gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en ko gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu zh gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ja gu gu gu gu gu gu gu gu si gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu el gu gu gu gu gu gu el ko gu gu gu gu el ko gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu en gu gu gu en ko gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu zh gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ja gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu si gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu la en it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu la gu gu en gu gu gu gu gu zh gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu hi gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu zh gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu ko gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu el gu gu gu gu el gu gu gu gu el gu gu gu gu el gu gu gu gu el gu gu gu gu gu gu zh id gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu nb en gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu en gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu hu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ka ca gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu nb en en ko gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu en it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu it gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu la en en en gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu da gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en gu gu gu en en gu gu gu zh gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu la gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu la gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en ceb en gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en cs gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu la gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu gu gu ko gu gu gu gu gu gu en el gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ca gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en et gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu el gu gu gu gu el gu gu gu gu el gu gu gu gu el gu gu gu gu el gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en fr en gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu eo gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu cs gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fi gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu hu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu nb gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu de gu gu gu gu en gu gu gu gu eo gu gu gu gu cs gu gu gu gu en gu gu gu gu fr gu gu gu gu de gu gu gu gu fi gu gu gu gu de gu gu gu gu de gu gu gu gu de gu gu gu gu hu gu gu gu gu fr gu gu gu gu es gu gu gu gu hu gu gu gu gu hu gu gu gu gu cs gu gu gu gu hu gu gu gu gu pl gu gu gu gu cs gu gu gu gu cs gu gu gu gu tr gu gu gu gu eo gu gu gu gu zh gu gu gu gu es gu gu gu gu cs gu gu gu gu cs gu gu gu gu hbs_lat gu gu gu gu ar gu gu gu gu gu gu gu gu sv en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu en fr en en gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu en fr en en en en en en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
આ સદીની સિદ્ધિરૂપ, ૪૫ લાખ જેટલા શબ્દોના
મારફત ચિરંજીવ ભેટ અર્પનાર એના રચયિતા અને
હૃદયસ્થ રતિલાલ ચંદરયાને આ ઇ–બુક ભાવાદરપૂર્વક
(સ્વર્ગસ્થ પત્નીનું નામ પણ ‘વીજયા’)
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
જેવું પાણી એવી હોડી !
કોણે મારી સવાર તોડી ?
ચોક્કસ ઘટના જેવો છું હું,
એક જનમની વાત નથી આ,
કેમ સમયજી ખુશ લાગો છો ?
કોને મારી ટક્કર આવ્યા ?
કૈંક લખ્યું જ્યાં તારા માટે,
આજ કીનારા વટ પર આવ્યા.
બ્હાર ગયા ના અંદર આવ્યા.
છીદ્રવાળું વહાણ છે તો છે,
પાણીને એની જાણ છે તો છે.
એ ભલે ફૂલછાબ જેવો છે,
પણ ફૂલોથી અજાણ છે તો છે.
કામ બીજું હવે રહ્યું ક્યાં ?
શ્વાસની ખેંચતાણ છે તો છે.
હું દીવસને નથી મળ્યો ક્યારેય,
કોઈને ઓળખાણ છે તો છે.
જેવું જીવ્યા છીએ લખ્યું એવું,
સાવ નબળું લખાણ છે તો છે.
સૌ મીલન ભડકે બળે તારા વગર,
તું મને કાયમ મળે તારા વગર.
મેં પછી આકાર લઈ લીધો હતો,
કોણ પાછું ઓગળે તારા વગર ?
તું નદી છે કે નથી કોને ખબર ?
તોય દરિયો ખળભળે તારા વગર !
કોણ આ મારી ભીતરથી નીકળી ?
કોણ આ પાછું વળે તારા વગર ?
હું ન ગરજું ન વરસું કૈં જ નહી,
જીદ પકડી વાદળે તારા વગર !
સૌ દીશા મળશે નવી જો તો ખરો,
આ હકીકત ગોઠવી જો તો ખરો.
કોઈ પ્રકરણ ક્યાંક સારું આવશે,
એક પાનું ફેરવી જો તો ખરો.
તું અતીતને ઓલવી જો તો ખરો.
હર જગા આકાશ જેવી લાગશે,
એક પીંછું સાચવી જો તો ખરો.
તું પછી ભગવાનગીરી નહીં કરે,
મારું જીવન ભોગવી જો તો ખરો.
જીંદગીના શું ખુલાસા થઈ શકે ?
આપણાથી તો તમાશા થઈ શકે !
જે જગતની ખાસ વાતો હોય છે,
કોઈના માટે બગાસાં થઈ શકે.
એક ટીપું પણ કરી દે તરબતર,
એક દરીયાથી નીરાશા થઈ શકે !
માન કે ના માન પણ સાચું કહું,
આ નદી પર્વતની ભાષા થઈ શકે.
હું અને મારી ગઝલથી શું થાય ?
એકબીજાના દીલાસા થઈ શકે !
થઈ રહ્યું છે શું કશું જાણે જ નહીં ?
તો પછી આવો ખુદા ચાલે જ નહીં !
મેં કહ્યું આકાશની સોબત ન કર,
પણ અગાશી વાતને માને જ નહીં.
વૃક્ષની હું વારતા વાંચું અને,
વારતામાં પંખી આવે જ નહીં.
છાંયડાને છાંયડો ફાવે જ નહીં.
વૃક્ષના ફતવા તરત માની લીધા,
મેં બધાં પંખીને સમજાવી લીધાં.
રહી ગયું હોવાપણું બસ નામનું,
તે સૂરજમાંથી કીરણ કાઢી લીધાં.
બસ હવે પાછાં જવું છે ઘર તરફ,
બહુ પડીકાં દૃશ્યનાં વાળી લીધાં.
તો હવાના નખ બધા કાપી લીધા.
સૌ રહસ્યો શ્વાસનાં જાણી લીધાં.
જાવ આકાશનું અખબાર લઈને આવો,
સૂર્યના કૈંક સમાચાર લઈને આવો.
આવડે છે એને બસ મારી નકલ કરવાનું,
આયનો કઈ સમજદાર લઈને આવો.
આ દીવાનું ગળું અંધારાં દબાવી દેશે,
વીજળીના કોઈ ઝબકાર લઈને આવો.
માંગવાની મને આદત છે, તો હું માંગુ છું,
કૈં જ ના હોય તો ધીક્કાર લઈને આવો.
મારી અંદર તો ઘણાં વૃક્ષ ઉગાડ્યાં છે મેં,
કોઈ ટહુકાનો પુરસ્કાર લઈને આવો.
ટ્રેનના પાટા પર સુઈ ગયો,
કમ્પ્યુટર હૅન્ગ થઈ જાય છે...!
રસ્તા પર બેવડ વળી ગયેલા
‘કેમ અંગુઠા પકડીને ઉભું છે ?
તેં લેસન ન્હોતું કર્યું ?’
બી–6, ચીત્રકુટ એપાર્ટમેન્ટ્સ–2, દેવાશીષ સ્કુલની સામે, બોડકદેવ,અમદાવાદ–380 054
કવીનો ગઝલસંગ્રહઃ ‘છે તો છે...’ (પ્રકાશકઃ પોતે, વીતરકઃ નવભારત સાહીત્ય મંદીર, અમદાવાદ–380 001. પ્રથમ આવૃત્તી, મે–2008, કીંમત રુપીયા– 50)
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
ક્યાં થયો છે ફેરફાર મારામાં ?
આ સકળ વીશ્વ ભીતરે પણ છે,
થઈને જો તું પસાર મારામાં.
હોય તારું સ્મરણ તો લાગે છે,
હું મને એ ક્ષણે મળી લઉં છું,
ભીડ વચ્ચેથી નીકળવાનું ઘણું મુશ્કેલ છે,
ને હવે તો ખુદને મળવાનું ઘણું મુશ્કેલ છે.
હર ક્ષણે ખુદને સમજવાનું ઘણું મુશ્કેલ છે,
વ્હેતાં જળમાં બીંબ થવાનું ઘણું મુશ્કેલ છે.ે.
એક ટીપું આંસુનું દરીયા સમુંયે હોય છે.
દોસ્ત ! એને પાર કરવાનું ઘણું મુશ્કેલ છે.
લાગણીનો ઢાળ કેવો છે, ખબર ક્યાં છે તને ?
ચાલીને જો ત્યાં અટકવાનું ઘણું મુશ્કેલ છે.
છાતીમાં સળગે ચીતા જેવું તો થઈ પણ શું શકે ?
સાવ અળગા થઈ નીરખવાનું ઘણું મુશ્કેલ છે.
સતત ઘટમાળમાં જીવાય છે, સાલું !
કહો કે કેટલું સમજાય છે, સાલું ?
આ હોવું તો છે ચકચકતી છરી જેવું,
એ જ્યારે–ત્યારે વાગી જાય છે, સાલું !
અચાનક ગાડી ઉતરી જાય પાટેથી,
કે જીવતરમાંયે એવું થાય છે સાલું !
નજરને સ્હેજ બદલી નાંખવી પડશે,
બધું તો ક્યાં અહીં બદલાય છે સાલું !
પથારી બાણ–શૈયા જેવી થઈ ગઈ છે,
નીરાંતે ક્યાં હવે ઉંઘાય છે સાલું !
બળાપો જીંદગીનો ઠાલવું છું, દોસ્ત !
કે આવું એથી તો બોલાય છે, સાલું !
હો મન વ્હેતું તો મળવામાં સરળતા,
હું અટકી–અટકીને એથી તો ચાલું,
રહે છે પાછા વળવામાં સરળતા.
ઉતારી જો તું ચશ્માં ધારણાના,
તો રહેશે તારા જોવામાં સરળતા.
અહમ્ ને રાખ નાજુક ડાળ જેવો,
તો રહેશે સ્હેજ ઝુકવામાં સરળતા.
વમળ વચ્ચે મને તું રાખ જેથી,
હયાતી જ્યોત જેવી થરથરે છે,
સતત વંટોળ જેવું ભીતરે છે.
ઉપરથી આ સમય પણ કોતરે છે.
ભલે નક્કર હશે એકાંત તો પણ,
આ એકલતા ધીમેથી ઘર કરે છે..
મને મળવા હું જ્યારે નીકળ્યો,,
ને ઈચ્છા કોઈ રસ્તો આંતરે છે.
હશે અભીશાપ શું એ પાનખરનો,
કે પર્ણો સાથ છાયા પણ ખરે છે ?
ઘણી વેળા અકારણ મન ઝૂરે છે,
ગઝલ એમાંથી અંતે અવતરે છે.
કશે ક્યાં એ તણાવાનું કહે છે,
કીનારે રહી નીરખવાનું કહે છે.
ભીનાં વસ્ત્રો સુકાતાં હો એ રીતે,
એ પાંપણને સુકવવાનું કહે છે.
સમયની ભીંત પરનું પોસ્ટર છું,
સમય પર એ ઉખડવાનું કહે છે.
આ મારા હાથ પગ તો બાંધી દીધા,
ને દરીયો પાર કરવાનું કહે છે !
એ તાળું મારી ચાવી આપે ક્યાં છે ?
ને પાછું એ ઉઘડવાનું કહે છે.
એ તો આંધીની વચ્ચે રેતમાં જઈ,
ત્યાં ગમતું નામ લખવાનું કહે છે.
આંસુઓને રોકવામાં લોહીનું પાણી થયું,
ને ડુમો પીગાળવામાં લોહીનું પાણી થયું.
આગ અંદરની આ પાણીથી કદી બુઝાય નહી,
આગ આ પ્રગટાવવામાં લોહીનું પાણી થયું.
કેમ આવ્યો ચીત્રનો ઉઠાવ એ તું જાણે છે ?
દોસ્ત ! રંગો પુરવામાં લોહીનું પાણી થયું.
આ ગઝલ વ્હેતી નદી છે, હો તરસ તો આવજે,
આ નદી છલકાવવામાં લોહીનું પાણી થયું.
લે નસેનસમાં વહીને આજ તું એ જોઈ લે,
કે ખરેખર જીવવામાં લોહીનું પાણી થયું.
આજે મારી સઘળી ઈચ્છાનું પડીકું વાળી દીધું,
એટલે કે સૌ સમસ્યાનું પડીકું વાળી દીધું.
એને વેચાતું તો શું કોઈ મફતમાં પણ ક્યાં લે છે,
એથી તો મેં મારી પીડાનું પડીકું વાળી દીધું.
નૌકા આબેહુબ દોરી; પણ એ થોડી પાર લઈ જાય,
આખરે દોરેલી નૌકાનું પડીકું વાળી દીધું.
દોસ્ત ! વીતેલી ક્ષણો ખોલી નીરખવાનું હવે છોડ,
કોઈ પુછે તો કહેવાનું પડીકું વાળી દીધું.
સાંજના પરછાઈ લંબાતી ગઈ એવી રીતે કૈં,ે
ધીરે ધીરે એણે તડકાનું પડીકું વાળી દીધું.
કીનારો પુછે જળને મઝધાર શું છે ?
આ ગહેરાઈનો આખરે સાર શું છે ?
બધી માછલી શોધવા નીકળી છે,
આ જળ શું છે ? ને જળનો આકાર શું છે ?
બે ક્ષણની વચોવચ જે જીવી શકે છે,
એ જાણે છે ભીતર શું છે બ્હાર શું છે.
ભીંતો, દ્વાર, છત, બારી પુછ્યા કરે છે,
નીકટતા, અલગતા ને તકરાર શું છે ?
ભીની આંખમાં વીજળી જેવું ચમકે,
એ જાણી શકે છે કે અંધાર શું છે.
થાય છે કેવા પ્રહારો ? એ વીશે ઘર મૌન છે,
રોજ પડતી ગઈ તીરાડો, એ વીશે ઘર મૌન છે.
આસમાની રંગથી ભીંતો સરસ રંગાવી પણ,
તોય છે અંદર ઝુરાપો, એ વીશે ઘર મૌન છે.
કોઈ વેળા કંકુના થાપા હતા જે ભીંત પર,
ત્યાં હવે ખરતો નીસાસો, એ વીશે ઘર મૌન છે.
ઓરડો જાણે કે ચોરસ દરીયા જેવો થઈ ગયો,
એમાં છે કેવા પ્રવાહો, એ વીશે ઘર મૌન છે.
સઘળું ભરચક તે છતાંયે ખાલીપો વરતાય છે,
આંખ છે એનો પુરાવો, એ વીશે ઘર મૌન છે.
કવીસંપર્ક :27–મંગલદીપ રો–હાઉસ, જય અંબે સોસાયટીની પાસે, મોટી ફળીની બાજુમાં, પાલગામ,: સુરત–394 510
કવીના ગઝલસંગ્રહોઃ (1) ‘અજવાળું સુરતનું’ સુરતના ચાર યુવાકવીઓનો સંયુક્ત ગઝલ સંગ્રહ (2) ‘ભીડથી ભીતર સુધી’ (પ્રકાશકઃ સાહીત્ય સંગમ, ગોપીપુરા, સુરત-395 001 પહેલી આવૃત્તી–2009)
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
એક એવું ઘર મળે આ વીશ્વમાં –
જ્યાં કશા કારણ વીના પણ જઈ શકું !
એક એવું આંગણું કે જ્યાં મને –
કોઈ પણ કારણ વગર શૈશવ મળે !
એક, બસ એક જ મળે એવું નગર
જ્યાં ગમે ત્યારે અજાણ્યો થઈ શકું!
‘કેમ છો ?’ એવુંય ના ક્હેવું પડે –
સાથ એવો પંથમાં ભવ ભવ મળે !
એક એવી હોય મહેફીલ, જ્યાં મને
કોઈ બોલાવે નહીં ને જઈ શકું !
એક ટહુકામાં જ આ રુંવે રુંવે
પાનખરના આગમનનો રવ મળે !
તોય તે ના રંજ કંઈ મનમાં રહેઃ
– અહીંથી ઉભો થાઉં ને મૃત્યુ મળે !
અજવાળું ખર ખર ખર ખરવા લાગ્યું ને
ફુલ ફોરી ઉઠ્યાં પારીજાતનાં !
ઉઘડતું આભઃ જેમ અધરોની સુરખીમાં
ઉઘડે છે મંદ મંદ સ્મીત,
ઉઘડતી એક પછી એક યાદ, કેવડાની
ઘાસને અડું ને મારે રોમ રોમ લીલુડાં
અંકુર ફુટ્યા જેવું થાતું !
આજ કશું ક્યાંય નથી માતું !.
આંસુડાં ખર ખર ખર ખરવા લાગ્યાં ને
ફુલ ફોરી ઉઠ્યાં પારીજાતનાં !
પગલાં ઢંકાઈ ગયાં રાતનાં !...
ગોકુળમાં કો’ક વાર આવો તો કાન,
હવે રાધાને મુખ ના બતાવશો;
ગાયોનું ધણ લઈને ગોવરધન જાવ ભલે,
અડવાણે નૈં દોડે કોઈ અહીં,
વીરહાના રાજ નહીં જીતો ગોકુળનાં;
સમરાંગણ તમને તો શોભે હો શ્યામ,
વગર હથીયારે ત્યાં જ તમે ફાવશો !
લખી લખી આંખ હવે ભરીએ;
જમનાનાં જળ, તમે દેજો હાથોહાથ
શ્યામ, અંતરમાં ઓછું ના લાવશો.
મોહ્યો તારો છેલ, કહેને !
રહી ગઈ વાત અધુરી ?
કીયા તારલે સાખું પુરી ?
કીયો પીપળો પુજ્યો, સૈયર ?
કીયો ટુચકો સુઝ્યો, સૈયર ?
સૈયર તું તે કીયા ફુલની
મોહ્યો તારો છેલ, કહેને !
પાસપાસે તોય કેટલાં જોજન દુરનો આપણો વાસ !
જેમ કે ગગન સાવ અડોઅડ તોય છેટાંનો ભાસ...
રાત–દીનો સથવાર તે સામે મળવાનું તો
કોઈ દા’ડો સુખ મળતું નથી,
આવકારાનું વન અડાબીડ, બારણું ખોલી
આંસુનેયે દઈ દીધો છે ભવનો કારાવાસ...
પાસપાસે તોય કેટલાં જોજન દુરનો આપણો વાસ !
કેટલાં કીરણ આથમ્યાંનું સંભારણું હશે !
આપણી વચ્ચે ‘આવજો’ની કોઈ ભીંત હશે ?
કે યાદ જેવું કોઈ બારણું હશે ?
પડખે સુતાં હોય ને લાગે શમણાંનો સહવાસ !
જેમ કે, ગગન સાવ અડોઅડ, તોય છેટાંનો ભાસ.
દાદાના આંગણામાં કોળેલા આંબાનું કુણેરું તોડ્યું રે પાન,
પરદેશી પંખીના ઉડ્યા મુકામ પછી માળામાં ફરક્યું વેરાન !
ખોળો વાળીને હજી રમાતાં’તાં કાલ અહીં,
સૈયરના પકડીને હાથ ફર્યાં ફેર ફેર–
ફેર હજી એય ન’તા ઉતર્યા.
આમ પાનેતર પહેર્યું ને ઘુંઘટમાં ડોકાયું
દાદાના આંગણામાં કોળેલા આંબાનું કુણેરું તોડ્યું રે પાન.
ભુલી જવાનાં વેણ માગ્યાં !
પછી હૈયામાં, કાજળમાં, સેથામાં સંતાતું
ચોરી ગયું રે કો’ક ભાન !
પરદેશી પંખીના ઉડ્યા મુકામ પછી માળામાં ફરક્યું વેરાન !
અને ગામ મહીં દંતકથા ચાલેઃ
કે ભાઈ, અહીં દરીયો હતો રે ગૈ કાલે....!
પાળીયા સીવાય અહીં પડછાયો પાડીને
કાનમાંય વાત કો’ક કરતું તો
પરબારી દરીયાને થૈ જાતી જાણ;
લોહીનું એક્કેય બુંદ ટપકે નહીં એમ,
જણ વીંધઈ જાતું રે તરત ભાલે....
કે ભાઈ, અહીં દરીયો હતો રે ગૈ કાલે....!
કહે છે કે, અવગતીયું ઉઠી સ્મશાન રોજ
એમાં ઓચીંતાની ભાળ કો’ક લાવ્યું
કે, દરીયો અલોપ થયો રાતે !
વાતમાંથી વાત હવે નીકળે તો નીકળે કે,
દરીયા વીના તે કેમ ચાલે....!
કે ભાઈ, અહીં દરીયો હતો રે ગૈ કાલે....!
પત્ર લખું કે લખું કવીતા
સાજન, તમને ગમે ખરું કે ?
વાત કરું કે કહું વારતા –
પાન ઉપરથી જંગલ રચવું –
આંસુ ને ઝાકળ એ બન્ને
રોજ ખરે, પણ કોણ ઝીલતું !
પુષ્પ અગર તો પથ્થર બનવું –
આપણે તો ભૈ રમતારામ !
વાયરો આવે–જાય, એણે ક્યાંય બાંધ્યાં ન હોય ગામ...
વાદળ કેવું વરહે, કેવું ભીંજવે ! એવું ઉગતા દી’નું વ્હાલ !
આછેરો આવકાર મળે, બે નેણ ઢળે –
બસ, એટલામાં તો છલકી થાઈં ન્યાલ !
મારગે મળ્યું જણ ઘડીભર અટકે, રાજી થાય
ને પુછે–કઈ પા રે’વાં રામ ?
વાયરો આવે–જાય, એણે ક્યાંય બાંધ્યાં ન હોય ગામ...
ઓઢવાને હોય આભ, ઉશીકાં હોય શેઢાનાં, પાથરેલી હોય રાત;
શમણાંનાં શણગાર સજીને ઉંઘ આવે
ને પાંખડીઓ શાં પોપચે આવે મલકાતું પરભાત,
ઝાકળમાં ખંખોળીયું ખૈ ને હાલતાં થાઈં પુછતાં નવાં નામ...
આપણે તો ભૈ રમતા રામ !
વૃક્ષ પર જે સૌ પ્રથમ કોળ્યું હતું
પાનનું એ મુગ્ધ વીસ્મય હું હતો...
એક ક્ષણ જો યુદ્ધ અટકાવી શકો–
ટેન્ક પર માથું મુકી ઉંઘી લઉં....
કવી સંપર્ક :જે–11, વીક્રમ એપાર્ટમેન્ટ, શ્રેયસ ક્રોસીંગ, આંબાવાડી,અમદાવાદ–380 015
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
કૈંક પીડા પીગળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે,
આંસુ જ્યારે ઓગળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
આહ દીલથી નીકળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
જામ ચીસોના ઢળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
જખ્મ જુના સળવળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
ભીતર કૈંક ખળભળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
વેદના ટોળે વળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
સેંકડો સપનાં બળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
ડુસકાં સૌ ટળવળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
હોય કાં ડુમો ગળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
ઠોકરો જ્યારે મળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
શબ્દમાં લોહી ભળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
જીન્દગી ખુદને છળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
મોત આવે અટકળે, ત્યારે ગઝલ સર્જાય છે.
આંગણું દે આવકારો, ઘર મને એવું ગમે,
બારણાં બોલેઃ ‘પધારો’, ઘર મને એવું ગમે.
હો પગરખાંનો પથારો, ઘર મને એવું ગમે,
હોય જે ઘરને ઘસારો, ઘર મને એવું ગમે.
કાયમી જ્યાં છમ્મલીલાં લાગણીનાં ઝાડ હો,
કાયમી જ્યાં હો બહારો, ઘર મને એવું ગમે.
નીંદની ચાદર હટાવે, ઝાડવાંના કલરવો,
હો સુગંધી જ્યાં સવારો, ઘર મને એવું ગમે.
જે ઘરે લાગે અજાણ્યાનેય પણ પોતાપણું,
લોક ચાહે ઉતારો, ઘર મને એવું ગમે.
થાકનો ભારો ઉતારે, કોઈ આવી ડેલીએ,
સાંપડે જ્યાં હાશકારો, ઘર મને એવું ગમે.
મંદીરો જેવું પરમ સુખ, સાંપડે જ્યાં જીવને,
જ્યાં રહે ચડતો સીતારો, ઘર મને એવું ગમે.
સ્હેજ શેરી સાંભરી ને બાળપણ બેઠું થયું,
મેં નજર પાછળ કરી ને બાળપણ બેઠું થયું.
ભાવતી ચીજો અને સૌ ફેરીયાઓ સાંભર્યા,
જીભ આ હોઠે ફરી ને બાળપણ બેઠું થયું.
લાલ આંખો થૈ હતી કૈં ધુબકા માર્યા પછી,
આંખ આ ચોળી જરી ને બાળપણ બેઠું થયું.
યાદ આવી ગૈ ફરીથી આજ જુની વારતા,
ઉડતી આવી પરી ને બાળપણ બેઠું થયું.
યાદ આવ્યા સ્વપ્નમાં કૈં રાક્ષસોના મુખવટા,
નીંદથી જાગ્યો ડરી ને બાળપણ બેઠું થયું.
સ્વર્ગ શો ખોળો અને હેતાળ ફરતો હાથ એ,
મા મને એ સાંભરી ને બાળપણ બેઠું થયું.
મોજ મસ્તીના દીવસ કેવા હતા, કોને કહું ?
હું રડ્યો ખોબો ભરી ને બાળપણ બેઠું થયું.
ખુશી કેટલી દુશ્મનોને મળે છે ?
તમારી કથામાં મને સાંકળે છે.
કરું તો કરું વાત કેમે તમારી ?
હવા કાન દઈને બધું સાંભળે છે.
નથી સ્વપ્ન મારાં થયાં કે થવાનાં,
બધાં જેમ એ પણ મજેથી છળે છે.
મને જોઈ વળતો તમારી ગલીમાં,
તમારા તરફ કાં નજર સૌ વળે છે ?
બચાવી રહ્યો છે મને માત્ર ઈશ્વર,
નહીં તો ગળું રોજ ખંજર તળે છે.
ભભુકી ઉઠે છે બધે આગ પળમાં,
મને જોઈ તારી નજર જો ઢળે છે.
મને સાંત્વના દઈ હવે ના સતાવો,
વળે સ્હેજ ટાઢક તો જખ્મો કળે છે.
નથી ‘બાબુ’ અમસ્તી જ રાતી ગુલાબી,
હૃદયની ગલીથી ગઝલ નીકળે છે.
રગ પછી દુખતી દબાવી જોઈએ.
કૃષ્ણલીલા કેમ ના જોવા મળે ?
જીતનારા જીત ના ઉજવી શકે,
હાર કૈં એવી જ થાવી જોઈએ.
અશ્રુ, ડુમો, ડુસકાં ને ચીસથી,
દુર કાં ભાગ્યા કરે છે ગામથી ?
પાત્ર ઈશ્વરનું એ ભજવે શક્ય છે,
જીન્દગીને મન કદી એનું થયું,
ત્યાં ગઝલ બે–ચાર ગાવી જોઈએ.
દર્દ જેવું ત્યાં કશું દેખાય છે,
આંગળી મારા તરફ ચીંધાય છે.
ઝેર અફવાનું વહે છે ચોતરફ,
શ્વાસ મારા એટલે રુંધાય છે.
આ તરફ હું, એ તરફ આખું જગત,
પ્રેમમાં હમ્મેશ આવું થાય છે.
કાચ જેવા હોય છે સમ્બન્ધ સૌ,
તડ પડે તો ક્યાં કદી સન્ધાય છે ?
ઠેસ કેવી આકરી લાગી હશે ?
લાગણી મારી હજી લંઘાય છે.
કોઈ પુછે આજ પણ ઈશ્વર વીશે,
હાથ મારો એ તરફ લંબાય છે.
થૈ ગઝલ રોયા કરે છે રાત દી’,
સ્વપ્ન જે કાચી વયે રંડાય છે.
મેં ઉકેલ્યો ખુબ ઘેરો ભેદ છે,
ઝાંઝવાં રણને વળ્યો પ્રસ્વેદ છે.
શ્યામલી આ રાત બીજું કૈં નથી,
તપ્ત સુરજને મળેલી કેદ છે.
પત્ર છે વાદળ, નદીનો પ્હાડને,
વ્યક્ત એમાં દર્દભીનો ખેદ છે.
કોઈ ના વાંચી શકે, પામી શકે,
માનવી તો વણઉકેલ્યો વેદ છે.
જીન્દગીમાં કાંઈ પણ ટકતું નથી,
આ હથેળીમાં કહો ક્યાં છેદ છે ?
સાવ ખાલી ક્યાં પીયાલી હોય છે ?
કૈં નહીં તો પાયમાલી હોય છે.
ક્યાં કરે છે કોઈ મીઠી વાત બે ?
જે મળે છે બસ સવાલી હોય છે.
આ મુહોબત ઝાંઝવાંની જાત છે,
નીત્ય દેતી હાથતાલી હોય છે.
હોય છે ક્યાં કોઈ માણસ એકલો ?
જાત સાથે છાંય ચાલી હોય છે.
જાતને પણ છેતરે છે પ્રેમથી,
માનવી કેવાં મવાલી હોય છે ?
ભીડ જેવું એટલે લાગ્યા કરે,
સાંકડી ખુદની જ ચાલી હોય છે ?
દુખ–દર્દો એ જ આપે ‘બાબુજી’,
ચીજ જે સૌથી વહાલી હોય છે.
ઝાંઝવાં થૈ જળ અહીંથી ત્યાં સુધી,
ઝળહળે છે છળ અહીંથી ત્યાં સુધી.
ટળવળે છે હર કળીની બાંહમાં,
આંસુ થૈ ઝાકળ અહીંથી ત્યાં સુધી.
એ મળે તો ક્યાં મળે બ્રહ્માંડમાં ?
વીસ્તરી અટકળ અહીંથી ત્યાં સુધી.
તોય વરસે ગમ અહીં, ને ત્યાં ખુશી,
એક છે વાદળ અહીંથી ત્યાં સુધી.
બેય છેડે સરખા હાલ છે,
જોઈ લે, બે પળ અહીંથી ત્યાં સુધી.
ઈશારો મુક પથ્થરનો, તને સમજાય તો સારું,
સવેળા અર્થ ઠોકરનો, તને સમજાય તો સારું.
જગતની રંગભુમી પર, તમાશો જીન્દગીનો છે,
મજાનો ખેલ ઈશ્વરનો, તને સમજાય તો સારું.
વધારો થાય માત્રાનો, પછી હર ચીજ બુરી છે,
ટકોરો છે ખરેખરનો, તને સમજાય તો સારું.
સુનામી રુપ લૈ કાં બંધનો તોડ્યાં કીનારાએ ?
બળાપો સાત સાગરનો, તને સમજાય તો સારું.
ન જાણે મોત કેવું રુપ લઈને આવશે તારું,
હશે કીસ્સો ઘડીભરનો, તને સમજાય તો સારું.
લખી છે વાત દીલની મેં અહીં બે–ચાર ગઝલોમાં,
ઝુરાપો જીન્દગીભરનો, તને સમજાય તો સારું.
કવી સંપર્કઃ10, ચંદ્રનગર સોસાયટી, જી.આઈ.ડી.સી, ફેઈસ-4 પાસે,વઢવાણ–363 030જી. સુરેન્દ્રનગર.
કવીનો ગઝલ સંગ્રહઃ ‘અહીંથી ત્યાં સુધી’, પ્રથમ આવૃત્તીઃ 2006, પ્રકાશકઃ પોતે–સરનામું ઉપર મુજબ, પાનાં : 68, મુલ્યઃ 50 રુપીયા, (ગુજરાતી સાહીત્ય અકાદમીની સહાયથી પ્રકાશીત)
શહેરમાં વસનારા લોકોના પગનાં તળીયાં ભારે કમનસીબ હોય છે. મોજાંની, પગરખાંની અને ડામરનાં લીંપણની શરમ છાંડીને એ બીચારાં તળીયાં, પોચી, રવાદાર અને સ્પર્શવૈભવ ધરાવનારી માટીના સીધા સમ્પર્કમાં આવવા જ નથી પામતાં. લીલા કુમળા ઘાસ પર કે તાજી ખેડાયેલી ધરતી પર કે દરીયાકીનારે પથરાયેલી ઈસ્ત્રીદાર રેતી પર ચાલવાનો વૈભવ તો પગના તળીયાંનો ‘સ્વાદ’ છે. ભગવાને પગનું સર્જન બુટમોજાંની જનમટીપ વેઠવા માટે નથી કર્યું. જેને જીવનમાં ક્યારેય એકાદ કાંટો પણ વાગ્યો નથી, એ માણસને પ્રેમ શું એની ખબર પડે ખરી ?
05 જુલાઈ 2009ના ‘દીવ્ય ભાસ્કર’ની રવીવારીય પુર્તીમાંની એમની કટાર ‘વીચારોના વૃંદાવન’માંથી સાભાર...
જે દીવસે માનવજાત વૃક્ષમાં મંદીરનાં દર્શન કરશે અને પાંદડાંઓમાં તેત્રીસ કોટી દેવતાઓનો નીવાસ નીરખશે તે દીવસે પૃથ્વી પરથી યુદ્ધ નાબુદ થશે. વૃક્ષ પવીત્ર છે; કારણ કે વૃક્ષત્વ વીના મનુષ્યત્વ એક મીનીટ પણ ટકી શકે તેમ નથી. ઉત્ક્રાન્તીના ક્રમની દૃષ્ટીએ પણ વૃક્ષ મનુષ્યથી ખાસ્સું સીનીયર છે. વૃક્ષ ભણી નજર નાખવાની ફુરસદ આપણી પાસે નથી. આકાશમાં પથરાયેલા મેઘધનુષને નીરખવા માટે એક ખાસ મીનીટ આપણી પાસે છે ખરી ?
દગો દીધા પછી જો માણસ શરમથી નીચું જોઈ જાય, તો તેનાં ઓવારણાં લેજો. માનવજાતને ટકાવી રાખવા માટે જવાબદાર એવી બે આખોની શરમનો એ માલીક અડધો સાઘુ ગણાય. એક માણસ કેવળ માણસ તરીકે ટકી રહે તે માટે ખુબ જ મથવું પડે તેવી આ સદીમાં ‘માણસ’ તરીકે જીવી ગયેલા કોઈ સામાન્ય જણને ઘરે જવાનું બને ત્યારે કોઈ આશ્રમમાં જતા હો એવો ભાવ સેવવા જેવો છે. ગૃહસ્થાશ્રમ એક એવો આશ્રમ છે, જેને કારણે બાકીના ત્રણે આશ્રમો ટકી રહ્યા છે. સંસાર અસાર નથી..
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
આટલા મોહક અને મોતી ભરેલા ક્યાં મળે ?
ફુલ પર ઝાકળથી આ પત્રો લખેલા ક્યાં મળે ?
ઉંબરા પર પગ નથી મુક્યો ને બસ ‘આવો’ કહે,
આ નગરમાં માણસો એવા વસેલા ક્યાં મળે ?
ધારણા સાચી પડી, આજે તમારું આગમન !
બારણામાં તોરણો લીલાં બનેલાં ક્યાં મળે ?
આ અતીથીનાં ભલાં સન્માન આદર તો જુઓ,
ભરવસંતે અવનવાં પર્ણો ઝુકેલાં ક્યાં મળે ?
આંખ જો ખુલી તો એની શોધ આરંભી દીધી,ે
જોઉં ઓશીકા ઉપર શમણાં પડેલાં ક્યાં મળે ?
ગાઢ અંધારમાં કોણ ઉભું હશે ?
એ નીરાકારમાં કોણ ઉભું હશે ?
તું જ દર્પણ અને તું જ ચહેરો અહીં,
આર ને પારમાં કોણ ઉભું હશે ?
બાળપણનાં એ સ્વપ્નો ભુલાતાં નથી,
સાવ સુનકારમાં કોણ ઉભું હશે ?
બુમ પાડયા કરે છે નીરંતર મને,.
મનના ભણકારમાં કોણ ઉભું હશે ?
નાવ જાણે કે મળવા અધીરી થઈ,
દુર મઝધારમાં કોણ ઉભું હશે ?
આજ તો એમ લાગ્યું કે ‘આવો’ કહ્યું,
બંધ એ દ્વારમાં કોણ ઉભું હશે ?
તમારી એ આંખોની હરકત નથીને ?
ફરી આ નવી કોઈ આફત નથીને ?
વહેરે છે અમને તો આખા ને આખા,
એ પાંપણની વચમાં જ કરવત નથીને ?
વહે છે નદી આપણી બેઉ વચ્ચે,
એ પાણીની નીચે જ પર્વત નથીને ?
નજરને મળો છો સ્મીત કરતાં,
આ મારાં એ સપનાની બરકત નથીને ?
કહ્યું તો ખરું, તોય ધરપત નથીને ?
આંગળી પકડીને તારી ચાલવા દે,
મા ! મને તું આ જગતમાં આવવા દે !
વંશનું તુજ બીજ તો ફણગાવવા દે,
ગોરમાની છાબ લીલી વાવવા દે !
તું પરીક્ષણ ભ્રુણનું શાને કરે છે ?
તારી આકૃતી ફરી સર્જાવવા દે.
ઢીંગલી, ઝાંઝર ને ચણીયાચોળી, મ્હેંદી–
બાળપણના રંગ કૈં છલકાવવા દે.
રાખડીની દોર કે ગરબાની તાળી,
ઝંખનાના દીપ તું પ્રગટાવવા દે.
વ્હાલની વેલી થઈ ઝુલીશ દ્વારે,
સાપનો ભારો નથી; તુજ અંશ છું હું !
લાગણીનાં બંધનો બંધાવવા દે !
લખે ગ્રંથના ગ્રંથ તું લાગણીમાં,
નહીં કાંઈ સમજું હું બારાખડીમાં.
તમારા જ શ્વાસોની મીઠી મહેકનું–
નજર સ્થીર છે આગમનની દીશામાં,
મેં માધવને વેચ્યા મહી વેચવામાં,
હતી આ કરામત બધી વાંસળીમાં.
અગર બાળપણ શોધશું જો ફરીથી,
અમે તો રહ્યા જીન્દગી શોધવામાં.
જરા કોઈ જોશે તમારાં નયનમાં,
કદી ના જશે આરસી શોધવામાં.
કરી છે બધી વાત જાહેર કીન્તુ–
પલકમાં એ આવીને ચાલ્યા ગયા, બસ !
તમે તો રહ્યા બાતમી શોધવામાં.
સમંદરનાં મોજાં ન એને મળે જે,
કાગ કા...કા...કહેણ કે’ કાગળ વગર,
આગમન કોનું થશે અટકળ વગર !
કોણ સાંભળશે કીનારાની વ્યથા ?
નાવ આ ડુસકે ચઢી છે જળ વગર.
એ જ મનમેળાપ છે મીંઢળ વગર.
જેમ ફુલો તરફડે ઝાકળ વગર.
ખુબ ભીંજાવું પડે છે દોસ્તો !
લાગણીનાં એક પણ વાદળ વગર.
આગ ધુમાડો વીના દુણાય શું ?
મન સળગતું હોય દાવાનળ વગર.
સાંજનું આકાશ ઝુકી જાય છે,
યાદ પંખી જેમ ટહુકી જાય છે.
લાક્ષણીકતા શી હશે ફોરમ તણી ?
બાગની સીમા વધારી જાય છે.
લાગણી પીડા બતાવી જાય છે.
જાણવા માંગુ છું તે ના કહી શકે,
મૌન તારું હદ વટાવી જાય છે.
આંખ ખુલ્લી હોય તો આવે નહીં,
જો ઉઘાડું સ્વપ્ન છટકી જાય છે.
બારણાં અટકળનાં ભીડ્યાં છે છતાં–
કોણ સાંકળ ખટખટાવી જાય છે ?
તારી–મારી વાત રોજરોજ ચર્ચાયા કરે,
સાવ ખાલી થાય તો પણ કોઈ ખર્ચાયા કરે.
યાદ આવે કોઈની તો દર્દ મલકાયા કરે,
આંખડીને શું થયું કે એ ય છલકાયા કરે ?
રોજ બદલાતાં રહ્યાં દૃશ્યો છતાં તું ત્યાં જ છે,
કોણ જાણે કેમ આ રસ્તા જ ફંટાયા કરે !
જળ વીચારે છે સતત એકાંત શું મળશે કદી ?
કોઈ કાંઠા પર નથી તો આભ ડોકાયા કરે !
આખરે શ્રદ્ધા જ જન્મે છે સમયસર તે છતાં–
કેટલી શંકાઓ એ ઈંડામાં સેવાયા કરે ?
આપણે ઘટના નથી હોતા કદી પણ આમ તો–
આપણી અફવા થઈ અખબાર વંચાયા કરે.
પળેપળનો બદલાવ જોયા કરું છું, ધરા શું ? ગગન શું ? સીતારા વળી શું ?
સમાયું છે જીવન અહીં ઠોકરોમાં, ત્યાં કીસ્મત અને હસ્તરેખા વળી શું ?
ખુદાના તરફથી મળે તો સ્વીકારું, કદી એકલી છું, કદી કાફલો છે;
મળી મેહફીલો તો મેં માણી લીધી છે, સવાલો, જવાબો, સમસ્યા વળી શું ?
નથી કોઈ મંઝીલ, નથી કોઈ રસ્તો, ચરણને મળ્યું છે સતત ચાલવાનું;
કદી થાક લાગે તો થોભી જવાનું, ઉતારા વીશેના ઉધામા વળી શું ?
મને શબ્દ સાથે જ નીસ્બત રહી છે, સ્વયં અર્થ એમાંથી નીપજ્યા કરે છે;
અને મૌનને પણ હું સુણ્યા કરું છું, અવાજો વળી શું ને પડઘા વળી શું ?
જગતનાં વીવેકો ને વ્યવહાર છોડી, ઉઘાડાં જ મેં દ્વાર રાખી મુક્યાં છે,
ભલે કોઈ અણજાણ આવે અતીથી, પ્રતીક્ષા વળી શું ? ટકોરા વળી શું ?
સંપર્કઃ પુરુષોત્તમ એપાર્ટમેન્ટ, ચીન્મય હૉસ્પીટલની બાજુમાં, સેન્ટ ઝેવીયર્સ સ્કુલ સામે, ઘોડદોડ રોડ, સુરત – 395 001
સર્જનઃ ગઝલસંગ્રહ ‘ફૂલ પર ઝાકળના પત્રો’, પ્રથમ આવૃત્તી–2009, પ્રકાશકઃ પોતે, સરનામું ઉપર મુજબ મુલ્યઃ રુપીયા – 50
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
અકારણ સકારણ મળીએ, ચલોને !
ભીતરથી ભીતરમાં સરીએ, ચલોને !
અલગતાની ખારાશ કળીએ, ચલોને !
નદી થૈ ને દરીયે ભળીએ, ચલોને !
પતંગા બનીને, પ્રજળીએ, ચલોને !
બને એષણાનું નરક જો હયાતી,
એ રસ્તેથી પાછા વળીએ, ચલોને !
નથી કોઈ ઈચ્છા પ્રસીદ્ધીના ફળની,
દટાવા સમુળા તળીયે, ચલોને !
ઉગીશું પ્રભાતે એ આશા લઈને,
ક્ષીતીજે ફરીથી ઢળીએ, ચલોને !
જીવનની ઉંચાઈ રળીએ, ચલોને !
સનમ આંખનું પ્રેમ મોતી થવાને,
બની સ્વાતીનું જળ, ફળીએ ચલોને !
