gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu gu fr gu fr gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
ગૂગલ મૅપ્સ આખી દુનિયાનો ભોમિયો
You need an iframes capable browser to view this content.
બાર વર્ષ પહેલાં એક નાનકડા કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામ તરીકે શરૂ થયેલું ગૂગલ મૅપ્સ આજે એ ઊંચાઈએ પહોંચ્યું છે કે અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન પોતાની સરહદનો વિવાદ ઉકેલવા માટે પણ ગૂગલ મૅપ્સની મદદ લેશે. ઉબરથી લઈને Airbnb, ટ્રિપઍડ્વાઇઝર જેવી અબજો ડૉલરની કંપનીઓનો બિઝનેસ સંપૂર્ણપણે ગૂગલ મૅપ્સને આભારી છે. હવે જોઈએ કઈ રીતે ગૂગલ મૅપ્સનું આ સામ્રાજ્ય સ્થપાયું?
એક જમાનો હતો જ્યારે વિદેશીઓ આપણા દેશમાં ખભે બૅકપૅક લટકાવીને ઊતરી પડતા. તેમના હાથમાં એક વસ્તુ અચૂક જોવા મળતી, એ હતો જે-તે શહેરનો નકશો. સતત સ્થાનિક લોકોને પૂછ-પૂછ કરતા રહેવાને બદલે તેઓ નકશો ઉકેલીને જ જોવાલાયક સ્થળો શોધી કાઢતા. પરંતુ હવે તેઓ એવું નથી કરતા.
આપણે પ્રવાસી તરીકે દેશ કે વિદેશના કોઈ અજાણ્યા સ્થળે જઈએ અને ટૅક્સી કે રિક્ષા કરીને તેને ઇચ્છિત સ્થળે લઈ જવા કહીએ. સ્થળ નજીક હોય તોય પેલો લુચ્ચો ટૅક્સી-રિક્ષાવાળો આપણને શહેર આખાની પરિક્રમા કરાવીને એ સ્થળે પહોંચાડે અને હાથમાં જિરાફની ડોક જેવું લાંબું બિલ પકડાવી દે. હવે રિક્ષા કે ટૅક્સીવાળો ખોટો ટર્ન પણ લે તો અજાણ્યા પ્રવાસી જ તેનો કાન પકડીને સાચા રસ્તે લાવી દે.
ધારો કે તમે કોઈ ફેસ્ટિવલ કે ઇવેન્ટમાં ભાગ લેવા માટે અજાણ્યા સ્થળે જઈ રહ્યા છો અને એની નજીકમાં જ હોટેલનું બુકિંગ કરવું છે. સ્માર્ટફોનમાં એક ચોક્કસ ઠેકાણે જે-તે સ્થળનું નામ એન્ટર કરતાં જ એની આસપાસ મંકોડાની જેમ વેરાયેલી હોટેલોનાં લોકેશન પટ દઈને હાજર થઈ જાય છે.
