gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
કથા-સપ્તાહ : ભાઈબંધ (યે દોસ્તી... - ૧)
દૂર ક્યાંક ગુંજતા લતાના સ્વરે તેને સહેજ બેચેન કરી મૂકી. થોડા જુદા સંદર્ભમાં, કોઈના આગમનનો ઇંતજાર તો તેને પણ હતો.
હળવેકથી તેણે પેટ પર હાથ પસવાર્યો. ના, મહિનાભરની પ્રેગ્નન્સીનાં કોઈ બાહ્ય લક્ષણ દેખાતાં નહોતાં. ઉદરમાં સળવળાટ પણ નહોતો. પણ એથી શું? મારી ભીતર માતૃત્વ તો જન્મી જ ચૂક્યુંને! કેમ કરીને મારા અંશને ગર્ભમાં જ...
આંખની અટારીએ આંસુનું તોરણ બંધાયું.
‘ઓહ ગૉડ’ જેનું બીજ પોતાની કૂખમાં ફળ્યું હતું તે જુવાને દબાયેલા સાદે અકળામણ ઠાલવી, ‘નૉટ અગેઇન.’ પછી શબ્દોથી પ્રિયતમાને પંપાળી, ‘આઇ નો, ડાર્લિંગ, તને બચ્ચાં ગમે છે, પણ મા બનવા માટે આખી જિંદગી પડી છે. તને ધરવ થાય એટલાં બાળકો હું આપીશ, બટ નૉટ ધિસ વન. આપણો આખો પ્લાન ચોપટ થઈ જશે.’
પ્લાન. કોઈની આબરૂ સાથે ખીલવાડ કરવાનો પ્લાન. કોઈના વિશ્વાસ સાથે વિશ્વાસઘાત કરવાનો પ્લાન.
અજાણતાં જ તેનાથી નિ:શ્વાસ સરી ગયો.
‘ડોન્ટ ગેટ નર્વસ, ડિયર’ જુવાને તેની હથેળી પસવારી, ‘આમ તો તારો ગર્ભપાત ગેરકાયદે નથી છતાં સાવધાની ખાતર આપણે મુંબઈથી દૂર સુરત આવ્યાં છીએ... આપણે પતિ-પત્ની છીએ. કરીઅર-ઓરિયેન્ટેડ હોવાથી લગ્નના પહેલા વરસે બચ્ચું નથી જોઈતું એ મતલબની સ્ટોરી આ પ્રાઇવેટ ક્લિનિકનાં ડૉક્ટર-નર્સને ગળે ઊતરી પણ ગઈ છે; તું તેમને વહેમાવા જેવું ન કર.’
- એ જ વખતે નર્સ વસુધા રૂમમાં પ્રવેશી એટલે તેણે ઝટપટ અશ્રુ લૂછી સ્વસ્થતાનું મહોરું ચડાવી લીધું, પણ એથી ઉદાસી સાવ ન ભૂંસાઈ.
‘જરા આ દવા લઈ આવશો, પ્લીઝ?’ વસુધાએ જુવાનને પ્રિસ્ક્રિપ્શન થમાવ્યું.
‘જી’ સામું સ્મિત ફરકાવીને જુવાન ગયો એટલે પેશન્ટને સુવાડીને નર્સે બ્લડપ્રેશર માપવા માંડ્યું. આ ક્રિયામાં તેની નજર બ્લડપ્રેશરના મૉનિટર ભેગી યુવતીના ચહેરા પર ફરતી રહી. આંખો બંધ કરવાથી પણ છોકરીની નાખુશી છાની નથી રહેતી એ અનુભવી નર્સને સમજાઈ ગયું.
‘પર્ફેક્ટ!’ હાથ પરથી પ્રેશર માટેની પટ્ટી છોડતાં વસુધાએ ધરપત જતાવી, ‘તમે અબૉર્શન માટે તૈયાર છો, મિસિસ શાહ.’
મિસિસના સંબોધને તે સહેજ ઓછપાઈ, પણ દેખાવા ન દીધું.
