gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
કથા-સપ્તાહ - ગૃહલક્ષ્મી (કહાની ઘર-ઘર કી - ૧)
બની ગયું. ઘાટકોપરના ઘરમાં સવાર આમ જ ઊગતી.
‘આ તારા શ્વશુરજીની દેન.’ યશોદામા ઘણી વાર વાગોળતાં અને પોતે જાણે પહેલી વાર સાંભળતી હોય એવા રસથી દર વખતે સાંભળતી, ‘ભક્તિભાવથી રંગાયેલા અતુલ્યના પપ્પાને બ્રાહ્મમુહૂર્તમાં ઊઠવાની ટેવ. તેમનાં યોગપૂજા ત્યારનાં શરૂ થઈ જાય. અલબત્ત, બીજાને ખલેલ ન પડે એ રીતે. જોકે પ્રભાતનું કિરણ ફૂટે એટલે તેઓ ટેપરેકૉર્ડર પર લતાની ભજનાવલિ ચાલુ કરી દે. પાછાં કહેતાં પણ ખરા : પરોઢિયે પ્રભાતિયાં ગાવાની આપણી સંસ્કૃતિ છે! આપણે ગાઈએ ભલે નહીં, સાંભળીને તો સંસ્કૃતિથી જોડાયેલા રહીએ...’
કદાચ આને જ સંસ્કારનું સિંચન કહેતા હશે. સદ્ગત શ્વશુરજીએ પાડેલી પ્રથા તો એક પ્રતીકરૂપ છે. આડંબર વિના, જડતા વિના જ્યાં સંસ્કૃતિને સંલગ્ન રહેવાની ધગશ હોય ત્યાં સંસ્કારની કદી અછત વર્તાતી નથી, સ્નેહની સરવાણી સુકાતી નથી.
મારી મા સાચું કહેતી હોય છે, મેં પાંચે આગળીએ દેવ પૂજ્યા હશે તો હું આવાં વર-ઘર પામી!
સવારનાં ચા-દૂધ-નાસ્તો તૈયાર કરતી વૈદેહીએ અત્યારે પણ એનો હરખ અનુભવ્યો.
‘અમને તો છોકરો બહુ ગમ્યો.’
ચારેક વરસ અગાઉની વાત. હું ગ્રૅજ્યુએટ થતાં માએ મુરતિયા તરાસવા માંડ્યા એમાં યશોદામા સાથે આવેલા અતુલ્ય મને જોઈ-મળીને નીકળતાં જ ઘરનાએ કોરસમાં કહ્યું હતું... સાંભરીને વૈદેહીના હોઠ મરકી ગયા.
બૅન્ક-મૅનેજર પિતા મહાદેવભાઈ અને ગૃહિણીમા ઉષાબહેનને બે સંતાન. મોટી વૈદેહી, નાનો વેદ. ભાઈ-બહેન ધમાલમસ્તી કરે એટલું જ એકબીજા માટે મરી ફીટે. માબાપનું એ જ સુખ.
દીકરી ઉંમરલાયક થતાં તેના માટે લગ્નના પ્રસ્તાવ આવતા થયા. માવતરની એટલી જ અપેક્ષા રહેતી : વૈદેહીને અમે રાખી એનાથી વધુ લાડકોડથી રાખનારું સાસરું અમને જોઈએ...
કદાચ દરેક દીકરીનાં માવતર આવું જ ઇચ્છતાં હશે, વૈદેહીના પેરન્ટ્સની આશા ફળી અતુલ્યના પ્રસ્તાવે!
મુંબઈની વૈષ્ણવ વણિક જ્ઞાતિના મેળાવડામાં અલપઝલપ જોવા મળેલો છોકરો મહાદેવભાઈના ધ્યાનબહાર નહોતો. એન્જિનિયર થઈને મલ્ટિનૅશનલમાં લાગેલો અતુલ્ય સોહામણો છે, હોનહાર છે. પિતા જનકભાઈ હયાત નથી. સંસારમાં
મા-દીકરો બે જ છે. કુટુંબ આર્થીક રીતે સંપન્ન છે અને યશોદાબહેનનો મિલનસાર સ્વભાવ તેઓ સ્નેહાળ હોવાની છાપ દર્શાવે છે...
મહાદેવભાઈ-ઉષાબહેન યશોદાબહેનને મળવાનું વિચારતાં હતાં ત્યાં હવેલીનાં દર્શને ભેગાં થઈ ગયેલાં યશોદાબહેને સામેથી બોલચાલનો વહેવાર બાંધીને પૂછ્યું હતું : તમારી દીકરી શું કરે છે? તેનાં લગ્ન માટે વિચારતાં હો તો કહેજો. મારા અત્તુ માટે તમારી વૈદેહી જેવી ગુણવંતી કન્યાનો ખપ છે...
