gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu en en en gu gu en en en gu en gu en gu en gu en en en gu en gu en gu en en en en fr en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu en gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: માતૃદેવો ભવ – મોરારિ બાપુ
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
(‘થેંક યૂ મમ્મી’ પુસ્તકમાંથી. આ પુસ્તકમાં જુદા જુદા ક્ષેત્રની વ્યક્તિઓએ પોતાની મા વિશેના પોતાના વિચારો અભિવ્યક્ત કર્યા છે. તેમાંથી આ લેખ અહીં લેવામાં આવ્યો છે. પુસ્તકની વિગતો અંતે આપવામાં આવી છે.)
‘માતૃદેવો ભવ’ સૂત્રાત્મક, સત્યાત્મક અને સ્નેહાત્મક વાત કહીને ઉપનિષદના ઋષિએ અદ્‍ભુત અનુભવ કહ્યો છે. કોઈક અપવાદને બાદ કરતાં આ પૂર્ણરૂપેણ સુનો અનુભવ છે. મેં કથાઓમાં ઘણીવાર કહ્યું છે કે ‘મા’ એ મારી દ્રષ્ટિએ અને અનુભવે એક અર્થમાં મહામંત્ર છે. ‘વર્ય અમૃતસ્ય પુત્રાઃ’ મને લાગે છે કે આપણી મા જ આપણા માટે અમૃતસ્વરૂપા છે.
માના ત્રણ પ્રવાહો છે. કોઈ પણ મા જ્યારે પોતાના જીવનમાં ગતિ કરે છે ત્યારે ત્રણ પ્રવાહમાં વહે છે. એક પ્રવાહ વહે છે રક્તનો પ્રવાહ – જન્મ વખતે, બીજો પ્રવાહ – વહે દૂધનો પ્રવાહ અને ત્રીજો પ્રવાહ વહે છે આંસુનો પ્રવાહ સંતાનના સુખદુઃખમાં આનંદ કે કાળજીના આંસુ વહે !
કવિ કાગે લખ્યું કે –
તો એને ધાવણ ધાવવા દે
તો થોડી ઘડિયું તું ઠાકરા.’
એક બાળક પારણામાં સૂતું છે. એની મા એને હિંચકાવે છે. પોતાની ગ્રામ્યગીરામાં હાલરડાં ગાય છે. એને ખબર નહીં કે પોતે બીમાર છે. એને રોગનો હુમલો થયો, મા મૃત્યુ પામે છે. ત્યાં બાળક પારણામાં જાગ્યું. જાગીને પારણામાંથી ડોકિયા કરવા લાગ્યું કે મને ઝુલાવતી’તી ગાતી’તી એ મા ક્યાં ગઈ ? પારણામાંથી ઊંચું કરીને જોવાની કોશિશ કરે છે અને પારણામાંથી નીચે પડે છે. મા મરેલી છે અને દૂધ પીવા માટે ધાવણ ધાવવા બાળક માની છાતી પર ચડે છે. કવિએ આ દ્રશ્ય જોયું હશે. મા પછી એટલો જ પવિત્ર બીજો શબ્દ હોય તો એ ધાવણ છે.
બાપ હંમેશાં ઘન સ્વરૂપે હોય છે. મોટે ભાગે મા પ્રવાહી સ્વરૂપે હોય છે. પ્રવાહી બની જેણે જગતને કંઈક આપ્યું છે એ બધાને આપણે મા કહી. ધરતીએ આપણને અન્ન આપ્યું, પાણી આપ્યું એટલા માટે આપણે એને ‘મા’ કહી. ગાયત્રી આપણને પ્રકાશ આપ્યો, આધ્યાત્મિક વિદ્યા આપી, એક જીવનનો રસ્તો બતાવ્યો એટલે આપણે એને મા કહી. ગીતાએ આપણને સ્વધર્મનું સર્જન કરીને આપ્યું તો ગીતાને આપણે મા કહી. ગંગાએ આપણને પવિત્રતા આપી એટલે ગંગાને આપણે મા કહી. મને કહેવાની ઈચ્છા તો એ છે કે કોઈ પણ વ્યક્તિ મા બની શકે.
