gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
ચૂંટણીના વાતાવરણમાં ગરમાટો લાવી દેનારાં મેધા પાટકર સાથે મિડ-ડે LOCALની એક્સક્લુઝિવ વાતચીત
You need an iframes capable browser to view this content.
ઈશાન મુંબઈની લોકસભાની બેઠક માટે AAP દ્વારા નર્મદા બચાઓ આંદોલન સહિત અનેક આંદોલન કરી જુદી-જુદી સરકારોને દોડતી કરી મૂકનારાં ૫૯ વર્ષનાં સમાજસેવિકા મેધા પાટકરને પોતાના ઉમેદવાર તરીકે જાહેર કરવામાં આવતાં જ કૉન્ગ્રેસ-NCP સહિત BJP-શિવસેના-RPI-Aની મહાયુતિની તથા પ્ફ્લ્ની ઊંઘ હરામ થઈ ગઈ છે. મેધાને કારણે આ સીટ માટે થનારી ચૂંટણી વધુ રસપ્રદ બની ગઈ છે. કોણ કોના વોટ તોડશે અને કોણ ચૂંટણી જીતશે એના પર હવે સૌકોઈની નજર મંડાઈ છે.
સરદાર સરોવર પ્રોજેક્ટના વિસ્થાપિતો, જૈતાપુર ન્યુક્લિઅર પાવર પ્રોજેક્ટ, ઝૂંપડપટ્ટીના વિસ્થાપિતોના હક માટે લડનારાં મેધાતાઈ ઉર્ફે મેધા પાટકર પહેલી વાર ચૂંટણી લડી રહ્યાં છે ત્યારે તેમણે ચૂંટણીના મેદાનમાં ઊતરવા માટે AAP જેવા નવાસવા પક્ષની પસંદગી કરી છે, પણ તેઓ આ વિસ્તારના લોકો માટે જરા પણ નવાં નથી. વર્ષોથી આ વિસ્તારના ગરીબ ઝૂંપડપટ્ટીવાસીઓ માટે તેઓ લડતાં આવ્યાં છે.
મુંબઈમાં મધ્યમવર્ગી મહારાષ્ટ્રિયન કુટુંબમાં જન્મેલાં મેધા પાટકરનાં માતા-પિતા ઇન્દુ અને વસંત ખાનોલકર બન્ને પૉલિટિકલી અને સોશ્યલી ઍક્ટિવ હતાં. તેમના પિતા યુનિયન લીડર અને ફ્રીડમ-ફાઇટર હતા એટલે રાજકરણ અને સમાજસેવા તેમને ગળથૂથીમાં જ મળ્યાં એમ પણ કહી શકાય. ૧૯૮૦માં તાતા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સોશ્યલ સાયન્સિસમાંથી સોશ્યલ વર્કમાં માસ્ટર્સ ઇન આર્ટ્સ કરનારાં મેધા પાટકર ભણતર પૂરું કર્યા બાદ તરત જ સોશ્યલી ઍક્ટિવ થઈ ગયાં હતાં.
સાકરનાં સહકારી કારખાનાં, જૈતાપુર ન્યુક્લિયર પાવર પ્રોજેક્ટ, લવાસા સહિત અનેક સરકારી પ્રોજેક્ટમાં વિસ્થાપિતોના હિત માટે લડનારાં મેધા પાટકર નર્મદા બચાઓ આંદોલનનાં અને નૅશનલ અલાયન્સ ઑફ પીપલ્સ મૂવમેન્ટ્સનાં ફાઉન્ડર મેમ્બર છે. સામાજિક ક્ષેત્રે પોતાનાં કાર્યો માટે અત્યાર સુધી અનેક અવૉર્ડ મેળવી ચૂકેલાં અને જનલોકપાલ આંદોલન કરનારા AAPને પહેલેથી જ સર્પોટ કરતાં આવેલાં મેધા પાટકરે  ચૂંટણી લડવા વિશે મિડ-ડે LOCALને કહ્યું હતું કે ‘હું સાફસુથરા અને ભ્રષ્ટાચારમુક્ત રાજકારણમાં માનું છું અને મારી પાસે ખ્ખ્ભ્થી બહેતર સ્ટેજ કોઈ નહોતું. લોકોની સેવા કરવી હોય અને સમાજને ભ્રષ્ટાચારમુક્ત કરવો હોય તો કરપ્ટ સિસ્ટમને જડમૂળથી જ ઉખેડવી પડે અને એ માટે ચૂંટણીમાં ઊભા રહીને લોકોના પ્રતિનિધિ બનીને કામ કરવું જોઈએ એવું મારું માનવું હોવાથી જ મેં ચૂંટણી લડવાનું નક્કી કર્યું હતું.’