ચાર્ટમાં નોંધ કરતી નર્સે એકાએક નવરાત્રિના તહેવારને કેમ સાંભર્યો? યુવતીને કનેક્શન સમજાયું નહીં ત્યાં-
‘ત્યાર પછી અબૉર્શનના મહત્તમ કેસ આવે છે.’
ઓ...હ! તે સહેજ ફિક્કી પડી. આડકતરી રીતે નર્સ અમે પણ આવા જ કોઈ પ્રસંગનો ગેરલાભ લીધો હોવાનું તો નથી સૂચવતીને? આધેડ વયની નર્સ મીઠડી છે. કામકાજમાં અતિકુશળ છે. ચતુર જણાતી વસુધાને અમારા પતિ-પત્ની હોવા પરનો શક નથી જાગ્યોને!
‘અલબત્ત, અમારાં ડૉક્ટર વેદાંતીબહેન બહુ સ્ટ્રિક્ટ છે. ઇલીગલ કશું કરતાં નથી અને લીગલ હોય કે ઇલ્લીગલ, સાચું પૂછો તો બચ્ચું પડાવાની વાત મારા ગળે નથી ઊતરતી.’
એટલું કહી વસુધા પોતાને તાકી રહ્યાં એટલે તેણે વળી નજર ઝુકાવી દીધી, ‘માફ કરજો મિસિસ શાહ, હું વધુપડતું બોલી ગઈ હોઉં તો. અબૉર્શનનો નિર્ણય લેવા તમે સ્વતંત્ર છો, પતિ-પત્નીના અંગત મામલામાં ચંચુપાત કરવાનો મને અધિકાર પણ નથી, પરંતુ તમારા પતિદેવની સરખામણીએ તમે થોડાં અપસેટ લાગ્યાં એટલે કહેવાની હિંમત કરું છું કે હજી મોડું નથી થયું. તમારા પતિને સમજાવી જુઓ. સંતાન કોઈ રીતે કારકિર્દીમાં અડચણરૂપ નહીં બને...’
નર્સને કેમ કહેવું કે સવાલ કારકિર્દીનો નથી, જેને ચાહું છું તેણે અમલમાં મૂકવા ચાહેલી યોજનાનો છે. સંતાનને જન્મ આપવો એ માનો ધર્મ ગણાય, એમ પ્રીતમને સાથ આપવો પણ પ્રિયતમાનો ધર્મ ગણાય... બે ધમોર્ના દ્વિભેટે ઊભેલી હું; મારે એક રાહ પસંદ કરવાની હતી, મેં કરી લીધી. સંતાન ત્યાગીને હું મારા તનમનના સ્વામી સમા પુરુષના પડખે રહીશ, ભલે તેના પ્લાનમાં છળકપટ હોય, હળાહળ દ્રોહ હોય... પ્રીતનો કૉલ નિભાવવાની આ પણ એક રીત છે.
ઊંડો શ્વાસ લઈ તેણે મન મક્કમ કર્યું. ઉદાસી આપમેળે ઓસરતી ગઈ.
‘થૅન્ક્સ, વસુબહેન, પણ અબૉર્શનનો મારો નિર્ણય નહીં બદલાય. ’
તેના શબ્દો સાથે રૂમમાં પ્રવેશતા જુવાને હાશકારો અનુભવ્યો.
અબૉર્શન પછી થોડા કલાક દરદીને ઑબ્ઝર્વેશનમાં રાખી ડિસ્ચાર્જ અપાયો. સુરતના ઘોડદોડ રોડનું ઍડ્રેસ લખાવનાર ‘દંપતી’એ ક્લિનિકમાંથી નીકળીને મુંબઈની ટ્રેન પકડ્યાનું નર્સ વસુધાએ જાણ્યું હોત તો જરૂર ચોંકી જાત!
‘ફરી આવી ગલતી નહીં થાય, હની...’
