gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu en en en gu en gu en gu gu gu gu en gu en en en en fr en en en en el gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu es en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: યશોદા કે પૂતના – ગુણવંત શાહ
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
ટેક્નોલોજીની આંગળી ઝાલીને માણસે નથી ચાલવાનું. માણસની આંગળી ઝાલીને ટેક્નોલોજી ભલે ચાલતી. પૃથ્વી માણસની એકની એક લાડકી માતા (ગેઈઆ) છે. પૃથ્વીના કણકણને વહાલ કરે તે માણસ. પૃથ્વીના પ્રત્યેક જીવને જાળવે તે માણસ. પરાયા ઇન્સાનને મહોબ્બતથી ભેટે તે માણસ. પૃથ્વીની જે કલ્પિત નમેલી ધરી છે તે વાસ્તવમાં અદ્રશ્ય પ્રેમધર્મની ધરી છે. માણસનો આદિધર્મ એટલે પ્રેમધર્મ. કેટલાંક મકાન કાચા હોય છે, જયારે કેટલાંક પાકાં હોય છે. માટીનાં મકાન કાચાં ગણાય છે અને સિમેન્ટ-ઈંટના મકાન પાકાં ગણાય છે. સિમેન્ટનાં બહુમાળી મકાન બંધાય, માટીનાં ન બંધાય. માટીનાં બહુમાળી મકાન બંધાય અને તે વર્ષો સુધી ટકે એ વાત આપણા ગળે ન ઊતરે. ઉતર યેમનના સાદાર શહેરમાં આઠ-નવ માળનાં માટીનાં મકાનોની હારમાળા વર્ષોથી ઊભેલી છે. ભૂતાનમાં વિશાળ સાધુનિવાસો અને મઠના કિલ્લાઓ પણ માટીના બનેલા છે.
પૂર્વ ઈરાનના બામ નગરમાં માટીનાં મકાનો બાંધવાનું બે હજાર વર્ષોથી જીવતું રહેલું કૌશલ્ય હજી આજે પણ કામમાં લેવાય છે. મસ્જિદોના મિનારા અને મંદિરના ઘુમ્મટો પણ ,માટીના બનેલા હોય છે. સદીઓ સુધી માણસ ધરતીમય, માટીમય અને વૃક્ષમય બનીને જીવ્યો છે. હવે એ સિમેન્ટમય, પ્લાસ્ટિકમય અને સ્ટીલમય બનતો ચાલ્યો છે. ટેકનોલોજી ભદ્ર માતા પણ બની શકે અને રૂદ્ર પિતા પણ બની શકે. એ ઋષિ વસિષ્ઠની પ્રસન્નમુદ્રા પણ જાળવી શકે અને પરશુરામની ક્રોધમુદ્રા પણ ધારણ કરી શકે. ટેકનોલોજીની પ્રસન્ન મુદ્રા સમજીએ તો ગાંધીજી આપોઆપ સમજાઈ જાય. ટેલનોલોજીની ભદ્ર મુદ્રા માણસને કેન્દ્રમાં રાખીને જંગલોની જાળવણી કરનારી છે. ભદ્ર મુદ્રા રઘવાટને દૂર રાખે છે અને સ્વસ્થતાનું સંગોપન કરે છે. ભદ્ર મુદ્રા માત્ર માણસનો જ નહીં સર્વ જીવોનો ખ્યાલ રાખનારી છે. એમાં પ્રકૃતિને માતાનો આદર મળે છે અને પર્યાવરણના પ્રદૂષણને પાપ ગણવામાં આવે છે. ટેકનોલોજીની ભદ્ર મુદ્રા વૃક્ષને ઈષ્ટદેવતા ગણીને ચાલનારી છે.
