gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
દરિયાને જોઈ આપણા હૃદયનાં મોજાં કેમ ઉછાળા મારે છે?
You need an iframes capable browser to view this content.
જ્યારે કે દરિયાની વિરાટતાને જોવી, એની ગહનતાને  સાંભળવી, એની એકલતાને સમજવી, એના પ્રેમને ફીલ કરવો, એનાં મોજાંઓને જોઈ હૃદયમાં ઉમંગ-તરંગનું ફેલાઈ જવું એ જુદી વાત છે. શું આ ભાવ સાથે દરિયા પાસે ગયા છો? ચાલો, આપણે આજે શબ્દોની નાવ લઈ દરિયા પાસે જઈએ
સોશ્યલ સાયન્સ - જયેશ ચિતલિયા
દરિયો કોણે નથી જોયો? તે આંગળી ઊંચી કરે! ભાગ્યે જ એવી કોઈ વ્યક્તિ હશે, જેણે દરિયો નહીં જોયો હોય. રણપ્રદેશમાં રહેતી વ્યક્તિએ પણ દરિયો તો જોયો જ હશે અને વાસ્તવિક નહીં તો ફિલ્મોના માધ્યમથી પણ જોયો હશે. અચ્છા તો હવે એ કહો, દરિયાને જોઈને કોના હૃદયમાં ઉમંગો-તરંગો ઊછળવા લાગે છે? બધા જ આંગળી ઊંચી કરશે. આંગળી જ નહીં, આખા હાથ પણ ઊંચા કરશે. યસ, દરિયો એટલે આનંદ, ઉમંગ-તરંગ, ઉત્સાહ, વિરાટતા, ભવ્યતા, ગહનતા, પ્રેમ, પ્રતીક્ષાનો સાથી, બધાનાં દદર્‍ પી જનારો, બધાનાં સુખ-દુ:ખનો દોસ્ત. દરિયા વિશે જેટલી કલ્પના કરીએ એટલી ઓછી પડે, એને જેટલાં વિશેષણો લગાડીએ કમ છે.
કઈ રીતે મોતી પામવાં
બહુ ઊંડો જવાબ છે
દરિયા વિશે અનેક વિચારો કર્યા બાદ આ પંક્તિ જ્યારે વાંચીએ અને ફીલ કરીએ ત્યારે  આપણી ભીતર દરિયા પ્રત્યેનો પ્રેમ ઓર વધી જાય એવો અનુભવ થઈ શકે છે. શું તમે ક્યારેય નિરાંતે દરિયાને મળવા ગયા છો? જુહુ-ચોપાટી, દમણ, ગોવા, ગુજરાત, તીથલ, ક્યાંય પણ. દરિયા જેટલું સમૃદ્ધ તમને કોઈ લાગ્યું છે? લાગશે પણ નહીં. સાવ એકલો હોય તોય કેટલો છલોછલ, એકદમ શાંત છતાં કેટલો ભીતરી ઘૂઘવાટ, સાવ ઉપર દેખાય છતાં કેટલો ઊંડો, પરિપક્વ અને વિશાળ હૃદયવાળો દરિયો માણસને કાયમ સ્પર્શે છે. આપણે ઘણી વાર કહેતા હોઈએ છીએ કે માણસ પાસે દરિયા જેવું વિશાળ હૃદય છે અથવા એમ કહીએ કે માણસ પાસે દરિયા જેવું હૃદય હોવું જોઈએ.
દરિયો પોતાની એકલતા વચ્ચે પણ સદા છલકાયેલો રહે છે. ઓટ અને ભરતી એ તો એની ખુશી અને ગમની અભિવ્યક્તિ છે. ભરતીમાં એ પોતાના આનંદને છલકાવી દે છે અને ઓટમાં પોતાના દર્દને પોતાની અંદર સમાવી લે છે, પરંતુ આ દરિયો ક્યારેય કોઈ ફરિયાદ કરવામાં માનતો નથી. એ તોફાને ચડે તો કોઈની શેહ ન રાખે, પરંતુ એને સમજો તો એ સદા વહાલ છલકાવે. રાતના સમયે દરિયાનો અવાજ તમે સાંભળ્યો છે? દર્દથી ભરેલો લાગતો આ ઘૂઘવાટ એટલે ઘાયલોની ગત ઘાયલ જાણે.
દરિયાની મહાનતા કહો કે કરુણતા, એ સદા એકલો રહે છે. એના બન્ને કિનારા ખૂબ દૂર- દૂર હોય છે તેમ છતાં બન્ને કિનારાઓને મળવા એ પોતાનાં મોજાંઓને સદા એમની પાસે  મોકલતો રહે છે. પરંતુ કિનારા પણ કેવા મજબૂર કે એ પોતે દરિયાને મળવા જઈ શકતા નથી. જોકે એ દરિયાથી દૂર પણ જતા નથી.
દરિયા વિશે ઢગલાબંધ કવિતાઓ, શાયરીઓ અને ગીતો લખાતાં રહ્યાં છે. દરિયાને જોઈ પ્રેમના ઉમંગો અને તરંગો જેમનામાં ન જાગે તેમણે પોતાની માનસિક સ્થિતિનું ચેકઅપ કરાવી લેવું જોઈએ; કારણ કે દરિયો, એનાં મોજાંઓ અને એની વિશાળતા જોઈને પણ રોમાંચ નહીં અનુભવનાર માણસ કદાચ સંવેદનશીલતા ખોઈ બેઠેલો માણસ હોઈ શકે. દરિયા સામે બેસી પોતાના પ્રેમને યાદ કર્યા વિના કોઈ વ્યક્તિ કેમ રહી શકે? અને કોઈ એવું ન પણ હોય તો ‘મેરે અપને’ ફિલ્મનું પેલું ગીત યાદ આવે કે કોઈ હોતા જિસકો અપના હમ અપના કહ લેતે યારોં, પાસ નહીં તો દૂર હી હોગા, લેકિન કોઈ મેરા અપના.