ફસ્ર્ટ ક્લાસના કૂપેમાં તેમને મનચાહ્યું એકાંત મળી ગયું. પ્રેયસીને આશ્વસ્ત કરી જુવાને એે વધુ એક વાર સમજાવ્યું,
‘આપણી યોજનામાં હવે કોઈ વિઘ્નનો અવકાશ નથી. આખા પ્લાનનું કેન્દ્રબિંદુ તું છે, ડાર્લિંગ, મહેરબાની કરીને દ્વિધામાં ન રહીશ. તારાં મૂલ્યોને થોડા વખત પૂરતાં નેપથ્યમાં ધકેલી દે અને તારી જાતને મારી જગ્યાએ મૂકીને જો તો કશું જ ખોટું નહીં લાગે.’
ના, પોતાને તો તો પણ ગલત-ગલત જ લાગતું હતું છતાં દલીલ કે સમજાવટનો તબક્કો હવે રહ્યો નથી.
‘આવતા અઠવાડિયે અગિયારસના શુભ દિને આપણી યોજનાનું પ્રથમ પગથિયું લઈ લઈએ તો કેવું?’
હાસ્તો. ઘડેલું કાવતરું પાર પાડવાનું જ છે તો દેરી શું કામ?
અગિયારસની સવારે અગિયાર વાગ્યાના સુમારે માધવબાગનાં દર્શને પહોંચેલાં સુલક્ષણાબહેને પૂજારીનું અભિવાદન કરીને થાળ ધર્યો, ‘લ્યો, અમારા તરફથી પણ ભગવાનને ભોગ ધરાવો.’
‘સાથે પ્રભુને સિફારશ પણ કરજો વિષ્ણુકાકા કે માના કુંવર અને મારા ભાઈબંધ આદર્શનું ક્યાંક ગોઠવાઈ જાય, રામને મળી એવી સીતા તેને પણ મળે - સ્પીડ પોસ્ટમાં!’
પૂજારી વિષ્ણુકુમાર મલકી રહ્યા, સુલક્ષણાબહેને દીકરા જેવા વહાલા દીકરાના દોસ્તને ચીંટિયો ભર્યો,
‘આરવ, મંદિરમાં મજાક નહીં. જાણું છું, દોસ્તને પરણાવવાનો તારો થનગનાટ મારાથી છૂપો નથી, પણ એમ તો મારે તનેય ખીલે બાંધવાનો છે, હોં!’
‘અરે બાપ રે. મારે આટલા જલદી બંધાવું નથી. હજી હમણાં તો હું ભણીને પરવાર્યો. પહેલાં આદર્શનો વારો. ભાઈસાહેબ મારાથી બે વરસ મોટા છે. તેમને પરણાવો એટલે ભાઈ-ભાભીની સેવાનું પુણ્ય બંદાને મળી રહેશે...’
કેવો નટખટ, મસ્તીખોર છતાં વહેવારડાહ્યો છે આરવ! મારા આદર્શને કેટલું ચાહતો.
હાથ જોડીને ઈશ્વરને ભજતાં સુલક્ષણાબહેનથી પ્રાર્થના થઈ ગઈ - આદર્શ-આરવની મિત્રતા આમ જ સાબૂત રાખજો, દયાનિધિ! તેમની ભાઈબંધીના સંજોગ તમે ઘડ્યા છે, એમાં કદી દરાર ન પડે એ પણ તમારે જ જોવાનું...
ભક્તિમાં લીન થતાં સુલક્ષણાબહેનના માનસપટ પર દોઢ દાયકા અગાઉની ઘટના તરવરવા લાગી...
વાલકેશ્વરમાં અમારો વિશાળ બંગલો. પતિ મહાદેવભાઈ વ્યાપારમાં અગ્રેસર. ઇન-મીન-તીનના અમારા ગર્ભશ્રીમંત પરિવારમાં એકનો એક પુત્ર આદર્શ, અમારી આંખનું રતન, અમારા શ્વાસોનો આધાર.
