gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu la gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
કથા-સપ્તાહ - ગૃહલક્ષ્મી (કહાની ઘર-ઘર કી - 2)
1  |  2  |  3  |
નતાશા દ્વારા ઘરની બહાર ફંગોળાયેલાં વિભુબહેનના ગળે ડૂમો બાઝ્યો હતો. વારો નાનાનો છે એટલે વચલાની જેમ મોટાં દીકરા-વહુ પણ મને ધરાર નહીં રાખે. મારી ત્રણ વહુઓ એકમેકના મોંમાં થૂંકે એવી છે અને દીકરાઓ તેમનાથી કમ નથી! તોય મારા દુ:ખનો અંદાજ મેં કોઈને આપ્યો નથી. પણ આ રીતે બહાર ફંગોળાઉં તો મારે જવું ક્યાં?
ત્યાં સામેના ફ્લૅટનો દરવાજો ઊઘડ્યો અને એમાં રહેતી પંજાબણે માજીને ઊભાં કરી ઘરમાં લીધાં, ‘મૈંને સબ સુના... આપની વહુ એટલું ચિલ્લાતી હોય છે કે કાને ન પાડવું હોય તો પણ પડી જાય.’
વિભુબહેન કંઈ બોલી શકવાની સ્થિતિમાં નહોતાં.
‘તમે આવ્યાં એ પહેલાં નતાશાબહેનજીને ત્યાં ફુલ ટાઇમ આયા હતી. તમારા આવતાં તેને રજા આપી. હવે તમે આજે જાઓ છો એટલે પાછી તેને બોલાવી લેશે.’
વહુ સાસુને આયાની જગ્યાએ રાખે છે એવું કેવું સિફતથી કહી ગઈ દયાકૌર!
વિભુબહેને નિસાસો ખાળ્યો. આમ તો પોતે ઘરની બહાર નીકળવાનું થતું નહીં. કામનું એટલું ભારણ રહેતું. કપડાં-વાસણ, રસોઈ-પાણી બધું જ! નતાશાને તો પાડોશીઓમાં ભળવાનું પણ ગમતું નથી. તે ભલી, તેનો વર ભલો, તેનાં પિયરિયાં ને તેનો પૈસો ભલો! પોતાનામાં જ ગુલતાન. આ તો એક-બે વાર દયાકૌરને જોઈતા લીંબુ-મોળવણનો વાટકી-વહેવાર પોતાના હાથે થયો એની કદરરૂપે આજે તેણે મને સામેથી આશરો આપ્યો...
બાકી વહુએ મને કાઢી અને દીકરો મૂંગા મોંએ જોતો રહ્યો! મા આ દિવસ માટે દીકરો જણતી હશે? પરણાવતી હશે?
‘ચિંતા ન કરો માજી...’ દયાકૌરે ઠંડી લસ્સી ધરતાં કહ્યું, ‘મારા પતિ બે દિવસની ઑફિસની ટૂરે ગયા છે. ઘરે હું અને મારાં બે બાળકો જ છીએ. તમે ૨ાત અહીં રોકાઈ જાઓ. નાનો દીકરો ફરીને આવે ત્યારે જતાં રહેજો.’
આવું બોલનારું પણ કોઈ મળી
આવે ત્યારે થાય કે માનવતા મરી
‘તારો ઉપકાર દયા.’ લસ્સીથી કોઠો ટાઢો કરીને તેમણે સાડીના છેડાથી હોઠ લૂછ્યા, ‘પણ દીકરાનું ઘર છોડીને હું પડોશીને ત્યાં રહું એમાં મારા દીકરાનું ખરાબ દેખાય.’
દયાકૌર અચંબાથી તેમને તાકી રહી, ‘હજીયે તમે દીકરાનું વિચારો છો?’
‘કેમ કે હું મા છું.’ થોડી પળોના સધિયારાથી જોમ મળ્યું હોય એમ વિભુબહેન ઊભાં થયાં, ‘ફરી આવીશ ત્યારે તારાં બાળકો માટે બિસ્કિટનું પાકીટ લેતી આવીશ.’
‘ઓહ માજી, સો સ્વીટ ઑફ યુ...’ દયાકૌરથી રહેવાયું નહીં, ‘શું હું નથી જાણતી કે તમારી વહુ તમારા હાથમાં એક પૈસો નથી મૂકતી? અત્યારે પણ બસભાડાની ગણતરીની રકમ સિવાય કશું નહીં હોય.’