જોકે પ્રેમમાં ઊંડે ઊતરી ગયેલી વ્યક્તિ જો દરિયા પાસે એકલી જઈ બેસે તો દરિયાને જોઈને આટલું તો ચોક્કસ કહી શકે,
ઊછળે છે તારી યાદોનાં મોજાં હૃદયમાં
છલકાય છે તારી માટેનો પ્રેમ હૃદયમાં
શું કરું, કોને કહું તારી વાત તારા વિના
મૌનના સાગરને ભરીને બેઠો છું હૃદયમાં
અને આખરે આ જ વાતને વધુ વિસ્તારથી કરવી હોય તો આમ પણ કહી શકાય.
ઊછળે છે મોજાંઓ તારી યાદનાં
કિનારે બેસી બસ જોયા કરું છું,
રેતીમાં બનાવું છું ઘર
ને પછી લખું છું તારું નામ
જાગતી આંખોએ સ્વપ્ન હું
આ રીતે પણ નીરખ્યા કરું છું
સાંજ પડે ને ફેલાતો જાય અંધકાર
ત્યાં સુધી કરું તારી પ્રતીક્ષા
એ પછી હું ચૂપચાપ પાછો ફરું છું
બની શકે કે તને મારી આ એકલતા
વિશે ખબર ન પણ હોય
ઠીક છે, હું તો કેવળ
તને ચાહ્યા કરું છું
દરિયાની વિશેષતા એ પણ ખરી કે પ્રેમીજન તો તેની પાસે એકલા કે બેકલા પોતાના ઉત્સાહને લઈને આવી શકે છે, જ્યારે કે જેનો પ્રેમભંગ (આજકાલ લોકો એને બ્રેકઅપ કહે છે) થયો છે તે વ્યક્તિ પોતાની ઉદાસીને લઈને પણ દરિયા પાસે આવી શકે છે, દરિયો આ  બેઉને આવકારે છે અને બન્નેને સરખો ભાવ દર્શાવે છે. પરંતુ જે પ્રેમ પામવાની પ્રતીક્ષામાં છે એટલે કે પ્રેમમાં હજી પ્રવેશ્યો નથી અને જેનો પ્રેમભંગ પણ થયો નથી તેના માટે દરિયો એક એવા મિત્રનું કામ કરે છે, જેને વ્યક્તિ પોતાના દિલની બધી જ વાતો કરી શકે છે.  પોતાની ઝંખના, પ્રતીક્ષા અને મહેચ્છા, પોતાનાં સપનાં અને પોતાની કલ્પના. પોતાના પ્રિયજનને જે કહેવું છે અને કહી શકાતું નથી એ વાત આ શબ્દોમાં દરિયાને કહી શકે છે.
દરિયા વિશે તો દરિયા જેટલું લખી શકાય, પરંતુ આપણે દરિયા સાથે હરીફાઈ કરવી નથી; એની પાસેથી જીવનની વાતો સમજવી છે. ખરેખર દરિયા પાસે બહુ ઊંડા જવાબો છે, આપણી પાસે એની સાથે વાતો કરવા માટે ઊંડા સવાલો અને ગહન ખયાલો હોવા જોઈએ. દરિયો પોતાની સીમાને સમજે છે, એથી જ એ કદી કિનારો છોડતો નથી અને જે દિવસે એનો ક્રોધ ભભૂકી ઊઠે છે ત્યારે એ સુનામી બની ફરી વળે છે . પરંતુ વાસ્તવમાં દરિયો પ્રેમનું પ્રતીક છે, મસ્તી અને ઉત્સાહ એનો સ્વભાવ છે, વરસાદરૂપે વહાલ વરસાવવામાં એને આનંદ આવે છે. એ સાચા સંત અને સાધુ જેવું મૌન પણ પાળી શકે છે. દરિયા સામે બેસવાથી આપોઆપ ધ્યાન થઈ જાય એવું ચોક્કસ બની શકે, પરંતુ આપણે મોટે ભાગે દરિયા સામે હોવા છતાં દરિયાને જ ચૂકી જઈએ છીએ. મુંબઈનું નરીમાન પૉઇન્ટ હોય કે તીથલનો દરિયો હોય, કોઈ પણ  દરિયા પાસે જાઓ ત્યારે દરિયાને પ્રેમ કરવા જઈ રહ્યા છો એવો ભાવ લઈને જવું જરૂરી છે, બાકી દરિયો બધાનાં આંસુ પી જઈને પોતે ખારો બનીને પણ બીજા માટે મીઠો ઉત્સાહ બની રહે છે. દરિયો કેવળ આપવામાં માને છે. જગતભરના પ્રેમીઓ પ્રેમ કરવા પોતાના પ્રિયજનને લઈ દરિયા પાસે જાય છે, કારણ કે પ્રેમના પાઠ દરિયા પાસેથી શીખવાની મજા કંઈક ઓર જ છે.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.