ઉપરનાં ત્રણેય દૃશ્યોમાં જેનું નામ નથી લેવાયું છતાં જેની હાજરી વગર ચાલે એમ નથી એવું કૉમન તત્વ છે નકશો. કાગળ પર પરંપરાગત રીતે છપાયેલો બોરિંગ નકશો નહીં બલકે એકદમ જીવતોજાગતો લાઇવ નકશો. આખી દુનિયાને નકશો જોતી કરી દેનાર અને એ નકશાના જ પાયા પર અબજો ડૉલરની કંપનીઓ ખડી કરી દેનાર ક્રાન્તિકારી નામ છે ગૂગલ મૅપ્સ. ના-ના, ગૂગલ મૅપ્સનો બારમો બર્થ-ડે તો ફેબ્રુઆરી મહિનામાં જ ગયો. અત્યારે આપણે આ ગૂગલ મૅપ્સના નામની પારાયણ માંડવા બેઠા છીએ એનું કારણ ક્યાંય વધુ ગંભીર અને મોટા પાયા પર છે. પાકિસ્તાને પોતાનો છેક ૧૯૪૭થી ચાલ્યો આવતો વિવાદિત સરહદનો પ્રશ્ન ઉકેલવાનું નક્કી કરી નાખ્યું છે. ના, પાકિસ્તાન ભારત સાથેનો સરહદી વિવાદ આટલી ઝડપથી ઉકેલવા તૈયાર થાય એ શક્ય નથી. વાત થઈ રહી છે પાકિસ્તાનની અફઘાનિસ્તાન સાથેની ૨૪૦૦ કિલોમીટર લાંબી સરહદના વિવાદની. ડુરાન્ડ લાઇન તરીકે ઓળખાતી આ સરહદને અફઘાનિસ્તાને ક્યારેય સત્તાવાર રીતે સ્વીકારી નથી. છાશવારે પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાનની સેનાઓ વચ્ચે લોહિયાળ અથડામણો થતી રહે છે. થોડા દિવસો પહેલાં જ પાકિસ્તાને જાહેર કરેલું કે તેમણે અફઘાનિસ્તાનના પચાસ સૈનિકોને મોતને ઘાટ ઉતાર્યા છે. પ્લસ બન્ને બાજુએ આઠ નિર્દોષ નાગરિકો પણ માર્યા ગયેલા. ઉપરથી ભાંગફોડિયા ઘૂસણખોરો બૉર્ડરની બન્ને બાજુએ આવજા કરતા રહે છે અને પોતાનાં નાપાક કરતૂતોને અંજામ આપતા રહે છે. પાકિસ્તાને ફેન્સિંગ કરીને આ બૉર્ડર સીલ કરવાનું નક્કી કરેલું, પરંતુ જ્યાં સુધી સાચી બૉર્ડર કઈ એ વિવાદ ઉકેલાય નહીં ત્યાં સુધી ફેન્સિંગ કરવું એટલે આખલાનાં શિંગડાંની વચ્ચે માથું નાખવું. વળી વિવાદિત વિસ્તારોમાં રહેતા સ્થાનિક પશ્તુન લોકો પોતાની મરજી વિરુદ્ધ આ કામ થવા દે એ વાતમાં માલ નહીં. પરંતુ હવે બન્ને દેશ પોતાનો આ બૉર્ડર વિવાદ સૉલ્વ કરવા માટે સહમત થયા છે એટલું જ નહીં, ઇન્ટરેસ્ટિંગ વાત એ છે કે તેઓ આ ભગીરથ કામમાં ગૂગલ મૅપ્સની મદદ લેશે. બન્ને દેશના જિયોગ્રાફિકલ સર્વે ડિપાર્ટમેન્ટના અધિકારીઓ સરહદી વિસ્તારોમાં એક વ્યાપક સર્વે કરશે અને એમાં ગૂગલ મૅપ્સની મદદ લેશે.
એક આઇડિયા જેણે બદલી દુનિયા
૨૦૦૪ની વાત છે. લાર્સ અને જેન્સ એઇલ્સ્ટ્રપ રાસ્મુસેન નામના બે ડૅનિશ ભાઈ પોતાના સિડની ખાતે આવેલા ઑફિસ-કમ-ઘરમાં વાઇટ ર્બોડ પર માથાપચ્ચી કરી રહ્યા હતા. સિડનીના સબર્બ હન્ટર્સ હિલમાં આવેલો એ ફ્લૅટ નોએલ ગાર્ડન નામના ઑસ્ટ્રેલિયન સૉફ્ટવેર એન્જિનિયરના નામે હતો. હજી આ મૌકા-એ-વારદાત પર સ્ટિફન મા નામનો ચોથો ઑસ્ટ્રેલિયન એક્સપર્ટ પણ હાજર હતો. દરઅસલ આ ચારેય જણે મળીને તાજેતરમાં વેર ૨ (Where 2) નામે એક કંપનીની સ્થાપના કરી હતી અને આ ફ્લૅટ તેમની કંપનીનું હેડક્વાર્ટર હતો. તેમની માથાપચ્ચીના કેન્દ્રમાં હતો C†† સૉફ્ટવેર પર ક્રીએટ થયેલો એક કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામ, જે થોડા જ સમયમાં તેમને માલામાલ કરી દેવાનો હતો અને થોડાં જ વર્ષોમાં આખી દુનિયામાં ક્રાન્તિકારી પરિવર્તન લાવવાનો હતો. એ પ્રોગ્રામનું નામ હતું એક્સપિડિશન. કમ્પ્યુટરમાં ઇન્ટરનેટ પરથી ડાઉનલોડ કરીને ઇન્સ્ટૉલ કરી શકાય એવા નકશા આધારિત પ્રોગ્રામને ડાઉનલોડ કર્યા બાદ એ લોકોને વિવિધ શહેરોના નકશા ઉપલબ્ધ કરાવતો હતો. અત્યાર સુધી દુનિયાએ જોયેલા નકશાઓની સામે આ નવા પ્રોગ્રામની ખાસિયત એ હતી કે એમાં પેશ થતા નકશામાં વિવિધ સ્થળોને લોકો સર્ચ કરી શકતા હતા અને જે-તે સ્થળને ઝૂમ ઇન કે ઝૂમ આઉટ પણ કરી શકતા હતા. જોકે એ વખતે એ મુખ્યત્વે ઑસ્ટ્રેલિયા પર ફોકસ્ડ હતું.
