gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu en en en gu en en en en en gu en en gu en en en en fr en en en en el gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu en gu en en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: ‘સુપરમૂન’ – રશ્મિન મહેતા
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
[ યુવા-કિશોરવર્ગને રસપડે તેવી માહિતી અને જ્ઞાનથી સભર તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયેલ વિજ્ઞાન વિષયક પુસ્તક ‘વિજ્ઞાન-વૈભવ’માંથી પ્રસ્તુત લેખ સાભાર લેવામાં આવ્યો છે. રીડગુજરાતીને આ પુસ્તક ભેટ મોકલવા બદલ ‘ગૂર્જર પ્રકાશન’નો ખૂબ ખૂબ આભાર. પુસ્તક પ્રાપ્તિની વિગત લેખના અંતે આપવમાં આવી છે.]
જાણીતા જ્યોતિષી રિચર્ડ નોહેએ ચંદ્ર પૃથ્વીની સૌથી નજીક આવવાની ઘટનાને ‘સુપરમૂન’ તરીકે ઓળખાવી હતી. ‘સુપરમૂન’ની પરિસ્થિતિ સર્જાય તે પહેલાં જ એટલે કે 11મી માર્ચ, 2011ના રોજ જાપાનમાં 8.9ની તીવ્રતા ધરાવતો ભારે ભૂકંપ આવ્યો. એણે કરેલા વિનાશની વિગતો બહાર આવે તે પહેલાં ‘સુનામી’એ હાહાકાર મચાવ્યો. (જાપાની ભાષામાં ‘ત્સુનામી’ (TSUNAMI) એ સાચો શબ્દ છે.) ભૂકંપ પછી ઉદ્દભવેલી ‘સુનામી’એ લગભગ 30,000 લોકોનો ભોગ લીધો. જહાજો અને વિમાનો તણાઈ ગયાં. ટ્રેનો ઊથલી પડી અને તેના ડબ્બાઓ વેરણછેરણ થઈ ગયા. આવું પ્રલયકારી નુકશાન ‘સુપરમૂન’ના કારણે જ થયું હશે તેવું સામાન્યજનોને લાગ્યું હશે.
દરિયામાં જ્યારે મોટો ભૂકંપ થાય તે પછી કેટલીક વખત ‘સુનામી’ પણ આવે છે. તેનું કારણ એ છે કે ધરતીની એક વિશાળ પ્લેટ બીજી પ્લેટ તળે સરકવાથી પૃથ્વીની ભીતરમાં પ્રચંડ દબાણ સર્જાય છે, જેના પરિણામે અત્યંત વિશાળ પોપડો ધસી પડે છે, જે દરિયાના પેટાળમાં પ્રચંડ તાકાતથી પછડાય છે. તેના કારણે દરિયાનું પાણી ચોમેર ધકેલાય છે અને ‘સુનામી’ સર્જાય છે. જોકે, દરિયાની સપાટી પર ‘સુનામી’ની પ્રચંડ તાકાત દેખાતી નથી, પરંતુ દરિયાનું પાણી જમીન નજીક પહોંચતાં તે પાણીની અનેક ફૂટ ઊંચી વિશાળ દીવાલનું રૂપ ધારણ કરે છે. દરિયાના કાંઠા નજીક પાણી છીછરું હોવાથી દરિયાનાં મોજાં બહુ ઊંચાં ઊછળે છે અને તેના પ્રચંડ પ્રવાહમાં અવરોધક ઘણી વસ્તુઓ, ઝૂંપડાં, નબળી ઈમારતો, વૃક્ષો, પ્રાણીઓ, વાહનો અને માનવીઓ પણ દરિયા તરફ ખેંચાઈ જાય છે. બધું