gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
જ્યારે ખૂબ કામ કરીને થાકી ગયા હો ત્યારે બટાટા ન ખાવા
You need an iframes capable browser to view this content.
આયુર્વેદના નિયમ મુજબ થાકી ગયા હો ત્યારે વાતમાં વધારો એટલે કે ગૅસ કરે એવો ખોરાક ન ખાવો જોઈએ. એવું ખાઓ તો એને અવસ્થા વિરુદ્ધનો આહાર માનવામાં આવે છે. ગઈ કાલે આપણે વિરુદ્ધ આહાર કોને કહેવાય અને એના ૭ પ્રકાર વિશે માહિતી મેળવી. આયુર્વેદમાં કુલ ૧૮ પ્રકારના વિરુદ્ધ આહાર છે તો બાકીના ૧૧ વિરુદ્ધ આહાર વિશે જાણીએ આયુર્વેદ નિષ્ણાત ડૉ. સંજય છાજેડ પાસેથી
ગઈ કાલે આપણે જોયું કે વિરુદ્ધ આહાર કોને કહેવાય. જ્યારે બે કે એથી વધુ પદાર્થોના જુદા-જુદા ટેસ્ટ, એમની તાસીર અને એમની શક્તિ મળે ત્યારે જઠરની અગ્નિમાં વધારો થાય, આખી પાચન-સિસ્ટમ ડિસ્ટર્બ થાય અને પાચનના અંતે પોષક તkવોની સાથે-સાથે ટૉક્સિન્સ ઉત્પન્ન થાય તો એ વિરુદ્ધ આહાર ગણાય છે. ફક્ત બે પ્રકારના આહાર જ નહીં; પરિસ્થિતિ અને આહાર, તાસીર અને આહાર, ઉપચાર અને આહાર, સમય અને આહાર પણ એકબીજાની વિરુદ્ધ હોઈ શકે છે. આયુર્વેદમાં વિરુદ્ધ આહારના ૧૮ પ્રકાર ગણાવવામાં આવ્યા છે. ગઈ કાલે આપણે આયુર્વેદ નિષ્ણાત ડૉ. સંજય છાજેડ પાસેથી દેશ વિરુદ્ધ, કાળ વિરુદ્ધ, અãગ્ન વિરુદ્ધ, માત્રા વિરુદ્ધ, સાત્મ્ય વિરુદ્ધ, દોષ વિરુદ્ધ, સંસ્કાર વિરુદ્ધ એમ સાત વિરુદ્ધ આહાર વિશે જાણ્યું. આજે બીજા ૧૧ વિરુદ્ધ આહાર વિશે પણ તેમની જ પાસેથી જાણીએ.
દરેક ખોરાકનું પોતાનું વીર્ય હોય છે. કોઈ પદાર્થ ગરમ તો કોઈ ઠંડો હોય છે. અહીં જે ગરમ અને ઠંડાની વાત થઈ રહી છે એ ખોરાકની તાસીરની વાત છે. દરેક ખાદ્ય પદાર્થની તાસીર હોય છે. જેમ કે મરચાની તાસીર ગરમ હોય છે અને ફળોની તાસીર ઠંડી હોય છે. ગરમ અને ઠંડી તાસીરના ખોરાકને ભેળવીને ખવાય નહીં એટલું જ નહીં, મધ ઠંડો પદાર્થ છે અને એને કોઈ દિવસ ગરમ કરાય નહીં. જો એને ગરમ કરો તો એ વિરુદ્ધ આહાર ગણાઈ જાય.
કોઈ વ્યક્તિને સતત કબજિયાત રહેતી હોય તો કોઈ વ્યક્તિનું પેટ વધુપડતું સાફ રહેતું હોય. કોઈનો ઝાડો બાંધેલો હોય તો કોઈનો એકદમ પાતળો. હવે આ પરિસ્થિતિમાં વ્યક્તિ માટે ખોરાક અલગ-અલગ રહે છે. જેમ કે જે વ્યક્તિને કબજિયાત રહેતી હોય અને એને સૂકો ખોરાક આપીએ કે એવો ખોરાક જેમાં ફાઇબર્સ ઓછા છે એને કોષ્ઠ વિરુદ્ધ કહેવાય અને જે વ્યક્તિને ઝાડો એકદમ પાતળો આવતો હોય એને વધુ ફાઇબરયુક્ત અને વધુ માત્રામાં હેવી ખોરાક આપીએ તો પણ એ વિરુદ્ધ આહાર કહેવાય.