આ પ્રોગ્રામનો આઇડિયા લઈને આ ટીમ જ્યારે ગૂગલના સહસ્થાપક લૅરી પેજ પાસે ગઈ ત્યારે લૅરીએ તેમનું પ્રેઝન્ટેશન જોયા બાદ શાંતિથી કહ્યું, જુઓ, અમને ડાઉનલોડ કરીને ઑફલાઇન વાપરી શકાય એવા પ્રોગ્રામમાં રસ નથી. આ જ પ્રોગ્રામને ઇન્ટરનેટ બ્રાઉઝરમાં વાપરી શકાય એવા ફૉર્મમાં બનાવી આપો. તરત જ આ ટીમને સમજાઈ ગયું કે લૅરી પેજ કયા પેજ પર છે. થોડા સમયમાં જ તેમણે ગૂગલને છાજે એવું વર્ઝન તૈયાર કરીને આપ્યું અને વેર ૨ કંપનીના માલિક તરીકે ગૂગલ અને લૅરી પેજ તથા સર્ગે બ્રિનનાં નામ બોલતાં હતાં. અત્યાર સુધીમાં ડઝનબંધ કંપનીઓને હસ્તગત કરનારી ગૂગલનું આ માત્ર બીજું જ ઍક્વિઝિશન હતું. જોકે વેર ૨ ખરીદવા માટે ગૂગલે કેટલા રૂપિયા ચૂકવ્યા એનો આંકડો ક્યારેય બહાર પાડવામાં આવ્યો નથી. વેર ૨ના સ્થાપકો કાકા મટીને ભત્રીજા થયા. મતલબ કે કંપનીના માલિકમાંથી બીજી એક કંપની ગૂગલના કર્મચારી બની ગયા અને ગૂગલના નવા જ બંધાયેલા ઑસ્ટ્રેલિયા ખાતેના હેડક્વૉર્ટરમાં સવાર-સાંજ હાજરીનું પંચ મારતા થઈ ગયા. છતાં તેમના માટે આ ફાયદાનો સોદો હતો, કેમ કે આખી દુનિયા ડૉટ કૉમનો પરપોટો ફૂટ્યાની ગમગીનીમાં હતી ત્યારે આ યુવાનોને ગૂગલે પોતાની પાંખમાં લીધા હતા. એ જ અરસામાં ગૂગલ પોતાનો પહેલો IPO લાવ્યું.