વિભુબહેનને ઝંખવાતાં ભાળીને દયાકૌરે ઉતાવળે ઉમેર્યું, ‘મારો મતલબ, તમારા દીકરાની કમાઈના બિસ્કિટ કરતાં તમારા અંતરના આશિષ મારાં બાળકોને આપશો એ વધુ ગમશે.’ કહીને દયાકૌર પૂછી બેઠી, ‘માજી, તમારા પતિ શું કરતા? તેમનું કોઈ ઘર, તેમની મૂડી નથી?’
‘દીકરાઓ પાસે છે એ બધું તેમનું જ છે... જવા દે એ બધી વાતો. નાહક હૈયે હોળી સળગશે.’
મ્લાન મલકીને માજી દરવાજા તરફ વળ્યાં, બૅગ ઊંચકી.
‘પણ માજી, આપ જશો ક્યાં?’
વિભુબહેન અટક્યાં, ઊલટાં ફર્યા, ‘એક ઠેકાણું છે દયાકૌર, જ્યાં મને હેતથી આવકારનારા fવસે છે!’
દયાકૌરની કીકીમાં પ્રfનાર્થ ભાળીને તેમણે ઉમેર્યું, ‘મારી સખી યશોદાનું ઘર!’
દરવાજો ખોલતી વૈદેહી અચંબિત થઈ. તેમના હાથમાં બૅગ ભાળીને હરખ દાખવ્યો, ‘અહીં રહેવા આવ્યાં, વાઉ!’
અતુલ્ય ઑફિસે ગયો હતો. વહુના અવાજે અંદરની રૂમમાં અંશુ જોડે રમતાં યશોદાબહેન પૌત્રને તેડી બહાર આવ્યાં, ‘અરે વિભુ! આવ... આવ...’
‘તું ઘણા વખતથી કહેતી’તીને યશોદા કે હું તારે ત્યાં રાત રોકાવા નથી આવતી... આજે આવી ગઈ!’
સાંભળીને સાસુ-વહુની નજરો મળી, છૂટી પડી.
પિતાના દેહાંત બાદ માલમિલકતના ભાગલા પાડીને ત્રણ દીકરાઓએ માને રાખવાના ચાર-ચાર મહિનાના વારા પાડ્યાનું ન્યાતમાં સૌકોઈ જાણે છે. વિભુબહેન તો બધાને એમ જ કહે છે કે મારી ત્રણે વહુઓ મને રાખવા તૈયાર છે, દીકરાઓને પણ હું ચલકચલાણી કરતી રહું એ ગમતું નથી; પણ મને તો ત્રણેનો રણઝણતો સંસાર જોવાની હોંશ એટલે હું જ ઘર બદલતી રહું છું...
તેમના બયાનમાં ન માનવા જેવું
પણ એમ તો સચ્ચાઈ છૂપી પણ
ક્યાં રહે? ધીરે-ધીરે સમાજમાં વાતો આવવા માંડી : વિભુબહેનને ત્યાં બધું બરાબર નથી. વહુઓ જબરી છે અને દીકરા બૈરીઘેલા. માને આયા બનાવીને રાખી છે...
યશોદાબહેન-વૈદેહીનો સ્વભાવ નહોતો એમ આટલી ગંભીર બીનાને નજરઅંદાજ પણ કરી શકાય નહીં. વિભુબહેને
હળવા-ભળવાનું નહીંવત કર્યું એ પણ હકીકત છે. પરિસ્થિતિનો તાગ પામવા એક બપોરે સાસુ-વહુ અંશુને લઈ ટૅક્સીમાં જુહુ જવા નીકળ્યાં. એ વખતે વિભુબહેન મોટા દીકરાને ત્યાં જુહુ રહેતાં.
‘હાય... હાય. મોંઘામાંનું વાઝ
હજી તો યશોદાબહેન-વૈદેહી છઠ્ઠા માળે, લિફ્ટની બહાર નીકળ્યાં ત્યાં મોટી મીરાવહુનો ઘાંટો સંભળાયો. આટલા જોરથી તો આજે કામવાળીને કહેવાતું નથી. મીરા કોને ખખડાવે છે?
આ તો વિભુ પોતે! દરવાજે ઊભાં સાસુ-વહુ સહેમી ઊઠેલાં.
‘હા રે હા, તમારે તો ભૂલનું નામ દઈ મગરનાં બે આંસુ સારીને છૂટી જવાનું. વસ્તુ વસાવતાં જોર અમને પડે છે. જાઓ, આજે તમને જમવાનું નહીં મળે. તમે એ જ લાગનાં છો!’
