gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
જ્યારે તમારું રૂટીન કામ તમારા સ્નાયુઓની ઇન્જરી માટે જવાબદાર બને ત્યારે
You need an iframes capable browser to view this content.
દોડતાં કે પડતાં જ ઇન્જરી થાય એવું જરૂરી નથી. ટાઇપિસ્ટને તેના સતત ટાઇપિંગથી, ગૃહિણીને શાક સુધારવાથી, બોલરને સતત બોલિંગ કરવાથી કે મિસ્ત્રીને સતત રંધો ચલાવવાને કારણે તેના હાથના સ્નાયુઓમાં ખાસ કરીને આંગળી, કાંડું, કોણી, ખભો તેમ જ ડોકમાં ઇન્જરી થઈ શકે છે જેને રિપીટિટિવ સ્ટ્રેઇન ઇન્જરી કહેવાય છે. સ્નાયુની રિપીટિટિવ મૂવમેન્ટને કારણે આ ઇન્જરી  થાય છે જેને કારણે વ્યક્તિનાં રોજિંદાં કામોમાં અડચણ આવે છે
કેસ-૧ :  ઑફિસ-વર્ક કરતી ૪૦ વર્ષની એક સ્ત્રીને છેલ્લા કેટલાક વખતથી આંગળીઓ અકળાઈ જતી હતી. એવું લાગે જાણે તેનાથી ટાઇપ કરવાનું શક્ય જ નથી. થોડો સમય કમ્પ્યુટર છોડીને આંગળાંને થોડો રેસ્ટ આપે અને ત્યાર પછી દસેક મિનિટે તે ફરી કામ કરી શકે. તેને લાગતું કે કામ વધુ હોવાથી આંગળાં થાકી જતાં હશે. દિવસના ઓછામાં ઓછા ૧૦૦૦ પેજ ટાઇપ કરતી, પરંતુ આ તકલીફ વધતી જ ચાલી અને અંતે જૉબ છોડાય એમ હતું નહીં એટલે ઑપરેશન કરાવવું પડ્યું. હવે તે સહેલાઈથી પોતાનું કામ કરી શકે છે.
કેસ-૨ : એક ટિફિન-સર્વિસમાં કામ કરતી મહિલાને શાકભાજી સુધારવામાં ખાસ્સી તકલીફ પડવા લાગી હતી. તેને લાગતું કે તેની આંગળીઓ અને ખાસ કરીને અંગૂઠામાં ખૂબ જ પેઇન થાય છે. શરૂઆતમાં તો કામમાં લાગી જાય પછી ખબર પડતી નહીં અને ખબર પડતી તો તે અવગણતી, પરંતુ આગળ જતાં તકલીફ એટલી વધી કે શાકભાજી તેનાથી કપાતી જ નહીં. આંગળીઓ એટલી સ્ટિફ થઈ જતી કે તેનું કામ તેણે છોડવું પડ્યું.
અમુક પ્રકારનાં કામ એવાં હોય છે જેમાં એક પ્રકારે વ્યક્તિએ પોતાના હાથને હલાવવાના હોય છે. જેમ કે કોઈ મિસ્ત્રીનું કામ રંધો ફેરવવાનું છે તો એમાં હાથ એક જ પ્રકારે સતત ચલાવવા પડતા હોય છે. ટાઇપિસ્ટ હોય તો તે સતત ટાઇપ કરે છે, ફૅક્ટરીમાં કામ કરતા વર્કરો સતત એક જ કામ કરતા હોય છે, મૉલમાં કામ કરતા સફાઈ-કર્મચારીઓ એક જ રીતે પોતું કરતા હોય છે, ક્રિકેટમાં બોલર એકસાથે ૧૦-૧૫ ઓવર નાખે ત્યારે તેના હાથ કે અપર બૉડી એક જ પ્રકારે સતત ચાલતાં હોય છે, ટેનિસ કે બૅડ્મિન્ટનમાં પણ એક જ પ્રકારની મૂવમેન્ટ હોય છે. એ સિવાય આજના સમયમાં જ્યાં ટેક્નૉલૉજી અને મશીનોનું ચલણ વધ્યું છે ત્યાં એનો સતત ઉપયોગ પણ વધ્યો છે અને એના સતત ઉપયોગમાં પણ એક જ પ્રકારની મૂવમેન્ટ થાય છે. આ બધી પરિસ્થિતિઓમાં એક તકલીફ ઊભી થઈ શકે છે જેને કહેવાય છે રિપીટિટિવ મોશન ઇન્જરી. સ્નાયુની એક જ પ્રકારની મૂવમેન્ટને લીધે થતી ઇન્જરી જેને રિપીટિટિવ સ્ટ્રેઇન ઇન્જરી કે રિપીટિટિવ સ્ટ્રેસ ઇન્જરી પણ કહે છે. જોકે એવું જરૂરી નથી કે દરેક વ્યક્તિને આ રોગ થાય જ. જેમ કે બે ટાઇપિસ્ટ હોય જેમાં એકનો શરીરનો બાંધો નબળો હોય અને એકનો સશક્ત હોય તો એવું બને કે સશક્ત વ્યક્તિને આ તકલીફ ન થાય. જોકે બાંધો સશક્ત હોય તો પણ કામનો પ્રકાર જ એવો હોય તો થઈ પણ શકે. આમ એવું ચોક્કસ કહી ન શકાય કે આ ઇન્જરી આ પ્રકારની વ્યક્તિને જ થાય, પરંતુ જે લોકોનું કામ આ પ્રકારનું છે જેમાં સ્નાયુઓની એક પ્રકારની મૂવમેન્ટ વધુ થતી હોય છે તેમને આ ઇન્જરી થવાની શક્યતા ઘણી વધારે રહે છે.