એ જ અરસામાં ગૂગલે કીહોલ (Keyhole) નામની બીજી એક કંપની પણ હસ્તગત કરી. આ ટેક્નૉલૉજી કંપનીએ જિઓસ્પેશ્યલ વિઝ્યુઅલાઇઝેશન સૉફ્ટવેર તૈયાર કર્યો હતો. આ સૉફ્ટવેર સૅટેલાઇટ ઇમેજરીને ઝૂમ કરી શકાય એવા નક્શા પર બર્ડ આઇ વ્યુ એટલે કે ઉપરથી નીચે જોતા હોઈએ એ રીતે રજૂ કરતો હતો. આ કંપની ગૂગલે ખરીદ્યા પછી એનું નવું નામકરણ કર્યું ગૂગલ અર્થ. ૨૦૦૪ના સપ્ટેમ્બરમાં ગૂગલે વધુ એક કંપની ઝૅપડૅશ (ZapDash) ખરીદી. આ કંપની રિયલટાઇમ ટ્રાફિક અપડેટ રજૂ કરતી હતી. બન્ને કંપનીઓના સૉફ્ટવેરને ગૂગલે ભેગા કર્યા અને ૨૦૦૫ની ૮ ફેબ્રુઆરીએ પોતાની સ્ટાઇલમાં પોતાના સત્તાવાર બ્લૉગ પર ગૂગલ મૅપ્સના નવા નામે રજૂ કર્યા.
ગૂગલ મૅપ્સનું શરૂઆતી વર્ઝન માત્ર ઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર અને મોઝિલા ફાયરફોક્સ જેવાં વેબ બ્રાઉઝરને જ સપોર્ટ કરતું હતું. અન્ય લોકપ્રિય વેબ બ્રાઉઝર એવાં ઑપેરા અને (ઍપલનું) સફારીમાં ચાલવા માટે બીજું એક વર્ષ લાગી ગયું. ગૂગલના પોતાના અને અત્યારના સૌથી લોકપ્રિય વેબબ્રાઉઝર એવા ગૂગલ ક્રોમનો જન્મ થવાને હજી સાડાત્રણ વર્ષની વાર હતી. એ વખતે પચાસ કર્મચારીઓ ગૂગલ મૅપ્સ પર કામ કરતા હતા (આજે આ આંકડો ૭૧૦૦ને વટાવી ગયો છે). ગૂગલ મૅપ્સનું છત્ર ફટાફટ વિસ્તારીને બે જ મહિનાની અંદર ગૂગલે પોતાની આ સર્વિસને યુનાઇટેડ કિંગડમમાં પણ લૉન્ચ કરી દીધી. એ અરસામાં યાહૂ પણ પોતાના યાહૂ મૅપ્સ સાથે મેદાનમાં હતું, જ્યારે ઑનલાઇન મૅપ્સના સેગમેન્ટ પર મૅપક્વેસ્ટ નામની સર્વિસનો દબદબો હતો. વક્રતા જુઓ કે આજે આ બન્ને કંપનીઓનું નામ શોધ્યે જડતું નથી.
૨૦૦૫ના વર્ષમાં અમેરિકાના ન્યુ ઑર્લિયન્સ વિસ્તારમાં વિનાશક હરિકેન કૅટરિના ત્રાટક્યું. સમય વર્તીને ગૂગલે મૅપ્સમાં પોતાની સૅટેલાઇટ ઇમેજરી અપડેટ કરી દીધી એટલે આખી દુનિયાને એ જ ઘડીએ ત્યાં થયેલી ખાનાખરાબીની જાણ થઈ. સાથોસાથ ગૂગલ મૅપ્સનો પાવર પણ માલૂમ થયો. એ જ વર્ષે ગૂગલે અમેરિકાનાં વિવિધ શહેરો માટે રાઇડ ફાઇન્ડર નામની મૅપ બેઝ્ડ સર્વિસ શરૂ કરી, જેમાં કારની અંદર રહેલી નેવિગેશન સિસ્ટમ પર ક્લિક કરવાથી ઉપલબ્ધ ભાડાની ટૅક્સીઓ અને લિમોઝિન એના રિયલ ટાઇમ લોકેશન સાથે ડિસ્પ્લે થતી હતી. આ સર્વિસ તો જાણે ૨૦૦૯માં બંધ કરી દેવાઈ, પરંતુ આગામી વર્ષોમાં એ જ ટેક્નિકથી ઉબર જેવી આખી કંપની સ્થપાવાની હતી.