અજાણી ગલી પણ થશે જાણીતી તો,
ફરી ભુલથી ત્યાં, વળીએ ચલોને !
ગુપ્ત પણ જાહેરમાં વંચાય છે,ે
ડાયરીમાં જીન્દગી અંકાય છે ?
જે નીહાળી પાંપણો હરખાય છે,
રુપ નક્કી આયને શરમાય છે.
કેમ હું પહોંચી નથી મારા સુધી ?
‘હું’ની આડે ‘હું’ જ આવી જાય છે.
જે કથન મારું હતું તે રાખ સમ,
તેં કહ્યું એ લાખનું વેચાય છે.
ભાગ્યનાં ફળ ક્યાં કદી બદલાય છે ?
હું લખું કે તું લખે શો ફેર છે ?!
હોય રેશમ શી ગઝલ પંકાય છે !!
એષણાઓ કેમ છુટી ના શકી ?!
કેમ સીતાનું હરણ થઈ જાય છે !!
પ્રેમને વીસ્તારવાનું સ્હેજ પણ સ્હેલું નથી,
ને ઘૃણાને નાથવાનું સ્હેજ પણ સ્હેલું નથી.
પ્રશ્ન ઉભો એક મારો જ્યાં હવે અસ્તીત્વનો,
ત્યાં તને આકારવાનું સ્હેજ પણ સ્હેલું નથી.
દુશ્મનોની ભીડમાં એક દોસ્તને જોયા પછી,
દોસ્તી નીભાવવાનું સ્હેજ પણ સ્હેલું નથી.
ભીતરે ડુમો છુપાવી ક્યાં સુધી હસશું ભલાં ?
રોતી આંખે બોલવાનું સ્હેજ પણ સ્હેલું નથી.
આંગળી પકડી ઉછેર્યાં ને સીચ્યું જળ પ્રેમનું,
મુળ એ ઉખેડવાનું સ્હેજ પણ સ્હેલું નથી.
ક્યાં છે અઘરું ન્યાય કરવું આંખે પાટા બાંધીને ?
જુલ્મને સ્હેતા જવાનું સ્હેજ પણ સ્હેલું નથી.
નથી જન્મોથી સુતી શ્વાસની સડકો, મજા ક્યાં છે ?
હજી સંવેદના સ્ફોટક, નહીં અડકો, મજા ક્યાં છે ?
ઉથલપાથલ કરી ક્યાં છે અમે કૈં પ્રેમ નફરતની,
પછી શ્વાસો કરે છે કેમનો ઝઘડો, મજા ક્યાં છે ?
તળેટીમાં ઉભી છું સ્વપ્ન જોતી પ્હાડનું હું પણ,
મને મારાથી કાઢી બ્હાર જૈ ખડકો, મજા ક્યાં છે ?
ધુમાતું કેટલાં દી’થી અહીં ભીતર ને સળગે નહીં,
મેં મારે હાથ ત્યાં ચાંપી દીધો ભડકો, મજા ક્યાં છે ?
સમય સાથે સમયનું એક ઈંડું સેવવું પણ ત્યાં,
નહીં ગરમાઈ શ્વાસો કે લગે થડકો, મજા ક્યાં છે ?
છે કેવો મંચ કે જ્યાં દેવ, દાનવ એક મ્હોરામાં,
પડે ઓળખ ખરી ત્યાં તો, પડે પડદો, મજા ક્યાં છે ?
હજી હરણીની આંખે માંડ ફુટ્યું દુન્યવી ઝાકળ,
બની હેવાન લુંટે આસુરી તડકો, મજા ક્યાં છે ?
વીરાસતમાં મળી મુજ શ્વાસને શ્વસવા નરી આંધી,
હવે વરસાદ શું કે સુર્યનો તડકો, મજા ક્યાં છે ?
હું મને ભાળું પછીની વાત છે,
‘સ્વ’ને ઓગાળું પછીની વાત છે.
ઉત્તરો મળશે એ પ્હેલાં પ્રશ્નમાં–
જાતને ઢાળું પછીની વાત છે.
પ્રેમ વાગોળું પછીની વાત છે.
યાદ ઢંઢોળું પછીની વાત છે.
હું નથી રાધા છતાંયે કૃષ્ણને
ભીતરે ભાળું પછીની વાત છે.
બોલવા અવસર મળે ને તે છતાં,
હીમશીલા જેવું રાખું ધ્યેય પણ,
જળ વગર મારી તરસ વીત્યા કરે
કોઈ પરીવર્તન વગર અટકી નહીં
આગ પંપાળું પછીની વાત છે.
વીતી ક્ષણ હેલે ચડે વરસાદમાં,
બેને માથે એક છત્રી હોય ત્યાં,
વીજ જેવી જ્યાં ગતી તુજ યાદની,
ઝાપટાં પર ઝાપટાં પર ઝાપટાં,
પુછ ના શું ચાકડે વરસાદમાં.
આવવા અણસાર તું કરતી પછી,
ઝરમરે જ્યાં મૌન હૈયે બેઉનાં,
બોલ પાછાં ત્યાં પડે વરસાદમાં.
દુર દેશે તું સજાવે ડાળ પણ,
મુળ એના અહીં જડે વરસાદમાં.
વરસતી સાંજ, વ્હેતી ક્ષણ અને હું બસ, તમે ક્યાં છો ?
ભીતર છે આગ એવી કે બનું વીવશ, તમે ક્યાં છો ?
હજી તો આગને લાગ્યો નથી વેરી પવનનો સાથ,
છતાં શેં યાદનો ભડકો બને બેબશ, તમે ક્યાં છો ?
વીરહની યાદ રુપે એક કોયલ જ્યાં ટહુકે ત્યાં,
પડે વૈશાખનાં પગરવ ને હું નીરસ, તમે ક્યાં છો ?
પ્રવાસી પ્રેમની છું ને છે યાદી કૈં મુકામોની,
સફર ટુંકાવવાનું પણ કરું સાહસ, તમે ક્યાં છો ?
ધીરે ધીરે થતી ચાલી અહલ્યા રાહ જોતી હું,
જીવે સંવેદના સ્પર્શો બની પારસ, તમે ક્યાં છો ?
મને વરસાદ ગમતો એનો મતલબ એ થયો, પ્રીયે !
ભીંજે તું ત્યાં બનીને પ્રેમરત સારસ, તમે ક્યાં છો ?
હું મારી જાત સામે જાતને ધરવા વીચારું છું,
બધાં પ્રશ્નોને એ રીતે જ હલ કરવાં વીચારું છું.
ભલેને એક ક્ષણમાં નેટ પર જોડાઈ છે દુનીયા,ે
હું મારી જાતને ધીરેથી સર્ચ કરવા વીચારું છું.
બચી કોડી, લખોટી ને બચ્યાં છીપલાં હથેળીમાં,
મુકી ખીસ્સે હું શૈશવ ઘર તરફ ફરવા વીચારું છું.
સપાટી પર વહી સંવેદના એથી બધાં ડુબ્યાં,
જગત હું ભાઈચારા, પ્રેમથી તરવા વીચારું છું.
અસલ શું છે નકલ શું ને હકીકત શું કે આભાસી,
સમજને શાંત કીનારે હું ઉતરવા વીચારું છું.
બીજાએ જે દીધાં છોડી શીખર એ ધ્યેયના આંજી,
વીફળ સપનાંને ચાહી હું જગત રચવા વીચારું છું.
– પ્રજ્ઞા દીપક વશી –
● પાણીને પોતાનામાં તરવાનું મન થયું ને તે બરફ થયું.
● માથું સલામત રહે તો દીવાસળી પણ સલામત રહે.
● દીવાસળી માથું ગુમાવે છે ત્યારે શરીર પણ ગુમાવે છે.
● માણસ પોતાના પરસેવાની કમાણી સાબુને આપી દે છે.
● ભમરડો ઉભો રહેવા માટે ચક્કરે ચડે છે.
● અસમાન ઘરો પણ સમાન ઈંટોથી જ ચણાય છે.
● માટલાંનો ભાગાકાર કરે, તે ઠીકરાંનો સરવાળો કરે.
● કોલસા લાલ આંખ કરે તો જ રસોઈ પાકે.
● આખી જીન્દગી કારમાં ન બેઠેલો એમ્બ્યુલન્સમાં જાય છે.
● ઈન્જેક્શનનું પહેલું ટીપું હવા માટે હોય છે.
● સૌરાષ્ટ્રમાં ભાભા તો ઘણા છે; પણ અણુ–રીએક્ટર એકે નથી.
● દીલ્હીમાં માત્ર રંધાય જ નહીં; બફાય પણ ખરું.
● પહેલાં ‘ઢોરવૈતરું’ કરતો માણસ આજે ‘યંત્રવૈતરું’ કરે છે.
● ઉંઘ પણ ક્યારેક દીવસપાળી કરે છે.
● સમય બરબાદ કરો, બીજું બધું આપોઆપ બરબાદ થવા માંડશે.
● દરેક ગૃહીણી ઝાડુ મારવા જેટલી તો આક્રમક હોય જ છે.
● ગેસ્ટ હાઉસનાં બીછાનાં નહીં; પોઢનારા બદલાય.
● ટ્રેન મોડી આવે તે સમાચાર અને સમયસર આવે તે અકસ્માત કહેવાય.
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
દબદબો નોખો છે એનો કેમ કે,
ઉછીની નહીં કોઈ નકલ વાંચ તું,
કવીતા જો વાંચે અસલ વાંચ તું;
હમેશાં સરલ ને સહજ વાંચ તું,
જવા દઈને બીજું ગઝલ વાંચ તું.
જો બોલું તો આમ જ બોલું;,
સીધે સીધી વાત કરું છું,.
લંબચોરસ ઓરડામાં એક સમય ઘુંટાય છે,
વક્ર રેખાઓ ક્ષણોની શ્વાસમાં છેદાય છે.
શક્યતાનું એક પણ વર્તુળ નથી પુરું થતું,
હરક્ષણે કંપાસની તીણી અણી ભોંકાય છે.
ચાલ, સંબંધોનું કોઈ કોણ માપક શોધીએ,
કે, હૃદયને કેટલા અંશો સુધી છેદાય છે.
આરઝુના કાટખુણે જીન્દગી તુટી પડે,
ને પછી એ મોતના બીંદુ સુધી લંબાય છે.
બે સમાંતર રેખની વચ્ચેનો હું અવકાશ છું,
શુન્યતાની સાંકળો મારા વડે બંધાય છે.
આ ક્ષીતીજથી તે ક્ષીતીજના બંધ દરવાજા થયા,
કોઈ ઈચ્છે તોય અહીંથી બા’ર ક્યાં નીકળાય છે!
ગોળ ફરવા ગૈ તો અંતે એય વર્તુળ થઈ ગઈ,
કે, હવે પૃથ્વીના છેડા ક્યાંય પણ દેખાય છે?
યાદ આવે છે ગણીત શીક્ષકના સોટીના સોળ,
સ્વપ્ન, શ્વાસો ને સંબંધો કોયડા થૈ જાય છે.
હસ્તરેખા હોય સીધી, વક્ર કે આડી ઉભી,
જીંદગીના આ પ્રમેયો કઈ રીતે હલ થાય છે?
માણસ, ઉર્ફે રેતી, ઉર્ફે, દરીયો, ઉર્ફે ડુબી જવાની ઘટના ઉર્ફે,
ઘટના એટલે લોહી એટલે વહેવું એટલે ખુટી જવાની ઘટના ઉર્ફે...
ખુલ્લી બારી જેવી આંખોને આંખોમાં દીવસો ઉગે ને આથમતા,
દીવસો મતલબ વેઢા, મતલબ પંખી, મતલબ ઉડી જવાની ઘટના ઉર્ફે...
વજ્જરની છાતીનાં પીગળે આંસુ જેવું પાંપણને કૈં અડકે તો પણ
આંસુ, એમાં શૈશવ, એમાં કુવો, એમાં કુદી જવાની ઘટના ઉર્ફે...
પગમાંથી પગલું ફુટે ને પગલામાંથી રસ્તાના કૈં રસ્તા ફુટે,
રસ્તા અથવા પુલો અથવા પથ્થર અથવા ઉગી જવાની ઘટના ઉર્ફે...
ચાલો સૌ આ સંબંધોની વણજારોને બીજે રસ્તે વાળી દઈએ,
સંબંધો શમણાંના ઝુમ્મર, ઝુમ્મર યાને ફુટી જવાની ઘટના ઉર્ફે...
છાતીમાં સુરજ ઉગ્યાનો દવ સળગે ને સુરજ તો એક પીળું ગુમડું,
ગુમડું પાકે, છાતી પાકે, મહેફીલમાંથી ઉઠી જવાની ઘટના ઉર્ફે..
મુઠી ભરીને પડછાયાનાં ગામ વસેલાં ને પડછાયા હાલેચાલે,
પડછાયા તો જાણે ચહેરા, ચહેરા જાણે ભુલી જવાની ઘટના ઉર્ફે...
થાક હવે ડુબતા સુરજની જેમ ઢળે છે, લ્યો, ટેબલને તાળું મારો!
સાંજ પડી ને છતમાંથી એકાંત ગળે છે, લ્યો, ટેબલને તાળું મારો!
આમ જુઓ તો આ ટેબલ પર ડાઘ પડ્યા છે કૈં વરસોના, કૈં સ્વપ્નોના,
એમ વીચારો ત્યાં ભીતરથી કૈંક બળે છે, લ્યો, ટેબલને તાળું મારો!
કાલ ઉઠીને આ ટેબલને ડાળ ફુટે તો એને ટેકે જીવતર ચાલે,
કઈ ઑફીસમાં હોવાની સી.એલ. મળે છે? લ્યો, ટેબલને તાળું મારો!
રોજની જેમ જ લોઢ ઉછળતા ટેબલપુરમાં, આખ્ખી ઑફીસ ડુબવા માંડી,
હાથ હજી પણ ફાઈલના વનમાં રઝળે છે, લ્યો, ટેબલને તાળું મારો!
આજ હતું ટેબલ કે જેણે ફુલગુલાબી મઘમઘતા કૈં પત્રો વાંચ્યા,
આજ હવે ખાનામાં ‘જનકલ્યાણ’ મળે છે, લ્યો, ટેબલને તાળું મારો!
સાદ પાડી કોઈને એકાંતના તળીયે અમે,
લ્યો, હવે આવી ઉભાં આંખોનાં ઝળઝળીયે અમે.દુરથી બોલાવતું
કેટલાં વર્ષો પછી આ ગામના ફળીયે અમે!
જો સ્મરો તો કોઈ ઘટના ને અડો તો એક ભીનાશ,
ઝીલમીલાતા હોઈએ અશ્રુની આંગળીએ અમે.
એક પારેવાનું બારીમાં રુપાંતર થઈ ગયું,
સાંજ, પડછાયા, પ્રતીક્ષા, સૌમાં તરફડીએ અમે.
કૈંક પગલાં રાહ જોતાં’તાં અમારી તટ ઉપર,
એકઠા કરતા રહ્યા પરપોટા મધદરીયે અમે.
પ્યાસના રસ્તે જ ઝરણું આવશે તો આવશે,
તીરની સાથે જ હરણું આવશે તો આવશે.
કાચનું આ શહેર છે ને સાવ માટીનો છું હું,
સાથમાં એકાદ તરણું આવશે તો આવશે.
તું સમીસાંજે ઘરે પાછી ફરી’તી એક દી’,
સ્વપ્ન એવું કંકુવરણું આવશે તો આવશે.
મેં દરજજો જેલનો આપી દીધો સહુ ભીંતને,
મારા પડછાયાનું શરણું આવશે તો આવશે.
કે તને પરીપુર્ણ રુપે યાદ કરવી છે હવે,
પણ સ્વયમ્ મારું વીસરણું આવશે તો આવશે.
જીન્દગી લઈ જા કોઈ કોઠે મને,
સાંજ પડતાં કેમ ના ગોઠે મને?
પ્યાસ પણ ક્યાં ગઈ હવે કોને ખબર?
મૃગજળો ચાંપી દઈ હોઠે મને.
ચાહવું હર શખ્સને બસ ચાહવું,
સત્ય સમજાવ્યું કોઈ ઠોઠે મને.
હું નગરની ભીંતમાં ભુલો પડ્યો,
લઈ લીધો પડછાયાની પોઠે મને.
જ્યાં નશામાં જીતના ફરતો રહ્યો,
તેં હરાવ્યો સાતમા કોઠે મને.
વ્યક્ત કરવો છે મને પણ કઈ રીતે?
છેતર્યો તેં શબ્દના ઓઠે મને.
પતરે ટપાક્ક ટપ છાંટા પડે ને નળીયાં ખટાક્ક ખટ્ટ તુટે
બારીમાં કુદે ભફાંગ કરી વાછટ ને
પહેલાં તો છાપરીઆ શેરીઓ ચુપચાપ
સુકાંભઠ પાંદડાંઓ ગબડે ને ભીનો પવન્ન
પછી જાણે પીંજાય રુંએ રુંએ
વાદળાં છલાંગ મારી ઉછળે ને તીર એની સાથે
નેવાંની સાથ ભળે ઝુલતા કોઈ હીંચકાનું
સુની હવેલીના ગોખમાંથી ચોમાસું માણે છે
રસ્તાઓ સુમસામ ખુલ્લા ફટ્ટાક જેમ
પૈથાભૈએ દીકરી પરણાવી તેનું ગીત
લીલોલીલો માંડવડો ને વચ્ચે ઉભા પૈથાભૈ
આંખોમાં ઝળહળીયાં આવ્યાં દીકરીના કૈં સ્મરણો લૈ;
દીકરી એટલે દુનીયાદારી, દીકરી એટલે ઈતીહાસ
દીકરી એટલે ટોળે વળતાં ટહુકાનો આછો ભાસ;
દીકરી એટલે આમ કશું નૈઃ આમ જુઓ તો ઘટના ખાસ
પૈથાભૈએ આંખ લુછી ને ડુસકું ભીંજાયું રે રે...
આંખોમાં ઝળહળીયાં આવ્યાં દીકરીના કૈં સ્મરણો લૈ;
કાલ સુધી તો દોડાદોડી, કાલ સુધી તો હસવાનું
આજ અચાનક પરદેશી પાદરમાં જઈને વસવાનું?
ગોરમા પુજતી આંગળીઓ પર શરમની પાંદડીઓ ખીલવાનું
બેય હથેળીથી મહીયરનાં કુંવારાં સ્મરણો ઝીલવાનું;
મને પુછશે ઉમ્બર, આંગણ, મંદીર, ફુલો સુની સૈ
આંખોમાં ઝળહળીયાં આવ્યાં દીકરીના કૈં સ્મરણો લૈ;ૈ
ભીંતે તારા હીંગળાજ થાપા આગળ દીવો સળગે છે,
ભોંય પડેલું આંસુનું એક ટીપું મુજ હૈયે વળગે છે
ગોરમા! ગોરમા! ટપ ટપ પગલીનાં ફેરાંઓ સુના આંગણે
પાદર એક પીઠી ચોળેલું ઝમરખ ઝમરખ ઉભું બારણે
પૈથાભૈને શ્વાસ ચઢ્યા ને બેસી પડ્યા પગથીયે જૈ...;;
આંખોમાં ઝળહળીયાં આવ્યાં દીકરીના કૈં સ્મરણો લૈ;
ખાલીખમ્મ કમરામાં ચકલીનું ઉડવું ને પાંખોનું ફરફરવું
ચીં ચીંથી અળગા થવાય છે? ના...રે...ના
બારીમાં કુંડું ને કુંડામાં લીલુંછમ ચોમાસું ઉતરે તો
ચકલીની માફક નવાય છે? ના...રે...ના
ચકલી તો વૃક્ષોની ડાળીની પટરાણી ધરતી ને સમંદરને
વાયુ ને આકાશ ઓઢીને ઝુલે છે,
સામેના ઘરમાંથી મઘમઘતા કોઈ ગીતનું મધમીઠું
પરબીડીયું કન્યાના અધરોની વચ્ચે ખુલે છે.
પુર્વાપર સંબંધો ચકલી ને કન્યાના બંધાયા કઈ રીતે?
એવું કંઈ કોઈને પુછાય છે? ના...રે...ના
ચકલીમાં વત્તા એક ચકલી ને ઓછામાં સુનો અરીસો છે,
બે ચાર ભીંતો છે, બે ચાર ખીંટી છે
ચકલી તો ભોળી છે, ચકલી તો પીંછાનો ઢગલો છે,
ચકલી શું જાણે કે સામે અગાસીમાં આવે એ સ્વીટી છે?
સોનાની પાંખોથી, રુપાની ચાંચોથી, હીરાની આંખોથી,
ચકલીને ભાગી શકાય છે? ના...રે...ના
ખાલીખમ્મ કમરામાં ચકલીનું ઉડવું ને પાંખોનું ફરફરવું
ચીં ચીંથી અળગા થવાય છે? ના...રે...ના
(‘નયનનાં મોતી’– નયન હ. દેસાઈનો ‘સમગ્ર કાવ્ય વૈભવ’(1979-2003), પ્રથમ આવૃત્તી – મે, 2005, પૃષ્ઠઃ 286 મુલ્યઃ રુ. 250, પ્રકાશકઃ ‘શબ્દોત્સવ’, લલીત સેલારકા એન્ડ કંપની, 118, એવો આર્કેડ, ડી. જે. રોડ, વીલેપાર્લે(વે.), મુંબઈ–400 056માંથી સાભાર...)
કવીસંપર્કઃ નયન હ. દેસાઈ, 19 – દત્રાતેય નગર, પાલનપુર જકાત નાકા, નહેર પાસે, સુરત–395 009 ફોન – 0261-276 7055
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 182 published on 03-01-2010
મળ્યા ઘાવની હું અસર સાચવું છું.
હૃદયમાં બધાની કદર સાચવું છું
છલોછલ થયું છે, આ સ્વપ્નોથી ભીતર,
કૈં સપનાં હવે આંખ પર સાચવું છું.
પ્રથમવાર જોયાં હતાં, જે નજરથી,
હૃદયમાં, હજી એ નજર સાચવું છું.
લગાતાર હું છેતરાયો વસંતે,
ને તેથી, સતત પાનખર સાચવું છું.
સનાતન છે આ દર્દ મારું, એ કારણ,
હજી આંસુઓને ભીતર સાચવું છું.
તમે આમ અધવચ ગયા હાથ છોડી,
છતાં, યાદની હું સફર સાચવું છું.
છે, અકબંધ યાદો તમારી સૌ ખુણે,
હું ટહુકા વીનાનું એ ઘર સાચવું છું.
હું ભલે ને આભમાં ઉડવાને અહીં સક્ષમ નથી,
પણ ધરા પર પાંખ ફેલાવી શકું એ કમ નથી.
શ્વાસ પાંખોમાં દબાવી ડાળ પર ઝુલે વીહંગ,
એય જાણે છે, અહીં રહેવાનું તો કાયમ નથી.
મારા નાજુક સ્પર્શથી વીહ્વળ પ્રીયે તું ના થતી,
હું તને તરછોડું, એવી વાતમાં કૈં દમ નથી.
સ્વપ્નની સાથે બનાવી રાખવા દુરી અમે,
પાંપણો રાખી છે ખુલ્લી, એનો કોઈ ગમ નથી.
માત્ર વીસ્તરવું કશાયે કામનું હોતું નથી,
રણ, તું પગલાં સાચવી શકવા હજી સક્ષમ નથી.
પાંપણોની ભીતરે ચોપાસ શોધી રાખજે,
તું ટપકતાં આંસુનો ઈતીહાસ શોધી રાખજે.
સ્નેહનો દરીયો વહે છે આયખાને આંગણે,
પી શકું સઘળું, તું એવી પ્યાસ શોધી રાખજે.
ફુલ ભમરાને લઈ લે બાથમાં, એ રીતે તું,
આપણી વચ્ચે નવો વીશ્વાસ શોધી રાખજે.
સાંજને છેડે ભલે ઢળતો રહે છે સુર્ય, પણ,
જાતમાંથી તું સ્વયં અજવાસ શોધી રાખજે.
લાગણીની ભીની કુંપળ ફુટવા લાગી છે અહીં,
આ હૃદયથી તે હૃદયનો પ્રાસ શોધી રાખજે.
પગલું મુક્યું છે તો રસ્તો થઈ જશે,
માપવાનો ખુદને, મોકો થઈ જશે.
એક બારી હું ઉઘાડું, એક તું,
સામસામે રાહ ખુલ્લો થઈ જશે.
તું પુરાવા પ્રેમના માંગીશ ના,
સ્પર્શ કેવળ કર, ભરોસો થઈ જશે
ડાળ તુટી, વૃક્ષને ધ્રાસ્કો પડ્યો,
છાંયડો કોઈને ઓછો થઈ જશે.
તું વહે છે, તો વહ્યા કરજે સતત,
ભીતરી મૃગજળનો દરીયો થઈ જશે.
દીલાસો આપવાનું આખરે ચુકી જવાયું છે,
હૃદયને ઠારવાનું આખરે ચુકી જવાયું છે.
તને, લે દોરવા બેઠો અહીં હું મુજ અહમ્ લઈને,
હતું જે ત્યાગવાનું આખરે ચુકી જવાયું છે.
બીજાને જાણવામાં જીન્દગી આખી ગઈ છે દોસ્ત,
ને ખુદને જાણવાનું આખરે ચુકી જવાયું છે.
તેં ફેલાવ્યો પ્રણયનો હાથ પણ; સમજી શક્યો ના હું,
હથેળી ચુમવાનું આખરે ચુકી જવાયું છે.
વહે છે ગુંગળાઈને હજીયે બંધનોનાં નીર,
કીનારા તોડવાનું આખરે ચુકી જવાયું છે.
જઈ પાલવ સુધી એના, પવન ભીનો થયો છે આજ,
એ આંસુ રોકવાનું આખરે ચુકી જવાયું છે.
મૌનની ઈમારતો નીચે દબાયું છે કશું
હચમચાવી નાંખશે પાયા, ઘવાયું છે કશું.
આંગણે લ્યો, સાથીયા પુરી અમે બેઠા છીએ,
તોય દીવા જેવું તારાથી લવાયું છે કશું?
આજ સુક્કીભઠ્ઠ ડાળીઓ મને પુછી ગઈ,
મુળ ને જળની વચાળે ખોરવાયું છે કશું?
હું સતત શોધી રહ્યો છું ફુલમાં તુજને પ્રીયે,
મ્હેંકના આ મ્હેલની અંદર છુપાયું છે કશું.
તું મળી જો જાય તો વરસાદનું શું કામ છે?
આપણે ભીંજાઈશું અહીં, ક્યાં પરાયું છે કશું?
પ્રેમ છે કે છે પ્રવાહી, જાણ એ ન્હોતી ‘સુનીલ’,
હોઠ પર લઈ હોઠ એના, પી જવાયું છે કશું.
આંખમાં જળ જ્યાં સમાયું,
શ્વાસ સાથે શું ભરાયું?
કે હૃદય પણ દોરવાયું!
એ સમંદર થઈ ગઈ પણ,
હું સમેટી બેઠો ખુદને,
કે તમસ ભીતર છવાયું.
છે અકળ પોલાણ ભીતર,
આ જીવન મૃગજળ સમું છે,
તોય લે, ખાસ્સું જીવાયું!
એના જવાથી રોજની પીડા થતી રહી,
એની હયાતીની જ્યાં ઉપેક્ષા થતી રહી.
ચાતક જુએ છે જેમ અહીં ખાલી વાદળાં,
દરરોજ એમ એની પ્રતીક્ષા થતી રહી.
ફુલાય છે આ માટી, લઈ માટલાનું રુપ,
જળ જ્યાં ભરાયું એની પરીક્ષા થતી રહી.
આંખો ક્ષીતીજને જોઈ રહી એ જ શોધવા,
કે ચાંદ પુર્ણ ઉગે એ ઈચ્છા થતી રહી.
કંડારતો ગયો છું હું કેડી નવી નવી,
પગલાંની તોય કેમ ઉપેક્ષા થતી રહી?
વૃક્ષની આજે નીયત શાને તપાસો,
કે, તમે તડકે ધરી જોયો છે વાંસો?
મેઘની આવી રહી છે લ્યો સવારી,
વીજરુપે મોકલે છે આભ જાસો.
આ તીરાડો ભીંતની કે ભીતરી છે?
પોપડા ખરતાં પહેલાં એ ચકાસો.
ભાગ્યને મારા ચકાસી લઉં સતત હું,
રોજ એની બાજુ ફેંકું એક પાસો.
એકથી બીજા સુધી પ્હોંચી શક્યા નહીં,
દોસ્ત, કોને કોણ દે એનો ખુલાસો?
છત જવાની રોજ બનતી હોય ઘટના,
પણ તમે ત્યાં જઈને દીધો છે દીલાસો?
દીશા સાચી હતી તેથી કીનારો મેળવી લીધો,
નહીંતર માર્ગ દરીયાનો, કદી ક્યાં હોય છે સીધો!
હશે એને બધાં ફુલો ઉપર વીશ્વાસ અઢળક કે,
ન પુછી જાત કોઈ ફુલની, ને માત્ર રસ પીધો!
હકીકત એ જ છે કે કૌરવો સામે મળે છે રોજ,
છતાં હસ્તો ચહેરો રાખવાનો દંભ મેં કીધો!
નથી ફરીયાદ હું અંધારની એને કદી કરતો,
કે જેણે રાત દીધી છે, દીવસ એણે જ તો દીધો!
બીલાડી રોજ આડી આવશે એ વાત છે નક્કી,
તમે રસ્તો ન બદલો બસ, ઈરાદો રાખજો સીધો.
આત્મસાત્ કરી લીધી છે,
ખતમ થઈ ગયો છે,
કવીસંપર્કઃ N–101, ન્યુઝ એવન્યુ ઍપાર્ટમૅન્ટ, આનંદ મહેલ રોડ, અડાજણ, સુરત- 395 009
ફોનઃ 0261-273 2226 મોબાઈલઃ 94268 91670
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 185 published on 14-02-2010
દોસ્ત! જીવદોસ્ત! જીવી જવાય છે સાલું,
પળમાં વીતી જવાય છે સાલું!
સુર્યકીરણો સમો ઝુરાપો આ,
રોજ પ્રગટી જવાય છે સાલું!
સર્વ સ્મરણો સળગતાં રહેવાનાં,
નીત્ય દાઝી જવાય છે સાલું!
પાર પેલી જવું હતું ક્ષણની,
કીન્તુ અટકી જવાય છે સાલું!
આવડે છે મને જુઓ તરતાં,
શાને ડુબી જવાય છે સાલું?
તું ન સમજાવવાના યત્નો કર,
આમ સમજી જવાય છે સાલું!
દર્દીલો આ અવાજ તું સાંભળ,
કેમ કણસી જવાય છે સાલું?
આંસુના તોફાની દરીયાનો અવાજ,
ધ્યાનથી સાંભળ તું સપનાનો અવાજ.
શી રીતે મુકું ભરોસો, હે સમય!
હું નથી ભુલ્યો એ ઘટનાનો અવાજ.
છાતીમાંથી નીકળે છે આરપાર,
વીંધી નાંખે મૌન પડઘાનો અવાજ.
ભયથી કંપી ઉઠતું અસ્તીત્વ આ,
કોણ કરતું રોજ છલનાનો અવાજ?
લ્યો! નસેનસ તુટી ગઈ અરમાનની,
રક્તમાં છલકાય પીડાનો અવાજ.
ક્યાં ગયો છે આજ? પુછે બાગ ખુદ,
ફુલની નજદીક ભમરાનો અવાજ.
ચોતરફ તકલાદી સંબંધોનું વન,
ક્યાં મળે છે દીલાસાનો અવાજ?
કલ્પનાની પાંખ લઈ ઉડે ‘દીલીપ’,
જોઈએ છે વાસ્તવીકતાનો અવાજ.
આ પવનમાં ખુશ્બુ એવી તો ભળી,
મ્હેકતી હો પ્રેમીકાની પાંસળી.
સત્ય છે કે ચીત્તનો આ ભ્રમ હશે,
કોણ જાણે કે વગાડે વાંસળી!
ક્યાં જવું છે? કેમ? એ પુછ્યા ન કર,
આવવું છે? ઝાલ મારી આંગળી.
ભાગ્યનો શો દોષ એમાં કાઢવો?
એક પણ ઈચ્છા નહીં મારી ફળી.
આમ થાકેલો ને હારેલો છું પણ,
એ દીશામાં દોટ મુકી આંધળી.
ગાઢ અંધારું હતું હમણાં સુધી,
તું અહીં આવી ને બત્તી ઝળહળી.
હાલી કે ચાલી નથી શકતી ‘દીલીપ’,
દોસ્ત! મારી વેદના છે પાંગળી.
વારતાનું આમ તોરણ હોય ના,
પાત્ર પરીચીત, કોઈ સગપણ હોય ના.
એટલું સાન્નીધ્ય ઝંખું છું સખી,
આપણી વચ્ચે હવા પણ હોય ના.
ઉંઘમાંથી જાગવાનો પ્રશ્ન ક્યાં?
રાતભર આ બંધ પાંપણ હોય ના.
અર્થને સમજાવવાનો અર્થ શો?
વ્યક્તી પાસે યોગ્ય સમજણ હોય ના.
શી રીતે સંબંધ એને તો કહો,
બે હૃદય વચ્ચે જો વળગણ હોય ના?.
આજ ઉત્સવ છે જુદાઈનો ‘દીલીપ‘
બારસાખે આજ તોરણ હોય ના.
શબ્દથી હું આમ તો પ્રગટી ગયો છું,
હું કલમથી ઉમ્રભર જીવી ગયો છું.
તું નથી સમજાતી, હું સમજી ગયો છું,
હું સરળ ભાષા સમો ઉકલી ગયો છું.
તેથી રોમાંચક બની છે ભીતરે પળ,
રુપ તારું આંખથી સ્પર્શી ગયો છું.
સ્વપ્ન ખુટ્યાં, સ્વપ્ન તુટ્યાં, સ્વપ્ન છુટ્યાં,
હા, પીડા ઉંઘે છે, હું જાગી ગયો છું.
કાન દઈને સાંભળ્યું ના હોય તેં પણ,
મોરના કંઠે કદી ટહુકી ગયો છું.
માહીતી જખ્મી થયાની હા, મળી છે,
હું અજાણ્યે કોઈને વાગી ગયો છું.
ના સમજવાનું કદી સમજી ગયો,
આખરે પસ્તાઈને જીવી ગયો.
આવીને તું ફ્રેમમાં લટકાવશે,
ભીંત પર હું ખીલી જ્યાં ઠોકી ગયો.
ઉમ્રભર કીસ્સો સમયને પીડતો,
દર્દની મીજબાની હું માણી ગયો.
જીન્દગીને યાદ મેં રાખી અને,
જીવવાનું હું પછી ભુલી ગયો.
આમ તો જાણે હતું ખાબોચીયું,
એક માણસ શી રીતે ડુબી ગયો?
ચાંદની વરસી રહી છે આભથી,
રાતને ખોબો ભરી હું પી ગયો.
કોઈપણ પરીણામ ના આવ્યું ‘દીલીપ’,
હું વરસની જેમ લ્યો, વીતી ગયો.
એક કાગળ પર હું સંબોધું તને,
આ ગઝલની ભેટ હું આપું તને.
શબ્દનો આગ્રહ હતો ને હઠ હતી,
અર્થના હોઠો વડે ચુમું તને.
હે સખી! આથમતી સંધ્યાના કસમ,
પુષ્પના આ શ્હેરમાં શોધું તને.
આ પવનને એમ હું સ્પર્શું, સખી!
કે મને લાગ્યા કરે – સ્પર્શું તને.
એક ટહુકાની અછત વર્તાય છે,
ડાળ લીલી પર હવે ઝંખું તને.
રીક્તતા જન્મોજનમ છુટે નહીં,
ગાંઠથી મજબુત હું બાંધું તને.
છોકરાએ છોકરીને કૈં કહ્યું,
છોકરીના રક્તમાં ઝરણું વહ્યું,
આજ નહીં વરસાદ વરસ્યો તે છતાં;
બેઉમાંથી કોઈ ના કોરું રહ્યું.
જડ હશે કે એ પછી ચેતન હશે,
જે હશે, ચોક્કસ એ મારું મન હશે.
બંધ ઘરના ઓરડે હું રણ શ્વસું,
દ્વાર ખોલું, બ્હાર લીલું વન હશે.
ક્યાં મળે છે મારી ઉલઝનનો ઉપાય?
પ્રેમનો આ રોગ શા કારણથી થાય?
છું તરસ રણની, તું દરીયો લાવજે,
શી રીતે દીનરાત લંબાવી શકાય?
થાય ઈચ્છા તો ભરોસો કર સખી!
તારી પાસે આવું, રસ્તો કર સખી!
વૃક્ષ લીલુંછમ ઉમળકાનું છું હું,
ડાળ પર બેસીને ટહુકો કર સખી!
ચોરીછુપીથી પ્રણય ક્યાં થાય છે?
શબ્દ વીના કોણ ગીતો ગાય છે?
પ્રીયજનની હાજરીમાં શી ખબર,
આ પવન પણ કેમ મ્હેકી જાય છે!
આજ સરવાળો પ્રણયનો કર સતત,
કર વીરહની બાદબાકી હર વખત.
ટુંકમાં, આવું ગણીત મુજને ગમે છે,
દીલ ઉપર મારા કરી દે દસ્તખત.
કવી સંપર્કઃ 10, નવનીર્માણ સોસાયટી, ટીમલીયાવાડ, નાનપુરા, સુરત–395 001
ફોનઃ 0261- 2474700 / 2662200 .
કવીનું સર્જનઃ ગઝલસંગ્રહો– ‘પંથ’ (1983), ‘દાખલા તરીકે તું....’ (1990),‘અહેસાસ’ (2007), ‘એક અલ્લડ છોકરી’ (2008), ‘નગર તારા વગર’ (2009)
મુક્તકસંગ્રહોઃ ‘હે સખી! સંદર્ભ છે તારો અને–’ (1997), ‘હે સખી! સોગંદ છે મારા તને–’ (2004)
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 188 published on 28-03-2010
વીતી ગયેલી પળ વીશે તો આખરે શું કહી શકો?
વરસ્યાં ન તે વાદળ વીશે તો આખરે શું કહી શકો?
સંવેદનાઓ કેટલી વહેતી કરી જેના ઉપર
પહોંચ્યા ન તે કાગળ વીશે તો આખરે શું કહી શકો?
જીવન હતું દાહક છતાંયે પુષ્પ સૌ આપી ગયાં,
મીરાં, અખો, શામળ વીશે તો શું કહી શકો?
સરકી જવાની શક્યતાઓ ખુબ છે છતાં,
નીશ્ચલ, સરલ ઝાકળ વીશે તો આખરે શું કહી શકો?
આંસુની સાથે વહી શકે ને હર્ષથી ચમકી ઉઠે,
નયનોનાં એ કાજળ વીશે તો આખરે શું કહી શકો?
એક નકશીકામ કરવું જોઈએ,
આંસુમાં અક્ષરથી તરવું જોઈએ.
બાગમાં ફુલોની ગોષ્ઠી માણવા,
વાયરાની જેમ ફરવું જોઈએ.
ભાવનાથી મેં સજાવ્યું પાત્ર આ,
ભાવનાશીલને જ ધરવું જોઈએ.
હું સહજતાને પામું તો પછી,
નાવ થઈ જળમાં ઉતરવું જોઈએ.
જાણવું છે તને શું મૃત્યુ વીશે?
તો પછી જાતે જ મરવું જોઈએ.
જીન્દગીના આગવા આ દ્વાર પર ઉભા અમે,
ઘર અમારું વાસવા આ દ્વાર પર ઉભા અમે.
અહીં સમયની લ્હેરખીઓ કેટલી આવી ને ગઈ,
એ ક્ષણો વાગોળવા આ દ્વાર પર ઉભા અમે.
કેટલાં રંગોથી જીવનને અમે શણગાર્યું’તું,
નેજવાથી ભાળવા આ દ્વાર પર ઉભા અમે.
ઓરડાઓને અમે અળખામણા લાગ્યા હવે,
જાતને તરછોડવા આ દ્વાર પર ઉભા અમે.
મીત્ર–દુશ્મન, લીલી–સુકી કેટલાં અહીં દ્વંદ્વ છે!
એ બધાંથી પર થવા આ દ્વાર પર ઉભા અમે.
વીચારો આવતાં રહે છે, જતાં રહે છે હવામાં પણ...
મને રડવુંય આવે છે અને રડું છું મઝામાં પણ.
રચાયાં કેટલાં મંત્રો, વેદો, ગ્રંથો અને શાસ્ત્રો,
થયાં છે કોઈનાં પ્રવચન અહીંની આ સભામાં પણ.
ક્ષણેક્ષણે આપતી રહે છે પરીચય જીન્દગીનો દોસ્ત,
મળી છે કેટલી ભેટો, કંઈક પામ્યા સજામાં પણ.
મળ્યું છે આજ એવું જે લઈ મ્હેફીલમાં બેઠા છે,
અમે તો એકલા છીએ અને પાછા બધામાં પણ.
થયો વ્યાપાર એવો કંઈ હૃદયમાં લાગણીઓનો,
અમે પણ ખોટ ખાધી છે અને છીએ નફામાં પણ.
જીન્દગીને ઉદાસ જોઈ છે,
મેં નદીનીય પ્યાસ જોઈ છે.
સુખ ને દુખ બેય આપે જે,
ખુદમાં વસતી એ ફાંસ જોઈ છે.
જ્યાં હૃદયનું પ્રવર્તે સામ્રાજ્ય,
લાગણી બનતી દાસ જોઈ છે.
ફુલને જોઈને કહી શકશો,
કે અમે તો સુવાસ જોઈ છે?!
ગર્વથી જોશે પુર્ણીમાને, પણ
કોણે રસથી અમાસ જોઈ છે?
કેમ પીડા આવી પારાવાર દે?
આંસુઓ તું કેમ અનરાધાર દે?
બેઉ કાંઠા સાવ મુકી વેગળા,
કેમ અમને છોડી તું મઝધાર દે?
પામવાની હોય ત્યાં મુક્તી જો,
તો પછી તું કેમ આ સંસાર દે?
સુખની આપે સાવ ખાલી આોરડી,
દર્દનો ભરચક પણ દરબાર દે.
સામટાં સૌ કાપી નાંખે બંધનો,
તીક્ષ્ણ એવી ધારની તલવાર દે.
તરસ વીશે લખી તો જો,
અગન વીશે લખી તો જો.
મટી ઝરણું ખડક બનતાં,
બરફ વીશે લખી તો જો.
વતન વીશે લખી તો જો.
સતત વહેતાં સમંદર સમ,
નયન વીશે લખી તો જો.
શબદ વીશે લખી તો જો.
પ્રગટ થાવા મથે છે તે
ગઝલ વીશે લખી તો જો.
આવી જવું અચાનક મોસમ સમું તમારું,
ચાલી જવું અવાચક વાદળ સમું તમારું.
આવો પવનલહેરી જેવું તમે જીવનમાં,
ઝબકી જવાનું બે ક્ષણ તારક સમું તમારું.
કોઈ મધુરું સપનું સરકી જશે હસીને,
રણકી જવાનું છમછમ ઝાંઝર સમું તમારું.