ઈશાન મુંબઈની બેઠક ચૂંટણી લડવા માટે શા માટે પસંદ કરી એ બાબતે સવાલ કરવામાં આવતાં તેમણે મિડ-ડે LOCALને કહ્યું હતું કે ‘વર્ષોથી આ એરિયામાં મેં કામ કર્યું છે. અહીંના તમામ એરિયા અને રહેવાસીઓની સમસ્યાઓને હું સારી રીતે સમજી શકું છું. અહીં વિક્રોલી પાર્કસાઇટ, ભાંડુપ જેવા એરિયા તો મારા દિલથી ઘણા નજીક છે, કારણ કે વર્ષો સુધી મેં અહીં કામ કર્યું છે. લોકોની સમસ્યાઓથી સારી રીકે વાકેફ હોવાને નાતે AAP માટે હું યોગ્ય ઉમેદવાર હોઈ શકું એટલે તેમણે મને સીટ ઑફર કરી હતી જેનો મેં સહર્ષ સ્વીકાર કર્યો.’
મેધા પાટકર એટલે ઝૂંપડપટ્ટીના ગરીબ અને શ્રમિક લોકોનાં નેતા એવું કહેવાય છે, પણ ઈશાન મુંબઈની બેઠકમાં મુલુંડ અને ઘાટકોપર જેવા વિસ્તારના ઉચ્ચ મધ્યમ વર્ગના લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે તેઓ તમને વોટ આપશે કે કેમ એવો સવાલ કરતાં તેમણે કહ્યું હતું કે ‘આ સીટ પર મોટા ભાગના વોટરોમાં યંગ જનરેશન તેમ જ મહિલા વર્ગનો સમાવેશ થાય છે. તેમને બદલાવ જોઈએ છે. આ તમામ વર્ગના લોકોને સ્વચ્છ અને ભ્રષ્ટાચારમુક્ત શાસન જોઈએ છે. તેમને ઈમાનદારીપૂર્વક તેમનાં કામ કરનારો માણસ જોઈએ છે. ઘાટકોપર હોય કે મુલુંડ જેવો પૉશ વિસ્તાર, એમાં રહેતા દરેક નાના માણસથી લઈને મોટા બિઝનેસમૅનને ભ્રષ્ટાચાર જેવી સમસ્યાઓનો નીચેથી લઈને સરકારી ઑફિસમાં ટોચના લેવલ સુધી સામનો કરવો પડે છે. એ દૂર કોણ કરે છે એ તેમના માટે મહત્વનું છે.’
વર્ષોથી લોકો માટે કરેલાં કામ મારી તરફેણમાં છે એવું બોલતાં તેમણે કહ્યું હતું કે ‘ફક્ત ચૂંટણી સમયે તેમની સમક્ષ આવે એવો નેતા વોટરોને નથી જોઈતો. હું વર્ષોથી જનતાની સાથે રહી છું, તેમની સાથે સતત કામ કર્યું છે. જનતા સાથે સતત સંવાદ સાધતા નેતાને લોકો પસંદ કરે છે એટલે કદાચ તેમની પસંદગી હું બની શકું છું એવું મારું માનવું છે એટલું જ નહીં, પણ આજનો યુવા વર્ગ તેમ જ મહિલાઓ AAPની કામગીરીથી સારી રીતે વાકેફ છે એટલે મને વાંધો ન આવવો જોઈએ.’
ઈશાન મુંબઈની બેઠક માટે તમે શું કામ કરવા માગો છો એ સવાલ બાબતે તેમણે કહ્યું હતું કે ‘વોટરોમાં વિશ્વાસનું વાતાવરણ નિર્માણ કરવું જરૂરી છે. તો જ તમે બદલાવ લાવી શકો છો. આ મતવિસ્તારમાં ઉચ્ચ મધ્યમવર્ગ છે તો ગરીબ વર્ગના લોકો પણ છે અને એ દરેક વ્યક્તિની જરૂરિયાત અલગ છે. આ એરિયામાં ડેવલપમેન્ટ ઇચ્છીએ છીએ જે સરકારી અત્યાચારથી નહીં પણ સરકારી નિયમ મુજબ, યોગ્ય ધોરણ અપનાવીને સાથે જ સ્લમ વિસ્તારની સમસ્યા પર વધારે ફોકસ કરવાની જરૂર છે. અહીં વીજળી-પાણીની સમસ્યા દૂર કરવાની છે. રૅશનિંગમાં રહેલા ભ્રષ્ટાચારને દૂર કરવો છે. આ વિસ્તારને ઝૂંપડપટ્ટીમુક્ત કરવો છે; પણ જબરદસ્તી લોકોને બહાર કાઢીને નહીં, યોગ્ય પ્લાનિંગ અને કાયદા-કાનૂન મુજબ તેમનું પુનર્વસન કરવા માગીએ છીએ. સરકારી જમીનો પરનાં અતિક્રમણો દૂર કરવાં છે.’