એ પછી દર વર્ષે ગૂગલે પોતાની આ મહત્વાકાંક્ષી સર્વિસમાં કોઈ ને કોઈ સુધારા-વધારા કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. જેમ કે એણે વિવિધ રસ્તાઓ પર રિયલ ટાઇમે ગાડીઓની મૂવમેન્ટ બતાવતું ટૂલ શરૂ કર્યું, ટેરેઇન ટૂલથી સૅટેલાઇટ ઇમેજરીમાં સાચકલી દુનિયા બતાવવાનું શરૂ કર્યું. પછી તો વધુ નવી અને વધુ ક્લિયર સૅટેલાઇટ ઇમેજરીને ગૂગલે બિઝનેસ માટે પણ ખુલ્લી મૂકી દીધી. અત્યારે ફેસબુક પર તથા વચ્યુર્‍અલ રિયલિટી માધ્યમો પર૩૬૦ ડિગ્રી વિડિયો અને તસવીરોનો ક્રેઝ જોર પકડી રહ્યો છે. પરંતુ ગૂગલે એક દાયકા પહેલાં ૨૦૦૭માં સ્ટ્રીટ વ્યુ નામે અત્યંત રસપ્રદ છતાં એકદમ વિવાદાસ્પદ સર્વિસની શરૂઆત કરેલી. આ સર્વિસમાં છાપરા પર ૧૫ લેન્સવાળો એક સ્પેશ્યલ કૅમેરા ફિટ કરેલી કાર અમેરિકાના દરેક શહેરના દરેક રસ્તા પરથી પસાર કરવાની હતી. આ કૅમેરા ચારેય બાજુના ફોટો પાડતો જાય. આ સર્વિસ શરૂ થતાંની સાથે જ કકળાટ શરૂ થઈ ગયો; કેમ કે એમાં લોકોના ચહેરા, ઘર વગેરે બધું જ તેમની પરવાનગી વગર ઇન્ટરનેટ પર અપલોડ થવા માંડેલું. ઘણે ઠેકાણે લોકો ભળતી અવસ્થામાં કૅમેરામાં ઝડપાઈ ગયાના ટ્રૅજી-કૉમેડી સમાચારો પણ આવ્યા. આખરે ગૂગલે એમાં લોકોના ચહેરા, ગાડીઓના-ઘરના નંબર વગેરે બ્લર કરવાનું શરૂ કરી દીધું. ડેટાને બિઝનેસમાં કન્વર્ટ કરવાનો કસબ ગૂગલને બરાબરનો ફાવી ગયો છે. ૨૦૧૦માં એણે સ્ટ્રીટવ્યુ ફૅસિલિટી પર લોકોને પોતાની દુકાનો, ઑફિસો વગેરેના ઇન્ડોર ૩૬૦ ડિગ્રી ફોટો અપલોડ કરવા આમંત્રણ આપ્યું. મતલબ કે કોઈએ સાડીઓનો નવો શોરૂમ કે નવી હોટેલ વગેરે શરૂ કર્યા હોય તો પોતાના શોરૂમ-હોટેલની પ્રોફેશનલ ફોટોગ્રાફર પાસે ૩૬૦ ડિગ્રી ફોટોગ્રાફી કરાવીને ગૂગલ સ્ટ્રીટવ્યુ પર એક્ઝૅક્ટ એના લોકેશન પર અપલોડ કરી દે. દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણે બેઠેલી વ્યક્તિ એના પર ક્લિક કરીને એ દુકાન-હોટેલની અંદરની સફર કરી શકે. આ સ્ટ્રીટવ્યુ ઇમેજરી જનરેટ કરવામાં ગૂગલનું સમર્પણ એવું જબરદસ્ત છે કે એણે સપાટ ભૂમિ ધરાવતાં શહેરો તો ઠીક, પવર્‍તો પર પણ ખભે કૅમેરા ભરાવીને કે બરફ પર સરકે એવી ગાડીઓ પર કૅમેરા બેસાડીને માણસો મોકલ્યા અને ત્યાંની ઇમેજરી પણ શૂટ કરાવી. અત્યારે તમે ગૂગલ સ્ટ્રીટવ્યુની વેબસાઇટ પર જાઓ તો તમને દુનિયાભરનાં જોવાલાયક સ્થળોની ઘેરબેઠાં વચ્યુર્‍અલ સફર કરાવતી તસવીરોનો ખજાનો મળે. ગૂગલ સ્ટ્રીટવ્યુની મજા એ છે કે એમાં સૅટેલાઇટ ઇમેજરીથી અલગ એકદમ ઊંચેથી નહીં બલકે જમીન પર રહીને જ લેવાયેલી તસવીરો હોય છે. વળી ૩૬૦ ડિગ્રી તસવીરો હોવાને કારણે આપણે કઈ દિશામાં જવું છે એ પણ જે-તે દિશાના ઍરો સિલેક્ટ કરીને પસંદ કરી શકીએ. એટલે જ આજે ઍપ્સની મદદથી ગૂગલ સ્ટ્રીટવ્યુ જબરદસ્ત પૉપ્યુલર છે. ગૂગલ અત્યાર સુધીમાં ૮ કરોડ કિલોમીટરથી પણ વધુ રસ્તાઓની ફોટોગ્રાફી કરી ચૂક્યું છે.
