gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en gu en gu en en en en fr en en en en el gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu es en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: જેમને નથી એમ કહી શકાય એમ નથી ! – દિનકર જોષી
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
બીજા વરસે વિલેપાર્લે સાહિત્ય સભા તરફથી પાર્લામાં જ એક વાર્તાકાર સંમેલનમાં શ્રી રમણ પાઠકે વાતવાતમાં ગુલાબદાસભાઈના નજીકમાં જ આવેલા ઘરનો ઉલ્લેખ કર્યો. મારું આ અજ્ઞાન જાણીને રમણભાઈ હસીને કહેલું – ‘પરાવાસી સાહિત્યરસિકોના તીર્થધામ સમા આ મકાને તમે કોઈદિ’ ગયા નથી ? બહુ કહેવાય ! ક્યારેક જરૂર જજો.’ આ પછી આ તીર્થસ્થાને જવાનું અવારનવાર બનવા માંડ્યું. લગભગ સાડાચાર દાયકા સુધીના આ પરિચયમાં યાદ કરું છું તો મેં એમને આપ્યું કશું નથી પણ માત્ર મેળવ્યું જ છે. એકેય મુલાકાત એવી નથી સાંભરતી કે જેમાં મને એમની પાસેથી કશું મળ્યું ન હોય ! ગુલાબદાસભાઈ સાથેની પ્રત્યેક મુલાકાત બે કલાકથી ઓછી ન હોય ! મુલાકાત પૂરી થયે ‘આવજો’ કહેવા ગુલાબદાસભાઈ છેક એમના ઘરના બહારના દરવાજા સુધી આવે અને પછી વિવેકાનંદ માર્ગની ફૂટપાથ ઉપર પણ અર્ધો એક કલાક ‘આવજો’ ‘આવજો’ થાય. એકવાર એમના ધર્મપત્ની મુ. સુમનબહેને કહ્યું – ‘તમારા ભાઈ જે રીતે તમારી સાથે કલાકો સુધી વાતો કરે છે બરાબર એમ જ ઉમાશંકરભાઈ, મેઘાણીભાઈ, પાઠકસાહેબ આ બધા જ્યારે પાર્લામાં રહેતા ત્યારે અહીં આવતા અને આવી જ રીતે કલાકો સુધી વાતો થતી’ અને પછી સુમનબહેને ગુલાબદાસભાઈને કહ્યું : ‘ઉમાશંકરભાઈ, મેઘાણીભાઈ કે પાઠકસાહેબ સાથેની વાતોમાં થતો એ આનંદ હવે દિનકર કે એના જેવા જુવાન લેખકો સાથે વાતો કરવામાં તમને આવે છે ?’ ગુલાબદાસભાઈએ ત્યારે હસીને કહેલું : ‘સાચું કહું તો નથી આવતો પણ ઉમાશંકર, મેઘાણી કે પાઠકને હવે લાવું ક્યાંથી ?’ અને પછી મેઘાણીભાઈને યાદ કરીને ગુલાબદાસભાઈએ કહેલું – ‘મેઘાણીભાઈએ જે દિવસે પાર્લાની શાક માર્કેટમાં એક ફિરંગણ શાકવાળીને જોઈ અને ત્યારે જે ગીત લખ્યું એ ગીત ચબરખી ઉપર લખીને એ સીધા જ અહીં આવ્યા હતા અને પછી…’ આમ કહીને ગુલાબદાસભાઈ ઊભા થયા. ડાબો હાથ કમર ઉપર ટેકવ્યો અને જમણા હાથે નૃત્યનો લહેકો કરીને પગ ઠમકાવતા બોલ્યા, ‘ફિરંગણ શાકવાળીનું આ ગીત મેઘાણીભાઈએ આવી અદા સાથે મને સંભળાવેલું. બોલો, આવું તમારાથી થશે ?’
એકવાર એક સાહિત્યકાર મિત્રે પોતે ખૂબ સારું લખે છે અને છતાં વાડાબંધીને કારણે પોતાને પારિતોષિકો, પ્રસિદ્ધિ કે સ્વીકૃતિ પ્રાપ્ત થતાં નથી એવી ફરિયાદ કરી. ગુલાબદાસભાઈએ એમનો અસંતોષ હળવો થાય એવી યથાયોગ્ય વાતો કરી અને એમની વિદાય પછી મને કહે – ‘દિનકર, આદિ કવિ તરીકે જો નરસિંહને ગણીએ તો આજે પાંચસો વરસમાં ગુજરાતી ભાષા અને સાહિત્યમાં કેટલા સર્જકો થયા હશે ?’