જ જમીનદોસ્ત થઈ જાય છે. ચંદ્ર પૃથ્વીની સૌથી નજીક 2011ની સાલમાં જ આવ્યો એવું નથી બન્યું. આ અગાઉ 1995, 1974, 1992 અને 2005ની સાલમાં પણ ચંદ્ર પૃથ્વીની નજીક આવ્યો હતો, પરંતુ ત્યારે કોઈ ભયંકર હોનારત થઈ નહોતી. માત્ર હવામાનમાં ફેરફારની ઘટનાઓ બની હતી. જાપાનમાં 11મી માર્ચ, 2011ના રોજ ભૂકંપ અને સુનામીની ઘટના થઈ તે દિવસે હકીકતમાં તો ચંદ્ર પૃથ્વીથી તેના સરેરાશ અંતર કરતાં દૂર હતો. પૃથ્વી અને ચંદ્રનું આકર્ષણ જોતાં 11મી માર્ચનો દિવસ અન્ય સાધારણ દિવસ જેવો જ હોવાથી ચંદ્ર અને જાપાનમાં થયેલા ભૂકંપ વચ્ચે કોઈ સંબંધ જોડી શકાય તેમ નથી. જાપાન મૂળતઃ ભૂકંપપ્રવણ ક્ષેત્રમાં છે, તેથી ત્યાં અવારનવાર ભૂકંપ થાય છે. ચંદ્ર પૃથ્વીની નજીક આવવાથી જાપાનમાં ભૂકંપનું પ્રમાણ વધ્યું હોવાનો કોઈ આધારભૂત ઈતિહાસ નથી.
ઘણી વખત એવું બને છે કે એકાદ ખગોળશાસ્ત્રીય ઘટના અંગે લોકોમાં ખોટી અથવા ભીતિ ફેલાય તેવી અફવાઓ વહેતી મૂકીને તેનો ગેરલાભ ઉઠાવવાનો કેટલાંક તત્વો પ્રયત્ન કરે છે. સુપરમૂનની બાબતમાં, વ્યવસાયે જ્યોતિષી એવા રિચર્ડ નોહે પ્રસિદ્ધિ મેળવવા માટે આવો પ્રયત્ન કર્યો હોવાની શંકા જાગે છે. તેના કારણે 19મી માર્ચ, 2011ના દિવસે દેખાનારા સુપરમૂનનું દર્શન કરવાના બદલે લોકોમાં ડરની ભાવના પેદા થઈ હતી. ખરેખર તે બીક છોડીને મોટું દેખાતું ચંદ્રબિંબ અને તેની વધુ તેજસ્વિતા નિહાળવાની તક ઝડપી લેવા સામાન્યજનોને અનુરોધ કરવાની વિવિધ માધ્યમોની ફરજ હતી.
ચંદ્રની પૃથ્વીની આજુબાજુ પૂર્ણ ગોળાકારે નહિ, પરંતુ લંબવર્તુળાકાર કક્ષામાં આંટો મારે છે તેવું 400 વર્ષ પહેલાં કૅપ્લર નામના ખગોળશાસ્ત્રીએ જાહેર કર્યું હતું. ચંદ્ર પૃથ્વીની સામાન્ય રીતે નજીક આવે ત્યારે તેનું અંતર ઓછામાં ઓછું 3,56,400 કિલોમીટર હોઈ શકે છે, જ્યારે વધુમાં વધુ અંતર 4,06,700 કિ.મી. હોઈ શકે છે. ચંદ્રની કક્ષા અનેકવિધ કારણોસર બદલાતી હોવાથી પૃથ્વી અને ચંદ્રનું અંતર સતત બદલાતું જણાય છે. વૈજ્ઞાનિકોએ – ખગોળશાસ્ત્રીઓએ પૃથ્વી-ચંદ્ર અંતરનો 400 વર્ષ સુધી અભ્યાસ કરીને નોંધ લીધી હતી કે, તા. 4થી જાન્યુઆરી, 1912ના રોજ ચંદ્ર પૃથ્વીની સૌથી નજીક એટલે કે 3,56,375 કિ.મી.ના અંતરે આવ્યો હતો. તે પૃથ્વીથી દૂરમાં દૂર એટલે 4,06,726 કિ.મી.ના અંતરે તા. 3જી ફેબ્રુઆરી, 2124ના રોજ પહોંચશે.