‘લ્યો, તો હવેલીમાં ઈશ્વરે જ આપણને એક કર્યા!’
‘મારાં દીકરા-વહુ ખુશ રહે એનાથી વધુ મને કંઈ ન જોઈએ.’ યશોદાબહેનની વાણીમાં દંભ નહોતો. એટલો જ નર્દિંભ, નિખાલસ જણાયો અતુલ્ય...
પચીસનો થયેલો અતુલ્ય દેખાવમાં અત્યંત આકર્ષક હતો. બુદ્ધિમંત અને છતાં ડાઉન ટુ અર્થ. આવતાંવેંત તેણે મહાદેવભાઈ-ઉષાબહેનને વંદન કર્યા હતા. સંસ્કાર છૂપા ન રહે!
એમ તો વૈદેહીમાં પણ ક્યાં કશું કહેવાપણું હતું? ભારોભાર રૂપ ધરાવતી વૈદેહીને પાણીદાર, આદર્શવાદી જુવાનની ઝંખના હતી. અતુલ્યમાં એનો સાક્ષાત્કાર થયો. એકાંત મુલાકાતમાં બેઉ સહજપણે ખૂલતાં ગયાં.
‘વૈદેહી, મને પરણાવવા પાછળ માની ઇચ્છા એવી છે કે તેનાં દીકરો-વહુ સુખી થાય. મારી અપેક્ષા એ છે કે આપણે માને સુખી કરી શકીએ.’
આપણે. અતુલ્ય પાસે નજરોના તાર સાંધતી વૈદેહીને ભાવિ પથ દેખાઈ ગયો.
‘વિશ્વાસ રાખજો અતુલ્ય, હું આપણા ઘરમાં ક્યારેય દુ:ખ પ્રવેશવા નહીં દઉં.’
આ માત્ર કહેવા ખાતર નહોતું કહેવાયું... બોલેલું પાળી બતાવવાનો રણકો હતો વૈદેહીના સંકલ્પમાં.
બસ, પછી તો બેઉ પક્ષનો હકાર, સગપણ અને લગ્ન.
સગાઈ અને લગ્ન વચ્ચેના
ચાર માસના ગાળામાં વૈદેહી
મા-દીકરાના જીવનમાં દૂધમાં સાકરની જેમ ભળી ગયેલી.
યશોદાબહેનનાં લાડ ઉપરછલ્લાં નહોતાં. અતુલ્ય સાથે સ્નેહનો તાંતણો બંધાઈ ચૂકેલો. વૈદેહીના સમર્પણમાં દંભ નહોતો. આહ્લાદક સુહાગરાત પછી ગોવાનું હનીમૂન એક્ઝૉટિક રહ્યું. ત્યાર પછી શરૂ થયો ખરો સંસાર જેમાં સુખ જ સુખ રહ્યું છે!
‘તમે વહુ લાવ્યા છો કે દીકરી?’
બિલ્ડિંગવાળા, સગાંસંબંધી યશોદાબહેનને મીઠું ટકોરે ને તેમના જતાં સાસુ વહુની નજર ઉતારે : મારી વહુ નજરાય નહીં!
‘મા, તને નથી લાગતું કે તું વહુને વધુપડતો ભાવ આપીને માથે ચડાવી રહી છે?’ અતુલ્ય ક્યારેક માને ચીડવતો.
‘ખરેખર તો મા, મારા આવતાં તેમનો ભાવ ઘટ્યો એની તેમને ઈર્ષા થાય છે.’ વૈદેહી પતિને ડિંગો દેખાડતી.
‘બસ, બસ... માના હેત માટે ઝઘડો નહીં!’ યશોદાબહેન દીકરા-વહુને પડખામાં લેતાં, ‘કોણ કહે હવે તમે પણ માબાપ બનવાનાં!’
સાંભળીને બેઉ સહેજ લજાતાં. લગ્નના છઠ્ઠા મહિને વૈદેહી ભારેપગી થઈ હતી અને પૂરા મહિને જન્મેલા તંદુરસ્ત દીકરાએ ત્રણ જણના
નાનકડા સંસારમાં ખુશીઓની બહાર છલકાવી દીધી.
‘સુવાવડી વહુનું ધ્યાન યશોદાબહેને રાખ્યું એટલું તો સગી મા ન રાખે.’ ખુદ ઉષાબહેન કહેતાં, એમાં દીકરીના સુખનો હરખ જ રહેતો.
