gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
કયા સ્ટેજ પર પહોંચ્યો તમારો પ્રેમ?
You need an iframes capable browser to view this content.
એક અમેરિકન સાઇકોલૉજિસ્ટ પ્રમાણે પ્રેમનાં કુલ પાંચ સ્ટેજ હોય છે, પણ મોટા ભાગે લોકો ત્રીજા સ્ટેજમાં જ અટવાઈ જતા હોય છે. આ સ્ટેજ કયાં અને એની ખૂબી-ખાસિયતો કઈ-કઈ છે એ જાણવા વાંચો આગળ
પોથી પઢ પઢ જગ મુઆ પંડિત ભયા ન કોય, ઢાઈ આખર પ્રેમ કા પઢે સો પંડિત હોય બે લાઇનમાં જીવનનો સાર આપી દેવામાં માહિર એવા કબીરજીનો આ દોહો કહે છે કે પ્રેમને સમજી જાઓ પછી તમારે એકેય શાસ્ત્ર સમજવાની જરૂર નહીં પડે. કબીરજીની વાતને અમેરિકાના જેડ ડાયમન્ડ નામના ઑથર, કૉલમનિસ્ટ અને સાઇકોથેરપિસ્ટે આગળ વધારી. ૧૪ જેટલાં પુસ્તકો લખનારા અને મેન્સ હેલ્થ નેટવર્કમાં ઍડ્વાઇઝર તરીકે કામ કરતા અને સતત પુરુષોના હિતમાં જ જાતને જોતરી નાખનારા આ ભાઈએ પ્રેમની બાબતમાં ફોડ પાડ્યો. પોતાના ૩૦ વર્ષના કાઉન્સેલિંગના અનુભવો પરથી એક વાત તેમણે તારવી કે પ્રેમનાં પાંચ સ્ટેજ હોય છે. આ પાંચ સ્ટેજ તબક્કાવાર એક પછી એક આપણા જીવનમાં આવતાં હોય છે. મોટા ભાગે પહેલાં બે સ્ટેજ તો આપણે આરામથી હસતાંરમતાં પાર પાડી દઈએ છીએ, પણ લોચો લાગે છે ત્રીજા સ્ટેજથી. ત્રીજા સ્ટેજમાં જ આપણે એવા અટવાઈએ છીએ કે ત્યાંંથી બહાર ખસકી જવાનો માર્ગ જ નથી મળતો અને ચોથા અને પાંચમા સ્ટેજ પર પહોંચવાનો અવસર જ નથી મળતો. કબીરજીએ પ્રેમને સમજવાથી સંસારનાં તમામ શાસ્ત્ર સમજાઈ જાય એ વાત કરી ત્યારે આ ભાઈએ એ પ્રેમને સમજવા માટે પોતાની રીતે કરેલું વિfલેષણ તમારી સમક્ષ પ્રસ્તુત થવા જઈ રહ્યું છે. પ્રેમનાં પાંચ સ્ટેજ કયાં? શું કામ ત્રીજા સ્ટેજમાં જ મોટા ભાગના લોકોની બત્તી ગુલ થઈ જતી હોય છે? આ વાંચતાં તમે કયા સ્ટેજ પર છો એનું આકલન પણ જરા કરી લેજો અને પછી આગળ વધવા માટે જે જરૂરી હોય એ પણ કરતા જજો. ઑલ ધ વેરી બેસ્ટ.
પહેલું સ્ટેજ : પ્રેમમાં પડવું
જેડ ડાયમન્ડની દૃષ્ટિએ માણસ કોઈ પણ ઉંમરનો કેમ ન હોય, પ્રેમ આગળ તે લાચાર છે. ૨૦, ૩૦, ૪૦ કે પ૦ના દાયકામાં રહેલી વ્યક્તિને પણ પ્રેમની આવશ્યકતા હોય જ છે. માત્ર વ્યક્તિ જ નહીં, પણ જીવમાત્રને પ્રેમની આવશ્યકતા છે. પ્રેમની શોધ આપણી ચીરકાલીન શોધ હોવાને કારણે પ્રેમમાં પડવું આપણા માટે સૌથી ઈઝી છે. એટલે પહેલું સ્ટેજ તો ટચલી આંગળીના ટેરવાના જોરે આપણે પાર કરી શકીએ છીએ. ડૉ. ડાયમન્ડના માનવા મુજબ પ્રેમમાં પડવું એ કુદરતે ગોઠવેલી વ્યવસ્થાને અનુરૂપ ચાલવા બરાબર છે એટલે એ સરળ છે. આ પ્રોસેસ દરમ્યાન આપણા શરીરમાં જન્મતાં ડોપામાઇન, સેરોટોનિન, ઑક્સિટોસિન, ટેસ્ટોસ્ટેરોન અને એસ્ટ્રોજન જેવાં હૉમોર્ન્સ આપણને સ્વર્ગની અનુભૂતિ કરાવતાં હોય છે; જેને કારણે પણ પહેલું સ્ટેજ આપણે પૂરા ઉત્સાહ સાથે માણીએ છીએ. આ સ્ટેજમાં આપણને આપણાં બધાં જ સપનાં, બધાં જ અરમાનો આપણા પ્રિય પાત્રમાં પૂરા થતાં નજરે પડે છે. સ્વર્ગ પણ આની સામે ઝાંખું છે અને હવે સદાય માટે આપણો આ પ્રેમ જીવંત રહેવાનો છે એવો ગજબનાક કૉન્ફિડન્સ આપણી અંદર હોય છે.
