gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu ceb gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
કથા-સપ્તાહ : ભાઈ-બહેન (વિધિનું કરવું - ૫)
1  |  2  |  3  |  4  |  5  |
તુકારામના બદનમાં ઝણઝણાટી ફેલાઈ ગઈ.
આમ તો બહેન-ભાઈઓના પરિવારની સવારી અડધો કલાક પહેલાં ગામના ઘરના આંગણે આવી પહોંચી હતી. સીમમાં પ્રવેશતાં દિમાગમાં પરિચિતતાનો સળવળાટ થતો હતો, શેરીમાં દાખલ થતાં અવશપણે નજર સામેના એક મકાન પર ખેંચાઈ હતી : ત્યાં ઝરૂખામાંથી એક છોકરી પડેલી, હેંને મોટી બહેન?
‘હા-હા...’ પોતે આવું કંઈ સાંભરતો ત્યારે સરલાબહેન કેવાં હરખાઈ ઊઠતાં, ‘દમયંતીભાભીની નિશા. બચી ગયેલી એ ઈશ્વરનો પાડ.’
‘કહેવું પડે કાકા...’ અમારી કારમાં ગોઠવાયેલી નિયતિ મને જ કળાય એવા વ્યંગમાં બોલી હતી, ‘ગામમાં પગ મૂકતાં તમારી યાદદાસ્તની બીમારી પણ પગ કરી ગઈ લાગે છે!’
તેનું કતરાવું સ્વાભાવિક છે. થોડાક દિવસના થોડાક હજારને બદલે ઘર મારા નામે થવાનું, લાખોની ફિક્સ થવાની એથી અકળાતી હશે; કેમ કે તેના મતે હું નકલી અનંત છું, ઇમ્પોસ્ટર છું!
કારમાંથી ઊતરતાં બીજું કોઈ ન જાણે એમ સંભળાવી પણ ગઈ, ‘કહેવું પડે. ફોઈનો વિશ્વાસ જીતવા પાક્કું હોમવર્ક કર્યું લાગે છે.’
તુકારામે માથું ખંખેર્યું. ગામ આવ્યા પછી મોટી બહેને પોતાને ઘરમાં નહોતો લીધો : પહેલાં અમને આરતીની થાળી તૈયાર કરવા દે, વાજતે-ગાજતે તારું સ્વાગત કરવાનું છે! ગામમાં બધાને અમારા આગમનની આગોતરી ખબર હોય એમ સૌ કેવા તાકી-તાકીને મને નિહાળી રહ્યા છે!
‘લાલો નાનો હતો ત્યારે તેની મા જેવો દેખાતો...’ એકાદ ડોશીમા કહેતાં સંભળાયાં, ‘આજેય તેના ચહેરામાં મને સુલભાનો અણસાર લાગે છે...’
શબ્દો નિયતિના કાને પણ પડ્યા. કેવી ધારદાર નજરે તે મને નિહાળી રહી છે!
ત્યાં તો મોટી બહેનનો સાદ પડ્યો, ‘આવ લાલા.’
અને ડગ ઉપાડતા તુકારામનાં પગલાંમાં ઘરે પાછા ફરવાનો થનગનાટ ઝળકી ઊઠ્યો!
રિચાનો ફોન આવતાં ઘરના કિલ્લોલથી અળગી થઈને નિયતિ વરંડામાં પહોંચી, પણ ધાર્યા એવા ગુડ ન્યુઝ ન મળ્યા. તુકારામની ઓળખ ઉખાણારૂપ બની ગઈ એમ કહીને રિચાએ નિરાશા જ આપી.
‘હું વસ્તીમાં ફરી વળી. ૧૭-૧૮ વર્ષની ઉંમરથી તુકારામ અહીં રહે છે એવું કબૂલનારા ઘણા મળ્યા, પણ એ અગાઉનો ઇતિહાસ કોઈને માલૂમ નથી. બાકી તેને ભૂલી જવાની આદત છે એ પંડિતે તને કહ્યું એમ માત્ર દારૂ પીવાને કારણે નહીં, પોતાનું નામ તેણે એટલે જ ત્રોફાવેલું એ હકીકત છે. ખરેખર તો તેના વિશે, મતલબ, તેની પર્સનલ લાઇફ વિશે ખાસ કોઈ જાણતું નથી; કેમ કે તે ખૂબ રિઝવર્‍ નેચરનો છે. પંડિત તેનો જિગરી છે, પણ તેના મૂળ બાબત તો તેય અજ્ઞાત છે...’