મોજાંની જેમ આવી વીખરાઈ જાઓ પળમાં,
અસ્તીત્વ છે પરંતુ સાગર સમું તમારું.
છો દુર તે ગગન પર ને તોય સર્વવ્યાપી,
અદ્ ભુત સ્પર્શવાનું સુરજ સમું તમારું.
સમય તો થયો (પૃથ્વી)
સવાર ઉઘડી, ક્ષણીક તમ આ ગયું તો ખરું,
બધું ગળી જતું કરાલ સૃપ શું ટળ્યું તો ખરું.
ચલો સરસ આ પ્રભાત! શમણું ફળ્યું આખરે
બધીય દીશથી છુટ્યાં સકલ એ તુટ્યાં બંધનો.
ઘણા સમયથી નીરભ્ર નભ શું કશું સાંપડ્યું?
વળી મધુર ને સદા વરસતું સ્મીતેય ક્યાં મળ્યું?
હવે હૃદયમાં ભરીશું, નરવી હવા પ્રેમની,
અને ગગનમાં ઉડીશું, મળશે ધુરા ક્ષેમની.
પરંતુ સપનું મહામનુજે જોયું તે ક્યાં ફળ્યું?
સમસ્ત જગને અલભ્ય પય તેં ધર્યું તે ઢળ્યું.
નદી રુધીરની વહી, બધીર કાં થયો દેશ આ?
સવાલ તરતા રહ્યા, સરલ ના મળ્યા ઉત્તરો.
બહુરતનની ધરા ઉપર શું મળે એક કે?
હવે સમય તો થયો, પ્રગટ ના થતો તોય તે!
કવયીત્રી સંપર્કઃ ‘સ્નેહલ’, પ્રજાપતી વાડી સામે, ગાંધી રોડ, બારડોલી–394 601, જીલ્લો– સુરત
ફોન– 02622-225 536 મોબાઈલ– 982 533 7714
સર્જનઃ ‘સ્પર્શ આકાશનો’ (કાવ્ય સંગ્રહ), પ્રકાશક તથા પ્રાપ્તીસ્થાનઃ આદર્શ પ્રકાશન, જૈન દહેરાસર પાસે, ગાંધી રોડ, અમદાવાદ, મુલ્યઃ 80 રુપીયા
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ – 06
વહી જતા આભાસનાં રેખાચીત્રો
SeM Article No - 192 published on :23-05-2010
કાચ–પેપર ઘસ્યા કરું છું આયના પર
ટેરવાં ઘસાઈ ગયાં છેેે
નખ લીરેલીરા તોય નડે છે
છાલાં ઉતરી ગયેલો આદીમ હાથ
ઘસ્યા કરે છે ઘસ્યા કરે છે....
ક્યારેક તો એવું લાગે છે
હાથને બદલે આખેઆખા વંશવેલાથી
ખોદ્યા કર્યો છે આયનો
કે આ સમગ્ર પરીશ્રમ
આયનાનો જ ભ્રમ છે?
ખુદ આયના જેમ ખડો છે.
હથેળીમાં નકરી ખંજવાળ લઈ જનમ્યા નટવરલાલ
લ્યે તાળી તો લબકે ખંજવાળ
દ્યે તાળી તો ઉપડે ખંજવાળ
મુઠ્ઠી ભીંસીને બેઠા રહે તો એને ગલીગલી આઠે પ્હોર....
આમ સાજાસમા છે બે હાથ
તોય ક્યારેક ના ભીડાયે બાથ
પોતે ડાહ્યા ને વળી ડમરા, લટકામાં ઉંડી ખંજવાળ
હોય પારકાનું તોયે સમજાય
આ તો પોતીકી હથેળી કજાત
આદમી આમ સીધી લેનનો ને વળી બચરવાળ
હથેળીમાં વકરી ખંજવાળ ને અથર્યા નટવરલાલ.
આ મને ભુંસવા બેઠેલી પરીસ્થીતીની સામે
મારી નાનકડી સમજણ લઈને બેઠો છું
વાર નહીં કરું તો મને હતો ન હતો કરી નાંખશે આ સમય
પણ વાર કરું છું નીયમોથી ઉફરો
મારી ઉગતી સમજણને દબાણ નહીં કરું
દબાણોની પોલી બીક સમજી લીધી છે
સમજી લીધી છે શક્યતાઓની ભરમાર
સમજી લીધી છે વેચાતી કે ભાડાપટ્ટે મળતી નીરાંત
હતો મુળનો ને રહ્યો મુળમાં હું, તમે ચાલ સમજી લીધી’તી સમયની,
કંઈ સાત પગ ને નવ માથાંવાળી તો નહીં હોય ને પરીસ્થીતી?
સ્ફટીક નીર્મળી ક્ષીતીજ તગતગતો સુરજ લાલ
ગંધાસવ ચકચુર થનગનતાં વૃક્ષ અપાર.
હવા પાતળું વસ્ત્ર સુગંધી નજર ભરી લહેરાય
ઘ્રાણપ્રીયાના કેશ મનને મથે મથે લગાર.
છાતીમાં ટમક્યા કરે કંપ હજીય અનેક
ખળખળ મુઠ્ઠી ભીંસતી સંઘર્યા સ્પર્શ ડસેલ.
વહી જતા આભાસ સામટા સ્તબ્ધ ખડા રહી જાય
વીહ્વળ મનનો વેશ બાવરો ફરી ફરી ભજવાય.
અંધારાને ભુંસવા ઝુઝે ચન્દ્ર અધીર
ઝાડ તળેની ચાંદની ડ્હોળે ઝટ સમીર
ગંધ કહે કે ‘હું ચઢું’ પવન કહે કે ‘હું’
વડછડ મીઠી વેરતી રાત કહે કે ‘છું’
ઓચીન્તા જાગી પડી કોકીલ બોલે ‘કુ...’
પળને પો’રે ઠેકતો વાયરો હભળક છું...
તારી આંખમાં કેટલા આયના છે?
પળે પળ પ્રતીબીમ્બ નવીન
મને કર્યો મોહીત મારા પર!
આયનાની જેમ સાચવે છે તું મને
છેક દુર જતાં ટપકું બની જાઉં
ત્યાં લગી સચવાતો જોયો છે મને
મારી જ સામે હર પળે
તું મુકે મને ને મુંઝવે
વીખરાતા આભાસમાંથી વીણી વીણીને
ક્યાં લગી મને એકઠો કર્યા કરીશ....
રાતે પથારીમાં પડતાં પહેલાં વઝુ કરું છું
આ ધુળભર્યા પગે સપનામાં નથી જવું
દીવસભરના સ્પર્શોથી ખરડાયા છે હાથ
વીવીધ વર્ણ અને લયના અવાજ
હજી ચોંટ્યા છે કાનમાં
ચામડીનાં છીદ્રેછીદ્રમાં ઘર કરી ગયેલો દીવસ
આઠ કલાકની નમાજ આદરું છું....
ક્યારેક મારી બા હસી પડતી
ત્યારે એના ચહેરા પર જે આભા પથરાઈ વળતી
તેવા ચળકતા લાલ રંગનું ઘર
તેવા ચળકતા લાલ રંગનું ઘર
સ્વપ્નને કહેજો પગરખાં વાપરે,
પાંપણોનો માર્ગ પથરાળો હશે.
વરસો રાખે એને ક્ષણમાં છોડે જીવ,
મૃત્યુનો દેહ ઓર રુપાળો હશે?
દુર દુર દેખાય છે
એની આજુબાજુ ઝાંખાં પડી ગયેલાં સ્મરણોની ઝાંય
લાલ દીવાલો અને કેસરી છાપરાંવાળું મારું ઘર
બારીમાંથી ઢોળાતાં ફાટફાટ લીલાં આશ્ચર્યો
ગાઢા ભુરા રંગની પશ્ચાદ્–ભુમાં
સફેદ લસરકે ટપકું થતાં જતાં પંખી
દેખાય કે ન દેખાય
પણ આખાય ચીત્રને બાથમાં લઈને
હજીય મારી બા ઉભી છે
લીલી લટને નેજવે હીંચે લાલમલાલ ફુલ
નાક–નમણી દાંડીએ બેઠું પતંગીયું
જાંબલી જાંબલી સપનામાં મારું
પોપચે ઢાંકી વાત તું તો સાવ હળવે હળવે ખોલે
ઘેનલચીલાં ઘુઘવે કપોત મદનીતરતું બોલે
પાંચ પાંચ ફુલ સામટાં ખીલે
રંગ–ભભકની છોળ મચી રે
ઝાલું તો કયે હાથથી ઝાલું
કાન સોંસરવું મુખ, ને મારા હાથ ઘડીમાં ગુમ
બે–ચાર શ્વાસ સુધીની તકલીફ છે બધી,
આગળ પછી આ રસ્તામાં સીધું ચઢાણ.
આથમતી આ વેળા ઢળે ત્યાં
આવ તને હું અડકી
મેલું મનને સાતમે મોલ
ભીના સુરને દોરે પરોવી રોજને ટેરવે ગુંથશું ગમતા બોલ
રોજનો સુરજ રોજનો ચાંદો
રોજનું ભુલવું રોજની યાદો
ધારશું એને જાંબલી રંગનું ફુલ..
અક્ષરમાંથી શબ્દ થયો, શબ્દ ભયો ભૈ ભાવ,
ભાવ ભાવ ઘુંટ્યા કર્યું, છેડે આવ્યો અભાવ.
અભાવ અઢળક આવતો, છલક છલકાય,
છલકીને ખાલી કરે, ભરચક ભયે મનભાવ.
અધલખ અક્ષર આળખ્યા, અધલખ સહ્યા તણાવ,
તણાવ તળાવ નીલ ભયું, શબ્દ નાવ જળ–ભાવ.
શબ્દ બાંધ્યો અક્ષર વડે, શબ્દ ભાવને ઘડે,
ઘડે ભાવ વળી શબ્દ નવા, ભાવ ધજા નવી ચડે.
ક્યારેક મીત્રો એમનું વધારાનું
મારી કને ઠાલવી જાય
હરખાઈને ઉપાડી લઉં ભાર
દાઢી કરી લીધા પછી
ઝીણા ઝીણા ઝીણા દરીયાઈ શંખ ગુંજ્યા કરે એમ
મીત્રોનું નકામું રહસ્ય કાનમાં વાગ્યા કરે
કવીસંપર્કઃ 7, મુક્તાનંદ, નર્મદાનગર, 392 015– જી. ભરુચ. ફોન– 02642-245 172, મોબાઈલ– 96620 58243
કવીસર્જનઃ (1) ‘ક્ષણ કમળ’ કાવ્યસંગ્રહ (1991), પ્રકાશકઃ ભાવના અગ્રાવત, 7, મુક્તાનંદ, નર્મદાનગર, 392 015– જી. ભરુચ, પાન–40, મુલ્યઃ રુપીયા–21 (2) ‘વહી જતા આભાસનાં રેખાચીત્રો’ કાવ્યસંગ્રહ (1995), પ્રકાશકઃ ઉપર મુજબ, પાન–68, મુલ્યઃ રુપીયા–45 (3) ‘અવસર આવ્યા
આંગણે’(લગ્નગીતો) (2008) પાન– 104 મુલ્યઃ રુપીયા–140 પ્રકાશક–Arunodaya prakashan, 202 Harsh complex, Khatri pol, Opp. Pada pol, Gandhi Road, Ahmedabad, 380 001 Phone: 079-2211 4108, 079-6523 0135, Mobile- 94262 78199.
શરીર બધું સમજે છે.
સમજદારીના ઝીણા ઝીણા ઝીણા સંદેશા
માંહ્યોમાંહ્ય વહ્યા કરે શરીરમાં અવીરત.
જરાક જેટલુંય વાંકું પડે ત્યાં
વીરોધનો સુર વહેતો મુકે શરીર.
વીતે વરસોનાં વરસ શરીરમાં
તેની જરાયે પીછાણ વીના
પોતાના શરીર બહાર નીકળ્યાં જ નથી જે કદી
એ શું જાણે શરીરને?
શરીર પાર જવાની હામ ખોઈ બેઠેલા
વળગી રહે માત્ર ટેવને, ઈચ્છાને.
જનમ–મરણના બે કાંઠા વચ્ચે
બનાવોનાં જાળાં, ભાતભાતનાં અફીણ,
અને નકરું લાવલાવલાવનું ઘમસાણ
કવી રમણીક અગ્રાવતની આ તાજી કૃતી, ‘ગુજરાતી સાહીત્ય પરીષદ’ના મુખપત્ર ‘પરબ’ના એપ્રીલ, 2010ના અંકના પાન 8 પરથી સાભાર..
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No -196 published on :: 18-07-2010
ચાલને, માણસમાં થોડું વહાલ વાવી જોઈએ,
ને પછીથી વાડ થઈ વેલા ટકાવી જોઈએ.
બસ, બને તો એક દીકરાને મનાવી જોઈએ,
એ રીતે ઘરડાંઘરો ખાલી કરાવી જોઈએ.
કેવી રીતે જળ અહીં આંસુ બને તે જાણવા,
વ્હાલસોયી દીકરી ઘરથી વળાવી જોઈએ.
કાખઘોડી લઈ અહીં ચાલે નહીં સંબંધ, દોસ્ત,
એકબીજાના ખભે એને ચલાવી જોઈએ.
બહુ સરળતાથી જગત જીતી જવાતું હોય છે,
આપણી આ જાતને પહેલાં હરાવી જોઈએ.
એક તો તારો મને પર્યાય દેખાતો નથી,
ને ઉપરથી તું સરળતાથી અહીં મળતો નથી.
તું હવે વરસાદ રોકે તો હું સળગાવું ચુલો,
રોટલો આ છત વગરના ઘરમાં શેકાતો નથી.
ફુંક મારી તું હવાને આટલી દોડાવ ના,
ધુળ છે કે મ્હેક એનો ભેદ પરખાતો નથી.
એક માણસ ક્યારનો આંસુ લુછે છે બાંયથી,
આપણાથી તોય ત્યાં રુમાલ દેવાતો નથી.
ડાળથી છુટું પડેલું પાંદડું પુછયા કરે,
વૃક્ષ પરનો એક ટહુકો કેમ ભુલાતો નથી?
ભીતરી આખી સફર પર ચાલવાની છે મજા,
એકલા બસ આપણે એ ભીડનો રસ્તો નથી.
ટોળે વળી સપના દીવસભર, રાતની ચર્ચા કરે,
’ને રાત પાસે ઘર નથી, છે પ્રશ્ન કેવળ એટલો!
એક મોકો મેં ગુમાવ્યો, કોઈને ક્હેશો નહીં,
હું મને ના ઓળખાયો, કોઈને ક્હેશો નહીં.
આંખને બદલે હૃદયથી એ મને વાંચી ગયો,
મેં અભણ એને ગણાવ્યો, કોઈને ક્હેશો નહીં.
શબ્દ કેવળ દૃશ્યથી કૈં શ્લોક થઈ જાતો નથી,
ક્રૌંચવધ હું જોઈ આવ્યો, કોઈને કહેશો નહીં.
બસ ખુશીથી જાળમાં એ માછલી કુદી પડી,
જીવ પાણીથી ધરાયો, કોઈને કહેશો નહીં.
આયનો પ્રતીબીંબ મારું જોઈને બોલ્યો હતો,
જાતમાં તું ભેરવાયો, કોઈને ક્હેશો નહીં.
એક વેળા ઈશ્વરે પુછયું તને શું જોઈએ?
માગવામાં છેતરાયો, કોઈને ક્હેશો નહીં.
જે ઘડી બે હાથનો ખોબો થયો,
ત્યારથી આ જીવનો સોદો થયો.
ત્યાં હવાની હેસીયત બીલકુલ નથી,
જો ગઈ જળમાં તો પરપોટો થયો.
મોભ થઈ માથે સતત રહેતો હતો,
એ જ માણસ ભીંત પર ફોટો થયો.
બાગ પરણાવે પવનથી મ્હેંકને
જાણે કન્યાદાનનો મોકો થયો.
કોઈને નાનો ગણે તો માનજે,
એટલો તારો અહમ મોટો થયો.
પડઘાની વાત છોડો, પણ બુમ તો પડાશે,
ખુદને મળી જવાનું, વાતાવરણ રચાશે.
ઘરડાં થયેલા વૃક્ષે, ફુટપાથને કહ્યું કે,
મારાથી છાંયડો નહી, બસ બાંકડો થવાશે.
અત્તરની પાલખી લઈ, ઉભો હશે પવન, પણ,
તારાથી દોસ્ત કેવળ, બારી સુધી જવાશે?
દીવાનગીનો ફાળો ઓછો નથી પ્રણયમાં,
હારી ગયાં કે જીતી, બન્ને ભુલી શકાશે.
મીત્રો, તમે જવાદો, આ ભાગ્યની છે પીડા,
પાણીમાં માછલીનાં આંસુ નહીં લુછાશે.
લ્યો, દીવાની આબરુ જળવાઈ ગઈ,
દ્વાર પર આવી હવા ફંટાઈ ગઈ.
ફુલની ફોરમ બધે ચર્ચાઈ ગઈ.
માવજત માળીની બસ વીસરાઈ ગઈ.
વાંસળીને કાજ ક્યાંથી લાવશું?
ફુંક તો ચુલા ઉપર વપરાઈ ગઈ.
કોણ પડછાયા ઉપાડી જાય છે?
એ જ જોવા સાંજ પણ રોકાઈ ગઈ.
સોયમાં દોરાને બદલે બા હતી,
ગોદડીમાં હુંફ પણ સીવાઈ ગઈ.
મેં ગુમાવી એમ મારી મુગ્ધતા,
જેમ દરીયામાં નદી ખોવાઈ ગઈ.
તું એક વખત સઘળું લઈ લે, આ દર્દ હજારો શા માટે?
આ પાન વગરનાં વૃક્ષો પર, આ ડાળનો ભારો શા માટે?
હું શ્વાસ લઉં તારી જોડે, બીજે તો બધે બસ હાંફું છું,
આ ફુલ બગીચામાં ખુશ છે, અત્તરથી પનારો શા માટે?
અવતાર મળ્યો છે ઝરણાંનો, સંભાળ હવે પર્વત લેશે,
તું મસ્ત રહે બસ વહેવામાં, પથ્થરમાં ઉતારો શા માટે?
આ રાત પડી આડે પડખે, ને ચાંદ કરે ચોકીદારી,
કૈં લાખ સીતારા ચમકે છે, આ નભનો નજારો શા માટે?
સૌ શ્વાસ લખાવી આવ્યા છે, બે–ચાર વધારે કે ઓછા,
પળવાર રહે ઝાકળ ફુલે, ઉપવનનો ઈજારો શા માટે?
વીશ્વાસ ગયો માણસમાંથી, શ્રદ્ધાય ખુટી ગઈ ઈશ્વરમાં,
અખબાર મળે લોહી છાંટી, એવી જ સવારો શા માટે?
તું જાય મળી મુજને પ્રીતમ, મંજુર નથી એ કારણથી,
*જે શોધમાં ગુમ થઈ જાવું હો, એ શોધનો આરો શા માટે?
(* તરહી પંક્તી )
પહેલા અંદર પછીથી બ્હાર થશે,
એમ બદલાવ આરપાર થશે.
મત્સ્યને લાગે જો હવાની તરસ,
તો જ પાણીમાં ફેરફાર થશે.
ફુલ પાસે છે મ્હેંકની મીલ્કત,
શું પવન પણ પગારદાર થશે?
ટોચ...પર્વતની ખીણ જોઈ ગઈ,
એ હવેથી ઈમાનદાર થશે.
જોઈ લેજે તું જાત જલદીથી,
માત્ર અજવાળું એકવાર થશે.
જેના પડછાયા વડે છાંયો પડ્યો,
પહેલાં એના પર અહીં તડકો પડ્યો.
દીકરા સાચે જ તું મોટો થયો,
બાપનો આ મહેલ પણ નાનો પડ્યો?
રુપ તો સાબીત થશે પણ ગુણ વીશે?
ફુલની ફોરમનો ક્યાં ફોટો પડ્યો?
વાડ તો વેલા તળે ઢંકાઈ ગઈ,
ફુલ, ડાળી, પાનનો મોભો પડ્યો.
પાંખ પીંખાઈ અને પીંછાં ખર્યાં,
ક્યાં હવામાં એક પણ ગોબો પડ્યો?
જળના જાણે શ્વાસ લાગી માછલી,
જાળ નાંખી હુંય છોભીલો પડ્યો.
શ્વાસનો ફુગ્ગો લઈ માણસ અહીં,
ટાંકણીના શહેરમાં ભુલો પડ્યો.
સાવ ખાલી મેં હથેળીને છુપાવી રાખી,
એ રીતે આબરુ ઈશ્વરની બચાવી રાખી.
તું પવન છે અને ફુંકાય અહીં, માનું છું,
મેંય નીસબત પછી ખુશ્બુથી બનાવી રાખી.
ચારબાજુથી અહીં તીર સતત વરસે છે,
જીવવું કેમ આ ટહુકાને દબાવી રાખી?
મ્યાન તલવાર કરી ત્યાં જ જગત જીતાયું,
જંગની એ જ છબી ઘરમાં મઢાવી રાખી.
કોઈ કારણ ન હતું તોય તમે વાત કરી,
એ જ કારણથી અમે વાત વધાવી રાખી.
આ જગત અમને ઝુકાવે વાતમાં કૈં દમ નથી,
પણ હૃદયના મામલે હારી જતાં નાનમ નથી.
સુખની કીંમત માણસે માણસમાં નોખી હોય છે,
ઘરખારવાને માછલી મોતીથી સ્હેજે કમ નથી.
આ હવાની એક મર્યાદા જુઓ કાયમ રહી,
હરઘડી એ શ્વાસ બનવાને અહીં સક્ષમ નથી.
આ બધાં પ્રતીબીંબ અંદર બ્હારથી બદલાય બસ,
માત્ર દર્પણ વેચવાનો આપણો ઉપક્રમ નથી
બસ તમે નક્કી કરી લ્યો, ઝુલવું કે ઝુરવું?
એક પણ મોસમ તમારી ડાળ પર કાયમ નથી.
ભીડ સાથે ચાલવાનું, આપણાથી નહીં બને,
ને બધા જેવા થવાનું, આપણાથી નહીં બને.
તું હૃદય મારું તપાસી દોસ્તી કરજે અહીં,
જાતને શણગારવાનું, આપણાથી નહીં બને.
હું અઢી અક્ષરની વાતો જાણવા માંડ્યો બધી,
પણ તને સમજાવવાનું, આપણાથી નહીં બને.
તું ભલે વરસાદ જોજે બારીએથી દોસ્ત, પણ,
સાવ કોરા રહી જવાનું, આપણાથી નહીં બને.
આપણું અળગા થવું મંજુર રાખું પણ તને,
કાળજેથી કાપવાનું, આપણાથી નહીં બને.
મારી રીતે જીવને હું શીવ બનાવું છું પરંતુ;
રોજ પથ્થર પુજવાનું, આપણાથી નહીં બને.
જન્મ દઈ પહેરાવી ખુદની ચામડી,
રોજ સીવતી હુંફની બા ગોદડી.
એમ જોયું બા વગરનું ઘર અમે,
જળ ગયું ને કાંઠે રહી ગઈ નાવડી,
અમને ચાંચે ચણ ને પાંખે પીંછાં દઈ,
તું અચાનક કેમ બહુ ઊંચે ઊડી?
જીવતી ગીતા હતી બા કૃષ્ણની,
કર્મથી એ ના કદી છુટી પડી.
સાવ સાદું ને સરળ જીવન જીવી,
એણે પગમાં પહેરી ન્હોતી પાવડી.
હે પ્રભુ, હર જન્મમાં આ બા મળે,
તું કહે તે રાખું બાધા .આખડી,
હું કવીતા શું લખું ‘ધનુબા’ વીશે,
લ્યો, મને ઓછી પડી બારાખડી.
કવીના ગઝલસંગ્રહઃ ‘વહાલ વાવી જોઈએ’માંથી સાભાર...
સર્જન– પ્રથમ ગઝલસંગ્રહઃ ‘મારા હીસ્સાનો સુરજ’ પ્રકાશક અને વીક્રેતાઃ પોતે (સરનામું નીચે મુજબ),
પ્રથમ આવૃત્તીઃ 2006, પૃષ્ઠઃ 68, મુલ્યઃ 50 રુપીયા બીજો ગઝલસંગ્રહઃ ‘વહાલ વાવી જોઈએ’ પ્રકાશક અને વીક્રેતાઃ ‘સાહીત્ય સંગમ’, બાવા સીદી, પંચોલી વાડી સામે, ગોપીપુરા, સુરત–395 001, Phone: 0261-259 7882, 0261-259 2563, પ્રથમ આવૃત્તીઃ 2010, પૃષ્ઠઃ 80, મુલ્યઃ 60 રુપીયા
કવી–સમ્પર્ક : બી–103, શુકન એપાર્ટમેન્ટ, સહજધામ રો હાઉસ સામે, અડાજણ, સુરત–395 009
ફોનઃ – 0261-273 5534, મોબાઈલ– 98257 99847
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 200 published on 12-09-2010
સાવ નાનું ઘર હશે તો ચાલશે,
મોકળું ભીતર હશે તો ચાલશે.
બીજાંની તકલીફ પણ સમજી જવાય,
એટલું ભણતર હશે તો ચાલશે.
હાથ જાણીતો ન હોવો જોઈએ,
પીઠમાં ખંજર હશે તો ચાલશે.
ધરતી કોરીકટ રહે તે કરતાં તો–
છાપરે ગળતર હશે તો ચાલશે.
હાથ લંબાવું અને તું હોય ત્યાં,
એટલું અંતર હશે તો ચાલશે.
પ્રાણ પુરવાનું છે મારા હાથમાં,
એ ભલે પથ્થર હશે તો ચાલશે.
માણસો ઘરનાં અચાનક પારકાં થૈ જાય છે,
ને અજાણ્યાં લોક બોલો, આપણાં થૈ જાય છે!
મહેલ ને સીંહાસનોથી કોણ સુખ પામ્યું અહીં?
મીત્ર આવે તે ઘડી ઘર દ્વારકા થૈ જાય છે.
સાંજની રંગીનતાને પામવા માટે જુઓ,
તેજ–છાયાના તફાવત પાતળા થૈ જાય છે.
રામની કે શબ્દની કોઈ સાધના સહેલી નથી,
બેસો તો ચારે તરફ અહીં રાફડા થૈ જાય છે.
કાગળો મંદીર અમારાં, શબ્દ સૌ ભગવાન છે,
આ કલમ ડગલું ભરે ત્યાં જાતરા થૈ જાય છે.
એના જવાબ પર ખરો દારો–મદાર છે,
મારો સવાલ બસ હવે અંતીમ જુગાર છે.
કરને હીસાબ આપણા સંબંધનો જરા;
મારું જમા શું છે અને શું શું ઉધાર છે?
મારે જ મોઢામોઢ એ પુછવું છે વૃક્ષનેઃ
વીંઝું કુહાડી તોય તું શાથી ઉદાર છે?
સંભળાય ના ટહુકા, ન ઝાલર, ન વાંસળી,
તારા નગરમાં આ ભલા, કેવી સવાર છે?
કુવા, તળાવમાંથી તો હીજરત કરી ગયાં,
જળનો શું ફકત આંખમાં વસવા વીચાર છે?
કેટલો વીશ્વાસ ઓઢી બેસવાનું હોય છે!
પ્રેમમાં તો શ્વાસ ઓઢી બેસવાનું હોય છે.
આગમન તો છે જ નક્કી એમનું અહીં એક દી’,
આપણે ઉલ્લાસ ઓઢી બેસવાનું હોય છે.
પ્રેમની વહાલા, પરીક્ષા હોય છે બહુ આકરી,
મહેલમાં વનવાસ ઓઢી બેસવાનું હોય છે.
જીન્દગીને માણવી જો હોય સાચા અર્થમાં,
ભીતરે સંન્યાસ ઓઢી બેસવાનું હોય છે.
સુર્ય તો સાંજે જશે પણ હે કવી! તારે અહીં–
રાતભર અજવાશ ઓઢી બેસવાનું હોય છે.
ભીંતમાં પણ ક્યાંક બારી હોય છે,
કોઈ બાબત બધ્ધે સારી હોય છે.
એકલો હું ક્યાં કદીયે હોઉં છું!
તું ન હો તો યાદ તારી હોય છે.
યાદ તારી એટલે ગમતી હશે;
સ્વાદમાં એ સ્હેજ ખારી હોય છે!
એ જ બાબત અંતમાં ઘટના બને–
જે સતત મનમાં વીચારી હોય છે.
વૃક્ષ જેવું લાગે જ્યારે ઘર મને,
આંગણે કોયલ પધારી હોય છે.
જે થવાનું હોય છે તે થાય છે,
દોસ્ત, એમાં કેમ તું ગભરાય છે?
‘દુ:ખ પછી સુખ આવશે, ધીરજ ધરો’
બોલવા ખાતર ખરું બોલાય છે!
લાલસા ને ભુખનાં ટોળાં તળે,
કોઈ નાજુક સ્વપ્ન રગદોળાય છે!
એમ કંઈ અત્તર બની જાતું હશે;
વાત તોયે કેટલી ચોળાય છે!
સાવ ખાલી થૈ જવાને ટાંકણે,
મારામાંથી જો, કશું છલકાય છે!
પોતપોતાની કહાણી હોય છે,
એકસરખું ક્યાંય પાણી હોય છે?
સાવ અમથું મન ઉડાઉડ ના કરે;
સ્વપ્નની ચકલી ભરાણી હોય છે.
વૃક્ષને મેં એમ કહેતાં સાંભળ્યાં:
મૌન સૌથી શ્રેષ્ડ વાણી હોય છે.
મહેક ના પરખાય ઘરમાં ક્યાંય પણ–
આંગણામાં રાતરાણી હોય છે!
છેતરાઈને હસે છે જાત પર,
સજ્જનોની એ કમાણી હોય છે.
હાર યા જીત છે ભલા માણસ;
એ જ તો બીક છે ભલા માણસ!
છેક પાસે જ જઈને અટક્યો છે,
તોડ, એ ભીંત છે ભલા માણસ!
ચોતરફ જળ છતાં રહું છું, ત્યાં–
પ્રેમનો દ્વીપ છે ભલા માણસ!
ફક્ત છે લેણદેણનો સંબંધ,
નામ તો ઠીક છે ભલા માણસ!
માત્ર તારો વીચાર કરતો રે’–
આ તે કૈં રીત છે ભલા માણસ!
દાઢમાં ખુંચતી કણી પણ છે,
એમ સગપણમાં લાગણી પણ છે.
બે જ ઉપલબ્ધી છે સફરની અહીં,
સાથ છે ને સતામણી પણ છે.
યાદ ક્યાં રે’ છે ફુલતી વેળા?
હોય જ્યાં ફુગ્ગો, ટાંકણી પણ છે.
આમ અજ્ઞાત મન થતું ખુલ્લું,
સ્વપ્ન–વર્તુળનું ને અણી પણ છે.
દોષ ‘જોશી’ બધો ન દુનીયાનો,
દોષ ‘જોશી’ બધો ન દુનીયાનો,
બંધનો હોય છે અનોખાં, જો!
રાખ ભેગા રહે છે તણખા, જો!
હોય સુખના તો રાખે વીવીધતા,
દીવસો દુઃખના એકસરખા, જો!
દાટી દીધા સમાધીમાં એ પણ,
‘ગાંધી’ તારા બધાય ચરખા, જો!
ભારે કેવા હશે! નર્યાં ખારાં–
આંસુમાં પણ ડુબે અભરખા, જો!.
તુંય ‘જોશી’ લટાર મારી આવ,
શ્વાસ પહેરે હવે પગરખાં, જો!
સાચું કહું તો બેસવા માટે ચરણ નથી,
ચાલ્યા કરો ને યાર, અહીં કોનું મરણ નથી!
બળબળતું રણ અને વળી ઉગવાનું થોર પર,
ફુલે છતાં કહ્યું કદીઃ વાતાવરણ નથી?
ઈશ્વર કરે ને થૈ શકે પોલાણ ભીતરે,
બાકી પહાડમાંય ક્યાં વહેતું ઝરણ નથી!
વંટોળ પાડે પર્ણને તો માટી સાચવે,
છે કઈ જગા જ્યાં આપનું સાંઈ, શરણ નથી!
ઝીલી રહ્યાં છે ‘જોશી’ ગઝલ–ગંગા આ જુઓ,
કોણે કહ્યું કે કળીયુગે કૈં અવતરણ નથી?
કવી–સંપર્કઃ ૩૩, અજન્ટા નગર, સીદ્ધનાથ નગર સામે, ભરુચ–392 001,
મોબાઈલ – 96620 57127
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’માં રજુ થઈ ચુકેલી રચનાઓની આવી અગિયાર ઈ–બુક બનાવી છે. ભાગ ૧થી ૧૧. દરેકમાં પચીસ–પચીસ કૃતીઓ છે. આ ભાગ પછીના ભાગ જો તમને ન મળ્યા હોય તો તે મેળવવા લખો : ઉત્તમ ગજ્જર – uttamgajjar@gmail.com સુરત
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 204 published on 07-11-2010
કોઈ અડક્યું તો કમાલ થઈ ગઈ,
ભીતર ધાંધલધમાલ થઈ ગઈ!
કોઈ આંખ જો ભીની થઈ તો,
કોઈ આંગળી રુમાલ થઈ ગઈ.
પંખીએ બે ટહુકા વેર્યા,
હવા બધીયે ગુલાલ થઈ ગઈ.
ડાળે ડાળે શુભ સંદેશા,
ઋતુઓ જાણે ટપાલ થઈ ગઈ.
ઝાકળની જ્યાં વાત કરી ત્યાં,
સુરજ સાથે બબાલ થઈ ગઈ.
એકદમ ગંભીર એવા હાલ પર આવી ગયા,
ડુસકાંઓ પણ બરાબર તાલ પર આવી ગયાં.
કોઈ બીલ્લી જેમ ઉતરી પાંપણો આડી છતાં,
આંસુ રસ્તાને વટાવી ગાલ પર આવી ગયાં.
એમણે એવું કહ્યું: જીવન નહીં શતરંજ છે,
તો અમે પાછા અમારી ચાલ પર આવી ગયા.
શું હશે?સાચ્ચું હશે?અફવા હશે?કે શું હશે?
સર્વ રસ્તા એકદમ દીવાલ પર આવી ગયા.
વાત છે લોહી ઉડ્યું એ છાંટણાંની,
ત્યાં ગણતરી શું કરું હું આંકડાની?
બોલ, હે ઈશ્વર! મને કંડારવામાં,
આંગળાની ભુલ છે કે ટાંકણાની?
સાવ સુક્કાં વૃક્ષ જેવું મોં કરીને,
પાંદડાંની વાત કે’ છે પાંદડાંની?
વૃદ્ધથી રડવું જ રોકી ના શકાયું,
વાત જ્યારે નીકળી બાંકડાની.
એક માણસ નામની ફુટી છે શીશી,
ને ભરાણી છે સભાઓ ઢાંકણાંની.
છેક પે...લ્લે પારથી આવેલું તેડું હોય,
ગામમાં મારી વ્યથાનું ફુલેકું હોય.
એમ પીડાઓ બધી બેઠી છે જીવન પર,
કોઈ પંખી પર ચડીને ઝાડ બેઠું હોય.
કૈં યુગોથી ચુકવે પર્વત નદી રુપે,
એની પર દરીયાનું જાણે કોઈ દેવું હોય.
નોકરીએ ક્યારનું લાગી ગયું છે એ,
દુ:ખ મારામાં રહે, બેકાર શેનું હોય?
જોઈ ઈશ્વરનો ચહેરો એમ લાગે છે,
કે જીવન જાણે પરાણે ના દીધેલું હોય!
આવ્યા અમે ફરીથી એવી સવાર લઈને,
કે થઈ ગયો છે સુરજ છુટ્ટો પગાર લઈને.
તું નીકળે અહીંથી રસ્તો જ હું બની જઉં,
બેઠા ઘણાં વરસથી આવો વીચાર લઈને.
જાતે પસંદ કર્યો છે આ રોગ, મેં જ મારો,
હું શું કરું તમારી આ સારવાર લઈને?
હું દરવખત થયો છું લોહીલુહાણ એવો,
તું દરવખત મળે છે કૈં ધારદાર લઈને.
ટીપાંઓ નીકળ્યાં છે કાંધે મને ચડાવી,
ને આંસુઓની પાછળ લાંબી કતાર લઈને.
જો બારણું તુટે, તો સરખું કરાય પાછું,
વાતાવરણ એ ઘરનું, ક્યાંથી લવાય પાછું?
ગઈકાલ જ્યાં વીતી ગઈ એ ઓરડો નથી કૈં,
કે મન થતાં જ એમાં ચાલ્યા જવાય પાછું.
હો વૃદ્ધ કોઈ એને દુધીયા જો દાંત ફુટે,
તો શક્ય છે કે બાળક જેવું થવાય પાછું.
કરમાઈ જે ગયું છે એ પુષ્પને ફરીથી,
એના જ મુળ રુપે ક્યાંથી લવાય પાછું?
નીશ્ચય કરીને ગ્યા છો તો પાર પાડી આવો,
આ સાવ હાથ ખાલી લઈને અવાય પાછું?
એવી જગાએ આવી થંભી ગયા છીએ, કે
જ્યાં ન વધાય આગળ, કે ના વળાય પાછું!
અધીરો છે તને ઈશ્વર બધુંયે આપવા માટે,
તું ચમચી લઈને ઉભો છે, દરીયો માગવા માટે.
નયનના કોઈ ખુણામાં પડ્યું છે ધાન આંસુનું,
અમે એમાં મુક્યાં છે સ્વપ્ન કાચાં, પાકવા માટે.
કર્યું છે એક ચપટીમાં જ તેં આખુંય જંગલ ખાક,
ન ગમતા એક એવા પાંદડાને કાઢવા માટે.
સરોવરમાં જઈને નાખ કે જઈને નદીમાં ફેંક,
ફક્ત ખાબોચીયાં છે આ બધા તો, ખારવા માટે.
કયો છે સ્વાદ કોના ભાગ્યમાં; ના જાણતું કોઈ,
બધાને ઈશ્વરે જીવન દીધું છે, ચાખવા માટે.
કોઈ વીંટી જેમ અંગત એક ઘાવ પ્હેર્યો છે મેં,
આવ, કે વર્ષોથી આ તારો અભાવ પ્હેર્યો છે મેં.
દુ:ખની ના એક પણ રેખા જરાય જોવા મળે,
એમ આ ચ્હેરા ઉપર મારો સ્વભાવ પ્હેર્યો છે મેં.
કેમ ઉતારી શકું અદૃશ્ય વસ્ત્ર?સમજાવ તું,
એકદમ ભીતરથી આ તારો લગાવ પ્હેર્યો છે મેં.
હાથ મેં તારો ચુમ્યો, હું સાવ રેશમી થઈ ગયો,
એક રેશમ જેવો સુંદર બનાવ પ્હેર્યો છે મેં.
જો અહીંથી કાઢવામાં આવશે તો હું ક્યાં જઈશ?
ચામડી અંદર સતત તારો પડાવ પ્હેર્યો છે મેં.
છોડ દીવાને; પહેલાં તું મને પ્રગટાવને,
આવવા તૈયાર છું રસ્તો જરા બદલાવને!
પ્રેમની વ્યાખ્યા કરે છે એક માણસ ક્યારનો,
તું જરા એને ખુણામાં લઈ જઈ સમજાવને!
ભાઈ ખાલીપા! હજીયે કોઈ પણ આવ્યું નહીં,
તું જ ઘરની બ્હાર જઈને બારણું ખખડાવને!
આંસુ આંખોના પ્રવાહી થઈ ગયેલા શબ્દ છે,
ચાલ નવરો હોય તો થોડી લીપી ઉકલાવને!
ક્યાં સુધી હું આભ સામે જોઈને બેસી રહું?
તું હવે વરસાવતો જો હોય તો વરસાવને!
મસ્ત બનીને આજ ફકીરા, ચાલો રમીએ મીરાં મીરાં,
અંગ અધીરાં શ્વાસ અધીરા, ચાલો રમીએ મીરાં મીરાં.
ગોકુળથી લઈ મથુરા, મથુરાથી મેવાડ લગી જે વ્હેતા,
એ સુર બધાયે લીરે લીરા, ચાલો રમીએ મીરાં મીરાં.
ગીત–ગીતમાં, પ્રીત–પ્રીતમાં, રીત–રીતમાં અજબ–ગજબની,
છાની છલકે એક મદીરા, ચાલો રમીએ મીરાં મીરાં.
મોરપીંછની કલગી સાથે રંગ–રંગનાં સમણાં મારાં,
સઘળાં બોલ્યાં ધીરાં ધીરાં, ચાલો રમીએ મીરાં મીરાં.
રોમરોમમાં આજ અચાનક લાગ્યું એવું તીણું તીણું,
રણક્યાં છાતી વચ મંજીરાં, ચાલો રમીએ મીરાં મીરાં.
કવી–સમ્પર્ક : B-24, પુજા એપાર્ટમેન્ટ, રાણીપ બસ સ્ટેન્ડ પાસે, રાણીપ, અમદાવાદ–380 080 Mobile- 99256 04613 e-mail: anilchavda85@rediffmail.com
(પાંચ કવીઓના સંયુક્ત ગઝલ સંગ્રહ ‘વીસ પંચા’માંથી સાભાર...પ્રકાશક: ડીવાઈન પબ્લીકેશન્સ, 30, કૃષ્ણ કોમ્પ્લેક્સ, જુનું મૉડેલ સીનેમા, ગાંધી રોડ, અમદાવાદ–380 001, પ્રથમ આવૃત્તી: 2009, પૃષ્ઠ: 110, મુલ્ય: રુ. 60)
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 210 published on 30-01-2011
અહીં નથી જ રાજમન્દીર, ન મ્હેલ, મ્હેલાત ના,
ન દુર્ગ, નથી હર્મ્ય કો, નથી વીશીષ્ટ સ્થાપત્ય વા,
ન હસ્તીગૃહ, શસ્ત્રસંગ્રહ ન, અશ્વશાલા નથી,
કુટીર દસ–બાર માત્ર, બસ જોઉં આ આશ્રમે.
અહીં જ કસી કાછડી કમર, હાથ લૈ લાકડી,
કપાળ કરી ચાંદલો, હરીનું નામ હોઠે ધરી,
અમોઘ સત શસ્ત્રસજ્જ, જુજ સાથી સંગે તમે
અહીં જ જગરાજ્યની સહુ સમર્થ અક્ષૌહીણી
બુલંદ પડકારી ’તી: ‘‘કરવું હોય તે લ્યો કરી.
નથી જ નથી આવવું વીણ સ્વરાજ પાછું હવે,
ભલે મરણ આવતું, મરીશ કાગડા–કુતરા
સમાન પણ ના જ ના પગ મુકીશ હું આશ્રમે.’’
અહીં જ અહીંથી શરુ થયું મહાન પ્રસ્થાન જે,
વીશાળ પ્રસર્યું પછી ઉર ઉરે, દુરે, ચોદીશે.
મહાન ગણતંત્રની રમણી રાજધાની મહીં,
અનેક અધીરાજ્યના સ્તુપ, મીનાર, સ્તમ્ભો વીશે,
ન કાંચન, ન તામ્રપત્ર; પણ માત્ર પાષાણમાં
અહીં, અમર લોકઉર, ઈતીહાસપૃષ્ઠે તમે.
