gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
કથા-સપ્તાહ : અનુસંધાન (ઘટનાક્રમ – ૧)
લતાનાં ગીતો તેને ગમતાં. ખાસ કરીને પોતે એકલી હોય, ભીડભાડ વિનાના વાતાવરણમાં રાત્રિનો સન્નાટો ઘૂંટાતો હોય ત્યારે સ્વરકિન્નરીના સૂરોમાં ખોવાઈ જવાનો કેફ ચડતો. મૌન રહીને જાત સાથે સંવાદ સાધવાની એ પળો આત્મીય બની જતી.
અલબત્ત, બહુ ઓછાને રેવાની આ ટેવની જાણ હશે. બહિમુર્ખી સ્વભાવની હોવા છતાં રેવામાં પોતાનું અંગત જાળવવાની કુનેહ હતી. સૌંદર્યની સાક્ષાત્ મુરત સમી રેવાનો આત્મવિશ્વાસ તેજતર્રાર હતો.
‘ડૅડીની જૉબને કારણે અમે ગુજરાત, દિલ્હી, હૈદરાબાદ જેવાં અનેક સ્થળોએ થોડાં-થોડાં વરસો વિતાવીને છેવટે મુંબઈ સ્થાયી થયા. અભ્યાસ હેતુ મેં સિક્કિમની મણિપાલ યુનિવર્સિટીમાં ઍડ્મિશન લીધું એટલે પગમાં પદમ હોય એમ ઘૂમતા રહેવાનો યોગ હજી થમ્યો નથી...’
લૉન્ગ હૉલિડેઝ કે વેકેશન્સમાં પરિવાર ભેગી થતી રેવા ક્યારેક હસવામાં કહે પણ ખરી.
‘ચિંતા ન કર બહેના...’ બૅન્ગલોરમાં IT એન્જિનિયરિંગનું ભણતો મોટો ભાઈ વિદિત ટપલી મારતો, ‘બનેવીલાલ એવો શોધીશ કે પગે ચંપલ પણ નહીં હોય! ખુલ્લા પગે કેટલુંક રખડવાના બિચારા!’
રેવા ભાઈને મારવા દોડતી.
ઘરમાં કિલ્લોલ છવાતો. મા-બાપ નયનાબહેન- નયનભાઈને એનો આનંદ. પપ્પાના પ્રોફેશનને કારણે બાળકોને કૉપોર્રેટ કલ્ચરનો અંદાજ હતો અને મા-બાપની પર્સનલ લાઇફ મૂલ્યોના પાઠ શીખવનારી હતી. સંસ્કાર-ઉછેરમાં કહેવાપણું નહોતું.
માસ કમ્યુનિકેશનના ડિગ્રી કોર્સ માટે ઠેઠ સિક્કિમની યુનિવર્સિટીની પસંદગી કરવા પાછળ હિમાલયનું આકર્ષણ હતું. અગાઉ પોતે કલકત્તા-દાર્જીïલિંગ-સિક્કિમની ફૅમિલી-ટૂર માણી ચૂકેલી. ત્યારની અહીંની ખૂબસૂરતી હૈયે વસી ગયેલી. સંતાનોની નર્ણિયશક્તિમાં માવતરને શ્રદ્ધા હતી એટલે રેવાને પરવાનગી મળેલી.
નવા પરિસરમાં ગોઠવાતાં રેવાને ઝાઝી વાર નહોતી લાગી. બહુ જલદી રેવાનું ગ્રુપ જામ્યું. પહેલા વરસે તેણે ટૉપ કર્યું. એન્ટરટેઇનમેન્ટ ઈવમાં ડ્રામામાં ભાગ લઈને પોતાના અભિનયથી સૌને દંગ કરી મૂક્યા. મલ્ટિ-ટૅલન્ટેડ છોકરીનું એક ઔર પાસું કૉલેજના બીજા વરસમાં ઘડ્યું.
કૉલેજની એક મેતરાણી હતી, લોમા. પાંત્રીસેક વરસની વિધવા બાઈ સ્વમાનભેર પેટિયું રળતી. દૂરથી આવતી છોકરીઓની કાળજી દાખવતી લોમાને રેવા માસીનું સંબોધન કરતી.