અંશ સૌનો લાડકો બની ગયો. યશોદાબહેનના ઘડપણમાં તો જાણે નવું ચેતન પ્રગટ્યું હતું. તેને માલિશ કરતાં, બાળગોપાળની જેમ તૈયાર કરતાં.
દીકરા-વહુને કહેતાં પણ : અંશુને સંભાળનારી હું બેઠી છું, તમતમારે હરોફરો!
‘વૈદેહી, ક્યારેક તને એવું નથી લાગતું કે અંશુના આવતાં મા આપણાથી દૂર થઈ ગઈ હોય?’
ના, અતુલ્યના પ્રશ્નમાં દીકરાની અદેખાઈ નહોતી, માત્ર ઓછું આણવાનો ભાવ રણકતો.
વૈદેહી સમજતી - કિશોરાવસ્થામાં પિતાને ગુમાવ્યા પછી મા-દીકરો એકમેકના અસ્તિત્વનો આધાર બની બેઠાં છે. મા મને લાડ લડાવે, અંશુને હેતથી ભીંજવે એ તો અતુલ્યને બહુ ગમે; પણ એથી પોતે અળગા થયાનું લાગે તો એનું તેમને જરૂર લાગી આવવાનું!
‘મા માટે અંશુ મૂડી પરનું વ્યાજ છે, એ વધું વહાલું જ હોવાનું!’ તે પતિને સમજાવતી, મજાક કરીને વાત વાળી લેતી, ‘આવો ઇર્ષાળુ તો મારો અંશુ પણ નથી!’
તેના પ્રયાસે અતુલ્ય મૂડમાં આવી જતો. છતાં રવિની રજાના દહાડે વૈદેહી સામેથી માને કહેતી, ‘મા, આજે રસોઈનો કંટાળો આવે છે. હું મારા અંશુ જોડે બહાર રમું છું, તમે તમારા દીકરા માટે ભાવતાં ભોજન બનાવો.’
તેના શબ્દો સૂચક હતા. યશોદાબહેનને સમજાતા. ‘અત્તુ પણ ખરો છે!’ મેંશના ટપકા જેવું બબડીને હોંશભેર દીકરાનાં પ્રિય વ્યંજન બનાવતાં, પહેલો કોળિયો જાતે મોંમાં મૂકતાં. અતુલ્ય કેવો ખીલી ઠતો.
‘મા...’ વૈદેહી પછીથી યશોદાબહેનને કહેતી, ‘અત્તુની આ ખુશીમાં ઓટ ન આવવી જોઈએ.’
‘તેની, આ ઘરની કોઈ જ ખુશીમાં ક્યારેય ઓટ નહીં આવે વૈદેહી; કેમ કે તેની જીવનસંગિની તું છે, ઘરની ગૃહલક્ષ્મી તું છે.’
માનો ભાવ વૈદેહીને સ્પર્શી જતો.
‘માને તેં જાણીને આજે રસોડું સોપ્યુંને? મને બધું સમજાય છે હોં!’ રાત્રે શયનખંડમાં અતુલ્ય ભાવથી કહેતો. કેવો વહાલો લાગતો.
‘બસ, બસ... મને તારીફ નહીં, ઇનામ જોઈએ.’
‘ઇનામ!’ અતુલ્ય લુચ્ચું છતાં મીઠું હસતો, ‘ચાલ ત્યારે તને બીજો અંશ આપી જ દઉં!’
તેની ઉત્કટ પ્રણયવર્ષા રસતરબોળ કરી મૂકતી.
‘તારે ત્યાંનો કિલ્લોલ જોઈને મારી આંખ ઠરે છે.’
વિભાવરીબહેન કહેતાં. યશોદાબહેનનાં તે પાક્કા બહેનપણી. વરસો અગાઉ એક પાડોશમાં રહેતાં ત્યારનો સંબંધ.
‘શરદભાઈ (અતુલ્યના પિતા)નો સ્વર્ગવાસ થયો ત્યારે થયેલું કે ઈશ્વર બહુ ક્રૂર બન્યો, પણ આજે તારું સુખ જોઈને થાય છે કે એણે મહેર પણ એટલી જ વરસાવી.’
તેમના બોલમાં અંતરનો ભાવ છતો થતો. સાચા હિતેચ્છુની જેમ તેમણે અમારું સદા ભલું જ ઇચ્છ્યું છે...
