gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
કથા-સપ્તાહ : જય જવાબ (ભીતર છે દ્વંદ્વ - ૧)
વાદળ ગરજ્યાં, વીજ ઝબૂકી. વાતાવરણના અણધાર્યા પલટામાં તોળાઈ રહેલા તોફાનનો અણસાર વર્તાયો મૌનવીને.
‘મોસમને પણ ખબર પડી ગઈ લાગે છે કે આર્મીના ફરજનિષ્ઠ ડૉક્ટર ઘણા વખતે લાંબી છુટ્ટી લઈને સાસરે પધાર્યા છે...’ નિર્મળાબહેનના શબ્દોમાં ન કળાય એવો વ્યંગ હતો, ‘તેમનું ભીનું-ભીનું સ્વાગત તો થવું જોઈએને!’
સંધ્યાટાણે મલબાર હિલના આલીશાન બંગલાના પહેલા માળના ટેરેસ પૅસેજની બેઠકે ગોઠવાઈને ઘરના પુરુષો ઠંડા બિયરની ચૂસકી સાથે
સિંગ-કાજુના મન્ચિંગની જ્યાફત માણી રહ્યા હતા, સ્ત્રીઓ ચાની પ્યાલી લઈને બેઠી હતી. એમાં હવામાનના બદલાવે નિર્મળાબહેનને બોલવાનો મોકો મળી ગયો. તેમનાં વેણ સાથે વરસાદ તૂટી પડતાં પતિ સુધીરભાઈએ ટહુકો પૂર્યો, ‘માત્ર ભીનું-ભીનું નહીં, ગરમાગરમ સ્વાગત થવું જોઈએ. નિમુ, જાઓ જરા મહારાજ (રસોઇયા)ને કહો કે ફટાફટ ભજિયાં મોકલે...’
નિર્મળાબહેન પોતે તો ન ગયાં, ઇશારાથી વહુને મોકલીને તેમણે દીકરી મૌનવી સાથે નજર સાંધી : જોયા તારા પપ્પાને? તેમને બસ ખાવા-ખવડાવવાનો વહેવાર જ સૂઝે છે! એમ તો ક્યાંથી કે જમાઈને નોકરી બદલવાનું કહીએ! જમાઈબાબુના પોસ્ટિંગથી માંડીને કઢંગા ડ્યુટી-અવર્સથી આપણી દીકરી હવે લગ્નનાં પાંચ-પાંચ વરસે કંટાળી છે એ તેમને કેમ સમજાવવું!
મૌનવીએ સામી ધરપત પાઠવી : તું મારા માટે જીવ ન બાળ, હું મારું ફોડી લઈશ... મારાં પિયરિયાંનો ચંચુપાત અક્ષાંશને ન પણ ગમે!
મોટા ભાઈના સાદે તે ઝબકી.
‘રવજીને કહીને પેલી તાડપત્રી સરખી કરાવ, ડૉક્ટરસાહેબ પર વાછંટ આવે છે.’
આમ તો અગાસીનો પૅસેજ પ્લાસ્ટિકની શીટથી ઢંકાયેલો હતો અને ત્રાંસી વાછંટથી બચવા સાઇડમાં તાડપત્રી પણ ફેલાવાઈ હતી એટલે ભીના થવાનો ચાન્સ નહોતો. જોકે પવનના ઝોંકાથી તાડપત્રીનો છેડો સહેજ સરકતાં જમાઈબાબુની પીઠ પર વરસાદના છાંટા અફળાતા હતા ખરા. બધાને અક્ષાંશનો કેટલો ખ્યાલ છે!
મૌનવી ઘરનોકરને સાદ પાડવા ઊઠી કે અક્ષાંશે બેસાડી દીધી, ‘એને એમ જ રહેવા દે મૌનવી, મને ભીંજાવું ગમે છે.’
અફકોર્સ! સગપણ પછીના ચોમાસામાં અમે જોડે કેટલું ભીંજાયાં છીએ એ સાંભરતાં મૌનવીના હોઠ મલકી પડ્યા.
છેલ્લે ક્યારે એવું ભીંજાયેલાં?
મનમાં ઊઠતા પ્રશ્ને મૌનવીનું સ્મિત સુકાઈ ગયું.