શીખામણ તમારી જોઉં, ચીર કોતરી પથ્થરે:
‘‘પડે ખબર ના કદી કરવું શું અને કેમ જો,
વીચાર કરવો તદા દલીત, દુ:ખીયા લોકનો,
થશે સકળ સ્પષ્ટ શું કરવું, કેમ, કેવી રીતે.’’
સલામ સરકારને! અમલદાર ઉંચા અહીં,
પ્રધાન, અધીકારી, સંસદ સદસ્ય, સાહેબ સૌ,
મહેલ મજલે કરે મસલતો બડી ફાંકડી,
ઠરાવ કરી ઠાવકા, ગરીબને દીયે સાંત્વના,
સદાય સચીવાલયે લટકતી તમારી છબી
કદીક નીરખી તમારું શુભનામ લેતા ચરે.
૩. ગાંધીજી દક્ષીણ આફ્રીકામાં–૧
ધુરંધરો જગતના સહુ સજ્જ થાતાં
યુદ્ધે, ધરે અવનવાં કંઈ અસ્ત્ર–શસ્ત્ર,
ત્યારે અજાણ સહુથી દુર અન્ધખુણે,
તું આદરે નવીન યુદ્ધ, પ્રયોગ ભવ્ય,
જ્યાં શસ્ત્ર માત્ર સત, હીંસક અસ્ત્ર ના કો’,
સેના ધપે જન જપે હરીનામ હોઠે,
માથે મઢે મુગટ શાંતી, સહીષ્ણુતાનો,
ના હારજીત, પરીવર્તન એ જ લક્ષ્ય.
તારે ન વેરી જન કોઈ, ન કોઈ હીન,
તું બન્ધુ, મીત્ર સહુનો, પથદર્શી, શુરો,
વીજ્ઞાની, જ્ઞાની મનનો, ભય–મુક્તી દાતા,
તેં આંખનાં પડળ સૌ કરી દુર, દીધી
દૃષ્ટી, સમષ્ટી ઉઘડી, ઉરતાપ શામે,
ગુલામીમાં સબડતાં જન મુક્તી પામે.
૪. ગાંધીજી દક્ષીણ આફ્રીકામાં–૨
હું જ્યારથી સમજતો, શીખતો થયો છું,
જે જે મળે મનીષી, પ્રશ્ન પુછ્યા કરું છું,
શાને ભયંકર કહો, અહીં યુદ્ધ થાતાં?
ને દોષ વીણ ગણ કેમ હણાય?શાને
ધીક્કારતાં મનુજ જાણ–પીછાણ વીના?
ને જીવવા પુરતું બે બસ મુઠ્ઠી ધાન,
શાને પછી પુરવઠો જન સંઘરે?ને
શાને મરે ભુખમરે શીશુ કુમળાં કૈં?
જોઉં, તપાસું ઈતીહાસ, વાંચું થોથાં,
જો ક્યાંય, કોઈ જડી જાય જવાબ સાચો.
જીજ્ઞાસુ તો સતત શોધ કરી રહ્યા છે,
ને વેદીયા વળી વીવાદ કરે, હું જાણું,
એ પીષ્ટપેષણ બધું, વધુમાં લવારો,
તારી જ શીખ સાચી, સ્પષ્ટ જવાબ તારો.
૫. દેશ એનો એ જ એ..
ભવીષ્ય ભભુકે, જુઓ ઉજળું આજનું ઈન્ડીયા:
રુપેરી પડદે, મહેલ મજલે, ઝરુખે ઉંચે,
સભા સરઘસે, સ્વતંત્રદીન ઉત્સવે ઉભરે,
નવીન ટીવી, રેડીયે, મ્યઝીકબાર, બોલીવુડે,
નવીન રીતભાત, ને રીધમ, તાલ, બોલે, લયે,
નવી જ નવી ફેશને, ઉછળતાં નવાં યૌવને,
ગણાય અમ સુન્દરી જગત શ્રેષ્ઠ, ડંકો બજે,
દલાલ સ્ટ્રીટમાં, અમે ધનીક શેર–સટ્ટે હવે.
પરંતુ નજરે પડે કમરતોડ કામે ચડ્યા
અગણ્ય કૃષીકાર ને મજુર કૈં, ભીખારી ભમે,
શીશુ–કુસુમની ફુટે કુંપળ ના ફુટે ત્યાં ખરે,
બળે નવવધુ, ગળે ગરીબ કૈં અકાળે ઢળે,
ભસે નીરસ ભાષણો પટુ પ્રધાન, ચાટુ થઈ,
લવે કવી, કરે ગુરુ ભજન – દેશ એનો જ એ.
૬. મને શીશીર ના ગમે
મને શીશીર ના ગમે, નહીં નહીં જ હેમન્ત વા,
ગમે ન કદી અંગ અંગ થથરાવતી ઠંડી આ,
થીજે બરફથી બધું ભીતર–બ્હાર, સંચાર ના,
ફરે ન ચકલું ભલું, જીગર મારું થંભી જતું.
અને ઘર બહાર જો નીકળું કામ–કાજે જવા,
ચડાવું થરના થરો, ગરમ કોટ, જેકેટ કૈં,
લગાવું શીર ટોપી ઉપરથી ને નીચે બુટ બે,
છતાંયે થથરું, કહો શીશીર કેમ ઋતુ ગમે?
પરન્તુ કહું કાનમાં, ગમતી કેમ ના ઠંડી આ,
મને નીરખવી ગમે નમણી નાર સૌ ગ્રીષ્મની,
ફગાવી સહુ ગોદડાં, વસન અલ્પ, આછે સજી,
બજાર બગીચે ફરે, રમણી રમ્ય જોતો રહું,
વળી પરખતો રહું હૃદયગમ્ય તન્વી તણાં
હતાં શીશીર ગુપ્ત તે સકળ અંગ સોહામણાં.
મળ્યું રમકડું, કહ્યાગરું, કરે તમે જે કહો,
કરો જરીક ક્લીક ને તુરત ગાજતું, વાજતું,
કુટુમ્બ કબીલો રમે દીવસ રાત મોડે સુધી,
બપોર બળતે ઘણી ગૃહીણી શોધતી સાંત્વના,
શ્રમીત જન સાંજના, રડતું બાળ છાનું થતું,
પ્રમાદી, ઘરકુકડા, વડીલ વૃદ્ધનો આશરો.
દીયે ખબર આસપાસ, દુર દેશ–વીદેશની,
ચતુર સમજાવતું જીવન કેમ આ જીવવું,
કહે રમવું કેમ, પ્રેમ કરતાં વળી શીખવે,
રુપાળું બનવું?શું ખાસ શણગારતાં શીખવું?
ભુગોળ ભણવી?કહે ઈતીહાસ કયો જાણવો?
ભુલોક ભમવું બધે?શીખવું સાંધતાં–રાંધતાં?
બધું જ બધું: જોવું, જાણવું, શું ગાવું, શું નાચવું,
શીખી નવું નવું હવે રમકડે અમે જીવતાં.
કવી–સમ્પર્ક : Natwar Gandhi, 2939 - Van Ness Street, NW, #1139, Washington, DC - 20008 - USA
કવીના પ્રકાશીત ગ્રંથો –
૧. ‘અમેરીકા, અમેરીકા’ – પ્રથમ આવૃત્તી: 2004 પૃષ્ઠ સંખ્યા: 138 મુલ્ય: રુપીયા 150,
૨. ‘ઈન્ડીયા, ઈન્ડીયા’ – પ્રથમ આવૃત્તી: 2006 પૃષ્ઠ સંખ્યા: 138 મુલ્ય: રુપીયા 150,
૩. કવીનો કાવ્યસંગ્રહ ‘પેન્સીલ્વેનીયા એવન્યુ’ જાન્યુઆરી ૨૦૧૧માં પ્રકાશીત થઈ રહ્યો છે.
ત્રણે કાવ્યસંગ્રહોના પ્રકાશક: ઈમેજ પબ્લીકેશન્સ, મુંબઈ –ફોન: 022-2200 2691, 2200 1358 અને અમદાવાદ– ફોન: 079-2656 0504, 2644 2836 email: info@imagepublications.com
કવીની વેબસાઈટ http://www.natwargandhi.com/ ની મુલાકાત પણ લેવા જેવી છે.
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
ચાલો, ઘર ઘર રમીએ...
SeM Article No - 213 published on 13-03-2011
ચાલો, ઘર ઘર રમીએ...
એકબીજાથી થઈ અજાણ્યાં: એકમેકને ગમીએ.
હું લાવીશ ચોખાનો દાણો, તું દાળનો દાણો,
સોનલવરણી રેતી ઉપર સરતાં રહે વહાણો,
અહીંયાં આપણે રહીએ તોયે જગ આખામાં ભમીએ,
ચાલો ઘર ઘર રમીએ...
વયનાં વસ્ત્રો સરી પડશે ને થઈશું નાનાં અમથાં,
આપણને પણ ખબર પડે નહીં, કેમ એકમેકને ગમતાં!
રમતાં રમતાં, એકમેકમાં એવાં તો વીરમીએ,
ચાલો, ઘર ઘર રમીએ...
આપણા ઘરની આસપાસ એક સાવ નીરાળો બાગ,
એમાં એક જ મોસમ કેવળ ફાગ, ફાગ ને ફાગ,
વારે વારે વર–વહુ થઈને, પળપળ અહો પરણીએ,
ચાલો, ઘર ઘર રમીએ...
અડકું ઝાકળને, દીલમાં દુ:ખ થાય,
ભીનો એક ચહેરો એમાં લોપાય.
રેતીમાં સુનાં પગલાંની સાથે,
સમન્દરનાં મોજાંઓ વાતું કરે.
ચાલ મારી સાથે, સાંભળ એ પાગલ,
ચાલતાં ચરણને તું શાને રડે?
પળ એક પ્રતીબીમ્બને અડવાનું સાહસ,
જીવનભર માટે આંખો છેતરાય,
સમયના નહોરો, અસ્તીત્વનાં ચીથરાં,
માનવની પોકળતા અંદર સડે.
ફુટે એક સરવાણી અંતરની કુખમાં,
સાથ જાણીતું સ્મીત આંખોમાં ભળે,
પીળી શી પાંદમાં હસતી વસંત,
છાનું છુપું કોઈ નામ કોતરાય.
કાળમીંઢ શીલા, તુટે મોજાં હરોળ;
જાણે શંકર માથે દુધ–છોળ.
સી–ગલની પાંખોમાં ઉંઘે આકાશ,
તારી આંખોમાં જાગે અવકાશ.
પગલાંને મારાં તુજ ચરણોની છાંવ મળે,
તો આવે દરીયાને થોડી હાશ!
રેતીના પાલવમાં નામ લખું ગમતું,
ને તર્જનીમાં ફુટે વંટોળ.
ઉંચી ઉંડાણ કાજ આપેલા વાયરા,
મેં ભીના શ્વાસોનો ભાર માંડ ઝાલ્યો.
સાતે દરીયાઓ તારા ભડકે બળે,
મારી આંખે અષાઢ ફુલ્યો ફાલ્યો.
રેતીમાં ચેતીને ચાલતાં કીનારે,
ચીખે પડછાયા ભીના તરબોળ.
મંજીલ મંજીલ રટણ કર્યું ને મેં તો રસ્તા ખોયા,
ખોટ હતી શું મારી નજરમાં,
મેં મધ્યાહ્ને સુરજ ડુબતા જોયા.
પડછાયામાં વાંચ્યો વીસામો, વાંચી દીશા પગલાંમાં,
શાને બળી ગઈ એક ચીનગારી, સમજણના ઢગલામાં,
ઝરમર શ્રાવણનાં આંસુમાં હીમનાં સપનાં ધોયાં.
ઓળખનાં ઝાકળમાં સળગ્યાં મેઘધનુ આશાનાં,
જીવન ચોપાટે પાવન પગલાં શકુની પાસાના,
હસતા માણસના ખોળામાં માથું મુકી રોયા.
લાગે છે હવે આંખ મીંચી દઉં,
પછી સ્વપ્ન કદી છટકે નહીં.
હવાની કબરમાં ક્યાં લગી ગુંગળાવું?
છુટે બંધન... નીરાંત કાયમની!
રચે રાસવંટોળ – અપેક્ષાના,
અને સજા ભોગવી રહ્યા શબ્દો,
આકાર બી ભીંસતા સમ્બન્ધો,
દૃષ્ટીથી સળગી ઉઠતી સૃષ્ટી,
તો પછી બીજની કુખમાં સુતેલા
વૃક્ષને ઢંઢોળવાનું સાહસ શાને?
સરળતા કોઠે પડી જતી,
ધરબી દઉં મારામાં જ,
ન શરુઆત... ન અન્ત...!
હું જ સતત અને નહીં પણ,
જો આંખ મીંચી દઉં,
અરીસાએ આજ દીધી તાળી,
જ્યારે નજરોને માંડ લીધી વાળી.
કાંઠાઓ થઈને ઉભો અરીસો,
એમાં વર્ષો અખંડ વહેવાનું.
વાસંતી વાયરાઓ ઝુલાવે દર્પણમાં,
ખાલી પાનખરના શ્વાસો સહેવાનું.
છલકાતી તૃષ્ણાને નયનોમાં ભાળી,
ત્યારે નજરોને માંડ લીધી વાળી.
દર્પણની ડાળે પ્રતીબીમ્બો ટહુકે,
વૃક્ષ આછેરું મુજમાં શરમાતું,
ઘુંઘટ ખોલીને દર્પણમાં કોઈ,
જોયું સંધ્યાએ રાગ લલીત ગાતું.
વાત છાની રાખી છે સંભાળી,
જ્યારે નજરોને માંડ લીધી વાળી.
ધવલ આભ, ધવલ હવા, ધવલ ધવલ છે ધરતી,
હીમવર્ષાના ઘુંઘટમાં, પળપળ નીશારાણી ખરતી.
વેરાયો છે ચન્દ્ર ધરા પર આજે લાખો કટકે,
કે ચાંદી સમ યાદો તારી, મારે આંગણ ભટકે.
વૃક્ષો આજે વૃદ્ધ થયાં, ડાળો થઈ ગઈ ધોળી,
કે નજરોના આસવમાં, કોઈ ગયું ચાંદની ઘોળી!
આજ હીમાલય પીગળીને બનતો દુધીયો સાગર,
કે ગોકુળમાં છલકાતી ગોપીની ગોરસ ગાગર!
સ્તનપાન કરી હસતાં બાળકના હોઠે દુધની ઝાંઈ,
કે પ્રીયે, તારા સ્મીત કેરી હરખાતી પરછાંઈ!
કૃષ્ણ આભેથી ઉતરી, રાધારાણી રાસ રમે
અહો ભાગ્ય! અલૌકીક દૃશ્ય, કહો હવે શું ગમે?
આજ મને વાગી ગઈ ધુમ્મસની ધાર,
તોય મને દેખાતું બધું આરપાર!
સ્થળને ને જળને મેં વ્હેરાતાં જોયાં,
ને જોઈ લીધું પળપળનું તળીયું,
ગોપી એક સંગોપી બેઠી છે ક્યારની,
મારા હોવાની ભાવના – સમ્ભાવનાથી,
આપું નીરાકારને હુંયે આકાર,
વ્હાલમના વાઘાનું લીલામ કદી થાય નહીં,
ને મોરપીંછનાં મુલ નહીં અંકાય,
વાંસળીના સુરને ઝીલવા હું જાઉં,
ત્યાં યમુનાનાં વહેણ આ વંકાય.
તારી ભુજામાં હું ભીંજાતી, ભુંસાતી,
હવે જોઈએ નહીં કોઈનો આધાર.
આજ મને વાગી ગઈ ધુમ્મસની ધાર...
સમ્પર્ક: Dr.Nilesh Rana, 1531- Buck Creek Dr., Yardley, PA 19067 USA- Phone: 609-977-3398,eMail: ncrana@hotmail.com
સર્જકનાં પ્રકાશીત પુસ્તકો: વાર્તાસંગ્રહ: ‘અનામિકા’ – નવલકથા: ‘વર્તુળના ખૂણા’, ‘પૉઈન્ટ ઓફ નો રિટર્ન’, ‘આકાશકંપ’ – લઘુનવલ: ‘જીવનનાં વહેતાં વારિ’, ‘પ્રીત, પ્રિતમ અને પ્રીતિ’, ‘બન્ધનમુક્તિ’... પુસ્તકો મેળવવા ડૉ. નીલેશભાઈનો સમ્પર્ક કરવો.. સર્જકશ્રીની રચનાઓ ગુજરાતીનાં મોટાં ભાગનાં સાહીત્ય–સામયીકોમાં પ્રસીદ્ધ થતી રહે છે..
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 216 published on24-04-2011
1. સોળ આના સાવ સાચી વાત છે…
સોળ આના સાવ સાચી વાત છે, સમજાય તો..
આપણી સાચી મુડી, આ જાત છે, સમજાય તો..
પુજતા આવ્યા ભલે દઈ અર્ઘ્ય, ઉગતા સુર્યને,
અસ્તની એનીય માથે ઘાત છે, સમજાય તો..
ફુલ પર ઝાકળ સમું છે આપણું હોવાપણું,
જે ગણો તે, આટલી મીરાત છે, સમજાય તો..
કોઈ પણ સમ્બન્ધ નીર્ભર લાગણી પર હોય છે,
લાગણી તો ઈશ્વરી સોગાત છે, સમજાય તો..
ખુટતી જાહોજલાલી છે બટકણા શ્વાસની,
શ્વાસ ખુદ, ઉચ્છ્વાસની ખેરાત છે, સમજાય તો..
જન્મથી, માણસપણું મોહતાજ છે સંજોગનું,
હર ઘડી-પળની અલગ વીસાત છે, સમજાય તો..
સામસામા છેદ ઉડતા હોય છે સમજણ વીશે,
છેવટે જે કંઈ વધે, ઓકાત છે, સમજાય તો..
2. લખું છું ગઝલમાં...
અણીશુદ્ધ તડકા લખું છું ગઝલમાં,
મઠારેલ સપનાં લખું છું ગઝલમાં.
હતી કાલ જે માત્ર કેડી અમસ્તી,
હવે એને રસ્તા લખું છું ગઝલમાં.
તફાવત બધા ખાસીયત થઈ ગયા છે,
હજુ તો હું અડધા લખું છું ગઝલમાં.
અસમ્ભવ ગણી ચાતરે માર્ગ લોકો,
હું એનાય નક્શા લખું છું ગઝલમાં.
ન કાને પડ્યા સાદ થઈ ઓળખીતા,
છતાં નામ ગમતાં લખું છું ગઝલમાં.
ફરી જાય ટાણે જ અવળા અધીકતર,
એ અપલખણા મણકા લખું છું ગઝલમાં.
હવે ક્યાં રહ્યું છે અજાણ્યાપણું કંઈ,
ખુદાનેય ઘરના લખું છું ગઝલમાં.
3. તારા ગજાની બહાર છે...
સઘળું ત્યજી સધ્ધર થવું તારા ગજાની બહાર છે,
હર ધારણાથી પર થવું તારા ગજાની બહાર છે.
અસ્તીત્વ તારું છે હજુ નીર્ભર બટકણા શ્વાસ પર,
નીશ્ચીન્ત થઈ નક્કર થવું તારા ગજાની બહાર છે.
સંપર્ક તારો તું નથી સ્થાપી શક્યો ખુદથી હજુ,
ને એ વીશે તત્પર થવું તારા ગજાની બહાર છે.
તારા જ ઘરમાં તું અજાણી શખ્સીયત છે, દરઅસલ
થઈ જાણતલ પગભર થવું તારા ગજાની બહાર છે.
સમજી શકાતી હોય છે ભાષા હૃદયની આંખથી,
પણ એટલું સાક્ષર થવું તારા ગજાની બહાર છે.
છે શુન્ય તું, ને શુન્યની ઓકાત કેવળ શુન્યતા,
પણ શેષ થઈ સરભર થવું તારા ગજાની બહાર છે.
ધારણા ખોટી પડે તો સનસનાટી,
વાત ચકરાવે ચડે તો સનસનાટી.
બહુ જ કપરી છે સવારી સ્વપ્ન-અશ્વે,
સહેજ પણ એડી અડે તો સનસનાટી.
હોય જો મનમેળ તો મતભેદ શેનો?
લાગણી ઠેબે ચડે તો સનસનાટી.
પારદર્શક હોય છે સમ્બન્ધનું ઘર,
કંઈક જો આડશ નડે તો સનસનાટી,
રથ ફરે દામ્પત્યનો બન્નેય પૈડે,
એકપણ પૈડું ખડે તો સનસનાટી.
સાવ નાજુક હોય છે દોરી પ્રણયની,
ગુંચ કે આંટી પડે તો સનસનાટી.
સનસનાટી એટલે કે સનસનાટી
કોઈને પણ આભડે તો સનસનાટી!
5. સઘળું લખવાનો છું...!
શું પામ્યો, શું ખોયું, સઘળું લખવાનો છું;
હું તો જાણ્યું–જોયું સઘળું લખવાનો છું.
હકડેઠઠ સપનાં વચ્ચે ક્યારે હરખાયો,
ક્યારે મન બહુ રોયું, સઘળું લખવાનો છું.
કોનાં હૈયે આવ્યો ઉભરો મારાં પગલે,
ક્યાં ભોંકાણી સોયું, સઘળું લખવાનો છું.
સગપણની માળા ગુંથી તો છે સહુએ પણ;
શું શું ભેળું પ્રોયું, સઘળું લખવાનો છું.
લાંઘીને આવ્યો છું ખળખળ પળનાં ઝરણાં,
ક્યાં, કોણે, શું ધોયું, સઘળું લખવાનો છું.
હરફ એકેય હું ઉચ્ચારવાના વેતમાં નો’તો,
દશા એવી હતી, કંઈ ધારવાના વેતમાં નો’તો.
ખબર નહીં કેમ, ઉભો’તો ઉઘાડા દ્વાર વચ્ચે જઈ,
ખરેખર કોઈને સત્કારવાના વેતમાં નો’તો.
નજર શોધી રહી’તી કંઈક ગમતીલું,
અને હું એ વીષય વીસ્તારવાના વેતમાં નો’તો.
ઢળી ગઈ સાંજ, દઈ કળતર અજાણ્યા દર્દની છેલ્લે,
વ્યથા એ, આંસુઓમાં સારવાના વેતમાં નો'તો.
સુખદ અંજામથી વંચીત પ્રતીક્ષા અર્થ માગે છે,
સુચારુ અર્થ હું અવતારવાના વેતમાં નો’તો.
પછી આખોય કીસ્સો ભાગ્યના અધીકારનો નીકળ્યો,
અને હું ભાગ્યને પડકારવાના વેતમાં નો'તો.
7. એવું કંઈક મળવાનું...
તરસની વારતા મંડાય, એવું કંઈક મળવાનું,
બધાની આંખમાં વંચાય, એવું કંઈક મળવાનું.
ઉતરતી ઓટ, ને ચડતી જતી ભરતી બને સાક્ષી,
પછી ઈતીહાસ આલેખાય, એવું કંઈક મળવાનું.
જરાક જ ખોતરો પાંપણ અને ભીનાશ વચ્ચેથી,
પરસ્પર સાંકળી લેવાય, એવું કંઈક મળવાનું.
નીવેદન હોય એવું કે નથી કંઈ સ્નાન-સુતક પણ,
છતાં સમ્બન્ધમાં ચર્ચાય, એવું કંઈક મળવાનું.
ફરું છું કાંધ પર લઈ બોજ હું બેફામ સગપણનો,
મને ક્યારેક તો ઉજવાય, એવું કંઈક મળવાનું.
નહીંવત્ શક્યતા છે તોય એવું કેમ લાગે છે?
પ્રથમ થઈ બાદ,વત્તા થાય, એવું કંઈક મળવાનું.
ફરીથી મેં ઉખેડ્યો છે જુનો ઈતીહાસ આ વખતે,
વળી રસ્તો કશે ફંટાય, એવું કંઈક મળવાનું.
ફલક સમ્બન્ધનો વીસ્તાર પામ્યો છે નવેસરથી,
નવી અઢળક ગઝલ સર્જાય, એવું કંઈક મળવાનું.
મળે નહીં જે ખરે ટાણે, બધા ઉપલબ્ધ છે આજે,
મને ભય છે નયન ખરડાય, એવું કંઈક મળવાનું.
દૃષ્ટી હોય તો સઘળું આરપાર દેખાશે,
શુન્ય–શેષ વચ્ચેનો સુક્ષ્મ તાર દેખાશે.
વસ્ત્ર જેમ બદલાતી આપણી હયાતીનાં,
નાટકીય તખ્તાનો સુત્રધાર દેખાશે.
જાત જાળવી જાણે એજ જીતશે છેલ્લે,
જંગ હોય કે જીવન, હાર હાર દેખાશે.
માત્ર એક ખુણાનો ભેજ વીસ્તરે ઉંડે,
છેવટે તો ઘર આખું ક્ષાર ક્ષાર દેખાશે.
પાત્રનું બદલવું તો માત્ર એક ઘટના છે,
હોય જે કથાનકમાં એ જ સાર દેખાશે.
આવરણ અહમ્ જેવું સહેજ ખોતરી જોજો,
માંડવાળ કીસ્સાઓ જાનદાર દેખાશે.
ભાર હોય મન પર તો મૌન બોલકું લાગે,
એક શ્વાસ બીજાનો, કર્ઝદાર દેખાશે!
9. અર્થ ખાટી દ્રાક્ષના....
ક્યાંક હા, તો ક્યાંક ના જીવ્યા હશું,
કેટલી સમ્ભાવના જીવ્યા હશું!
બાદ કરતાં એક-બે અપવાદને,
મોટે ભાગે સામના જીવ્યા હશું.
છે કસબ રાવણના સઘળા હસ્તગત,
રામ તો બસ, નામના જીવ્યા હશું!
કોઈ રીતે થઈ શક્યા નહીં તૃપ્ત બસ,
એકધારી કામના જીવ્યા હશું.
આમ નહીં તો આમ, વેચાતા રહ્યા,
ફેર કેવળ દામના જીવ્યા હશું.
આજ આખી વેડફી નાંખ્યા પછી,
સ્વપ્ન, સધ્ધર કાલનાં જીવ્યા હશું.
હાથવેંતે હોય એ મીઠી ગણી,
અર્થ ખાટી દ્રાક્ષના જીવ્યા હશું!
કવી–સમ્પર્ક :Dr. Mahesh Raval, 40239, Legend Rose Terr., Fremont-CA- 94538 -U.S.A.
કવીના પ્રકાશીત ગ્રંથો –
ગઝલ સંગ્રહઃ 1. તુષાર (1978), 2. અભિવ્યક્તિ (1995), 3. નવેસર (2006) ત્રણે ગ્રંથોના પ્રકાશકઃ ભાવીન રાવલ, ‘જ્યોતી’, 4–હસનવાડી, તીરુપત્તી ડેરી ફાર્મ પાસે, વાલકેશ્વર ચોક, રાજકોટ – 360 002 ફોન – 0281-236-2971 મોબાઈલ–98244 81586
કવીના બ્લોગ ‘ગઝલોનો ગુલદસ્તો’ http://drmahesh.rawal.us/ ની મુલાકાત પણ આનન્દભરી રહેશે.
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 219 published on 05-06-2011
આપણો હીન્દુ સમાજ કેટલો ઉત્કૃષ્ટ હતો!
ખાસ કરીને છોકરીઓની બાબતમાં -
શાળાની કેળવણીની અપેક્ષા નહીં રાખવાની,
કોઈ ખરાબ કરે, એ સારા માટે છે એમ માનવાનું,
કોઈ તમાચો મારે, તો બન્ને ગાલ ધરવાના,
કુટુમ્બ નભાવવાનું અને કુટુમ્બમાં નભી જવાનું,
પતી અવસાન પામે તો જીન્દગીભર મુરઝાયેલા રહેવાનું,
એમના છોકરાઓને લાડકોડથી ઉછેરવાના,
એમના છોકરાઓને સારા સંસ્કારની દીક્ષા આપવાની,
એમના છોકરાઓને પુરતું શીક્ષણ આપવાનું..
આપણો હીન્દુ સમાજ કેટલો ઉત્કૃષ્ટ હતો!
એક બગીચો મારી અંદર, એક બગીચો મારી બહાર;
અંદર–બહારના ભેદ ભુલીને, રંગનો ઉછળે પારાવાર.
લીલા રંગના ઉડે ફુવારા,
કબીર થઈને કાળ વણે છે, રંગરંગના તારેતાર,
એક બગીચો મારી અંદર, એક બગીચો મારી બહાર.
સફેદ રંગ તો મીરાં જેવો,
નીલ રંગ તો શ્યામ;
રંગરંગમાં આંખ જુએ છે હરીવરનો અવતાર,
એક બગીચો મારી અંદર, એક બગીચો મારી બહાર.
હાથ તો હું લંબાવી શકું
તમે તો મુઠ્ઠી વાળીને બેઠા છો!
તમારી બંધ મુઠ્ઠીમાં શું છે
એ હું નથી જાણતી;
તમે ઝીણવટથી જોશો તો
એવી ને એવી મોજુદ છે.
મને એની કોઈ તમા નથી.
હું તો હાથ લંબાવી શકું
તમે જ મુઠ્ઠી વાળીને બેઠા છો!
4. હજીય ચચરે છે
ચીતામાં દાહ દીધેલી કાયાની
ક્યારેય ફેરવી નહીં શકે
હવાની એક લ્હેરખી આવે,
સુગન્ધ, ટહુકા, પીંછાંઓને વેરતી આવે,
ધુમ્મ્સમાં મને ઘેરતી આવે,
હવાની એક લ્હેરખી આવે...
હું તો કશું વીણતી નથી,
કાલની વાતને છીણતી નથી,
આંખમાં અફીણને ફીણતી નથી,
આવે ત્યારે આપમેળે, એ
લહેરતી લહેરતી લહેરતી આવે.
હવાની એક લ્હેરખી આવે...
પંખીને હું પાળતી નથી,
જીવને મારા બાળતી નથી,
નહીં જાણું એમ કોઈકને ઘેરથી,
કઈ દીશાથી, કઈ નીશાથી,
જાણે કોઈકની મહેરથી આવે.
હવાની એક લ્હેરખી આવે...
આભનો ભુરો રંગ ને મારા ફુલનો લાલમલાલ,
રંગની લીલા જોઈને મારે નેણ તો ન્યાલમન્યાલ.
રાતનું વહેતું શ્યામ સરોવર
સમજું નહીં કે ચાંદ ઉગે
કે ઉગતું કોઈનું હેત,
આજ તો મારી સાવ સુંવાળી : લીલમલીલી કાલ,
આભનો ભુરો રંગ ને મારા ફુલનો લાલમલાલ.
પવન પોતે વૃક્ષ થઈને
મનમાં હવે ક્યાંય નથી કોઈ
ગમતીલા ગુલાલમાં વેરે કોઈ તો વ્હાલમવ્હાલ,
આભનો ભુરો રંગ ને મારા ફુલનો લાલમલાલ.
સ્ટેશન પર શ્વાસ લેવા રોકાય
બોલ બોલ કરે ને
પ્હાડો ઓળંગ્યા, પણ નડ્યો ઉંબર
તાજેતરમાં પ્રકાશીત થયેલા કવયીત્રીના રુપકડા હાઈકુ–પુસ્તક ‘અત્તર–અક્ષર’ (પ્રકાશક: ઈમેજ પબ્લીકેશન – email - imageabad@gmail.com પ્રથમ આવૃત્તી: 2011, પૃષ્ઠસંખ્યા: 210, મુલ્ય: રુપીયા 250, વીદેશમાં: $ 10 – સમ્પર્ક: પન્ના નાયક)માંથી સાભાર...
સર્જક–સમ્પર્ક: Panna Naik, 9034-Lykens Lane, Philadelphia, PA – 19128 - USA
eMail: naik19104@yahoo.com Phone: 215-487-7142
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 222 published on 17-07-2011
સલુણી આજ આવીને, ઉભી આ સાંજ ઝળહળતી;
જરા થોભો અરે સુરજ, ન લાવો રાત ધસમસતી.
હજી હમણાં જ ઉતરી છે, બપોરે બાળતી ઝાળો,
જરા થોભો અરે ભાનુ, ભુલાવો વાત બળબળતી.
હજી મમળાવવી મારે, અહીં કુમાશ કીરણોની,
જરા થોભો અરે સુરજ, હતી સુબાહ ઝગમગતી.
અહો કેવી મધુરી સ્‍હેલ આ સંસારસાગરની,
જરા થોભો અરે નાવીક, ભલે આ નાવ ડગમગતી.
કટુ, કાળી અને અંતે જતી અણજાણ નીર્વાણે,
જરા થોભો અરે ધાત્રી, સજું એ રાત તનમનથી!!
સલોની આજ આવીને, ઉભી આ સાંજ ઝળહળતી;
જરા થોભો અરે સુરજ, ન લાવો રાત ધસમસતી..
જીન્દગી કલ્પી હતી તેવી, કહો કોને મળી?
બન્દગી જેની કરી તેની, કહો કોને ફળી!
વાવણી કોઈ કરે ને કાપણી કોઈ કરે,
ચાંદ ઉગે આભમાં ને ચાંદની સૌને મળી.
ઈશ્વરે હૈયાં ઘડ્યાં, ઈન્સાનનાં ફુલો સમાં,
ઘાટ કીધો પથ્થરોથી ઈશનો સૌએ મળી.
મોકળું મેદાન દીધું વીશ્વનું જેણે સદા;
માનવીએ કેદ કીધો મન્દીરે એને વળી!
પારધીના બાણથી વીંધાય પંખી વૃક્ષનું.
તોય બાંધે નીજનો માળો લઈ ચાંચે સળી.
જીન્દગી કલ્પી હતી તેવી, કહો કોને મળી?
બન્દગી જેણે કરી તેની, કહો કોને ફળી!
(અમેરીકાના ન્યુ યૉર્ક જેવાં મોટાં શહેરોની આમાં વાત છે.)
શીસ્તના શાસન થકી આ ચાલતું નગર જુઓ,
આભની વીજળી સમું આ આંજતું નગર જુઓ.
પુર્વની રીતો અને વે’વારથી જુદું ઘણું,
માનવીને યંત્રમાંહે શારતું નગર જુઓ.
રાતદી’ આઠે પ્રહર ડૉલરની દોડધામમાં,
આદમીને હરપળે પલ્ટાવતું નગર જુઓ.
દુરથી સોહામણું ને પાસથી બીહામણું,
દમ્ભને મોહે જીતાઈ હારતું નગર જુઓ!
શાખ મોટી મોભની તીજોરી ખાલી ખાલી આ,
દાણ–વીમાને પથારે કાંપતું નગર જુઓ.
લાકડાના લાડુ જેવી ખેંચતી પછાડતી,
જીન્દગીને ભવ્યતાથી માપતું નગર જુઓ.
તસ્વીર કોઈની કદી શું બોલતી હોતી હશે?
તોયે છતાં કેવી રીતે એ વીંધતી હોતી હશે!
યુગુયુગ વીત્યાં વીશ્વાસના પ્રગ્ટે અહીં દીવા બધા,
તેથી જ ના દેવોની વાતો ખુટતી હોતી હશે.
પંખી બધાં ઉડી ગયાં, માળા અહીં જંપી ગયા,
સુરાવલી બહેલાવવા આ ગુંજતી હોતી હશે!
પાસે જતાં ચુભી રહો ને દુરથી ખેંચી રહો,
કાંટા ભરી ફુલો તણી આ લાગણી હોતી હશે?
કોઈ કહો આ વીજળી ક્યાંથી કદી આવી પડે?
ઈશ્વર તણા હસ્તાક્ષરો સરકાવતી હોતી હશે!
શતદલ પંખ ખીલત પંકજ પર,
હસત નયન જ્યમ શ્યામ વદન પર.
શત શત બુંદ સરક દલ વાદળ,
ભીંજત બદન નર–નાર નવલ પર.
ઘનન ઘનન ગરજત નભમંડળ,
કરત ક્યાંક કલરવ ખગ તરુવર.
છલ છલ છલકત જલ સરવર પર,
નાચત મંગલ મયુર મનોહર.
સર સર સુર સજત દીલ મોહક,
ભુલત ભાન વનરાવન ગોપક.
પલપલ શબદ લખત મનભાવન,
ઝરત પ્રીત મન કરત પાવન.
લીલ રંગ ધરા ધરત અંગ પર,
સોહત સુંદર સદ્યસ્નાત સમ.
મસ્ત મસ્ત બરસત અવીરત ઝર,
ઝુલત ફુલ શતદલ મધુવન પર.
તડકો વીંટીને અંગ બેઠાં’તાં સંગસંગ,
હુંફાળા હાથ લઈ હાથમાં.
આભનાં તે વાદળને આવી ગઈ ઈર્ષા,
સુરજને ઢાંક્યો લઈ બાથમાં.
આદરી રમત કેવી પકડાપકડીની,
જાણે ઈશારે સમજીને સાનમાં!
સરતો ને તરતો એ દરશન દઈ દે,
દુર કેમે ના જાય પેલાં વાદળાં.
વ્હારે આવ્યો વા અડકીને આંગણે,
ચાલ્યું ના બળ તેથી બની મજબુર,
ઝરમરતી ઝીલની મસ્તીને માણતા,
ભીનીભીની ક્ષણોને વીણીવીણીને પછી,
તડકો વીંટીને અંગ બેઠાં’તાં ઉંબરે,
7. નથી હું મીરાં કે નથી હું રાધા….
શમણાંમાં આવીને પુછ્યું છે રાજ્જા,
તો કહી દઉં છું સીધું તું સાંભળ, હે કાના,
નથી હું મીરાં કે નથી કોઈ રાધા,
શબરી નથી કે કરું બોર હું અજીઠાં.
મારે તો વનરાવન કે મથુરા,
કદમ્બ કે ગોકુળ સઘળુંયે વેબમાં!
તેથી ફરું હું તો નેટના જગતમાં,
તારા તે જગમાં ક્યાં હવે છે મણા?
આવીને મળે તો માનું અહીં વેબમાં,
જોજે ભુલીશ મા, કે’જે ઈમેઈલમાં,
વેબકેમ મન્દીરના ખોલી દઈશ બારણાં,
આરતી ઉતારીને લઈશ ઓવારણાં.
પુજું તો છું જ આમ રોજ રોજ શબ્દમાં,
પામીશ ધન્યતા અક્ષરના ધામમાં.
અર્પી સર્વસ્વ તને બાંધીશ વચનમાં,
છોડી દે વાંસળી ને ખેરવી દે મોરપીંછ;
છેડી દે સ્નેહસુર ને ફેરવી દે પ્રેમપીંછ,
ખીલવી દે ક્યારો આ વીશ્વના બાગમાં.
શમણાંમાં આવીને પુછ્યું છે રાજ્જા,
તો કહી દઉં છું સીધું તું સાંભળ, હે કાના…….
8. ચાલ્યાં શબદને સથવારે.
લો, અમે તો ચાલ્યાં પાછા શબદને સથવારે….
મબલખ અઢળક ઘેરી ઘેરી વરસ્યાં નવલખ ધારે,
વાંકા કાંઠા તોડી દોડ્યા ઉરસાગરને નાદે,
લો, અમે તો ચાલ્યાં પાછા કલમની કીરતાલે……..
તટના ત્યાગી નામ પછી તો ઉડાન પાંખે પાંખે,
ટમટમ ટમકે અક્ષર જાણે નભને તારે તારે,
લો, અમે તો ચાલ્યાં પાછા અક્ષરને અજવાળે………
રોમરોમ શરણાઈ વાગે, કલરવ ડાળે ડાળે,
મઘમઘ રંગ સુગંધ બનીને મ્હેકે મનને માળે,
લો, અમે તો ચાલ્યાં પાછા શારદમાને ખોળે………..
હળવે હળવે જીવને શીવનો રસ પરમ અહીં જાગે,
જુઠ્ઠા જગનો કાજળ કાળો અહમ્ ભરમ સહુ ભાગે,
લો, અમે તો ચાલ્યાં પાછા શબ્દ-બ્રહ્મની પાળે………..
સર્જક–સમ્પર્ક: DEVIKA DHRUVA, 11047, North Auden Circle, Poet’s Corner, Missouri City, TX 77459-USA
Phone -281-778-9120 Cell No. 281 415 5169,
Websites: http://devikadhruva.wordpress.com and www.devikadhruva.gujaratisahityasarita.org
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
શબ્દનાં વાવેતર - (અછાંદસ રચનાઓ)
SeM Article No - 225 published on 28-08-2011
ગયો છે પાકી હવે
દેખાય છે કેમ મને
ને નીકળી જાય છે
પરીચારીકાઓ પણ એવી હતી;
સૌની વર્તણુક ખુદાપરસ્ત હતી.
છરી ને બ્લેડ ભેગી
બીજું છે પણ શું
મુજ કલેજા પર પ્રહાર!
હજી ઘણાય યુગો વીતશે!’
તેય એક પછી એક
થઈ ગયાં પુનઃ બેઠા
એમનો એમ હજીયે અડીખમ
ભવ્યમંદીરની આ દીવાલ કને
‘શબ્દનાં વાવેતર’ – (પ્રથમ આવૃત્તી–એપ્રીલ, 2008, પ્રકાશકઃ મંજુલા ટી. પરમાર, પૃષ્ઠ–96, મુલ્ય –રુ. 80, પ્રાપ્તી સ્થાનઃ 22, સરીતા રો હાઉસ, એલ. પી. સવાણી સ્કુલ નજીક, ન્યુ અડાજણ–પાલ, સુરત– 394 510)માંથી સાભાર....
કવી સંપર્કઃ 22, સરીતા રો હાઉસ, એલ.પી. સવાણી સ્કુલ નજીક, ન્યુ અડાજણ–પાલ, સુરત – 394 510. મોબાઈલ નં. 98247 233306
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’માં રજુ થઈ ચુકેલી રચનાઓની આવી અગિયાર ઈ–બુક બનાવી છે. ભાગ ૧ થી ૧૧. દરેકમાં પચીસ–પચીસ કૃતીઓ છે. આ ભાગ પછીના ભાગ જો તમને ન મળ્યા હોય તો તે મેળવવા લખો :
ઉત્તમ ગજ્જર – uttamgajjar@gmail.com સુરત
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ભાગ -02
SeM Article No - 228 published on 09-10-2011
આગમન, એની પ્રતીક્ષા, બારણાંનો છે વીષય,
ને પછી એનું મીલન સંભારણાનો છે વીષય,
કાફીયાઓ લઈ વસાવું હું રદીફોના નગર,
શી હશે જાહોજલાલી, ધારણાનો છે વીષય.
લખું રોજ વાદળ ને ઝાકળ મળે છે!
મને રોજ તડકાનાં કાગળ મળે છે!
સમય સાથ ચાલું છું તોયે જુઓને,
મુસીબત કદમ એક આગળ મળે છે!
તકાદા કરે છે તું કેવા મીલનના,
મને ફક્ત અધખુલી સાંકળ મળે છે!
તને શોધતાં શોધતાં લોક હાંફે,
ખુદા, તુંય ભીંતોની પાછળ મળે છે?