પછી તે પુરુષ હોય તો પણ મા બની શકે. કોઈ લેખક કોઈક એવી પીડાના અનુભવને અને કોઈ સારા લેખ કે કવિતાનું સર્જન સમાજને આપે ત્યારે તે વખતે એ મા હોય છે. પુરુષ મા થઈ શકે, શરત એટલી કે એને બે પગ, બે હાથ, બે આંખ અને એક હૈયું મા જેવું મળે. તો માના બે પગ, બે હાથ, બે આંખો કઈ ? માનું હૈયું એટલે શું ? ભાગવતમાં લખ્યું કે, ‘દત્તા ભયં ભૂજદંડયુગમ્‍ વિતો ક્યમ’ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની બન્ને ભુજાઓને ગોપીઓ જોતી ત્યારે એમને એવું દર્શન થતું કે એક ભુજા વરદ્‍ છે અને એક ભુજા અભયદ છે, મને લાગે છે કે કોઈપણ મા પાસે બે હાથ હોય છે. એક હાથ વરદ્‍ હસ્ત, એ હાથે એ વરદાન આપતી હોય છે અને એક હાથે એ સંરક્ષણ કરતી હોય છે, નિર્ભયતા પ્રદાન કરતી હોય છે.
માનાં બે ચરણ છે. એક ચરણ છે સમતા અને બીજું ચરણ છે મમતા. સમતા અને મમતાને એક સાથે સાચવવી બહુ કાઠી, મોટા મોટા જ્ઞાનીઓ, સિદ્ધ પુરુષોને પણ એ મુશ્કેલ પડે. પણ મા એ કરી શકે છે.
માની બે આંખો છે. એક ક્ષમા અને એક કરુણા. એ સંસારને ક્ષમા અને કરુણાથી જોતી હોય છે અને એનું હૃદય એ પ્રેમમંદિર છે.
સાવરકુંડલામાં વાઘરીના બે-ત્રણ કૂબા. હું કથા કરીને આવું. એને બિચારાને ખબર નહીં કે કોણ કથાકાર. નામ કદાચ સાંભળ્યું હશે. મને એવી ઈચ્છા થઈ કે હું એ લોકોને મળું એટલે હું નીચે ઊતર્યો. એક વાઘરી બેઠો બેઠો બીડી પીવે. એણે બીડી મૂકીને પત્નીને કહ્યું : ‘જલદીથી બહાર નીકળ; આ બાપુ આવ્યો છે એને દર્શન આપ.’ આ એનાં શબ્દો હતાં. મને બહુ ગમ્યું. મારી સાથે હતા એમણે કહ્યું કે બાપુ આ કઈ રીતની ભાષા બોલે છે. તમને દર્શન આપે ? મેં કહ્યું હું એટલે જ ઊતર્યો છું. વાઘરણ સ્ત્રીએ અંદરથી કહ્યું : ‘બાપુ હોય તો ભલે હોય ઊભો રહેશે. પહેલાં હું મારા બાળકને ધવરાવી દઉં. એ ધાવણ જ એને માટે રામકથા હશે, એ ધાવણ જ એના માટે ગીતાનું જ્ઞાન હશે, એ ધાવણ જ એને માટે ઉપનિષદનો મંત્ર હશે અને વેદની ઋચા હશે.’
‘ગિરા અનયન નયન બિનુ બાની’ વાણીને નેત્ર નથી એટલે જોયાં વિના શું કહે ? નેત્રને જીભ નથી એટલે એ શું બોલે ? એ જ રીતે માને અનેક રીતે સાંભળેલ હોઈ છે પરંતુ કાનને આંખ નથી અને વાણી પણ નથી. અને તેથી જ ‘મા’ તત્વ કથનાત્મક કરતાં અનુભવાત્મક જ રહે છે. ‘મા’ સત્ય, પ્રેમ અને કરુણાની ત્રિમૂર્તિ છે. છેલ્લે એટલું જ કે…
‘માતૃ કૃપાહિ કેવલમ્‍’ કહેતા અમૃતાનુભવ થાય છે.