અત્યાર સુધીમાં ગૂગલે લગભગ ૨.૧૦ કરોડ ગીગાબાઇટ જેટલો સૅટેલાઇટ, ઍરિયલ અને સ્ટ્રીટવ્યુનો ડેટા એકઠો કરી લીધો છે. ગૂગલ વિવિધ સૅટેલાઇટ ઇમેજરી વેચતી કંપનીઓ પાસેથી આ નકશાનો સમયાંતરે બદલાતો પુરવઠો ખરીદે છે અને એને લોકભોગ્ય રીતે પોતાની સર્વિસમાં અપલોડ કરે છે. ડિજિટલ ગ્લોબ, જિઓઆઇ, જિઓમૅપિંગ જેવી કંપનીઓ ગૂગલને સૅટેલાઇટ ઇમેજરી પૂરી પાડે છે. દર થોડા સમયાંતરે આ ડેટા અપડેટ થતો રહે છે. એટલે જ ધારો કે તમે તમારા શહેરના કોઈ ચોક્કસ ભાગની તસવીરો સેવ કરતા જતા હો તો એમાં સમયાંતરે કેવું ડેવલપમેન્ટ થયું કે પરિવર્તન આવ્યું એનો તાગ મેળવી શકાય. આ જ પદ્ધતિએ દુનિયામાં ક્યાં કેટલાં જંગલો કપાયાં, દરિયો આગળ વધ્યો, દાવાનળ કેટલે પ્રસર્યો, કોઈ દેશે ખુફિયા સ્થળે વિમાનો, હથિયારોનો જખીરો ખડક્યો છે કે કેમ વગેરે અનેક પ્રકારનો ડેટા અને એનું ઍનૅલિસિસ મેળવી શકાય છે.
ગૂગલ મૅપ્સ શરૂ થયું એ અરસામાં પ્રાચીન ઇન્ટરનેટ કડડભૂસ થઈ ગયેલું અને નવા વેબ ૨.૦નો ઉદય થયેલો. વેબ ૨.૦ એટલે ઇન્ટરનેટ પર એના આપણા જેવા વપરાશકર્તાઓ દ્વારા સરજાતી સામગ્રી. જેમ કે બ્લૉગ, ફેસબુક પોસ્ટ, અપલોડ થતા વિડિયો-ફોટોગ્રાફ વગેરે. ગૂગલે એને પણ સ્ટ્રીટવ્યુમાં સામેલ કરી લીધું.