ખુશાલી હવે ના મળે કોઈ ઘરમાં,
ખુશીના મુકામોય ભાગળ મળે છે!
નીરાશા વદનથી લુછી નાંખ ‘ચાતક’,
ક્ષીતીજે અહીં રોજ વાદળ મળે છે!
એક આંસુ આંખમાં છે, બ્હાર કાઢી આપ તું,
લાગણી સંવેદનાને ધાર કાઢી આપ તું.
ચાર ભીંતોમાં ચણી છે મેં હૃદયની આરઝુ,
ઓ ખુદા! એ ઘર વચાળે દ્વાર કાઢી આપ તું.
ટળવળું છું ક્યારનો હું પ્હોંચવા એના ઘરે,
શક્ય હો તો સાંકડી પગથાર કાઢી આપ તું.
ને ખુલી આંખે અસંભવ હોય જો એનું મીલન,
તો મીલનનાં સ્વપ્નની વણઝાર કાઢી આપ તું.
હર સમસ્યાના ઉકેલો આખરે તુજ પાસ છે,
હસ્તરેખાઓ નવી બે-ચાર કાઢી આપ તું.
એક-બે છાંટે શમે ‘ચાતક’ નહીં દાવાનળો,
આભ ફાડી મેઘ મુશળધાર કાઢી આપ તું.
કોઈ દુરી ક્યાં નડે છે પ્હોંચતા એના ઘરે!
હું અહીં દીપક જલાવું, ઝળહળે એના ઘરે!
વર્ણ-જાતી-ભેદની તકરારના કીસ્સા ખતમ,
રંક-રાજા સહુ મળે છે પ્રેમથી એના ઘરે.
એક બાળકનું કુતુહલ એટલે શમતું નથી,
કોઈ પંડીત-મૌલવી દીઠા નહીં એના ઘરે!
એ જ શ્રદ્ધા સાથ કે એ વાંચશે કોઈ દીવસ,
શ્વાસમાં પત્રો બીડું છું રોજ હું એના ઘરે.
ધમપછાડા ત્યાં જવાના છોડ ‘ચાતક’, આખરે
લોક ઉંચકી લઈ જશે આરામથી એના ઘરે.
કેટલાં ઘર-ગામ-ફળીયાંને રડાવી જાય છે,
દેશ મુકીને કોઈ પરદેશ ચાલી જાય છે.
લોહીના સંબંધ, કોમળ કાળજાં સ્નેહીતણાં,
લાગણીના તાર પળમાં કોઈ કાપી જાય છે.
કમનસીબી કેટલી કે ઘેલછામાં અંધ થઈ,
પામવા માટી, ખજાનાને ફગાવી જાય છે.
ઝુલતો હીંચકો, ટકોરા બારણે ઘડીયાળનાં,
એક સન્નાટો ફકત ઘરમાં સજાવી જાય છે.
માવઠું થઈને પછી વરસ્યા કરે છે આંખડી,
રેશમી સપનાં બધા એમાં વહાવી જાય છે.
વૃદ્ધ આંખોમાં રઝળતી આગમનની આશ, કે
શ્વાસ ખુટે તે પહેલાં કોઈ આવી જાય છે?
માતૃભુમી ત્યાગની ‘ચાતક’ સજા છે આકરી,
કોઈ આવી દંડની મ્હોલત વધારી જાય છે.
કાચની કીસ્મત મહીં તો તુટવાનું હોય છે,
કેમ નારીના નસીબે કુટવાનું હોય છે?
બાગમાં ખીલી જવાથી ભાગ્ય પલટાતું નથી,
ક્યાંક ફુલોના નસીબે ચુંટવાનું હોય છે.
શ્વાસની હર વારતાનો સાર કેવળ એટલો,
જીન્દગી પ્રત્યેક ક્ષણ બસ ખુટવાનું હોય છે.
મોતના નામે હવે ગભરાવશો કોઈ નહીં,
શ્વાસની જંજાળથી બસ છુટવાનું હોય છે.
ક્યાં સુધી કહેતા રહીશું લોકને એના વીશે?
દર્દ તો કેવળ હૃદયમાં ઘુંટવાનું હોય છે.
આ ગઝલ તો વ્યક્ત થાવાનું ફકત બ્હાનું હશે,
આમ તો સંવેદનાને ફુટવાનું હોય છે.
જેમણે ત્યાગી દીધું સર્વસ્વ એની ચાહમાં,
એમને ‘ચાતક’ હવે શું લુંટવાનું હોય છે?
સ્મીત એનું રેશમી સાંકળ હશે,
કે હૃદયને ખોલવાની કળ હશે?
આ નીરક્ષર લાગણીને શું ખબર,
એમની આંખોમહીં કાગળ હશે.
એ સતત સાથે રહી સ્પર્શ્યાં નહીં,
જેમ કોઈ પર્ણ પર ઝાકળ હશે.
સાત પગલાંની સફર માંડી હતી,
એ ખબર ન્હોતી વીઘન આગળ હશે.
એ ખડક હોવાનો દાવો શું કરે,
શું ફુટેલા તૃણ બધા પોકળ હશે?
વેદનાની વાટ લાંબી હોય છે,
શક્ય છે, બાકી હજુ અંજળ હશે.
હર પ્રતીક્ષાનો સુખદ અંજામ છે,
કો’ક દી ‘ચાતક’ ઘરે વાદળ હશે.
એક-બે ઈચ્છા અધુરી બાળવાનું હોય છે,
જીન્દગી તો અંત સુધી ચાલવાનું હોય છે.
દોસ્ત, આંખો હોય કે ના હોય, એથી શું થયું?
સ્વપ્ન મનની આંખથી નીહાળવાનું હોય છે.
બાળપણનું વ્હાલ, ચુમીઓ બધી યૌવનતણી,
કેટલું દેવું અહીં ઉતારવાનું હોય છે!
સ્મીત ચ્હેરા પર ટકાવી રાખવું મુશ્કેલ છે,
બોલકી સંવેદનાને ખાળવાનું હોય છે.
ને ગઝલ લખવા પ્રયત્નો આમ તો કરતો નથી,
લાગણીનું ભુત મનથી કાઢવાનું હોય છે.
પગરવોના દેશમાં ‘ચાતક’ સજા છે એટલી,
રોજ કાચી ઉંઘમાંથી જાગવાનું હોય છે.
આંખો જરી ખુલી અને સપનાં ફળી ગયાં,
રેતીના ગામમાં મને ઝરણાં મળી ગયાં!
મૃગજળની ધારણા અહીં વ્હેતી હશે કદી,
એથી તો હાંફતા મને હરણાં મળી ગયાં.
ઉદભવની શક્યતા વીશે અટકળ કરી શકું,
બે-ચાર વાદળાં મને જળમાં મળી ગયાં.
ઝાકળને બાતમી હતી એના નગર વીશે,
કારણ કે બાગમાં મને પગલાં મળી ગયાં.
એકાદ જો ખુશી હતે, વ્હેંચી શકત નહીં,
સારું કે એમના મને ઢગલા મળી ગયા.
કેવી કઠીન સાધના ‘ચાતક’ કરી હશે,
કરગરતાં ઝાંઝવાં મને હમણાં મળી ગયાં.
હર પ્રણયની વારતાના અંત નોખા હોય છે,
ક્યાંક આંસુ, ક્યાંક કંકુ સાથ ચોખા હોય છે.
ખુશનસીબોના જ કીસ્મતમાં લખી દીવાનગી,
બદનસીબોના લલાટે ફક્ત ધોખા હોય છે.
આમ તો બે હોઠ, આંખો, બે જ હૈયાંઓ મળે,
તોય અંદાજો મીલનના સૌ અનોખા હોય છે!
પ્રેમની તસવીર કો’દી ધુંધળી થાતી નથી,
સ્મીત મુખ પર ઝળહળે, છો દાંત બોખા હોય છે.
એ સદીઓથી થતાં ‘ચાતક’ ભલે બદનામ, પણ
એમને જોવા તરસતાં સહુ ઝરોખા હોય છે.
શ્હેરમાં ભીની ગલી ને ગામડે વરસાદ છે,
આગમનની શક્યતાનો બારણે વરસાદ છે.
એ હશે કેવી મીલનની તાજગી વરસો જુની,
એક છાંટો થાય ને મન સાંભરે, વરસાદ છે.
જુઈની વેલી સમી કન્યા વળાવી તે સમે,
ભર ઉનાળે એમ લાગ્યું, માંડવે વરસાદ છે.
એક-બે આંસુ છુપાવી ના શક્યા વાદળ જરી,
હર્ષથી બોલી ઉઠ્યા સૌ, ‘આવ રે વરસાદ’ છે.
રેતના દરીયા ઉલેચીને છુપાઈ લાગણી,
શી ખબર એને બધાની ભીતરે વરસાદ છે.
ચોગમ ફેલાયેલું રણ છે મારી અંદર,
મૃગજળ જેવી ભીની ક્ષણ છે મારી અંદર.
અરમાનોની કુંજગલીમાં ભટકી ભટકી,
હાંફી ગયેલાં કૈંક હરણ છે મારી અંદર.
ઝાંઝવા સમી લાગણીઓ શાને વરસાવે,
થીજી ગયેલાં સાવ ઝરણ છે મારી અંદર,
શાહી કલમની સુકાવાનું નામ નહીં લે,
કૈં કેટલાં અવતરણ છે મારી અંદર.
કણકણમાં તું છુપાયેલો, જાણું છું, પણ,
બાકી ના કોઈ રજકણ છે મારી અંદર.
‘ચાતક’ થઈને રાહ જોઉં છું કૈં વરસોથી,
આવ, આવવાનાં કારણ છે મારી અંદર.
કવીસંપર્ક: Daxesh Contractor, 9091- McBride River, Fountain Valley, CA - 92708-USA
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 232 published on 04-12-2011
આમ રોજે–રોજ ચીન્તામાં હતો
જ્યારથી સમ્બન્ધ ચર્ચામાં હતો.
ફુલ કોણે, ક્યારે તોડ્યું શી ખબર?
હાથ મારો ત્યારે ખીસ્સામાં હતો.
ઘર સુધી રસ્તો બતાવ્યો’તો મને,
એ જ માણસ સાંજે ફોટામાં હતો.
આવ મારો છાંયડો ઓઢાડી દઉં,
હું ભલેને ઉભો તડકામાં હતો!
મીઠું પાણી પીને પણ ખારાશ છે,
ક્યાં ફરક આંસુ ને દરીયામાં હતો.
છાપાની જેમ જ તું વાંચી લે મને,
રોજ બનતી તાજ્જી ઘટનામાં હતો.
જોઉં દરીયો કે ડુબાડે માછલી,
બેઠો સાબીત કરવા નૌકામાં હતો.
એ જ દીવસે ચુલો સળગાવ્યો હતો,
બારણે ભીખારી પણ આવ્યો હતો.
આજ સાબીત કર તું મારા પ્રેમને,
હૈયું ચીરી હાથ પર લાવ્યો હતો.
મેં મદદ તમને કરી તો શું થયું..?
દીવો દીવાથી જ પ્રગટાવ્યો હતો.
તાવડી પર રોટલી શેકાય છે,
એ રીતે ભુતકાળ ઉથલાવ્યો હતો.
કેમ માણસ ના ઉગે ધરતી ઉપર?
એક દાણા જેમ દફનાવ્યો હતો.
ચંદ્ર નાહી ધોઈને આવી જશે,
એમ સમજી દીવો ઓલાવ્યો હતો.
શું કરું વરસાદમાં ભીનો થઈ?
આંસુએ હમણાં જ નવડાવ્યો હતો.
બે–ચાર વાંચ્યા સમાચાર કોઈ છાપામાં,
પતંગ જેમ ચગી અફવા શ્હેર આખામાં.
ઘણા પ્રયત્ન પછી પણ વીચાર ના આવે,
હવે તું પોતે જ નીર્ણય લે આ સમસ્યામાં.
બધાએ ખુબ મહેનત કરી’તી ખેતરમાં,
અનાજ માત્ર સમાઈ ગયું આ ગાડામાં.
તને જ જોવા હવે આંસુ બ્હાર આવે છે,
જરા નીહાળ, છે સૌંદર્ય એવું ચહેરામાં.
બધા જ જાણે લખીને થઈ ગયા સર્જક,
ઘણાં ચબરખી લઈને ફરે છે ખીસ્સામાં.
અહીં અન્યાય સામે આંગળી જે પણ ઉઠાવે છે,
બધા જાહેરમાં ચર્ચાનો એ હીસ્સો બનાવે છે.
તને તારા જ ઘરમાં ના ગમ્યું એનું કારણ શું છે?
પરંતુ, એ જ ઘરમાં ચકલી તો માળો બનાવે છે!.
હૃદયમાં માણસો કેવો ઝનુની ભાવ રાખે છે!
તુટેલા આયનાને એના ટુકડા બતાવે છે!
અહીં અજવાસમાં તો દોસ્ત પડછાયો નજીક રહેશે,
જે રીતે રુપીયા જોઈને સુખમાં મીત્રો આવે છે.
તરસ એવી છે કે પી નાંખુ હું આંખો નીચોવીને,
મેં પાણી માંગ્યું તો એ માટલું ખાલી બતાવે છે.
સુર્યનું પહેલું કીરણ ધરતીની કાયાને અડે,
સીમ, ખેતર ને બગીચે ફુલની નીંદર ઉડે.
ઝુલ્ફને પસવારતી બારીએ તું ઉભી રહે,
બ્હાર જોજે વાયરાને કેટલી મસ્તી ચડે!
તું જ ન્યાયાધીશ થઈને એ સમસ્યાને ઉકેલ,
ભીતરે અભીમાન ને સત્તા નસેનસમાં લડે.
એ હકીકત છે, તને સમજાવું કઈ રીતે હવે?
હોય તારું સ્વપ્ન તો આ રાત પણ ટુંકી પડે.
નામનાનો કીમતી સરતાજ ક્યાંથી લાવશો,
પારીતોષીક તો અજાણ્યા નામને પણ સાંપડે!
વરસાદ છેડછાડ કરે તારા અંગને,
રોકી બતાવ તું હવે એના ઉમંગને.
બહુ ચીત્રો દોર્યા, એમાં હવે જીવ પણ પુરો,
સહુએ વીષય પ્રમાણે પુરી નાખ્યા રંગને.
બસ, તો તો પગ ઝબોળ્યા કીનારે ઉભા રહી,
મસ્તી ચડી છે જળના ઉછળતા તરંગને.
આકાશમાં પતંગ કે ઉંચે અહમ્ ગયો,
એ પ્રશ્નનો જવાબ પુછી જો પતંગને.
લશ્કરમાં દીકરાને લખ્યું માએ પત્રમાં,
છાતી વીંધાય તોય લડી લેજે જંગને.
તું દરીયા જેટલું લખે લાંબુ લચક ભલે,
નાની ગઝલમાં હું લખું સઘળા પ્રસંગને.
બસ, આપણે અજાણી સડક અંગે પુછયું’તું,
કોણે દીશા બતાવી છે ઉડતા વીહંગને..?
પાંદડું નાજુક ખર્યું ને અફવા ફેલાઈ ગઈ,
કે હવા કહેતી ફરી, પતઝડ મને દેખાઈ ગઈ.
જેટલી સહુની ત્વચામાં રક્તની નસ હોય છે,
એટલી શ્હેરમાં ચોતરફ સડક બંધાઈ ગઈ.
એક દહાડો કૈંક ઘરની બ્હાર એ ચાલી ગઈ,
આયનામાં ત્યારથી હડતાલ પણ મંડાઈ ગઈ.
કેટલો વરસાદ વરસ્યો આજ સઘળે શ્હેરમાં,
રંગ ભીંતો પરથી હટતા કાંકરી દેખાઈ ગઈ.
ચીત્ર પણ પ્રત્યક્ષ ના આકાશનું દોરી શક્યો,
સહેજ લીટી હું ભુંસું ને વાદળી ફંટાઈ ગઈ.
આંગળીમાં આપણે વીંટી પહેરી’તી અહીં,
ઝાડને પણ એમ ફરતે વેલીઓ વીંટાઈ ગઈ.
કુવાની પાળ પર બેસીને પંખી વીચારે છે,
ખરેખર કુવા કે આકાશમાં પાણી વધારે છે!
ખુશામતખોર ભાષા પર સરસ ફાવટ ધરાવે છે,
ઘણા તો ફુંક મારીને સુંવાળો ડંખ મારે છે.
અમીરો આભના રંગોની માફક વસ્ત્ર બદલે છે,
અમારે દોસ્ત, બે કપડાંની જોડી પણ વધારે છે.
સરસ રસ્તા, લગોલગ પ્લોટની કીમ્મત વધુ લેવા,
ઉભાં વૃક્ષોને માલીક કાપણી કરવાનું ધારે છે.
ઉંચા પર્વતને છેદીને સડક પણ ના થઈ ‘નીલેશ’,
શીખર પર ઝાડ એનાં મુળીયાં પથ્થરમાં ઉતારે છે.
તમામ ઝંખના કાગળ પર ઉતારી છે,
ગઝલને વાંચો, ન વાંચો સમજ તમારી છે.
કહી દો આંસુને મોટી છલાંગ ન મારે,
બીચારી આંખની નાનીસુની જ ક્યારી છે.
જબાન પર હતા સહુના વીરોધનાં વાદળ,
પરંતુ લખતા રહ્યા એ જ તો ખુમારી છે.
તું તારા ઘરથી કદમ બે જ ચાલજે આગળ,
પછી જે આવશે બસ, એ ગલી અમારી છે.
કદાચ અમારી ગઝલોમાં બહુ કચાશ હશે,
ઘણાની નબળી ગઝલ પણ અમે મઠારી છે.
ગગનમાં ગાબડું કરવું એ સહેલું કામ નથી,
કે તરસ્યા પંખીએ વાદળમાં ચાંચ મારી છે.
ભલે અમીર હશે કે ગરીબ માણસ પછી,
બધાનાં ઘરમાં જરુર પુરતી પથારી છે.
ટોચ પરથી એક ઝરણું ખીણમાં પટકાયું છે,
એ રીતે વરસાદથી ધરતી પર ઉતરાયું છે.
આપણી તો પર્યટન માટે જ ચીંતા હોય છે,
આપણાથી ખુદનું પુરું ક્યાં નગર જોવાયું છે!
એક માણસ છળ કરે એમાં નવાઈ શી હવે..?
દોસ્ત, ઘરની બ્હાર જા, આખું જગત બદલાયું છે.
આયના, મારું હવે પ્રતીબીંબ પાછું આપી દે,
તારી તો નાજુક ત્વચામાં મારું દીલ સચવાયું છે.
માત્ર તારી ભેટ સોગાતો હજી એવી રહી,
પણ જીવનમાં તો ઘણું સમયાંતરે બદલાયું છે.
ડાળને પંખીઓ ધકકો મારીને ઉડી ગયાં,
ઝાડ તો ‘નીલેશ’ એના સ્થાન પર સચવાયું છે.
કવીશ્રી નીલેશ પટેલ સુરત જીલ્લાના ઓલપાડ તાલુકાના નાનકડા એવા પરીઆ ગામે ગઝલની ધુણી ધખાવીને બેઠા છે. ધંધો સંભાળવા સાથે પોતાના પ્રથમ ગઝલસંગ્રહની પણ તૈયારી કરી રહ્યા છે.
કવી સંપર્ક: શ્રી કલ્યાણ ટ્રેડર્સ, સાયણ–ઓલપાડ રોડ, મુકામ: પરીઆ, પોસ્ટ: સાયણ, તાલુકે: ઓલપાડ, જીલ્લે: સુરત પીન: 394 130 મોબાઈલ: 99096 32291
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 235 published on 15-01-2012
આદરી છે અને અધુરી છે,
જાતની જાતરા ક્યાં પુરી છે?
રાહ જોવામાં શુરીપુરી છે,
મારી આંખો ગજબની નુરી છે.
જીવવા યાદ બહુ જરુરી છે,
એટલે મેં સતત વલુરી છે.
ધુળ શ્રદ્ધા અને સબુરી છે?
લાગે છે, ભીરુતા ઢબુરી છે.
ભાવ–સમભાવ–ધ્યેય નહીં હો તો,
જીન્દગી કૈં નથી, મજુરી છે.
મીત્રતાનો ભરમ ન સચવાયો,
રામ મુખમાં, બગલમાં છુરી છે.
અધવચાળે મુલવણી શા માટે?
વાત પુરી નથી, અધુરી છે!
વૈશાખ–જેઠ માસની બળબળતી આગ છું,
ઝરમર રુપે તું આવે તો શબ્દોનો બાગ છું.
હમણાં તો ગુંચળું નર્યું પળને કરંડીયે,
જેવા વહાવે સુર તું, મદહોશ નાગ છું.
વરદાન દીર્ઘ આયુનું પહેલાં ગમી ગયું!
જાણ્યું અનુભવે કે એકાંગી કાગ છું.
છે રામનાં રખોપાં એવું હું કહું અને,
મંદીરની સીડી પર થતી હું નાસભાગ છું!
કૃપા–કટાક્ષ મારી ઉપર તારો ક્યાં થયો?!
હું આજની પળેય જો, યત્નો અથાગ છું!
માની લીધું નજીવું છે મારું વજુદ પણ,
*કોઈ વીરાટ યોજનાનો હુંય ભાગ છું.
(પંક્તી સૌજન્ય: ભગવતીકુમાર શર્મા)
પાછું જોતાં હું ધાર પર આવ્યો,
ક્યાં જવું? એ વીચાર પર આવ્યો.
એક એના પુકાર પર આવ્યો,
વીતી પળના દુલાર પર આવ્યો.
સ્વપ્ન ભ્રામક છે: સાર પર આવ્યો,
યંત્ર માફક સવાર પર આવ્યો.
મેઘ ગાજ્યા; પરંતુ વરસ્યા નહિ,
લખતાં પહેલા જ હાર પર આવ્યો.
કેમ વેઠાય આ ડુમો? ધારી–
સાચ્ચું કહું? અશ્રુધાર પર આવ્યો.
સળ, છીદ્રો અને સ્મરણ મબલખ,
બંસી છોડી સીતાર પર આવ્યો.
સામે નર્મદનો દાખલો, તો પણ;
મામલો મુઠ્ઠી જાર પર આવ્યો.
હું ઈચ્છું કે એ એક વેળા સ્વીકારે,
પછીથી ભલે એ જીવનભર વીસારે.
હું બેચેન છું જેને જેને વીચારે,
તે બેચેન કરતાં વધારે વધારે.
પરાજયના મુખમાંથી એ તો ઉગારે;
પરંતુ અહીં કોણ એને પુકારે?
દગો દઈ શકે છે સજળ વાદળો પણ,
પવન જેને ઘસડી જતો વારે વારે.
બીજાઓ અચંબીત કે હું ચુપ રહું છું,
ફરક જે પડ્યો તે ફકત ઉંહકારે.
વધારો કરે તું ‘બકુલેશ’! દુખમાં,
મળે કુદરતી એને નકારે.
સુકી આંખમાં સ્વપ્ન જોઈને જીવું,
વીફળતાના કૈં ડાઘ ધોઈને જીવું.
મને તો અભીશાપ પુરુષપણાનો,
તું જો મોકલે, આંસુ લો’ઈને જીવું.
મહાલય છે મારું અભરે ભરેલું,
ઝુરાપાનાં હું બીજ બોઈને જીવું.
ગણો તો છે મીત્રોનું વર્તુળ બહુ મોટું,
પરીઘેથી બસ જોઈ–જોઈને જીવું.
અરે નામ કોનું આ હોઠેથી નીકળ્યું?
ન જમવા હું પામ્યો રસોઈ, ને જીવું!
કાંકરી ફેંકાય રાબેતા મુજબ,
શાંત મન વમળાય રાબેતા મુજબ.
નહીં થવાનું થાય રાબેતા મુજબ,
તું બધે દેખાય રાબેતા મુજબ.
વીઘ્ન વીત્યે સહેજ સાનુકુળતા...
મગરુરી બમણાય રાબેતા મુજબ.
હું કૃપણ શો સાચવું વીતી પળો,
તું મળે ખર્ચાય રાબેતા મુજબ.
આંખમાં આંખો પરોવી માગ તું,
શાને તું શરમાય રાબેતા મુજબ?
પશ્ચીમે ડુબે ભલે મારો સુરજ,
‘પુર્વ’વત્ થઈ જાય રાબેતા મુજબ!
ના કહેવાની ‘બકુલેશ’, શીખ કળા!
ક્યાં સુધી પસ્તાય રાબેતા મુજબ?
પ્રશ્ન પુછવો હોય તો તું યક્ષ બન,
પ્રશ્ન બન, તું વહાલનો પ્રતીપક્ષ બન.
‘આવકારું કઈ રીતે’, એ મુંઝવણ!
પોતીકા શબ્દે સરજેલો કક્ષ બન.
જો પીડા બીરદાવવાની હો સભા,
કોણ બીજો યોગ્ય? તું અધ્યક્ષ બન.
આળ ને આક્ષેપ, કાં તો તું ઉવેખ,
યા તો તું પડકારવાને દક્ષ બન.
‘કોઈની ટીકા નહીં’– નું વ્રત લીધું,
ભોગ તારા, અન્યનો ભક્ષ બન!
કો’ને નાનો અગર નીચો ન ગણ,
કદ વધારી, એનો તું સમકક્ષ બન.
નથી સામે તો પણ પરીચયની દુનીયા,
અહીં દોસ્ત કેવળ સમુચયની દુનીયા.
કુંવારા કે સીંગલ... મહાશયની દુનીયા,
મહીલાના સંકુલ મહાલયની દુનીયા.
ખરીદીની દુનીયા... ને વીક્રમની દુનીયા...
કદી લાભ–હાનીના સંશયની દુનીયા.
ચહેરાનું પુસ્તક આ દળદાર ખાસ્સું...
ઉપરછલ્લી જો કે અનુનયની દુનીયા.
છબી છે, વીગત છે, ગમા–અણગમા છે...
છતાં દોહ્યલી છે સમન્વયની દુનીયા.
પહેલા તો દોસ્તી... પછીથી નીકટતા...
પછી પાંગરે પણ પરીણયની દુનીયા!
સુવીધા અહીં offline થવાની...!
છે ગાયબ થવાના અભીનયની દુનીયા!
અગર મૈત્રી–વર્તુળ પહેલેથી મોટું...
અહીં ક્લીક કરવું એ અપવ્યયની દુનીયા!
રોજ શાને પ્રશ્ન મનમાં થાય છે?
શાને એ તત્ક્ષણ શમી જાય છે?
કાં મુંઝારો આભનો ભુલાય છે?
એકલી જળધાર કાં વખણાય છે?
સીધી લીટીનું મન અટવાય છે,
સાવ સીધી વાત ક્યાં સમજાય છે?
જેટલો બોજો વધુ હૈયા ઉપર,
ડુબવાના ચાન્સ વધતા જાય છે.
છોળ છો, સમૃદ્ધીની ઉડ્યા કરે,
તૃપ્તી બદલે જીવ કાં કચવાય છે?
કોઈ પણ નહીં પ્રશ્ન હો: એવી સ્થીતી–
લો, મળી! તો પણ ખુશી છલકાય છે!
દુ:ખ જચે નહીં, સુખ પચે નહીં...શું કરું?
નહીં અવેજીમાં બીજું દેખાય છે.
કેવી રીતે ભાષા પર જાગે ભીના ભાવ?
સાથે બેસી હજી વીચારો...વધુ ન ગોથાં ખાવ!
‘બા’ બોલ્યાં’તાં પહેલું–વહેલું દુધીયું જે ભાષામાં,
હાલરડાં ને ગીતકથા વીસરાયાં કૈં આશામાં?
કાગળ–ફોન ને ઈન્ટરનેટ પર મા–ભાષા છલકાવ...
માતા કરતાં માસી વહાલી! અંગ્રેજી કામણગારી!
ગુજરાતી છેક હડસેલાઈ... કેવી દુનીયાદારી!
ક્યારેક તો ભૈ મા–ભાષામાં રુદન કરો– હરખાવ!
(કવીસંપર્ક: ‘મહર્ષી‘ સોપારી ગલી, ભરુચા સોસાયટી, આસ્તીકનગર પાસે, નવયુગ કૉલેજ પાછળ, સુરત–395009 ફોન: 0261-276 9598, મૉબાઈલ: 98251 52923, Email: beedeesai@gmail.com)
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 238 published on 26-02-2012
આ ખભે શાથી જમેલો રાખીએ?
સાવ ખાલી ‘હું’નો થેલો રાખીએ.
શી ખબર અંધાર ક્યારે ખાબકે?
એક દીપક પેટવેલો રાખીએ.
સંત હોવાનો ન રહે મીથ્યા ભરમ
હાથને બસ સ્હેજ મેલો રાખીએ.
શક્ય છે ક્યારેક ઉત્તર પણ મળે,
પત્ર એને પાઠવેલો રાખીએ.
જીવવા એકાદ કારણ જોઈએ,
જીવને ક્યાંક ગુંચવેલો રાખીએ.
આખરે એની કૃપા તો થાય છે,
આપણાથી રાહ ક્યાં જોવાય છે?
એ પધારે; દ્વાર પણ હરખાય છે,
ખુદ ઉઘડવાને અધીરા થાય છે!
કોણ બનવાકાળને ટાળી શકે?
તે છતાં ક્યાં સ્હેજ સ્વીકારાય છે?
માત્ર કંકર ફેંકવાના ખ્યાલથી,
જળમાં વમળો અણદીઠાં સર્જાય છે!
‘સર્વનું કલ્યાણ કરજો, હે પ્રભુ’
વેણ એવાં એમ ક્યાં બોલાય છે!
શું મહેકે છે બધે લોબાન જેવું?
ઉર્મીઓનું થાતું હો સન્માન જેવું.
સ્થીર છે ચહેરાની એક્કેએક રેખા,
ભીતરે નક્કી હશે તોફાન જેવું.
…ને પ્રપંચોની પછી શરુઆત થાશે,
બાળકોમાં જ્યારે આવે ભાન જેવું.
જાત આખી ઓગળી રહી છે કશામાં,
આ હૃદયનું હો કશું સંધાન જેવું.
કૈંક પાથરણાં મળ્યા રેશમ સરીખા,
ક્યાં કદી ચાહ્યું હતું કંતાન જેવું!
એક પ્રાચીન વૃક્ષનું ઊભું છે ઠુંઠું,
કેટલીયે મોસમોનાં બયાન જેવું.
કેમ બારીને કરું હું બંધ ‘રાકેશ’,
આ હવાનું થાય ના અપમાન જેવું.
આમ આ કોનું સ્મરણ થઈ જાય છે,
જાતનુંયે વીસ્મરણ થઈ જાય છે!
એ તો સપનામાં પરીઓને જુએ,
આપણે બસ જાગરણ થઈ જાય છે!
ઝાંઝવા નજરે પડે સુદુર તો,
ઝંખનાઓનું હરણ થઈ જાય છે!
સાવ કોરી આંખ જોઈ – કોઈની,
અશ્રુભીનો એક જણ થઈ જાય છે!
સઘળું વાંચેલું રહે છે યાદ ક્યાં?
કેટલું તોયે ગ્રહણ થઈ જાય છે!
ક્યાં બધે દીલથી જવાતું હોય છે,
એટલે કાયમ થકાતું હોય છે.
સૌ ફરે છે આમ તો દેશાવરો,
તોય ઘરને ક્યાં વટાતું હોય છે.
કાયમી કોઈ દશા હોતી નથી,
બે-ઘડી ધુમ્મસ છવાતું હોય છે.
એક ખુલ્લી પાઠશાળા છે જીવન,
કંઈ ને કંઈ હરપળ ભણાતું હોય છે.
નામ ક્યાં આવે છે હોઠે કોઈનું,
તોય ભીતર કૈં રટાતું હોય છે.
તાપ ભાદરવાનો વરસે તીર થઈ,
ને ઝરણ ભોળું ઘવાતું હોય છે.
સોંપી દે ઈશ્વરને સઘળા ભાર મનવા,
હર પળે ના વ્યર્થ વલખાં માર મનવા
સૌ સુતાં છે ઓઢીને અંધાર મનવા,
કોણ સુણે સુર્યનો પોકાર મનવા.
હોય છે સંકેત એમાં ગેબનો પણ;
આપણા ક્યાં હોય છે નીર્ધાર મનવા.
રાઈના દાણા નહીં; વાવ્યા છે શબ્દો,
લાગશે એને તો ફળતા વાર મનવા.
બાંધજે ના ધારણા કોઈ અમંગલ
આખરે એ થાય છે સાકાર મનવા.
બસ ચરણને મુકી દે પદ્માસને તું,
પામવો છે દુરનો અણસાર મનવા.
એય અંધારા મહીં ગમતું હતું,
દુર જો કે કૈંક ટમટમતું હતું.
કાન માંડી પથ્થરો બેઠા હતા,
એક ઝરણું કૈંક ગણગણતું હતું.
અન્યથા ના ધુપની આવે મહેક,
કોઈનું નક્કી હૃદય બળતું હતું.
વ્યાધનું ચોક્કસ અહીંયાં ઘર હશે,
શેરીમાં ભોળું હરણ ભમતું હતું.
જાણે ઝરણાનો થવાનો હોય જન્મ,
એમ પથ્થરમાંથી જળ ઝમતું હતું.
એના તરફ ઉર્મી વહાવી તો જુઓ,
એના હૃદયતલને ભીંજાવી તો જુઓ!
કોને ખબર વટવૃક્ષનું પામે સ્વરુપ?
ઝીણું ભલે હો બીજ, વાવી તો જુઓ!
છે શક્ય કે કોઈ ગઝલ પણ નીપજે,
લેખણ છે કર માંહે, ચલાવી તો જુઓ!
શીખર પર પ્હોંચી ગયા સારું થયું,
પણ ત્યાં હવે ખુદને ટકાવી તો જુઓ!.
એવું બને એ દોડીને ભેટી પડે,
એને હૃદયપુર્વક મનાવી તો જુઓ!
પાસનાં સૌ ગામ ખાતાં જાય છે,
શહેર પણ મેદસ્વી થાતાં જાય છે.
જેમ દાણા હર કણસલામાં ભરાય,
એમ સૌ અહીં ગોઠવાતા જાય છે.
ઘર, મકાનો, બંકરો, ઈમારતો,
તોય સઘળાં જોખમાતાં જાય છે.
અડચણો છે માર્ગની કોરે બધી,
તોય ચરણો ઠોકરાતાં જાય છે.
જેમ મોટાં થાય છે આ બાળકો,
કોણ જાણે ઝંખવાતાં જાય છે!
હું જો બોલું ધુળધાણી થાય છે,
એના શબ્દો વેદવાણી થાય છે.
મારાં પગલાં સાથ ન આપે મને,
એના હર પગલે ઉજાણી થાય છે.
હું જો આપું તો સખાવતમાં ખપે,
એ કૈં આપે તો લ્હાણી થાય છે.
વાત એની સાંભળે સૌ ધ્યાનથી,
હું કહું તો રામકહાણી થાય છે.
કવીના સંયુક્ત ગઝલસંગ્રહ ‘તત્ત્વ 111 ગઝલ’, (પ્રકાશક: દીનેશ કાનાણી, ‘શ્રીરામ’, 7 – નારાયણનગર, ઢેબર કોલોની પાસે, રાજકોટ – 2, મુલ્ય: રુ. 111)માંથી સાભાર..
કવી સંપર્ક: ‘સૌમ્ય’, સીલ્વર ગોલ્ડ રેસીડેન્સી – 3, ગોલ રેસીડેન્સી પાછળ, નાના મવા રોડ, રાજકોટ – 5, મોબાઈલ – 98248 85416, Email : Rakesh.Hansaliya@gmail.com
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 241 published on 08-04-2012
જાતની સાથે જ સોબત થઈ ગઈ,
એકલા રહેવાની આદત થઈ ગઈ.
એક આંસુ કો’કનું લુંછી દીધું,
જો ખુદા કેવી ઈબાદત થઈ ગઈ.
આયના સામે કશા કારણ વગર,
આજ બસ, મારે અદાવત થઈ ગઈ.
શબ્દ ખુલ્લે આમ વહેંચ્યો છે બધે,
કેવડી મોટી સખાવત થઈ ગઈ!
એમણે પીડા વીશે પુછ્યા પછી,
કેટલી પીડામાં રાહત થઈ ગઈ!
કાલ મન ઉજજડ હતું પણ આજ તો,
કૈંક સ્મરણોની વસાહત થઈ ગઈ.
કાચ તુટ્યો એક પથ્થરની કથા પુરી થઈ,
શબ્દ પ્રગટ્યો એક અક્ષરની કથા પુરી થઈ.
ટોડલે બાંધેલ તોરણને ખબર પણ ના પડી,
કેમ? ક્યારે? એક અવસરની કથા પુરી થઈ.
એક ફળ સાથે જ થઈ આરંભ માનવની કથા,
એ ક્ષણે ત્યારે જ ઈશ્વરની કથા પુરી થઈ.
એમણે આવી, સહજ આંસુ લુંછ્યું મારું, પછી
કૈંક પીડા, કૈંક કળતરની કથા પુરી થઈ.
શ્વાસની સાથે વણાઈ છે જીવનની હર પીડા,
શ્વાસની સાથે જ જીવતરની કથા પુરી થઈ.
આ ચરણને શું થયું છે એ જ સમજાયું નહીં,
બારણાં ખોલ્યાં પછી પણ બહાર નીકળાયું નહીં.
રંગ, પીંછી, કાગળો, ને આંખ સામે એ હતા,
ચીત્ર એનું તે છતાં મારાથી ચીતરાયું નહીં.
ખીણની ધારે ઉભા રહી નામ જે વ્હેતું કર્યું,
છે પ્રતીક્ષા આજ પણ, એ નામ પડઘાયું નહીં.
કૈંક તો ઓછપ હશે આ આપણી પીડા મહીં,
એટલે તો આંસુઓનું પાત્ર છલકાયું નહીં.
પત્રની પહેલી લીટીના સહેજ સંબોધન પછી,
એ અભીવ્યક્તીનું ધોરણ ક્યાંય જળવાયું નહીં.
ચીત્કાર જેવું કૈંક છે પ્રત્યેક શ્વાસમાં,
ને કમનસીબે કોઈ નથી આસપાસમાં.
વર્ષો વીતી ગયાં, છતાં ન ઓળખી શક્યો,
એવું ફરે છે કોણ આ મારા લીબાસમાં?
સુરજ ડુબી જવાની પ્રતીક્ષા કરો હવે,
ના આગીયાઓ હોય દીવસના ઉજાસમાં.
તથ્યોની આરપાર નીકળવું કઈ રીતે,
ભટક્યા કરે છે કેટલા એની તપાસમાં!
અન્યોને દોષ આપવો કેવી રીતે પછી,
મારો જ હાથ હોય જ્યાં મારા રકાસમાં.
એ કશું બોલ્યા વગર બેચેન રાખે છે મને,
કો’ક તો મારી ભીતર બેચેન રાખે છે મને.
હું હવે વ્યક્તી મટીને ભીડ છું ને તે છતાં;
ચાંપતી કોઈ નજર બેચેન રાખે છે મને.
એટલે ઉંઘી શક્યો ના હું કદાપી મોજથી,
કાલ ઉઠવાની ફીકર બેચેન રાખે છે મને.
છે દીવાલો ખુબ આઘે ને કદી દેખાય ના,
એક એવું કાચઘર બેચેન રાખે છે મને.
કાફલો મંઝીલ ઉપર પ્હોંચી જશે નક્કી જ છે,
તે છતાં આખી સફર બેચેન રાખે છે મને.
કૈંક તો ચાલ્યું જશે સાવ જ અચાનક દેહથી,
એ હકીકત ઉમ્રભર બેચેન રાખે છે મને.
સૌ પલળવા બહાર આવો, આ પ્રથમ વરસાદ છે,
વૃક્ષને અનહદ વહાલો, આ પ્રથમ વરસાદ છે.
કેમ મહેંકે છે ધરા પહેલા ટીપાના સ્પર્શથી,
પુછ મા એવા સવાલો, આ પ્રથમ વરસાદ છે.
દેડકો, કોયલ, બપૈયા, સુર છેડે છે ભીના,
રાજવી એનો રસાલો, આ પ્રથમ વરસાદ છે.
જે અભણ હો’ એય પણ વાંચી શકે એને સહજ,
નેહ નીતરતી ટપાલો, આ પ્રથમ વરસાદ છે.
આભથી ટપકેલ અમૃત તરબતર કરશે બધું,
તું ભરી પી લે પીયાલો, આ પ્રથમ વરસાદ છે.
એટલે તો આ ખુણામાં ક્યાંય અંધારું નથી,
તેં ધર્યો દીપક, ભલેને કોડીયું તારું નથી.
ગાલ જેવો હોય છે કોમળ સહારો હર વખત,
કોઈ ટીપું અશ્રુનું ક્યારેય નોધારું નથી.
કેટલાં વ્હાણો સ્મરણનાં આવ–જા કરતાં રહે,
ને છતાં આ મન કંઈ બંદર નથી, બારું નથી.
છે મમત ઘરમાં મને પ્રત્યેક વસ્તુની છતાં;
હું સતત મનને મનાવું છું : કશું મારું નથી.
સાચવી છે કૈંક વાદળની પીડાઓ સામટી,
નીર દરીયાનું અકારણ આટલું ખારું નથી.
બધાની આંખ આગળથી અમે નીકળી જવાના
અગર જો રોકશો, છળથી અમે નીકળી જવાના.
તમારી ભુલ છે કે મત્સ્ય માની જાળ નાખી
બનીને બુદબુદા, જળથી અમે નીકળી જવાના.
કરીને લાખ કોશીશ કેદ ના થઈશું કદી પણ
ઉઘાડી બારણાં, કળથી અમે નીકળી જવાના.
ગતી ખુશબુ સમી છે ઉર્ધ્વગામી એટલે તો
પવન સંગાથ, ભુતળથી અમે નીકળી જવાના.
અમારી જાત શબ્દોની નહીં, સ્વરની બની છે
હશું કંઠે, જો કાગળથી અમે નીકળી જવાના.
મને પ્રત્યેક ગમતી ક્ષણ ગઝલમાં લઈને આવ્યો છું,
ઘણી વાતો તમારી પણ, ગઝલમાં લઈને આવ્યો છું.
સતત ચાહી છે કુદરતને પુરી નીષ્ઠાથી જીવનમાં,
નદી, પર્વત ને તપતું રણ, ગઝલમાં લઈને આવ્યો છું.
શીલાલેખો, ગીરી ગીરનાર, દામોકુંડ, કેદારો
જુનાગઢની ધરાના કણ, ગઝલમાં લઇને આવ્યો છું.
સમજપુર્વક હકીકતને જુદી, આભાસથી પાડી
અરીસામાં પ્રગટતો જણ, ગઝલમાં લઇને આવ્યો છું.
નથી મારી ખુબી એમાં, લખાવે છે કૃપા એની,
સતત એ વાતની સમજણ, ગઝલમાં લઇને આવ્યો છું.
માર્ગ રચનારા બધાનો અંત દેખાશે તને,
સ્હેજ ધીરજ ધર સફરનો અંત દેખાશે તને.
દૃશ્ય ને દ્રષ્ટાની વચ્ચેનો ભેદ સમજી લે પ્રથમ,
દૃશ્ય સઘળાં પછી જીવંત દેખાશે તને.
