gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
જ્યારે હૃદય જોરથી ધબકવા લાગે ત્યારે
You need an iframes capable browser to view this content.
ક્યારેક હૃદય જોર-જોરથી ધબકે કે ફુલ સ્પીડમાં ધબકવા લાગે ત્યારે એ પરિસ્થિતિને મેડિકલ સાયન્સમાં પલ્પિટેશન કહે છે. આ એક લક્ષણ છે જે સૂચવે છે કે તમારા શરીરમાં કંઈક તો ગરબડ ચાલી રહી છે. આ લક્ષણ પાછળ સામાન્યથી લઈને ગંભીર ઘણાં કારણો છે જે જવાબદાર હોઈ શકે છે. આ કારણો વિશે જાણીએ વિસ્તારથી
હૃદય જ્યારે જોર-જોરથી ધબકવા લાગે એટલે કે એ ધબકે ત્યારે બહાર સુધી સંભળાય છે એમ લાગે અથવા ૪૪૦ની સ્પીડે ભાગવા લાગે એટલે કે ધબકારા એકદમ સુપર ફાસ્ટ બની જાય એ અવસ્થાને ફિલ્મોમાં પ્રેમ કહેવાય છે, પરંતુ મેડિકલ સાયન્સમાં એને પલ્પિટેશન કહે છે. હૃદયના ધબકારા સાથે સંકળાયેલી આ અવસ્થાની અનુભૂતિ ઘણા લોકો કરે છે, પરંતુ થોડી વાર પછી એ ઠીક થઈ જાય છે એટલે એને અવગણી દે છે. આ એક ખૂબ જ મહત્વનું લક્ષણ છે જે ઘણાં જુદાં-જુદાં કારણોસર ઉદ્ભવે છે. આજકાલ ઘણા લોકોના મોઢે સાંભળવા મળે છે કે પલ્પિટેશન થાય છે મને. જેને ક્યારેય પલ્પિટેશન નથી થયું તેને ખબર નહીં પડે કે વ્યક્તિને શું થાય છે એકદમ. હૃદય જ્યારે જોરથી કે ઝડપથી ધબકવા લાગે, એકાદ ધબકારો વચ્ચે ચૂકી જાય એવું લાગે કે પછી જેમ શરીરમાં નસ ફડકતી હોય એમ હૃદય ફડકતું હોય એમ લાગે એને હૃદયનું પલ્પિટેશન કહે છે. આ પલ્પિટેશન જરૂરી નથી કે છાતીમાં જ અનુભવાય. ક્યારેક એ ગળામાં અને ગરદનમાં પણ અનુભવાય છે. મહત્વની વાત એ છે કે પલ્પિટેશન એક અનુભૂતિ જ છે, ધબકારા યોગ્ય ન હોવાની અનુભૂતિ. આ અનુભૂતિ તમને ડરાવી શકે છે કે હેરાન કરી શકે છે. મોટા ભાગે આ થવા પાછળ ગંભીર કારણો નથી હોતાં કે નથી એ હંમેશાં નુકસાનકારક હોતી અને પોતાની મેળે જ એ ઠીક થઈ જતી હોય છે, પરંતુ સમજવા જેવી વાત એ છે કે શરીરમાં કોઈ પણ વસ્તુ વગર કારણે દેખા દેતી નથી. ધબકારાની અનિયમિતતા કે એની વધેલી ઝડપ પાછળ ઘણાં કારણો હોઈ શકે છે. એ કારણો કયાં છે અને એને કેટલી ગંભીરતાથી લેવાં જોઈએ એ બાબતે આજે સમજીએ.