અર્થાત્્ વસ્તીમાંથી કોઈ પુરાવો મળવાનો નહીં. તેની ટેવકુટેવના પર્દાફાશથી ફરક નહીં પડે. પોતે દેશી દારૂ પીતો હોવાની ક્બૂલાત તો તેણે ફુઆ સમક્ષ કરી પણ છે... તુકારામને લાલા તરીકે ઘડવાનો રહેશે એ સૌએ સ્વીકારેલું સત્ય છે.
‘પંડિતને ધનદોલતમાં રસ ખરો. તુકો ફાવ્યો એમ ત્રણ-ચાર વાર બોલી ગયો, તુકારામ વિરુદ્ધ તેને કશીક સ્ટોરી કહેવા ઉશ્કેર્યો હોય તો...’
પળવાર ચગળી નિયતિએ આઇડિયા ફગાવી દીધો, ‘નહીં, જૂઠના સહારે હવે સચની પરીક્ષા નથી કરવી... મને ફૅમિલીના ૪૦-૫૦ લાખ જાય એનો વાંધો નથી, પણ તેમની લાગણીની છેતરપિંડી અસહ્ય છે. આમાંથી પાર પડવાનો એક રામબાણ ઇલાજ છે - DNA ટેસ્ટ! ’
આ એક રિપોર્ટ પછી કોઈને કશી દ્વિધા નહીં રહે!
બપોરે હેર-કૉમ્બ પરથી તુકારામ અને આનંદ પપ્પાના વાળના નમૂના લઈને નિયતિ જાતે વલસાડ જઈ DNA ટેસ્ટ માટે આપી આવી : કાલે બળેવ છે એટલે મારાથી રિપોર્ટ કલેક્ટ કરવા આવી નહીં શકાય, તમે હોમડિલિવરી કરશો એનો એક્સ્ટ્રા ચાર્જ હું પે કરી દઉં છું...
અલબત્ત, રિપોર્ટ ફોન પર પણ મેળવી શકાત, પરંતુ નિયતિ માટે તો એ ઇમ્પોસ્ટરના પર્દાફાશનો પુરાવો હતો જે દેખાડીને જ તુકારામને ઘરની બહાર કઢાવી શકાય!
જાણું છું કે એથી મારા પરિવારની આ બળેવ બગડશે, પણ પછી ખોટી વ્યક્તિને લાલો માનીને છેતરાવાનું તો ન રહે. અરે, ખરા લાલાકાકાની ભાળ તો ચાલુ રહે! બાકી તુકારામનો ખેલ કાલે ખતમ થઈ જવાનો!
‘જાણું છું નિયતિ, તું મારાથી કતરાય છે.’
રાત્રે અગાસીમાં એકાંત મેળવીને તુકારામે વાત છેડી, ‘તારી પાસે એનાં કારણો છે; પણ સાચું માન, મને આ ઘર પોતીકું લાગે છે, આ દીવાલો મારી કિલકારીની સાક્ષી છે, શેરી અજાણી નથી, રસ્તાની ધૂળમાં હું ક્યારેક આળોટ્યો છું અને આ અહેસાસ ઉપજાવેલો, રિસર્ચ કરેલો કે બનાવટી નથી. આંખો બંધ કરું છું તો અંધારી રાતમાં બારેક વરસનો છોકરો મોટી બહેન માટે સાડી લાવવા ભાગતો દેખાય છે...’
પાંપણ બંધ કરીને બોલતા તુકારામના કપાળે સળ ઊપસ્યા, જાણે સાચે જ દૃશ્ય તાદૃશ થતું હોય.
‘જો તે રસ્તો ભૂલ્યો... છકડા તરફ જવાને બદલે... ઓહ, તે તો નદીના ઓવારે પહોંચ્યો. બીક લાગતાં માછીમારોની બોટમાં છુપાઈ ગયો.... અને બોટ ચાલી, દૂ....ર!’
વાહ. અહીં બધા આજેય એવું માને છે કે લાલો માર્ગ રસ્તે ગુમ થયો અને આપ જનાબે નદીમાર્ગનો ઉલ્લેખ કરીને ચીત કરવા જેવું કર્યું! બટ સૉરી, તમે કદાચ નહીં જાણતા હો, પણ મને બરાબર માલૂમ છે કે વરસાદની મોસમમાં માછીમારોને બોટ લઈ જવાની મનાઈ હોય છે!