મેધા પાટકરની ઈશાન મુંબઈના લોકોને અપીલ : તમારીજે કોઈ સમસ્યાઓ હોય એ મારી પાસે લઈ આવો
મતવિસ્તારમાં કામ ક્યારથી શરૂ થશે એ બાબતે મેધા પાટકરે કહ્યું હતું કે ‘એમ તો મુંબઈ સહિત મહારાષ્ટ્ર કહો કે પછી દેશનો કોઈ પણ વિસ્તાર હોય, દરેકની સમસ્યાથી હું વાકેફ છું. પણ હવે જ્યારે મારે લોકસભાની ચૂંટણી ઈશાન મુંબઈમાંથી લડવાની છે તો મારે આ વિસ્તારમાં વધુ ઊંડાં ઊતરવાની જરૂર છે. એટલે જ આ એરિયામાં આવતા દરેક વૉર્ડની અને એમાં રહેતા લોકોની સમસ્યા જાણવાનું એકાદ-બે દિવસમાં શરૂ કરી દઈશું. લોકોને પણ મારી અપીલ છે કે તેમની જે પણ સમસ્યાઓ હોય તેઓ એ લઈને મારી પાસે આવે. હું સામાજિક સંસ્થાઓને, વેપારી સંગઠનોને, મહિલા બચત ગટ સહિત રેસિડેન્શિયલ સોસાયટીઓને પણ અપીલ કરું છું કે તેઓ અમારી પાસે તેમની સમસ્યાઓ લઈને આવે અને અમને સહકાર આપે. બહુ જલદી અમે અમારો બેઝ કૅમ્પ જાહેર કરીશું. એ સિવાય મુંબઈમાં ઠેકઠેકાણે AAPની ઑફિસ છે તો લોકો ત્યાં પણ તેમના એરિયાની સમસ્યાઓ જણાવી શકે છે.’
ઈશાન મુંબઈની લોકસભાની સીટનો ઇતિહાસ
ઈશાન મુંબઈની લોકસભાની આ સીટમાં વિધાનસભાની છ બેઠક આવે છે જેમાં મુલુંડ, વિક્રોલી, ભાંડુપ, ઘાટકોપર-ઈસ્ટ, ઘાટકોપર-વેસ્ટ અને માનખુર્દ-શિવાજીનગરનો સમાવેશ થાય છે. દેશમાં વર્ષ ૨૦૦૯માં લોકસભાની બેઠકોની પુનર્રચના થઈ હતી જેમાં દરેક બેઠકના એરિયા વધારવા-ઘટાડવામાં આવ્યા હતા અને એ અગાઉ ૧૯૭૭માં આ બેઠકોની પુનર્રચના થઈ હતી. અગાઉ મુંંબઈની લોકસભાની સીટોમાં ઉત્તર મુંબઈમાં વિરાર, દહાણુ, પાલઘર તેમ જ ઈશાન મુંબઈમાં ચેમ્બુર-ટ્રૉમ્બે સુધીનો વિસ્તાર આવી જતો હતો. જોકે સીટોની પુનર્રચના બાદ ઉત્તર મુંબઈમાં દહિસર સુધીનો તો ઈશાન મુંબઈમાં મુલુંડથી ઘાટકોપર સુધીનો એરિયા રહી ગયો હતો અને ચેમ્બુર-ટ્રૉમ્બેને સેન્ટ્રલ મુંબઈમાં નાખી દેવામાં આવ્યા હતા.
