gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
આર. રાજન છેલ્લા છ મહિનાથી પ્રસન્નતાપૂર્ણ નિવૃત્ત જીવન ગાળી રહ્યા હતા.
નિવૃત્તિનું નિયોજન - ગૌરવ મશરૂવાળા
એક રાતે અચાનક તેમને છાતીમાં દુખાવો ઊપડ્યો. ચેકઅપ કરાવ્યું તો ખબર પડી કે તેમને હાર્ટ- સર્જરી કરાવવી પડે એમ છે. તેમના જીવની સામે કોઈ જોખમ નહોતું, પણ તેઓ ઑપરેશન કરાવી લેશે તો પહેલાં જેવા જ થઈ જશે એમ ડૉક્ટરે કહ્યું. જોકે સર્જરીનો ખર્ચ ઘણો મોટો હતો.
સારવાર ઘણી જ સારી રીતે થઈ અને વડીલની તબિયત પહેલાં જેવી થઈ ગઈ. આમ છતાં નિવૃત્તિકાળનો આનંદ માણવા જેવી સ્થિતિ રહી નહીં. તેમણે નિવૃત્ત જીવન માટે જે રકમ ફાળવી રાખી હતી એમાંથી મોટો હિસ્સો ઑપરેશન પાછળ ખર્ચાઈ ગયો હતો.
અહીં નાણાકીય સલાહકારની દૃષ્ટિએ મારે કહેવું પડે કે આરોગ્યની તકલીફોને પહોંચી વળાય એટલી તૈયારી આર. રાજને કરી નહોતી. આવું તો મોટા ભાગના કિસ્સામાં થતું હોય છે. મારો અનુભવ કહે છે કે લોકો મુખ્યત્વે નાણાકીય આયોજન કરે છે અને એમાંય રોકાણ પર જ ધ્યાન આપે છે. નિવૃત્તિના આયોજનનાં બીજાં કેટલાંક અગત્યનાં પાસાં તરફ દુર્લક્ષ કરવામાં આવે છે.
નિવૃત્તિનું આયોજન કરતી વખતે ઘણાં પાસાં ધ્યાનમાં લેવાં પડે છે. એમાં આરોગ્ય વીમો, ઘર, મગજને પ્રવૃત્તિમય રાખવું વગેરે બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. આ બધી બાબતોનું આયોજન નિવૃત્તિ પહેલાં જ કરી રાખવાનું હોય છે. કોઈ પણ કાર્યક્રમ પહેલાં કરવામાં આવતા ડ્રેસ-રિહર્સલ જેવી જ આ વાત છે. આજે આપણે કેટલાંક પાસાંની ઉપર-ઉપરથી વાત કરીએ અને આગામી લેખોમાં દરેક વિશે ઊંડાણપૂવર્ક  ચર્ચા કરીશું.
કંપની તરફથી આરોગ્ય વીમો ધરાવતા પગારદાર લોકો સામે બે વિકલ્પ હોય છે :
૧. નોકરી પૂરી થયા પછી પોતાના પૈસે પ્રીમિયમ ભરીને આરોગ્ય વીમો ચાલુ રાખી શકાશે કે કેમ એ વિશે સંબંધિત વીમા કંપની પાસે પૂછપરછ કરી લેવી. જો એ વીમો ચાલુ રાખી શકાતો હોય તો ઉત્તમ.
૨. જો પહેલો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ ન હોય તો નિવૃત્તિનાં ઓછામાં ઓછાં પાંચ વર્ષ પહેલાં અલગ આરોગ્ય વીમો કઢાવી લેવો.
પોતાનું કામકાજ કે ધંધો ધરાવતા લોકોએ પોતાની જે પોલિસી ચાલતી હોય એ ચાલવા દેવી. આરોગ્ય વીમામાં રાબેતા મુજબના મુદ્દાઓને આવરી લેવા ઉપરાંત બજારમાં મળતા વિવિધ ટૉપ અપમાંથી યોગ્ય ટૉપ અપની પસંદગી કરવી.
