gu en fi en ca en en en en en en en en en gu gu en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu en gu en gu en gu en gu en gu en gu en gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu en en en en en en en en de fi en en de fi en en
પ્રાંતિજ ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણ સેવા સમાજ​,અમદાવાદ​.
હિંદુ સંસ્ક્રુતિમાં ચાર વર્ણોમાથી પ્રથમ વર્ણ તરીકે બ્રાહ્મણ​-બ્રાહ્મણો ઉપ્સિ આવેલા. બ્રહ્મને પામે તે બ્રાહ્મણ​, બ્રહ્મને જાણનાર જ પ્રથમ વર્ણનો માનવી બની શકે. આ ઍક સંસ્કારયુક્ત બાબત ગણી શકાય તો પ્રશ્ન ઍ પણ થાય કે બ્રાહ્મણ ઍટલે શું ? બ્રાહ્મણ વિશે ઝાઝી સ્પષ્ટતા અત્યાર સુધી થ​ઈ નથી. જો કે એ અંગે આપણાં વેદોમાં સ્પષ્ટતા મળી આવે છે. બ્રહ્મ એટલે સચ્ચિદાનંદ સ્વરૂપ જગતનું મૂળતત્વ બીજી બાજુ "બ્રહ્મ" અને "વેદ" શબ્દો ઍક બીજાના પર્યાય ગણી શકાય જો કે ઍનો ટૂંકો મર્યાદિત અર્થ પરમાત્મા થઇ શકે. આ સર્વ જૂજવા નામરૂપ એક જ તત્વ જાણનાર બ્રાહ્મણ છે. બ્રાહ્મણો ના વિવિધ વટવૃક્ષ માંથી "ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણ જ્ઞાતિ ઍક વટવૃક્ષ છે અને પ્રાંતિજ ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણ સમાજ ઍની મુખ્ય શાખા ગણી શકાય."જો કે ઍનો ટૂંકો મર્યાદિત અર્થ પરમાત્મા થઇ શકે.આ સર્વ જૂજવા નામરૂપ એક જ તત્વ જાણનાર બ્રાહ્મણ છે. બ્રાહ્મણો ના વિવિધ વટવૃક્ષ માંથી "ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણ ગ્નાતિ ઍક વટવૃક્ષ છે અને પ્રાંતિજ ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણ સમાજ ઍની મુખ્ય શાખા ગણી શકાય. તો પ્રશ્ન ઍ પણ થાય કે બ્રાહ્મણ ઍટલે શું ? બ્રાહ્મણ વિશે ઝાઝી સ્પષ્ટતા અત્યાર સુધી થઈ નથી. "
એકલિંગજી દાદાનો પાટોત્સવ તા. ૨૬-૦૩-૨૦૧૭ નાં દિવસે પ્રાંતિજ મા
મુંબઈ સમાચાર ના મશહુર હાસ્ય લેખક તારક મેહતાનુ ૮૮ વયે મૃત્યું
હ​વે અમે ફેસબુક અને વોટ્સઅપ પર​
તમારે તમારૂ નામ,વોટ્સઅપ નંબર આ નંબર પર મોકલી આપો નંબર છે ૯૭૨૭૨૦૩૬૯૭.
