરવાની ક્ષમતા વડે દર્શાવાય છે. એટલેકે એમ્પીયર માં.
2. ઈલેકટ્રીક વોલ્ટેજ (voltage )
ઇલેક્ટ્રીક વોલ્ટેજ સમજવા ફરીવાર આપણે પાણી ના પાઇપ નું ઉદાહરણ લઈશુ, આપણે ઈલેકટ્રીક પ્રવાહ ને પાણી ના પ્રવાહ જોડે સરખાવ્યો પરંતુ પાઇપ માં પાણીનો પ્રવાહ વહેવાનું કારણ શું? અલબત્ત પાણીનું દબાણ, પાઇપના એક છેડે વધારે દબાણ(pressure) હોય છે જયારે બીજા છેડે ઓછું દબાણ હોય છે માટેજ પાણી વધુ દબાણથી ઓછા દબાણ વાળા છેડા તરફ ગતિ કરે છે અને પરિણામે પાણીનો પ્રવાહ મળે છે.
3. ઈલેકટ્રીક પાવર (watt વોટ )
ઘણા લોકોને વોલ્ટ અને વોટ માં ગોટાળો થાય છે. આપણે જોયું કે વોલ્ટ એ વિદ્યુત દબાણ (voltage ) નો એકમ છે એટલે કે વોલ્ટેજ વોલ્ટ માં મપાય છે તેવીજ રીતે ઈલેકટ્રીક પાવર વોટ (watt) માં મપાય છે. આપણે જાણીએજ છીએ કે પાવર એટલે શક્તિ, તાકાત, સ્ટ્રેન્થ(strength) પણ આ ટેક્નિકલ વ્યાખ્યા નથી. અને આપણે તેની ચિંતા નહિ કરીએ, આપણા માટે તો પાવર એટલે શક્તિ,તાકાત, તો આ ઈલેકટ્રીક પાવર કેમ ગણવો ? simple, વોલ્ટેજ ગુણ્યાં કરંટ.
આપણે, અહીં વીજળીના બિલ ની ગણતરી કરવામાં પાવર(watt) ની જરૂર પડશે (કયો અલંકાર છે?!!!), પણ ચિંતા ના કરો કેમ કે પાવર ગણવાની જરૂર પડશે નહિ. મોટા ભાગના ઈલેકટ્રીક સાધન માં બોક્સ ની ઉપર પાવર રેટિંગ આપેલું હોય છે તથા ઈલેકટ્રીક સાધન ઉપર નેમપ્લેટ માં પણ પાવર રેટિંગ છાપેલું હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે આપણે જાણીએજ છીએ કે આજના LED બલ્બ 9 W(વોટ) ,15 W(વોટ), વગેરે માં મળે છે. અહીં એ યાદ રાખો કે દરેક સિંગલ ફેઝ ઈલેકટ્રીક સાધન નું વોલ્ટેજ રેટિંગ 240 V (વોલ્ટ) હોય છે પણ પાવર એટલે કે વોટ (W ) રેટિંગ અલગ અલગ હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે કોઈ પંખા (ceiling fan) નું રેટિંગ આ પ્રમાણે હોઈ શકે વોલ્ટેજ 240 વોલ્ટ (V) , પાવર 75 વોટ (W) , કરંટ 0.4 એમ્પીયર(A) અંદાજિત તથા જુનવાણી ફિલામેંન્ટ બલ્બ (filament bulb or incandescent bulb) નું રેટિંગ 240 V , 60 W કે 240 V, 100 W વગેરે હોય છે. તમે જોઈ શકો છો કે એક બલ્બ 60 વોટ નો છે તો બીજો 100 વોટ નો પણ બંને નું વોલ્ટેજ રેટિંગ તો 240 V જ છે. જો બંને બલ્બ ને એકસરખા સમય માટે ચાલુ રાખવામાં આવે તો 100 W નો બલ્બ વધારે પાવર નો છે માટે વધારે વીજ વપરાશ કરશે જયારે 60 W નો બલ્બ 100 W ના બલ્બ કરતા ઓછો વીજ વપરાશ કરશે.
આટલી બેઝિક માહિતી પૂરતી(enough) છે. તો ચાલો હવે આપણે વીજ વપરાશ ની ગણતરી કરીએ,
આપણે જાણીએ છીએ કે વીજળીનું બિલ વપરાયેલા યુનિટ પ્રમાણે આવે છે. આપણે અહીં કોઈ ઇલેકટ્રીક સાધન દ્વારા વપરાતા યુનિટ ની ગણતરી કરીશુ, ધારોકે 100 W (વોટ) નો ફિલામેન્ટ બલ્બ 10 કલાક ચાલુ રહે છે. તો કેટલા યુનિટ વીજ વપરાશ થશે?
યુનિટ = વોટ ભાગ્યા 1000 (અહીં મળતો જવાબ 1 કલાક માટે છે.)
