gu en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu pt en es es en en en es en gu en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu en en en en en en en
વિષાદ પર વિજયની વાત – મકરન્દ દવે – Aksharnaad.com
વિષાદ પર વિજયની વાત – મકરન્દ દવે 3 comments
3 Nov, 2009  in ધર્મ અધ્યાત્મ  tagged મકરન્દ દવે
( શ્રી જમનાલાલ બજાજ, જેઓ ભાયાના હુલામણા નામે ઓળખાતા, તેઓ દસ દિવસ માટે નંદિગ્રામ આવ્યાં હતાં. તેમની સાથેના સંસ્મરણો અને જ્ઞાનચર્ચાઓ આલેખતું પુસ્તક શ્રી મકરન્દ દવેએ લખ્યું છે, જેનું નામ છે “ગોપથના યાત્રી સાથે ગોષ્ઠિ”. તેઓ નંદિગ્રામ આવ્યાં ત્યારે તેમની ઉંમર પંચાણું વર્ષની, અને છતાંય શરીર અને મનથી બરાબર સ્વસ્થ. તા. 27 નવેમ્બર 1999 થી 6 ડિસેમ્બર સુધીની તેમની આ  ચર્ચાઓના આલેખનમાંથી તા. 30 નવેમ્બરની તેમની ચર્ચાઓનું આ સુંદર લેખ દ્વારા વર્ણન થયું છે. આ પુસ્તક પ્રાપ્તિની વિગતો છે…
નામ : ગોપથના યાત્રી સાથે ગોષ્ઠિ, લેખક : મકરન્દ દવે, પ્રકાશક : નવભારત સાહિત્ય મંદિર, 134, પ્રિન્સેસ સ્ટ્રીટ, મુંબઇ, 400 002, પાનાં 104, કિંમત : 42 રૂપિયા. )
આજે સવારે ભાયાને મળવા ગયો ત્યારે ઇશાએ બોલાવવાથી તે દવાખાનું જોવા ગયા હતાં. મેં તેમની રાહ જોતા સમયને સાર્થક કરવાનું વિચાર્યું. કુંતીની પ્રાર્થના ‘વિપદ: સ ન્તુ ન: શસ્વત’, – અમને સદા વિપત્તિ મળો તથા ભાયાએ દુ:ખ માંગ્યું હતું તેના અનુસંધાને મેં જર્મન કવિ રિલ્કેની વાત કરી હતી તે યાદ આવી. રિલ્કેએ ‘દુઇનો એલેજીઝ’ – દુઇનો કિલ્લામાં કરુણાંતિકાઓ રચી છે. તેમાંથી દસમી એલેજિની પ્રારંભની પંક્તિઓ દુ:ખ અને વિષાદનું સાચું સ્વરૂપ દર્શાવે છે. આપણે તો વિષાદને વેડફી નાખનારા છીએ. એ પંક્તિ બહુ જ અસરકારક છે. ભાયાએ આ કાવ્યમાં રસ દાખવ્યો હતો એટલે મને થયું કે એનો અનુવાદ કરી તેમને સંભળાવું. મેં મળેલા સમયમાં આ કાવ્યનો અનુવાદ કરી નાંખ્યો એ નીચે આપું છું.
“કોઇ દિવસે, આ ભયાનક દ્રશ્યમાંથી
અભિવાદનો કરતો પ્રસ્ફુરિત થઇ ઊઠું,
મારા હ્રદયની બરાબર ઝંકૃત વીણામાંથી
એકાદ તંતુ પણ મંદપ્રાણ, સંશયગ્રસ્ત કે
મારા અશ્રુ નીંગળતા ચહેરા પર
નૂતન પ્રાપ્ત વૈભવ પ્રગટ થાઓ, !
ફૂલ બની પાંગરી ઉઠો !
પ્રિય બની જશો !
ઓ સાંત્વહીન ભગિનીઓ !
તમારું સ્વાગત કરવા માટે
નીચે નમી ન શક્યો !
હું શા માટે મુક્તપણે
આશ્રય ગ્રહણ ન કરી શક્યો.
કેવા તાકી રહીએ છીએ?