હે રામ. આટલું ક્રૂર તો કોઈ દુશ્મન સાથે ન બને. મયંકભાઈના જતાં
દીકરા-વહુઓએ આવો રંગ બદલ્યો છે? વિભુ પાછી કંઈ કહેતીયે નથી? બલ્કે દીકરા-વહુઓને છાવરીને પોતે જાણે સુખી હોય એવો ભ્રમ દાખવતી રહે છે!
‘કેમ કે તે મા છે અને માનો સ્વભાવ જ સંતાનની ભૂલ છાવરવાનો છે.’ વૈદેહીની સમજ ટહુકેલી.
‘તું સાચું કહે છે વહુ. ચાલ, અહીંથી જ પાછાં વળીએ. નાહક તેને શરમમાં શું કામ મૂકવી?’
ત્યારે તો સાસુ-વહુ વિભુબહેનના ભ્રમની મર્યાદા જાળવીને દરવાજેથી જ પાછાં વળેલાં. રાત્રે અતુલ્યને વાત કરતાં તે તો કાળઝાળ બનેલો : માસીએ વેઠવાની જરૂર શું છે? મયંકકાકાની મિલકત પર પહેલો હક તેમનો
ગણાય. કોર્ટની એક નોટિસ મોકલું તો નીરજ-ધીરજ-નકુલની ત્રિપુટી સીધીદોર થઈ જાય...
‘નહીં બેટા...’ યશોદાબહેને દીકરાને વાર્યો હતો, ‘વિભુએ આપણને કંઈ કહ્યું નથી. મયંકભાઈની ફૅક્ટરીના ભાગલા કેવી રીતે પડ્યા, બંગલો કેટલામાં વેચાયો એ બધું તે કોઈને કહેતી નથી ત્યારે તેમના મામલામાં પડવું દખલગીરી ગણાય, જે આપણને શોભે નહીં.’
માના શબ્દોમાં બોધપાઠ હતો, વહેવારની સૂક્ષ્મ સમજ હતી.
‘મયંકકાકા ખબરદાર હતા. તેમની હયાતીમાં આ જ દીકરાઓ કહ્યાગરા હતા અને વહુઓ ધાકમાં રહેતી.’ વૈદેહીનો આઘાત છતો થયેલો, ‘આઇ મીન, મીરાભાભી માસીને આમ વઢે એવું તો મેં કદી કલ્પેલું નહીં.’
‘સૌથી મોટી વહુના આ હાલ છે ત્યારે નાની બે તો માથે છાણાં થાપતી હશે! બિચારી વિભુ.’ યશોદાબહેનનો જીવ કકળતો હતો. ‘તેણે તો હંમેશાં
દીકરા-વહુને લાડપ્યારથી રાખ્યાં છે. કદી કોઈને ખસ શબ્દ નથી કહ્યો. આજે પણ આટલું સહીને તે તો દીકરા-વહુનું
સારું જ બોલે છે એ માની મમતાની
બીજું તો કંઈ થઈ શકે એમ હતું નહીં. છતાં યશોદાબહેન ફોન પર વાત થાય કે ક્વચિત હવેલીએ મળવાનું થાય ત્યારે અચૂક કહે : ક્યારેક મારે ત્યાં પણ રહેવા આવતી હોય તો!
- આજે એ જ યાદ રાખીને
પોતે આવી હોય એવું વિભુ દર્શાવી
રહી છે, પણ ખરેખર તો વાત જુદી જ હોવી જોઈએ.
યશોદાબહેને એક નજરમાં પામી લીધું. સખીને ત્યાં રાત રોકાવા મોટી બૅગ લઈને કોઈ ન આવે! જોકે પૂછવાથી વિભુ સાચું કહેશે નહીં, નાહક શા માટે તેને પીંજવી? એના કરતાં આવી છે તો ભલે સુખથી રહેતી!
ઇશારાથી તેમણે વહુને સમજાવી દીધું. વૈદેહીએ સામી ધરપત આપી : ચિંતા ન કરો મા, માસીને હું કોઈ વાતનું ઓછું નહીં આવવા દઉં!
‘આજે તો મજા આવી ગઈ.’
રાત્રે સાડાદસના સુમારે ઘરમાં દાખલ થતાં વિભુબહેન બોલી ઊઠ્યાં, ‘સાંજે આપણે લેડીઝ અંશુને લઈને સંન્યાસ આશ્રમ ફરી આવ્યાં, અતુલ્ય ડિનર
અને ફિલ્મ માટે લઈ ગયો... ખરું કહું તો આજે મને મયંક સાથેનો સમયગાળો તાજો થઈ ગયો.’