આજે ગૂગલ મૅપ્સ વિકસીને સર્ચ, નેવિગેશન, ઍડ્વર્ટાઇઝિંગ, કમ્યુનિકેશન, ઓપિનિયન મેકિંગ વગેરેનો અવિભાજ્ય હિસ્સો બની ગયું છે. વેબસાઇટ કે ઍપમાં તમે ઇચ્છિત ગંતવ્યસ્થાનનું નામ એન્ટર કરો કે તરત જ આ મૅપ્સ તમને ત્યાં પહોંચવાનો રસ્તો ટર્ન બાય ટર્ન વૉઇસ અસિસ્ટન્સ યાને કે બોલીને બતાવશે. આપણે ભલે કોઈ શહેર કે દેશમાં અજાણ્યા હોઈએ, પરંતુ હવે ડાબી બાજુ ટર્ન લેવો કે જમણી બાજુ એ પણ આ સર્વિસ કહે છે. ટ્રાફિકની વર્તમાન સ્થિતિ જોઈને ગૂગલ મૅપ્સ આપણને વૈકલ્પિક રસ્તો અને એમાં મુસાફરી કરવામાં લાગતો સમય પણ કહે છે. તમે તમારું વર્તમાન લોકેશન પણ કોઈને વૉટ્સઍપ, ફેસબુક મેસેન્જર વગેરે મારફતે મોકલી શકો. આપણા ફોનમાં રહેલા ઞ્ભ્લ્નો મૅપ્સ બખૂબી ઉપયોગ કરી જાણે છે. મૅપ્સમાં તમે તમારા અપાર્ટમેન્ટ, ઑફિસ, શોરૂમ, હોટેલ વગેરેની વિગતો પણ એમ્બેડ એટલે કે ઉમેરી શકો. ધારો કે કોઈ રશિયન ગોવાના કોઈ ચોક્કસ બીચ પાસે હોટેલ શોધવાની ફિરાકમાં હોય, તેને ગૂગલ મૅપ્સ પર એ બીચ સર્ચ કરતાંની સાથે જ આસપાસ આવેલી (અને હોટેલ સંચાલકોએ મૂકેલી) ઢગલાબંધ હોટેલોનાં લોકેશન મળી જાય. એમાંય જે-તે હોટેલના નામ પર ક્લિક કરો એટલે સરનામું, ફોન-નંબર, વેબસાઇટ, તસવીરો, ત્યાં રહી આવેલા લોકોના રિવ્યુઝ વગેરેનો ઢગલો હાજર થઈ જાય. સામે પક્ષે બિઝનેસ હાઉસ પણ પોતાનું લોકેશન ગૂગલ મૅપ્સ પર બતાવતું બૉક્સ પોતાની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર મૂકતા થઈ ગયા છે. હવે તો કંકોતરીઓમાં પણ શુભલગ્ન સ્થળ બતાવતો ગૂગલ મૅપ્સનો સ્ક્રીનશૉટ મૂકવાની પ્રથા આવી ગઈ છે. આર્ટિફિશ્યલ ઇન્ટેલિજન્સનો વ્યાપ વધતાં હવે તો આપણે કોઈ સ્થળે પગ મૂકીએ એ સાથે જ ગૂગલ આપણું લોકેશન પારખીને એ સ્થળ (ધારો કે ઍરપોર્ટ, મૉલ વગેરે)નો મૅપ હાજર કરી દે છે. સતત આપણું લોકેશન ટ્રૅક કરીને ગૂગલ હવે ટાર્ગેટેડ જાહેરખબરો પણ બતાવતું થઈ ગયું છે.
અહીં એક સવાલ થઈ શકે કે જો ઘેરબેઠાં દુનિયાના કોઈ પણ સ્થળની ઝીણામાં ઝીણી વિગત આપતો નકશો હાજર થઈ જતો હોય તો ભાંગફોડિયા ત્રાસવાદીઓ એનો દુરુપયોગ કરી શકે કે કેમ. ગૂગલ એક ખાનગી કંપની છે. એટલે એને જે-તે દેશના નિયમોનું પાલન કર્યા વિના છૂટકો નહીં. મતલબ કે ભારતમાં એ કાશ્મીરનો અખંડ હિસ્સો આપણા નકશામાં બતાવે છે. જ્યારે એ જ ગૂગલ મૅપ્સ પાકિસ્તાનમાં લાઇન ઑફ કન્ટ્રોલની તૂટક રેખાવાળો નકશો ડિસ્પ્લે કરે છે. મુંબઈમાં ૨૬/૧૧ જેવા હુમલા પછી ચેતી ગયેલી ભારત સરકારે તો સ્ટ્રીટવ્યુ પર જ પ્રતિબંધ ફરમાવી દીધો છે. મતલબ કે અત્યારે આપણે ગેટ વે ઑફ ઇન્ડિયાની વચ્યુર્‍અલ ટૂર કરી શકીએ, પરંતુ અમેરિકાની જેમ મુંબઈની સડકોની સફર ન કરી શકીએ.
