gu en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu pt en es es en en en es en gu en en en gu gu en nl en gu gu gu en en en gu gu gu gu gu en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu en en en en en en en
દુહાઓ અને સાખીઓ – સંકલિત – Aksharnaad.com
દુહાઓ અને સાખીઓ – સંકલિત 8 comments
15 Sep, 2011  in કવિતા, ગઝલ તથા સર્વ પદ્ય  tagged સંકલિત
ભજનિકો ભજનની શરૂઆત કરતા પહેલા સાખીઓ ગાય છે, અને તે દ્વારા તેઓ શ્રોતાજનોનું ધ્યાન કાર્યક્રમ સાંભળવા તૈયાર કરે છે. શ્રોતાઓના મનને તેઓ જાગૃત કરે છે. ‘હોઁશિયાર, ખબરદાર સંતોની સવારી આવી રહી છે, તમે જાગૃત મને સાંભળશો તો લાભ થશે, નહીંતર મારી મહેનત અને તમારો સમય બરબાદ જશે.’
સાખી બે લીટીમાં અખૂટ બોધ સમાવતી શબ્દના બાણ સમી કણિકાઓ છે. જે સાર આપવામાં મોટા ગ્રંથો નિષ્ફળ જાય છે એ આ બે લીટીના દુહાઓ કે સાખીઓ સચોટતાથી આપી જાય છે. ગોસ્વામી શ્રી તુલસીદાસ મહારાજનું જીવન બે લીટીના એક દુહાએ જ બદલી નાંખેલું, યુવાનીમાં કામાંધ થઈને અનેક મુશ્કેલીઓ વેઠીને તેઓ પિયર ગયેલી પત્નીને મળવા આવેલા હતા. એ જોઈને તેમની પત્નીએ નીચેનો દુહો કહેલો અને શરીરનો મોહ છોડી પરબ્રહ્મ પરમેશ્વરનો રાહ પકડવા તેમને કહેલું. એ દુહો હતો,
હાડચામકી દેહ મમ, તાપર જિતની પ્રીતિ,
તાસુ આધી જો રામપ્રતિ, અવસી મિટહી ભવપ્રીતિ.
અને તે પછીની વાત તો જાણીતી છે. શ્રી રામ ચરિત માનસ જેવો મહાન ગ્રંથ લખીને તેઓ કૃતાર્થ થયા અને અનેકને એ માર્ગ ચીંધ્યો. ભજનિકો ભજન શરૂ કરતા પહેલા આવી સાખીઓ લલકારે છે અને મને ડાયરાઓમાં આવી સાખીઓનો જ ખૂબ મોહ રહ્યો છે. મારા સફર-જન મિત્ર માયાભાઈ ગીરમાં હોઈએ ત્યારે એક દુહો વારંવાર લલકારે…
અમારી ધરતી સોરઠદેશની, ને ઊંચો ગઢ ગિરનાર,
સાવજડાં સેંજળ પીએ, એનાં નમણાં નર ને નાર.
આવા જ થોડાક દુહાઓનો – સાખીઓનો અહીં સંગ્રહ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.
જ્ઞાન કથીને ગાડાં ભરે, પણ અંતરનો મટે નહિ વિખવાદ
કહે કબીર કડછા કંદોઈના, કોઈ દી’ ન પામે સ્વાદ.
રામ જપે અનુરાગસે, સબ દુખ ડાલે ધોઈ
વિશ્વાસે તો હરી મિલે, લોહા ભી કંચન હોય.
દયા ગરીબી બંદગી, સમતા શીલ સુજાણ
ઐસે લક્ષણ સાધુકે કહે કબીર તું જાણ.
કાયા તું બડો ધણી, અને તુજસે બડો નહીં કોઈ,
તુ જેના શિર હસ્ત દે, સો જુગમેં બડો હોઈ.
રામ નામ રટતે રહો અને ધરી રાખો મનમાં ધીર
કોઈ દિન કાર્ય સુધારશે, કૃપા સિંધુ રઘુવીર.
સગા હમારા રામજી, અને સહોદર પુનિ રામ,
ઔર સગા સબ સગમગા, કોઈ ન આવે કામ.