ટેકનોલોજીની રુદ્ર મુદ્રા તાણની જનેતા છે. એ મુદ્રા જંગલોનો સફાયો કરનારી છે. જયાં રુદ્રતા હોય ત્યાં યુદ્ધ પણ હોવાનું ! પ્રકૃતિનું સંતુલન (ઈકોલોજી) ખોરવાય ત્યારે મનુષ્યનું સમત્વ પણ ખોરવાય છે. પવન, પાણી અને ધરતીનું ઝેરીકરણ વધી પડે ત્યારે મનુષ્યનું મન અપ્રદૂષિત રહી શકે ? કયારેક તો ટેકનોલોજીની રુદ્ર મુદ્રા મોતનાં વાવેતર કરનારી છે. ખબર પણ ન પડે તેમ માતા યશોદાને સ્થાને પૂતના ગોઠવાઈ જાય છે. ભવિષ્યમાં પાણીનું ટીપેટીપું જાળવવું પડશે. ઘરના વાડામાં એક દૂધી પેદા કરવા માટે જો ત્રણ લિટર પાણી વપરાય તો એ દૂધી પાણીને કારણે મોંઘી પડે. દુકાળ પડે ત્યારે પાણીનું મૂલ્ય સમજાય છે. મૂંગી ગાય તરસે મરે તોય પાણી માગી ન શકે. પૃથ્વી પર સદીઓથી વિચરનારો વાઘ અદ્રશ્ય થવાની અણી પર છે. જે દિવસે પૃથ્વી પરનો છેલ્લો વાઘ મૃત્યુ પામશે ત્યારે આપણી વચ્ચેથી એક જુનો મિત્ર વિદાય થશે. બાયોડાઈવર્સિટીની સમજણ પ્રમાણે બધા જીવો સાથે પરસ્પર સંકળાયેલા છીએ. વાઘમામા ખતમ થાય ત્યારે પ્રકૃતિની અદ્રશ્ય સાંકળ તૂટશે. વાઘમામા બચી જાય તે આપણા હિતમાં છે.
પક્ષીઓને પ્રેમ કરવાનું આપણને સલિમ અલીએ શીખવ્યું. પ્રત્યેક બાળકમાં પક્ષીપ્રેમ અને પશુપ્રેમ જગાડવો પડશે. ટેકનોલોજીની યશોદામુદ્રા અને પૂતનામુદ્રા વચ્ચે આપણે પસંદગી કરવાની છે. જો આપણે યશોદામુદ્રાનો આદર ક કરીએ તો આજે પક્ષીઓ મરશે, કાલે પશુઓ મરશે અને પરમ દિવસે માણસો મરશે. પવનનો એકસ રે લઈ ન શકાય. મૌનને ટેક્પરેકોર્ડર પર ઝીલી ન શકાય. મહાસાગરની તરંગરાશિનો કાર્ડિયોગ્રામ લઈ ન શકાય. શમણાંની તસવીર ન હોઈ શકે. માણસની લાગણી માણવામાં થર્મોમીટર ન ચાલે. ખલનાયકનું અટ્ટહાસ્ય સૌને સંભળાય છે. સજ્જનું અરણ્યરુદન કોણ સાંભળે ? ટેકનોલોજી સગવડ જાળવી શકે, પરંતુ માનવીનાં શમણાંનું જતન કરવામાં એ ખપ ન લાગે.
આપણે એવો સંવેદનબધિર સમાજ રચી બેઠા છીએ, જેમાં ભોળપણ હાસ્યાસ્પદ ગણાય છે અને કપટ સ્માર્ટનેસમાં ખપે છે. કયારેક કોઈ ખમીરવંતો માણસ ઢીલો થઈને રડી પડે છે. અશ્રુબિંદુ તો એકલતાનું મોતી ગણાય. સંવેદનશૂન્યતાની રેતીમાં એને વેડફી મારવાનો શો અર્થ ? પ્રકૃતિ કેટલી મહાન છે ! સદીઓથી રણની રેતીમાં પણ ઝાકળબિંદુઓ સુકાતાં રહ્યાં છે. કેટલાય સીધાસાદા માણસો કેવળ શમણાંને આધારે જીવી જાય છે. કંસના અટ્ટહાસ્ય કરતાં માતા દેવકીની આંખોને ખૂણે ઝીલવાઈ રહેલાં અશ્રુબિંદુઓમાં વધારે તાકાત રહેલી છે તે સાબિત કરવા માટે જ કદાચ વ્યાસે આખું મહાભારત લખ્યું ! આંસુ ન હોત તો આદમીનું શું થાત ? શમણાં ન હોત તો માનવજાતને આશ્વાસન કયાંથી મળત ? વર્ષો પહેલાં સુરતના બેબીશા નામના એક વહોરા સજ્જ્નની પત્ની કૅન્સરને કારણે મૃત્યુ પામી. એ ભાઈએ મારે ત્યાં આવીને કહેલું : ‘અમે બે વિખૂટા પડી ગયાં, પરંતુ રોજ સ્વપ્નમાં મળીએ છીએ.’ કોઈ ન જાણે તેમ છાનામાના રડી લેવું એ માણસનો એકાંતસિદ્ધ અધિકાર છે. રડવું એ તો ભગવાનના દરબારમાં નિઃસહાય માણસ તરફથી થતો સત્યાગ્રહ છે. કયારેક તો પોતાની સામે ફરિયાદ કરવા માટે ભગવાને માણસને આપેલું અહિંસક શસ્ત્ર એટલે આંખમાંથી ટપકી પડેલું અશ્રુબિંદુ.