‘હજાર, બે હજાર કદાચ પાંચ હજાર પણ હોય…’ મનોમન સહેજ ગણતરી માંડીને મેં બીતાં બીતાં કહ્યું.
‘આ પાંચ હજારમાંથી આજે આપણને કેટલા યાદ છે એની ચાલો ગણતરી કરીએ.’ આમ કહીને એમણે વેઢાં ગણવા માંડ્યા, ‘નરસિંહ, અખો, દયારામ, મીરાંબાઈ, રાજે, ગંગાસતી, નર્મદ, ગોવર્ધનરામ, દલપતરામ, ન્હાનાલાલ…’ આમ ગણતાં ગણતાં પચ્ચીસ કે ત્રીસના આંકડે અમે અટકી ગયા. સ્મૃતિને અનહદ ખેંચી ત્યારે આ આંકડો પાંત્રીસે પહોંચ્યો. આ પછી ગુલાબદાસભાઈ હસીને કહે, ‘આ પાંચ હજારમાંથી આપણી જેવાને પણ પચાસથી વધુ સાંભરતા નથી તો પછી કાયમ યાદ રહેવાના આવા ધખારા શા માટે ? જે સારું હશે એ આપોઆપ ટકશે.’
‘અમૃતદીક્ષા’ નામનું એમનું એક પુસ્તક. આ પુસ્તકમાં એમનાં કેટલાંક સ્મરણચિત્રો સંગ્રહાયેલાં છે. આ સ્મરણો બધાં જ મધુર મધુર છે. એમને જીવનમાં મળેલા બધા જ માણસો જાણે મીઠ્ઠા મીઠ્ઠા કેમ ન હોય ! ક્યાંય કોઈ કડવો અનુભવ નહિ, કોઈ ફરિયાદ નહિ ! આ વાંચીને મેં એમને કહ્યું – ‘આવું કેમ બને ગુલાબદાસભાઈ ? સિત્તેર વરસના તમારા આયુકાળમાં તમને બધા જ સારા માણસો મળે અને કોઈ કડવો અનુભવ ન થાય ? મને તો મારી આ પિસ્તાળીશ વરસની ઉંમરમાં ઢગલાબંધ દુર્જનો મળ્યા છે અને કડવા અનુભવો થયા છે.’
‘એવા તો મનેય મળ્યા છે ભાઈ !’ ગુલાબદાસભાઈએ સહેજ ગંભીર થઈને કહ્યું : ‘આટલી ઉંમરમાં એવા માણસો ન મળે એમ તો કેમ બને ? પણ હું કોઈ કડવાશ યાદ કરવા માગતો નથી. મને જે મીઠાશ મળી છે એ જ બીજાને આપું છું.’
ત્યારે મારી ઑફિસ સાન્તાક્રુઝમાં હતી. ગુલાબદાસભાઈનું ઘર વિલેપાર્લેમાં સાવ નજીક. અગાઉથી ટેલિફોન ઉપર નક્કી કરીને અવારનવાર સાંજના સમયે હું એમની પાસે જતો. એકવાર એમના વાળુના સમય સુધી અમે વાતો કરતા બેસી રહ્યા. સુમનબહેને ડાઈનિંગ ટેબલ ઉપર થાળી પીરસી. થાળીમાં મુખ્ય વાનગી હાંડવો હતી. એક ડિશમાં મનેય હાંડવો આપ્યો ત્યારે મેં પ્રસન્નતાથી કહેલું – ‘હાંડવો તો મારીય પ્રિય વાનગી છે.’ બસ, આ પછી સુમનબહેન જ્યારે પણ હાંડવો બનાવે ત્યારે એમનો આગોતરો ફોન આવી જાય… ‘આજે હાંડવો બનાવવાનો છે, તમે આવી જજો.’ એકવાર મેં ગુલાબદાસભાઈને કહ્યું : ‘મારી સાથેના સમયમાં તમને ઉમાશંકર કે મેઘાણીભાઈ જેવો આનંદ ભલે ન આવે પણ મને તો તમારી સાથે બેસવામાં એક મોટો લાભ થાય છે.’ ત્યારે એમણે પૂછેલું, ‘એ લાભ વળી શું ?’ એના જવાબમાં મેં ઠાવકાઈથી કહી દીધેલું : ‘તમારી સાથે ગાળેલા દર કલાકે તમે એક બેવાર તો મને અચૂક યાદ આપો છો કે હું હજુ જુવાન છું….’ (આનું કારણ એ હતું કે ગુલાબદાસભાઈ મારા કરતા લગભગ ત્રીસેક વરસ મોટા હતા.) હું કંઈક હતાશાસૂચક બોલું તો ગુલાબદાસભાઈ કહે – ‘અરે ! તમે તો હજુ જુવાન છો.’ છેલ્લે છેલ્લે ગુલાબદાસભાઈ પાર્લા છોડીને પૂના એમના પુત્ર વિજયના ઘરે રહેવા ગયા ત્યારે ગયા વર્ષે જ હું અને ડૉ. મોહનભાઈ પટેલ એમને મળવા ગયા હતા. ત્યારેય એમણે કંઈક વાતના અનુસંધાને મારા ખભે હાથ મૂકીને હસતાં હસતાં કહેલું : ‘મને 95 થયા અને તમને તો માત્ર 68. તમે તો હજુ જુવાન કહેવાઓ.’ (સાતમો દાયકો પૂરો થવા આવ્યો હોય ત્યારે જુવાન કહેવડાવવું કોને ન ગમે ?)