વ્યક્તિના શરીરની અમુક અવસ્થા હોય એ અવસ્થા મુજબ જ એનો આહાર હોવો જોઈએ. જેમ કે તમને તાવ આવ્યો હોય તો તમારે ઠંડું પાણી ન જ પીવું જોઈએ, ગરમ જ પિવાય. જેમ કે જ્યારે ખૂબ કામ કર્યું હોય, શારીરિક રીતે ખૂબ જ થાકી ગયા હોય ત્યારે વાત એટલે કે વાયુ કે ગૅસ વધે એવો ખોરાક ન ખાવો જોઈએ. જેમ કે બટાટા, છોલે કે રાજમા વગેરે અને જ્યારે ઊંઘમાંથી ઊઠો અને આળસ આવતી હોય ત્યારે કફ વધે એવો ખોરાક ન ખાવો જોઈએ. જેમ કે દૂધ સાથે ફળો.
પહેલાંના લોકો પોતાના નિત્યક્રમને, એના સમયને ખૂબ મહત્વ આપતા. સવારે ઊઠીને જ હાજતે જતા. એકદમ સમય પર જમતા અને સમય પર સૂઈ જતા. આ એક ક્રમ છે જેનું પાલન તમને નીરોગી રાખે છે. જો વ્યક્તિ આ ક્રમને તોડે તો એ વિરુદ્ધ આહાર ગણાય છે. જો વ્યક્તિ જમ્યા પછી હાજતે જાય કે યુરિન પાસ કરવા જાય તો એ ક્રમ વિરુદ્ધ છે. જ્યારે વ્યક્તિને બિલકુલ જ ભૂખ ન લાગી હોય ત્યારે જમવું પણ ક્રમ વિરુદ્ધ છે અને જ્યારે એની ભૂખ અતિશય વધી ગઈ હોય છતાં એ ન જમે અને પછી ભૂખ મરી જાય ત્યારે ખાય એ પણ ક્રમ વિરુદ્ધનો આહાર ગણાય છે.
પરિહાર એટલે કે સાવચેતી કે પરહેજ. એટલે કે જો તમને હાર્ટ-અટૅક આવે તો એના પછી ડૉક્ટર તમને કહે કે તમારે ફૅટી વસ્તુઓ ખાવી નહીં. જો તમે એ ખાઓ તો એને પરિહાર વિરુદ્ધ આહાર ગણાય છે. શરીરમાં જે પણ રોગ થયો છે એનો ઇલાજ પૂરો થયા પછી અમુક વસ્તુ નહીં જ ખાવાની જે તાકીદ કરવામાં આવે છે એનું પાલન ન થાય તો એને પરિહાર વિરુદ્ધ કહે છે.
આયુર્વેદમાં જ્યારે ઇલાજ ચાલતો હોય ત્યારે ચોક્કસ નિયમો મુજબ આ ખવાય અને આ ન ખવાય એવા કડક નિયમોનું પાલન કરવાનું હોય છે. જ્યારે કોઈ પ્રકારની દવા ચાલતી હોય કે ઇલાજ ચાલતો હોય ત્યારે થોડા સમય માટે અમુક પ્રકારના ખોરાકની બંધી લેવી પડે છે એટલે કે એનો ત્યાગ કરવો પડે છે. એ ત્યાગ હોય ત્યારે એ વસ્તુ કોઈ પણ પ્રકારે ખાવામાં આવી જાય તો એને ઉપચાર વિરુદ્ધ કહેવાય છે.
આજે તો ગૅસ આવી ગયો, પરંતુ પહેલાંના સમયમાં જુદું-જુદું ઈંધણ વપરાતું. જો ખરાબ ઈંધણ કે ખોટા ઈંધણ સાથે ખોરાક પકવવામાં આવે તો એ પાક વિરુદ્ધ બની જાય છે. આ ઉપરાંત પકવવામાં બરાબર પાકે નહીં અથવા વધુપડતું ગળી જાય કે પાકી જાય કે પછી બળી જ જાય તો એ ખોરાક પણ પાક વિરુદ્ધ ગણાય. આમ, ખોરાકને પકવીને ખાવો જ જરૂરી નથી, પરંતુ વ્યવસ્થિત પકવીને ખાવો જરૂરી છે. નહીં તો એ વિરુદ્ધ આહાર બની જાય છે.
