gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu la gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu la gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en ko gu en gu en gu en tr en gu en en en gu en en en gu en en en gu en en en gu en gu en gu gu gu en en en gu en gu en en en en fr en en en en el gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu es en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: ચંદુ – ભગીરથ બ્રહ્મભટ્ટ
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
(‘માણસાઈનાં ધરુ’ પુસ્તકમાંથી સાભાર. રીડ ગુજરાતીને પ્રસ્તુત પુસ્તક મોકલવા બદલ જનક્લ્યાણ કાર્યાલયનો ખૂબ ખૂબ આભાર. પુસ્તક પ્રાપ્તિની વિગતો લેખના અંતે આપવામાં આવી છે.)
એ કૉલેજમાં અધ્યાપક તરીકે હું નવોસવો. પ્રથમ દિવસે જ કૉલેજના પ્રેમમાં પડી જવાયું. કૉલેજના પ્રવેશદ્વારની ડાબી તરફ મુકાયેલા નોટિસ બોર્ડ પર એક સુવિચાર લખાયેલો : ‘દુઃખનું એક દ્વાર બંધ થાય ત્યારે બીજું ખૂલે છે, પરંતુ આપણે બંધ થયેલા દ્વાર તરફ એટલી બધી વાર તાકી રહીએ છીએ કે ખૂલેલા દ્વારનો ખ્યાલ આવતો નથી.’
સુંદર મરોડદાર અક્ષરો. એક એક મરોડ જાણે સૌંદર્યની ખાણ. સુવિચારના હસ્તાક્ષરોની નજાકત, મરોડોનું સૌંદર્ય મને મુગ્ધ કરી ગયું, હું એ વર્ણોના સ્વરૂપથી ઘવાયો-પ્રેમ થઈ જાય એવું. આવા સુવિચારો રોજ લખાય.
અધ્યાપકખંડમાં જઈ મેં સહજ પૂછેલું : ‘આપણા સુવિચાર કોણ લખે છે ?’
‘એ તો આપણો ચંદુ.’ કોઈએ કહ્યું.
ચંદુ અમારી કૉલેજનો નિષ્ઠાવાન પટાવાળો. એને એના અક્ષરોની કદરદાનીમાં આચાર્યશ્રીએ નોકરી ભેટ આપેલી. પછી તો એનું વ્યક્તિત્વ જ એના અક્ષરોની સ્પર્ધા કરતું હોય એમ જણાતું. ઉંમર બાવીસ-ત્રેવીસીની, શરીરે મધ્યમ, દેખાવડો ખરો. કપડાંય સુઘડ. ચોખ્ખાં. પ્રથમ નજરે જ ગમે. કૉલેજ ખોલવાની – બંધ કરવાની જવાબદારી એના શિરે. ચાવીઓ કે ઝાડુ એના અંગમાં ઉમેરણ થઈને શોભે. અચ્છો અચ્છો.
રિસેસના સમયમાં ચા બનાવે. એકેક ઘૂંટડે ચંદુનો પરિચય થતો હોય એવું લાગે. એના કામમાંય ચોક્કસ. બધાંયને એ ભાવતો. ચંદુ જાણે ગોળનું દડબું, બધા જ કર્મચારીઓનો સદ્‍ભાવ કીડીઓની જેમ એને વીંટાળાયો હોય !
એ કૉલેજમાં આવે ત્યારે ઘડિયાળમાં દસ વાગ્યા જ હોય. હંમેશ પ્રસન્ન મુખમુદ્રા, રંજની કોઈ લકીર એના ચહેરા પર તો દેખાય જ નહીં. વસંત એની અડખેપડખે મેળો ભરીને ઝૂમતી હોય.