‘ચાલકને અડધી સફરે મારી હાજરી માલૂમ પડે છે, મને ઘણું પૂછે છે પણ હું કશું કહી નથી શકતો... મને કશું યાદ નથી... ફક્ત એક વહાલસોયી સ્ત્રીના ખોળા સિવાય!’
(સાચું હોત તો સાંભળનારની આંખ ભીની થયા વિના ન રહે!)
‘એ બોટે જ મને મુંબઈ પહોંચાડ્યો... જાણે ક્યાં-ક્યાં ભટકતો હું વસ્તીમાં સ્થિર થયો. એ સફરમાં તુકારામનું નામ મળ્યું... છતાં તેં પહેલી વાર લાલાકાકા કહ્યું ત્યારે ખૂબ પરિચિત લાગ્યું હતું, એ અહેસાસ મને ચમકાવી ગયેલો. મારો વિશ્વાસ કર દીકરી...’
નિયતિએ હા-ના ન કરી. આખરે રાઝ ખૂલવામાં કાલ સવાર જેટલી જ દેર છેને!
- અને બળેવની સવાર ઊગી. ઘરમાં આજે આનંદ-ઉત્સવ છે. આંગણે લતાનું રાખીગીત ગૂંજે છે. રક્ષાબંધન પછી સત્યનારાયણની કથાનો પ્રોગ્રામ છે, જેમાં આખા ગામને નિમંત્રણ છે.
‘મા, તને આપેલું વચન પૂરું કરવાનો ફરી મોકો મળ્યો એ મારું સદ્ભાગ્ય. બાપુજી, તમારો પૂરો પરિવાર આજે કિલ્લોલ કરે છે. લાલો પાછો આવ્યો
મા-બાપની તસવીર સમક્ષ દીવો કરતાં સરલાબહેનનો હરખ માતો નથી. ભાઈઓ હારમાં ગોઠવાઈ ગયા છે. ઘડી-બે ઘડીમાં ફોઈ રક્ષા બાંધવાનું શરૂ કરવાનાં, એ પહેલાં DNA રિપોર્ટ આવી જવો જોઈએ... માણસ નીકળી ગયો છે, અહીં પહોંચતો જ હશે. ત્યાં સુધીમાં હું ધરી તો બાંધી દઉં...
- અને સરલાબહેન કંકુચોખાથી ભાઈઓને વધાવવા જાય છે કે...
‘ઊભાં રહો ફોઈ. મારે એક કબૂલાત કરવાની છે.’ નિયતિને શ્રમ વર્તાયો, ‘તુકારામ લાલાકાકા નથી, ઇમ્પોસ્ટર છે જેને મેં ખુદ પ્લેસ કર્યો‍ છે!’
‘હેં...’ જાણે વીજળી પડી.
મારા પ્રાણ ખાતર દીકરીએ આવું કદમ ઉઠાવ્યું! આનંદ ગદ્ગદ બન્યો. અમૃતાએ નિયતિને લાફો વીંઝ્યો, ‘ફોઈની, પપ્પા-કાકાઓની લાગણી સાથે રમત રમવાની તારી હિંમત?’
‘નહીં અમૃતા...’ અમૂલખભાઈ આગળ આવ્યા, ‘નિયતિએ જે કર્યું પોતાના પિતા ખાતર કર્યું. આપણને છેતરવાની તેની મનસા હોત તો હજીયે ચૂપ રહી હોત.’
નિયતિના ધડાકાએ બેસી પડેલાં સરલાબહેનને હજી કળ નહોતી વળી.
‘કબૂલ, હું નિયતિના કહેવાથી આવ્યો... પણ મોટી બહેનના ખોળામાં મારી વહાલની તરસ છિપાઈ, જેની યાદમાં હું વરસો ઝૂર્યો‍...’
‘ઇનફ તુકારામ...’ નિયતિ તાડૂકી, ‘વધુ સ્ટોરી ન બનાવો. જાણો છો પપ્પા, કાલે તે મને કહેતો હતો કે પેલી અંધારી રાત્રે તે છકડાને બદલે બોટમાં ચડી ગયેલો... જ્યારે તમે કહો છો એમ ચોમાસામાં મચ્છીમારી બંધ હોય છે! ’
દેવ-વૈભવને તો ખ્યાલ ન આવ્યો, પણ સરલાબહેન-આનંદ ચમકી ગયાં.