બીજું સ્ટેજ : સાથે રહેવું
પ્રેમનો આ તબક્કો પણ એક રીતે મનભાવક છે. તમારો પ્રેમ વધુ ઊંડો થયો છે. તમે હવે કપલ તરીકે સાથે રહેવા લાગ્યાં છો કે સાથે રહેવાની ફુલ ઑન તૈયારીઓ કરી લીધી છે. તમારાં બાળકો હોય તેને સાથે મળીને ઉછેરવાની પ્રોસેસ પણ શરૂ થઈ જતી હોય છે આ સ્ટેજમાં. ડૉ. ડાયમન્ડના મતે કપલ તરીકે સાથે રહેતા પ્રેમીઓ વચ્ચે તેમના પ્રેમના પ્રતીક સમા બાળકનું આગમન થાય ત્યારે તેમની વચ્ચેનો પ્રેમ વધુ ગાઢ અને ઊંડો થતો હોય છે. આ સમય ટુગેધરનેસને એન્જૉય કરવાનો છે અને એકબીજાની પસંદ-નાપસંદ જાણીને એને અનુરૂપ જીવનને બદલીને હૅપીનેસ સ્પþેડ કરવાનો છે. સહિયારા જીવનની નવી-નવી ગલીઓમાં લટાર મારવાનો આ સમય પણ લોકો પેટ ભરીને માણતા હોય છે. આ સ્ટેજમાં લોકો પ્રેમનું પાગલપન મહસૂસ કરવાને બદલે એકમેક પ્રત્યેની હૂંફ, સાથે હોવાને કારણે સુરક્ષાભાવ અને પોતાપણું મહસૂસ કરતા હોય છે. આપણે માનતા હોઈએ છીએ કે આ જ તો પ્રેમની પરાકાષ્ઠા છે જ્યાં તમે એકદમ સુરક્ષિત અને સંપૂર્ણ મહસૂસ કરતા રહો. પણ અહીંથી જ ત્રીજા તબક્કાની ધીમે-ધીમે શરૂઆત થતી હોય છે.
ત્રીજું સ્ટેજ : વાસ્તવિકતાનો સામનો
મોટા ભાગે પ્રેમનું રોઝી પિક્ચર જ આપણને લોકો બતાવતા હોય છે, પણ એનું વાસ્તવિક દૃશ્ય હંમેશાં આપણાથી દૂર રાખવામાં આવે છે અથવા તો ઘણી વાર પહેલા-બીજા સ્ટેજમાં આપણે જેને વાસ્તવિક માની બેસતા હોઈએ છીએ એ ટેમ્પરરી ફેઝ પૂરો થવાથી બેવડો આઘાત લાગતો હોય છે. સંબંધોના અંતની શરૂઆત આ ત્રીજા સ્ટેજથી થઈ શકે છે જો ધ્યાન ન આપવામાં આવે તો. ડૉ. ડાયમન્ડના મતે આ તબક્કો એવો હોય છે જ્યાં આપણે એકબીજા માટેની નકારાત્મક બાબતો તરફ જોવા માંડીએ છીએ. આ અતિશય સ્લો પ્રોસેસ હોય છે, જેના વિશે આપણને પણ ખબર નથી પડતી કે જેની બધી જ બાબતોમાં સારપ જોવાની આદત ક્યારે એ વ્યક્તિની અવળી બાજુ જોવા પર શિફ્ટ થઈ ગઈ. સંતાનોમાં ખોવાયેલી પત્ની હવે કાળ જેવી લાગે છે અને મનમાં ને મનમાં ખેદ જન્મ્યા કરે છે કે હવે તેને મારી પડી જ નથી. પોતાને પ્રેમ અને સંભાળ નથી મળી રહ્યાં એવી પૂરેપૂરી માન્યતા મનમાં દૃઢ થયા પછી આપણે ફસાઈ ગયાની, ખોટી વ્યક્તિ તરફ આકર્ષાઈ ગયાની લાગણી અનુભવીએ છીએ. આપણે છટકબારી શોધવાનું શરૂ કરીએ છીએ. કાં તો બીજા પાત્રમાં ખૂટતી બાબતો શોધવા ભાગમભાગ કરીએ અથવા પોતાના કામમાં અને બીજી ઍક્ટિવિટીમાં મન પરોવીને એ બાબતને ગૌણ બનાવી દેવાની મથામણ કરીએ છીએ. ક્યારેક જે છે એને સ્વીકારીને મન મનાવી લઈએ છીએ. જોકે એનાથી આપણો અસંતોષ ઓછો નથી થતો. વારંવાર મનમાં એ પ્રશ્ન ઘૂંટાયા કરે છે કે એ વ્યક્તિ ક્યાં ગઈ જેને આપણે પ્રેમ કર્યો હતો. આ વ્યક્તિ આટલી કેવી રીતે બદલાઈ શકે છે? સંબંધ આગળ વધે તો પણ હવે તમે એમાં ઇન્વૉલ્વ્ડ નથી. એ હૂંફ, એ કૅર મિસિંગ છે. તમે મશીનવત બની રહ્યા હો એવું તમને લાગવા માંડે છે. આ એ સમય છે જ્યારે તમે તન, મન અને આત્માથી અધૂરપ અનુભવી રહ્યા છો. મોટા ભાગે લોકો આ જ સ્ટેજ પર ગિવ અપ કરતા હોય છે. એ શક્ય ન હોય તો નકારાત્મકતાને સ્વીકારીને જીવન વેંઢારતા હોય છે. આ સ્ટેજની સૌથી સારામાં સારી બાબત ડૉ. ડાયમન્ડને કોઈ લાગી હોય તો એ છે કે વાસ્તવિકતા સાથેનો ફસ્ર્ટ હૅન્ડ એક્સ્પીરિયન્સ. તમને તમારા વિશે અને તમારા પાર્ટનર વિશે બધું જ એકદમ સાચેસાચું સમજાઈ ગયું છે. હવે જો આ સ્ટેજમાંથી તમે પાર ઊતરી ગયાં તો આગળનાં બીજાં બે સ્ટેજ પર તમને પાછાં હૅપી થતાં કોઈ અટકાવી શકશે નહીં. આ સ્ટેજમાં મોટા ભાગે તમે બન્ને એકબીજાની નબળાઈઓ સાથે પ્રેમથી રહેતાં શીખી શકો છો. એ આવડી ગયું પછી કોઈ માઈ કા લાલ તમને અલગ કરી શકશે નહીં.
ચોથું સ્ટેજ : સાચો અને ટકાઉ પ્રેમ
કઈ વસ્તુથી તમે પીડાઓ છો અને તમારા પાર્ટનરને કઈ બાબત હર્ટ કરી જાય છે એની સાચેસાચી માહિતી ત્રીજા સ્ટેજે તમને આપી દીધી છે એટલે તમારી વચ્ચેના કૉન્ફિલક્ટનાં મૂળ કારણોથી તમે પરિચિત થઈ ગયાં છો. આ બાબત હવેના સ્ટેજને ચાર ચાંદ લગાવશે. મોટા ભાગે પ્રેમની ઊણપ કેવો ખાલીપો સરજી શકે છે એ તબક્કો તમે જોઈ લીધો છે એટલે સાચા પ્રેમની સુગંધ માણવા માટે તમે બન્ને સજ્જ થઈ ગયાં છો. એકબીજાની જરૂરિયાતો અને પરસ્પરની આદતો વિશે તમે એકદમ સતર્ક પણ છો. સ્વીકાર સાથે સમજણ છે એટલે હવે તમે લવબર્ડ ન દેખાઓ તો પણ તમારી વચ્ચે લવ હોઈ શકે એ શક્યતા વધી ગઈ છે. પોતાને પ્રેમ કરતી હોય અને પોતાને મહત્વપૂર્ણ ગણતી હોય એવી વ્યક્તિ સાથે જીવવા મળે એનાથી મોટી કોઈ બાબત નથી એ વાત તમને બરાબર સમજાઈ ગઈ છે. એકબીજાનાં ટૅન્ટ્રમને પણ હવે નકારાત્મકતા સાથે લેવાને બદલે તમે ટાઇમ બીઇંગ ઊભરો ગણીને જતાં કરી શકો છો.
પાંચમું સ્ટેજ : સાથે મળીને દુનિયા બદલીએ
પ્રેમના ત્રીજા તથા ચોથા સ્ટેજમાં એકબીજાને બદલવાની ઝંખના ઓછાવત્તા પ્રમાણમાં હોય છે. પરંતુ પ્રેમનો પાંચમા તબક્કે પહોંચી ગયા પછી એકબીજાને નહીં, પણ સાથે મળીને દુનિયા બદલવાની મહેચ્છા જાગતી હોય છે. વિશ્વમાં ચાલતી, તમારા દેશમાં ચાલતી, તમારા શહેરમાં ચાલતી, તમારી ગલીમાં ચાલતી કે તમારા બિલ્ડિંગમાં ચાલતી સમસ્યાઓ હવે તમારા ડિસ્કશનનો વિષય છે. તમને એકબીજામાં કોઈ ખામી દેખાતી નથી, પણ તમને તમારા સિવાયની બાબતોમાં દેખાતી ખામીઓ પર વર્ક કરવાનું વધુ ગમી રહ્યું છે. ડૉ. ડાયમન્ડના મતે હવે તમે એકબીજા સાથે શાંતિથી અને સંપથી રહી શકો છો એટલે તમને સમજાઈ ગયું છે કે દુનિયા વચ્ચે પણ સંપ સંભવ છે. તમને અનુભવમાંથી મળેલું જ્ઞાન લોકોમાં પણ થોડી સંવાદિતા પાથરવાનું સૂચન કરે છે.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.