ઈશાન મુંબઈની બેઠક જે મુંબઈ નૉર્થ-ઈસ્ટ કૉન્સ્ટિટ્યુઅન્સી તરીકે ઓળખાય છે એ એક જમાનામાં એટલે કે ૧૯૬૦ સુધી બૉમ્બે સ્ટેટની અંદર આવતી હતી. ૧૯૫૧ અને ૧૯૫૭ એમ બે લોકસભાની ચૂંટણી બૉમ્બે સ્ટેટ અતંગર્ત થઈ હતી. ત્યારે બૉમ્બે સ્ટેટમાં મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત આખાં આવતાં હતાં. ત્યાર બાદ ૧૯૬૦માં બૉમ્બે સ્ટેટનું વિભાજન થયું હતું અને બન્ને અલગ રાજ્ય બન્યાં હતાં અને લોકસભાની બેઠકની નવેસરથી રચના થઈ હતી. બન્ને રાજ્યની નવેસરથી રચના થયા બાદ ૧૯૬૨માં લોકસભાની ચૂંટણી થઈ એમાં ઈશાન મુંબઈની બેઠક બૉમ્બે સિટી નૉર્થ તરીકે ઓળખાતી હતી અને એ ચૂંટણીમાં ઇન્ડિયન નૅશનલ કૉન્ગ્રેસના વી. ક્રિષ્નમેનન જીત્યા હતા. ત્યાર બાદ ૧૯૬૭માં આ બેઠકને બૉમ્બે નૉર્થ ઈસ્ટ તરીકેની ઓળખ મળી હતી.
૧૯૬૭  :  એસ. જી. બર્વે (ઇન્ડિયન નૅશનલ કૉન્ગ્રેસ)
(૧૯૬૭માં એસ. જી. બર્વેના અચાનક મૃત્યુને કારણે પેટાચૂંટણી થઈ હતી જેમાં ઇન્ડિયન નૅશનલ કૉન્ગ્રેસનાં તારા ગોવિંદ સપ્રે જીતી ગયાં હતાં.)
૧૯૭૧ : રાજારામ ગોપાલ કુલકર્ણી (ઇડિયન નૅશનલ કૉન્ગ્રેસ)
૧૯૭૭ : સુબ્રમણ્યમ સ્વામી (જનતા પાર્ટી)
૧૯૮૦ : સુબ્રમણ્યમ સ્વામી (જનતા પાર્ટી)
૧૯૮૪ : ગુરુદાસ કામત  (ઇન્ડિયન નૅશનલ કૉન્ગ્રેસ)
૧૯૮૯ : જયવંતીબહેન મહેતા (BJP)
૧૯૯૧ : ગુરુદાસ કામત (ઇન્ડિયન નૅશનલ કૉન્ગ્રેસ)
૧૯૯૬ : પ્રમોદ મહાજન (BJP)
૧૯૯૮ : ગુરુદાસ કામત (ઇન્ડિયન નૅશનલ કૉન્ગ્રેસ)
૧૯૯૯ : કિરીટ સોમૈયા (BJP)
૨૦૦૪ : ગુરુદાસ કામત (ઇન્ડિયન નૅશનલ કૉન્ગ્રેસ)
૨૦૦૯ : સંજય પાટીલ (NCP)
BJPમાંથી કોણ : પૂનમ મહાજન કે કિરીટ સોમૈયા?
મહાયુતિની ગોઠવણ મુજબ આ સીટ BJPના ફાળે છે. BJPએ સત્તાવાર રીતે આ બેઠક પરથી ઉમેદવારનું નામ જાહેર કર્યું નથી, પણ પ્રમોદ મહાજનની દીકરી અને હાલ BJPની નૅશનલ સેક્રેટરી પૂનમ મહાજન-રાવ તેમ જ આ બેઠક પરથી છેલ્લી ચૂંટણીમાં સંજય દીના પાટીલ સામે હારી ચૂકેલા સિનિયર નેતા કિરીટ સોમૈયા વચ્ચે ટિકિટ મેળવવા સ્પર્ધા ચાલી રહી છે. કિરીટ સોમૈયાએ પોતાની રીતે આ માટે પોતાના મતવિસ્તારમાં ઘણા વખતથી તૈયારીઓ પણ ચાલુ કરી દીધી છે. એમ જોઈએ તો ગઈ લોકસભાની ચૂંટણી તેઓ હારી ગયા હોવાથી આ વખતે ફરી તેમને ટિકિટ આપવા પાછળ પક્ષમાં જ અંદરખાનેથી ઘણા લોકોનો વિરોધ હોવાનું કહેવાય છે, પણ સામે છેડે પૂનમ પણ વિધાનસભાની ગઈ ચૂંટણીમાં ઘાટકોપર-વેસ્ટ બેઠક પરથી હારી ચૂકી છે.