યુ.પી. મા નરેન્દ્ર મોદી નામનુ ગુજરાતી વાવાઝોડું ફુકાયું
યુ.પી. મા નરેન્દ્ર મોદી નામનુ ગુજરાતી વાવાઝોડું ફુકાયું કેટલાય લોકોને ફંગોળી નાખયા અને કેટલાય લોકોને જમીનદોસ કરી નાખયા
ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણોનો ઇતિહાસ
હિંદુ સંસ્ક્રુતિમાં ચાર વર્ણોમાથી પ્રથમ વર્ણ તરીકે બ્રાહ્મણ-બ્રાહ્મણો ઉપ્સિ આવેલા. બ્રહ્મને પામે તે બ્રાહ્મણ, બ્રહ્મને જાણનાર જ પ્રથમ વર્ણનો માનવી બની શકે. આ ઍક સંસ્કારયુક્ત બાબત ગણી શકાય તો પ્રશ્ન ઍ પણ થાય કે બ્રાહ્મણ ઍટલે શું ? બ્રાહ્મણ વિશે ઝાઝી સ્પષ્ટતા અત્યાર સુધી થઈ નથી. જો કે એ અંગે આપણાં વેદોમાં સ્પષ્ટતા મળી આવે છે. બ્રહ્મ એટલે સચ્ચિદાનંદ સ્વરૂપ જગતનું મૂળતત્વ બીજી બાજુ "બ્રહ્મ" અને "વેદ" શબ્દો ઍક બીજાના પર્યાય ગણી શકાય જો કે ઍનો ટૂંકો મર્યાદિત અર્થ પરમાત્મા થઇ શકે. આ સર્વ જૂજવા નામરૂપ એક જ તત્વ જાણનાર બ્રાહ્મણ છે. બ્રાહ્મણો ના વિવિધ વટવૃક્ષ માંથી "ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણ ગ્નાતિ ઍક વટવૃક્ષ છે અને પ્રાંતિજ ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણ સમાજ ઍની મુખ્ય શાખા ગણી શકાય. જેથી આપણે ત્રિવેદી મેવાડા જ્ઞાતિઓ નો ક્રમિક ઇતિહાસ જાણવો ઘટે."
ત્રિવેદી મેવાડા જ્ઞાતિ ની વસ્તી સૌરાષ્ટ્રના છ જિલ્લા, ગુજરાતના સાબરકાંઠા, પંચમહાલ, અમદાવાદ, મહેસાણા અને ખેડા જિલ્લાઓમા મુખ્યત્વે છે. આ સિવાય છૂટીછવાઇ વસ્તી વડોદરા, ભરૂચ, સુરત, નવસારી, વલસાડ, વગેરે શહેરોમાં છે. એક મંતવ્ય પ્રમાણે વિ.સ. ૧૨૮૦ માં મહાનંદ ત્રિવેદીની આગેવાની નીચે મેવાડની ભૂમિમાથી નાગદા શહેરમાથી ત્રિવેદી બ્રાહ્મણો એ મુસલમાનોના આક્રમણને કારણે સ્થળાન્તર કર્યુ હતું. આ જથ્થો ૯૯૯ બ્રાહ્મણોનો હતો અને તેમાં બાળકો અને સ્ત્રિઓ પણ હતાં. તેમની દોરવણી નીચે ભિલોડા ગામથી ૫-૬ માઇલ દૂર નરસોલી ગામે આવીને એકલિંગજી મહાદેવની સ્થાપના કરીને તૅઓએ વસવાટ કર્યો હતો. ત્યારબાદ તેઓ પાસેથી મેવાડ મોગલોએ કબ્જે કરતાં બીજા કેટલાક ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણોએ ગુજરાતમા સ્થળાન્તર કર્યુ હશે તે હાલ તળ ગુજરાતમા વસતા ત્રિવેદી મેવાડાઓના અગિયાર વિભાગ છે. પ્રથમ વિભાગ મોડાસિયા વિભાગ ચ છે. તેમા માલપુર, મેઘરજ, ચોઇલા, દહેમાઇ, નાનાવાડ, પિપરાણપા, સાંકરીયા, લીંભોઇ, સરસોલી, બોરલ, કાવચ, ધંબો, સીમરવાદડા, બાકોર, પાડરવાડા, અને મોડાસા મુખ્ય ગામો છે. બીજો વિભાગ રાહદેશ અથવા બાવીશી ચોવીસીનો છે. તેના મુખ્ય ગામો ભીલોડા, વાકાનેર, ઓઘોલવાણી, મઊ, સુનસર, રૂવેસ, ચિત્રોડા થુવાસ, પેઢવાલા