gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu en en en gu en en en gu en en en gu en en en gu en en en en en en en en en gu en en en gu gu gu en en en gu en en en en en en fi en en pl en en en en en gu gu gu en en en en en en en gu en gu en en en en fr en en en en el gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu es en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: જર, જમીન અને જોરુ – શાહબુદ્દીન રાઠોડ
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
માણસ ભણ્યો કેટલું એ તેનાં પ્રમાણપત્રો પરથી જાણી શકાય છે, પણ ગણ્યો છે કેટલું, સમજદાર કેટલો છે એ જ્યારે ભાઈઓ વચ્ચે ભાગ પડે ત્યારે ખબર પડે છે. તરત જ ભણતર અને ગણતર જુદાં પડી જાય છે. જીવતરના ઘડતરમાં રહી ગયેલી ખામીઓ તરત જ દેખાઈ આવે છે.
મનજી અને ધનજી બે ભાઈઓ ભાગ પાડવામાં બાઝી પડ્યા. આમ તો કરમણ ડોસાની સંપત્તિ એક કૂબો અને કૂબાની દખણાદી દિશાએ વાળેલ વંડો – આટલી જ હતી. બે તૂટેલા ખાટલા, ચાર ફાટેલાં ગોદડાં, ચારેક થાળિયું, બે છાલિયાં, બે હાંડલાં – આવી જ ઘરવખરી હતી. કોઈ મોટી સંપત્તિ વહેંચવાની નહોતી, પણ મનજીનો સ્વભાવ જિદ્દી હતો અને ધનજીની વહુ લોભી પ્રકૃતિની હતી. તેણે ધનજીને ચડાવ્યો હતો કે, ‘જોજો, જરાક મોળા પડશો તો બધું ગુમાવી બેસશો.’ આમ તો ગરીબ પરિવારોમાં વહેંચણીનો પ્રશ્ન આવે ત્યારે માત્ર ગરીબાઈ વહેંચવાની હોય છે એટલે જ કાર્લ માર્ક્સે જગતભરના શ્રમજીવીઓને હાકલ કરી હતી કે સંગઠિત થાઓ અને સંઘર્ષ કરો. આ સંઘર્ષમાં તમારે ગરીબાઈ સિવાય કાંઈ પણ ગુમાવવાનું નથી.
પંચની હાજરીમાં વહેંચણી શરૂ થઈ. બંનેના ભાગમાં બબ્બે હાંડલાં, ત્રણ-ત્રણ ગોદડાં, એક-એક ખાટલો, ચાર-ચાર થાળિયું અને બબ્બે છાલિયાં – આ રીતે વહેંચણી થઈ. બેકી સંખ્યામાં વસ્તુ હતી એટલી તો બરાબર વહેંચાઈ ગઈ. કૂબો ધનજીને મળ્યો અને વંડાની જમીન મનજીએ રાખી. બધું સમુંસૂતર ઊતરતું જોઈ, પંચના ભાણો, છગન, દેવશી અને કાનો પણ ખુશ થયા. ત્યાં આપત્તિ આવી પડી. એક લોઢાની તવી માટે વાંધો પડ્યો. મનજી કહે : ‘બાપાની યાદગીરી માટે મારે જોઈએ.’ અને ધનજી કહે : ‘એ તો હું લઈ જઈશ.’ વાતમાં કાંઈ માલ નહોતો, પણ વાતને કારણ વગરનો વળ ચડી ગયો, દોઢ પડી ગઈ. ધનજીની વહુ વચ્ચે બોલી, ‘બાપા જીવતા હતા ત્યારે તમે બહુ લાભ લીધો છે.’
મનજીની વહુ કહે : ‘એ તમે મોટે ઉપાડે લઈ ગ્યા’તા લાટો કાઢી લેવા બાપા પાંહેથી.’ બૈરાંના બોલવામાંથી વાત આગળ વધી. મનજી અને ધનજી બોલવા માંડ્યા. મનજી કહે, ‘હવે તો મરી જાઉં તોય નો આપું.’
