gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en pl en en en en en en en gu en en en gu en en en gu en en en gu en en en gu en en en gu en en en gu en en en gu en en en en en en en gu en en en gu gu gu en en en gu en en en gu en en en gu en en en en en en en en gu en en en en en gu en en en en fr en en en en el gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu es en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: તાળું…ચાવી – મિતેષ એમ. સોલંકી
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
[ રીડગુજરાતીને આ કૃતિ મોકલવા બદલ મિતેષભાઈનો (અમદાવાદ) ખૂબ ખૂબ આભાર. આપ તેમનો આ નંબર પર +૯૧ ૯૭૧૨૯૨૪૨૦૧ અથવા આ સરનામે grasshopper4201@gmail.com સંપર્ક કરી શકો છો.]
તાળું-ચાવી- આ બંને શબ્દો અને બંને વસ્તુઓ આપણા માટે ખુબ સામાન્ય છે. આપણે તાળા અને ચાવીનો ઉપયોગ સદીઓથી કરતા આવ્યા છીએ તેથી કદાચ તેમના વિષે જાણવાની તાલા(તાળા?)વેલી હવે એટલી રહી નથી. પરંતુ ખરું કહું તો મને આ બંને વસ્તુમાં ખૂબ રસ પડ્યો. ઈન્ટરનેટ પર જોતાં ખ્યાલ આવ્યો કે માણસ છેલ્લા ૪૦૦૦ વર્ષોથી તાળાનો ઉપયોગ કરતો આવ્યો છે. હવે કદાચ થોડી નવાઈ લાગવી જોઈએ કે આપણે તાળા-ચાવી સાથે ૪૦૦૦ વર્ષોથી જોડાયેલા છીએ. આમ જૂઓ તો કોઈ પણ વસ્તુ બંધ કરવી હોય અથવા બંધ થઇ શકતી હોય એટલે તેના પર તાળું મારી શકાય. ઈતિહાસ તાળાને ૪૦૦૦ વર્ષ જુનું આલેખે છે પરંતુ મને લાગે છે કે તાળું તેનાથી પણ વધારે જૂનું હશે કારણકે રામ અને કૃષ્ણના સમયમાં પણ મહેલને બારી, બારણા હતા, રાજની તિજોરીઓ હતી, ઘર હતા તેથી ત્યારે પણ તાળું હોવાની શક્યતા નકારી શકાય નહિ. રામરાજ્યમાં લોકો ઘરને બારણે તાળા ન મારતા તેનો સીધો અર્થ એમ ચોક્કસ ન લઈ શકાય કે ત્યારે તાળા અસ્તિત્વમાં જ ન હતાં. શું કહેવું છે તમારું ?
તાળા ખરા અર્થમાં માણસની વિકાસયાત્રાના સાક્ષી છે કારણ કે જેમ જેમ માણસ અમૂલ્ય વસ્તુઓનો સંગ્રહ કરતો ગયો હશે તેમ તેમ તાળાની બનાવટમાં, તેની મજબૂતીમાં, તેની જટિલતામાં પણ વધારો થતો ગયો હશે. માણસે એકઠી કરેલી સંપતી અને વસ્તુઓનો એક માત્ર ચોકીદાર એટલે “તાળું”. તેની આ જવાબદારીને કારણે તાળું માણસનું સૌથી પ્યારું પાત્ર છે. આજે પણ આપણે જયારે બહારગામ જતાં હોઈએ છીએ ત્યારે ઘરના વડીલો છેલ્લે કહેતા હોય છે, “બેટા! ઘરને તાળું બરાબર માર્યું છે ને?” ગુજરાતી ભાષા પણ ખૂબ રમૂજથી ભરેલ અને હસમુખ છે. આપણે તાળું વાસતા કે બંધ નથી કરતા પણ “મારીએ” છીએ. હવે તમને થશે કે આ ક્યારની તાળાની જ વાતો થાય છે તો ચાવીનું શું? તાળાની ખરી કિંમત તેની ચાવીથી થાય છે. જો તાળું જરૂરી છે તો ચાવી તેના કરતાં પણ વધારે જરૂરી છે. ચાવી વગરના તાળાની કોઈ જ કિંમત નથી. ચાવી વગરના તાળાને આપણે તોડી નાખતાં હોઈએ છીએ.