‘મેં કહેલું એ સાચું બેટા...’ આનંદ બોલી ઊઠ્યો, ‘પણ એ દિવસોમાં કસ્ટમ્સની બોટ અહીં નિયમિત ચક્કર કાપતી. નદીકાંઠે અમે રમવા જતા એટલે એ ચોક્કસ યાદ છે.’
‘તો-તો લાલો બોટરસ્તે ગુમ થયો એ સાવ સંભવ છે!’ સરલાબહેનના શબ્દો સાથે તુકારામ તેમનાં ચરણોમાં પડ્યો, ‘મોટી બહેન, મને આ ઘર ન જોઈએ, કોઈની દોલત ન જોઈએ.... બસ, તમારો ખોળો આપો; મને સ્વર્ગ મળી ગયું.’
તેની આંખોમાં વરસતાં આંસુ અભિનય નહોતાં. મોટી બહેનને છોડવાં ન હોય એમ તે કોટે વળગ્યો અને સરલાબહેન હચમચી ઊઠ્યાં : લાલો પણ આમ જ મને કોટે બાઝતો!
પોતાને તો કદી શંકા નહોતી થઈ, કોઈ જાતની તપાસનો પણ એટલે તો પોતે આગ્રહ નહોતો રાખ્યો; પણ નિયતિના બયાને સળવળી ગયેલી અણખટ પૂરેપૂરી સમાવવી હોય એમ તેમણે તુકારામના માથે હાથ ફેરવ્યો. એ જ સ્પર્શ... એ જ સુખ. માના હૈયાને દ્વિધા ન રહી.
‘ઊઠ લાલા...’ તેમના રણકામાં તેમનો ફેંસલો ટપકતો હતો, ‘આવો સૌ, મુરત વીતે એ પહેલાં પવિત્ર રક્ષાબંધન કરી લઈએ.’
‘ફોઈ...’ નિયતિથી ન રહેવાયું.
‘નિયતિ? તારા પિતાના પ્રાણ બચાવવા તું જેને લાવી તે લાલો જ હોય એ જોગાનુજોગ તને હજીયે ન સમજાયો? તો જ મારી ટેક રહી, તો જ આનંદના પ્રાણ બચ્યા એથી વિશેષ કોઈ પુરાવાની જરૂર હું જોતી નથી.’
- એ જ વખતે લૅબનો ડિલિવરી-પ્યુન રિપોર્ટ આપી ગયો એટલે નિયતિને જોમ મળ્યું, ‘ફોઈ, આ DNA ટેસ્ટનો રિપોર્ટ છે. પપ્પા અને તુકારામ રિયલ બ્રધર્સ છે કે નહીં એનો ખુલાસો આ બંધ કવરમાં છે...’
‘જેને કોઈએ ખોલવાનું નથી...’ સરલાબહેનની દૃઢતા ટકોરાબંધ હતી, ‘કોઈ પણ ટેસ્ટ ક્યારેય ફૂલપ્રૂફ નથી હોતી નિયતિ. રિપોર્ટ બદલાઈ જાય, ઍનૅલિસિસમાં ભૂલ થાય એવું નથી બનતું? જો હા તો એવા પરીક્ષણનું મોલ શું! સૌથી મોટી ગવાહી તમારા પોતાના અંતરની. એ કદી ખોટી નહીં ઠરે. મને તુકારામમાં લાલો નથી દેખાતો, હું લાલામાં જ લાલાને જોઉં છું.’
પરિણામ હાથમાં હોય અને એને જાણવાની તમા ન હોય એ ત્યારે જ સંભવ છે જ્યારે રિઝલ્ટની દ્વિધા ન હોય!
‘તમારો લાલો અમારા સહુનો લાલો...’ આનંદે કહેતાં નિયતિએ પણ શકને તિલાંજલિ આપી. ધીરે-ધીરે તેણે પણ લાલાકાકાને પૂર્ણપણે સ્વીકારી લીધા. બળેવ દર વરસે ધામધૂમથી ઊજવાતી રહી.
કાળક્રમે વડીલો પાછા થયા ત્યારે નિયતિથી ન રહેવાયું. ફોઈની સંદૂકમાંથી તેણે કદી નહીં ખૂલેલો DNA રિપોર્ટ જોયો.
હા, આનંદ-તુકારામ સગા ભાઈઓ હતા. તુકારામ જ અનંત હતો. લાલાકાકા ખરેખર લાલાકાકા જ હતા એનો સંતોષ છવાયો અને તે ભાઈઓ-બહેનની છબિને નતમસ્તક થઈ રહી.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.