તું હકારાત્મક નજરથી મળ, મળે તું જેમને,
શક્ય છે પ્રત્યેક જણમાં સંત દેખાશે તને.
વાત મારી લાગણીની હું નથી કરતો છતાં;
તું ગઝલ મારી સમજ સાદ્યાંત દેખાશે તને.
એ અગર આંખોની સામે હોય ના તો શું થયું?
કર સ્મરણ એનું તો મુર્તીમંત દેખાશે તને.
કવીના મૃત્યુ પર યમરાજાનો સંદેશ
કવીના ગામ મધ્યે જઈ, કવીના પ્રાણ લઈ આવો,
કવન અકબંધ રહેવા દઈ, કવીના પ્રાણ લઈ આવો.
ફુલોથી પણ વધુ નાજુક કવીનું ઘર છે સમજીને,
સુકોમળ ઓસ જેવા થઈ, કવીના પ્રાણ લઈ આવો.
પડે વીક્ષેપ ના સ્હેજે કવીની ગાઢ નીદ્રામાં,
ચરણને મૌન રહેવા કહી, કવીના પ્રાણ લઈ આવો.
પ્રતીક્ષારત હશે શબ્દો જવા ઘરમાં ગરીમાથી,
અદબથી સાથ એના રહી, કવીના પ્રાણ લઈ આવો.
ખજાનો છે ખરેખર સ્વર્ગ માટે પણ મહામુલો,
જતનપુર્વક ને સાવધ રહી, કવીના પ્રાણ લઈ આવો.
કલમ હો હાથમાં તો બે ઘડી દ્વારે ઉભા રહેજો,
રજા મા શારદાની લઈ, કવીના પ્રાણ લઈ આવો.
એ તરફ રસ્તા હવે વળતા નથી,
આપણે બસ, એટલે મળતા નથી.
આયનાના છે ઉપાસક આ બધા,
સુર્ય માફક રોજ ઝળહળતા નથી.
એક દરીયો આપણી અંદર વહે,
ઝાંઝવાં વચ્ચેય ટળવળતાં નથી.
આંખ અજવાળામાં ઉઘડી ગઈ, અખા!
કોદરા તલમાં હવે ભળતા નથી.
આઠમો સુર જેમણે સાધી લીધો,
એ ષડ્જ ગંધાર સાંભળતા નથી.
કવી–સમ્પર્ક: આશીર્વાદ એક્સ–રે ક્લીનીક, ચીતાખાના ચોક, જુનાગઢ – ૩૬૨ ૦૦૧
ફોન – (0285) 267 1641 મોબાઈલ – 98242 95259
1. ‘ટહુકાનાં વન’ ગઝલસંગ્રહ, પ્રથમ આવૃત્તી–2006, પ્રકાશક: વનરાજ પટેલ, મીડીયા પબ્લીકેશન, 103-4, મંગલમુર્તી, કાળવાચોક, જુનાગઢ, મૂલ્ય રૂ. 100
2. ‘પુષ્પનો પગરવ’ ગઝલસંગ્રહ, પ્રથમ આવૃત્તી–2011, પ્રકાશક: વનરાજ પટેલ, મીડીયા પબ્લીકેશન, 103-4, મંગલમુર્તી, કાળવાચોક, જુનાગઢ, મૂલ્ય રૂ. 100
3. ‘ગિરનાર સાદ પાડે’ તથા ‘ઉત્તંક’ દીર્ઘ કાવ્યોનો સંગ્રહ, પ્રથમ આવૃત્તી–2011, પ્રકાશક: વનરાજ પટેલ, મીડીયા પબ્લીકેશન, 103-4, મંગલમુર્તી, કાળવાચોક, જુનાગઢ, મૂલ્ય રૂ. 80
4. ‘નાનીલુ’ તેલુગુ કાવ્યોનો અનુવાદ, પ્રથમ આવૃત્તી–2011, પ્રકાશક: વનરાજ પટેલ, મીડીયા પબ્લીકેશન, 103-4, મંગલમુર્તી, કાળવાચોક, જુનાગઢ, મૂલ્ય રૂ. 60
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 244 published on 20-05-2012
ઝાડને શું થતું હશે?!
આંખો અને પાંપણો વચ્ચે
અને આંખોને ગર્ભ રહી ગયેલો સપનાંનો!
માના પેટમાં બચ્ચું આકાર લે,
સપનું વીકસવા લાગ્યું આંખોમાં....
આંખોને મીઠાં ગલગલીયાં પણ થયાં!
હાથેથી આંખોને પસવારી પણ ખરી.
ત્યાં જ આંખેથી નીકળ્યું પાણી.
સફેદ શ્વેતપટલ લાલ–લાલ થઈ ગયો.
ગર્ભપાત થઈ ગયો એક સપનાનો!
ત્યારે ઈશ્વરને બે હાથ જોડીને કહ્યું હતું,
એવી જ રીતે મારી દીકરીને વીદાય કરું છું,
મારામાં અગ્નીદાહ દેવાની તાકાત આવી.
લાગ્યું કે, ઈશ્વરે વેવાઈપણું સ્વીકારી લીધું!
દીકરીને ‘વળાવીને’ ઘરે આવ્યો,
ત્યારે પત્નીએ આંગણામાં પાણી મુક્યું હતું,
નાહી નાખવાનું હતું હવે દીકરીના નામનું!
–દીકરી વીનાનું ઘર આજે દસ દીવસનું થયું,
પત્નીની વારે વારે ભરાઈ આવતી આંખો–
છેલ્લા દસ દીવસથી એકદમ વ્યવસ્થીત રહેલાં
દીકરીના ડ્રેસીંગટેબલ અને તેનાં વોર્ડરોબ
પર ફરી વળે છે,
હું પણ ત્યાં જોઉં છું.
અને એક નીસાસો નંખાઈ જાય છે,
ઈશ્વર.... દીકરી સોંપતાં પહેલાં
મારે તારા વીશે તપાસ કરાવવાની જરૂર હતી!
કન્યાપક્ષના રીવાજોને તારે માન આપવું જોઈએ,
દસ દીવસ થઈ ગયા,
અને અમારે ત્યાં પગફેરાનો રીવાજ છે!
કુંડળીમાં જળની ઘાત છે.
નદી, જળ, દરીયાથી દુર રહેજે!
આંખ જ થઈ ગઈ છે દરીયો...
તું નાની હતી ને આપણે પાનાં રમતાં,
તું હંમેશાં જીતી જતી,
અને હું હંમેશાં હારી જતો,
ક્યારેક–ક્યારેક જાણી જોઈને પણ....
તું કોઈ પણ હરીફાઈમાં જતી,
ત્યાંથી કાયમ જીતીને જ આવતી,
પછી તે જીતેલાં તમામ શીલ્ડ અને સર્ટીફીકેટ્સ
તું મારા હાથમાં મુકી દેતી.
અને ત્યારે મને તારા બાપ હોવાનો ગર્વ થતો,
મને થતું કે હું દુનીયાનો સૌથી સુખી બાપ છું!
આપણને કોઈ દુખ હોય,
તો એક બાપની હેસીયતથી
તારે મને તો કહેવું જોતું હતું....
તારા બાપને આટલી હદે
હરાવીને જીતાતું હશે...મારા દીકરા....?
તારાં બધાં જ શીલ્ડ અને સર્ટીફીકેટ્સ
મેં હજી સુધી સાચવી રાખ્યાં છે,
પણ એનો અર્થ એ તો નથી ને,
પણ મારે જ સાચવવાનું?!
મારે માટે બે–ચાર શીંગદાણા લઈ આવતી.
તારી મમ્મી વઢતીયે ખરી
તમને બાપ–દીકરીને આ બે–ચાર શીંગદાણામાં
શું મઝા આવતી હશે?
ત્યારે સૌથી વધારે તું જ રડેલી.
પપ્પા, તમને તો મીઠું બહુ ભાવે, હવે?
પછી– તારી મમ્મીએ બનાવેલા
સ્ટ્રીક્ટ–ફુડ શીડ્યુલમાં તોડફોડ કરી
તું મારા માટે ગુલાબજાંબુ લઈ આવતી.
ખવડાવતી જાય ને કહેતી જાય,
પપ્પા.... બે ટૅબ્લેટ્સ વધારે લઈ લેજો!
–આજે તારા લગ્ન હતાં
ઉકેલાઈ ગયું, સમેટાઈ ગયું–બધું જ.
કાશ....આંસુઓને પણ પેરેલીસીસ થઈ શકતો હોત તો?
કદાચ બધી જ દીકરીઓના બાપને
એટલે તો અમારે અમારી મીઠડીઓને
સાસરે વળાવી દેવી પડે છે.
પણ તું આવીશ ને,
તારા આ બાપને મળવા...
બે ટૅબ્લેટ્સ વધારે લઈ લઈશ, બસ?!
કઈ ડીશ સારી બનાવી શકે?
મેં એનો પણ જવાબ આપ્યો.
મેં ફરી હા પાડી.
પછી તો પ્રશ્નોનો રીતસરનો મારો શરૂ થયો...
કયો હીરો બહુ ગમે, શું ભાવે, ક્યાં ફરવાનું ગમે?
ધીમે ધીમે હું બધા જ પ્રશ્નોના
પછી થોડીઘણી વાતો પણ કરી–
ભવીષ્યના આયોજન માટેની– ગમતી ફીલ્મોની
સ્ટાઈલ ઓફ લીવીંગની– મીત્રોની...
‘ચાર દીવાલોમાંથી ઘર બનાવવાનો’
ન તો એણે કર્યો
ન તો હું કશું બોલી!
બાએ મંદીર આગળ મુકેલું માખણ ખાવા જતી
અને બા વઢતી, ‘અલી, મારા ઠાકોરજીને તો પહેલાં ખાવા દે!’
‘તારો ઠાકોરજી જાણે તારું માખણ ખાવા આવવાનો હોય!’
ચાર ગણા વીશ્વાસથી બોલતી, ‘હા, એ આવશે જ!’
પછી હું બાના ઠાકોરજીને રીતસરના શોધતી.
પણ ક્યાંય એમના હોવાના અણસાર દેખાતા નહીં મને.
એ જો આવ્યા હોત,
તો એમના જ મંદીરની બહાર ફુલ વેચતી ચંપાની દીકરી
ઠેકાણે ન પડી ગઈ હોત ક્યારની?
અને ચાર રસ્તા પર ભીખ માંગતા મોહનીયાને
કોઈ બાળસંસ્થાએ દત્તક લઈ લીધો હોત અત્યાર સુધીમાં.
એ જો આવ્યા જ હોત તો,
કાનજીભાઈએ દીકરીના જન્મદીવસે પણ
ખાલી હાથે પાછા ન ફરવું પડ્યું હોત ઘરે!
‘તારો ઠાકોરજી નહીં આવે હવે!’
અને બા ગીતા હાથમાં લઈ
એમાં લખેલું ‘સંભવામી યુગે યુગે’ વંચાવતી..!
બાને પૅરેલીસીસનો પહેલો સ્ટ્રોક આવ્યો
ત્યારે ઢીલી પડી ગયેલી બાને મેં જ કહેલું,
‘ચીંતા નહીં કરતી, તારો ઠાકોરજી આવશે જ’
પછી તો એક દીવસ બાએ જ કહ્યું,
‘જો, આવ્યો મારો ઠાકોરજી મને લેવા’
મને મારી અંદર ફાળ પડેલી
ઠાકોરજીના રુમમાં દોડી જઈ મેં એમને ખખડાવેલા.
‘ખબરદાર છે જો તમે આવ્યા છો તો’
અને પછી બા ચાલી ગયેલી!
સંભવામી યુગે–યુગેનું વચન પાળવાની આ રીત
મને હજી સુધી સમજાઈ નથી!
મને અંધારાની બહુ બીક લાગતી,
મા કહેતી ‘જયશ્રી કૃષ્ણ– જયશ્રી કૃષ્ણ’ બોલ
અને હું આંખ બંધ કરી
જયશ્રી કૃષ્ણ બોલતી બોલતી અંધારા વચ્ચેથી પસાર થઈ જતી.
થોડી મોટી થઈ પછી માએ જ સમજાવ્યું,
‘અંધારું હોય ત્યારે આંખોને ખુલ્લી રાખવાની–
અંધારાથી એ ટેવાઈ જશે’
અને મને ખુલ્લી આંખે અંધારું જોતાં આવડી ગયું,
પછી તો અંધારું મારી વચ્ચેથી પસાર થઈ જતું
અને હું સ્થીર રહી શકતી.
બધી જ લાઈટ્સ ઓફ હોય છે ત્યારે પણ,
મારી બર્થડે કેક પર ગોઠવેલી મીણબત્તીને
ફુંક મારી શકું છું.
અંધારું ઉકેલતાં પણ આવડી ગયું છે
અને હવે મને બીક,
અજવાળાંની લાગવા માંડી છે.
જોઈએ છે એક ઝાડ!
જેની ડાળી પર પંખીઓના માળા
ન હોય તો ચાલશે,
પણ એ પાનખર–પ્રુફ હોવું જોઈએ!
બારે માસ લીલું ને લીલું રહેતું હોય એવું–
બીજા માળે આવેલ મારા ફ્લેટની
મારી બાલ્કની સુધી પહોંચી શકે એટલું!
ઘટાદાર પણ જોઈએ જ,
જેનાથી બાલ્કનીનો વ્યુ તો સુધરી જ જાય
અંગ્રેજી મીડીયમમાં ભણતા દીકરાને
ગ્રીનરી પર એસે લખાવી શકાય!
(કવયીત્રી એષા દાદાવાળાના કાવ્યસંગ્રહ ‘વરતારો’ (પ્રકાશક: ઈમેજ પબ્લીકેશન પ્રા. લી. 191/1, ગોપાલભુવન, પ્રીન્સેસ સ્ટ્રીટ, મુંબઈ– 400 002 તથા 1-2, સૅન્ચુરી બજાર, આંબાવાડી સર્કલ, આંબાવાડી, અમદાવાદ– 380 006 પ્રથમ આવૃત્તી: નવેમ્બર, 2008, મુલ્ય: રુ. 100)માંથી સાભાર...
(કવીયીત્રી–સંપર્ક: 105, શાલીભદ્ર કૉમ્પ્લેક્સ, એલ.આઈ.સી ક્વાટર્સ પાસે, ટીમલીયાવાડ, નાનપુરા, સુરત મોબાઈલ : 90990 48882, Email: edadawala@gmail.com )
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 247 published on 01-07-2012
આપના જે સ્મીતથી સપનાં ફળે,
એટલો અવસર મને શું ના મળે?
દમ–બ–દમ સાંસા પડે સંગાથના,
કોણ મારી આમ ગાથા સાંભળે?
એ જ કેડી પર દીવાના નીકળે,
જંગલોનાં હાડ જેમાં ખળભળે.
હું બધા સંબંધ છોડી નીકળ્યો,
આપની આંખે હજુ એ ઝળહળે.
ફુલ પણ જોયા કરે અંદાજને,
માર્ગના સૌ પથ્થરો કાં સળવળે?
આંખના ને આભના બંને અલગ વરસાદ છે,
એકમાં તારી હયાતી, એક તારી યાદ છે.
પાંજરું ખોલી અને આકાશ દર્શાવ્યા પછી,
પાંખ કાપી તેં કહ્યું, ‘પંખી હવે આઝાદ છે.’
હોઠ નહીં તારી નજર બોલી રહી છે અલવીદા,
આપણો બસ, આટલો સંબંધ કે સંવાદ છે.
કાચ, સગપણ, બેઉનો આભાસ તુટી જાય છે,
શેષના પુર્ણાંકમાં બસ આપણો અવસાદ છે.
પાનખરને મ્હાત દેવા પુરતું છે આટલું,
ઝાડ ઉભું છે હજુ છો પાંદડું એકાદ છે.
દંપતીના સ્વાંગ ઘરઘરમાં રહે,
ક્યાં કદી એ સૌ પરસ્પરમાં રહે?
આયનો નહીં એ છબી દર્શાવશે,
ઠેસનું સોપાન ઉંબરમાં રહે.
કેટલી ઓછી મજલ છે ચીસની,
ભીંતના પણ કાન દરદરમાં રહે.
જીંદગીભર સ્થીર ડોળાં જોઈ લો,
બે જ મ્હોરાં રોજ નવતરમાં રહે.
સૌ હથેલીમાં બતાવે તો પછી,
પુર્ણતા ક્યાં રોજ ચંદરમાં રહે?
સુર્ય ઉગે છે ઢળે છે રોજ તારી યાદમાં,
જાગરણ ટોળે વળે છે રોજ તારી યાદમાં.
હાથમાં અંધાર લઈને સંચરું છું ચોતરફ,
કંઈક ભીતર ઝળહળે છે રોજ તારી યાદમાં.
શ્વાસ ને ઉચ્છ્ વાસનો જોયા કરું છું સીલસીલો,
ને પ્રહર આઠે ભળે છે રોજ તારી યાદમાં.
એક યુગથી દૃશ્યના ઉંઘી ગયેલા કાફલા
સ્વપ્નવેશે સળવળે છે રોજ તારી યાદમાં.
દુર દેશેથી સતત વણઝાર કેરી આવ–જા,
કોણ કોને સાંકળે છે રોજ તારી યાદમાં.
અશ્રુ એ પુરવાર કરતાં હોય છે,
આંખમાં સાચી સભરતા હોય છે.
કોઈના અનુરોધ પર નીર્ભર નથી,
પુષ્પ આપોઆપ ઝરતાં હોય છે.
છીછરું જળ હોય કે ઉંડો ધરો,
મત્સ્ય સાંગોપાંગ તરતાં હોય છે.
જે નથી ચાલી શક્યા મંઝીલ તરફ,
હસ્તરેખામાં વીચરતા હોય છે.
ઉર્ધ્વતા બસ હોય છે શીખરો સુધી,
સૌ પછી નીચે ઉતરતાં હોય છે.
એક મઘમઘતી સવારે યાદ આવો છો તમે,
પુષ્પના મોઘમ ઈશારે યાદ આવો છો તમે.
એ કહી શકતો નથી કે શ્વાસનો પર્યાય છો,
શ્વાસ કરતાં પણ વધારે યાદ આવો છો તમે.
જીંદગી નામે નદી બેફામ વહેતી જાય છે,
વૃક્ષ થૈ ઉભો કીનારે યાદ આવો છો તમે.
એક પલકારો કર્યો, ત્યાં કોઈ આવીને ગયું,
શક્યતાના બંધ દ્વારે યાદ આવો છો તમે.
કાફલાઓ યાદના દોડ્યા કરે છે રાતદીન,
ક્યાંય ના પહોંચાય ત્યારે યાદ આવો છો તમે.
આમ ક્યાં કંઈ ખાસ છું?
બસ! ધબકતો શ્વાસ છું.
સંભવું છું હર પળે,
લો, નરી આંખે જુઓ,
‘બુંદ છું કે શ્વાસ છું?’
જીન્દગી કાયમ મને લાગ્યા કરે મેંદી સમી,
રંગ જ્યારે ઉઘડે, વરતાય છે એની કમી.
આર્દ્રતાના દેશ જેવી આંખ તારી ઝંખશે,
નહીં મળે ઝાકળ થવાનું કોઈ કારણ રેશમી.
લઈ સુવાસોની દીશા તારા સુધી આવી ગયો,
કેટલી નક્કર હતી તારા વીશેની બાતમી!
આ નગરમાં એક ટુકડો આભના સાંસાં પડે,
એટલે વીકસી રહ્યો છે માપસરનો આદમી.
એક સોનેરી સપન લઈ તું નીકટ આવી અને,
સાંજના પ્રાંગણ ઉપર મારી ઉદાસી આથમી.
પથ્થરોએ પણ તરલ રહેવું પડે,
વ્હેણ જ્યારે, જ્યાં મળે, વહેવું પડે.
ઉચ્ચતા પોતે અનન્ય હોય છે,
પ્હાડ અંગે ક્યાં કશું કહેવું પડે?
તું નદીની જેમ વહેતી જાય છે,
પુલ સમ મારે ઉભા રહેવું પડે.
પાળીયાનો અશ્વ જ્યારે હણહણે,
છાપરું ધ્રુજે અને નેવું પડે.
આયનો જોયા કર્યેથી શું વળે?
રુપ જેવું, બીંબ પણ એવું પડે.
એક જણ માણસ મટી ફોટો થયો,
આમ સાચો આમ એ ખોટો થયો.
સાવ કાચું દેહનું આ કોડીયું,
તેજનો બસ એક લીસોટો થયો.
શ્વાસ ને ઉચ્છ્ વાસના આ ખેલમાં,
કોઈ પાણી, કોઈ પરપોટો થયો.
છે ઉછીની આપણી આ જીંદગી,
કોણ જાણે ક્યાં નફો–તોટો થયો.
કોઈ પણ હસ્તી નથી માણસ વગર,
તોય પડછાયો ઘણો મોટો થયો.
કવીશ્રીના ગઝલસંગ્રહ ‘રોજ તારી યાદમાં’ (પ્રકાશક: પ્રવીણ પુસ્તક ભંડાર, લાભ ચેમ્બર્સ, મ્યુ. કોર્પો. સામે, ઢેબર રોડ, રાજકોટ, પ્રથમ આવૃત્તી: 2009, મુલ્ય: રુ.65)માંથી સાભાર..
કવી સમ્પર્ક : 14, સમ્રાટનગર, બામરોલી રોડ, ગોધરા– 389001
મોબાઈલ : 98250 29657
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
‘મૌનની મહેફીલ’ - ગઝલ
SeM Article No - 250 published on 12-08-2012
અમે રાખમાંથીયે બેઠા થવાના,
જલાવો તમે તોયે જીવી જવાના.
ભલે જળ ન સીંચો તમે તે છતાંયે,
અમે ભીંત ફાડીને બેઠા થવાના.
ધખો તમતમારે ભલે સૂર્ય માફક,
સમંદર ભર્યો છે, ન ખૂટી જવાના.
ચલો હાથ સોંપો, ડરો ના લગીરે,
તરી પણ જવાના ને તારી જવાના.
સજગતા, સહજતા અને સાહસીકતા,
અમે તક ન એકેય ચુકી જવાના
મેં જ તો એને સતત ઝંખી હતી,
વેદના મારી જીવનસંગી હતી.
વાંસવન જેવું બનેલું મન છતાં,
વાંસળીની ચોતરફ તંગી હતી.
ડાઘ ક્યાંથી આટલા લાગી ગયા,
જીંદગી હમણાં જ મેં રંગી હતી.
સાવ લીલી થઈ ગઈ છે લાગણી,
એક સુક્કી ડાળખી ડંખી હતી.
એક તરણાનો સહારો ના મળ્યો,
કમનસીબી પ્હાડ શી જંગી હતી.
મેં તરાપો પાણીમાં મુક્યો અને,
એકદમ વ્હેતી નદી થંભી હતી.
ચોતરફ તાળાં, ન એકે કળ હતી,
હાથમાં મારા, ફક્ત અટકળ હતી.
ભર ઉનાળે એ નદી થીજી હતી,
પણ બરફની ભીતરે ખળખળ હતી.
આમ ભીંજાતો હતો વરસાદમાં,
ને હૃદયમાં કેટલી બળબળ હતી.
દ્વાર મનનાં આમ તો ખુલ્લાં હતાં,
અદૃશ્ય એવી આમ કાંઈ સાંકળ હતી!
પથ્થરો પર ફુંટતી કુંપળ હતી.
કાચ માફક એ સમય ફુટી ગયો,
ને કરચ થઈ વાગતી પળપળ હતી.
પંખીઓની પાંખ કોણે છીનવી?
આભમાં પણ કેટલી ખળખળ હતી.
કાન માંડી સાંભળી છે મેં સદા,
રેતમાંયે કેટલી ખળખળ હતી.
શાંત જળને ડહોળવા જેવાં નથી,
નાગ આ છંછેડવા જેવા નથી.
ગુંગળામણ જગત આખાને થશે,
સ્વપ્નોને સળગાવવા જેવા નથી.
પ્હાડ પીડાના ભલે મોટા થતા,
કીન્તુ એ ઓગાળવા જેવા નથી.
કે સહી લઈશું અમે વરસાદને,
તાર જળના છેડવા જેવા નથી.
એ પછીનું જીવવું અઘરું થશે,
કોઈનાં મન વાંચવા જેવા નથી.
છે કપાતર વંશ આખો એમનો,
ઝાંઝવા ઉલેચવા જેવા નથી.
વેદનાની વાટ લઈને આવ તું,
કોડીયું થૈ હું ઉભો, પેટાવ તું.
ધ્રુજતા અંધારને તડકાવ તું,
સૂર્ય એકાદો હવે છલકાવ તું.
વીજ કૈં ઝબકી ઉઠે છે લોહીમાં,
પાંપણો ધીમેકથી પલકાવ તું.
કૈં યુગોથી સાવ થીજી જે ગઈ,
એ નદીને આજ તો તણખાવ તું.
આપણા હોવા વીશેના અર્થને,
આંસુ સીંચીને હવે ફણગાવ તું.
હું યુગોથી વાટ તારી જોઉં છું,
આંખના પલકારની ફુરસદ નથી.
શબ્દ સાથે સંવનન ચાલ્યા કરે,
શ્વાસ લેવાની મને ફુરસદ નથી.
તરસ સહરાની મને લાગી છતાં,
પાણી પીવાની મને ફુરસદ નથી.
યાદ એની ચોતરફ વેરાયેલી,
વીસ્મરણની પણ મને ફુરસદ નથી.
રત્ન નહીંતર ક્યાં હથેળીમાં નથી?
પણ નીરખવાની મને ફુરસદ નથી.
સુખ વીશે જ્યાં હેસીયતની બ્હાર બોલ્યો,
સ્વપ્ન જુએ છે? તરત અંધાર બોલ્યો.
કોઈ ના માન્યું, વધારે સાવ બગડ્યું,
હા, ઘણીવેળા થયું બેકાર બોલ્યો.
લાગણી સ્પર્શી અને મુંગી રહી ગઈ,
આવડે એવું બધું વ્યવહાર બોલ્યો.
કેટલાં વરસો ગયાં એ ભુંસવામાં,
ક્રોધમાં જે શબ્દ હું બે–ચાર બોલ્યો.
ખુબ ઉંડી છે કહી સહુએ વધાવી,
વાત મામુલી અગર વગદાર બોલ્યો.
એક વેળા સાંભળ્યું મે આતમાનું,
ત્યારથી વચ્ચે એ વારંવાર બોલ્યો.
સાવ તકલાદી જ લીધા શ્વાસ આખ્ખી જીંદગી,
ઝાંઝવા ઉપર કર્યો વીશ્વાસ આખ્ખી જીંદગી.
મુક્ત મન રાખી ભરાયું એક પણ ના ડગ અહીં,
ગોખવો કાયમ પડ્યો ઈતીહાસ આખ્ખી જીંદગી.
મધ–મદીરા, જળથી ગંગાજળ સતત ક્યાં ક્યાં ગયો?
ના વધી કે ના ઘટી એ પ્યાસ આખ્ખી જીંદગી.
છેક મૃત્યુ લગ હશે કઈ આશમાં આ હર્ષજી,
હા, રહ્યા ગણતા દિવસ ને માસ આખ્ખી જીંદગી.
યાદનું આ એક ચાંદરણું ગજબનું નીકળ્યું,
સાવ અંધારે મળ્યો અજવાસ આખ્ખી જીંદગી.
ફુલ અને શમણાંની વચ્ચે, હું ઉભો છું તું ઉભી છે,
વરસો ને હમણાંની વચ્ચે, હું ઉભો છું તું ઉભી છે.
આભ ને આ ધરતી વચ્ચે, ઓટ અને આ ભરતી વચ્ચે,
બમણાં ને તમણાંની વચ્ચે, હું ઉભો છું તું ઉભી છે.
ઝાકળ ને તડકાની વચ્ચે, વ્હાલ અને છણકાની વચ્ચે,
શ્વાસોની રમણાની વચ્ચે, હું ઉભો છું તું ઉભી છે.
મુળ અને આ ફળની વચ્ચે, યુગ અને આ પળની વચ્ચે,
જીવતરની ભ્રમણા વચ્ચે, હું ઉભો છું તું ઉભી છે.
શબ્દ અને આ સુરની વચ્ચે, કાંઠા ને આ પુરની વચ્ચે,
નહિવત્ અને ઘણાની વચ્ચે, હું ઉભો છું તું ઉભી છે.
એકલો હું ક્યાં કદીયે હોઉં છું,
હું હંમેશા મારી સાથે હોઉં છું.
મૌનની મહેફીલ અનેરી હોય છે,
હું જ શાયર હું જ શ્રોતા હોઉં છું.
સુર્યોદય કેવો થયો મારી ભીતર,
પહાડ જેવો હું પીગળતો હોઉં છું.
નાદરૂપે હું પ્રગટતો હોઉં છું,
હું જ વીણા, તાર પણ હું હોઉં છું.
ડુબવા, તરવા વીશે ક્યાં ભેદ છે?
હું જ હોડી , હું સમંદર હોઉં છું.
અર્થ ક્યાં છે? આ દિવાલોનો હવે,
બહાર પણ હું , હું જ અંદર હોઉં છું.
ડાળ પર ચીટકી રહેલા
થોડી શુળો વીણી કાઢું છું,
અને એની માળા ગુંથીને
કવી સર્જન: ‘એકલતાની ભીડમાં’ કાવ્યસંગ્રહ, પ્રથમ આવૃત્તી: ૧૯૯૨, કીમ્મત:૧૪૦ રુ.
‘અંદર દીવાદાંડી’ કાવ્યસંગ્રહ, પ્રથમ આવૃત્તી: ૨૦૦૨, કીમ્મત:૧૨૫ રુ.
‘મૌનની મહેફીલ’ કાવ્યસંગ્રહ, પ્રથમ આવૃત્તી: ૨૦૦૯, કીમ્મત:૧૫૦ રુ.
(ત્રણેય પુસ્તકોના પ્રકાશક: નવભારત સાહીત્ય મંદીર, ૨૦૨, પેલીકન હાઉસ, આશ્રમ રોડ, અમદાવાદ:૯)
કવી સંપર્ક: A-1, નંદલાલ એપાર્ટમેન્ટ, મણીનગર, અમદાવાદ–૩૦૦ ૦૦૮, મોબાઈલ : 99784 05035
હૃદયને સ્પર્શે તે ગઝલ
ગઝલની સીધીસાદી વાત એ છે કે હૃદયને જે સ્પર્શી જાય એ ગઝલ સાચી. આટલાં વર્ષે પણ જે જે ગઝલકારોને આપણે યાદ કરીએ છીએ તેના કારણમાં તેમનો શે’ર, તેમની ગઝલ હૃદયને સીધી સ્પર્શી ગઈ હોય છે તે એક માત્ર કારણ હોય છે. આજે ગુજરાતી ગઝલ એ અત્યાર સુધીના સર્વ પરીવર્તનનાં શ્રેષ્ઠ પરીબળોનાં પરીણામ રુપ સર્જાઈ રહી છે. પરમ્પરાની ગઝલ, આધુનીક ગઝલ, અનુઆધુનીક ગઝલ આવાં બધાં લેબલો લગાડ્યા વગર માત્ર બે જ ભાગ પાડી શકાય એમ છે: શુદ્ધ ગઝલ અને બીજી આયાસી ગઝલ.
ગમે તેટલી આધુનીકતા પણ સમય જતાં પરમ્પરા બની જતી હોય છે. ગુલ–બુલબુલ, સાકી–સુરા શબ્દો પહેલવહેલી વાર ગઝલમાં આવ્યા હશે ત્યારે કેવા નવા ને તાજા લાગ્યા હશે? શક્યતા, શુન્યતા, મૌન, સ્પર્શ, ઝાંઝવાં શબ્દો પહેલીવાર આવ્યા ત્યારે નવાય લાગ્યા હતા અને સારાય લાગ્યા હતા. આજે સર્જાતી ગઝલ સાકી–સુરાથી મુક્ત છે અને શુન્યતા–રીક્તતાથીય મુક્ત છે. આજનો ગઝલકાર કોઈ આધુનીકતાના કે પરમ્પરાના અભરખામાં નથી જીવતો. એ જે અનુભવે છે તે ગઝલમાં લખે છે. અને આથી મરીઝ, ઘાયલ, ગની, બેફામના સમયગાળાની જેમ આજની ગઝલ પણ લોકોના હૃદયને વધુ સ્પર્શતી થયેલી છે.
રાજેશ વ્યાસ ‘મીસ્કીન’ (‘ગઝલવીશ્વ’– માર્ચ–૨૦૧૦ના અંકમાંથી સાભાર)
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’માં રજુ થઈ ચુકેલી રચનાઓની આવી અગિયાર ઈ–બુક બનાવી છે. ભાગ ૧થી ૧૧. દરેકમાં પચીસ–પચીસ કૃતીઓ છે. આ ભાગ પછીના ભાગ જો તમને ન મળ્યા હોય તો તે મેળવવા લખો : ઉત્તમ ગજ્જર – uttamgajjar@gmail.com સુરત
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 253 published on 23-09-2012
ઓ સાંકડા હૃદય, તને સૌ ઓળખી જશે,
માબાપને જો ગામડાની બસ મળી જશે.
ભીંતોની વાતચીત અહીં આ મુજબ હતી,
માણસ વગર આ મ્હેલની ઈંટો ખરી જશે.
અવતાર જળનો છે જ તો વહેવામાં સાર છે,
આકારના અભરખા તને છેતરી જશે.
રોકી શકે તો રોક રખેવાળ બાગના,
ફુલોની ખુશ્બો લઈને પવન નીકળી જશે.
મોટું હશે હૃદય તો પહોળું થશે નહીં,
અડધા હૃદયના રોગ તો આમ જ મટી જશે
તમે વ્હાલ ઘરની દીવાલમાં, અમે બારસાખનાં તોરણો,
ચલો આંગણામાં મનાવીએ, હવે હેત હુંફના અવસરો.
હું તો માત્ર શ્વેત લકીર ને તમે સાત રંગનો સાથીયો,
હું ભળી શકું બધા રંગમાં, મને બેઉ હાથે મીલાવજો.
ભલે જાય સુર્ય કીરણ લઈ, તમે બાગથી ન જશો પ્રીયે,
હું તો રાતરાણીનું ફુલ છું, તમે બસ સવાર સુધી રહો.
મને કોયલો એ કહી ગઈ, અમે રોજ આવી ટહુકશું,
તમે આસપાસ કમાડની, જરા ઝાડ જીવતું રાખજો.
હતું મુલ્ય સ્વપ્નનું એટલું, અમે પાઈ પાઈ ચુકાવી છે,
અમે આંખ આંસુથી ધોઈ છે, કીધો બંધ આંખે ઉજાગરો.
તું જીત વગરનો થા, ને હાર વગરનો થા,
તું એમ કરી થોડો, સંસાર વગરનો થા.
એકાંત મળે ખુદથી, અન્યોથી તો એકલતા,
ક્યારેક અહીં તું પણ, બે–ચાર વગરનો થા.
ઝાકળની અહીં પરવા, આ ફુલ નથી કરતું,
તું દેહ ઉપરના આ, શણગાર વગરનો થા.
બારીમાં ઉભા રહીને, સુરજનાં કીરણ બોલ્યાં,
અમને જ તું વાંચી લે, અખબાર વગરનો થા.
સંદેહ નથી એમાં, આ યુદ્ધ શમી જાશે,
પહેલાં તો અહીંયાં તું, હથીયાર વગરનો થા.
આ ફુંક જીવાડે છે, ને ફુંક બુઝાવે છે,
તું દેહના દીવા પર, અધીકાર વગરનો થા.
આપણે મન જે જુવાની હોય છે,
એ ઘણાની આમદાની હોય છે.
ફુલના તેઓ શીકારી હોય છે,
ઘરમાં જેના ફુલદાની હોય છે.
તારે તો વંટોળીયાની વારતા,
ઝાડ માટે જાનહાની હોય છે.
રુપથી ફરીયાદ પણ ના થાય કે,
આયનાની છેડખાની હોય છે.
ફુલને સ્પર્શે છતાં ચુંટે નહીં,
એ હવાની ખાનદાની હોય છે.
જે ઘડી હું મારી સાથે હોઉં છું,
ત્યારે સન્નાટો રુહાની હોય છે.
જો કલમથી થાય ના અજવાળું તો,
કાવ્યની એ માનહાની હોય છે.
મ્હેલમાં જેમને વન લાગે છે,
એમની વાતમાં મન લાગે છે.
ખીણ પર્વતનું પતન લાગે છે,
ને ઝરણ એનું રુદન લાગે છે.
ભાર જીવનમાં બીજો છે જ નહીં,
હળવા પાકીટનું વજન લાગે છે.
આંખમાં આંસુ છે હૈયામાં આગ,
જાણે પાણીમાં હવન લાગે છે.
બાગમાં ફુલ અને ઝાકળનું,
અમને તો હસ્તધુનન લાગે છે.
તું કશું બોલે નહીં ત્યારે બસ,
મૌન શબ્દોનું કફન લાગે છે.
આ તને ચાહવાનું છે પરીણામ,
વીશ્વ આખું જ સ્વજન લાગે છે.
જગતને એકલા જોવું પડ્યું, બાકી બરાબર છે,
તમારા થઈ જવું બાકી રહ્યું, બાકી બરાબર છે.
હવા ને હાલ કહેતાં ડાળને ડુમો ભરાયો છે,
હતું જે પાંદ પ્યારું એ ખર્યું, બાકી બરાબર છે.
નવાજુની નગરની ખાસ ન્હોતી, પણ અહીં એક જણ,
વધુ પડતાં ઉમળકાથી મર્યું, બાકી બરાબર છે.
જે હંગામી હતો સંગાથ એનું દુખ રહ્યું કાયમ,
મને કોઈ ભુલવું ભુલી ગયું, બાકી બરાબર છે.
ગયો ટુકાં હું રસ્તે ને સફળતા ઘેર પણ આવી,
પછી વળગણ એ રસ્તાનું નડ્યું, બાકી બરાબર છે.
વસંતે દ્વાર ખખડાવ્યાં હતાં એ વાત સાચી,
પણ મને ઘર ખોલતાં મોડું થયું, બાકી બરાબર છે.
તું ઈશ્વર ઉપર કેમ શંકા કરે છે?
સુરજ આથમી રોજ ઉગ્યા કરે છે.
હું મારામાં ભાળું તો લાગ્યા કરે છે,
મને કોઈ અંદરથી જોયા કરે છે.
તું એના જ ઘરમાં ઉતારા કરે છે,
જીવનને ઉતારો જે માન્યા કરે છે.
આ માટીના પગ છે ને જળની સડક છે,
બધા જાણે છે તોય દોડ્યા કરે છે.
હશે ભીતરે કૈંક તો જોવા જેવું,
હવા આવ–જા કેમ કીધા કરે છે?
પ્રથમ એ જ જળતત્ત્વ દઈ મોકલે છે,
પછી આપણું પાણી માપ્યા કરે છે.
વસંત આવી ધમાલ થઈ ગઈ,
બધા બગીચે બબાલ થઈ ગઈ.
બધા જ લોકોએ મ્હેંક માંગી,
હવા પછી તો હમાલ થઈ ગઈ.
સૂરજ ગયો છે ગુલાલ છાંટી,
આ સાંજ તેથી જ લાલ થઈ ગઈ.
તમારી ઝળહળ સવાર માટે,
લ્યો, રાત આખી હલાલ થઈ ગઈ.
બધું જ વાંચી શકાય એવી,
પ્રણયમાં આંખો ટપાલ થઈ ગઈ.
તમે હતાંથી.. તમે ગયાં.. તે,
પળોની વચમાં કમાલ થઈ ગઈ!
તમે જ મારી ગઝલ બનો ને,
કલમ હવે તો મશાલ થઈ ગઈ!
રોજ મારાથી મને વાંધો પડે,
એટલે મારે મને જોવો પડે.
આ ઝરણ એમ જ નદી બનતાં નથી,
દોસ્ત, પાણીનેય પરસેવો પડે!
કૈંક તો સારું બધામાં હોય છે,
લીમડાનો છાંયો ના કડવો પડે.
તું દીવસ જીતી ગયાંનો વ્હેમ છોડ,
સાંજે પડછાયો ઘણો મોટો પડે.
સુર્ય સાથે ચંદ્રને જોશો નહીં,
એક સાથે બેઉનો મોભો પડે.
તું અડે ને એમ લાગે છે મને,
જાણે સુકા ઘાસ પર તણખો પડે.
તું હવે સરનામું પાકું આપ બસ,
રોજ મંદીરનો મને ધક્કો પડે.
જે ગમે તે બધું કરાય નહીં,
ઢાળ પર જળનું ઘર ચણાય નહીં.
આંગણે આવી ચકલી પુછે છે :
‘બારણું પાછું ઝાડ થાય નહીં?’
દોસ્ત, વીસ્મય વીષય તો અઘરો છે,
કોઈ બાળક વગર ભણાય નહીં.
એ જ દુર્ભાગ્ય સૌથી મોટું છે,
કોઈના પણ કદી થવાય નહીં!
સાંજ પડતાં તો સાવ ખાલી થાઉં,
ઘેર પડછાયો પણ લવાય નહીં!
મા નથી ઘરમાં, બાપ ઘરડો છે,
પણ નદીથી પીયર જવાય નહીં.
આ ફકીરોની બાદશાહી જુઓ,
આપણી જેમ હાય હાય નહીં!
સર્જન: પ્રથમ ગઝલસંગ્રહ: ‘મારા હીસ્સાનો સુરજ’ પ્રકાશક અને વીક્રેતા: પોતે (સરનામુ: નીચે મુજબ),પ્રથમ આવૃત્તી: 2006,પૃષ્ઠઃ 68, કીંમત: 50 રુપીયા
બીજો ગઝલસંગ્રહ: ‘વહાલ વાવી જોઈએ’ પ્રકાશક અને વીક્રેતા: ‘સાહીત્ય સંગમ’, બાવા સીદી, પંચોલી વાડી સામે, ગોપીપરા, સુરત:395 001, Phone: 0261-259 7882, 0261-259 2563, પ્રથમ આવૃત્તી: 2010, પૃષ્ઠઃ 80, કીંમત: 60 રુપીયા
બી–103, શુકન એપાર્ટમેન્ટ, સહજધામ રો હાઉસ સામે, અડાજણ, સુરત: 395 009ફોનઃ 0261-273 5534,મોબાઈલ: 98257 99847
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 256 published on 04-11-2012
એક સરખી સૌ કહાણી હોય છે,
એક રાજા એક રાણી હોય છે.
શાંત છે તો ક્યાંક ધસમસતાં મળે,
સ્થાન જુદાં, એ જ પાણી હોય છે.
પંખી સૌ જંપ્યાં હશે માળા મહીં,
એ જ વૃક્ષોની કમાણી હોય છે.
એમની ઈર્ષ્યા કરે સૌ,
જેમણે જીન્દગી ભરપુર માણી હોય છે.
છંદ, લય ને પ્રાસ, મત્લા, મીસરા;
શબ્દને મન અહીં ઉજાણી હોય છે.
શબ્દ એના શ્વાસ ને ધડકન ગઝલ,
એ જ શાયરની કહાણી હોય છે.
કોણ હળવેથી મને પોકારતું?