[કુલ પાન.૨૪૦. કિંમત રૂ. ૩૦૦/- પબ્લિશર : આવિષ્કાર પબ્લિશર્સ ૮-બી, પ્રફુલ્લ સોસાયટી, અકોટા ડી-માર્ટ સામે, અકોટા, વડોદરા-૩૯૦૦૦૭, વિતરક : આર.આર.શેઠની કંપની ‘દ્વારકેશ’ રોયલ એપાર્ટમેન્ટ પાસે, ખાનપુર, અમદાવાદ-૩૮૦૦૦૧ ટેલિ.: (૦૭૯) ૨૫૫૦૬૫૭૩]
સંપાદકો – મૃગાંક શાહ અને અમીષા શાહ, ‘હમતુમ’, ૮-બી, પ્રફુલ્લ સોસાયટી, અકોટા ડી-માર્ટ સામે, અકોટા, વડોદરા-૩૯૦૦૦૭
Share this on WhatsApp
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous ઉંબરો – શશિકાન્ત દવે
માને લગતી કહેવતો… – સંકલિત Next »
આ પ્રકારનું અન્ય સાહિત્ય:
મહત્વની વાત (સ્વ. શિવકુમાર આચાર્ય વિશે) – મીનાક્ષી ચંદારાણા
મહત્વ એનું નથી. ભલે… ભલે અમારી પાસે આવેલાં એક સો ઉપરાંત જાગૃત નાગરિકોનાં સંસ્મરણો મત્તું મારીને કહેતાં હોય કે શિવભાઈ એક મોટા ગજાના પત્રકાર હતા, એક મોટા ગજાના તંત્રી હતા, એક મોટા ગજાના સંપાદક હતા… મહત્વ એનું નથી. ભલે… ભલે ડૉ. કાંતિ ગોર જેવા સમર્થ અભિનેતા-નાટ્યવિદ્, હસમુખ રાવળ જેવા સફળકેન્દ્ર નિયામક અને અત્યંત સફળ રેડિયો નાટક દિગ્દર્શક ઉમર સમા, મુકેશ માલવણકર, દેવેન ... [વાંચો...]
જે છે તે આ જ ક્ષણ છે – અનુ. સોનલ પરીખ
કવિતાની આ પંક્તિ બધાને આવડતી હશે – ‘જરા વાર ઊભા રહી, ગુલાબની સુગંધ લેવાનું યાદ રાખો.’ પણ ખરું જોતાં રોજની દોડાદોડીમાં ઊભા રહીને આજુબાજુની દુનિયા પર એક નજર સરખી નાખવાનો સમય આપણામાંના કોઈ પાસે નથી. આપણે સૌ વ્યસ્તતાથી, મુલાકાતોથી, ટ્રાફિક સિગ્નલોથી અને જિંદગીથી એવા તો ઘેરાયેલા હોઈએ છીએ કે આ સુંદર ગ્રહ પર આપણા સિવાય બીજા પણ વસે છે તેનો ... [વાંચો...]
શિયાળો, બા ને અમે બધાં – નરેન્દ્ર ગોસ્વામી યાળાનાં ઝાકળભીનાં તીવ્ર ઠંડીનાં મોજાંઓએ કાળા ડિબાંગ અંધકારને પોતાનો પર્યાય બનાવી, નગરને ક્યારનુંયે શાંત અને સ્થિર કરી દીધું છે ! સર્વત્ર સૂનકાર છે. બંગલાઓ ‘ઢીમ’ થઈ ગયા છે જાણે ! સડકો પર ચૂપચાપ સૂનકાર વ્યાપી ગયો છે. સડકો પરની બત્તીઓના ઝગમગાટને ઝાકળ પૂરેપૂરું વીંટળાઈ ગયું છે ! મને યાદ આવે છે દૂર ... [વાંચો...]
