gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
You need an iframes capable browser to view this content.
તેણે ધાર્યું હોત તો ગામના પૈસે આખું વિશ્વ ફરી શક્યો હોત, પણ અમદાવાદનો કનિશ્ક સંજાની કંઈ ખોટું કરવા માગતો ન હોવાથી જે વેબસાઇટ હૅક કરતો એના મૅનેજમેન્ટને એની ઊણપ વિશે જણાવી દેતો: અત્યાર સુધીમાં તે ઍર ઇન્ડિયા અને સ્પાઇસ જેટ સહિત અનેક કંપનીઓની વેબસાઈટ હૅક કરી ચૂક્યો છે
અમદાવાદની LJ કૉલેજ ઑફ એન્જિનિયરિંગમાં કમ્પ્યુટર એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કરતા ૨૧ વર્ષના એક સ્ટુડન્ટે તે દુનિયાનો પ્રવાસ મફતમાં કઈ રીતે કરી શક્યો હોત એની વિગતો બ્લૉગ સાઇટ medium.com પર બાવીસ મેએ પોસ્ટ કરી હતી. તેની આ પોસ્ટને ૨૩ મે સુધીમાં એક લાખથી વધારે હિટ્સ મળી હતી.
કનિશ્ક સંજાની નામના એ સ્ટુડન્ટનો ઇન્ટરવ્યુ કરવા માટે રેડિયો, ન્યુસ વેબસાઇટ્સ, ટીવી અને પ્રિન્ટ એમ તમામ મીડિયા ચૅનલો તરફથી ઢગલાબંધ વિનંતી કરવામાં આવી હતી. એનું કારણ રેસ્ટોરાંની ઑનલાઇન સર્ચની સુવિધા આપતી વેબસાઇટ ઝોમાટોના હૅકિંગ બાદ ફ્લાઇટ, હોટેલ-બુકિંગ તેમ જ ફૂડ ઑર્ડર કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી વેબસાઇટ્સની સિક્યૉરિટી બાબતે ચિંતાનું વાતાવરણ સર્જાયું એ હતું.
કનિશ્ક સંજાનીએ તેના બ્લૉગમાં જણાવ્યું હતું કે માત્ર આધાર કાર્ડ જ નહીં, લોકોના તમામ ડેટાનો દુરુપયોગ થઈ શકે છે.
દુનિયાભરમાં કરવામાં આવતા એથિકલ હૅકિંગની સ્ટોરીઓ ઇન્ટરનેટ પર શૅર કરવામાં આવતી હોય છે. એથિકલ હૅકિંગ કઈ રીતે કરવું એની માહિતી એ સ્ટોરીઓમાં આપવામાં આવતી હોય છે. એમાંથી પ્રેરણા પામીને કનિશ્ક સંજાનીએ ૨૦૧૫ના જૂનમાં એથિકલ હૅકિંગનો પહેલો પ્રયાસ કર્યો હતો. એથિકલ હૅકિંગ બાબતે ગૂગલ પર ઉપલબ્ધ તમામ માહિતી જાણીને કનિશ્ક સંજાનીએ ભારતીય કંપનીઓ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી ઈ-કૉમર્સ વેબસાઇટ્સ પર નજર ઠેરવી હતી.
ત્રણ મહિના પ્રયાસ કર્યા બાદ Faasosની વેબસાઇટનું એથિકલ હેકિંગ કરવામાં કનિશ્ક સંજાની સફળ થયો હતો. છ વર્ષ જૂની ફૂડ ઑન ડિમાન્ડ કંપની Faasosની ઍપ કે વેબસાઇટ પર મૂકવામાં આવતા ઑર્ડર અનુસારનું ફૂડ સમગ્ર દેશમાં ડિલિવર કરવામાં આવે છે.
Faasosની વેબસાઇટના એથિકલ હેકિંગની વાત કરતાં કનિશ્ક સંજાનીએ તેના બ્લૉગમાં લખ્યું હતું કે ‘મને તો જાણે કે જૅકપૉટ લાગ્યો હતો. હું કોઈ પણ ગ્રાહકના ડેબિટ કાર્ડ, ઍડ્રેસ અને ઑર્ડર હિસ્ટરીની તમામ વિગતો તેમના ઈ-મેઇલ ઍડ્રેસ કે મોબાઇલ-નંબર નિહાળી શકતો હતો. આ ઉપરાંત હું મફતમાં કંઈ પણ ઑર્ડર કરી શકતો હતો. એ પછી તો જાણે કે હું Faasosની ઍપનો માલિક થઈ ગયો હતો.’
કનિશ્ક સંજાનીએ કેટલીક વખત બિરયાનીનો ઑર્ડર આપ્યો હતો. પહેલી વખત એ માટે તેણે નાણાં ચૂકવ્યાં હતાં, જ્યારે બીજી વાર નાણાં ન ચૂકવ્યાં ત્યારે તેને કોઈ ઝડપી શક્યું નહોતું. જોકે એ તો માત્ર પરીક્ષણ હતું.