પલ્પિટેશન થાય એ પાછળનાં ઘણાં કારણોમાં સૌથી ગંભીર કારણ છે હૃદય બાબતના પ્રૉબ્લેમ્સ. જ્યારે હૃદયમાં કોઈ પ્રૉબ્લેમ હોય ત્યારે માણસને પલ્પિટેશન થાય છે એ વાત સમજાવતાં મુંબઈ સેન્ટ્રલની વૉકહાર્ટ હૉસ્પિટલના કાર્ડિયોલૉજિસ્ટ ડૉ. પ્રતીક સોની કહે છે, ‘જ્યારે પલ્પિટેશન થાય છે ત્યારે એની સાથે બીજાં ચિહ્નો પણ હોય તો એ પલ્પિટેશનનું લક્ષણ ગંભીર ગણાય છે અને એ ઇમર્જન્સી ગણી શકાય. એમાં તાત્કાલિક તમારે હૉસ્પિટલમાં ભાગવું જરૂરી છે. આ લક્ષણો છે શ્વાસમાં તકલીફ, છાતીમાં દુખાવો, તમ્મર આવે કે ચક્કર આવે અને માથું હળવું લાગે તો સમજવું કે નક્કી હૉસ્પિટલમાં ભાગવું પડશે, કારણકે આ ચિહ્નો બતાવે છે કે તમને હાર્ટની કોઈ તકલીફ છે. જેમ કે અરિથમીઆ,
હાર્ટ-અટૅક, કૉરોનરી આર્ટરી ડિસીઝ, જન્મજાત હાર્ટમાં કોઈ ખામી, હાર્ટના વાલ્વમાં કોઈ તકલીફ, હાર્ટના સ્નાયુઓમાં ઉદ્ભવતી તકલીફ વગેરે. આ કોઈ પણ રોગના લક્ષણરૂપે પલ્પિટેશન થઈ શકે છે અને એની સાથે બીજાં લક્ષણો ભળે એટલે સમજવું કે હૉસ્પિટલમાં ભાગવું જરૂરી છે.’
જ્યારે પણ પલ્પિટેશન થાય છે ત્યારે સતર્કતા અનિવાર્ય છે. એ સમજાવતાં ડૉ. પ્રતીક સોની કહે છે, ‘બને કે કોઈ સામાન્ય કારણસર જ તમને પલ્પિટેશન થાય છે, પરંતુ એ તમે નક્કી કઈ રીતે કરી શકો કે કારણ સામાન્ય જ છે. જો તમને નિયમિત ધોરણે પલ્પિટેશન થતું હોય તો એનો અર્થ એ થયો કે નક્કી કંઈક તો ગરબડ છે જ અને એ ગરબડને દૂર કરવી પણ એટલી જ જરૂરી છે. માટે પલ્પિટેશન થાય ત્યારે સમજવાની કોશિશ કરો કે એ શા માટે થાય છે. ન સમજાય તો મેડિકલ હેલ્પ લો. ઇલાજ એટલે ફક્ત દવાઓ જ નહીં, પરંતુ જે કારણ એના માટે લાગુ પડે છે એ કારણને દૂર કરવાની વાત છે. જેમ કે જો સ્ટ્રેસને કારણે એ થતું હોય તો સ્ટ્રેસથી શરીર પર થતી અસરનું પરિણામ એ છે તો સ્ટ્રેસને દૂર કરવું કે મૅનેજ કરવું જરૂરી છે. આ જ રીતે મેડિકલ કારણ હોય તો દવાઓથી અને બીજાં કારણો હોય તો લાઇફ-સ્ટાઇલ ચેન્જ વડે એને મૅનેજ કરવું જરૂરી છે.’
જ્યારે પલ્પિટેશન થાય ત્યારે હાર્ટ સિવાયનાં ઘણાં કારણો છે જેને લીધે એ થઈ શકે છે. હાર્ટના પ્રૉબ્લેમ સિવાયનાં એવાં ખાસ ૧૦ કારણો જોઈએ જેને કારણે પલ્પિટેશન થઈ શકે છે.