પૂર્ણિમા-અમાસ તેમજ ચંદ્રનું પૃથ્વી નજીક આવવાનું ગ્રહણ પ્રમાણે જ એક ચક્ર હોય છે. દર 413 દિવસે ચંદ્ર પૃથ્વીની નજીક આવે છે, ત્યારે પૂર્ણિમા-અમાસ થાય છે. તેનો અર્થ એ થયો કે દર 413 દિવસે ‘સુપરમૂન’ દેખાય છે, પરંતુ આ સ્થિતિથી પૃથ્વી પર કોઈ બહુ મોટું માઠું પરિણામ આવતું નથી. કારણ કે ચંદ્રના વધેલા ગુરુત્વાકર્ષણનો પૃથ્વી સામનો કરી શકે છે. નોહેની સુપરમૂનની વ્યાખ્યા પ્રમાણે ઘણી વખત સુપરમૂન દેખાય છે, પરંતુ તેના કારણે પૃથ્વી પર ઉત્પાત થતો નથી. ‘નાસા’ના વૈજ્ઞાનિકોએ પણ ખાતરીપૂર્વક કહ્યું છે કે સુપરમૂનથી ગભરાવાનું કોઈ કારણ નથી.
19મી માર્ચ, 2011ના રોજ ચંદ્ર અને પૃથ્વીનું અંતર સરેરાશ અંતર કરતાં આઠ ટકા ઓછું થયું હતું, એટલે કે ચંદ્ર રાબેતા મુજબ પૃથ્વીની નજીક આવે છે; તેના કરતાં બે ટકા વધારે નજીક આવ્યો હતો. આ અગાઉનાં વર્ષોમાં ચંદ્ર 1955, 1974, 1992 અને 2005માં જરા વધારે નજીક આવ્યો હતો. હવે પછી 14મી નવેમ્બર, 2016ના રોજ જ્યારે ચંદ્ર પૃથ્વીથી વધારે નજીક આવશે ત્યારે તે હંમેશના કરતાં 14 ટકા મોટો અને 30 ટકા તેજસ્વી દેખાશે. અલબત્ત, એ ફરક નરી આંખે સામાન્યજનોને જણાશે નહિ. દર પૂર્ણિમાએ ચંદ્રનું બિંબ હંમેશના કરતાં મોટું દેખાય છે. જેમજેમ તે ક્ષિતિજ પર ઊંચે ચડતો જાય છે તેમતેમ તેનું પ્રતિબિંબ નાનું દેખાતું જાય છે. સુપરમૂન જોવો એ પણ એક લહાવો છે. આશંકા સેવવાની જરૂર નથી. સુપરમૂન દુર્ઘટનાઓ કરવા માટે પૃથ્વીની નજીક આવતો નથી.
[કુલ પાન : 182. કિંમત રૂ. 140. પ્રાપ્તિસ્થાન : ગૂર્જર ગ્રંથરત્ન કાર્યાલય, રતનપોળનાકા સામે, ગાંધી માર્ગ, અમદાવાદ-1 ફોન : +91 79 22144663. ઈ-મેઈલ : goorjar@yahoo.com ]
અમાસના દિવસે કયું ગ્રહણ થતું હોય છે ?