એ પછી કનિશ્ક સંજાનીએ Faasosની વેબસાઇટ પરનાં બગ્ઝ વિશે કંપનીના CEO જયદીપ બર્મનને ઈ-મેઇલ મારફત માહિતગાર કર્યા હતા. Faasosએ એક ઇન્ટરનેટ સિક્યૉરિટી ફર્મની સેવા લઈને એ બગ્ઝ દૂર કરાવ્યાં હતાં, પણ લગભગ છ મહિના સુધી એ બગ્ઝ Faasosની વેબસાઇટ પર રહ્યાં હતાં.
કનિશ્ક સંજાનીએ આ રીતે ઍર ઇન્ડિયા અને સ્પાઇસ જેટની વેબસાઇટ્સનું પણ એથિકલ હેકિંગ કર્યું હતું. તેણે સૅન ફ્રાન્સિસ્કો અને ગોવાની ઍરટિકિટ્સ મફતમાં બુક કરાવી હતી. એ ટિકિટો કૅન્સલ કરાવી હોત તો કનિશ્ક સંજાનીને એનું રીફન્ડ મળ્યું હોત, પણ તેણે એવું કર્યું નહોતું.
કનિશ્ક સંજાની કોઈ માહિતીનો દુરુપયોગ કરવા ઇચ્છતો નહોતો. તે સંબંધિત કંપનીઓને તેમની વેબસાઇટ્સ પરનાં બગ્ઝ વિશે જણાવવા ઇચ્છતો હતો. મોટા ભાગની કંપનીઓએ કનિશ્ક સંજાનીને તત્કાળ પ્રતિસાદ આપ્યો હતો. ઍર ઇન્ડિયાના મૅનેજરે ખામી દૂર કરવાનાં પગલાં વિશે પૂછપરછ કરી હતી. કનિશ્ક સંજાનીએ તેમને તમામ વિગત ધરાવતો વિડિયો ઈ-મેઇલ મારફત મોકલી આપ્યો હતો.
કનિશ્ક સંજાની શું કરી રહ્યો છે એની જાણ તેના પરિવારને હતી. કનિશ્ક સંજાની કોઈ ખોટું કામ નહીં કરે એની ખાતરી હોવાથી પરિવારે તેને ટેકો આપ્યો હતો.
કનિશ્ક સંજાનીએ બે વર્ષ પહેલાં કરેલા એથિકલ હેકિંગની વાતો તેના બ્લૉગ પર ગયા સપ્તાહે જ જાહેર કરી હતી, પણ તેણે બ્લૉગમાં જે પાંચ કંપનીઓનાં નામ લખ્યાં છે એમની વેબસાઇટ્સનું એથિકલ હેકિંગ જ કનિશ્ક સંજાનીએ કર્યું હતું? કનિશ્ક સંજાનીએ કહ્યું હતું કે ‘એ પાંચ કંપનીઓ સાથે જ મેં ઈ-મેઇલની આપ-લે કરી હતી. બીજી સાત કંપનીઓનો ઉલ્લેખ મેં કર્યો નથી.’
હવે કનિશ્ક સંજાની તેના દોસ્તો તથા પરિવારને ડેટા સિક્યૉરિટીના પાઠ ભણાવતો રહે છે. બ્લૉગ પર એથિકલ હેકિંગની પોસ્ટ મૂકી પછી કનિશ્ક સંજાનીને રોજની ૩૦૦ ઈ-મેઇલ્સ મળી રહી છે. એમાંની મોટા ભાગની ઈ-મેઇલ્સ હૅકિંગ શીખવા ઇચ્છતા લોકોના હોય છે.
કંપનીઓ શું કહે છે?
સ્પાઇસ જેટે આ બાબતે કોઈ પ્રતિસાદ આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને ઍર ઇન્ડિયાએ ઈ-મેઇલ કે મેસેજિસનો પ્રતિસાદ આપ્યો નહોતો. Faasosના ચીફ ટેક્નૉલૉજી ઑફિસર સૌમ્યદીપ બર્મને કહ્યું હતું કે ‘એથિકલ હૅકિંગનો આ કિસ્સો દોઢેક વર્ષ પહેલાંનો છે અને એ પછી ઘણુંબધું બદલાઈ ગયું છે. અમે નવી સિસ્ટમ અમલી બનાવી છે, જેમાં ઑર્ડર આપ્યા પછી સંખ્યાબંધ વૅલિડેશન જરૂરી હોય છે. કોઈ ગેરરીતિ આચરવામાં આવતી હોય તો અમારી વેબસાઇટની ઍલ્ગરિધમ એને આપોઆપ શોધી કાઢે છે અને જોખમને દૂર કરે છે. સિક્યૉરિટી માટે અમે કોઈ કાર્ડ-ડીટેલ કે પેમેન્ટ સંબંધી માહિતી સેવ કરતા નથી. એ વિગત અમે અમારી પેમેન્ટ પાર્ટનર કંપનીઓ પાસેથી મેળવીએ છીએ અને અમારા યુઝર ડેટાબેઝની ચુસ્ત સલામતી સુનિશ્ચિત કરીએ છીએ.’
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.