જૂના તાળા જોતાં ખ્યાલ આવે કે તાળાની મજબૂતી માત્ર તેને બનાવવા માટે વપરાયેલ ધાતુ પર કે તેની ડિઝાઈન પર આધારિત નથી પરંતુ તેને ખોલવા માટેની ચાવીની ડિઝાઈન પર આધાર રાખે છે. અદભૂત, બેનમૂન અને માની ન શકાય તેવી ગુંચવણભરી ચાવીની ડિઝાઈન જોતાં ખ્યાલ આવે કે માણસે તાળાને મજબૂતી આપવા ચાવીની પાછળ કેટલી મહેનત લેવી પડી છે.
તાળું એક વિશ્વાસના પ્રતિક સ્વરૂપે માણસ સાથે હમેશાં રહ્યું છે. આપણી તિજોરીમાં રહેલ સંપતિ એક નાનકડાં તાળાથી રક્ષીત છે. આપણા ૪૦૦ વારના ફ્લેટ કે બંગલાની જવાબદારી આપણે ૪ ઇંચના તાળાને સોંપીને નિરાંતે બહારગામ જતાં રહીએ છીએ. આ પરથી એક વાત ચોક્કસ શીખવા મળે કે તાળું કદથી ભલે નાનું દેખાય પણ જવાબદારી હંમેશાં મોટી લેતું રહ્યું છે. પોતાનું મૂલ્ય ભલે ઓછું હોય પણ તે અમુલ્યને સાચવવાની હિંમત ધરાવે છે. મારી આપને નમ્ર વિનંતી કે હવે પછી તાળાને દરવાજા પર લટકાવી દેવાતું સાધન કે વસ્તુ માત્ર ના ગણવું પરંતુ એક ઉપદેશ આપતાં ગુરુ તરીકે માન આપવું. જેમ માણસ ઝાડની છાલમાંથી પોલીએસ્ટરના કપડા પહેરતો થયો, જેમ ગુફાવાસી માંથી ફ્લેટવાસી થયો તેમ તાળાએ પણ વિકાસ કર્યો છે. આધુનિક સમયના તાળા પણ ખૂબ બદલાઈ ગયા છે. આપણા ઘરથી તાળા હવે સ્કુટર અને મોટર સાથે ફરતાં થઈ ગયા છે. વાહનમાં રહેલા તાળા-ચાવી તેને માત્ર રક્ષણ આપતાં નથી પણ ચલાવે પણ છે. વર્તમાન સમયના તાળા-ચાવીની જોડી હવે માત્ર ધાતુની જ નથી રહી પરંતુ અત્યાધુનિક બની ગયા છે. નંબર લોક, ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક લોક, ઇન્ટર લોક, એક કરતા વધારે ચાવી દ્વારા જ ખોલી શકાય તેવા લોક વગેરે.
પહેલાના સમયમાં તો આપણે એક જ ચાવીને સાચવવી પડતી જે સ્ત્રીની કમર થી લઈને પુરુષના ખિસ્સા વચ્ચે ક્યાંક સચવાઈ જતી પરંતુ હવે તે ચાવીનું સ્થાન પાસવર્ડ અને પાસકોડે લઇ લીધું છે. આજે માણસ ચાવી હાથમાં, કમર પર કે ખિસ્સામાં રાખતો નથી પરંતુ મગજમાં રાખે છે. વર્તમાન સમયના તાળા દેખાતા નથી અને ચાવી પડે તો અવાજ આવતો નથી કારણ કે તાળા ધાતુના રહ્યા નથી અને ચાવી જૂડામાં લટકતી નથી. બંનેના સ્વરૂપ તદન બદલાઈ ગયા છે. હવેના તાળા એટલે યુઝરનેઈમ અને ચાવી એટલે પાસવર્ડ. આ બધામાં એક વાત તો હજુ પણ અકબંધ છે – ચાવી (પાસવર્ડની ડીઝાઇન). આજે જયારે આપણે પોતાનું યુઝરનેઈમ બનાવવા માટે પ્રયત્ન કરીએ છીએ ત્યારે સામે બેઠેલું કોમ્પ્યુટર આપણને ઘણા વિકલ્પો અથવા સલાહ આપશે અને જેવા આપણે પાસવર્ડ બનાવવાનું શરુ કરીશું તરત જ કોમ્પ્યુટર કેટલીક શરતો મુકશે જેમકે – તમારો પાસવર્ડ ઓછામાં ઓછો ૮ અક્ષરોનો હોવો જોઈએ, એક અક્ષર કેપીટલ હોય તે જરૂરી છે, એક સ્પેશીયલ કેરેક્ટર પણ જોઇશે વગેરે વગેરે. ખરેખર ચાવી બનાવવી કેટલી અઘરી પ્રક્રિયા છે નહિ?