૧. કોઈ પણ સ્ટ્રૉન્ગ લાગણી જેમ કે ચિંતા કે ડર ઉદ્ભવે ત્યારે પલ્પિટેશન થાય છે. આજના સમયમાં સૌથી મહત્વનું કારણ જે ઘણા લોકોમાં જોવા મળે છે એ છે સ્ટ્રેસ અને એને કારણે પણ પલ્પિટેશન થાય છે. જ્યારે પણ લોકો સ્ટ્રેસમાં હોય ત્યારે એ રેસ્ટલેસ થઈ જતા હોય છે અને સાથે-સાથે પલ્પિટેશન અનુભવતા હોય છે.
૨. જ્યારે ફિઝિકલી ખૂબ ઍક્ટિવ થઈ ગયા હોય, દોડ્યા હોય કે નૉર્મલ કરતાં શરીર પાસે ડબલ કામ કરાવ્યું હોય ત્યારે પણ પલ્પિટેશન થાય છે.
૩. કૅફીન, નિકોટીન, આલ્કોહૉલ, ડ્રગ્સનું સેવન પણ ઘણા લોકો માટે પલ્પિટેશનનું કારણ બને છે. બધા લોકોને જ એવું થાય એમ જરૂરી નથી, પરંતુ ઘણા લોકોને આ કારણોસર પલ્પિટેશન થાય છે.
૪. હૉર્મોન્સમાં કોઈ જાતનો બદલાવ આવે ત્યારે પણ પલ્પિટેશન થઈ શકે છે. જેમ કે માસિક દરમ્યાન, પ્રેગ્નન્સી દરમ્યાન કે પેરિમેનોપૉઝલ પિરિયડમાં આ વસ્તુ ઉદ્ભવી શકે છે. ક્યારેક પ્રેગ્નન્સી દરમ્યાન જો પલ્પિટેશન ઉદ્ભવે તો એ એનીમિયાની નિશાની હોઈ શકે છે. માટે જ્યારે આવું થાય ત્યારે સતર્કતા જરૂરી છે.
૫. સામાન્ય રીતે પણ કોઈને એનીમિયા થયો હોય તો પલ્પિટેશન થઈ શકે છે. આ સિવાય તાવ આવ્યો હોય ત્યારે કે ડીહાઇડ્રેશન થયું હોય ત્યારે પણ પલ્પિટેશન થઈ શકે છે.
૬. આ સિવાય આજકાલ જેનો વ્યાપ વધ્યો છે એવા થાઇરૉઇડના પ્રૉબ્લેમ્સમાં પણ પલ્પિટેશન થઈ શકે છે.
૭. લોહીમાંની શુગર ઓછી થાય જેને લો-બ્લડશુગર કહે છે ત્યારે અને લોહીનું દબાણ એટલે બ્લડ-પ્રેશર લો થાય ત્યારે પણ પલ્પિટેશન થાય છે.
૮. અમુક પ્રકારની દવાઓ, ડાયટ પિલ્સ, અસ્થમા ઇન્હેલર્સ જેવી કોઈ પણ દવાઓને કારણે પલ્પિટેશન થાય છે.
૯. ઇલેક્ટ્રોલાઇટ લેવલ જેનું સામાન્ય ન હોય ઓછું કે વધુ થઈ જાય ત્યારે પણ પલ્પિટેશન થાય છે.
૧૦. કેટલાક લોકોને જમ્યા પછી પલ્પિટેશન થાય છે. ખાસ કરીને ભારે જમાઈ ગયું હોય ત્યારે. જે ખોરાકમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ, શુગર અને ફૅટ વધુ હોય; મોનોસોડિયમ ગ્લુટામેટ, નાઇટ્રેટ કે સોડિયમનું પ્રમાણ વધારે હોય એ ખોરાકને લીધે પલ્પિટેશન થતું હોય છે. જો આવું તમને થતું હોય તો એનો અર્થ એ છે કે તમને ફૂડ-સેન્સિવિટીની તકલીફ થઈ છે. આ વસ્તુની નોંધ લેવી અને એ ખોરાક ન ખાઓ જેને કારણે એ થતું હોય.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.