ઉપર પ્રમાણે મળતો જવાબ એક કલાક માટે છે એટલેકે કોઈ સાધન ને એક કલાક ચાલુ રાખતા વપરાતા યુનિટ એ તેના વોટ રેટિંગ (W ) ભાગ્યા એક હજાર કરવાથી મળે.
તો 100 W ના બલ્બ દ્વારા એક કલાક માં વપરાતો પાવર = (100 W / 1000 ) = 0.1 યુનિટ થાય.
તો 10 કલાક માં વપરાતો પાવર = (એક કલાક ના યુનિટ X 10) = (0.1 X 10) = 1 યુનિટ
આમ 100 W નો બલ્બ 10 કલાક માં 1 યુનિટ વિજ વપરાશ કરશે,
આજ રીતે 30 દિવસમાં થતો વપરાશ (30 X દરરોજ નો વપરાશ) = 30 X 1 = 30 યુનિટ થાય.
આજ પ્રમાણે દરેક ઈલેક્ટ્રીકલ સાધનના દરરોજ ના યુનિટ ગણી મહિના ના ટોટલ યુનિટ ગણી શકાય
ફેન 75 W , 12 કલાક
CFL બલ્બ 25 W , 6 કલાક
ફેન માટે (75/1000) X 12 = 0.9 યુનિટ પર ડે
CFL બલ્બ માટે (25/1000) X 6 = 0.15 યુનિટ પર ડે
ટોટલ યુનિટ પર ડે = (0.9 + 0.15 ) = 1.05 યુનિટ પર ડે
મહિનાના ટોટલ યુનિટ = ડેઇલી યુનિટ X 30 = 1.05 X 30 = 31.5 યુનિટ
ધારોકે એક યુનિટ નો ચાર્જે 3 રૂપિયા છે. તો મહિના ના અંતે ટોટલ ચાર્જે = 3 X 31.5 = 94.5 રૂપિયા થશે.
આ ઉપરાંત વીજળીના બિલ માં કેટલાક એક્સટ્રા ચાર્જ પણ લેવામાં આવે છે જેમકે ફિક્સ ચાર્જે, મીટર ભાડું વગેરે. તથા ટેરિફ ને પણ ધ્યાનમાં લેવું પડે, આપણે જાણીએ છીએ કે વીજળીનું બિલ દર બે મહિને આવે છે, માટે જો એક મહિના ના 100 યુનિટ વપરાતા હોય તો, બે મહીનાનાં અંદાજિત 200 યુનિટ થાય પરંતુ ટેરિફ પ્રમાણે પહેલા 100 યુનિટ નો ચાર્જે 3 Rs પ્રતિ યુનિટ હોય તો બીજા 100 યુનિટ એટલેકે 101 થી 200 સુધીના યુનિટ નો ચાર્જે 3.50 Rs જેવો વધારે હોય છે. આમ ટેરિફ ને પણ ધ્યાનમાં લેવું પડે.
અને છેલ્લે માત્ર એક્સટ્રા માહિતી માટે, વાસ્તવમાં 1 યુનિટ એટેલ 1 KWH (કિલો વોટ અવર ) થાય તે ઉર્જા નો એકમ છે. ઉર્જા એટલે પાવર X સમય. તેનો બીજો એકમ જુલ છે. 1 KWH એટલે 3600000 જુલ થાય.
Author gujaratidroidPosted on 06/03/201822/03/2018Categories EngineeringTags electrical, How to1 Comment on વિજળી ના બિલ ની ગણતરી જાતે કેમ કરશો
all the content in this site is copyright protected. it may not be copied or reproduced in any form or by any means without permission, in writing, from the owner and author of the site.
© 2018 gujaratidroid.com All Rights Reserved
આપણે કેટલા સ્વતંત્ર છીએ, આપણી ઇરછાઓ કેટલી સ્વતંત્ર છે
શુન્ય ભાગ્યા શુન્ય કેટલા ? (0/0 = ?)
કેવી રીતે બનાવશો બૂટેબલ (Bootable ) પેનડ્રાઈવ
કોમ્પ્યુટર બૂટિંગ, બુટ મેનુ તથા બાયોસ (BIOS) પરિચય
વિજળી ના બિલ ની ગણતરી જાતે કેમ કરશો
મોબાઈલ કે લેપટોપ ની બેટરી નું આયુષ્ય(આવરદા) કેમ વધાર શો
Android ફોન ને Root કેવી રીતે કરશો ?
Symbian થી Android સુધીની સફર
Dipak pujara on વિજળી ના બિલ ની ગણતરી જાતે કેમ કરશો
Vijay gohel on આપણે કેટલા સ્વતંત્ર છીએ, આપણી ઇરછાઓ કેટલી સ્વતંત્ર છે
@vkch4vda on આપણે કેટલા સ્વતંત્ર છીએ, આપણી ઇરછાઓ કેટલી સ્વતંત્ર છે
GujaratiDroid Proudly powered by WordPress