બીજા વરસની કૉલેજ ઊઘડ્યાને ત્યારે મહિનો માંડ થયો હશે. વેકેશન ગાળી મુંબઈથી પરત થયેલી રેવાએ વીત્યા આ મહિનામાં લોમામાં બદલાવ ભાળ્યો. પહેલાંની જેમ ખૂલીને હસે-બોલે નહીં, ચિંતા વળગી હોય એમ તનાવગ્રસ્ત રહે... રેવાએ પૂછ-પૂછ કરતાં તેણે થાકીને ભેદ ખોલ્યો.
તેની પરેશાનીનું કારણ હતો શેરુ નામનો શેરપા. ભાડાની ટૅક્સી ફેરવતો શેરુ માથાભારે હતો અને તેની બદનજર લોમા પર ચોંટી હતી.
‘તું તો જાણે છે રેવા, મારે બે નાની દીકરીઓ છે. પહેલાં તો શેરુ ગંદા ઇશારા કરતો, પણ હવે તો દારૂ પીને મારા ઘરમાં આવીને લવારા કરે છે. તું મારી ન થઈ તો તારી બાળકીઓને ઉઠાવીને સરહદ પાર વેચી નાખીશ એવી ધમકી આપે છે... શેરુએ હજી ઘર માંડ્યું નથી. એવો ખેપાની છે કે આજુબાજુવાળા પણ તેને પરણી જવાની સલાહ આપે છે, પણ મારું મન નથી માનતું. મગજના ફરેલા આદમીનો શું ભરોસો? કાલે ઊઠીને તેણે મારી દીકરીઓ પર નજર બગાડી તો...’ લોમા થથરી ઊઠેલી, ‘શેરુને સીધી ના કહું તો પણ મારી બાળકીઓ પર આફત આવે એટલે અનર્ણિીત રહીને તેને ટાળતી રહું છું... પણ ક્યાં સુધી?’
બીજું કોઈ હોત તો મામલાની પેચીદગી જાણીને લોમાની પીઠ પસવારી કે ઠાલા આશ્વાસનના બે શબ્દો કહીને સરકી ગયું હોત. રેવા એમાંની નહોતી. વિના વાંકે એક સ્ત્રીને દુ:ખી થતી જોઈને બેસી રહેવાનું રેવાના સ્વભાવમાં નહોતું.
બેશક, શેરુ કદાવર હતો, તેની ધાક હતી; પણ એથી વિધવા ઔરતને પરેશાન કરવાનો પરવાનો તેને નથી મળતી જતો...
રેવાએ વ્યૂહ વિચારી લીધો. આગેવાની લઈને તેણે આઠેક છોકરીઓની ટોળકી બનાવી. શનિની સાંજથી હૉકી-સ્ટિક લઈને લોમાના ઘરમાં છુપાઈ ગઈ. અંધારું જામતાં ધાર્યા પ્રમાણે શેરુ આવ્યો. રાબેતા મુજબની ધાકધમકી શરૂ કરી કે...
‘અ...ટૅ...ક...!  રેવાની ત્રાડે ટોળું એકસાથે પ્રગટ્યું. ભડકેલા શેરુને કંઈ સમજાય એ પહેલાં ધડાધડ સ્ટિકનો માર ફટકારતી છોકરીઓ તેને ધીબેડતી ઠેઠ પોલીસચોકીએ લઈ ગઈ. તેમનું જોઈને લોમામાં હિંમત પ્રગટી હતી. ધોકાથી શેરુને મારવામાં તે અગ્રેસર હતી.
‘ગિરફ્તાર કરો આ નપાવટને!’ હાંફતા શ્વાસે તેણે થાણામાં ફરિયાદ નોંધાવી.
કણસતા શેરુને એટલું સમજાયું કે આ બધાના મૂળમાં આ રેવા નામની છોકરી છે... પણ શું થાય! શરીરે તો ઘા હતા જ, પરંતુ જ્યાં પોતાની દાદાગીરી ચાલતી એ જ એરિયામાં મારી નાલેશીયાત્રા કાઢીને આબરૂના લીરેલીરા ઉડાડવાનો ઘા મરણતોલ જેવો હતો. ચીસ ખાઈ ગયેલા શેરુને એની રિકવરી આવે એ પહેલાં તો કોર્ટે ચુકાદો આપીને તેને તડીપાર કરી દીધો એટલે લોમાના માથેથી કાયમની ઘાત ગઈ!