લીંભોઇ, ઢાખરોલ, ધૂળેટા, ક્શ્ળગઢ, નેવરી, જાવરા, પુનાસણાબણા, બાખોર, ચોરીવાડ, સીપોર, રાઓલ, વેળાવળ , છાપી, દેશોતર, મણીઓર, ભદ્રેશ્વર અને કોટડા છે. ત્રીજો વીરપુ૨ વિભાગ છે. ડેભોરી, પાંડરવાડા, બાકોર, બામરોડા, બોરવઇ, ઉંદરા, વડધરી, અગરવાડા, નવા ગામ, કુલ્લીરવાડી, મુડીવડેખ, નાના સુમેલા, ભગતના મુવાડા, ઘોડાવાડા વરધરા, સરાડીયા, કુડાસલા, વસાદરા, માણવણ, નવધરાજ,  મોટી ખરસોલી, વાંકા, નરોડા, ખરોદીસ ખાનપુર, સાલૈયા, કેનોપાદેડા, ભાદરોડ, ખડોલીએ મૈયાપુર મુખ્ય ગામો છે. બાવન વિભાગમાં પ્રાંતિજ, આગીયોલ, પીલુદ્રા, અંબાવાડા, મૌછા, પુરાલ, ટંટા, રસાસણ, બાવળા, સીતવાડ, અકોદરા, કટવાડ, કાળીપુર, ઊતરડા, નીકોડા, કાબોદ્રા, ગઢોડા, મનોરપુર, મહીયલ, વસાદરા, પાખેલ, પસંદ, મુંજાપર, જેતલપુર, હરસોલ, છાદરડા અને ઘડી છે. દશકોશી વિભાગમા અમદાવાદ, ટીંટોડા, રાંધેજા, ઘમાસણા, કરોલી, ઇસંડ, દહેગામ, છાલા, સડાસણા, પાનસર, વડસામા, નારદીપુર, પેથાપુર, સોનથડો, વાસણા અને માણસા છે. આ ગામો અમદાવાદ ગાંધીનગર, અને મહેસાણા જિલ્લાના છે. વાડા વિભાગમા ડુંગરપુર અને બાંસવાડા જિલ્લાના રાજેસ્થાનમાં આવેલા ધંબોલા, ભીલોડા, દામડા, કુશલકો, નવા ગામ ઓડ, પાદરા, રામસોર, જેઠાણા, ઠાકરીયા, વડાઇવાડા, લાઉઆ, ગેંગલા, વાંસવાડા, પરતપુર, વજોદીઆ, આંજણા, સીમલવાડા, ભાંસોર, આંટી વગેરે ગામો છે. જવાસ વિભાગમા જવાસ, જોથરી, હૈયાવાડા, સુંદરા, બરોટી, વિજયનગર, મગવાસા અને બાવલવાડા ગમો છે. અમદાવાદ વિભાગમાં ત્રણશો લહાણદારો છે. બાવીસીમાં ૨૦૦૦૦ ઓઘરોનો અંદાજ છે. સૌરાષ્ટ્ર તેમાંના દસ તડો છે.
સૌરાષ્ટ્ર સિવાયના શહેરોમાં તેઓ ધંધા અર્થે વસ્યા છે. ૧૯૨૯માં સૌરાષ્ટ્રના ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણોનાં વસ્તી પત્રક પ્રમાણે તેમના ૩૭૨ ઘરોની અને ૧૦૭૭ પુરૂષો અને ૯૬૮ સ્ત્રીઓ મળીને તેમની વસ્તી ૧૯૭૫ માણસોની હતી. ગુજરાતના ગામોની વસ્તી ૪૦૦૦ ઘરોની અંદાજે છે. રાજકોટ શહેરમાં વિ.સં. ૧૯૭૮ માં ચોરાશી કરાઇ હતી ત્યારે તેમના ૪૬ કુટુંબો હતા અને કુલ માણશોની સંખ્યા૨૪૫ હતી. આ સિવાય મધ્ય પ્રદેશમાં ઉજ્જૈન, ઇન્દોર, રતલામ, નીમય, ધાર, જાવરા, સરવાન સૈલાના વગેરેમાં તેમની કેટલીક વસ્તી છે. મહારાષ્ટ્રમાં મુંબઇ, નાગપુર, વર્ધા, માઢ વગેરે શહેરોમાં તેમની વસ્તી છે. એક અંદાજ પ્રમાણે બાવીશી વિભાગના ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણોની વસ્તી મુંબઇમાં ૪૦૦૦૦ આસપાસ છે. તળ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના જુદા જુદા વિભાગો વચ્ચેનો ભેદ ભૂસાતો જાય છે. મોટા શહેરોમાં આની શરૂઆત થઇ ચુકી છે.