આ સાંભળી મનજી ઊઠ્યો અને ધનજીના વાંહામાં બે ઢીંકા વળગાડી દીધા. ધનજીની વહુએ આ દશ્ય જોયું અને એ ઊકળી ઊઠી. એણે મનજીની વહુને લૂગડાં ધોવાના ધોકાથી ઢીબી નાખી. ધનજીના છોકરાએ મનજીના મોટાને ભીંતે ભટકાડ્યો, તો મનજીના નાનાએ ધનજીના વચેટને કાને બટકું ભરી લીધું. થોડી વારમાં સમગ્ર વિસ્તાર યુદ્ધભૂમિમાં બદલી ગયો. ચારેકોર હાકોટા, પડકારા, રોક્કળ અને પોકરાણ શરૂ થયાં. એમાં કાસમ જમાદાર દંડો લઈને આવી ચડ્યા. તેમણે ન્યાયી રીતે, ભેદભાવ રાખ્યા વગર, જે ઝપટે ચડ્યાં એને માર્યાં. પંચમાં બેઠેલાને પણ લાભ મળ્યો. જોરથી ડારો દઈ જમાદારે મામલો થાળે પાડી દીધો. સૌ શાંત થઈ ગયાં. જમાદારે સૌને પોલીસસ્ટેશને ચાલવાનો હુકમ કર્યો. ધનજી-મનજી અને બાઝી પડનાર બૈરાં – સૌનાં શૂરાતન ઊતરી ગયાં. સૌ કરગરવા લાગ્યાં : ‘મા-બાપ, તમારી ગા ! હવે કોઈ દિ’ આવું નહીં કરીએ !’ બે-ત્રણ જણાએ જમાદારસાહેબને સમજાવ્યા અને પંચને ચા-પાણી માટે સાચવેલી મરણમૂડીના રૂપિયા પાંચ ધનજીએ આપ્યા, પાંચ મનજીએ ઉમેર્યા અને રૂપિયા દસની માતબર રકમ કબજે કરી જમાદાર હાલ નીકળ્યા. જમાદાર ગયા પછી સૌને સમજાણું કે કેવડી મોટી કજિયાની કિંમત ચૂકવવી પડી ! વળી પાછી વાટાઘાટ શરૂ થઈ. ઉગ્ર થવાને બદલે શાંતિથી, લોઢાની તવી ધનજી નાનો છે એટલે એને આપવા માટે મનજીને સૌ સમજાવવા લાગ્યા. ત્યાં મોહનલાલ માસ્તર આવી પહોંચ્યા. ગામમાં મોહનલાલ માસ્તરની ગણના ડાહ્યા માણહમાં થતી.
એ આવતાં જ સૌ આનંદમાં આવી ગયાં. પહેલેથી છેલ્લે સુધીની વીતકકથા માસ્તર સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવી અને બંને ભાઈઓએ, પંચોએ અને ભેગા થનાર તમામે માસ્તર જે ચુકાદો આપે તે માન્ય રહેશે તેમ જણાવ્યું. માસ્તરે કહ્યું : ‘તો પછી સાંભળો, પ્રથમ તો હું જે માગું એ તમારે આપવું પડશે.’
મનજી કહે : ‘હવે અમારી પાસે કાંઈ નથી !’
માસ્તર કહે : ‘મૂંઝાવ મા, તમે આપી શકશો એવું જ હું માગીશ. પ્રથમ મને એ જણાવો કે પંચે શું નક્કી કર્યું છે ?’
કાનો અને ભાણો કહે : ‘અમે તો નક્કી કર્યું છે અરજણ લુહારની કોડ્યે જાવાનું.’
માસ્તર કહે : ‘શું કામ ?’
‘આ લોઢાની તવીના બે સરખા ભાગ કરાવવા, પછી અડધો-અડધો કટકો બેય ભાઈઓને આપી દેશું. ભલે ટિંગાડે ઘરમાં કુળની ખાનદાનીની નિશાની ! દીકરા-દીકરીનાં સગપણ-ટાણે ખાનદાનીની ખબર તો સગાંઓને પડવી જોઈએ ને ?’
માસ્તર કહે : ‘જુઓ, માણસથી માણસને જોડે એનું નામ સમજણ, નોખા પાડે એનું નામ અભિમાન. માણસ-માણસ વચ્ચે પુલ બને ઈ ધર્મ અને દીવાલ બને ઈ અધર્મ. હવે એક કામ કરો, હું બંને ભાઈઓને હાથ જોડી વિનંતી કરું છું કે લોઢાની તવી મને આપી દ્યો.’
એટલી વારમાં હાથમાં થેલી લઈ કાસમ જમાદાર આવી પહોંચ્યા. જમાદારને જોઈ સૌ ડઘાઈ ગયા, પણ માસ્તર ખુશ થયા. તેમણે કાસમ જમાદાર પાસેથી થેલી લઈ લીધી અને સૌને જણાવ્યું :
‘સાંભળો, મારું માગવાનું બાકી છે.’
બેય ભાઈ કહે : ‘માસ્તર, તવી બાપના બોલથી આપી !’