વળી, ચાવી બની ગયા પછી તેને ક્યાંક સાચવી રાખવી જરૂરી છે (તમારા મગજ સિવાય બીજી જગ્યાએ) કારણકે જો ચાવી (પાસવર્ડ) ભૂલી ગયા તો તમારું તાળું (યુઝરનેઈમ) તમને પ્રશ્નો પૂછવા લાગશે જેમકે તમારી પ્રથમ શાળાનું નામ, તમારી માતાનું નામ, તમારો પસંદગીનો રંગ વગેરે. અહીં એક વાત મને ગમી કે જો ચાવી ખોવાય જાય તો તાળું તોડવું પડતું નથી પરંતુ હા તમારે ઉપર જણાવ્યા પ્રમાણે પૂછેલા પ્રશ્નોના સાચા જવાબ ચોક્કસ આપવા પડે નહિ તો તાળું ખુલશે નહી.
માણસના વિકાસ સાથે તાળા-ચાવી આટલાં ગૂંચવણભર્યા બની ગયા કે તાળા-ચાવીની ડીઝાઇને માણસના સ્વભાવને ગૂંચવી નાંખ્યો? જે પણ હોય પરંતુ એક વાત તો ચોક્કસ માનવી રહી કે તાળા-ચાવી વગરનું જીવન કલ્પનામાં પણ શક્ય નથી. આમ જૂઓ છેલ્લા ૪૦૦૦-૫૦૦૦ વર્ષોથી (કે તેનાથી પણ વધારે) માણસ પોતાના મગજરૂપી તાળાને બુદ્ધિરૂપી ચાવી થી ખોલતો આવ્યો છે અને જંગલથી મંગલ (મંગળ) સુધી પહોંચતો રહ્યો છે. ખાસ વાત, આપણે જયારે કોઈ વસ્તુ પર તાળું લટકાવી દઈએ એટલે અંદર કઈક કિંમતી વસ્તુ છે તે આપોઆપ સાબિત થઇ જાય છે.
મિનીકટ : કોઈ આપણને ધમકી આપે અને આપણી બોલતી બંધ થઈ જાય તો શું ધમકી પણ એક જાતનું તાળું છે તેમ કહી શકાય ?
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous વાત એક બસસ્ટોપની – મહેશ યાજ્ઞિક
ૐ तत् सत् – ડૉ. મૃદુલા મારફતિયા
(‘ગીતા જીવનની આચારસંહિતા’ પુસ્તકમાંથી સાભાર. રીડગુજરાતીને આ પુસ્તક ભેટ મોકલવા બદલ ગૂર્જર ગ્રંથરત્ન કાર્યાલયનો ખૂબ ખૂબ આભાર. પુસ્તક પ્રાપ્તિની વિગતો લેખના અંતે આપવામાં આવી છે.) અહીં સુધી શ્રીકૃષ્ણે સાત્વિક, રાજસી અને તામસી પ્રકૃત્તિનાં આહાર, યજ્ઞ, તપ, દાન ઈત્યાદિનો ભેદ સમજાવ્યો : હવે યજ્ઞ, દાન, તપ વગેરે ક્રિયાઓ કરતી વખતે પ્રારંભમાં ‘ૐ तत् सत्’ જે સામાન્યતઃ બોલાય છે તેનું પ્રયોજન અને એ ... [વાંચો...]
જીવનઘડતરની વાતો અને પ્રસંગો – રવિશંકર મહારાજ
થાકેલા ભગવાન કહે છે કે ભગવાન અવતરે છે. અવતરવું એટલે પોતાના સ્થાનેથી નીચે ઊતરવું. હિરણાકશ્યપ થયો, ત્યારે ભગવાન નીચે ઊતર્યા. નહીં માણસમાં કે નહીં પશુમાં, એ નરસિંહરૂપે અવતર્યા અને હિરણાકશ્યપનો નાશ કરીને પાછા ગયા. પણ થોડા વખતમાં પાછું હતું તેનું તે. બલિ આવ્યો, એટલે ભગવાન વામનરૂપે ફરી નીચે ઊતર્યા. ત્રણ પગલાંમાં ત્રિભુવન માપી, બલિના માથા પર પગ મૂકી એને પાતાળમાં ... [વાંચો...]