આ ઘટનાએ રેવાને ખાસ્સી પ્રસિદ્ધિ અપાવી. દૂર મુંબઈમાં પિતા-ભાઈએ દીકરીની બહાદુરી-નીડરતા વખાણી, પરંતુ નયનાબહેનને ટેન્શન થઈ ગયેલું : બીજાના મામલામાં તારે ચંચુપાત કરવાની શી જરૂર હતી છોકરી! ગુંડા શેરુએ તને નુકસાન પહોંચાડ્યું હોત તો...
મા તરીકે તેમની ફડક વાજબી હતી. એને હસી નાખવાને બદલે રેવા ગંભીર બનતી.
‘મારામાં તેં સંસ્કર સીંચ્યા છે મા. એક સ્ત્રીને તકલીફમાં ભાળીને ચૂપ રહી તારું ધાવણ લજવવા કેમ દઉં?’
નયનાબહેનનું વમળ સમટાઈ જતું, ‘ધન્ય દીકરી. મારું બોલવું મન પર ન લઈશ... મને તો ગર્વ છે તારા પગલા પર.’
‘તારામાં લીડરશીપના ગુણ છે રેવા...’
શેરુના કિસ્સા બાબત પ્રિન્સિપાલસરે રેવા સહિત તમામ ગલ્ર્સને બિરદાવી હતી, એમ રેવાનું પોટેન્શ્યલ જાણીને તેને જુદી-જુદી જવાબદારી સોંપતા રહેતા. ક્યાંક ઇવેન્ટનું આયોજન હોય, ક્યાંક સ્ટુડન્ટનું કાઉન્સેલિંગ... રેવા ક્યાંય ઊણી ન ઊતરતી. પ્રિન્સિપાલ તેને વખાણતા એમાં અતિશયોક્તિ નહોતી, ‘નાઓ વૉટ આઇ સજેસ્ટ, તું નવા સ્ટુડન્ટ્સનો ઇન્ડક્શન પ્રોગ્રામ તૈયાર કર. એને ઇન્ટ્રોડ્યુસ પણ તારે જ કરવાનો...’
આ કાર્યક્રમ રેવાને અભ્યાસક્રમના સંદર્ભે તો ઉપયોગી નીવડ્યો જ, નવાગંતુકોને શીખવતાં પોતાને પણ ઘણું શીખવાનું મળ્યું. સ્ટેજફિયર રેવામાં હતો જ નહીં, પરંતુ સ્ટેજ-પ્રેઝન્ટેશન તે અહીંથી શીખી. સામાને ગળે ઊતરે એવી ભાષા અને દૃષ્ટાંતોની વિપુલતાનું માહાત્મ્ય સમજાયું.
‘યુ શુડ બી અ પ્રોફેશનલ ટ્રેઇનર.’
સેકન્ડ યરની ફાઇનલ એક્ઝામ દઈને તે ઉનાળુ વેકેશનમાં મુંબઈ ગઈ ત્યારે દીકરીની ઍક્ટિવિટીઝનો હેવાલ જાણીને નયનભાઈએ સુઝાવ મૂકેલો : ટ્રેઇનિંગ કન્સલ્ટન્સીનો ધંધો આજકાલ જોરમાં છે. કૉર્પોરેટ્સ પોતાના કર્મચારીગણને કન્સન્ર્ડ સબ્જેક્ટમાં તાલીમ પૂરી પાડવા ટ્રેઇનિંગ વર્કશૉપ યોજતાં હોય છે. આજની કૉમ્પિટિટિવ માર્કેટમાં અપડેશન જરૂરી છે અને એટલે જ એક્સપર્ટ ટ્રેઇનર્સની બોલબાલા છે... અને કૉપોર્રેટ વલ્ર્ડ જ નહીં, પર્સનાલિટી ડેવલપમેન્ટનો કોર્સ તો સેલિબ્રિટીઝ પણ અંગતપણે કરતી હોય છે...