ત્યારે તેની ઉંમર હશે દસેક વરસની... શાળાએથી આવીને ફ્રેશ થઈ સીધો મિત્રો જોડે રમવા ભાગે. નાનપણથી જ ઠરેલ ડાહ્યા આદર્શને સૌ જોડે ફાવે. અમીરીની એટીકેટ તો સહેજેય નહીં. સર્વન્ટ્સ ક્વૉર્ટરમાં રહેતા નોકરવર્ગ સાથે પણ સલૂકાઈથી વર્તવાનું શિક્ષણ તેને મળ્યું હતું અને રાંધવા આવતાં મંજુબહેનના આઠેક વરસના આરવને તો તે પોતાના ભેગો રમવા લઈ જતો, પોતાનાં રમકડાં પણ આપતો...
એવામાં એક વરસાદી સાંજે છૂપાછૂપીના ખેલમાં આદર્શ સંતાવાના ઇરાદે થોડો દૂર નીકળી આવ્યો,
‘બસ, આદર્શ, વધુ દૂર નહીં-’ પાછળ આવતો આરવ તેને ટકોરે પણ છે. નવા બિલ્ડિંગની કન્સ્ટ્રક્શન-સાઇટ પર પહોંચેલા બેઉ છુપાવાની જગ્યા શોધે છે ત્યાં...
નવા કરેલા ખુલ્લા બોરમાં આદર્શ લપસ્યો અને આરવને પોતાને પણ સમજાય એ પહેલાં તેણે પ્રતિક્રિયા આપી, આડા પડી હાથ લંબાવી તેણે સરકતા આદર્શનો હાથ પકડી લીધો.
આંચકાને કારણે ખભામાંથી હાથ છૂટો પડી ગયો હોય એવી વેદના થઈ, આઘાતને કારણે બેહોશ બનેલા આદર્શને તેણે તોય બહાર કાઢવાની કોશિશ કરી જોઈ, પરંતુ નાકામ રહ્યો અને છતાં તેણે આદર્શનો હાથ છોડ્યો નહીં.
એ સમયે કન્સ્ટ્રક્શન-સાઇટ નર્જિન હતી. બૂમ પાડીને તે થાક્યો ઠેઠ ત્યારે બીજા ભાઈબંધો બેઉને શોધવા આવી પહોંચ્યા... પછી તો ટોળું ભેગું થઈ ગયું.
ભીડને ચીરીને હાંફળાંફાંફળાં સુલક્ષણાબહેન-મંજુ પ્રવેશ્યાં ત્યારે બોરમાંથી ખેંચી કઢાયેલા આદર્શને પાણી છાંટી હોશમાં લવાતો હતો, પડખે આરવ પીડાથી રડતો હતો.
‘મારા લાલ!’ બેઉ મા પોતપોતાના સંતાનને બાઝી.
ઘટના વિશે જાણીને ઑફિસેથી દોડી આવેલા મહાદેવભાઈએ વિધવા મંજુબહેનનો હાથ જોડી આભાર માન્યો : મારા આદર્શનો જીવ આરવે બચાવ્યો એનું મોલ કેમેય કરી ચૂકવાય નહીં, પણ આજથી તેની તમામ જવાબદારી અમારી.
મંજુબહેનને આનો હરખ જ હોય. આદર્શે આરવના સાજા હાથની મુઠ્ઠી ભીડી હતી - આજથી તું મારો પાક્કો ભાઈબંધ!
-એટલે પણ, આનાં થોડાં વરસ પછી, પંદરેકના થયેલા આરવને મૂકી દેહ છોડતાં મંજુબહેનને દીકરાની ચિંતા નહોતી : આદર્શના તો પ્રાણ વસે છે મારા આરવમાં એટલે તો નિશ્ચિંતપણે જાઉં છું...
અને સાચે જ, માના દેહાંત પર આદર્શે આરવને મોટા ભાઈની જેમ સંભાળ્યો, તેની નફિકરાઈને જાળવી જાણી. પાંચેક વરસ અગાઉ મહાદેવ પાછા થયા ત્યારે આરવે પણ એટલી જ સહજતાથી આદર્શને જાળવેલો. બેઉ ભલે સગા ભાઈઓ નથી, પણ તેમની ભાઈબંધી રામ-લક્ષ્મણ જેવી જ છે!