જે બે ખાદ્ય પદાર્થો એકબીજા સાથે ભેળવીને ખાવામાં આવે ત્યારે એ ખાદ્ય પદાર્થોનું કૉમ્બિનેશન શરીરમાં જઈને રોગનું કારક બને એને સંયોગ વિરુદ્ધ કહે છે. જેમ કે ફળો અને દૂધ સાથે ન જ લેવાં જોઈએ. એવી જ રીતે દૂધ સાથે દહીં બન્ને મિક્સ કરીને ખાવાં ન જ જોઈએ. ગરમ ખોરાક જોડે ઠંડો ખોરાક ભેળવાય નહીં. જેમ કે આજકાલ લોકો ગરમ ગુલાબજાંબુ સાથે ઠંડી રબડી ખાતા હોય છે જે વિરુદ્ધ આહાર છે. ગરમ બ્રાઉની સાથે આઈસક્રીમ વિરુદ્ધ આહાર છે.
જ્યારે તમે જમવા બેસો ત્યારે મન પ્રફુલ્લિત હોવું જોઈએ અને ખોરાકમાં રુચિ હોવી જોઈએ. રુચિ વગરનું ભોજન પણ વિરુદ્ધ આહાર ગણાય છે. આજના સમયમાં આ મુદ્દો ઘણો વધારે લાગુ પડે છે જ્યારે લોકો પાસે ખાવાનો સમય જ નથી અને ટ્રેનમાં લટકતા કે ફોન પર વાત કરતા ઊભાં-ઊભાં લોકો ખાઈ લેતા હોય છે. ખોરાક ફક્ત પેટ ભરવા માટે નથી હોતો. જે ખોરાક મનને આનંદ આપે અને આત્માને તૃãપ્ïત આપે એ જ શ્રેષ્ઠ ખોરાક છે. સ્ટ્રેસ સાથે લઈને જમાતું જમણ વિરુદ્ધ આહાર છે.
આજકાલ આપણે લોકો જે ખાઈએ છીએ એમાં સંપદ વિરુદ્ધ ખોરાક હોવાનું રિસ્ક ઘણું હોય છે. જેમ કે આપણે ત્યાં હવે ખોરાકને ઝાડ પર પકવવા દેવામાં નથી આવતો. એને કૃત્રિમ રીતે પકવીને કોલ્ડ સ્ટોરેજમાં સાચવીને ખાવાના ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે, પરંતુ ઘણી વખત ખોરાક કૃત્રિમ રીતે પણ પાક્યો ન હોય એટલે કે પેર લાગે કે પાકી ગયું છે, પણ ખાઈએ ત્યારે ખબર પડે કે કાચું જ હતું. મોટું તરબૂચ જોઈને આપણે લઈ તો આવ્યા, પરંતુ કાપ્યું તો સાવ ફિક્કું નીકળ્યું. આવો કુદરતી રીતે નહીં પાકેલો ખોરાક ખાવો કે સડી ગયેલો ખોરાક ખાવો એ સંપદ વિરુદ્ધ છે.
વિધિ પ્રમાણે જ્યારે ખોરાક ન ખાઈએ ત્યારે એને વિધિ વિરુદ્ધનો ખોરાક કહે છે. શાસ્ત્રમાં તો ખોરાક કેમ બનાવાય એની જ વિધિ નહીં, પરંતુ કેવી રીતે ખવાય અને કેવી રીતે પીરસાય એની પણ વિધિ લખેલી છે, જેના ઘણાબધા નિયમો છે. આ નિયમો પ્રમાણે ન ખાઓ ત્યારે વિધિ વિરુદ્ધ ગણાય. જેમ કે રસ્તા પર ખાવું, ઊભાં-ઊભાં ખાવું, આસન પર બેઠા વગર ખાવું, જમતી વખતે પાણી પીવું, જમતી વખતે ઊભા થવું વગેરે વિધિ વિરુદ્ધ ગણાય છે.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.