આ બ્રાહ્મણોનાં પરાશર, ભારદ્વાજ, કશ્યપ, અગત્સ્ય, વસિષ્ઠ, વત્સ કે વચ્છસ, શાંડિલ્ય, ગૌતમ વગેરે ગોત્રો છે. તેમનો મોટો ભાગ શુક્લ યજુવેઁદી મધ્યન્દિની શાખાના છે. ત્રિવેદી અટકવાળા સામવેદની કૌસમી શાખાના છે. મોટા ભાગના શૈવ છે. તેમના કુળ દેવતા એકલિંગજી ચૈત્રવદી બીજના દિવશે એકલિંગજીને ભેટ પૂજા ધરાવવાનો એકાધિકાર ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણોનો છે. તેમની કુળદેવી કાત્યાયની છે.
ત્રિવેદી મેવાડામા છઠ્ઠિ, નામકરણ, અન્નપ્રાશાન, ચૌલ કર્મ વગેરે સંસ્કારોની વિધિ અન્ય બ્રાહ્મણોની જેમ થાય છે. ઉપનયન પ્રસંગે ગોળના ગામોને કંકોત્રી લખાય છે અને ચોખાના દાણા એક બાજુ મૂકવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે ૮-૧૩ વરસની વયે યજ્ઞોપવિત (જનોઇ) અપાય છે. જનોઇના આઠ દિવશ અગાઉ જ્વારા વવાય છે અને માતાનું સ્થાપન કરવામા આવે છે. માતા તેડવાનો રિવાજ પણ છે. નાંદી, શ્રદ્ધા અને માંડવો પહેલા દિવસે રખાતો હતો. અગાઉ જનોઇનો પ્રસંગ બે દિવસનો હતો. હાલ એક દિવસમાં જ આ વિધિ પૂર્ણ કરાય છે. મોસાળ પક્ષ તરફથી બટુકને કપડા તથા માતા પિતાને અનુક્રમે સાડી, પોલકું, અને પાઘડી અપાય છે. પાઘડીને બદલે રોકડ રકમ પણ અપાય છે. નજીકના સગાને કુટુંબ પહેરામણી અપાય છે. જનોઇ વખતે રાંદલ તેડાય છે, કે અંબાજીના ઘોડાનું સ્થાપન કરાય છે.
ગુજરાતમાં ત્રિવેદી મેવાડામાં કેટલાક વિભાગોમાં વેવિશાળ સાત વયે થતા હતા અને કન્યા હોય તો જ કન્યા મળતી હતી. પોતાની કન્યા ના હોયતો કુટુંબની કન્યા અપાવવી પડતી હતી અને વેવિશાળનો દસ્તાવેજ થતો હતો. હાલ મા બાપની પસંદગી તથા અરસપરસ જોયા બાદ વેવિશાળ થાય છે અને લગ્ન પુખ્તવયે થાય છે. કન્યાની વય ૧૬-૨૦ વર્ષની અને વરની વય ૨૦-૨૫ વર્ષની સામાન્ય રીતે થાય છે. અગાઉ લગ્નના દિવસો ગુજરાતમાં બે થી ત્રણ દિવસો ના હતા.
સીમંતનો પ્રસંગ અગાઉ ધામધુમથી થતો હતો. હાલ કન્યા પક્ષના થોડા માણસો આવે છે ને સાડી વગેરે લાવે છે. બેઠો ખોળો મોટે ભાગે ભરાય છે. અગાઉ બાળલગ્ન પ્રચલિત હતા ત્યારે દીવાળીએ મોટું આણું થતું પણ થોડાક દિવસો રહી પિયર કન્યા જતી. આમ બે ત્રણ વરસ ચાલતું હતું. મોટા આણા ૯-૧૫ જોડી કપડા, ગ્રુહઉપયોગી વાસણો, તળાઇ, રજાઇ, ઓશીકું અને અન્ય વસ્તુઓ અપાય છે. જીઆણામાં પાંચ જોડી કપડાં, બાળકના કપડાં, કંદોરા, કાનની બુટ્ટી, ચેઇન વગેરે શક્તિ પ્રમાણે અપાય છે.