આદર્શ બિઝનેસમાં જામી ચૂક્યો છે, હમણાં પુણેથી કૉમર્સ ભણીને આવેલા આરવને તેણે બિઝનેસમાં લૉન્ચ કરવો છે, એમ મારે હવે ઘરમાં વહુ લાવવી છે! બે બહેનો હોય તો તો રૂડું.
‘માસી, હવે નીકળીયે?’ આરવના સાદે સુલક્ષણાબહેને વિચારવમળ સમેટી લીધું.
આરવ કેમ આજે ઉતાવળો થાય છે! વારેવારે ઘડિયાળમાં જોતો હોવાનું હવે ધ્યાનમાં આવે છે... હશે! જુવાન માણસને મંદિરમાં ઝાઝો વખત ન પણ ગમે.
પ્રસાદ લઈ આરવ જોડે તેઓ બહાર નીકળ્યાં ત્યાં...
અશક્તિને કારણે કે શું, મંદિરના પરસાળમાં એક વૃદ્ધા ચાલતાં-ચાલતાં અચાનક ગબડી પડ્યાં. એવી જ પ્રસાદની ટોકરી ફગાવી, હળવો ચિત્કાર નાખી નિરાલી તેમની તરફ દોડી, કાળજીથી તેમને બેઠાં કર્યા, નજીકના નળમાંથી પીવાનું પાણી પાયું, ‘તમારાથી ચલાશે? કોઈ આવ્યું છે જોડે?’
‘જોડે તો કોઈ નથી, દીકરી, પણ વાંધો નહીં. તને મોડું ન થતું હોય તો મને જરા ટૅક્સીમાં બેસાડી દે.’
નિરાલીએ જાળવીને તેમને ઊભાં કર્યા, હાથ પકડી તેમને બહાર સુધી દોરી ગઈ, ત્યાં સુધીની સમગ્ર બીના ગર્ભદ્વારમાંથી નીકળેલાં આરવ-સુલક્ષણાબહેને નિહાળી.
‘કેવી સંસ્કારી છોકરી.’ આરવ બોલી ઊઠ્યો, ‘આદર્શ માટે આપણને આવી જ કન્યા ખપે, હેંને માસી?’
‘હાસ્તો.’ સુલક્ષણાબહેન પોરસાયાં, ‘છોકરી પાછી રૂપાળી પણ કેવી! પહેરવેશ પણ પૂરેપૂરો ભારતીય. બાકી શહેરમાં આજકાલની છોકરીઓમાંથી કોણ સાડીનો સુઘડ પોશાક પહેરતું હશે! આદર્શ જોડે આની પસંદ મેળ ખાય એમ બને.’
ઉંમરલાયક આદર્શ માટે કહેણની કમી નહોતી, પણ એક નજરમાં હૈયે વસી જાય એવું પાત્ર દીઠતું નહોતું. અમીર-ગરીબના ભેદમાં મહેતાપરિવાર માનતો નહીં. સુલક્ષણાબહેન કહેતાં પણ, અમારે તો સંસ્કારલક્ષ્મી જોઈએ છે!
મા-દીકરાના માપદંડ આ૨વથી અજાણ નહોતા અને તેણે ધાર્યું’તું એમ સુલક્ષણાબહેને તેને કામ સોંપી પણ દીધું, ‘આરવ, જરા કન્યાની ભાળ તો કાઢ, ભાઈ-’
આમ કહેતી વખતે તેમને અંદાજો પણ કેમ હોય કે થોડી વાર અગાઉ પોતે જે સીન જોયો એ સ્ક્રિપ્ટેડ હતો. ટૅક્સીમાં વિદા કરેલી ‘વૃદ્ધા’ને નિરાલીએ પાઠ ભજવવાનું ૨૦૦૦ રૂપિયાનું મહેનતાણું પણ ચૂકવ્યું હતું.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.