‘ડૉક્ટરબાબુ કહી ગયા એ સાંભળ્યું?’ ગરમાગરમ ભજિયાંની પ્લેટ સવર્‍ કરીને નણંદના કાનમાં દિવ્યાભાભીએ મીઠી મશ્કરી રેડી, ‘તેમને ભીંજાવું ગમે છે એટલે તમારી પ્રેમવર્ષામાં જને?’
મૌનવીએ હસી નાખ્યું. મા સમક્ષ હું મારો ઊભરો ઠાલવતી હોઉં છું, પણ એથી ઘરના બાકીનાને શું કામ પીડાનો ઇશારો આપવો?
‘થૅન્ક યુ મમ્મી, થૅન્ક યુ ભાભી;
આજે તો જલસો થઈ ગયો.’ અક્ષાંશે થમ્બઅપ કર્યો‍, ‘સવારે કંઈકેટલાં પકવાન, સાંજની આ બેઠક... તમારી હૉસ્પિટાલિટીને મારા સૅલ્યુટ.’
ના, આ બિયરની અસર નહોતી. અક્ષાંશ દંભ દાખવવાનું કદી શીખ્યા જ નથી. અને આજે જ નહીં, મારા ઘરનાને તો તેમણે હંમેશાં વખાણ્યા છે...
‘અમને તો હોંશ હોય જને...’ નિર્મળાબહેનની જીભ સળવળી,
‘વરસે માંડ એકાદ દહાડા માટે તમે આવતા હો...’
‘તેમની ડ્યુટી જ એવી છે નિમુ...’ સુધીરભાઈને હવે કંઈક ખ્યાલ આવ્યો એટલે અવાજમાં વજન આણ્યું, ‘આપણને તો એનો ગવર્‍ થવો જોઈએ. આર્મીમાં કામ કરતો જુવાન દેશ આખાની સુરક્ષાની જવાબદારી વેંઢારે છે ત્યારે આપણે તેના સ્વજનો થોડીસી જવાબદારીથી વર્તીને તેની ડ્યુટીમાં ખલેલ ન પહોંચાડીએ તો કેવું?’
નિર્મળાબહેન ચૂપ! કહેવાજોગ પતિએ સાનમાં સમજાવી દીધું, આ મામલે કોઈનું કશું ચાલવાનું નહીં!
‘વી સર્પોટ ડૅડી...’ મોટાં ભાઈ-ભાભીએ પણ સાદ પૂર્યો એટલે મા-દીકરીએ પળ પૂરતું તારામૈત્રક રચી લીધું.
‘થૅન્ક્સ એવરી વન...’ અક્ષાંશે આભાર દર્શાવીને ઉમેર્યું, ‘ફૅમિલીનો સર્પોટ હોય તો જ અમે ફ્રન્ટ પર નિશ્ચિંત રહી શકીએ. રાઇટ મૌનવી?’
મૌનવીએ કેવળ ડોક ધુણાવી એમાં હા હતી કે ના એ કોઈને પરખાયું નહીં, અક્ષાંશને પણ નહીં!
મૌનવીના ખુલ્લા કોરા કેશ સૂંઘતો અક્ષાંશ ગણગણ્યો. તેના સ્પર્શે, તેના શબ્દોએ દહેકી ઊઠતી મૌનવી આજે ઊંઘ આવતી હોય એમ મોં ફેરવી ગઈ, પતિને સંભળાવવા બે-એક ખોટાં બગાસાં ખાઈ લીધાં.
‘યુ ફીલ સ્લીપી!’ અક્ષાંશે અડપલાંથી તેને મૂડમાં આણવાની કોશિશ કરી, પણ મૌનવીએ ભરઊંઘમાં હોવાનો ડોળ આદરતાં અકળાવાને બદલે અક્ષાંશ રસિક પુરુષમાંથી કૅરિંગ હસબન્ડ બની ગયો, ‘સ્લીપ વેલ. ટ્રાવેલનો પણ થાક હશેને...’ પત્નીનું કપાળ ચૂમીને અક્ષાંશે તેનું ઓઢવાનું સરખું કર્યું, ‘ગુડનાઇડ’ કહીને પોતે પણ નિદ્રામાં પોઢી ગયો!
મૌનવીએ ઓઢવાનું માથા પર લઈ લીધું. અંદર તેની ખુલ્લી આંખોમાં આંસુ તગતગી ઊઠ્યાં.
શા માટે તમે આટલા સારા છો અક્ષાંશ!