કોમ્પ્યુટર મિત્ર છે. ઈન્ટરનેટ સ્વજન છે. ઈ-મેઈલ પરમ સખી છે. સ્કૂટર પ્રત્યે બંધુભાવ ભલે કેળવાય. કાર સગી માસી જેવી ભલે બને. આપણાં આ નવાં સ્વજનો પ્રત્યે અભાવ કેળવવાની જરૂર નથી, પરંતુ આપણી આસપાસ ફરતી ખિસકોલીનો, બિલાડીનો કે ગાયનો અનાદર ન થવો જોઈએ. વૈશાખી બપોરે સંભળાતા કોયલના ટહુકા આપણા અસ્તિત્વને ન સ્પર્શે તેવું ન થવું જોઈએ. કયાંકથી ઓચિંતી આવી પડેલી ટિટોડીનો લયલ્હેરિયો સ્વર આપણા કાને પડે તોય આપણે આપણું કામ યંત્રવત્ કરતા રહીએ એવું ન થવું જોઈએ. કોઈ સુંદર કાવ્યપંક્તિ આપણા માંહ્મલાને ઝંકૃત ન કરી શકે તેટલા યંત્રમય બની જવામાં બ્લડપ્રેશરની સમસ્યાનું જોખમ છે. પ્રકૃતિનો સથવારો કૉમ્પ્યુટરના કારણે છૂટી જ જાય તેવું નથી. કૉમ્પ્યુટર પ્રકૃતિનું દુશ્મન નથી. દુશ્મન તો છે આપણું મન, જેને ઈ-મેઈલ અને ઈશ-મેઈલ વચ્ચેના તફાવતની ખબર નથી. ઈન્ટરનેટના સંદેશાઓની સાથોસાથ આપણી ભીતર પડેલા અંતરનેટના ઈશારા પામવાની કળા માણસ પાસે ન હોય તો ટેક્નોલોજી પૂતના બનીને એને ભરખી જશે. રોગથી બચવા માટે પણ પ્રકૃતિને સથવારે વારંવાર જવું રહ્યું. કૉમ્પ્યુટર ના નહીં પાડે કારણ કે તે આપણું મિત્ર છે, માલિક નથી.
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous સ્ત્રીઓનું અશોભનીય વસ્ત્રપરિધાન – દિનેશ પાંચાલ
ત્યારે કરીશું શું ? – ટૉલ્સ્ટૉય
ણા સારા સારા યુવાનો મને ઘણી વાર પૂછે છે : ‘ઠીક, ત્યારે અમારે કરવું શું ? વિદ્યાપીઠમાંથી અથવા બીજી કોઈ સંસ્થામાંથી અભ્યાસ પૂરો કરી સ્નાતક થયા પછી સમાજને ઉપયોગી થવા માટે અમારે શું કરવું ?’ યુવાનો આવા સવાલ પૂછે છે ખરા, પરંતુ તેમના હૃદયમાં ઊંડે ઊંડે તો તેમણે ક્યારનોયે એવો નિશ્ચય કરી દીધેલો હોય છે કે અમે કેળવાયેલા હોઈ ખાસ ... [વાંચો...]
દોસ્તીથી શું લાભ ? – ભૂપત વડોદરિયા
(દોસ્તી નામના સંબંધથી માણસને લાભ થાય કે નુકસાન ? મિત્રતામાં લાભ કે નુકસાનને સ્થાન છે ખરું ? આવા જ પ્રશ્નોનો જવાબ તમને આ લેખમાંથી કદાચ જડશે. જિંદગીના એક સુંદર મૈત્રીસંબંધને સ્પર્શતો આ લેખ ‘જિંદગી ઝિંદાદિલીનું નામ’ પુસ્તકમાંથી આજે અહીં પ્રસ્તુત કર્યો છે. પુસ્તક પ્રાપ્તિની વિગતો લેખના અંતે આપવામાં આવી છે.) સંપત્તિ મિત્રો મેળવી આપે છે અને વિપત્તિ મિત્રોની પરીક્ષા કરે છે. ... [વાંચો...]