મોહનલાલ માસ્તર કહે : ‘આભાર, તમારા બેયનો ! પણ હવે હું આપું એ તમારે સ્વીકારવાનું છે.’ બધાંને નવાઈ લાગી. માસ્તરે થેલીમાંથી બે લોઢાની તવી કાઢી અને બેય ભાઈને એક-એક કાસમ જમાદારના વરદ હસ્તે અપાવી. માસ્તરે મેળવેલી તવી માલી ડોશીને આપી. કાસમ જમાદાર બોલ્યા, ‘હજી મારે કહેવાનું બાકી છે. અહીં બેઠેલાં તમામને ચા-પાણી પીને જવાનું છે.’
બેય ભાઈઓ કહે : ‘ચા-પાણીનું ખરચ, જમાદાર-સાહેબ, તમે કરો મા.’
કાસમ જમાદાર કહે : ‘હું નથી કરતો. આ બે તવી અને ચા-પાણીનું ખર્ચ બધું તમારા રૂપિયા દસમાંથી કરવાનું છે અને આ બધાનો જશ મોહનલાલ માસ્તરને ફાળે જાય છે. તેમણે મને આખી યોજના જણાવી અને મોકલ્યો.’
માસ્તરની બુદ્ધિનાં સૌએ વખાણ કર્યાં, ચા-પાણી પીધાં અને વાતુંએ વળગ્યાં.
‘આપણા ને આપણા પૈસા આપણને જ કામ આવ્યા ઈ બુદ્ધિ માસ્તરની !’
મનજી કહે : ‘આ માર ખાધો ઈ બુદ્ધિ આપણી !’
સૌ ખડખડાટ હસી પડ્યાં.
[ કુલ પાન : 104. કિંમત રૂ. 80. પ્રાપ્તિસ્થાન : આર. આર. શેઠ ઍન્ડ કંપની પ્રા. લિ. ‘દ્વારકેશ’, રૉયલ ઍપાર્ટમૅન્ટ પાસે, ખાનપુર, અમદાવાદ-380001. ફોન : +91 79 25506573.]
Share this on WhatsApp
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous અખંડ દીવા – ચંદ્રકાન્ત શેઠ
વિચાર મંથન – સતીશ વ્યાસ Next »
આ પ્રકારનું અન્ય સાહિત્ય:
બુલબુલ સાથે દોસ્તી – યજ્ઞેશ દવે
પક્ષીઓને પીંજરે પૂર્યા વગર તેમનો સહવાસ, વિશ્વાસ ને સખ્ય બધાનાં નસીબમાં નથી હોતાં. કબૂતર ને ચકલી તેમાંથી બાકાત. તેમને પાળવાં, હેળવવાં ન ગમે તોય હક કરી ઘરમાં આવવાનાં જ. કબૂતર ઘરની અવરજવરની આમાન્યા રાખી ઘરની બહાર છજા પર માળો બાંધશે પણ ચકલી તો મનસ્વિની માનુની. તેને રોકી ન શકાય. કોઈ નિષેધાજ્ઞા તેમના માટે નહીં. બારીના સળિયાની જગ્યામાંથીય બેરોકટોક તેની આવનજાવન. ... [વાંચો...]
શિયાળાની સવાર પથારીની બહાર? – અલ્પા શાહ
(‘નવચેતન’ સામયિકના જાન્યુઆરી, ૨૦૧૭ના અંકમાંથી સાભાર) શિયાળે શીતળ વા વાય વહેલી સવારે કેમ ઉઠાય? આપણાં પ્રિય કવિ દલપતરામની કવિતાને શિયાળાની વહેલી સવારે ગાઓ તો આપણા મોંમાંથી આવું કૈંક નીકળી જાય. હંમેશાં દરેક સિક્કાની બે બાજુઓ હોય એમ શિયાળો ગમવા ન ગમવા, શિયાળામાં વહેલા ઊઠવા ના ઊઠવા તથા વહેલા ઊઠીને કસરત કરવા ન કરવા બાબતે પણ બે સાવ અલગ અલગ મત પ્રવર્તી શકે. એક ... [વાંચો...]
પ્રકૃતિ ઉપર પ્રભુત્વ એટલે પરાજયનું પોટલું – દિનકર જોષી
છું શિક્ષણ અને નીચલા મધ્યમ વર્ગની આર્થિક અવસ્થા એવા એક પરિવારની આ વાત છે. વૃદ્ધ માતાપિતા, ઘરનો મોભી કહી શકાય એવો કમાતોધમાતો દીકરો, એની પત્ની, બે સંતાનો અને એક અપરિણીત બહેન. આવડા આ સંસારમાં એક કપરી સમસ્યા પેદા થઈ. મોભી કહેવાય એવા આ દીકરાને સંગત ફેર થઈ ગઈ અને કોઈક કાળ ચોઘડિયે એ શરાબના રવાડે ચડી ગયો. પરિણામ જે આવવું ... [વાંચો...]