કર્મચારીઓની જીભ અને ચંદુની ચપળતા-ફૂલ પવનની લકીર ઝીલે એમ પ્રત્યેક હુકમને આવકારે. કૉલેજના પ્રવેશદ્વારથી સુવિચારની સુગંધ મહેકતો. એના હસ્તાક્ષરોથી પ્રેમમાં પડવાની ફરજ પાડતો ચંદુ તન્મયનો અવતાર. હાથમાં ઝાડુ હોય કે ટપાલ, કપરકાબી હોય કે પગારપત્રક, ખીલેલા ફૂલની અદા એના હોઠો પર, એની આંખોમાં દેખાય.
એના અક્ષરોનું ગુલાલ સુવિચાર દ્વારા કૉલેજમાં બ્લૅક-બૉર્ડ પર છંટાય એવી ઈચ્છા આચાર્યશ્રીએ એક વાર પ્રગટ કરેલી. પછી તો એના ગુલાલનું એને જ નહીં, આચાર્યશ્રીને પણ વ્યસન થઈ ગયેલું. પછી તો એના અક્ષરોથી અંજાઈ ગયેલા આચાર્યશ્રીએ કૉલેજના એક વાર્ષિકોત્સવમાં મુખ્ય મહેમાનને હસ્તે ખાસ પારિતોષિક અપાવેલું.
રોજ સાંજે સ્ટાફરૂમ બંધ કરતો, ત્યારે ચારે તરફ જોઈ લેતો. કોઈ અધ્યાપકની કોઈ નાનીઅમથી ચીજવસ્તુય ભુલાઈ ગઈ હોય તો ઠેકાણે મૂકતો. એક વાર હું છેલ્લે સુધી હતો. એ બારણું વાસતાં પહેલાં ફરર… ફૂ ફરર… ફૂ એમ બબડતો હતો. મેં પૂછેલું : ‘ચંદુ, શું કરે છે ?’
‘સાહેબ, આ બે ચકલાં માંહ્ય માંહ્ય બાઝી મરે છે – બાયણું બંધ કરી દો તો ઈમાંનું એક હતું – ન હતું થૈ જાય – મૂંઝઈ મરે ઈના કરતાં બા’ર કાઢી મેલું સું.’+
કૉલેજમાંથી બહાર નીકળતાં એના સુવિચાર પર મારી નજર પડી : ‘તમે ખોટા પાત્ર સાથે જોડાયા હો તો એની ખબર પડતાં વાર લાગતી નથી, ને તમે સારા પાત્ર સાથે જોડાયા હો એની મોડે સુધી ખબર પડતી જ નથી.’
નવા દિવસે નવો વિચાર. ત્રીજા દિવસે મેં સુવિચાર વાંચેલો-
‘કિતાબોમાં ડૂબેલા જિંદગીનું દર્દ શું સમજે ?
નદીનાં માછલાં દરિયાનો ઝંઝાવાત શું જાણે ?’
ઉપરનો વિચાર વાંચી સીધો ચંદુને મળ્યો. એ તો બેઠોબેઠો કાગળમાં કશુંક લખતો હતો. મને જોઈને શરમાઈ ગયો. કાગળ સંતાડી દીધો. મેં પૂછેલું, ‘શું લખતો’તો ?’
‘કાંઈ નૈ. આ તો બધા ડખા.’ એમ કહી ઊભો થઈ પાણીનો ગ્લાસ લઈ આવ્યો.
‘લ્યો સાહેબ.’ પ્રસન્ન મુખમુદ્રાથી પાણી આપતાં એ બોલેલો. મેં પાણી પીધેલું.
એક વાર મારા કબાટના ખાનાની ચાવી ખોવાઈ ગયેલી, હું તો ખોળાખોળ કરું. કોઈને કહું તો મારી છાપ પણ… હું તો મૂંઝાયો – પુસ્તકો બધાં ખાનામાં, ક્લાસમાં જવુંય કેવી રીતે ?