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous વાજસુર, તું ક્યાં છો ? – રજનીકાન્ત ધીરજલાલ ભટ્ટ
સૂત્રો : પોથીમાંનાં રીંગણાં ? – રોહિત શાહ Next »
આ પ્રકારનું અન્ય સાહિત્ય:
ત્રણ પાળીમાં ચાલતું બજાર – ગાયત્રી જોષી
ગભગ 15મી સદીની આસપાસ કોઈ સંત માણેકબાબાના નામ પરથી અમદાવાદની વચ્ચોવચ્ચ આવેલા ચોકનું નામ ‘માણેકચોક’ પડ્યું. અહીં આખો દિવસ માનવ મહેરામણ ઉભરાય છે. સવારે વહેલા અહીં શાક-બકાલું વેચાય છે. પછી સોનીબજાર ધમધમે છે અને રાતે ખાણીપીણીનું બજાર મોડી રાત સુધી ચાલતું હોય છે. આ માર્કેટ ચોવીસેય કલાક ખુલ્લું હોય છે. આ બજાર એ રાણીના હજીરાની અડીને ઉભી હરોળમાં આવેલું છે વચ્ચે ... [વાંચો...]
વિક્રમભાઈ : સંસ્થાઓના ઘડવૈયા – ડૉ. કમલા ચૌધરી
ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈ સંસ્થાઓના મહાન ઘડવૈયા અને સામાજિક પરિવર્તનના સાહસિક ઉદ્યોગપતિ હતા. વિક્રમભાઈના વ્યક્તિત્વના કેટલાક પાસાં, જે સંસ્થાઘડતર માટે મહત્વના હતા તે – બીજાઓ પર અપાર વિશ્વાસ અને કરુણા, વ્યક્તિ સાથેના સંબંધો જાળવવાની અદ્દભુત કળા, યુવા પેઢી માટેની સંભાળ અને લાગણી અને પ્રશ્નોને હલ કરવા વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓના ઉપયોગ માટેની પ્રતિબદ્ધતા. વિક્રમભાઈમાં સંસ્થાઓના ઘડતર માટેની જરૂરિયાતો અને એમના વ્યક્તિત્વની લાક્ષણિકતાઓ આ ... [વાંચો...]
પુરાણોમાં વિજ્ઞાન – રંજન જોષી
લોકોપયોગી અનેક વિદ્યાઓનું વર્ણન પુરાણોમાં છે. વિશેષતઃ વિશ્વકોશીય એવા અગ્નિપુરાણ, નારદપુરાણ તથા ગરુડપુરાણમાં પ્રચુરતાપૂર્વક વિજ્ઞાન વર્ણન ઉપલબ્ધ છે. આ તમામ વૈજ્ઞાનિક વિદ્યાઓનું વર્ણન તેના મૌલિક પ્રતિપાદક ગ્રંથોને આધારે કરવામાં આવ્યું છે. આ વર્ણન સંક્ષિપ્ત છતાં આધારભૂત છે. પુરાણોમાં આ ગ્રંથોના કર્તા તથા તેમના મતનું પણ પ્રતિપાદન કરવામાં આવ્યું છે, જે અજ્ઞાત અથવા અલ્પજ્ઞાત છે. અતઃ સંસ્કૃતના વૈજ્ઞાનિક સાહિત્યનો પરિચય પણ ... [વાંચો...]
3 પ્રતિભાવો : ‘સુપરમૂન’ – રશ્મિન મહેતા
Kalidas V. Patel { Vagosana } says:
December 13, 2012 at 3:03 pm
ખગોળશાસ્ત્રની સાચી માહિતી આપવાને બદલે મોટા ભાગના કહેવાતા જ્યોતિષીઓ જનતાને કંઇક અમંગળ થવાનું છે કહી બિવડાવતા હોયછે તેવા માહોલમાં આપે બહુ સારી અને સાચી માહિતી આપી. … આભાર.