તેમના રણકાએ અતુલ્ય-વૈદેહીએ તૃપ્તિ અનુભવી. યશોદાબહેન પૂછી બેઠાં, ‘માત્ર સમયગાળો કે પછી સુખના દહાડા?’
વિભુબહેન ઝંખવાયાં. યશોદાબહેનનો જીવ બળ્યો.
‘વિભુમાસી...’ વૈદેહીએ ઘડી જાળવી લીધી. ‘અંશુએ આજે તમારી પાસે સ્ટોરી સાંભળવી છે’
‘અરે વાહ!’ વિભુબહેન ઝળક્યાં, ‘લાવ તો મારા પોતરાને! એવી ફક્કડ સ્ટોરી કહીશ કે રોજ રાતે તે મારી પાસે સ્ટોરી સાંભળવાની જીદ કરશે!’
અંશુને લઈને વિભુબહેન તેની રૂમમાં ગયાં એટલે વૈદેહીએ હળવેથી યશોદાબહેનને સમજાવ્યું, ‘તમે જોયું મા, વિભુમાસી પાસે ફોન સુધ્ધાં નથી. મંદિરમાં ભેટ મૂકવાના છૂટા પૈસા પણ મારી પાસેથી લીધા તેમણે. ત્રણમાંથી એકે દીકરાવહુએ આપણને પૂછ્યું નથી કે અમારી મા બરાબર પહોંચી કે નહીં!’
સહેજ હાંફી ગઈ વૈદેહી.
‘વિભુ કેમ રહે છે એનો પરચો આપણને ક્યાં નથી વહુ? તે કશું કહેતી જ નથી પછી થઈ પણ શું શકે?’
‘તે નથી કહેતાં મા તો તમે પૂછો.’ વૈદેહીએ ફોડ પાડ્યો. ‘જાણું છું મા, દખલગીરી ન કરવાની તમારી શીખ મને યાદ છે... પણ તેમને પીડા ઉલેચવા જેવી મોકળાશ તો આપણે આપી શકીએને. કરવાનું કંઈ નહીં, માત્ર તેમનો ઊભરો ઠલવાય એ મહત્વનું છે. બાકી તો પીડાને ભીતર દબાવી-દબાવીને માસી જાત પર જુલમ કરી રહ્યાં છે.’
યશોદાબહેનની સમજબારી ખૂલી ગઈ, ‘તું ઠીક કહે છે વહુ. વેદનાનો કૂવો અસ્તિત્વમાં કોહવાટ ફેલાવે એના કરતાં ઉલેચાયેલો સારો. વિભુ કાલ સવારે જવાનું કહે છે, આજે રાતે જ હું તેનું મનોમંથન કરું છું.’
ત્યારે વૈદેહીને ધરપત થઈ.
‘અત્યારે આ રૂમમાં આપણા બે સિવાય કોઈ નથી...’
રાત્રે સૂતી વેળા યશોદાબહેનને
આમ બોલતાં ભાળીને વિભુબહેન જરાંતરાં ચમક્યાં.
‘આપણી વચ્ચે જે વાત થશે
એની જાણ અતુલ્ય-વૈદેહીને પણ હું
નહીં થવા દઉં. સખી, હવે તો તારું દર્દ ઉલેચી નાખ!’
તેમના શબ્દોએ વિભુબહેન કંપી
‘વિભુ, એક વાર હું જુહુના તારા ઘરે આવેલી; અમસ્તી જ, તને મળવા...’ વૈદેહીની બાદબાકી કરીને યશોદાબહેને આખો પ્રસંગ કહેતાં વિભુબહેન થરથર કાંપવા માંડ્યાં. છેવટે ન રહેવાતાં યશોદાબહેનના ખોળામાં માથું મૂકીને ધ્રુસકાભેર રડી પડ્યાં : નથી સહેવાતું યશોદા... મયંક શું ગયા, હું તો સાવ નોધારી થઈ ગઈ!
રાતભર ત્રુટક-ત્રુટકપણે વિભુબહેન પોતાની વ્યથાકથા કહેતાં રહ્યાં. કહીને તે તો હળવા થયાં, પણ પછી તેમનો અનુભવ યશોદાબહેનના ચિત્તમાં ઊંડે-ઊંડે ક્યાંક અંકાઈ ગયો!
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.