કામ ક્રોધ મદ લોભકી, જહાં તક મનમેં ખાન,
કહાં પંડિત મૂરખ કહાં, દોઉ એક સમાન.
રન બન વ્યાધિ વિપત્તિમેં, રહિમન મર્યો ન રોય,
જો રક્ષક જનની જઠર, સો હરિ ગયે નહીં સોય.
નામ લીયા ઉસને જાન લીયા, સકલ શાસ્ત્રકા ભેદ,
બિના નામ નરકે ગયા, પઢ પઢ ચારોં વેદ.
કબીર કહે કમાલકુ, દો બાતાં શીખ લે,
કર સાહેબકી બંદગી ભૂખે કુ કુછ દે.
હાડ જલે જ્યું લાકડી, કેશ જલે જ્યું ઘાસ,
સબ જગ જલતા દેખ કે, કબીરા ભયો ઉદાસ.
માલા તિલક બનાય કે ધર્મ વિચારા નાહિ,
માલા બિચારી ક્યા કરે, મૈલ રહા મન માંહિ.
રાત ગવાંઈ સોય કર, દિવસ ગવાયો ખાય
હીરા જનમ અનમોલ થા, કૌડી બદલે જાય.
કાલ કરે સો આજ કર, સબહિ સાજ તુજ સાથ,
કાલ કાલ તું ક્યા કરે, કાલ કાલ કે હાથ.
સાધુ ભયા તો ક્યા હુવા, માલા પહિરી ચાર,
બાહર ભેષ બનાઈઆ, ભીતર ભરી ભંગાર
પ્રેમ છિપાયા ના છિપે, જ્યા ઘટ પરગટ હોય,
જો પૈ મુખ બોલે નહીં, નૈન દેત હૈ રોય.
જબ મેં થા તબ હરિ નહીં, અબ હરી હૈં હમ નાહીં,
પ્રેમ ગલિ અતિ સાંકરી, તમેં દો ન સમાહિ.
તુલસી મીઠે વચન સે સુખ ઉપજે ચહુ ઓર,
વશીકરન યહ મંત્ર હૈ, તજહું વચન કઠોર.
ફિકર સબકો ખા ગઈ, ફિકર સબકા પીર,
ફિકરકી ફાકી કરે, ઉનકા નામ ફકીર.
ગ્રંથ પંથ સબ જગતકે, બાત બતાવત તીન,
રામ હ્રદય, મનમેં દયા, તન સેવામેં લીન.
સુંદર બોધ આપતા આવા દુહાઓ – સાખીઓ આપને પસંદ આવશે એ આશા સાથે આ થોરામાં ઘનું…
નામ દિવાના દામ દિવાના ચામ દિવાના કોઉ;
ધન્ય ધન્ય સો જો રામ દિવાના, મૈં દિવાના સોઉ.
– શ્રી રંગ અવધૂત મહારાજ
8 thoughts on “દુહાઓ અને સાખીઓ – સંકલિત”
Kalpana Mehta December 21, 2014 at 10:44 AM
Very nice to get all these.Thankful,Love Gujarati.
pankaj m patel, karanj, olpad,surat December 9, 2013 at 7:32 PM
Patel Dharmik March 19, 2013 at 2:52 PM
Upen Patel September 28, 2011 at 2:41 PM
જીગ્નેશભાઇ , ખુબ સરસ પણ આવી બધી કૃતિઓ કોપી અથવા તો ડાઉનલોડ થઇ શકે તેવી સુવિધા કરો તો ઘણુ સારુ. આભાર
Hasmukh Vyas September 16, 2011 at 8:00 PM
shakhiyo bahuj sharas chey
Preeti September 15, 2011 at 2:24 PM
સાખીઓ અને દુહાનું સરસ સંકલન
રમેશભાઈ ચાંપાનેરી (હાસ્ય કલાકાર) September 15, 2011 at 1:27 PM
અક્ષરો ભેગા કરીને તેનું નાદમાં પરિવર્તન કરવાનું ઉચિત કાર્ય અક્ષરનાદ કરે છે. મને આ ખૂબ ગમ્યું. આ જ રીતે છંદો નું પણ સંસોધન કરી મુકજો. કવિ દાદ ની રચનાઓ પણ જોવી છે. અભીનંદન
વલસાડ ( મો. ૯૪૨૬૮૮૮૮૮૦)
Anand Rajpara September 15, 2011 at 12:24 AM
જીગ્નેશભાઈ, બહુજ સુંદર, આ બધી સાખી તો યાદ રાખવા જેવી છે. આભાર.