શરીરના કોઈ પણ સ્નાયુને એક જ રીતે જ્યારે વધુ વાપરવામાં આવે ત્યારે એ સ્નાયુમાં જે તકલીફ ઊભી થાય એ છે રિપીટિટિવ સ્ટ્રેઇન ઇન્જરી; પરંતુ આ એક જનરલ ટર્મ છે જે સ્નાયુઓ અને ટેન્ડન્સ એટલે કે હાડકાં અને સ્નાયુને જોડતા ટિશ્યુઓની રિપીટિટિવ મૂવમેન્ટ કે વધુપડતા ઉપયોગને કારણે ઉદ્ભવતા દુખાવાને સૂચવે છે. એ વિશે વાત કરતાં આર્શીવાદ હૉસ્પિટલ, બોરીવલીના ઑર્થોપેડિક સજ્ર્યન ડૉ. પિનાકીન શાહ કહે છે, આ તકલીફ મોટા ભાગે વ્યક્તિને અપર લિમ્બમાં થતી હોય છે. આપણે સામાન્ય રીતે લોઅર બૉડીને ઓછું હલાવતા હોઈએ છીએ, જેમ કે હિપ્સ કરતાં ખભાનું હલનચલન વધુ જ થાય છે એને કારણે આ પ્રકારની ઇન્જરી ગળું અને ખભા, કોણી અને હાથ તથા કાંડું અને આંગળાંમાં થતી વધુ જોવા મળે છે. શરીરના આ એ ભાગ છે જેને આપણે સૌથી વધુ હલાવતા હોઈએ છીએ.’
સતત એક જ પ્રકારે હાથની કોઈ મૂવમેન્ટ થતી હોય ત્યારે શું થાય છે જેને લીધે ઇન્જરી થઈ જાય છે એ બાબત સમજીએ તો જ્યારે સતત એક જ રીતે મૂવમેન્ટ થાય છે ત્યારે સ્નાયુમાં કે ટેન્ડન્સમાં અમુક જગ્યાએ ઘસારો લાગે છે. આપણા શરીરમાં આપણે જે સામાન્ય હલનચલન કરીએ છીએ ત્યારે પણ અમુક પ્રકારનું વેર ઍન્ડ ટેર એટલે કે સામાન્ય શબ્દોમાં કહીએ તો ભાંગ-તૂટ થાય છે જે ખૂબ જ નાના પાયે હોય છે અને શરીર એને સહેલાઈથી રિપેર કરી દેતું હોય છે, પરંતુ જ્યારે રિપીટિટિવ મૂવમેન્ટ હોય ત્યારે એવું થાય છે કે એને રિપેર થવાનો સમય જ બચતો નથી અને એ પહેલાં તો એ ફરી ડૅમેજ થઈ જાય છે. એને કારણે એ જગ્યાએ સોજો આવી જાય છે અને પેઇન શરૂ થઈ જાય છે.
આ રોગનાં ચિહ્નો વિશે જાણીએ ડૉ. પિનાકીન શાહ પાસેથી...
૧. હાથના કોઈ પણ ભાગમાં ખાસ કરીને ખભા, કોણી, કાંડું કે આંગળીમાં સતત પેઇન રહે અથવા તો એવું પેઇન જે આરામ કરવાથી જતું રહે, પરંતુ કામ કરવાથી પાછું આવે.
૨. જ્યાં દુખતું હોય તો કોઈ એક જગ્યાએ દબાવવાથી સખત દુખાવો લાગતો હોય
૩. એ જગ્યાએ થોડું લાલ થઈ ગયું હોય કે એ સાંધા પાસે અડો તો એ ભાગ થોડો ગરમ લાગે.
૪. આ તકલીફ જો આંગળીમાં હોય તો સોજો આવે નહીં, પરંતુ જો આંગળીમાં ન હોય અને કોઈ બીજી જગ્યાએ હોય તો ચોક્કસ સોજો આવી જાય જેને લીધે એ ભાગ ઊપસેલો દેખાય.
૫. ઘણી વાર આ દુખાવો એટલો વધી જાય કે રાતે ઊંઘ જ ન આવે. એ ભાગ પર કે એ પડખે સૂઈ ન શકાય.
૬. એ સ્નાયુમાં સ્ટિફનેસ આવી જાય જેને લીધે હલનચલન પર એની અસર પડે અને એકદમ અકળાઈ જાય ત્યારે તમે એને હલાવવાની કોશિશ કરો તો ખટ કરતો અવાજ આવે.
૭. ઘણી વાર એ જગ્યાએ ખાલી ચડી ગઈ હોય એવું લાગે.
૮. દરરોજનાં તમારાં કામ તમે કરી ન શકો. શરૂઆતમાં ફક્ત દુખાવો હોય છે, પરંતુ કામ શક્ય બને છે. જેમ આ પરિસ્થિતિ આગળ વધતી જાય એમ કામ કરવાનું અશક્ય બનતું જાય. ઘણી વાર પરિસ્થિતિ એટલી ખરાબ બને કે બ્રશ કરવાનું કે નાહવા જેવાં નૉર્મલ દરરોજ કરવાનાં કામ પણ ન થાય.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.