બીજે દિવસે કૉલેજમાં પ્રવેશ્યો ત્યારે સુવિચાર લખાયેલો હતો – ‘બોલવાની પીડા કરતાં ચૂપ રહેવાની પીડા ઘણી વધારે સારી છે.’ હું આ વિચાર મારી ડાયરીમાં ટપકાવતો હતો ત્યાં હાથમાં ચાવીને ઝૂમખું રમાડતો ચંદુ મારા સામે આવી ઊભો રહ્યો.
‘ક્યાંથી મળી તને ?’
‘ગઈ કાલે ખુરશી નીચેની ગાદીમાંથી !’
‘અલ્યા ચંદુ ! મેં તો તને કહ્યુંય નહોતું પણ તને શી રીતે ખબર પડે કે આ ચાવીઓ મારી જ છે ?’
‘સાહેબ ! વસાઈ જેલાં તાળાંના માહ્યલા મુઝારા મું જાણું છું.’ – પછી તો એ મર્માળા છોકરાને ચાવીવાળા ચંદુથી ઓળખવા લાગ્યો. મારા ઘરમાંય એ ચાવીઓનું નામ ચંદુવાળી ચાવીઓ એમ છપાઈ ગયું.
તૃતીય વર્ષ બી.એ.ના વર્ગમાં અક્ષરોની વાત નીકળેલી. મેં સહજ ચંદુનું નામ લીધું, એમાંથી વિદ્યાર્થીઓ બોલ્યા : ‘સાહેબ, અમે તો એના સુવિચારોની અલગ નોટ બનાવી છે.’
‘સાહેબ, ઈના અક્ષરો આટલા સરસ કેવી રીતે આવતા હશે ?’ કોઈકે પૂછ્યું.
મેં કહેલું : ‘અઘરો સવાલ છે.’
એક વાર વર્ગ પૂરો થતાં એક છોકરીએ મને રોક્યો હતો : ‘સર… કહું ?’
‘સર… હું નવો જન્મ પામી છું.’ શરમથી એ બોલેલી.
‘એટલે ?’ મેં જિજ્ઞાસાથી પૂછેલું.
‘સાહેબ, એ આપઘાત કરવાના પાક્કા નિર્ણય પર હતી, પણ આપણા બોર્ડ પર લખાયેલા એક સુવિચારે એનો નિર્ણય બદલી નાખેલો.’ એમ એની બહેનપણીએ કહ્યું.
‘શી મુશ્કેલી હતી ?’ મારો બીજો પ્રશ્ન. ત્યારે એણે મુશ્કેલી નહોતી જણાવી, પણ સુવિચાર વંચાવ્યો હતો : ‘વ્યક્તિ પોતાની દ્રષ્ટિ છોડીને બીજાની દ્રષ્ટિથી જગત જુએ તો અડધું જગત શાંત થઈ જાય.’ મને ચંદુ માટે માન ઊપજેલું. સ્ટાફરૂમમાં એની વાતો નીકળેલી – ‘એક તો છોકરીની બાબતમાં કૉલેજના બે છોકરા ઝઘડેલા. ચંદુ જઈને વચ્ચે પડેલો. પછી તો પેલી છોકરી ચંદુને રોજ મળતી. અમને થતું ભણેલી ચોકરી ક્યાંક ચંદુને… ?’
પણ હમણા ખબર પડી કે એ છોકરીએ તો ચંદુને ભાઈ બનાવ્યો હતો. એને જીવતરની નવી કેડી બક્ષી હતી. એ છોકરી કૉલેજ છોડ્યા પછી પણ ચંદુને, એના સુવિચારને મળવા આવતી.
‘અરે, એક વાર એક છોકરો કૉલેજમાં ધૂણે. બધા ભેગા થઈ ગયેલા. ચંદુએ જઈ એના માથા પર હાથ ફેરવ્યો. ધૂણતો બંધ. અમે તો પૂછેલું, ‘ચંદુ શું કર્યું ?’
‘સાહેબ, બધી મેલી વિદ્યા, શિકોતર, ઝાંપડી જેવું. બાધા રાસીએ કે મંતર બોલીએ એટલે છૂ.’