સાતમા દાયકાની મધ્યમાં ગુજરાતી સાહિત્ય ક્ષેત્રે ગુલાબદાસભાઈ અને ચુનીલાલ મડિયાની વચ્ચે ખટરાગ થયો છે, મનમેળ નથી, મન ઊંચા થયાં છે આવી બધી વાતો સહુ કોઈ જાણતા હતા. વાતમાં સચ્ચાઈ હતી પણ સચ્ચાઈ કરતા વિશેષ અફવા-રસ હતો. એકવાર ગુલાબદાસભાઈને મેં મોઢા મોઢ પૂછી લીધું – ‘શું આ વાત સાચી છે ?’ ગુલાબદાસભાઈએ તરત જ કહ્યું – ‘હા, એ વાતમાં તથ્ય જરૂર છે.’ પણ પછી ઉમેર્યું – ‘પણ તમે એક વાત નોંધી રાખજો, જે દિવસે ગુલાબદાસ બ્રોકર મરી ગયો છે એ વાત સાંભળતાવેંત જે થોડાક આપ્તજનોની આંખ આપોઆપ ભીની થઈ જશે એમાં આ મડિયો પણ એક હશે.’
દુર્ભાગ્યે, મડિયા વહેલા જતા રહ્યા એટલે ગુલાબદાસભાઈની આ ભવિષ્યવાણી સાચી પડેલી જોવાનો અવસર રહ્યો નહિ. જેઓ એકવાર પણ ગુલાબદાસભાઈને મળ્યા છે એમના માટે હવે ગુલાબદાસભાઈ નથી એમ કહેવું સહેલું નથી.
નીચેનામાંથી ક્યું પુસ્તક શ્રી ગુલાબદાસભાઈ બ્રોકરનું લિખિત છે ?
Share this on WhatsApp
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous ઝાકળબિંદુ – મીરા ભટ્ટ
આપણા શરદબાબુ – વિનોદ ભટ્ટ Next »
આ પ્રકારનું અન્ય સાહિત્ય:
દ્રૌણાચાર્યની દસ ભૂલો – પ્રતાપભાઈ ત્રિવેદી
(‘પગલે પગલે અમીરસ’ પુસ્તકમાંથી સાભાર. રીડ ગુજરાતીને આ પુસ્તક ભેટ મોકલવા બદલ ગૂર્જર ગ્રંથરત્ન કાર્યાલયનો ખૂબ ખૂબ આભાર. પુસ્તક પ્રાપ્તિની વિગતો લેખના અંતે આપવામાં આવી છે.) અઢી-ત્રણ હજાર વર્ષ પછી પણ મહાભારત જગતસાહિત્યનો સર્વોત્તમ ગ્રંથ રહ્યો છે. મહાભારતનો આધાર લઈને આજેય ભારતીય સાહિત્યસ્વામીઓ સર્જનો કરી રહ્યા છે. બચપણમાં બા દ્વારા મહાભારતની રોચક કથાઓ સાંભળી હતી. કિશોરાવસ્થામાં નાનાભાઈ પાસે મહાભારત સાંભળ્યું હતું. પછી ... [વાંચો...]