વિષાદનો ક્યારે છેડો આવશે
એનું જ સોણું જોતા
જ્યારે એ પ્રહરો તો છે
અમારી ઝંખવાઇ ગયેલી અમૃતવેલ
ઋતુઓમાંની એકાદ ઋતુ. ”
કુંતી, સ્વામી શરણાનંદજી, ભાયા તત્યા મારા મિત્રે દુ:ખ પ્રભાવને દુ:ખ-પ્રસાદમાં પલટી નાંખવાની ચાવી આપણને આપી છે. મને રવિન્દ્રનાથની પંક્તિઓ આદ આવી તે સંભળાવી,
“દુ:ખ પશે જબે મર્મેર માઝખાને
તોમારી લિખન સ્વાક્ષર જેનો આને”
જ્યારે મર્મને ભેદી નાંખતું દુ:ખ
તારા હસ્તાક્ષર લેતું આવે”
આ હસ્તાક્ષર વાંચતા દુ:ખના આગમનનું રહસ્ય છતું થાય છે. ભાયાએ પોતાનો અનુભવ જણાવતા કહ્યું કે મેં કાંઇ વાંચ્યુ કારવ્યું નથી પણ મારા અનુભવની વાત કરતા કહું છું કે ભગવાન દુ:ખ આપે છે ત્યારે એને સહન કરવાની શક્તિ પણ આપે છે, એટલું જ નહીં, પણ દુ:ખ કરતા ક્યાંય વિશેષ એ આપી જાય છે. તેમણે શાંતાબહેન રાનીવાલાનો પ્રસંગ કહ્યો, :
શાંતાબહેનના લગ્ન એક સાધન સંપન્ન મારવાડી કુટુંબમાં થયા હતાં, તેરમે વર્ષે તે વિધવા થયાં. મારવાડી સમાજ ઘણો રૂઢીચુસ્ત. શાંતાબહેનને ભાયા મળવા ગયા ત્યારે તેમની દેરાણીઓ, જેઠાણીઓએ, વસ્ત્રાલંકાર પહેર્યા હતાં. રેશમી વસ્ત્રો ને હીરામોતી ઝગારા મારતા હતા, તેમની વચ્ચે શાંતાબહેને સફેદ સાડી પહેરી હતી. એ શાંતાબહેનનું સૌભાગ્ય જુઓ કે તેમને જમનાલાલ બજાજે પોતાની સુપુત્રી કરી. વર્ધાના ‘મહિલાશ્રમ’નું નિર્માણ શાંતાબહેનના હાથે થયું. અને અનેક સ્ત્રીઓના જીવનમાં તેમણે તેજ સીંચ્યું. મહિલાશ્રમનો ઉદ્દેશ વિધવા બહેનોને શિક્ષણ આપી પોતાના પગભર કરવી. મહિલાશ્રમ દ્વારા નિશાળો ચાલે છે તેમાં અત્યારે બેંતાળીસ હજાર વિદ્યાર્થી – વિદ્યાર્થીનીઓ શિક્ષણ લે છે.શાંતાબહેનના ભાઇની પત્નિ રમાબેન અત્યારે સંચાલન કરે છે. સાંસારીક સુખ વૈભવને સ્થાને તેમને ઇશ્વરે આંતરીક શાંતી અને શક્તિ આપ્યાં. શાંતાબહેનનું અવસાન પણ પ્રશાંતિમાં એ પોઢી ગયા હોય એવી રીતે થયું.
વૈધવ્ય દિક્ષામાંથી વિશુધ્ધ ભગવદ પ્રેમના કિરણો વરસાવ્યાં હોય તો એ મીરાંએ. ભાયાએ મીરાના ભજનની પંક્તિઓ સંભળાવી.
રાણા ભૈજ્યો ઝેર પીયાલો
મીરા અમૃત કર લીન્હો…
ભાયાએ મીરાંનો એક પ્રસંગ કહ્યો.. મીરાં તો ‘પ્રીત-પૂરવલી’, પૂર્વજન્મની પ્રીતિથી કૃષ્ણને વરી હતી. રાણાએ એક વાર પૂછેલું, “મીરાં, તું ગિરધરને પતિ કહે છે ત્યારે હું કોણ છું?” મીરાંએ જવાબ આપ્યો : “તમે આ શરીરના પતિ છો, ગિરધર મારા પ્રાણનો પતિ છે.” મને મીરાંની નિર્ભય વાણી યાદ આવી.
રાણાજી રૂઢ્યો મ્હારો કાંઇ કરવેલી
મ્હેં તો ગુણ ગોવિંદ કા ગાસ્યાં રી માઇ
લોકલાજ કી કાણ ન માન્યો
ઘૂઘરીયાં ઘમકાસ્યાં રી બાઇ
કોઉ નીંદો, કોઉ બંદો, મ્હેં તો
ગુણ ગોવિંદકા ગાસ્યાં રી બાઇ
જિણ મારગ મ્હારાં સાધ પધાર્યાં
ઉણ મારગ મેં જાસ્યાં રી માઇ.
આ વાતો ચાલતી હતી ત્યાં ભોજનનું ટાણું થઇ ગયું. વિષાદ પર વિજય મેળવવાની વાતોના ફલસ્વરૂપે પ્રસાદ મળે એમાં શી નવાઇ? ગીતામાં ભગવદ વચન છે,
3 thoughts on “વિષાદ પર વિજયની વાત – મકરન્દ દવે”
Sw.Dhayanmoksha November 21, 2009 at 12:30 PM
નમસ્તે,શ્રી નિસર્ગ મહારાજ પ્રેરિત અંગ્રેજી પુસ્તક “I AM THAT”નું ગુજરાતી અનુવાદ શ્રી માવજીભાઇ સાવલા એ કરેલ છે,જેના અમુક ભાગ ઉપલબ્ધ નથી,આ અંગે પીડીએફ ફોરમેટમાં કોઇ પુસ્તક મળી શકે? અથવા તો અન્ય કોઇ વેબસાઇટ પર મુકવામાં આવેલ હોય તો તે અંગે નું માર્ગદર્શન આપવા વિનંતી.