આરોગ્ય વીમા માટે આટલું કર્યા બાદ નિવૃત્તિકાળના ઘર વિશે વિચાર કરવો. પગારદાર વ્યક્તિઓએ આ બાબતે વધુ તૈયારી કરવી પડતી હોય છે. જે વ્યક્તિ કંપનીએ આપેલા ઘરમાં રહેતી હોય તેણે નિવૃત્તિ બાદ જ્યાં રહેવાનું હોય એ જગ્યાએ નિવૃત્તિનાં ઓછામાં ઓછાં બે વર્ષ પહેલાં જ ઘર લઈ લેવું.
નિવૃત્તિકાળમાં જે રીતે જીવનના એક તબક્કામાંથી બીજા તબક્કામાં પ્રવેશ કરવાનો હોય છે એવું જ એકમાંથી બીજા ઘરમાં જવાનું છે. આ બન્ને સંક્રમણ એકસાથે સંભાળવાનું ઘણું મુશ્કેલ હોય છે. આથી નિવૃત્તિકાળ આવે એની પહેલાં જ ઘરની વ્યવસ્થા કરી લેવી જોઈએ.
આરોગ્ય વીમો અને ઘરની તૈયારી કરી લીધા બાદ વ્યક્તિએ નિવૃત્તિ પછીનો સમય કેવી રીતે વિતાવવાનો છે એના વિશે વિચાર કરી લેવો જોઈએ. જે માણસે આખી જિંદગી મહેનત કરી હોય તેમને એકલા ઘરે બેસી રહેવાનું ગમતું નથી. નિવૃત્તિના બેથી ત્રણ મહિના બાદ લોકોને ઘરમાં નવરા બેસી રહેવાનું જરાય ફાવતું નથી. તેઓ અકળાઈ જાય છે. આથી નિવૃત્ત થયા પછીની પ્રવૃત્તિઓ વિશે પહેલેથી નિર્ણય લઈ લેવો જોઈએ. જેમને જરૂર હોય તેઓ પાર્ટટાઇમ કામકાજ કરી શકે છે. આ રીતે મન પરોવાયેલું રહેશે અને થોડી આવક પણ થશે. જેમને નાણાંની જરૂર ન હોય તેઓ કોઈ સખાવતી સંસ્થા કે સ્વૈચ્છિક સંસ્થામાં માનદ સેવા આપી શકે છે. આ રીતે પોતાના જ્ઞાન અને અનુભવનો લાભ જનકલ્યાણનાં કાર્યોમાં આપી શકાય છે. દરેક વ્યક્તિને પોતપોતાની પસંદ-નાપસંદ હોય છે. આથી પોતાને જે માફક આવે એવા પ્રકારનું કામ કરવું જોઈએ. તંદુરસ્ત માણસે નવરા બેસવું નહીં, કારણ કે આપણી કહેવત પ્રમાણે ખાલી મગજ શેતાનનું કારખાનું હોય છે.
હવે થોડી હળવી વાત. એક વડીલને ઘણું ઓછું સંભળાતું હતું. તેઓ શ્રવણયંત્ર લેવા માટે ડૉક્ટર પાસે ગયા. શ્રવણયંત્રથી તેમને પહેલાંની જેમ જ સંભળાવાનું હતું. એક મહિના બાદ તેઓ તપાસ કરાવવા માટે ડૉક્ટર પાસે ગયા. ડૉક્ટરે કહ્યું, ‘તમને હવે બધું બરાબર સંભળાય છે. તમારા પરિવારજનો ખરેખર ખુશ હશે કે તમે ફરી પાછા સાંભળતા થઈ ગયા.’
વડીલે જવાબ આપ્યો, ‘મેં ઘરમાં કોઈને કહ્યું જ નથી. હું કંઈ જ સંભળાતું નહીં હોવાનો ડોળ કરીને બધું જ સાંભળતો હોઉં છું. આ એક મહિનામાં મેં મારું વસિયતનામું ત્રણ વખત બદલી કાઢ્યું છે!’
(લેખક વિખ્યાત ફાઇનૅન્શિયલ પ્લાનર છે અને તેમણે ‘યોગિક વેલ્થ’ નામનું પુસ્તક પણ લખ્યું છે.)
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.