લગ્ન માટે હા-ના કરવામાં વિલંબ કરશો તો પસ્તાશો હોં ! – રોહિત શાહ
યુવાનીનો સૂરજ ઉંમરથી ઊગતો નથી, એમ ઉંમરથી આથમતો પણ નથી. યૌવન એ કોઈ એજ-ગ્રૂપ નથી. વ્યવસ્થા ખાતર ભલે આપણે શિશુઅવસ્થા, બાળવય, કિશોરાવસ્થા, યુવાની, પ્રૌઢાવસ્થા, ઘડપણ જેવાં ખાનાં બનાવ્યાં હોય અને એનું અનુસંધાન ઉંમર સાથે જોડી દીધું હોય; હકીકતમાં એ દરેક તબક્કાની આગવી ઓળખ હોય છે અને આ ઓળખ કદીયે ઉંમરને ગાંઠતી નથી. કોઈ તોફાની ગીત સાંભળતી વખતે પગ તાલ આપતો ... [વાંચો...]
ગિરનારી પરંપરાના પ્રાણવાન ગાયકઃ પ્રાણલાલ વ્યાસ – ડૉ. બળવંત જાની
(‘લોકગુર્જરી’ સળંગ અંક ૨૭, આવૃત્તિ ૨૦૧૩ માંથી સાભાર) કેન્યા-નૈવાશામાં શ્રદ્ધેય મોરારિબાપુની રામકથા શ્રવણપાન માટે આયોજકના નિમંત્રણથી કેટલાક સાહિત્યકારો અને લોકકલાકારો પણ જોડાયેલા. એ સમયગાળા દરમ્યાન સાહિત્યનો વ્યાપક સંદર્ભ લોક, સંત, ચારણી-સાહિત્યના પ્રસ્તુત-કર્તાઓને કારણે સહજ સ્વરૂપે ખૂલેલો. સાંજના સમયે નૂકુરુ-લેઈકની લગોલગ છવાયેલી લીલોતરીમાં અનૌપચારિક રીતની સાહિત્યિક ગોષ્ઠિઓ, વાર્તાલાપ કે ગાન સ્વરૂપે યોજાતી. ઈ.સ. ૨૦૦૪ની ૯-૯-૨૦૦૪ની મારી વારિસમાં મેં નોંધ્યું છે, ‘મોટા ગજાના ... [વાંચો...]
3 પ્રતિભાવો : જેમને નથી એમ કહી શકાય એમ નથી ! – દિનકર જોષી
December 22, 2012 at 9:45 pm
kaik navu janva malyu jemana vishe kai nahato janto temna vishe,ghanu badhu janavanu malyu.
December 23, 2012 at 4:45 pm
સાચે જ મલવા જેવા માણસ…
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
* * * * *
Download First Issue Absolutely Free !!
Click Here for download page
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
ગરમાળો, ગુલમોર અને ખખડેલું બસસ્ટોપ ! – રામ મોરી
વિધવા : પ્રથમ તો એક માણસ – સ્વાતિ બારોટ સિલ્હર
દો પલ કે જીવન સે એક ઉમ્ર ચુરાની હૈ… – રોહિત શાહ
મારી સાઇકલ – રમણ સોની
ભાઈ એન્ડ બા વીથ ગોડ એટ જી-મેલ ડોટ કોમ – રાહુલ શુક્લ
pritesh patel: wish u many many happy returns of the day...
Amrut Gosai: વાહ સ્વાતિબેન ….ખુબ સુન્દર રિતે સમાજ...
બટુક ઠુંમર: અદભુત, અવર્ણનિય અને અકલ્પનિય. ડો.એટલુ સરળ અને...
Vijay Panchal: Bau Saras… che….
Sheela Patel: Good story
NEELAM GUPTA: આ ને બચ્પન માટૅ લખો.સારી કવિઆ હે.
jigisha dave: Very nice story its really hart...
Darshan: 30/૩/1987 time 21ઃ00 birtha peels ઃ godhara...
Arvind Patel: અંતઃસપુરના. હું જયારે એમ માનુ કે બધું હું જ...
Keyur Patel: પૂરાણૉમા પણ વાર્તા છે જ કે દધિચીએ પોતાના...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૨)
દિલ્હીનું અનોખું રવિવારી પુસ્તકબજાર.. દરિયાગંજ બુકમાર્કેટ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૧)
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.