ના, અક્ષાંશની સારપ વિશે કદી બેમત હતો જ નહીં... જામનગરના તેમના ઘરે પહેલી મુલાકાત થઈ ત્યારે કે પછી મુંબઈના બીજા મેળાપ પછી સગાઈના ગોળધાણા ખવાયા ત્યારે પણ તે નર્દિંભ, નખશિખ સજ્જન લાગ્યા હતા અને આજે પણ અક્ષાંશ તો એવા ને એવા જ છે! અત્યંત સોહામણા, પારદર્શક. સજ્ર્યન ડૉક્ટર તરીકે તેમની નિપુણતાના દાખલા દેવાય છે.
સોનાની થાળીમાં લોઢાની મેખ જેવી એક જ ચીજ છે - તેમની નોકરી!
‘આઇ નેવર થૉટ ઑફ આર્મી... રાજકોટની કૉલેજમાં MBBS થઈને સર્જરીમાં માસ્ટર્સ કર્યું ત્યારે ડૉક્ટરીના ઉચ્ચ સિદ્ધાંતને વરવાની જ મનસા હતી.’ અક્ષાંશે શરૂમાં કહેલું, ‘પણ જીવનમાં ક્યારેક અણધાર્યા વળાંક સર્જાતા હોય છે.’
અક્ષાંશના જીવનવળાંકમાં નિમિત્ત બની હતી રાજકોટ-મુંબઈની ડોમેસ્ટિક ફ્લાઇટ!
અક્ષાંશે ખરેખર તો હિન્દુજામાં ઇન્ટરવ્યુ માટે મુંબઈ જવાનું બન્યું હતું. રાજકોટથી એણે ડાયરેક્ટ ફ્લાઇટ પકડી, એમાં તેના પડખેની સીટ પર બિરાજમાન હતા આર્મીના રિટાયર્ડ કર્નલ ચોપડા! કારગિલ વૉરમાં પોતાના બન્ને પગ ગુમાવનાર કર્નલનો સ્પિરિટ અદ્ભુત હતો. તેમની વાતોમાં દેશ માટે મરી ફીટવાની પ્રતિબદ્ધતા હતી. એ જુસ્સો અક્ષાંશને પ્રભાવિત કરી ગયો.
‘તમે સૈનિકો સાચે જ ગજબ છો. માતૃભૂમિ પર કુરબાન થવાનો લહાવો લૂંટતાં તમને જ આવડે.’
‘તમે ધારો તો એ લહાવો તમને પણ મળી શકે...’
‘કેમ, આર્મીની પોતાની હૉસ્પિટલ હોય તો ડૉક્ટર નહીં હોય! આર્મી એટલે માત્ર સૈનિક એ માન્યતા ભૂલભરેલી છે.’
કર્નલના સ્મિતમાં પડકાર હતો. સાચો રાજપૂત એને ઝીલ્યા વિના રહે?
‘બસ, દિશાસૂચનના ઝબકારાએ મેં મારો જીવનપથ નક્કી કરી લીધો... મુંબઈ ઊતરીને હિન્દુજામાં જવાને બદલે વળતી ફ્લાઇટમાં પાછો ફર્યો‍...’
સામાન્યરૂપે ઘરના વડીલો તરફથી આવી હરકતનો ઠપકો મળે, પણ અક્ષાંશના પેરન્ટ્સે એકના એક દીકરાને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું : તેં આર્મીમાં જોડાઈને દેશની સેવા કરવાનું વિચાર્યું એનાથી વધુ ખુશકિસ્મતી શું હોય?
આર્થિક રીતે સંપન્ન પરિવારને કશી ખોટ નહોતી, છતાં આર્મીમાં ભરતી મેળવી પહેલી વાર એનો યુનિફૉર્મ પહેરી રાષ્ટ્રધ્વજને સલામી ઠોકી ત્યારે લાગ્યું કે જીવનની ખરી ઊણપ તો હવે દૂર થઈ છે!
‘એ નશો જ જુદો છે... ડૉક્ટર તરીકે આર્મીમૅનના જખમ સાંધતાં દીવાનગી વધી જ છે.’