કોણ તારી યાદ લઈને આવતું?
એક વત્તા એક સરવાળો કરી,
કોણ મીઠી ઝંખના મન બાંધતું?
કોણ વ્હાલપથી મને બોલાવતું?
જ્યાં નજર નાખું મને દેખાય તું,
કોણ દીલને આટલું તરસાવતું?
ચાંદનીની પાંપણો પર બેસીને,
કોણ આવી સ્વપ્નને શણગારતું?
કોડીયે ઝબકાર અદબદ આંજતું,
કોણ આ અખીલાઈને અજવાળતું?
કૈંક એવી વાત જળમાં છે,
દીવ્યતા તેથી કમળમાં છે.
આપણા કરમાં કશું ક્યાં છે?
છે બધો આધાર પળમાં છે.
કેટલા કંઈ ભેદ જીવનના,
બારણે વાસેલ કળમાં છે.
મન સદા એવું મુંઝાતું રહે,
જાણે કે કોઈ વમળમાં છે.
આમ સઘળું શાંત લાગે પણ;
છે હજી તોફાન તળમાં છે.
પ્હાડ, સાગર, સુર્ય, તારકગણ,
ભવ્યતા સૃષ્ટી સકળમાં છે.
આ જગત આખું સફરમાં છે સૌ,
સમયની કંઈ અસરમાં છે.
મનની નીર્મળતા ઉજાગર હો,
રાત આ છેલ્લા પ્રહરમાં છે.
વીશ્વ ટહુકાનું જીગરમાં છે.
ભીંત વીનાનું છે મન મારું,
આયના જેવી નજરમાં છે.
શ્રાવણી ઝરમર નીરંતર અહીં.
લાગણી નામે નગરમાં છે.
ને ગઝલ એની ફીકરમાં છે.
કામ જેવું કામ ક્યાં છે તોય પણ,
બે ઘડી નવરાશ ક્યાં છે તોય પણ!
સાંજ પડતાં આ જગત જંપી જશે,
રાતને વીશ્રામ ક્યાં છે તોય પણ!
આયના ચારે તરફ છે સાબદા,
ખાસ કૈં પહેચાન ક્યાં છે તોય પણ!
કેટલી વીહવળ બની આ ચાંદની!
સ્વપ્નનો ઉપચાર ક્યાં છે તોય પણ!
જે મળ્યું, જ્યારે મળ્યું, સાપેક્ષ છે,
આગવું કો’ સ્થાન ક્યાં છે તોય પણ!
અસ્ત નક્કી છે ઉદય જેનો થશે,
કોઈને વીશ્વાસ ક્યાં છે તોય પણ!
જીન્દગી કંઈ રમત નથી,
કંઈક તો મુલ્ય હોય છે,
ચીજ એકે મફત નથી.
સૌ સમય પર થયા કરે,
અહીં કશુંયે તરત નથી.
યત્ન કરતા રહો સતત,
હાર કંઈ હરવખત નથી.
રંક છે, કોઈ રાય છે,
સૌને માટે તખત નથી.
જડ કે ચેતન, અહીં-તહીં,
રામ ક્હો ક્યાં પ્રગટ નથી.
સાંજ સલોની નમતી માગી,
રાત અમે ઝળહળતી માગી.
રેત સમયની ખરતી માગી.
શાંત કીનારા રાસ ન આવ્યા,
અમે ઓટ ને ભરતી માગી.
ગમતી ખુશ્બુ મનભર માણી,
ડાળ ડાળ મઘમઘતી માગી.
હર મોસમ રસઝરતી માગી.
આ માયાના પડછાયા છે,
મૃગજળ પીવા લલચાયા છે.
ફુરસદ મળશે ક્યાંથી અમને,
રસ્તા અહીંના રઘવાયા છે.
ક્યાંય કશે ના મંજીલ દીઠી,
સપનાં આંખે અટવાયાં છે.
ખાલી ઘરને ખુણે ખુણે,
કંઈ એકાન્તો સચવાયાં છે.
માણસ ઘડવો બહુ અઘરો છે,
પથ્થર ક્ષણમાં ટંકાયા છે.
ક્યાં છે અલ્લા? ક્યાં છે ઈશ્વર?
ઉત્તર કોને સમજાયા છે!
તું હવે બસ, એટલી સમજાય છે,
તું નથી તો રાત આ લંબાય છે.
એક પંખી જેવું બેસે ડાળ પર,
વૃક્ષ એકાએક લીલું થાય છે.
રાતની કાયમ ઉપેક્ષા થાય છે.
મૃગજળી માયા જ એવી દોસ્તો,
સૌ સમયની જાળમાં સપડાય છે.
કૈં થવાનો છે અભરખો એટલો,
એક માણસ રોજ તુટી જાય છે.
નીત ખુશીમાં ડોલવાની ટેવ છે,
યાદ જુની ખોલવાની ટેવ છે.
મૌન ભારોભાર એવું અવતર્યું,
કે સ્વયંને તોલવાની ટેવ છે.
દોરડા પર ચાલવા જેવી જ છે,
શબ્દ તોલી બોલવાની ટેવ છે.
આ પવન જેવું જીવું છું એટલે,
ખુશ્બુ કાયમ ખોળવાની ટેવ છે.
કૈં વીદુષક જેવું જીવન સાંપડ્યું,
પ્રહસનોમાં કોળવાની ટેવ છે.
પ્રવીણ શાહ –29, ગીરીવન સોસાયટી, જુના પાદરા રોડ, ટાગોર નગર પાસે, વડોદરા – 390 007
ફોન- 0265 – 235 4516 મોબાઈલ– 94287 61846 Email :shahpravin46@gmail.com
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 259 published on 16-12-2012
માણસમાં એક ચપટીયે સચ્ચાઈ જોઈએ,
વૈભવની વચ્ચે થોડી ફકીરાઈ જોઈએ.
છબછબીયાં શું કરો છો ઓ કાંઠા–નીવાસીઓ!
ડુબી જવું જો હોય તો ગહેરાઈ જોઈએ.
એકાદ વાર મોતને પણ છેતરી શકું,
મારે ન કોઈ એવી ચતુરાઈ જોઈએ.
ઉંડા જખમની વેદના વેઠી લીધી ઘણી,
પાંપણની સૌમ્ય ધારે ઉઝરડાઈ જોઈએ.
મારામાં સદ્–અસદ્ની ઘણી ભીડ થઈ ગઈ,
મારે જ મારી કરવી હરીફાઈ જોઈએ.
આ પાર જવું છે કે હજી પાર જવું છે,
નક્કી જ કરી લઈએ કે મઝધાર જવું છે.
છે વીજકડાકા અને ઘનઘોર ઘટાઓ;
કીન્તુ જો જવું છે તો ધુંવાધાર જવું છે.
કુર્નીશ ન બજાવી, કદી સજદોય ન કીધો;
ચાદરને લઈ સાથ કો દરબાર જવું છે.
આકાશના સુરજ તને નવ ગજના નમસ્કાર;
અંધારથી આવ્યો છુ ને અંધાર જવું છે.
રુંધાય છે શ્વાસો અને ભીંસાય છે છાતી;
દરવાજો ઉઘાડો કે જરા બ્હાર જવું છે.
બીજું તો કશું મારી ન મુઠ્ઠીમાં સમાશે;
સ્વપ્નાંઓના ટુકડા લઈ બેચાર જવું છે.
વહાલાને જો મળવું છે તો લઘરા નથી રહેવું;
નખશીખ લઈ ઝળહળ થતાં શણગાર જવું છે.
સુનકારથી સાદ ન આવ્યો;
મને મોર પણ યાદ ન આવ્યો.
મેલીને મરજાદ ન આવ્યો;
આંખોમાં વરસાદ ન આવ્યો.
પરદો તો વેળાસર ઉઘડ્યો;
યાદ મને સંવાદ ન આવ્યો.
કાસદ થઈ આવ્યાં પારેવાં;
પણ અક્ષર એકાદ ન આવ્યો.
સળંગ સુત્રતા શી જળવાઈ!
દુ:ખોમાં અપવાદ ન આવ્યો.
કેમ મને અવસાદ ન આવ્યો!
કંઠ શુષ્કને કાન ન સરવા;
એક અનાહત નાદ ન આવ્યો.
હું વારસ નથી કે હું પુર્વજ નથી;
હું માણસ છું બસ, કોઈ દીગ્ગજ નથી.
હતી એવી પાછી લઈ જાઉં છું;
આ ચાદર છે મારો વીજયધ્વજ નથી.
મને કંકુ–થાપામાં રુંધો નહીં;
હું ગોત્રજ નથી કે હું પુર્વજ નથી.
હું જીવી ગયો છું એ પર્યાપ્ત છે;
આ શબ્દો જ છે, મારું કારજ નથી.
કરો સ્હેજ ‘હાઉક‘ કે ચૂંટી ખણો;
ત્વચા મેં ગુમાવી છે, અચરજ નથી.
હૃદયમાં મને સ્થાન આપી શકો;
છું પ્રેમી; તમારી ચરણરજ નથી.
જેને ઉગવાની ઉતાવળ હોય છે;
તે ઘણે ભાગે તો બાવળ હોય છે.
આજીવન કેદી છું પડછાયાનો હું;
એ સતત આગળ કે પાછળ હોય છે.
માછલી બે આંખમાં તરતી રહે;
ખારાં તોયે તેમાં મૃગજળ હોય છે.
જીવ ક્યાં કૈં હોય છે બંધાયલો?
શ્વાસ કેવળ કર્ણ–કુંડળ હોય છે.
મોટે ભાગે ક્યાંથી એ સાચી પડે?
ધારણાઓ મારી અટકળ હોય છે.
કાળજું રેડાયું છે એમાં કહો!
કાવ્ય નહીંતર માત્ર પીંગળ હોય છે.
જ્યાંથી આવ્યો ત્યાં જ પાછો જઈશ હું;
એ જ રસ્તો, એ જ એ સ્થળ હોય છે.
હું મારાથી જાણે વીખુટો પડ્યો,
મેં મુકેલો વીશ્વાસ ટાંચો પડ્યો.
ફકત ચાંચ ચકલીએ મારી હતી;
દીવાલેથી તુટીને ફોટો પડ્યો.
મળ્યો તો મને ગ્રંથ દળદાર પણ;
ફકત એક ફકરો જ ઓછો પડ્યો.
દીવાલો અચાનક કડડભુસ થઈ;
ચલો, ઠીક છે; એક રસ્તો પડ્યો.
હવે પુર આવી શકે આંખમાં;
તમારો આ વર્તારો સાચો પડ્યો!
જવાનો વખત તો થયો, જાઉં છું;
છે મનમાં કે નાહકનો ધક્કો પડ્યો.
હૃદયનાં ઉર્મીનગરમાં પ્રચંડ ધાડ પડે;
ધસે છે શબ્દ, કવીતામાં રમ્ય ત્રાડ પડે.
ટકોરા થાકી ગયા ને જમીનદોસ્ત થયા;
સહાનુભુતીથી કંપી જઈ કમાડ પડે.
ધરા, ગગન ને નદી સર્વ એકરુપ થયાં;
બગાસું ખાવ જરા સુર્યનો ઉઘાડ પડે.
અડગ મનુષ્ય છે; ભેખડ ઢચુપચુ નીકળી;
હવે જો વાયરો વીંઝાય તો કરાડ પડે.
ખરી પડ્યાં છે બધાં પર્ણ, ડાળીઓ ભોંયે;
કોઈ ન નોંધ એ લેશે હવે જો ઝા
પડછાયો કેવો મારો મને છેતરી ગયો,
હું જ્યાંનો ત્યાં રહ્યો અને એ ગુમ થઈ ગયો.
લટકાવી ત્યાં નહોતી કદી મારી મેં છબી,
દીવાલનો એ ભાગ તો ઝાંખો પડી ગયો.
આંસુની ધાર લઈને નદી નીકળી હતી,
એનો પ્રવાહ જોઈને પર્વત ખસી ગયો.
મૃત્યુનો દુત દેહ લઈ ચાલતો થયો,
જોઈ અડગતા આતમાની એ ડરી ગયો.
કાગળ, કલમ ને અક્ષરો સાહેદી પુરશે,
પાગલ હતો એ આદમી, થોડું લખી ગયો.
થોડું ઘણુંયે તેજ પ્રસારી લીધું હતું,
જો કે એ સુર્ય વહેલો ઘણો આથમી ગયો.
મેં મારા મનને આકરી શીક્ષા કરી હતી;
કારણ કે એણે મોક્ષની ઈચ્છા કરી હતી.
આવો ન આવો આપ, ફરક કંઈ નહીં પડે;
હું પણ ન જાણું તેમ પ્રતીક્ષા કરી હતી.
બોલાયું’તું તો માત્ર તમારું જ નામ ત્યાં;
લોકોએ મારા નામની ચર્ચા કરી હતી.
અપરાધ જો ગણો તો ફક્ત એટલો જ કે;
સંભવ નહોતો ત્યાં મેં અપેક્ષા કરી હતી.
ખુશ્બુ તમારા શ્વાસની ફેલાઈ’તી સભર;
ફુલોએ માત્ર મ્હોરીને શોભા કરી હતી.
તો પણ મળ્યો નકારમાં ઉત્તર તો શું કરું?
ઠેકાણું જોઈને જ મેં પૃચ્છા કરી હતી.
દર્શન ન દો તમે તો હું આગ્રહ નહીં કરું;
મેં તો તમારી પ્રાણપ્રતીષ્ઠા કરી હતી.
સમુહ આ માણસનો બહુ ડંખીલો છે;
એની પાસે ઈસુ-સમયનો ખીલો છે.
ફુલોની ખુશ્બુનુંયે વીશ્લેષણ કરશે;
માણસ છે તો નરવો, પણ ગંધીલો છે.
વાડ ઉપરનું પંખી તો વીંધાઈ ગયું;
ટહુકા જેવો ટહુકો પણ થોરીલો છે.
પડછાયાની પાછળ પાછળ મીથ્યા દોડે;
માણસ ખુદને માટે પણ વહેમીલો છે.
મૃત્યુ પાસે એ શાનો નમતું જોખે?
સ્મરણોનો સુબો એનો બહુ લીલો છે.
કાળનો કાળો નાગ હવે ઘેરાયો ચોગમ,
કીડી-કાફલો ક્ષણનો બહુ સંપીલો છે.
ભગવતીકુમાર શર્મા, 32–B પવીત્રા રો હાઉસ, ગેટ નં–2, આનંદ મહેલ રોડ, અડાજણ, સુરત–395 009
ફોન – 0261 2743967
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 262 published on 27-01-2013
હું ક્યાં કહું છું આપની ‘હા’ હોવી જોઈએ ;
પણ ના કહો છો એમાં વ્યથા હોવી જોઈએ.
પુરતો નથી નસીબનો આનંદ ઓ ખુદા,
મરજી મુજબની થોડી મજા હોવી જોઈએ.
એવી તો બેદીલીથી મને માફ ના કરો,
હું ખુદ કહી ઉઠું કે સજા હોવી જોઈએ.
આ તારું દર્દ હો જો બીજાને તો ના ગમે,
હમણાં ભલે કહું છું દવા હોવી જોઈએ.
મેં એનો પ્રેમ ચાહ્યો બહુ સાદી રીતથી,
નહોતી ખબર કે એમાં કલા હોવી જોઈએ.
ઝાહેદ આ કેમ જાય છે મસ્જીદમાં રોજ રોજ,
એમાં જરાક જેવી મજા હોવી જોઈએ.
પૃથ્વીની આ વીશાળતા અમથી નથી ‘મરીઝ’,
એના મીલનની ક્યાંક જગા હોવી જોઈએ.
તુજ બેવફાઈમાં છે વ્યથા કોણ માનશે!
જે જોઈ છે મેં તારી દશા કોણ માનશે?
મારા ગુનાહો જોઈ, મને બેશરમ ન માન,
સાથે જ ભોગવું છું સજા કોણ માનશે?
દીલ મારું, પ્રેમ મારો અને એમની શરત!
મેં ખુદ કહી છે કેટલી ‘ના’ કોણ માનશે?
વરસો થયાં હું જેમની મહેફીલથી દુર છું,
ત્યાં પણ હજી છે મારી જગા કોણ માનશે?
છે ખુશનસીબ વ્યક્ત કરે જે ઉદારતા,
દીલમાં રહી ગઈ તે દયા કોણ માનશે?
જે વાત પર બધાએ શીખામણ દીધી ‘મરીઝ’,
સંમત હતો હું એમાં ભલા કોણ માનશે?
કુદરતના ખેલ હાથમાં આવી નહીં શકે,
કળીઓને ગલીપચીથી હસાવી નહીં શકે.
મારા કવનનું આટલું ઉંડું મનન ન કર,
કંઈ યાદ થઈ જશે તો ભુલાવી નહીં શકે.
ના માંગ એની પાસે ગજાથી વધુ જીવન,
એક પળ એ એવી દેશે વીતાવી નહીં શકે.
અંતીમ દર્દ હોય તો આવે છે સ્તબ્ધતા,
સાચો વીરહ છે એ જે રડાવી નહીં શકે.
તે વેળા માન તારી મહત્તા બધી ગઈ,
જ્યારે તને કશુંય સતાવી નહીં શકે.
એવા કોઈ સમયને હું ઝંખું છું રાતદીન,
તું આવવાને ચાહે, ને આવી નહીં શકે.
એક જ સલામતી છે કે પડખામાં દીલ રહે,
એ બહાર જો જશે તો બચાવી નહીં શકે.
લેવા ગયો જો પ્રેમ તો વહેવાર પણ ગયો,
દર્શનની ઝંખના હતી, અણસાર પણ ગયો.
એની બહુ નજીક જવાની સજા છે એ,
મળતો હતો જે દુરથી સહકાર પણ ગયો.
રહેતો હતો કદી કદી ઝુલ્ફોની છાંયમાં,
મારા નસીબમાંથી એ અંધકાર પણ ગયો.
સંગતમાં જેની સ્વર્ગનો આભાસ હો ખુદા,
દોઝખમાં કોઈ એવો ગુનેગાર પણ ગયો.
એ ખુશનસીબ પ્રેમીને મારી સલામ હો,
જેનો સમયની સાથે હૃદયભાર પણ ગયો.
એ પણ છે સત્ય એની ઉપર હક નથી હવે,
એવુંય કંઈ નથી કે અધીકાર પણ ગયો.
સાકી છે સ્તબ્ધ જોઈ નશાની અગાઢ ઉંઘ,
પીનારા સાથે કામથી પાનાર પણ ગયો.
કેવી મજાની પ્રેમની દીવાનગી હશે!
કે જ્યાં ‘મરીઝ’ જેવો સમજદાર પણ ગયો
મેં તજી તારી તમન્ના તેનો આ અંજામ છે,
કે હવે સાચે જ લાગે છે કે તારું કામ છે.
છે સ્ખલન બે ત્રણ પ્રસંગોમાં મને પણ છે કબુલ,
કોણ જાણે કેમ આખી જીન્દગી બદનામ છે.
એક વીતેલો પ્રસંગ પાછો ઉજવવો છે ખુદા!
એક પળ માટે વીતેલી જીન્દગીનું કામ છે.
આપની સામે ભલે સોદો મફતમાં થઈ ગયો,
આમ જો પુછો બહુ મોઘાં અમારાં દામ છે.
જીન્દગીના રસને પીવામાં જલ્દી કરો ‘મરીઝ’,
એક તો ઓછી મદીરા છે, ને ગળતું જામ છે.
મને શ્રદ્ધા ભલે ને હોય કે ઈશ્વર બધાનો છે,
દુઆ એવી કરું છું જાણે મારો એકલાનો છે.
હવે કોઈ સુચન આપો કે ક્યાં નીકળી જવું મારે,
કે એ પોતે જ છે દુઃખમાં જે મારા મહેરબાનો છે.
સમયની લાજ રાખી ને ઘડીભર તો તમે આવો,
કે પળભરના ભરોસા પર અહીં આખો જમાનો છે.
કોઈ આ ભેદ ના કહેજો, ખુદા ખાતર સમંદરને,
ખુદા કરતાં વધુ વીશ્વાસ મુજને નાખુદાનો છે.
હવે એવી દુઆ છે કે કોઈ જોવા નહીં આવે,
હવે જોવા સમો નકશો અમારી દુર્દશાનો છે.
મરણ સુધરી ગયું મારું ‘મરીઝ’ આ એના શબ્દોથી,
કે એના બંધ આ હોઠોમાં, ‘મારી દાસ્તાનો’ છે…..
જ્યારે કલા, કલા નહીં, જીવન બની જશે,
મારું કવન જગતનું નીવેદન બની જશે .
શબ્દોથી પર જો દીલનું નીવેદન બની જશે,
તું પોતે તારા દર્દનું વર્ણન બની જશે .
જે કંઈ હું મેળવીશ હમેશાં નહીં રહે ,
જે કંઈ તું આપશે તે સનાતન બની જશે.
મીઠા તમારા પ્રેમના પત્રો સમય જતાં,
ન્હોતી ખબર કે દર્દનું વાચન બની જશે.
તારો સમય કે નામ છે જેનું ફકત સમય,
એને જો હું વીતાવું તો જીવન બની જશે .
તારું છે એવું કોણ કે માગે સ્વતંત્રતા!
મારું છે એવુ કોણ જે બંધન બની જશે?
આંખો મીંચીને ચાલશું અંધકારમાં ‘મરીઝ’
શંકા વધી જશે તો સમર્થન બની જશે .
જ્યાં છે એ નક્કી વાત કે કોઈ અમર નથી,
અમૃત મળે તો શું કરું? એમાં અસર નથી.
ખામી તમારા રુપમાં દેખાય છે હવે,
પહેલાં હતી જે, એવી અમારી નજર નથી.
ગઈકાલે શું થયું ભલા એનું તો ભાન ક્યાં?
આજે શું થઈ રહ્યું છે મને કંઈ ખબર નથી!
પાગલપણું આ પ્રેમનું હદથી વધી ગયું,
તે શેરીમાં ફરું છું કે જ્યાં તારું ઘર નથી.
આ છુટવાની રીત કે મીત્રોએ કહી દીધું,
શું થઈ શકે કે જ્યાં તને તારી કદર નથી!
આવાગમન છે બન્ને જગતમાં સતત ‘મરીઝ’,
પુરી જે થાય એવી જીવનની સફર નથી.
જીન્દગીને જીવવાની ફીલસુફી સમજી લીધી,
જે ખુશી આવી જીવનમાં આખરી સમજી લીધી.
આટલાં વર્ષોની મહેનતનું પરીણામ આટલું!
તારા દીલની આછી આછી લાગણી સમજી લીધી.
દુઃખ તો એનું એ છે કે દુનીયાના થઈને રહી ગયા,
જેના ખાતર મારી દુનીયા મેં જુદી સમજી લીધી.
દાદનો આભાર, કીન્તુ એક શીકાયત છે મને,
મારા દીલની વાતને તેં શાયરી સમજી લીધી.
કંઈક વેળા કંઈક મુદ્દતને કશી માની નથી,
કોઈ વેળા એક પળને જીન્દગી સમજી લીધી.
કોણ જાણે કઈ દીશામાં જઈ રહી છે જીન્દગી,
રાહની સૌ ચીજને મેં પારકી સમજી લીધી.
એ હવે રહી રહીને માંગે છે પરીવર્તન ‘મરીઝ’,
મારી બરબાદીને મેં જેની ખુશી સમજી લીધી.
બસ, એટલી સમજ મને પરવરદીગાર દે,
સુખ જ્યારે જ્યાં મળે ત્યાં બધાના વીચાર દે.
માની લીધું કે પ્રેમની કોઈ દવા નથી,
જીવનના દર્દની તો કોઈ સારવાર દે!
ચાહ્યું બીજું બધું તે ખુદાએ મને દીધું,
એ શું કે તારા માટે ફક્ત ઈન્તઝાર દે.
આવીને આંગળીમાં ટકોરા રહી ગયા,
સંકોચ આટલો ન કોઈ બંધ દ્વાર દે.
પીઠામાં મારું માન સતત હાજરીથી છે,
મસ્જીદમાં રોજ જાઉં તો કોણ આવકાર દે!
તે બાદ માંગ મારી બધીયે સ્વતંત્રતા,
પહેલાં જરાક તારી ઉપર ઈખ્તીયાર દે.
આ નાનાં નાનાં દર્દ તો થાતાં નથી સહન,
દે એક મહાન દર્દ અને પારાવાર દે.
સૌ પથ્થરોના બોજ તો ઉંચકી લીધા અમે,
અમને નમાવવા હો તો ફુલોનો ભાર દે.
દુનીયામા કંઈકનો હું કરજદાર છું ‘મરીઝ’,
ચુકવું બધાનું દેણ જો અલ્લાહ ઉધાર દે.
પ્રસ્વેદમાં પૈસાની ચમક શોધે છે,
હર ચીજમાં એક લાભની તક શોધે છે;
આ દુષ્ટ જમાનાનું રુદન શું કરીએ,
આંસુમાં ગરીબોનાં નમક શોધે છે!
જણસ અમુલી અમસ્તી બનાવી નાખી છે,
પરાયા શહેરમાં વસતી બનાવી નાખી છે;
જગતના લોકમાં જ્યારે ગજુ ન જોયું ‘મરીઝ’,
મેં મારી જાતને સસ્તી બનાવી નાખી છે.
આ મહોબ્બત છે કે છે એની દયા, કહેતા નથી,
એક મુદ્દત થઈ કે તેઓ ‘હા’ કે ‘ના’ કહેતા નથી;
બે જણા દીલથી મળે તો એક મજલીસ છે ‘મરીઝ’
દીલ વીના લાખો મળે એને સભા કહેતા નથી.
પાણીમાં હરીફોની હરીફાઈ ગઈ,
શક્તી ન હતી, અલ્પતા દેખાઈ ગઈ;
દરીયાનું માપ કાઢવા, નાદાન નદી,
ગજ એનો લઈ નીકળી, ખોવાઈ ગઈ!
શ્રદ્ધાથી બધો ધર્મ વખોડું છું હું,
હાથે કરી તકદીરને તોડું છું હું;
માંગું છું દુઆ એ તો ફક્ત છે દેખાવ,
તુજથી ઓ ખુદા, હાથ આ જોડું છું હું.
વાસી અબ્બાસ અબ્દુલઅલી, ‘મરીઝ’
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 265 published on 10-03-2013
ઉગાડે એમ કદી ઉગવાનું નહીં,
આપણે તો આવળ ને બાવળની જાત, ઉગવાનું હોય ત્યારે પુછવાનું નહીં.
ધગધગતા તડકાના પેગ ઉપર પેગ અને ઉપરથી આખું વેરાન,
નીરાંતે બેસી જે ભરચક પીવે ને એને પાલવે આ લીલાં ગુમાન,
રોકે કદાચ, કોઈ ટોકે કદાચ, તોય મહેફીલથી કોઈ દીવસ ઉઠવાનું નહીં.
આપણે તો આવળ ને બાવળની જાત ઉગવાનું હોય ત્યારે પુછવાનું નહીં
આપણે તો એનીયે સમજણ શું રાખવી આ મસ્તીમાં ખરવું કે ફાલવું,
આપણાં તો લીલાછમ લોહીમાં લખેલું છે ગમ્મે તે મોસમમાં મ્હાલવું,
અરે હસવું જો આવે, હસવું બેફામ અને આંસુ જો આવે તો લુછવાનું નહીં.
આપણે તો આવળ ને બાવળની જાત ઉગવાનું હોય ત્યારે પુછવાનું નહીં.
ઉંડે ને ઉંડે જઈ બીજું શું કરવાનું? ધરવાનું આપણું જ ધ્યાન,
પથ્થર ને માટીના ભુંસી ભુંસીને ભેદ, કરવાનું લીલું તોફાન,
દેખાડે આમ કોઈ દેખાડે તેમ, તોય ધાર્યું નીશાન કદી ચુકવાનું નહીં
આપણે તો આવળ ને બાવળની જાત ઉગવાનું હોય ત્યારે પુછવાનું નહીં;
પણ ઉગાડે એમ કદી ઉગવાનું નહીં…!
પરસેવો બીચ્ચારો રઘવાયો થઈને ભલે ચહેરા પર આમતેમ દોડે!
માઈક મળે તો કોઈ છોડે?
નાનાં અમથાં એ ટીપાં શું જાણે? આ ભાષણ શું કરવાની ચીજ છે?
આકાશે ચાંદો છે, ચાંદામાં પુનમ ને પુનમના પાયામાં બીજ છે,
વીષયમાં એવો તો ફાંફે ચડે ને તોય તંતુને આમતેમ જોડે.
માઈક મળે તો કોઈ છોડે?
ઉધરસ ને નસકોરાં રમત્યે ચડે ને એય બગ્ગાસાં વ્હેંચાતાં ભાગમાં,
કંટાળો જાણે કે આખ્ખું કુટુમ્બ લઈ ફરવા આવ્યો ન હોય બાગમાં!
તાજા ઉઘડેલ એક વક્તાને ડાળીએથી ખંખેરી ખંખેરી તોડે.
માઈક મળે તો કોઈ છોડે?
‘છેલ્લી બે વાત’, એવું કાનમાં પડે ને કંઈક શ્રોતામાં જીવ પાછાં આવે,
છેલ્લી, છેલ્લી છે એમ બોલી બોલીને પાછો આખ્ખો કલાક એક ચાવે;
સાકરના ગાંગડાને કચ્ચકચાવીને જાણે પકડ્યો હો ભુખ્યા મંકોડે.
માઈક મળે તો કોઈ છોડે?
એક ચકી ને ચકો મુંઝાઈ ગયાં છે.
ચોખા ને મગના બે દાણા હતા ને? હવે ચાંચમાંથી એ પણ છીનવાઈ ગયા છે.
કમ્પ્યુટર, મોબાઈલ, ટીવી, છે સોંઘાં; પણ એની રંધાય નહીં ખીચડી,
ચકી ને ચકાનાં જીવન પર ત્રાટકી છે મોંઘવારી નામે એક વીજળી,
ફાઈવસ્ટાર મૉલનાં ફાલેલાં જંગલમાં નાનકડાં સપનાં ખોવાઈ ગયાં છે,
એક ચકી ને ચકો મુંઝાઈ ગયાં છે.
મીનરલ વૉટરથી તો સસ્તા છે આંસુ, ને મીઠી પણ લાગશે રસોઈ,
ખાંડ માટે ટળવળતી કીડીની પાસે જઈ આટલું તો સમજાવો કોઈ!
લાગે છે શેરડીના આખ્ખાયે વાઢને લુચ્ચાં શીયાળીયાં ખાઈ ગયાં છે.
એક ચકી ને ચકો મુંઝાઈ ગયાં છે.
ચકી ને ચકો ક્યે, ‘જુઓ સાહેબ, હવે બોલાતું કેમ નથી, ચીં ચીં?
એવું તે શું છે આ કંઠમાં, તે લાગે છે મારે છે ડંખ જેમ વીંછી!’
એક્સરેમાં જોઈ અને ડૉક્ટર બોલ્યા કે : ‘ઘણા ડુમા ગળામાં અટવાઈ ગયા છે’.
એક ચકી ને ચકો મુંઝાઈ ગયાં છે.
બીજું શું કરવાનું સ્કુલમાં?
આખ્ખાયે ધંધામાં રાખવાનું ધ્યાન,
ક્યાંય અત્તર રહી જાય નહીં ફુલમાં.
બીજું શું કરવાનું સ્કુલમાં?
ભણવાનાં કારખાનાં ધમધમતાં રાખવાની
આપું બે ચાર તને ટીપ?
માછલીની પાસેથી ઉઘરાવ્યે રાખવાની
મોતી ભરેલ કંઈક છીપ.
માસુમીયત જોઈ જોઈ લાગણીનું સપનું
પણ જોજે આવે ન ક્યાંક ભુલમાં?
બીજું શું કરવાનું સ્કુલમાં?
સીધેસીધું તો કદી મળવાનું નહીં.
થોડું બેસાડી રાખવાનું બ્હાર;
થનગનતી ઈચ્છાને લાગવું તો જોઈએ
ને કેટલો છે મોટ્ટો વેપાર!
ઉંચે આકાશ કૈંક દેખાડી ડાળ,
પાછુ પંખીને કહેવાનું ઝુલ મા.
બીજું શું કરવાનું સ્કુલમાં?
ધારદાર ફતવાઓ પાડવાના બ્હાર
અને ભાષણ તો કરવાનું લીસ્સું,
અર્જુનને પંખીની આંખ જ દેખાય,
એમ તારે પણ વાલીનું ખીસ્સું.
શીક્ષણ નહીં; ફાઈવસ્ટાર બીલ્ડીંગ
જરુરી છે સૌથી પ્હેલા તો સંકુલમાં.
બીજું શું કરવાનું સ્કુલમાં?
ગોકુળના કૃષ્ણને તો વાંસળીના સુર, વળી યમુનાનાં પુર
અને ઉપરથી ગોપીઓ ને રાધા..
અહીં મારે તો જીવવાના વાંધા ..!
આંખોની પથરાળી ધરતીમાં વૃન્દાવન, ગોવર્ધન, ગોકુળ ક્યાં વાવીએ?
ભાંભરડા દેતી આ ભુખી ઈચ્છાઓનાં ધણનાં ધણ ક્યાં જઈ ચરાવીએ?
આયખે વલોવાતાં એક એક દ્હાડાને માગી માગીને મેં ખાધા,
અહીં મારે તો જીવવાના વાંધા ..!
પુરેલાં ચીર એમાં માર્યો શું મીર? એનું કારણ એ રાજાની રાણી,
નજરે ના કેમ ચડી આછેરા જીવતરની માંડેલી આમ ખેંચતાણી;
ખેંચાતાં ખેંચાતાં ટાંકા તુટે ને વળી દોરા ખુટે,
ને તોય કરવાના રોજ રોજ સાંધા?
અહીં મારે તો જીવવાના વાંધા ..!
ગોકુળનો શ્વાસ લઈ, મથુરાની હાશ લઈ, દરીયામાં જાત તેં બચાવી,
મેં તો આ પ્હાનીના હણહણતા અશ્વોને ખીલ્લાની વારતા પચાવી;
ભાગી ભાગીને હુંય ભાગું કદાચ તોય રસ્તાને પગલાંની બાધા!
અહીં મારે તો જીવવાના વાંધા ..!
ડૉટ કૉમ વૃંદાવન આખું,
કાનજીની વેબસાઈટ એટલી વીશાળ છે કે કયાં કયાં નામ એમાં રાખું?
ધારો કે મીરાંબાઈ ડૉટ કૉમ રાખીએ તો રાધા રીસાય એનું શું?
વીરહી ગોપીનું ગીત એન્ટર(Enter) કરીએ ને ક્યાંક ફ્લૉપી(Floppy) ભીંજાય એનું શું?
પ્રેમની આ ડીસ્કમાં (Disk) તો એવી એવી વાનગી કે કોને છોડું ને કોને ચાખું?
ગીતાજી ડૉટ કૉમ એટલું ઉકેલવામાં ઉકલી ગઈ પંડીતની જાત,
જાત બળી જાય, છતાં ખ્યાલ ના રહે ને એ જ માણે આ પુનમની રાત.
તુલસી, કબીર, સુર, નરસૈંયો થઈએ તો ઉકલે છે કંઈક ઝાંખું ઝાંખું.
એ જ ફક્ત પાસવર્ડ (Password) મોકલી શકે છે જેના સ્ક્રીન(Screen) ઉપર નાચે છે શ્યામ,
એને શું વાઇરસ (Virus) ભુંસી શકવાના જેનાં ચીર પુરી આપે ઘનશ્યામ?
ઇન્ટરનેટ (Internet) ઉપર એ થનગનતો આવે, હું કોઈ દીવસ વીન્ડો (Window) ના વાખું.
લીમડાને આવી ગ્યો તાવ,
લીમડાના દાદા ક્યે, ‘કહી કહી ને થાકી ગ્યો,
જાવ, હજી ફાસ્ટફુડ ખાવ.’
ટી-શર્ટ ને જીન્સવાળી માંજરી બીલાડી ક્યે આપણને દુધ નહીં ફાવે!
પીત્ઝા ને બર્ગરની આખ્ખી આ પેઢીને રોટલી ને શાક ક્યાંથી ભાવે?
વર્ષોથી બોટલમાં કેદ થઈ સડતાં એ પીણાને પીવો ને પાવ.
જાવ, હજી ફાસ્ટફુડ ખાવ.
અપ ટુ ડેટ કાગડા ને કાગડીયું માઈકમાં મંડી પડ્યાં છે કાંઈ ગાવા!
કંઈ પણ ભીંજાય નહીં એવાં ખાબોચીયાંમાં નીકળી પડ્યાં છો તમે ન્હાવા?
કુંપળનાં ગીત લીલાં પડતાં મુકીને ગાવ રીમીક્સનાં ગાણાંઓ ગાવ.
જાવ, હજી ફાસ્ટફુડ ખાવ.
કાન એ કંઈ થુંકવાનો ખુણો નથી કે નથી પેટ એ કંઈ કોઈનો ઉકરડો,
આપણા આ ચહેરા પર બીજાના નખ્ખ શેના મારીને જાય છે ઉઝરડો?
માંદા પડવાનું પોસાય કદી કોઈનેય, સાંભળ્યા છે ડૉક્ટરના ભાવ?
લીમડાને આવી ગ્યો તાવ,
લીમડાના દાદા ક્યે, ‘કહી કહી ને થાકી ગ્યો,
જાવ હજી ફાસ્ટફુડ ખાવ.’
ઝરણાનું દે નામ અને ના આપે વહેવું! આ તે કેવું?
શબ્દો સાથે કામ ને પાછું મુંગા રહેવું! આ તે કેવું?
રણની જેવું તરસી પડીએ તોય વહે તું અધ્ધર,
ઝાકળ જેવું વરસી પડીએ તોય કહે તું પથ્થર;
તું બોલે બેફામ ને મારે કંઈ ના કહેવું? આ તે કેવું?
હોય વૃક્ષની જાત અને ના છાંયો આપે,
છે અમાસની રાત અને પડછાયો આપે;
માંગું ખુલ્લેઆમ ને તારે કંઈ ના દેવું? આ તે કેવું?
મત્સ્ય હોઉં ને જળને કંઈ તરવાનું પુછું?
વાદળ છું તો વરસું કંઈ સરનામું પુછું?
ભીંજે આખું ગામ ને કોરું એક જ નેવું! આ તે કેવું?
છેવટે કંટાળી મેં વાદળાંને કીધું કે વરસ્યા વીનાના શું જાવ છો?
વાદળ કહે કે ભાઈ વરસી તો પડીએ; પણ આપશ્રી ક્યાં કોઈ દી’ ભીંજાવ છો?
મેં કીધું શું ક્યો છો? ગ્યા વરસે ક્યાં કર્યો’તો છત્રી ઉઘાડવાનો વેંત?
વાદળ ક્યે, રહેવા દ્યો, પલળી જે જાય ઈ તો અંદરથી ઉગાડે હેત,
વરસી વરસીને અમે થાકી ગયાં ને તોય તમે ક્યાં લીલાછમ થાવ છો?
મેં કીધું આ રીતે શું કામે નાખો છો માણસની જાત માથે આળ?
વાદળ ક્યે ચાલ મને તારામાં ગોતી દે એકાદી લીલીછમ ડાળ,
મુળનું તો સરનામું મળતું નથી ને પાછા કુંપળના ગીતો શું ગાવ છો?
મેં કીધું આ રીતે તરસ્યે મારીને તમે સારું તો કરતા નથી જ,
વાદળ ક્યે બસ ભાઈ, આ રીતે અમને પણ થોડીક ચડી ગઈ ખીજ;
અબઘડીએ ધોધમાર વરસી પડું છું બોલો, બાળકની જેમ તમે ન્હાવ છો?
મારી પાસે ઢગલો રેતી, તારી પાસે ખોબો જળ,
ચાલને રમીએ પળ બે પળ..
હું રહેવાસી પથ્થરનો, ને તારું સરનામું ઝાકળ,
ચાલને રમીએ પળ બે પળ..
થોડી ઉઘડે મારી ઈચ્છા, થોડી ઉઘડે તારી પણ;
હું અહીંથી આકાશ મોકલું, તું પીંછાથી લખ સગપણ.
આજ અચાનક દુર દુરથી, આવીને ટહુકે અંજળ.
ચાલને રમીએ પળ બે પળ..
રમતાં પહેલાં ચાલ તને હું, આપી દઉં થોડી સમજણ,
રમતાં રમતાં ભુલી જવાનું, દેશ–વેશ સરનામું પણ;
બુંદબુંદમાં ભળી જવાનું, વહી જવાનું ખળ ખળ ખળ.
ચાલને રમીએ પળ બે પળ..
A-20, Adarshnagar, Opp. NarayanKrupa Banglows,
BOPAL-GHUMA, Amdavad- 380 058
Phone : 02717-233 125 Mobile: 94265 63388
Email : kavikrushnadave@gmail.com AND krushnadave@yahoo.co.in
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 268 published on 21-04-2013
આજની આ પળને આજે, ખાળજે હળવાશથી ,
કાં ગયેલી પળને પાછી, વાળજે હળવાશથી!
કેટલું, ક્યાં બોલવું, એનો કરી અંદાઝ ને-
મૌનની શરતો બધીયે પાળજે હળવાશથી!
જો પુરાવો કે ખુલાસો હોય ના સંગીન તો ,
સાવ સાચી વાતને પણ ટાળજે હળવાશથી!
આંખ, મન કે કંઠમાં, કોરી તરસ જો તરફડે ,
તો ગઝલના લયમાં એને, ઢાળજે હળવાશથી!
ને પછી મળશે બધાયે પ્રશ્નના ઉત્તર તને,
તર્ક સાથે તથ્યને પણ, ગાળજે હળવાશથી!
કક્કામાં મેં અક્ષર જોયા,
ને અક્ષરમાં ઈશ્વર જોયા!
અઘરા અઘરા ઉત્તર જોયા!
દુઃખનાં કારણ અંદર જોયાં!
દીલથી વધાવી લે અગર થોડી-ઘણી,
તો વાતની થાશે અસર થોડી-ઘણી!
સંભાવના મેં સોળ આનાની કરી,
ને, ખીલવી છે પાનખર થોડી-ઘણી!
સાર્થક થયું પીડાનું હોવું આખરે,
એ છે તો છે, મારી કદર થોડી-ઘણી!
અંતે ખુશીએ ખુશ થઈ આપ્યું વચન,
એ આવશે અવસર ઉપર થોડી-ઘણી!
મેં વાતને વ્હેતી કરી કાગળ ઉપર,
એ પી ગઈ તરસી નજર થોડી-ઘણી!
આમ ભરચક, આમ ખાલી!
મન તો છે જાદુની પ્યાલી!
એ હતી નવજાત તોયે,
વાત આખી રાત ચાલી!
છે સવાલો સાવ નક્કર,
પણ જવાબો છે ખયાલી!
ઘાસની લીલી સભા પર,
શ્વેત ઝાકળની છે લાલી!
સાત પગલાં મેં ભર્યાં છે ,
ખુદની દુઃખતી રગને ઝાલી!
તું ગણીત એવું ગણે કે-
મુઠ્ઠી મુદ્દલ, વ્યાજ પાલી!
આ ગઝલ પણ ફુલી-ફાલી!