હાલ સમૂહ જનોઇ તથા લગ્નનું આયોજન થાય છે. વિધવા વિવાહ નથી છતાં અપવાદરૂપે વિધવા વિવાહની શરૂઆત થઇ છે. આંતરજ્ઞાતિય લગ્નો થવા લાગ્યાં છે. ઉત્તર ક્રિયાના દશા, એકાદશા, દ્વાદશા અને ત્રયોદશા એમ ચાર દીવસોએ જમણવાર થતો. આ પૈકી બારમાની નાત નથી. તેરમાને દિવશે શૈયાદાન હતું. સામાન્ય રીતે ૧૦૦૦-૨૦૦૦ માણસો ગોળ કે ચોખવડાને તેડે ત્યારે જમતા હતા. સૌરાષ્ટ્રમાં તેરમાનો રિવાજ ન હતો. ગોરણી જમાડે તો એક દિવસ વધી જતો હતો. અગાઉ યજમાન વ્રુતિ, કર્મકાંડ, ખેતી, રસોઇ વગેરે મુખ્ય ધંધાઓ હતા. વડોદરામાં પાણી ભરવાનું કામ ત્રિવેદી મેવાડાઓ પૈકી કેટલાક કરતા હતા. કેટલાક કથાકાર અને પુરાણી હતા. હાલ ગણોતધારાને કારણે ખેતી ઉપર આધાર રાખનારાની સંખ્યા ઘટી છે. સૌરાષ્ટ્ર અને સાબરકાંઠામાં ખેતી છે.
સમયના અને સમાજના બદલતા સ્વરૂપને આવકારી ને પ્રાંતિજ ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણ સેવા સમાજ દ્વારા, સમાજની વેબસાઇટ શરૂ કરીને સમાજ અને સમાજના સભ્યો સુધી સમય સમયની માહિતી પોહચાડવા નો આ નમ્ર પ્રયત્ન કર્યો છે.
* પ્રાંતિજ ત્રિવેદી મેવાડા બ્રાહ્મણ સેવા સમાજ કમિટી *
જય એકલિંગજી દાદાય નમો નમઃ
જય કાત્યાયનિ માતાય નમો નમઃ
આપણે પશુરીતના વિકાસક્રમમાં અનેક પ્રદેશોને હજી જીતી શક્યા નથી. અનંત આનંદો, અનંત રત્નભંડારો, અનંત શક્તિઓ, સહજ જ્ઞાનના તેજોમય વિસ્તારો, આપણા સ્વરૂપની વિશાળ શાંત અવસ્થાઓ, આપણી રાહ જોઈ રહ્યા છે. જે લોકો સઘળા સ્વાર્થો, સઘળી સંકુચિતતાઓ છોડી દઈને નીકળી પડે છે, તે લોકો આ બધું મેળવ્યા વિના જંપતા જ નથી.
આપણે પશુરીતના વિકાસક્રમમાં અનેક પ્રદેશોને હજી જીતી શક્યા નથી. અનંત આનંદો, અનંત રત્નભંડારો, અનંત શક્તિઓ, સહજ જ્ઞાનના તેજોમય વિસ્તારો, આપણા સ્વરૂપની વિશાળ શાંત અવસ્થાઓ, આપણી રાહ જોઈ રહ્યા છે. જે લોકો સઘળા સ્વાર્થો, સઘળી સંકુચિતતાઓ છોડી દઈને નીકળી પડે છે, તે લોકો આ બધું મેળવ્યા વિના જંપતા જ નથી.
© 2016 Prantij Trivedi Mevada. All Rights Reserved. Powered By :Param Infocom