← પાંચ દાણા – અજ્ઞાત
બે પદ્યરચનાઓ – પૂજા મહેતા →
સર્જન ગ્રૂપનું પ્રથમ ગુજરાતી માઈક્રોફિક્શન પુસ્તક "માઈક્રોસર્જન" મેળવવા અહીં ક્લિક કરો..
અક્ષરનાદ પર પ્રસ્તુત થતી નવી કૃતિઓની ઝલક મેળવો આપના ઈનબોક્સમાં,
આપનું ઈ-મેલ એડ્રેસ લખો...
નમનીય નોરતા – હર્ષદ દવે
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૮)
રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય : ઈન્ડિયા ગેટની બાજુમાં ઉભેલો આપણા ઈતિહાસનો દરવાજો – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
ડાઉનલોડ માટે આઠ નવા ઈ-પુસ્તકો
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૭)
શ્રી શ્રી ફોન રોમિયો – યશવંત મહેતા
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૬)
કર્ણાટકનું કાશ્મીર : કારવાર – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
અધ્યાત્મનું સ્વરૂપ – ભાણદેવજી
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૫)
Know More ઇન્ટરનેટ (51)
ગુજરાતી વાર્તાઓ પૉડકાસ્ટ (3)
કવિતા, ગઝલ તથા સર્વ પદ્ય (654)
ચાલો ગઝલ શીખીએ (14)
ચાલો સંસ્કૃત શીખીએ (5)
જત જણાવવાનું કે (79)
આવો વાર્તા લખીએ (1)
દોસ્ત મને માફ કરીશ ને (24)
પ્રાર્થના, ગરબા અને ભજન (87)
ગુજરાતી માઈક્રોફિક્શન લીગ (29)
Micro Fiction Competition (13)
Theme based microfiction (1)
લોકમત – ભેટ યોજના (2)
હિન્દી / અંગ્રેજી ગીતો (13)
૨૫૧ ઉપયોગી વેબસાઈટ્સ (2)
Privacy & Cookies: This site uses cookies.
To find out more, as well as how to remove or block these, see here: Our Cookie Policy
© અક્ષરનાદ.કોમ વેબસાઈટ ગુજરાતી સાહિત્યને ઈન્ટરનેટના માધ્યમથી વિશ્વના વિવિધ વિભાગોમાં વસતા ગુજરાતીઓ સુધી પહોંચાડવાનો તદ્દન અવ્યાવસાયિક પ્રયાસ છે.
આ વેબસાઈટ પર સંકલિત બધી જ રચનાઓના સર્વાધિકાર રચનાકાર અથવા અન્ય અધિકારધારી વ્યક્તિ પાસે સુરક્ષિત છે. માટે અક્ષરનાદ પર પ્રસિધ્ધ કોઈ પણ રચના કે અન્ય લેખો કોઈ પણ સાર્વજનિક લાઈસંસ (જેમ કે GFDL અથવા ક્રિએટીવ કોમન્સ) હેઠળ ઉપલબ્ધ નથી. વધુ વાંચો ...
હું, જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ, આ વેબસાઈટ અક્ષરનાદ.કોમ ના સંપાદક તરીકે કામ કરૂં છું. વ્યવસાયે મરીન જીયોટેકનીકલ ઈજનેર છું અને પીપાવાવ શિપયાર્ડમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિભાગમાં મેનેજર છું. અક્ષરનાદ ગુજરાતી ભાષા સાહિત્ય પ્રત્યેના મારા વળગણને એક માધ્યમ આપવાનો પ્રયત્ન છે... અમારા વિશે વધુ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો...
· © 2017 Aksharnaad.com By Jignesh Adhyaru ·
· All Rights Reserved ·
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.