કાં પછી હારી જુઓ!
લ્યો, કલમ, કાગળ પછી,
ભાર ખાલી ક્ષણનો કાયમ હોય છે;
કાં પછી સમજણનો કાયમ હોય છે.
ટાઢ, તડકો, ઝાંઝવા ને થોરથી,
દબદબો તો રણનો કાયમ હોય છે.
કોરું મન, તરસ્યાં નયન, વહેતો સમય..
પ્રશ્ન બસ, એ ત્રણનો કાયમ હોય છે .
ચાસ ચહેરા પર સમય પાડે અને,
વાંક કાં દર્પણનો કાયમ હોય છે?
સાવ સાચી વાત કરવી હોય..પણ,
ડર સવાયા ‘પણ’નો કાયમ હોય છે.
કાલ આખી આજ સાથે જેમ છે,
‘તું નથી; પણ છે’ના પ્રશ્નો તેમ છે.
હોંશથી પાડે છે પડઘો પાનખર,
એટલે એને મેં પુછ્યું, ‘કેમ છે?’
પારદર્શક હોય પરપોટો છતાં,
વજ્ર જેવો મેઘ-ધનુષી વ્હેમ છે .
વૃક્ષની સંભાવના છે બીજમાં,
પારણાંનાં ગીતમાં પણ એમ છે!
તળમાં દાવાનળ, કીનારા શાંત છે,
આમ તો દરીયો કુશળ ને ક્ષેમ છે!
શું હતું? ને શું થશે? છે અંદર પ્રશ્નો;
મનમાં ઘુંટ્યા તો થઈ ગ્યા મંતર પ્રશ્નો!
કોઈના વરસી જવાથી ઉગશે ઉત્તર,
આશ રાખીને ઉભા છે બંજર પ્રશ્નો!
રાખે છે સાપેક્ષ થઈ સંબંધોમાં પણ,
ક્યાંક ઓછું, ક્યાંક ઝાઝું અંતર પ્રશ્નો!
ઘાટ ઘડવા રીત નોખી અજમાવે છે,
તીર, ભાલો, ટાંકણી ને ખંજર પ્રશ્નો!
જ્યાં જવાબો જીન્દગીને અજવાળું દે,
લાગવાના ત્યાં સહજ ને સુંદર પ્રશ્નો!
સંવાદ 'હું' થી કર, પછી ઘડતર થશે!
ઘટના હશે ઝીણી; છતાં ચણતર થશે!
તું કલ્પનાને બે-ઘડી અવતાર તો,
કોરી હકીકત પર સરસ જડતર થશે!
સંદર્ભ પીડાનો હશે, જો નામમાં,
ચર્ચા થશે, ને એય પણ નવતર થશે!
જો, ભાગ્યવશ ખોટી ઠરે કારણ વગર
તો, ધારણાના કાળજે કળતર થશે!
શોધો ભલે ને દર્દનાં કારણ નવાં,
એના ઉપાયો એટલાં પડતર થશે!
એક સવાયી ક્ષણની સાખે,
આભ ઢળે રજકણની સાખે!
તેં દીધેલા વ્રણની સાખે!
રેત વચાળે દરીયો ગાળે,
તડકો કાયમ રણની સાખે!
સપનું નહીં પણ એક હકીકત,
ટપકે છે આંજણની સાખે!
રહી ગઈ અંતે વાત અધુરી,
પ્રશ્ન વીનાના ‘પણ’ની સાખે!
ઉગે છે દર્પણની સાખે!
મેં સાંજ સાચવી તો ઉજળી થઈ સવારો,
ને મૌન સાચવ્યું તો થ્યા શબ્દથી પ્રહારો.
સારાં શુકન લલાટે ને હાથમાં લઈને,
આનંદને મળી; પણ પીડામાં થ્યો વધારો.
છે થોર આંગણાંમાં તો પાનખરના હૈયે,
ભીની ઉગી છે ધરપત કે આવશે બહારો.
એના સુધી જવાનો રસ્તો મને મળ્યો છે,
પ્રશ્નો બહારના; પણ અંદર કર્યો સુધારો
જ્યાં શોધવાનું છોડ્યું, ત્યાંયે મને મળી ‘હું’,
સંવાદ ને સમાધી; બન્નેનો લૈ સહારો.
પથ્થર સમજો કે ઈશ્વર,
હું શબ્દો અવતારું છું!
બત્રીસ કોઠે દીવા થ્યા,
તારું હોવું ધારું છું!
સુરજ ઉગે કે ડુબે,
લક્ષ્મીબહેનની આવી જ મધુર ગઝલો માણવા અને એમનો સ–તસ્વીર પરીચય પામવા, તા. ૨૩/૧૨/૨૦૦૭ની ૧૩૩મી ‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ની આ (http://gujaratilexicon.com/magazine/sundayemahefil/) પરથી ડાઉનલોડ કરવા વીનંતી છે.
નાના મવા રોડ, રાજકોટ – 360 004
મોબાઈલ : 96875 19952
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 271 published on 02-06-2013
આઠ વર્ષ પુરાં કરી, ‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ આજથી નવમા વર્ષમાં પ્રવેશ કરે છે. તે અવસરે સૌ વાચકો–પ્રતીભાવકો–સહાયકોને સંપાદકોની ભાવભીની સલામ!
કોઈથી દોરાઉં એવો હું નથી,
અન્ય જેવો થાઉં એવો હું નથી.
મનમાં સૌના હોય એ પરખી લઉં,
કોઈથી ભરમાઉં એવો હું નથી.
કોતરેલું નામ છું પાષાણ પર,
સહેજમાં ભુલાઉં એવો હું નથી.
સ્પષ્ટતાનો કોઈ પણ પર્યાય ક્યાં?!
મન ભરી મુંઝાઉં એવો હું નથી.
બાગમાં મહેંકી જવું ગમતું મને,
શીશીમાં પુરાઉં એવો હું નથી.
સાંભળી લો એક મીઠું ગાન છું,
કોઠીમાં પડઘાઉં એવો હું નથી.
ચોતરફ ‘આનંદ’ થઈ વેરાઉં છું,
મુઠ્ઠીમાં સંતાઉં એવો હું નથી.
રાત’દી વણસ્યા કરે છે જો, ખરી છે વેદના,
ને સતત ફણગ્યા કરે છે જો, ખરી છે વેદના.
હોઠ પર જો સ્મીત આવે એક-બે ક્ષણ ત્યાં જ તો,
આંસુઓ ખડક્યા કરે છે જો, ખરી છે વેદના.
માંડ ઠારું આંસુ છાંટી આ ભભુકતી આગને,
ત્યાં ફરી સળગ્યા કરે છે જો, ખરી છે વેદના.
હું ફકત ઈચ્છું કે કાયમ દર્દનો દુષ્કાળ હો,
પણ અહીં વરસ્યા કરે છે જો, ખરી છે વેદના.
આંખમાં ‘આનંદ’ની લઈને અપેક્ષા હું ફરું,
તોય પણ વળગ્યા કરે છે જો, ખરી છે વેદના.
હવામાં વાયરો વાયો ખબર ક્યાં કોઈને એની..!
સુરજ તડકાથી ગભરાયો ખબર ક્યાં કોઈને એની..!
તમે આખો દીવસ જે આઈનાને જોઈ જીવો છો,
અરીસો ક્યાં અરીસાયો ખબર ક્યાં કોઈને એની..!
સતત એક જ દીશામાં આપણે વહેતા રહ્યાં તો પણ,
વહેણનો અર્થ બદલાયો ખબર ક્યાં કોઈને એની..!
લગાવી હોઠ પર બેઠાં અમે એક મૌનનું તાળું,
નજરમાં ભાવ છલકાયો ખબર ક્યાં કોઈને એની..!
હવે ‘આનંદ’ના અજવાસમાં જો જો જગત આખું,
હરેક આંખે એ મલકાયો ખબર ક્યાં કોઈને એની..!
અવઢવીને રાત આખી એમણે ગાળી હશે,
ને સવારે હાશ કહીને ખાટલી ઢાળી હશે.
એટલે ઝળહળ હશે સુરજ સવારે પંથનો,
જો વીતેલી રાત તારી ગાઢ ને કાળી હશે.
મનનો મહેરામણ કદી છલકાય ના બસ એટલે,
કેટલી આંધી- ત્સુનામી મ્હાંયલે ટાળી હશે!
ખુદ તું મુલઝીમ ને ખુદ કાજી બની બેઠો પછી,
સંભવીત ગંભીર સજાઓ તેં જરુર ટાળી હશે.
આજ તારી સામે એ નીર્ભીક બની ઉભી છે જો,
સાવ છાની તારી વૃત્તી તેં જ પંપાળી હશે.
એક-બે મોતી મઝાનાં જો મળે તો રાજીપો,
જીન્દગીભર કેટલી તેં છીપલી ચાળી હશે.
રાતના અંધારની તું ના કરીશ ચીંતા હવે,
જો હશે ‘આનંદ’ તો એ રાત અજવાળી હશે.
સંબંધો સાચવી લેવા અમે સમજણ બહુ રાખી,
દીશાઓ પારખી લેવા અમે સમજણ બહુ રાખી.
તમે તો એક ઈંગીતથી ઘણી વાતો કહી દીધી,
અરથને તારવી લેવા અમે સમજણ બહુ રાખી.
ખબર છે એ બધું સાચું કહી દેશે જ મોઢા પર,
છતાં પણ આરસી લેવા અમે સમજણ બહુ રાખી.
હરેક ક્ષણ કેટલી અણમોલ છે એ વાત જાણીને,
ક્ષણે ક્ષણ વાપરી લેવા અમે સમજણ બહુ રાખી.
ખરી છે ગોપીઓ! કેવળ કીસન સંગ રાસ ઝંખે છે,
વ્યથાની વાંસળી લેવા અમે સમજણ બહુ રાખી.
તમે ખુશ થાવ છો બાગે વસંતી ફુલ જોઈને.
ને છાલક શ્રાવણી લેવા અમે સમજણ બહુ રાખી.
હતો ‘આનંદ’ એ રસ્તે અમે ચાલ્યા વીચારીને,
ચીલાને ચાતરી લેવા અમે સમજણ બહુ રાખી.
આંખમાં પણ વ્યક્ત જેવું ક્યાં કશું પણ છે હવે?
પાંપણોમાં ગુપ્ત જેવું ક્યાં કશું પણ છે હવે?
ટેરવાં કુંઠીત થયાં, સંવેદના ભોંઠી પડી,
ને મજાના સ્પર્શ જેવું ક્યાં કશું પણ છે હવે?
જુલ્મ જોઈ આંખ આડા કાન કરીએ આપણે,
આ શીરામાં રક્ત જેવું ક્યાં કશું પણ છે હવે?
શબ્દને તેં જે દીવસ આ હળની સાથે જોતર્યો,
વાતમાં લે કાવ્ય જેવું ક્યાં કશું પણ છે હવે?
જે ક્ષણે વીસ્મય સર્યું આ આંખથી, ‘આનંદ’ ગયો,
જીન્દગીમાં અર્થ જેવું ક્યાં કશું પણ છે હવે?
એ જ ચહેરા, એ જ પગલાં, વાટ લઈ દોડ્યા કરે,
‘કંઈ મળ્યું ના’નો સતત કણસાટ લઈ દોડ્યા કરે.
મુલ્યને સીદ્ધાંત સહુ વેચી દીધાં પાણી મુલે ,
જાતની તો પણ હંમેશાં હાટ લઈ દોડ્યા કરે.
આ રહી મંઝીલ જુઓ આંખો સમક્ષ દેખાય છે,
કોણ જાણે તોય શેં રઘવાટ લઈ દોડ્યા કરે.
હાથમાં મોતી મળ્યા સાચાં; છતાં ના સાચવ્યાં,
ને ફટકીયાંનો હવે ચળકાટ લઈ દોડ્યા કરે.
છે જરુરી આપણું ‘આનંદ’ વનમાં રાચવું,
ને બધાં શું કામ આ ઉચાટ લઈ દોડ્યા કરે?
કોઈ પણ હો હાલ ભઈલા, આપણે આનંદ છે,
સાવ સીધી ચાલ ભઈલા, આપણે આનંદ છે.
હુંય પણ માણસ છું લ્યા, ગુસ્સો મને આવે ખરો,
એ થયું ગઈ કાલ ભઈલા, આપણે આનંદ છે.
બે ઘડી અવસાદ કો’ દી અમને પણ ઘેરી વળે,
પણ પછી ખુશહાલ ભઈલા, આપણે આનંદ છે.
જંગ જો આવી પડે હથીયારના લઉં હાથમાં,
ફક્ત લઉં બે ઢાલ ભઈલા, આપણે આનંદ છે.
ઝેર ના રાખ્યું કદી મેં, ના ઉદર, ના આંખમાં,
ના રતી ના વાલ ભઈલા, આપણે આનંદ છે.
પ્રેમથી ‘આનંદ’નું આ ગીત લખ્યું મેં જ્યારથી,
સ્વસ્થ છે સુર–તાલ ભઈલા, આપણે આનંદ છે.
વૃક્ષ મેં વાવ્યું છે દીલના આંગણે ‘આનંદ’નું,
ખુબ ઉતારે ફાલ ભઈલા, આપણે આનંદ છે.
નીકળ્યો છું ખુદને શોધવા ને ક્યાંય પણ દર્પણ નથી,
અંદર ઝુકીને જોયું હોય, એકાદ એવી ક્ષણ નથી.
માયા બધી ખંખેરી લે મન ચાલ ગઠરી બાંધ તું,
ખીંટી નથી કોઈ હવે કે કોઈ પણ વળગણ નથી.
ચાલ્યા કરો, ચાલ્યા કરો, ચાલ્યા કરો, ચાલ્યા કરો,
મંઝીલ હજુ બહુ દુર છે ને ક્યાંય પણ અડચણ નથી.
ચારે તરફ વહેતી સુગંધી ખુશનુમા વાતાવરણ,
વૃન્દાવની ઉપવન છે આ કોઈ આગ ઝરતું રણ નથી.
‘આનંદ’નું હોવું જરુરી છે જીવનમાં એટલે,
ઢંઢોળજે તું જાતને જો મ્હાલી પા રણઝણ નથી.
ખબર કોને અહીં ક્યારે જવાનું, ક્યાં જવાનું છે,
ખુલેલી પાંખને બસ આપણે બળ આપવાનું છે.
ભલેને આવરી લે ચોતરફ અવસાદનું વાદળ,
ફગાવી એને બસ જીવનને લખલુંટ માણવાનું છે.
હવે એકાંતને ખેતર મજાનો મોલ ઉપજે છે,
જરા જહેમત કરી મનની ભીતર એ સ્થાપવાનું છે.
તમે ચાલો, સતત ચાલો અને બસ ચાલતા રહેજો,
અગર રોકાઈ ગ્યા તો જીન્દગીભર હાંફવાનું છે.
ગમે તે હોય પણ એ વાતનો ‘આનંદ’ છે આજે,
જીવનની આ કથામાં આપણે સ્મીત વાંચવાનું છે.
ન કાંઈ સ્વસ્થતા જેવું ન કાંઈ સ્તબ્ધતા જેવું,
મને લાગે છે આ મારું જીવન બસ વ્યર્થતા જેવું.
નથી શીખ્યો કદી છળ બસ હંમેશાં છેતરાયો છું,
મને ના આવડ્યું આ જીન્દગીમાં દક્ષતા જેવું.
હવે પથરાય છે જો ચોતરફ કવીતાનું અજવાળું,
અને જો દુર લગ પડઘાય છે ની:શબ્દતા જેવું.
હતી વસ્તી તો ઘર આ લાગતું’તું કેવું રુપાળું!,
હવે ઠેબે ચઢે છે હર કદમ બસ ભગ્નતા જેવું.
હું કાયમ આમ તો ‘આનંદ’ સાથે લઈને ચાલુ છું,
છતાં શીદ આજ આ ઘેરી વળ્યું છે વ્યગ્રતા જેવું.
આ અહંની ભીંત તોડી નાંખ તું,
તે પછી જે કંઈ મળે તે ચાખ તું.
જાતને બસ વૃક્ષ કેવળ માનજે,
તું જ મુળ છે, તું જ થડ ને શાખ તું,
ક્યાં કશું ઝાઝું પછી કરવું પડે!
સૌને માટે પ્રેમ મનમાં રાખ તું.
રાખજે દીલના કમાડો ખોલીને,
ને ભરોસે બંધ કરજે આંખ તું.
ન્યાયને માટે સદા લડતો રહે,
ક્યાંય ખોટું કોઈનું ના સાંખ તું.
ભાગ્યથી કંઈ પણ વધારે નહીં મળે,
વ્યર્થ કોશીશ છો કરેને લાખ તું.
આંખ ને હૈયે ભરી ‘આનંદ’ બસ,
ઉડજે બંધુ પ્રસારી પાંખ તું ..!
આખેઆખો માણસ જ્યારે કોઈ વાતે આંસુ થઈ રેલાય, એ કોઈ જેવી તેવી ઘટના છે!
છાતી પરનો ભાર અચાનક સૌની સામે ડુસકાં થઈ પડઘાય, એ કોઈ જેવી તેવી ઘટના છે!
આંખ વચાળે ચાસ બનાવી, જતન કરીને, સોના જેવાં શમણાં રોપ્યાં, ને ઉછેર્યાં, મ્હોરતાં પહેલાં-
એ શમણાઓ તુટે તડાક દઈને, ત્યારે કાચ થઈ ભોંકાય, એ કોઈ જેવી તેવી ઘટના છે!
વરસો પહેલાં છુટો પડેલો એક ગોઠીયો, થઈ આગંતુક સાવ અચાનક એક સવારે આંગણ આવે
ઓળખી એને આંખ તમારી, હૈયું એનું ઝળઝળીયે ભીંજાય, એ કોઈ જેવી તેવી ઘટના છે!
ઉનાળાની ભર બપ્પોરે ધુળની ડમરી વાતી લુમાં, ગુલમહોર મહોરે ને ગરમાળો લુમે લટકે,
એ જોઈને ‘બ્રેડ પરેડી’ કોઈ માણસ ભીનો થઈ હરખાય, એ કોઈ જેવી તેવી ઘટના છે!
ભરચક્ક બસમાં કોઈ વૃદ્ધા ઉભાં ઉભાં જાત સંભાળી કરે મુસાફરી, જુવાનીયાં સૌ બેઠાં રહેતાં,
દીલમાં રામ વસ્યે કોઈ જુવાન ઉભો થાય ને પેલી વૃદ્ધા પોરો ખાય, એ કોઈ જેવી તેવી ઘટના છે!
કોડ ભરેલી કોઈ કન્યા પરણ્યાના થોડા દહાડામાં સાસરીયાના જુલમ-સીતમથી ઘર છોડીને,
બાપને ઉંબર આવી પહોંચે તે ઘડીઓમાં બાપનું દીલ કોરાય, એ કોઈ જેવી તેવી ઘટના છે!
એક ગલુડીયું કઉં.. કઉં.. કરતું માને શોધે ગલી ગલીમાં, ત્યાં એક ભુલકું તેના ભાગનું દુધ પીવડાવે,
ભુલકાનું મન નાચી ઉઠે ને મન–મનમાં ‘આનંદ’ ઉત્સવ થાય, એ કોઈ જેવી તેવી ઘટના છે!
કવીસંપર્ક: 'નીરાંત' બી-૧૨, લકુલેશ અમીધારા, પ્રભુનગર પાસે, વાઘોડીયા રોડ, વડોદરા-૩૯૦૦૦૧૯
મોબાઈલ – 98795 65012 Email:ashokjani53@gmail.com
કવીસર્જન: (૧) આસોપાલવ (ગઝલ સંગ્રહ- ૨૦૦૨) પ્રકાશક - અશોક જાની ‘આનંદ’, પૃષ્ઠ - ૧૨+૬૯ મુલ્ય - ૪૫.૦૦ રુપીયા, પ્રાપ્તીસ્થાન- ઉપરના સરનામે (૨) દડમજલ (ગીત-ગઝલ સંગ્રહ-૨૦૦૯)
પ્રકાશક- નવભારત સાહીત્ય મંદીર, ૨૦૨-પેલીકન હાઉસ, આશ્રમરોડ, અમદાવાદ - ૯ પૃષ્ઠ - ૧૪+૧૬૦ મુલ્ય - ૧૦૦.૦૦ રુપીયા.
ઉપરના બન્ને પુસ્તકો ઓન લાઈન www.bookganga.com પર પણ પ્રાપ્ય છે.
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
SeM Article No - 274 published on 14-07-2013
લીલીછમ અટકળ ગમે છે, હે સખી
તું મને પુષ્કળ ગમે છે, હે સખી
ઘોર અંધારે સ્મરણ તારું અને–
રાત આ ઝળહળ ગમે છે, હે સખી.
હું અહર્નીશ કૈંક ઝંખું છું સરસને
જળનું સરનામું મળે મારી તરસને
આ નહીં તો આવતા જન્મે મળીશું
વીતતાં ક્યાં વાર લાગે છે વરસને?
નામથી હું દીલીપ મોદી છું
કામથી હું દીલીપ મોદી છું
છે છલોછલ તપશ્ચર્યા મારી
જામથી હું દીલીપ મોદી છું.
જીવવા માટેનું બહાનું તું જ છે
આ હૃદયનું એક ખાનું તું જ છે
હું કદી જાહેરમાં બોલ્યો નથી
મારું નાજુક સ્વપ્ન છાનું તું જ છે.
આ અજંપાની જુઓ કૈં હદ નથી
મારી એકલતાનું ચોક્કસ કદ નથી
તે છતાં જીવું છું; જીવાયા કરે–
જીવવાનો આમ તો મકસદ નથી.
ક્યાં સુખદ અહેસાસ મનને થાય છે?
શ્વાસ મારા કેમ થંભી જાય છે?
શબ્દ, કાગળ, અર્થ, શાહી ને કલમ,
ગીત મુજ સંવેદનાનાં ગાય છે!
મુક્ત હો સંવેદના; બાંધો નહીં
મૌનથી અભિવ્યક્ત હો; વાંધો નહીં
રેશમી સંબંધના પાલવ ઉપર
જોઈએ બસ એક પણ સાંધો નહીં.
મ્હેક સાથે મીત્રતા બંધાઈ ગઈ
ને તીજોરી શ્વાસની છલકાઈ ગઈ
આંગળી ઝાલી બગીચાની પછી–
ફુલની વ્યાખ્યા મને સમજાઈ ગઈ.
એક વીધવા બાઈ જેવી લાગણી
અટકળો મારી બધી છે વાંઝણી
આ પીડાનો અંત ક્યારે આવશે?
આંખમાં ખુંચ્યા કરે જાણે કણી!
આમ મળવાનું બહાનું હોય છે,
દર્દ પણ કેવું મજાનું હોય છે!
આંસુ જેનું નામ આપ્યું છે તમે,
આંખમાં તો ચીહ્ન ઘાનું હોય છે!
ઝેર પીધું; જીવતો તોયે રહ્યો
જખ્મ લીલોછમ હસીને મેં સહ્યો;
આંખમાંથી વહેતી ધારા જોઈ લો–
‘હું’ નદી થઈને સતત કેવો વહ્યો!
મારી પાસે આવ તું, વાતો કરીશું
સૌ દીપક બુઝાવીને રાતો કરીશું
આપણી વચ્ચે તડપતું મૌન તોડી
સ્નેહભીના શબ્દને ગાતો કરીશું.
સર્વ જોખમ ખેડીને પણ આવ તું
બુમ પાડે છે ઋજુ ક્ષણ આવ તું
સ્વપ્ન થઈ જા, કેદ હું તુજને કરું
ખુલ્લી રાખી છે મેં પાંપણ, આવ તું.
આમ ને આમ જ વરસ વીત્યા કરે
જળ વગર મારી તરસ વીત્યા કરે
કોઈ પરીવર્તન વગર અટકી નહીં
લ્યો, તડપ ક્ષણની સરસ વીત્યા કરે.
માણસે શ્રદ્ધા ન ખોવી જોઈએ
મનની સુંદરતા જ જોવી જોઈએ
પ્રેમ જેવું ના હશે તો ચાલશે
પણ કદી નફરત ન હોવી જોઈએ.
શી રીતે માપી શકું હું કદ, સખી?
હું તને ચાહ્યા કરું અનહદ, સખી
જીવવાનું લક્ષ્ય કેવળ તું જ છે
તેથી મરવાની નથી ફુરસદ, સખી.
એક ફાનસ રાતભર સળગે અને
ખ્યાલ સાલસ રાતભર સળગે અને
સ્વપ્નમાં પણ ઠોકરો વાગ્યા કરે
ભગ્ન માણસ રાતભર સળગે અને.
આપણે પીધા કર્યો ખાલી કટોરો
આપણો સંબંધ કાગળ હોય કોરો
સાંધવાને વસ્ત્ર ફાટેલું સમયનું
ઉમ્રભર શોધ્યા કર્યો મેં સોય–દોરો.
ટેરવાં કાપીને હું અક્ષર લખું
ડાયરીમાં સ્નેહના અવસર લખું
તારી સાથેના પ્રસંગો, હે સખી
આજ મારા રક્તની ભીતર લખું.
મુક્તકો મારાં ખરેખર શું કહે છે?
આ હયાતી મારી ખુદની શું સહે છે?
તું મને સમજી ન લેતી રણ કદીયે
હું સ્વભાવે છું નદી, પાણી વહે છે!
ક્યાંક ભુંસાઈ ગયો છે ખુદ દીલીપ
આમ કરમાઈ ગયો છે ખુદ દીલીપ
યાર, ખોવાઈ ગયું છે જ્યાં કશું–
ત્યાં જ ખોવાઈ ગયો છે ખુદ દીલીપ.
ડાળ શૈશવની ઉપર હંમેશ રમતા
કોળીયો મોંમાં મુકે ને એમ જમતા
ચીજ છે અદભુત જીવનમાં, આ જગતમાં
હોય ના બીજું કશું પણ માની મમતા.
વેઠવો છે દીલીપ મોદીને?
વ્હેંચવો છે દીલીપ મોદીને?
ઉપજે શું સીવાય ગઝલો, બસ–
વેચવો છે દીલીપ મોદીને?
યાર, સોનોગ્રાફી ક્યાં સંબંધની થાય?
એક્સ–રેમાં દર્દ ભીતરનું શું દેખાય?
ટેસ્ટ લોહીનો કરાવી જોઈએ, ચાલ–
પ્રેમના જીવાણુ જો માલમ પડી જાય!
સાવ ખાલી જામ ગળતો જાય છે
વાયદો રંગીન ઢળતો જાય છે
તે છતાં વીશ્વાસ મારો છે અતુટ
એક સંભવ રોજ છળતો જાય છે.
શબ્દ સીવે છે એ જાણે દરજી હો
ઉર્મીઓ મારી હૃદયની અરજી હો
શ્વાસમાં વીશ્વાસનો ઈતીહાસ છે
આખરે તો જેવી તારી મરજી હો.
સ્થળ વગર તરસ્યો રહું, એવું બને
જળ વગર તરસ્યો રહું, એવું બને
હું પકડવા જાઉં છું, પકડાય ના
પળ વગર તરસ્યો રહું, એવું બને.
લાગણીના રંગથી રંગાઈ જઈએ
ચાલ, મોસમ છે હવે ભીંજાઈ જઈએ
આંખથી તારી હું, મારી આંખથી તું
હા, પરસ્પર આપણે વંચાઈ જઈએ.
હું તરસનું તળાવ છું, મીત્રો
ના રુઝાયેલા ઘાવ છું, મીત્રો
પાંસળીમાં વસંત મ્હોરી છે
શુન્યની આવજાવ છું, મીત્રો.
શ્વાસ સૌ લાગ્યા કરે શાને સખત?
કેમ વીતાવું છું ભારેખમ વખત?
મેં છલોછલ પીધી છે દીવાનગી–
બાકી શા માટે હું આ મુક્તક લખત?
10, નવનીર્માણ સોસાયટી, ટીમલીયાવાડ, નાનપરા, સુરત–395 001,
ફોન : 0261- 247 4700/ 266 2200 મોબાઈલ: 98259 33400
ગઝલસંગ્રહો: ‘પંથ’ (1983), ‘દાખલા તરીકે તું...’ (1990), ‘અહેસાસ’ (2007),‘એક અલ્લડ છોકરી’ (2008), ‘નગર તારા વગર’ (2009), ‘ઉમળકો’ (2010)
મુક્તકોના સંગ્રહો: ‘હે સખી! સંદર્ભ છે તારો અને–’ (1997), હે સખી! સોગંદ છે મારા તને–’ (2004), ‘હે સખી! છે ઝંખના તારી મને–’ (2012)
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
વીશ્વભરમાં વસેલાં ગુજરાતી પરીવારોને દર રવીવારે કશુંક બે પાન જેટલું, જીવનપોષક ગુજરાતી વાચન મળી રહે તે હેતુથી અમે May 29, 2005ના દીવસથી આ ‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ નામે ‘વાચનયાત્રા’ શરુ કરેલી. ત્યારે તો આ ગુજરાતી યુનીકોડ ફોન્ટ નહોતા. તેથી અમે ‘કલાપી’ અને પછીથી ‘વીજયા’ નોનયુનીકોડ ફોન્ટ વાપરતા. પછીથી યુનીકોડ ફોન્ટ ‘શ્રુતી’ આવતાં જ અમે તે વાપરવા શરુ કર્યા. શરુઆતમાં માંડ બસોથી બે હજાર પરીવારોને પહોંચતી આ ‘સ.મ.’, આજે પંદરેક હજારથીયે વધારે વાચકોને (હવે દર પંદર દીવસે) નીયમીત મોકલીએ છીએ. એક વાચકનો પ્રતીભાવ યાદ આવે કે : “તમારી આ ‘સ.મ.’, એ મારા ઘરનું ‘અખંડ આનંદ’ છે.” આ પ્રતીભાવને સાચો પાડવા અમે સતત પ્રયત્નશીલ છીએ. તેના બધા અંકોનું ઈ–બુક સ્વરુપનું સંકલીત વાચન આપ સમક્ષ રજુ કરવાનો અને અવકાશે જ્યારેય સમય મળે ત્યારે વાંચી શકાય કે કોઈને મોકલવા સુલભ કરી આપવાનો આ પ્રયાસ છે.
‘સ.મ.’ને સક્રીય અને જીવન્ત સાથ–સહકાર આપનાર સૌ વડીલો અને મીત્રોનો અમે, તા. ૨૫ મે ૨૦૦૮ની ‘૧૫૫–એ’ની ‘વીદાય–સલામ’ નામક ‘સ.મ’માં વીગતે આભાર માન્યો છે. તોય ત્યાર પછીની ‘કાવ્ય–ગઝલ’ની અત્યાર સુધીની બધી ‘સ.મ.’ના અતીથી સમ્પાદક તરીકે નીષ્ઠાથી સેવા આપનાર સુરતના ગઝલકાર શ્રી ગૌરાંગ ઠાકર અને તેવી બધી ‘સ.મ.’નું પ્રેમથી અક્ષરાંકન કરી આપનાર આચાર્ય મીત્ર શ્રી સુનીલ શાહના અમે સવીશેષ આભારી છીએ.
આ નવ વરસમાં દુનીયાના એકેએક દેશમાં વસતા વાચનપ્રેમી ભાવકોનો સહયોગ, પ્રોત્સાહન અને હુંફ અમને મળ્યાં. ભરોસો મુકે એવા હજારો મીત્રો મળ્યા. ‘સ.મ.’ પહોંચે ને પ્રતીભાવોનો વરસાદ વરસે. સ્વ–પ્રશસ્તીના દોષને ખાળવા અમે તેને જાહેરમાં પ્રકાશીત કરવાનું શરુઆતથી જ ટાળ્યું છે. હા, તેવા દરેક પ્રતીભાવકને અંગત મેલ લખી તેમને દીલી આભાર પહોંચાડવાનું અમે ચુક્યા નથી. છતાં પણ એક જ વાર, આવો દોષ ગણો તો દોષ, અમે કર્યો છે.
થયું એવું કે ૧૫૫ સપ્તાહ પછી અમે ‘સ.મ.’ને બંધ કરવાનું નહીં; માત્ર વીરામ આપવાનું જાહેર કર્યું. (જુઓ, ‘સ.મ.’ ઈ–બુક ક્રમાંક – ૭માં, ‘સ.મ.’ ‘વીદાય–સલામ’ 155-1 : 18-05-2008). આ ‘સ.મ.’ વાચકોને પહોંચતાં જ અમારા પર પ્રતીભાવોની મુશળધાર વર્ષા થઈ. ફરી શરુ કરવાના આગ્રહની ઝડી વરસી. તેમાંના એક સો જેટલા વાચકોના ઉદગાર યથાતથ અમે એક ‘સ.મ.’માં પ્રકાશીત કર્યા હતા. (જુઓ, ‘સ.મ.’ ઈ–બુક ક્રમાંક – ૭માં, ‘સ.મ.’ ‘We salute your 'FEELINGS' for 'SeM'’ 155-2 : 13-07-2008). એણે અમને એવા ભાવવીભોર કર્યા કે અમારે માત્ર થોડા જ માસના વીરામ પછી ‘સ.મ.’ ફરી શરુ કરવી પડી જે હજી ચાલુ છે. અલબત્ત, હવે તે પાક્ષીક બની છે. સાથે સાથે બહુ નમ્રતાપુર્વક અનુભવે એટલું તો કહી શકાય કે ઈ–બુકનો કોઈ પણ ભાગ વાંચવાનું શરુ કરનારને તેની દીલપસંદ એકાદબે કૃતી તો મળી જ રહેશે. કાવ્ય, ગઝલ, વાર્તા, આરોગ્ય, હાસ્ય, શીક્ષણ અને જીવનપોષક કંઈ કેટલીય કૃતી! પોતાની કૃતી ‘સ.મ.’માં મુકવાની હેતથી પરવાનગી આપનાર આપણા માનીતા સર્જકોનો આભાર માનવા તો અમારી પાસે શબ્દો જ નથી!
અર્નીઓન ટૅક્નૉલૉજીસમાંથી બહેન શ્રુતી પટેલ, મીનલ મેવાડા, ભાઈ અર્પિત અને હીતેન્દ્ર વાસુદેવનો(hitendra@arniontechnologies.com) ભક્તીભાવભર્યો સહકાર ‘સ.મ.’ને ન મળ્યો હોત તો પંદર હજારથી ઘણા વધારે વાચકો સુધી દર પખવાડીયે પહોંચવાનું અમારાથી શક્ય ના બનત. રોજે રોજ નવા વાચકોની આઈડી ઉમેરવાની, કો’કની બદલાઈ હોય તો તે સુધારવાની, મંગળવારથી ‘સ.મ.’ મોકલવાનું શરુ કરવાનું તે.... છેલ્લો લૉટ શુક્રવારે રવાને થાય! સૌનો સાથ લઈ બહેન શ્રુતી–મીનલ-અર્પિત-હીતેન્દ્ર નીષ્ઠાપુર્વક આ બધું કરે. આ ઈ–બુક બનાવવાનુંય પછી તો બહેન શ્રુતીએ માથે લીધું. આપના સ્ક્રીન પર ‘સ.મ.’ની જે ઈ–બુક છે તેમાં અનેકોની સાથે બહેન શ્રુતીના હૃદયનો ભાવ ભર્યો છે.
જનહીતનું કોઈ પણ ની:સ્વાર્થ અને સારું કામ કદી અટકતું નથી એ વાતની પાકી પ્રતીતી અમને ‘લેક્સીકન’ નીર્માણના લાંબા પ્રવાસે કરાવેલી. તે જ વાત અહીં પણ સાચી પડી રહી છે.
આજનો સમય ઝડપથી ‘ઈ–બુક’ વાચનનો જમાનો બનવા જઈ રહ્યો હોય તેવી તેની ગતીવીધીની અમને પ્રતીતી થઈ રહી છે તેથી જ આ ઈ–બુક સૌ વાચકોને સપ્રેમ સમર્પીત કરીએ છીએ.
કદાચ નવાયુગને પીછાણીને જ આદરણીય શ્રી, (હવે સ્વર્ગસ્થ–હૃદયસ્થ) રતીલાલ ચંદરયાએ આપણ સૌ ગુજરાતીઓને ગુજરાતી ભાષાનો આખો ‘ઈ–શબ્દસાગર’ સમો ‘ગુજરાતીલેક્સીકોન’ (http://gujaratilexicon.com/) આંગળીનાં ટેરવાંવગો કરી આપ્યો છે. ભવીષ્ય માટે નીર્માયેલ આ અદ્ભુત વારસાની ખુબી અને વીશીષ્ટતાઓ વીશે પણ અમે થોડી જાણકારી આપતા રહીશું, જેથી સૌ કોઈ એમાં મળતી સવલત–સુવીધાથી પરીચીત થતા રહે અને તેનો ભરપેટ લાભ લેતા રહે.
ઈ–બુક બનાવવાની પ્રેરણા આપનાર અમેરીકાસ્થીત સ્નેહી ભાઈ અતુલ રાવલ (http://www.ekatrabooks.com/) નો, તે ‘ઈ–બુક’ને આઈ–પૅડ માટે વાચનક્ષમ ઈ–બુક બનાવવામાં પોતાનો સક્રીય સાથ–સહકાર આપનાર જૅક્સન–મીસીસીપી, અમેરીકાના આલ્ફાગ્રાફીક્સના માલીક રમેશ–શીલ્પા ગજ્જર (rgajjar@alphagraphics.com) નો, પીસી માટે વાચનક્ષમ ઈ–બુક બનાવી આપનાર અમારા અઝીઝ મીત્રો–સાથીદારો અને શરુઆતથી જ લેક્સીકન સાથે ભાષાસેવાના કાર્યમાં દીલ રેડનાર ભાઈ અશોક કરણીયા (ashok@gujaratilexicon.com), ભાઈ કાર્તીક મીસ્ત્રી (http://kartikm.wordpress.com/), તથા અર્નીઓન ટૅક્નૉલૉજીસમાંનાં સૌ ભાઈ–બહેનો, ખાસ કરીને, અમેરીકાસ્થીત ભાઈ રાજેશ મશરુવાળાના માર્ગદર્શન હેઠળ આ ઈ–પબ તૈયાર કરનાર બહેન મૈત્રી શાહ (maitri@arniontechnologies.com) અને બહેન શ્રુતી પટેલ વગેરે સૌનો હૃદયપુર્વક ખુબ ખુબ આભાર.
હજી બીજા બે સાવ અંગત અંગત નામોલ્લેખ કર્યા વીના રહેવાતું નથી. અતીવ્યસ્તતા છતાં છેલ્લી ઘડીએ ભક્તીભાવપુર્વક આ ઈ–બુકનું સરસ મુખપૃષ્ઠ-ટાઈટલ બનાવી આપનાર અમદાવાદની રેડીયન્ટ એડવર્ટાઈઝીંગ (http://www.radiantmedia.co/) ના માલીક શ્રી જયેશ–ઉર્વશી મીસ્ત્રી (jayesh.mistry@radiantmedia.co.in) નો ખુબ ખુબ આભાર.
અને જેનો સૌથી પહેલો આભાર માનવો જોઈએ તેનો સૌથી છેલ્લે માનું : ૨૦૦૦ની સાલમાં, કમ્પ્યુટરનો ‘ક’ નહીં જાણનાર મારા જેવા અભણને, સ્નેહને નાતે; પણ હઠપુર્વક લેપટૉપ ભેટ આપી કમ્પ્યુટરના આ નેટક્ષેત્રમાં પ્રવેશવા માટે ધક્કો મારનાર ફ્લોરીડાની વીખ્યાત ડીજીટ્રૉન સીસ્ટમ્સ(http://www.digitronsystems.com) ના માલીક શ્રી. દીપક–ભાવના મીસ્ત્રી (dipak@digitronsystems.com) નો તો જેટલો આભાર માનું તેટલો ઓછો છે. નીવૃત્તી પછી શું કરવું તેનો નકશો જેની પાસે ન હોય તેને, કોઈ આગ્રહપુર્વક કામે લગાડી દે અને તે પાછું તે જ તેના જીવનનું ધ્યેય બની રહે તે તો કોના નસીબમાં!
સૌ ઈ–બુક વાચનરસીયા વાચકોનું અમે ભાવભીનું સ્વાગત કરીએ છીએ અને શ્રદ્ધા રાખીએ છીએ કે અમારો આ પ્રયાસ પણ સૌને પસંદ પડશે.
Balvant Patel, e-mail : patel.balvant@gmail.com
Uttam Gajjar, e-mail : uttamgajjar@gmail.com
Ashok Karania, e-mail : ashok@gujaratilexicon.com
275 વાચનસામગ્રીના આવા તેર ભાગ છે. જે ભાગ ન મળ્યો હોય તે મંગાવવા લખો : uttamgajjar@gmail.com
‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’ ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ - 02
ગઝલ - કાવ્યસૃષ્ટી ભાગ–02
નેટ વાપરનારાઓને જેણે વાચનને છંદે વળગાડ્યા તે, ૨૦૦૫થી શરુ થયેલી ‘સુ–વાચનયાત્રા’–‘સન્ડે ઈ–મહેફીલ’માં રજુ થયેલી સઘળી રચનાઓને, અગીયાર ભાગમાં રજુ કરતી નાનકડી આ ઈ–પુસ્તીકાઓ, સઘળી કૃતીના સર્જકો અને સૌ વાચકો–ભાવકોને સમર્પીત...
શરુઆતમાં આ ગઝલોનું સમ્પાદન પણ અમે જ કરતા હતા; પછી અમારા કવીમીત્ર શ્રી મનસુખ નારીયા થોડો સમય અમારી મદદે આવ્યા. ત્યાર પછીથી હજી આજદીન સુધી, જેમની બહુમુલ્ય સેવા અમને મળી રહી છે તેવા, આ બધી ગઝલોની ‘સ.મ.’ના અતીથી સમ્પાદક સુરતના યુવા ગઝલકાર શ્રી ગૌરાંગ ઠાકરનો અમને લાભ મળ્યો છે તે બદલ અમે એમના ઋણી છીએ. આ બધી જ ગઝલોનું સસ્નેહ અને ચીવટાઈથી સુરેખ અક્ષરાંકન કરી આપનાર આચાર્ય મીત્ર શ્રી. સુનીલ શાહનો તો જેટલો ઉપકાર માનીએ તેટલો કમ છે.. અક્ષરાંકન કરતાં કરતાં જ ભાઈ સુનીલભાઈ શાહ આજે એક ઉદયમાન ગઝલકાર તરીકે સૌ ગઝલરસીકોનું ધ્યાન આકર્ષી રહ્યા છે તેનો અમે હરખ કરીએ છીએ.. આભાર.. આભાર.. ..ઉત્તમ–મધુ ગજ્જર..
Balvant Patel, e-mail : patel.balvant@gmail.com
Uttam Gajjar, e-mail : uttamgajjar@gmail.com
Ashok Karania, e-mail : ashok@gujaratilexicon.com
Arnion Technologies Pvt Ltd
Near Swastik Cross Road
Navrangpura, Ahmedabad - 380 009
Phone No – 079 40049325
ફુલ પર ઝાકળના પત્રો
વહી જતા આભાસનાં રેખાચીત્રો
ચાલો, ઘર ઘર રમીએ...
શબ્દનાં વાવેતર - (અછાંદસ રચનાઓ)