તોલમાપની માયાજાળ – મૌલેશ મારૂ
મારા જન્મ પછી હું સમજણો થયો ત્યાર થી તોલ અને માપ મને હમેશા મૂંઝવતારહ્યા છે. કોઈ પણ વસ્તુ લાવવાની હોય ત્યારે બે વસ્તુ મને હમેશા ગૂંચવણ ઉભી કરે , એક તો વસ્તુનું માપ અને બીજી તે માપ ને અનુરૂપ દામની ચૂકવણી . અમારા જમાનામાં એટલેકે આજથી લગભગ ૬૦ વર્ષ પહેલા તોલ માપમાં આજના જેવી સરળતા નહોતી. અનાજ જેવી વસ્તુઓ કે ... [વાંચો...]
3 પ્રતિભાવો : યશોદા કે પૂતના – ગુણવંત શાહ
February 26, 2014 at 5:05 pm
ખૂબ જ સરસ લેખ.ખરેખર પ્રકૃતિની રક્ષા કરવી ઍ આજ્ના યુગની પ્રથમ જરુરિયાત છે. આધુનિક ટેક્નોલોજીએ પ્રકૃતિનો સત્યનાશ વાળ્યો છે.
Dharmendra B. Raviya says:
February 26, 2014 at 7:33 pm
ખૂબ જ વિચારશીલ લેખ છે. માત્ર ટેકનોલોજિ જ સર્વ સુખનુ સાધન નથી પણ પ્રકૃતિનુ સાનિધ્ય વિશેષ જરૂરી છે તેવુ અહી સ્પ્ષ્ટ છે….!
કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા} says:
September 8, 2015 at 12:06 pm
ખૂબ જ વિદ્વતાપૂર્વક સમજાવ્યુ કે … ટેક્નોલોજી માત્ર સાધન છે, તે આપણો બોસ નથી ! પૃથ્વીની દરેક જણસની જાળવણી, પર્યાવરણની યોગ્ય જાળવણી કરતાં કરતાં જરૂર પૂરતો જ ઉપયોગ અને ટેક્નોલોજીનાં સારાં-નરસાં પાસાંની સમજ દરેકે કેળવવી જ પડશે. ધરતી પરની બધી જણસ માત્ર આપણી જ નથી પરંતુ આવનારી પેઢીની અનામત પણ છે તે સમજવું જ પડશે.
અંગુલિનિર્દેશઃ ચોથા ફકરાની ત્રીજી લીટીમાં—યશોદામુદ્રાનો આદર ક કરીએ તો — ને બદલે … યશોદામુદ્રાનો અનાદાર કરીએ તો … હોવું જોઈએ.
કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા}
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
* * * * *
Download First Issue Absolutely Free !!
Click Here for download page
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
ગરમાળો, ગુલમોર અને ખખડેલું બસસ્ટોપ ! – રામ મોરી
વિધવા : પ્રથમ તો એક માણસ – સ્વાતિ બારોટ સિલ્હર
દો પલ કે જીવન સે એક ઉમ્ર ચુરાની હૈ… – રોહિત શાહ
મારી સાઇકલ – રમણ સોની
ભાઈ એન્ડ બા વીથ ગોડ એટ જી-મેલ ડોટ કોમ – રાહુલ શુક્લ
pritesh patel: wish u many many happy returns of the day...
Amrut Gosai: વાહ સ્વાતિબેન ….ખુબ સુન્દર રિતે સમાજ...
બટુક ઠુંમર: અદભુત, અવર્ણનિય અને અકલ્પનિય. ડો.એટલુ સરળ અને...
Vijay Panchal: Bau Saras… che….
Sheela Patel: Good story
NEELAM GUPTA: આ ને બચ્પન માટૅ લખો.સારી કવિઆ હે.
jigisha dave: Very nice story its really hart...
Darshan: 30/૩/1987 time 21ઃ00 birtha peels ઃ godhara...
Arvind Patel: અંતઃસપુરના. હું જયારે એમ માનુ કે બધું હું જ...
Keyur Patel: પૂરાણૉમા પણ વાર્તા છે જ કે દધિચીએ પોતાના...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૨)
દિલ્હીનું અનોખું રવિવારી પુસ્તકબજાર.. દરિયાગંજ બુકમાર્કેટ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૧)
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.