ગૂગલ મૅપ્સની પ્રચંડ લોકપ્રિયતા જોઈને થોડાં વર્ષ પહેલાં ઍપલે એને પોતાના ફોનમાંથી હટાવીને પોતાના એવા જ નકશા ઘુસાડ્યા હતા. પરંતુ એની ક્વૉલિટી ગૂગલની સરખામણીમાં નબળી હોવાને કારણે જે તાયફો થયો એને લીધે ખુદ ટિમ કુકે માફી માગવી પડેલી. હવે ગૂગલ મૅપ્સના સહારે જ પોતાનું ૩૨૦૦ અબજ રૂપિયાનું સામ્રાજ્ય ખડું કરનારી ઉબર, Airbnb, પોકેમોન ગો જેવી સંખ્યાબંધ કંપનીઓનો પાયાનો સ્ત્રોત ગૂગલ મૅપ્સ જ છે. પોતાના નકશા વાપરવા માટે ગૂગલ ઉબર તથા અન્ય કંપનીઓ પાસેથી માતબર ભાડું પણ વસૂલે છે. આજે વિશ્વની કેટલીબધી કંપનીઓ ગૂગલ મૅપ્સનો વ્યાપારી ધોરણે ઉપયોગ કરે છે એની યાદી બનાવવા બેસીએ તો અલાયદો લેખ કરવો પડે. આગામી સમયમાં ગૂગલની અને અન્ય કંપનીઓની સેલ્ફ-ડ્રાઇવિંગ કાર પણ સંપૂર્ણપણે ગૂગલ મૅપ્સની જ મદદથી આપણને ગંતવ્યસ્થાને પહોંચાડતી હશે. આજે દર મહિને વિશ્વના ૧ અબજથી પણ વધુ લોકો ગૂગલ મૅપ્સ વાપરે છે. એમાંથી જ ગૂગલને થતી વાર્ષિક કમાણીનો આંકડો ૯૭ અબજ રૂપિયાને અડી ગયો છે. મતલબ કે નકશામાં એ ન કશામાં એવી આપણી જૂની કહેવતનો ઍટ લીસ્ટ ગૂગલે તો ડૂચો વાળીને કચરાપેટીમાં ઘા કરી દીધો છે.
ગૂગલનો શરૂઆતી ઉદ્દેશ વિશ્વની તમામ માહિતીને સુવ્યવસ્થિત કરવાનો હતો. એમાં સર્ચ ઉપરાંત મૅપ્સનું એલિમેન્ટ ઉમેરાયા પછી ગૂગલે ઘણા નવા ઉમેરા કર્યા છે. જેમ કે ચંદ્ર પરના પહેલા સફળ સમાનવ ઉતરાણની ૩૫મી વર્ષગાંઠે ગૂગલે ગૂગલ મૂન લૉન્ચ કર્યું, જેમાં ઘેરબેઠાં ચંદ્રયાત્રા કરી શકાય છે. એ જ રીતે ગૂગલ માર્સમાં મંગળની, ગૂગલ સ્કાયમાં બ્રહ્માંડની, ગૂગલ અન્ડરવૉટરમાં દરિયાની અંદર આવેલા ઑસ્ટ્રેલિયાના ગ્રેટ બૅરિયર રીફની તથા ગૂગલ આર્ટ પ્રોજેક્ટમાં વિશ્વભરનાં મ્યુઝિયમો-આર્ટ ગૅલરીઓની વચ્યુર્‍અલ ટૂર કરી શકાય છે. ગૂગલ મૅપ્સની મદદથી સંશોધકોએ ઇજિપ્તમાં નવા પિરામિડથી લઈને દરિયાની નીચે રહેલા જહાજના કાટમાળ સુધ્ધાં શોધ્યાના સમાચારો આવતા રહે છે. અત્યારે થોડાંક ખાંખાંખોળાં કરશો તો તમને કોઈ વિમાન આકાશમાં ક્યાં ઊડી રહ્યું છે એ અને ટ્રેન ક્યાં પહોંચી છે એનું પણ લોકેશન ટ્રૅક કરી શકો.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.