કિરીટ સોમૈયાને ટિકિટ મળે છે કે નહીં એનો આધાર ઉત્તર મુંબઈની સીટ પર પણ છે એવી ચર્ચા છે. નૉર્થ મુંબઈની સીટ માટે BJPના બોરીવલીના વિધાનસભ્ય ગોપાલ શેટ્ટી અને ચારકોપના વિધાનસભ્ય યોગેશ સાગર બન્ને દાવેદાર ગણાય છે. પણ એમાં સૌથી આગળ નામ ગોપાલ શેટ્ટીનું હોવાનું માનવા આવે છે. એટલે જો ગોપાલ શેટ્ટીને આ ઉમેદવારી મળે અને ગુજરાતી ઉમેદવારને ટિકિટ આપવામાં ન આવે તો મુંબઈના ગુજરાતીઓમાં નારાજગી ફેલાઈ જાય જે ગ્થ્ભ્ને પરવડે નહીં, કારણ કે તેમના મોટા ભાગના વોટરો ગુજરાતી કમ્યુનિટીના છે એટલે પક્ષે કોઈ એક ગુજરાતી ઉમેદવારને ટિકિટ તો આપવી જ પડે. એટલે નૉર્થ-ઈસ્ટની સીટ જ્યાં ઘણા ગુજરાતીઓ રહે છે એ સીટ પરથી તેઓ ગુજરાતી ઉમેદવાર કિરીટ સોમૈયાને ટિકિટ આપી શકે છે અને આ સીટ માટે જ દાવેદાર ગણાતી પૂનમને કદાચ આગળ જઈને બીજી કોઈ મોટી જવાબદારી સોંપવાનું પ્રૉમિસ આપવામાં આવે એવી શક્યતા છે. જોકે સત્તાવાર રીતે આ બાબતે BJPના ટોચના નેતાઓ કંઈ બોલવા તૈયાર નથી.
MNSમાંથી ગઈ ચૂંટણીમાં હારેલા શિશિર શિંદેનું નામ હાલ ટોચ પર હોવાનું ચર્ચાઈ રહ્યું છે. જોકે આ બાબતે પક્ષના નેતાઓએ મગનું નામ મરી પાડવાનું ટાળ્યું હતું. પ્ફ્લ્ના નેતા અને સ્પોક્સપર્સન નીતિન સરદેસાઈએ મિડ-ડે LOCALને કહ્યું હતું કે ‘પક્ષે હજી અહીંથી કોને ઉમેદવારી આપવી એ બાબતે કોઈ નર્ણિય લીધો નથી. આ મુદ્દે પક્ષમાં હજી કોઈ ચર્ચા થઈ નથી. યોગ્ય સમયે ચર્ચા થયા બાદ યોગ્ય ઉમેદવારનું નામ જાહેર કરવામાં આવશે.’
MNS કદાચ છેલ્લી ઘડીએ અહીં ઉમેદવારનું નામ જાહેર કરે એવી શક્યતા છે. જોકે આ સીટ પર આજની તારીખમાં સ્ટ્રૉન્ગ કૅન્ડિડેટ ફક્ત શિશિર શિંદે જ હોવાનું ચર્ચાય છે, કારણ કે છેલ્લી ચૂંટણીમાં તેમણે શિવસેના-BJPના ખાસ્સા વોટ તોડ્યા હતા. તેમને ૧,૯૫,૧૪૮ જેટલા વોટ મળ્યા હતા. જોકે ઘાટકોપર-વેસ્ટના વિધાનસભ્ય રામ કદમે પણ પોતાની રીતે તૈયારી કરી હોવાનું કહેવાય છે, પણ આજની તારીખમાં ભાંડુપના વિધાનસભ્ય શિશિર શિંદેનું નામ આગળ હોવાનું કહેવાય છે.
ઈશાન મુંબઈની બેઠક પરથી ૨૦૦૯માં કૉન્ગ્રેસ-NCPના ઉમેદવાર સંજય દીના બામા પાટીલ જીતી ગયા હતા. તેમણે BJPના ઉમેદવાર કિરીટ સોમૈયાને ફકત ૨૯૩૩ વોટોથી હરાવ્યા હતા. વર્ષો સુધી આ સીટ કૉન્ગ્રેસ પાસે હતી જે ૨૦૦૯માં તેમના સાથીપક્ષ ફ્ઘ્ભ્ને ફાળે ગઈ હતી. ૨૦૦૯ની લોકસભાની ચૂંટણીના રિઝલ્ટનું બ્રેક-અપ નીચે મુજબ છે.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.