સાઉન્ડ્સ ઇન્ટરેસ્ટિંગ. રેવા કરીઅર-ઓરિયેન્ટેડ નહોતી, પણ આવું કામ કરવું ગમે ખરું!
એ તબક્કાને જોકે વાર છે. હજી તો ગ્રૅજ્યુએશનનું આ છેલ્લું વરસ છે. ત્યાર બાદ માસ્ટર્સ કરવામાં બીજાં બે વરસ નીકળશે... બાદ મેં દેખા જાએગા!
- અત્યારે આ વિચારે મોબાઇલમાં ગીત સાંભળીને હૉસ્ટેલની રૂમમાંથી અંધારરાત્રિ નિહાળતી રેવાના હોઠ સહેજ મરકી પડ્યા. કૉલેજમાં દિવાળી વેકેશન પડી ચૂકેલું. મોટા ભાગની હૉસ્ટેલ ખાલી હતી. પોતે પણ કાલે જઈ રહી છે. પહેલાં સિક્કિમથી બાય રોડ જલપાઈગુડી પહોંચી હાવડાની ટ્રેન પકડવાની છે. ત્યાંથી
હાવડા-મુંબઈ દુરૉન્તો... નૉન-સ્ટૉપ ટ્રેનની યાત્રા રેવાને બહુ આરામદાયક લાગતી.
સિક્કિમમાં તો જોકે રેલવે જ નથી. ઈસ્ટ, વેસ્ટ, નૉર્થ, સાઉથ એમ ચાર દિશાના ચાર જિલ્લામાં વહેંચાયેલું રાજ્ય અખંડ હિન્દુસ્તાનનો હિસ્સો નહોતું. વિસ્તારની દૃષ્ટિએ નાનું અને ભૌગોલિક રીતે અતિમહkવનું હોવા છતાં એ કદી બ્રિટિશરોના તાબા હેઠળ ન આવ્યું. પાકિસ્તાનની પૂર્વ પાંખ બંગલા દેશમાં પરિણમી ત્યાર પછીના સમયખંડમાં ચીનની વધતી દાદાગીરી અને પ્રદેશ પચાવી પાડવાની લુચ્ચાઈથી ચેતીને સિક્કિમના રાજાએ ભારતનું શરણું લીધું. ૧૯૭૩ની સાલમાં સિક્કિમ ભારતનો ભાગ બન્યું ખરું, પરંતુ કાશ્મીરની જેમ અહીં પણ દેશના અન્ય પ્રાંતના લોકોથી પ્રૉપર્ટી ખરીદી નથી શકતી એની બહુ ઓછાને જાણ હશે. અલબત્ત, પહાડી પ્રદેશની પ્રજા સાફદિલ છે. પોતાને ભારતનો હિસ્સો સમજવામાં તેમની લાગણી નથી દુભાતી, ધર્મ આડે નથી આવતો.
રાજ્યનું પાટનગર ગૅન્ગટૉક વૈભવી એટલું જ સાફસૂથરું શહેર છે. પ્રકૃતિએ સિક્કિમમાં મન મૂકીને મહેરબાની વરસાવી છે. હિમાલયની પર્વતમાળાને સ્પર્શી લેવાનો લહાવો તો ખરો જ. ઠંડીમાંય નહીં થીજતાં સરોવરોનો નજારો, ધુમ્મસના તડકા-છાંયડામાં રહસ્યમય લાગતી વનરાજી, ઝરણાના જળપ્રપાતનું ગુંજન, પૂર્વની ગંગા ગણાતી તીસ્તા નદીનું પવિત્ર વહેણ... સર્વકંઈ અદ્ધભુત, અનન્ય!
ત્રણ-ત્રણ વરસથી સિક્કિમમાં રહ્યે રેવાને એની એવી માયા વળગી હતી કે મુંબઈ આવે ત્યારે પરિવારમાં કે ત્યાંના મિત્રવતુર્ળમાં તક મળી નથી ને તેણે સિક્કિમનાં ગુણગાન ગાયાં નથી! સખીઓ તેને સિક્કિમના ટૂરિસ્ટ ડિપાર્ટમેન્ટની એજન્ટ કહેતી.