અંતિમ અધ્યાય – પ્યારેલાલ (અનુ. મણિભાઈ ભ. દેસાઈ)
ઉપવાસ છોડ્યા પછી બે દિવસ બાદ, 1948ના જાન્યુઆરીની 20મી તારીખે ગાંધીજી પ્રાર્થના પછી પ્રવચન કરી રહ્યા હતા ત્યારે, એક મોટો ભડકો થયો. એથી પ્રાર્થનાસભામાં થોડી ધમાલ થવા પામી. ગાંધીજીએ સભાજનોને ગભરાટમાં પડી જવા માટે ઠપકાર્યા. થોડા સમય બાદ ફરીથી વ્યવસ્થા સ્થપાઈ, ત્યારે માલૂમ પડ્યું કે ગાંધીજી બેઠા હતા ત્યાંથી 75 ફૂટ દૂર બૉમ્બ ફૂટ્યો હતો અને તેને પરિણામે ભીંતનો થોડો ... [વાંચો...]
19 પ્રતિભાવો : તાળું…ચાવી – મિતેષ એમ. સોલંકી
sandip a nayi says:
May 7, 2014 at 8:57 am
Saras maja avi gayi vanchi ne. Navo janavanu malyu
May 7, 2014 at 10:14 am
May 12, 2014 at 7:59 pm
May 12, 2014 at 8:00 pm
p j paandya says:
May 7, 2014 at 11:06 am
નવા વ્ય્શય સાથે સરસ વાત કહ્ય્
May 12, 2014 at 7:59 pm
આભાર પી. જે. પંડ્યાજી
May 7, 2014 at 11:56 am
May 12, 2014 at 7:57 pm
May 7, 2014 at 1:03 pm
ખુબ સરસ ……તાળુ-ચાવી….આ વિષય મા આટલુ ક્યારેય વિચાર્યુ નહોતુ…! મિનીકટ પર તો ફિદા…..!! મિતેશભાઇ ખુબ સરસ્….!!
May 12, 2014 at 7:56 pm
આભાર સંદીપભાઈ. આ ભાર મને ગમે છે.
May 7, 2014 at 1:10 pm
Really very nice article Mitesh… Best wishes
May 12, 2014 at 7:55 pm
May 8, 2014 at 2:29 pm
મિનીકટ તો !! મિતેશભાઇ નિ ખુબ સરસ્….!!
May 11, 2014 at 11:50 am
ખુબ સરસ ! બહુ ગમ્યુ…..
May 12, 2014 at 7:53 pm
May 12, 2014 at 7:54 pm
May 13, 2014 at 2:53 am
Nice article Miteshbhai, very thoughtful.
Regarding locks in Ram-rajya, I believe they must have existed in that time, then only someone noted that people did not use them. Otherwise, no one would have noticed or mentioned it that way.
May 14, 2014 at 4:57 am
સરસ મજાનિ વાત .
February 21, 2015 at 8:06 am
Thanks for nice article
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
* * * * *
Download First Issue Absolutely Free !!
Click Here for download page
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
ગરમાળો, ગુલમોર અને ખખડેલું બસસ્ટોપ ! – રામ મોરી
વિધવા : પ્રથમ તો એક માણસ – સ્વાતિ બારોટ સિલ્હર
દો પલ કે જીવન સે એક ઉમ્ર ચુરાની હૈ… – રોહિત શાહ
મારી સાઇકલ – રમણ સોની
ભાઈ એન્ડ બા વીથ ગોડ એટ જી-મેલ ડોટ કોમ – રાહુલ શુક્લ
pritesh patel: wish u many many happy returns of the day...
Amrut Gosai: વાહ સ્વાતિબેન ….ખુબ સુન્દર રિતે સમાજ...
બટુક ઠુંમર: અદભુત, અવર્ણનિય અને અકલ્પનિય. ડો.એટલુ સરળ અને...
Vijay Panchal: Bau Saras… che….
Sheela Patel: Good story
NEELAM GUPTA: આ ને બચ્પન માટૅ લખો.સારી કવિઆ હે.
jigisha dave: Very nice story its really hart...
Darshan: 30/૩/1987 time 21ઃ00 birtha peels ઃ godhara...
Arvind Patel: અંતઃસપુરના. હું જયારે એમ માનુ કે બધું હું જ...
Keyur Patel: પૂરાણૉમા પણ વાર્તા છે જ કે દધિચીએ પોતાના...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૨)
દિલ્હીનું અનોખું રવિવારી પુસ્તકબજાર.. દરિયાગંજ બુકમાર્કેટ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૧)
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.