October 20, 2015 at 11:50 pm
આ શ્રુષ્ટિ ને સમજવી ખુબ અઘરી વાત છે. જો આપણે શ્રુષ્ટિ નો ક્રમ સમજીશું તો આપણને ઘણું બધું સમજાઈ જશે. ભગવાન ગીતા માં કહે છે કે સર્જન , વિસર્જન અને પોષણ બધું જ મારા હાથ માં છે. પાંચ તત્વો ની બનેલી આ શ્રુષ્ટિ, પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ અને આકાશ. આમાં થી જ બધું ઉત્પન થાય છે અને અંતે બધું આમાં જ ભળી જઈ છે. આપણે મન થી કુદરત માં ભાઈ જૈયે તો ઘણું બધું સમજાઈ જશે. કુદરત તરફ ફરિયાદ રહેશે નહિ. ઉગતા સૂર્ય માં , ફૂલ ના ખીલવા માં, બાળક ના હાસ્ય માં , સમુદ્ર , પહાડ, દરેક માં આપણને ઈશ્વર ના દર્શન થશે. જો આમ થાય ત્યારે કદાચ મંદિર નહિ જાવ તો પણ ચાલશે.
August 23, 2016 at 4:53 pm
Khoob sundar and saral bhasha ma varnan aa Supermoom Phenomenon nu. Thank you Rashminji.
Please check this statment:
થ્વીના એકમાત્ર કુદરતી ઉપગ્રહ ચંદ્રનું પૃથ્વીથી સરેરાશ અંતર 3,84,400 કિ.મી છે, પરંતુ 19મી માર્ચ,2011ના રોજ ચંદ્ર પૃથ્વીથી 4 લાખ 56 હજાર 577 કિ.મી. દૂર હતો.
I believe for 19th March, 2011 it should 3 lac rather than 4 lac.
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
* * * * *
Download First Issue Absolutely Free !!
Click Here for download page
ગરમાળો, ગુલમોર અને ખખડેલું બસસ્ટોપ ! – રામ મોરી
વિધવા : પ્રથમ તો એક માણસ – સ્વાતિ બારોટ સિલ્હર
દો પલ કે જીવન સે એક ઉમ્ર ચુરાની હૈ… – રોહિત શાહ
મારી સાઇકલ – રમણ સોની
ભાઈ એન્ડ બા વીથ ગોડ એટ જી-મેલ ડોટ કોમ – રાહુલ શુક્લ
પતિવ્રતા ધર્મની આહુતિ પછી જ ને! – વલીભાઈ મુસા
બાકોરું – ધરમાભાઈ શ્રીમાળી
અજનબી – બિમલ રાવલ
મૃગેશભાઈની ત્રીજી પુણ્યતિથિએ.. જાનદાર સવારી, શાનદાર સવારી – મૃગેશ શાહ
નિવૃત્તિને નમાવનારો – કુમારપાળ દેસાઈ
k: બહુ વખતે આટલુ સરસ રસ્પુર્ણ વાચવા મળ્યુ! લેખક ને ખુબ...
jadeja vikramsinh: ખૂબ જ સરસ લેખ છે
tulsi solanki: Guru vina gnan kyathi prapt thay .guru hi...
gopal khetani: જબરદ્સ્ત ડીટેઈલીંગ. ગુલમોર્ ગરમાળા અને...
pritesh patel: aa vaat total experience per jaay che...
pritesh patel: very nice true but aa samaj jode aapde j...
Shree pustak mandir: Nice story
Rajdipsinh: Jay Shree Ram Pujnya Morari bapu ne sat sat...
Jemis viradiya: I miss you sir your book and I read books
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
ગરમાળો, ગુલમોર અને ખખડેલું બસસ્ટોપ ! – રામ મોરી
વિધવા : પ્રથમ તો એક માણસ – સ્વાતિ બારોટ સિલ્હર
દો પલ કે જીવન સે એક ઉમ્ર ચુરાની હૈ… – રોહિત શાહ
મારી સાઇકલ – રમણ સોની
ભાઈ એન્ડ બા વીથ ગોડ એટ જી-મેલ ડોટ કોમ – રાહુલ શુક્લ
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
એક ડેટકથા – યામિની પટેલ
પાંચ પ્રસંગકથાઓ – લતા હિરાણી
કરણીનું ફળ – કનુ ભગદેવ
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.