એ યાદે અત્યારે પણ તે મલકી પડી. જોકે આ વખતની ટ્રેનસફરમાં શું થવાનું એની તેને ક્યાં ખબર હતી?
‘યા મા, હું ટ્રેનમાં બેસી ગઈ છું. ઑલ વેલ. ડિપાર્ટ થવામાં હજી વાર છે. અફકોર્સ, કૉલ-મેસેજ કરતી રહીશ...’
કૉલ કટ કરીને દુરૉન્તોના થþી ટિયર ખ્ઘ્ કોચમાં પોતાની લોઅર બર્થ પર ગોઠવાયેલી રેવાએ આસપાસના પૅસેન્જરોને નિહાળી લીધા : સામે નવપરિણીત જણાતું જુવાન યુગલ હાથમાં હાથ પરોવીને કેવું એકમેકમાં ખોવાયું છે! આઠ બર્થના ઝૂમખામાં અમારા ત્રણ ઉપરાંત ગ્લ્જ્નો એક જુવાન તેના યુનિફૉર્મમાં છે,
પાંત્રીસ-ચાલીસના બે કંપની એક્ઝિક્યુટિવ ઑફિસના કામે મુંબઈ જઈ રહ્યા છે તો સાઇડ બર્થ પર બિરાજમાન ૬૦-૬૫ના વૃદ્ધ દંપતીને તેમના દીકરાને ત્યાં વાસ્તુ પ્રસંગે વેળાસર પહોંચવાની અધીરાઈ છે...
- ત્યારે એ જ કમ્પાર્ટમેન્ટમાં રેવાથી સાતેક બર્થ દૂર...
‘કહું છું, પેલી પેટી સીધી મૂકો... અરેરેરે, સીધી એટલે આમ આડી! એટલીયે સમજ નથી...’ પત્નીએ કપાળ કૂટ્યું.
‘હું એમ જ ગોઠવતો હતો...’ પતિ હજી તો આટલું કહે છે કે તેણે મોં વચકોડ્યું, ‘હા રે હા, તમે તો બહુ વેતાવાળાને. તમારાં મા અને નાના ભાઈએ એવું ઠસાવી દીધું છે કે તમે તો જાણે સાક્ષાત્ રામજીનો અવતાર! ફરક એટલો કે તમને સીતાને બદલે આ શૂર્પણખા મળી.’
જાતને રોકવાના પ્રયત્ન છતાં પતિથી હસી દેવાયું એથી ભડકતી પત્નીએ શબ્દો પાછળ ચેઇનનો ઘા કયોર્,  ‘હવે બત્રીસી દેખાડ્યા વિના સામાનને આ ચેઇનમાં બાંધો...’
પતિએ આજ્ઞાંકિતપણે ચેઇન બાંધીને ચાવી પત્નીને સુપરત કરી.
‘હં!’ પત્નીએ મિજાજ ચાલુ રાખ્યો, ‘સામી દિવાળીએ મુંબઈ મારા પિયર જઈએ છીએ, બધા સાથે હસજો-બોલજો. તમારી માની ચડામણીએ ડાચું દિવેલ પીધા જેવું ન રાખતા...’
‘જી...’ કહેતા પતિના ચિત્તમાં જુદો જ પડઘો પડ્યો : મુંબઈ જતાં પહેલાં શું બનવાનું એની તને ક્યાં જાણ છે?
પછી તેણે આસપાસ નજર ફેરવી. તેમની આઠ બર્થના ઝૂમખામાં ચાર જ પૅસેન્જર હતા. અમારા તમાશાની પ્રતિક્રિયા આપવી ન પડે એ માટે સાઇડ બર્થ પર બિરાજમાન આધેડ વયની બે બહેનો કેવી મૅગેઝિનમાં પરોવાઈ ગઈ છે!
કોણ કહે છે કે સ્ત્રીમાં સૂઝ નથી હોતી? સહપ્રવાસીઓ પરથી નજર હટાવીને સામી બર્થ પર પગ ફેલાવીને બેઠેલી પત્નીને નિહાળીને નિ:શ્વાસ જ નાખી શક્યો અરુણ!
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.