6 પ્રતિભાવો : માતૃદેવો ભવ – મોરારિ બાપુ
May 11, 2015 at 10:36 am
મા નો મહિમા વાંચી અનેરી ધન્યતા અનુભવાઈ..વાઘરી – વાઘરણ વાળો પ્રસંગ વાંચી ખુબ સારૂ લાગ્યું.ખરે જ્ , મા એ મા, બીજા બધાં વગડાનાં વા…
May 11, 2015 at 10:51 am
“મા એ મા, બીજા બધાં વગડાનાં વા…”
May 21, 2015 at 5:21 pm
મા અટલે સરક્શન ,સસ્કાર ,શિક્શનણ ,
February 1, 2016 at 9:55 pm
”મીઠા મધુ ને મીઠા મેહુલા રે લોલ અેથી મીઠી મોરી માત જો જનની જોડ સખી નય ઝડે રે લોલ” ‘”બોટાદકર”
August 28, 2016 at 10:41 pm
September 8, 2016 at 3:33 pm
માતાની મમતા પાસે દુનિયાની બધી જ લાગણીઓ ફીકી લાગે છે , સુંદર લેખ .
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
રીડગુજરાતી.કોમ પર પ્રસ્તુત થતા લેખ ટાઈપ કરવા માટે યોગ્ય વ્યક્તિઓની જરૂર છે. પૂરતું વળતર આપવામાં આવશે. વોટ્સએપ : ૯૯૭૪૪૧૦૮૬૮
પુણ્યનું વાવેતર – મનસુખ સલ્લા
હાથનાં કર્યાં – અર્જુનસિંહ કે. રાઉલજી
રાજાને જે ચરણપ્રહાર કરે તેને શી સજા કરવી જોઈએ? – આચાર્ય શ્રી ‘વાત્સલ્યદીપ’ સૂરિજી
ત્રણ ગીત – કાંતિલાલ એમ. કામરિયા
માઈન્ડ યોર ઓન બિઝનેસ? – ગિરીશ ગણાત્રા
હાસ્યનો હોજ.. – સં. તરંગ હાથી
સરિતાની શરત – રમણ મેકવાન
છે(છો)ડ સખી સરગમ – સ્વાતિ મેઢ
શ્રદ્ધા સ્મૃતિમંદિર – ડૉ. ચંદ્રકાન્ત મહેતા
થોડાસા રુમાની હો જાયે.. – નમ્રતા દેસાઈ
Milan Kiritbhai Kakkad: Heart touching story…!!!
ઉદય ત્રિવેદી: હું મૂળ સાવરકુંડલાનો જ છું અને લલ્લુભાઈ શેઠ...
tia: સત્ય ઘટના પર આધારીત વાર્તા હમેશા હૃદયસ્પર્શી હોય છે...
tia: બીચરી વાર્તા તો પોતાના ઠેકાણે રહી અને લેખ કહો કે...
viren machwala: Give me more quotes
CD VORA: મને મજા આવી હું પણ આવા તબક્કાઓમાંથી વરસાદ થયો...
સંજય કે સંઘવી: જેમ પુ રવિશંકર મહારાજ કેહતા તેમ ડૉ કલામ...
ગોપાલ ખેતાણી: અદભૂત વર્ણન. આપની સાથે દરિયાઈ સફર કરી તેવો...
જગદીશ કરંગીયા ‘સમય’: ટૂંકી વાર્તા કે લેખ ? અતિ સુંદર...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
પુણ્યનું વાવેતર – મનસુખ સલ્લા
હાથનાં કર્યાં – અર્જુનસિંહ કે. રાઉલજી
રાજાને જે ચરણપ્રહાર કરે તેને શી સજા કરવી જોઈએ? – આચાર્ય શ્રી ‘વાત્સલ્યદીપ’ સૂરિજી
ત્રણ ગીત – કાંતિલાલ એમ. કામરિયા
માઈન્ડ યોર ઓન બિઝનેસ? – ગિરીશ ગણાત્રા
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
નવરસમાં ઝબોળાયેલી માઈક્રોફિક્શન – ડૉ. હાર્દિક નિકુંજ યાજ્ઞિક
એક અપીલ – ધ્રુવ ભટ્ટ
વન ડે માત્રમ – કુલદીપ લહેરુ
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.