14 પ્રતિભાવો : જર, જમીન અને જોરુ – શાહબુદ્દીન રાઠોડ
Karasan Bhakta usa says:
April 9, 2012 at 8:39 am
કમાલ ! પોલીસ ખાતાને ચાર ચાદ લાગી જાય એવી સુન્દર વાર્તા !
April 9, 2012 at 8:51 am
ખુબ સરસ વાર્તા છે.
April 9, 2012 at 9:39 am
જર, જમીન, અને જોરુ એ ત્રણ કજીયા ના છોરું.
Nikul H. Thaker says:
April 9, 2012 at 12:01 pm
રમુજી પરંતુ સુંદર વાર્તા છે.
April 9, 2012 at 3:22 pm
ગમ્મટત સાથે પ્રેર્ર્ર્ર્ર્ણા પન આપે ચે
April 10, 2012 at 5:06 pm
My Respected RAthod sir,
i am your leasner from childhood,Now i am reader of your articles. i am pleased. please acept my regards.
Naveen Joshi, Dhari, Gujarat
April 10, 2012 at 5:58 pm
શહાબુદીન અંકલ, દરેક રચનાઓ મા ગમ્મત સાથે જ્ઞાન પીરસે છે. એમની રજુઆત કરવાની રીત પણ અદભૂત છે.ધન્યવાદ આ મહાભૂતિ ને…..
April 10, 2012 at 8:56 pm
“એમાં કાસમ જમાદાર દંડો લઈને આવી ચડ્યા. તેમણે ન્યાયી રીતે, ભેદભાવ રાખ્યા વગર, જે ઝપટે ચડ્યાં એને માર્યાં. પંચમાં બેઠેલાને પણ લાભ મળ્યો”
મુરબ્બી શ્રી શાહબુદ્દીન રાઠોડ વિષે તો કઈ કહેવું યોગ્ય ના લાગે, પણ ઉપર નું વાક્ય વાંચીને હસવું ના રોકી શક્યો.
April 25, 2012 at 6:58 pm
અરે બહુ માજા આવે
May 4, 2012 at 4:08 pm
Though I have no word for comment but Shahbuddin sir is great, we can not compare him with any other artist,without vergality he can laugh to any one.Since 1976 I have heared his audio cassets in Dubai.Today also whenever gets chance to watching him in TV/vedio.
May 25, 2012 at 2:43 pm
Tamaari vaato maa hasya ane gyaan banne male chhe.
May 28, 2012 at 2:53 pm
June 19, 2012 at 5:53 pm
Kharekhar shahbuinbhai ne katax karava ma koi no poche. Thank’s audio guru
March 15, 2017 at 11:54 am
ગુજરાતી હાસ્ય એટલે શાહબુદ્ધિન રાઠોડ. છેલ્લા ૨૦-૩૦ વર્ષોમાં શાહબુદ્ધિન રાઠૉડ઼જી નું એટલું બધું હાસ્ય કેસેટો સાંભળી છે કે તેમનાથી આગળ કોઈ હાસ્ય કલાકાર નજરમાં નથી આવતો. સાચા અર્થમાં હ્યુમર કહીયે તે શાહબુદ્ધિનભાઈ.
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
* * * * *
Download First Issue Absolutely Free !!
Click Here for download page
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
ગરમાળો, ગુલમોર અને ખખડેલું બસસ્ટોપ ! – રામ મોરી
વિધવા : પ્રથમ તો એક માણસ – સ્વાતિ બારોટ સિલ્હર
દો પલ કે જીવન સે એક ઉમ્ર ચુરાની હૈ… – રોહિત શાહ
મારી સાઇકલ – રમણ સોની
ભાઈ એન્ડ બા વીથ ગોડ એટ જી-મેલ ડોટ કોમ – રાહુલ શુક્લ
pritesh patel: wish u many many happy returns of the day...
Amrut Gosai: વાહ સ્વાતિબેન ….ખુબ સુન્દર રિતે સમાજ...
બટુક ઠુંમર: અદભુત, અવર્ણનિય અને અકલ્પનિય. ડો.એટલુ સરળ અને...
Vijay Panchal: Bau Saras… che….
Sheela Patel: Good story
NEELAM GUPTA: આ ને બચ્પન માટૅ લખો.સારી કવિઆ હે.
jigisha dave: Very nice story its really hart...
Darshan: 30/૩/1987 time 21ઃ00 birtha peels ઃ godhara...
Arvind Patel: અંતઃસપુરના. હું જયારે એમ માનુ કે બધું હું જ...
Keyur Patel: પૂરાણૉમા પણ વાર્તા છે જ કે દધિચીએ પોતાના...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૨)
દિલ્હીનું અનોખું રવિવારી પુસ્તકબજાર.. દરિયાગંજ બુકમાર્કેટ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૧)
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.