અક્ષાંશના બયાને અભિભૂત થવાયેલું. ત્યારે તો તેમને જૉબમાં માત્ર દોઢ-બે વરસ થયાં હતાં. પછીનાં લગ્નનાં આ પાંચ વરસોમાં તેમનો ભાવ એવો જ બરકરાર છે. આજે તેમના પેરન્ટ્્સ હયાત નથી, પણ હું તેમની જેમ જ અક્ષાંશની ડ્યુટીને સમજી છું એવું અક્ષાંશ સમજે છે એ થોડા સમય અગાઉનું સત્ય ભલે હોય, હમણાંનો મને એનાથી ત્રાસ છૂટે છે.
‘લગ્ન પછી તારે વહુને અમારી પાસે રાખવાની નથી; તે તો તારી સાથે રહેશે, હરદમ, હરપળ...’
સાસરીમાં કંકુપગલાં પાડ્યા પછી આવું કહેનારાં સાસુમા પ્રત્યે મૌનવીને વહાલ ઊપજ્યું હતું. ના, સાસુ-સસરાની સેવાનો તેને વાંધો હોય જ નહીં, પણ એમ તો પતિનો સહેવાસ પણ કઈ પરણેતરને ન ગમે! અક્ષાંશે માનો આદેશ સ્વીકારવા સિવાય છૂટકો હતો!
‘વહુ, અક્ષાંશને સાચવવાની ભલામણ તને કરવાની ન હોય, પણ તું ખુદને જાળવવાનું ન ભૂલતી....’
ઘરેથી પતિ સાથે નીકળતી વેળા સાસુમાએ આપેલી શિખામણ નતમસ્તકે સ્વીકારનારી મૌનવીએ તો ખરેખર સવર્‍કંઈ ભૂલીને અક્ષાંશમાં એકરૂપ થવું હતું, ઓગળી જવું હતું, કણને કણમાં ભેળવી દેવો હતો...
દામ્પત્યની કેવી મધુરી શરૂઆત હતી. અક્ષાંશ તેના પર ઓળઘોળ હતા. આર્મીમૅનની સોબતમાં કસરતથી શરીરસૌષ્ઠવ જાળવવાની સાથે અક્ષાંશના સ્વભાવમાં અનોખી ઝિંદાદિલી વણાઈ ગયેલી. તેમની પ્રણયક્રીડામાં પણ આનો પડઘો સંભળાતો. નજાકતભર્યા લાડથી શરૂ થતી તેમની પ્રણયચેષ્ટા પૌરુષસભર બને ત્યારે હાંફી જવાતું. ઊંડે ક્યાંક ભયંકર તડપ ઊઠતી અને તેને ભીંસતો, કચડતો અક્ષાંશ અમૃતરસ છલકાવીને તૃપ્તિનું ચોમાસું સર્જી‍ દેતો... કેવા એ દિવસો, કેવી એ રાત્રિઓ!
સુખ જ સુખ હતું જીવનમાં... દિલ્હીની આર્મી હૉસ્પિટલના પોસ્ટિંગમાં સ્નેહજીવનનાં પ્રથમ બે વરસ ક્યાં વીતી ગયાં એની ગત ન રહી. ઘણી વાર મા પિયર આવવાનું કહેતી તો મૌનવી જ ટાળી જતી : અક્ષાંશના કામના કલાકોનું ઠેકાણું નહીં, છુટ્ટી પણ ઘણી વાર ડ્યુટીમાં જ વપરાઈ જાય...
એ સમયે તો આવું કહેતાં ગવર્‍ અનુભવાતો, પણ પછી તેમની ટ્રાન્સફર બૉર્ડરના કૅમ્પમાં થઈ ત્યારથી સુખને જાણે ગ્રહણ લાગ્યું છે!
એક તો ફ્રન્ટ ૫૨ સિવિલિયનને જવાની મનાઈ. સરહદના જુવાનની જેમ ડૉક્ટરની ઘરવાપસીનું પણ ઠેકાણું નહીં.
‘તું જામનગર જા, મુંબઈ રહે...’ અક્ષાંશને પત્નીની એકલતાનો ખ્યાલ હતો. સાસુ-સસરા હતાં ત્યાં સુધી સાસરે રહેવાનોય વાંધો નહીં. ક્યારેક પિયરનો આંટોફેરો કરે ને મા જમાઈ ન આવ્યા એમ પૂછે ત્યારે ચુભન તીવ્ર બનતી : અમને સામાન્ય માણસની જેમ રહેવાનું કેમ નસીબ નહીં!
- એ ચુભને અત્યારે પણ મૌનવીને સમસમાવી દીધી.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.