કૉલેજમાં હાજર થયાનો મારો સાતમો દિવસ. મેં ચંદુને પૂછેલું, ‘ભલા, પ્રસન્ન રહેતાં તું મને શીખવ ?’ એ શરમાયેલો, પછી બોલેલો – ‘સાહેબ, તળાવનું ડહોળું પોણી ઠરી જાય એટલે ચોખ્ખું નો લાગે ?’
નવમા દિવસે મેં એને સાંજે ઘેર આવવા કહ્યું. એણે હા પાડી. એ દિવસે એણે સુવિચાર લખેલો-
‘ખોબો ભરીને અમે એટલું હસ્યાં-
કે કૂવો ભરીને અમે રોઈ પડ્યાં.’
સાંજે ઘરે રાહ જોઈ. ચંદુ ન દેખાયો. મન માનતું નહોતું. દસમા દિવસની સવારે વહેલો કૉલેજ પહોંચ્યો. સ્ટાફરૂમમાં જઈને જોઉં તો એક ચકલું તરફડતું પડ્યું હતું. બારીના સળિયા પર ચકલી બેઠીબેઠી કરાંજતી’તી. મેં બૂમ મારી : ‘ચંદુ… ઓ ચંદુ !’
મારે આજે તો ચંદુને પૂછવું હતું – ડહોળું પાણી એટલે શું ? કાલે તું ક્યાં ગયો હતો ?
પણ એટલામાં જ ખબર આવ્યા કે ચંદુ તો ગઈ કાલે સાંજે જ… ઊડતી વાતો આવી. એ કલહમાં કપાયો. કંકાસમાં તણાયો, આંઝટમાં ઊડ્યો. એના ફૂલે જ એને ડામ દીધો. કોઈ કહેતું : ‘એ પંડથી પીડાયો-પીડાના ઝાડ પરથી પડતું મૂક્યું એણે…’
– એની શોકસભામાં આચાર્યશ્રીનાં અશ્રુબિંદુઓ વ્યાખ્યાન બન્યાં હતાં, અને ડૂમાના અક્ષરોથી આખી શોકસભા પર ચંદુએ સુવિચાર લખી નાખ્યો હતો.
સુવિચારના બ્લૅક બોર્ડ પર જગદીશ દોષી ચંદુ થઈને રટણા કરતો હતો.
‘ખોબો ભરીને અમે એટલું હસ્યાં,
કે કૂવો ભરીને અમે રોઈ પડ્યાં.’
ચંદુ, અમે તો તને કોઈ રીતે ખોળી-ખોલી શક્યા જ નહીં. પણ ભલા, તું કઈ ચાવી શોધવા નીકળી પડ્યો એ તો જરા કહેવું હતું ?
[કુલ પાન ૧૭૬. કિંમત રૂ. ૮૫/- પ્રાપ્તિસ્થાનઃ પુનિત પ્રકાશન, સંત પુનિત માર્ગ, મણિનગર, અમદાવાદ-૩૮૦ ૦૦૮]
Share this on WhatsApp
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous રમૂજી ટુચકાઓ.. – સંકલિત
મહત્વની વાત (સ્વ. શિવકુમાર આચાર્ય વિશે) – મીનાક્ષી ચંદારાણા Next »
આ પ્રકારનું અન્ય સાહિત્ય:
સંબંધોનું સૌંદર્ય – મીરા ભટ્ટ
(‘નવચેતન’ સામયિકના દીપોત્સવી વિશેષાંકમાંથી સાભાર) ‘સંબંધ’ એ જીવન માત્રનો શ્વાસ છે. પૃથ્વી પર કોઈ પણ જીવ કશાક સાથે અનુબંધાયા વગર ઉત્પન્ન થઈ શકતો નથી. કુદરતની યોજના જ એવી છે કે જીવને પેદા થવા માટે નર-માદાના બે સ્વતંત્ર લિંગના જોડાણની અનિવાર્યતા રહે. સૃષ્ટિની ઉત્પત્તિ માટે બે સ્વતંત્ર એકમોનું પરસ્પર- આકર્ષણ એ સૃષ્ટિના સર્જનનો પ્રથમ કાનૂન છે. જીવન એટલે જ સંબંધોનો સરવાળો ! જીવ ... [વાંચો...]