Heena Parekh November 3, 2009 at 10:39 PM
માર્કંડ દવે. November 3, 2009 at 9:27 AM
આદરણીય શ્રી અધ્યારુ સાહેબ,
આટલી સુંદર સાહિત્યસરવાણીમાં સહુને તરબોળ કરાવવા બદલ અભિનંદન.
ઘણા બધાં દુઃખ છેવટે દવાની ગરજ સારે છે.
અને આ જન્મે દુઃખ ભોગવી લેવું એતો મોક્ષના માર્ગે પ્રયાણની શરુઆત માત્ર છે.
← ઇસ્લામનો પર્યાય….!! એક વાર્તાલાપ
પ્રેમ જો છે આપણો તો… – જીગ્નેશ અધ્યારૂ →
સર્જન ગ્રૂપનું પ્રથમ ગુજરાતી માઈક્રોફિક્શન પુસ્તક "માઈક્રોસર્જન" મેળવવા અહીં ક્લિક કરો..
અક્ષરનાદ પર પ્રસ્તુત થતી નવી કૃતિઓની ઝલક મેળવો આપના ઈનબોક્સમાં,
આપનું ઈ-મેલ એડ્રેસ લખો...
રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય : ઈન્ડિયા ગેટની બાજુમાં ઉભેલો આપણા ઈતિહાસનો દરવાજો – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
ડાઉનલોડ માટે આઠ નવા ઈ-પુસ્તકો
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૭)
શ્રી શ્રી ફોન રોમિયો – યશવંત મહેતા
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૬)
કર્ણાટકનું કાશ્મીર : કારવાર – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
અધ્યાત્મનું સ્વરૂપ – ભાણદેવજી
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૫)
શું છે આ ‘ગેમ ઑફ થ્રોન્સ’? – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
ગલબો ગલબાખાન બને છે – રમણલાલ સોની
Know More ઇન્ટરનેટ (51)
ગુજરાતી વાર્તાઓ પૉડકાસ્ટ (3)
કવિતા, ગઝલ તથા સર્વ પદ્ય (654)
ચાલો ગઝલ શીખીએ (14)
ચાલો સંસ્કૃત શીખીએ (5)
જત જણાવવાનું કે (79)
આવો વાર્તા લખીએ (1)
દોસ્ત મને માફ કરીશ ને (24)
પ્રાર્થના, ગરબા અને ભજન (87)
ગુજરાતી માઈક્રોફિક્શન લીગ (29)
Micro Fiction Competition (13)
Theme based microfiction (1)
લોકમત – ભેટ યોજના (2)
હિન્દી / અંગ્રેજી ગીતો (13)
૨૫૧ ઉપયોગી વેબસાઈટ્સ (2)
Privacy & Cookies: This site uses cookies.
To find out more, as well as how to remove or block these, see here: Our Cookie Policy
© અક્ષરનાદ.કોમ વેબસાઈટ ગુજરાતી સાહિત્યને ઈન્ટરનેટના માધ્યમથી વિશ્વના વિવિધ વિભાગોમાં વસતા ગુજરાતીઓ સુધી પહોંચાડવાનો તદ્દન અવ્યાવસાયિક પ્રયાસ છે.
આ વેબસાઈટ પર સંકલિત બધી જ રચનાઓના સર્વાધિકાર રચનાકાર અથવા અન્ય અધિકારધારી વ્યક્તિ પાસે સુરક્ષિત છે. માટે અક્ષરનાદ પર પ્રસિધ્ધ કોઈ પણ રચના કે અન્ય લેખો કોઈ પણ સાર્વજનિક લાઈસંસ (જેમ કે GFDL અથવા ક્રિએટીવ કોમન્સ) હેઠળ ઉપલબ્ધ નથી. વધુ વાંચો ...
હું, જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ, આ વેબસાઈટ અક્ષરનાદ.કોમ ના સંપાદક તરીકે કામ કરૂં છું. વ્યવસાયે મરીન જીયોટેકનીકલ ઈજનેર છું અને પીપાવાવ શિપયાર્ડમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિભાગમાં મેનેજર છું. અક્ષરનાદ ગુજરાતી ભાષા સાહિત્ય પ્રત્યેના મારા વળગણને એક માધ્યમ આપવાનો પ્રયત્ન છે... અમારા વિશે વધુ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો...
· © 2017 Aksharnaad.com By Jignesh Adhyaru ·
· All Rights Reserved ·
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.