અત્યારે નાસ્તાને પ્લેટમાં કાઢતી વૈદેહીએ વાગોYયું : માને પણ તેમના પ્રત્યે એટલો જ ભાવ. જોકે વિભુમાસીનું રહેવાનું ખાર એટલે મળવાનું ઓછું થતું, પણ બે-ચાર દહાડે ફોન પર તો વાતો થતી જ હોય.
‘મારું માનીને તેં અતુલ્યનાં ભાઈ-બહેન જણ્યાં હોત તો ઘર કેવું ભર્યુંભાદર્યું લાગ્યું હોત! મારો જ દાખલો લે. મારે ત્રણ-ત્રણ દીકરા-વહુ છે તો બંગલામાં કેવી કિલકારી ગુંજે છે!’
વયમાં માથી બે મહિના મોટાં વિભુમાસી મોટી બહેનની જેમ કહેતાં. પાછાં મનેય સાંકળી લેતાં : તું તારી સાસુ જેવી ભૂલ ન કરીશ. મારી જેમ ત્રણ નહીં તો બે તો કરજે જ! હું તો મારી વહુઓને પણ કહેતી હોઉં છું... મયંકે (વિભુબહેનના પતિ) આવડો મોટો બિઝનેસ જમાવી આપ્યો છે છોકરાઓને, આપણને કશી ખોટ નથી; જૉઇન્ટ ફેમિલી છે એટલે છોકરાંવ ક્યાં મોટાં થઈ જાય એની ખબરે ન રહે!’
જોકે સાસુ બોલે ને વહુ સાંભળી લે એવો જમાનો હવે રહ્યો નથી.
એમાંય ગયા વરસે મયંકમાસાના પાછા થયા પછી વિભુમાસીની તો જાણે દશા બેઠી છે!
માના સાદે વૈદેહી ઝબકી. જોયું તો દૂધ ઊભરાવા આવ્યું હતું. સારું થયું માએ ગૅસ બંધ કરી દીધો.
‘આ તો ઠીક છે, દૂધ હતું વહુ; પણ પહેરો ન રાખીએ તો સુખને પણ રેલાઈ જતાં વાર નથી લાગતી!’
ક્યાંય સુધી માના શબ્દો વૈદેહીના ચિત્તમાં પડઘાયા કર્યા.
નહીં મા, હું પૂરેપૂરી ખબરદાર રહીશ; પણ મારા સુખને રેલાવા
નિર્ધાર કરતી વૈદેહીને સહેજે
અંદાજ નહોતી કે પોતાના સંકલ્પની કસોટી ઢૂંકડી છે!
અતુલ્યને ત્યાં સવાર મંગળમયી હતી ત્યારે વિલે પાર્લેના ફ્લૅટમાં કંકાસનાં વાદળાં ઘેરાઈ રહ્યાં હતાં. વિભુબહેનના વચેટ દીકરા ધીરજનો આ ફ્લૅટ.
‘મા, તમે તમારી બૅગ તૈયાર
પિતાના દેહાંતના થોડા જ સમયમાં ત્રણે ભાઈઓ પહેલાં વ્યાપારમાંથી
છૂટા થયા, પછી બંગલો કાઢીને ત્રણ અલગ-અલગ ઠેકાણે લક્ઝુરિયસ
ફ્લૅટ લઈ પોતપોતાની ફૅમિલી સાથે સેટલ થયા હતા. માનું ચાર-ચાર મહિનાનું રોટેશન ગોઠવી કાઢેલું : ચાર મહિના મોટાને ત્યાં, પછી વચલાને ત્યાં અને છેલ્લે નાનાને ત્યાં!
વચલાને ત્યાંથી નાનાને ત્યાં
આજે મૂવ થવાનું હતું, પણ
વેકેશનમાં શિમલા ફરવા ગયેલો તે
હજી તો કાલે આવવાનો...
‘એ હું ન જાણું...’ વહુ નતાશાએ ફટાફટ બૅગ ભરવા માંડી, ‘નકુલ-સુગંધા મોટા ઉપાડે ફરવા નીકળ્યાં ત્યારે જાણતાં નહોતાં કે માનું પણ આવવાનું થશે? તેના ભાગના દહાડા હું તમને મારા ઘરમાં નહીં કાઢવા દઉં!’
છેવટે બૅગ બહાર ફેંકી, સાસુને ઉંબરાની બહાર ધકેલીને તેણે દરવાજો બંધ કર્યો‍, ‘જાઓ તમારે જવું હોય ત્યાં!’
વિભુબહેનને થયું કે જેને પેટમાં જણ્યાએ જ ઠુકરાવી તે મા ક્યાં જાય?
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.