આધુનિક સંસ્કૃત કવિ ડૉ. હર્ષદેવ માધવ – એક પરિચય
પણે ત્યાં સંસ્કૃત સાહિત્યમાં સ્તોત્રોથી લઈને બોધકથાઓ સુધી ઘણું સુંદર કાર્ય થયું છે. સંસ્કૃતના વિદ્વાનો અને પંડિતો એ ઉત્તમ રચનાઓ આપી છે. પરંતુ સામાન્ય માણસને માટે તો સંસ્કૃત એટલે ‘બડી દૂર નગરી’ જેવું છે. આજના સમયમાં સંસ્કૃત વિશે વાત કરવી એ તો જાણે કોઈ પુરાતનયુગની કે વૈદિક કાળની વાત કરવા જેવું લાગે ! આ માન્યતાને દૂર કરતું કામ અમદાવાદના ડૉ. ... [વાંચો...]
મારાં પત્ની – યશવન્ત મહેતા
પતિ-પત્નીનો સંબંધ એટલો બધો આત્મીય અને સંકુલ હોય છે કે ગંગા નદી કે ગિરનાર પર્વત વિશે નિબંધ લખીએ તેમ એ વિશે લખી ન શકાય. એમાંય હું તો લખનાર તરીકે બોલકણો જણ, પરંતુ દેવીબેનને અંગત જીવન જાહેરમાં મૂકવાનું જરાય ન ગમે. ૭૦ની વયે, ૨૦૦૬માં મને ગુજરાત સાહિત્યસભાએ ધનજી કાનજી ગાંધી સુવર્ણચંદ્રક આપ્યો એ વેળા ગુર્જરે એક નાનકડી પુસ્તિકા મારે વિશે પ્રગટ ... [વાંચો...]
10 પ્રતિભાવો : ચંદુ – ભગીરથ બ્રહ્મભટ્ટ
February 4, 2015 at 8:56 am
February 4, 2015 at 10:45 am
પૌમિલ વી. શાહ says:
February 4, 2015 at 8:45 pm
માનવી ના એક સહકાર્યકર સાથે ના સંબંધ ને વર્ણવતી સુંદર કથા. આપણી આસપાસ પણ ઘણાં માણસો સતત આપણાં કાર્ય ને આગળ ધપાવવા સાથ આપતાં હોય છે. આપણે તેમના પ્રત્યે થોડી લાગણી વ્યક્ત કરશું, તો આ લાગણી ઓ વાદળી થઈ અમીવૃષ્ટી કરતી રહેશે. સંબંધો નવી ઉંચાઈ એ પહોચશે. આ અનુભવવા ની વાત છે. ખુબ જ સરસ સંદેશ કે માનવી ની હયાતી માં તેના કાર્ય ની કદર કરો. નોબલ પારિતોષિક મહાત્મા ગાંધી ને મળે કે ન મળે તો ય શાંતિ ના દૂત તરીકે જગત હરહંમેશ તેમને યાદ કરશે.
February 5, 2015 at 10:22 pm
ખુબ સરસ્.જન્મે નહિ પરન્તુ કર્મ એવા કરો.માનવેી કરેલા કાર્યથેી સાચેી પતિભાના દર્શન કરાવે.ચન્દુનુ પાત્ર ઉત્તમ સન્દેશ આપે ચ્હે. આભાર્.
February 6, 2015 at 2:39 pm
ખુબ હદયદ્રાવક. કાશ ચંદુ ને શુ તકલિફ હતી? તે ખબર હોત તો તે દુર કરવામા તેની કોઇ મદદ કરી શકત.
Piyush S. Shah says:
February 8, 2015 at 3:14 pm
‘દુઃખનું (..?) એક દ્વાર બંધ થાય ત્યારે બીજું ખૂલે છે, પરંતુ આપણે બંધ થયેલા દ્વાર તરફ એટલી બધી વાર તાકી રહીએ છીએ કે ખૂલેલા દ્વારનો ખ્યાલ આવતો નથી..
February 9, 2015 at 12:04 pm
ચન્દુ તેના સુવિચારોનો ઉપયોગ ન કરિ શક્યો
February 14, 2015 at 9:36 am
નાના મો એ મોટી વાત કરુ છુ, પણ છેલ્લા પ્રતિભાવ વિશે એટલ તો જરુર થી કહિશ કે જો માનવી આજ ના સમય મા સ્થીતપ્રગ્ય રહી શકે તો તો એ ભગવાન થઇ જાય અથવા તો સંત.
કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા} says:
September 11, 2015 at 12:22 pm
આવા અનેક ચંદુઓ સંસારના તાપો દૂર કરવા હંમેશ મથતા રહે છે. … પણ, જુઓને તેમના તાપ આગળ બિચારા કેવા લાચાર થઈ જતા હોય છે ?
કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા}
February 1, 2017 at 1:50 am
૭૦-૮૦ ના દસક માં બે ફિલ્મો આવી હતી. આનંદ અને બાવર્ચી. આ બંને ફિલ્મો ઋષિકેશ મુખર્જી એ બનાવી હતી અને બંને ફિલ્મો માં રાજેશ ખન્ના હીરો હતા. આ બંને ફિલ્મો ના નાયક આ વાર્તા માં લખેલ ચંદુ ના પાત્રની જેમ જ હંમેશા આનંદ માં જ હોય અને પોતાના કરતા બીજા લોકોની કાળજી વધુ રાખે. જીવંત પાત્ર લાગે. ક્યાંય ઉદાસી નહિ. આનંદ અને ફક્ત આનંદ જ જોવા મળે. આ રીતે જીવતા પાત્રો આપણા જીવનમાં પણ મળે જ છે. આપણે કેમ આ પાત્રની જેમ આપણું જીવન ના જીવીયે !!
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
* * * * *
Download First Issue Absolutely Free !!
Click Here for download page
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
ગરમાળો, ગુલમોર અને ખખડેલું બસસ્ટોપ ! – રામ મોરી
વિધવા : પ્રથમ તો એક માણસ – સ્વાતિ બારોટ સિલ્હર
દો પલ કે જીવન સે એક ઉમ્ર ચુરાની હૈ… – રોહિત શાહ
મારી સાઇકલ – રમણ સોની
ભાઈ એન્ડ બા વીથ ગોડ એટ જી-મેલ ડોટ કોમ – રાહુલ શુક્લ
pritesh patel: wish u many many happy returns of the day...
Amrut Gosai: વાહ સ્વાતિબેન ….ખુબ સુન્દર રિતે સમાજ...
બટુક ઠુંમર: અદભુત, અવર્ણનિય અને અકલ્પનિય. ડો.એટલુ સરળ અને...
Vijay Panchal: Bau Saras… che….
Sheela Patel: Good story
NEELAM GUPTA: આ ને બચ્પન માટૅ લખો.સારી કવિઆ હે.
jigisha dave: Very nice story its really hart...
Darshan: 30/૩/1987 time 21ઃ00 birtha peels ઃ godhara...
Arvind Patel: અંતઃસપુરના. હું જયારે એમ માનુ કે બધું હું જ...
Keyur Patel: પૂરાણૉમા પણ વાર્તા છે જ કે દધિચીએ પોતાના...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૨)
દિલ્હીનું અનોખું રવિવારી પુસ્તકબજાર.. દરિયાગંજ બુકમાર્કેટ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૧)
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.