gu en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en fr de es es en pt en en es gu en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu en en en
હાટમાં સરકાર - કાનજી પટેલ – Aksharnaad.com
હાટમાં સરકાર – કાનજી પટેલ 1 comment
11 Feb, 2017  in સાહિત્ય લેખ  tagged કાનજી પટેલ
(ગદ્ય પર્વ મે-૨૦૦૮ માંથી કાનજી પટેલની લઘુનવલ ‘આદિ’ માંથી તેનો એક ભાગ સાભાર)
રવિવારે હાટનો દિવસ. છોકરીઓ ઘોઘંબા હાટમાં વસ્તુઓ લઈ ચાલી. ગાતી ગાતી નીકળી. આખી વાટ મધના રેલા પેઠે ગીત રેલાતું હતું:
ઝાડે ઝાડે જગ નોંતર્યા રે, નોંતર્યું વનરાવન
કાગડાની કોટે કંકોતરી રે, નોંતરું દેવાને જાય
ભમરાને મોકલ્યો ડુંગરે રે, વાઢ્યા લીલુડિયા વાંસ
હોલાભાઈએ વેલડી જોતરી, લેવા લીલુડિયા વાંસ
જો જો ભાઈ જાળવીને વાંસડા ભરજો, મારી તઈણાની વેલ
દેડકો’કે હું ડગમગિયો રે, દાદા ડગલો સિવાડ
સમડી સંદેશા લાવી કે જાન આવી છે.
કે જાન કેટલે આવે?
કોળા કંટાળાએ મંતર ભણ્યા ને
છોકરીઓનું ગીત હાટ આવતાં સુધી લંબાયું.
હાટમાં અફવા ચાલતી હતી કે મહુડાં વેચનારને ખાતાવાળા પકડવા આવ્યા છે. ગુલાબ બે મણ મહુડાં શેઠને ત્યાં વેચવા લઈને આવેલો. દુકાને જતાં વાટમાં જ જંગલખાતાવાળાએ એને મહુડાં સાથે પકડ્યો.
– કેટલાં છે? શું નામ? ઊભો રહે. ચલ બેસ. સાલાઓ ના કહીએ તોય મહુડાં વીણો, બાપનો માલ હોય એમ વેચો: આવું બધુ બોલીને તતડાવ્યો. એટલામાં રૂપાળી વાડામાંથી વાલોળ તોડી પોટલી બાંધીને હાટમાં આવી રહી.
કોઈ દિવસ નહિ ને આ વરસે મહુડાં પકડવાનું નવું નાટક જંગલખાતાએ શોધી કાઢ્યું.
ગુલાબ ચૂપચાપ ઊભો રહ્યો.
– આજકાલ્યના થોડા મહુડાં વેચીએ અમુ? બાપદાદા વેસતા આયા ને અમું વેસીયે.
– એ બેસ બાપદાદા વાળી. બાપદાદાતો લંગોટી પહેરતાં. તમે પોતિયા કેમ પહેરો? લંગોતી વીંટો. સરકારનો હુકમ છે મહુડાવાલાને પકડવા.
– તારી રે સરકારને સરકાવું ભાલોડી
– તારી સરકાર કાં સે બતાડ? રૂપાલી બોલી.
– તને બતાડું સરકાર, ચાલ પોલીસ થાણે
એટલામાં સામેથી નારસિંગ જમાદાર આવ્યો. જંગલખાતાએ જમાદારને કહ્યું કે આ મહુડાં લઈને વેચવા આવ્યો છે. કેસ કરવાનો છે.
નારસિંગ જમાદારે કહ્યું: પંચોને બોલાવી ફીટ કરી દઈએ.
– પંસ કીવા ને વાત કીવી, ગુલાબે જોખ્યું.
જમાદારે બે વેપારીઓને બોલાવી કાગળિયાં કરી સહી અંગૂઠા લઈ લીધા.
– હજુ કહીએ છીએ, સમજી જા. કેટલા પૈસા છે તારા ગૂંજામાં? કહી જમાદારે ગુલાબના ગૂંજામાં હાથ નાંખ્યો. દસ રૂપિયાની નોટ કાઢી લીધી. કહ્યું કે જા હેંડતો થા, નકર અંદર કરી દઈશ.
– રૂપિયા કમાતે જોર મની પડેલું ને ખીંસી લીદા ગૂંજામાંહી રીપિયા. મજૂરી કરીને મરી જ્યા. સાહેબ, પાસા આલો મારા રીપિયા.
– હેંડતી થા, જમાદાર બોલ્યો ને હાટની બૂડમણી દિશા તરફ ચાલવા માંડ્યો. એની પાછળ જંગલખાતાવાળો દોડતો ગયો. દસની નોટમાંથી ભાગ લેવા.
દાંત ભીડતો, બબડતો ગુલાબ એ દીશામાં તાકી રહ્યો. રૂપાળી કહે: આંમ લૂંટે એટલી સરકાર થઈ જાય?
આખા પંથકમાં દર પાંચસાત ગાઉએ હાટ મંડાય. અલગ અલગ દિવસે. છેટે છેટેના વેપારીઆવે, જંગલ, ખેતરની પાકેલી ચીજો લઈને આદિવાસી આવે. આખી પૂર્વ પટ્ટીમાં કંઈ નહિ તો આવા પચ્ચીસેક હાટ મંડાય. પહેલાં એ રૂપ જ જુદું હતું. હમણાંથી પોલીસખાતાની, જંગલખાતાની હાજરી રહે.
સરકારોને આદિવાસીઓનો ઘણો ભો. સરકારો ભેગાં શહેરી મનેખ પણ આદિવાસીને કાંઈ સમજ ન પડે એવું જ માને. હાટમાં વેચાવા આવતાં શાકભાજીઓની ઢગલીઓ ઓછામાં લઈ લેવા માંગે. હાટમાં વેચવા બેસેલા આદિવાસીઓની બોલી બોલવા જાય. તો આદિવાસી શહેરી બોલીમાં બોલવા જાય.
હાટમાં બેપાંચને દંડા પડે, ગૂંજેથી ઢીંગલા છોડવા પડે. બધું એમજ ચાલતું રહે.
એમાં કોઈ વાર ઝપાઝપીમાં તીર તાણીને આરોપાર સરકાવી દેવાય. લેતો જા. એ પછી સામેવાળું લોક હોય કે સરકારનું હોય. ગણતરથી જીવતો, હજુ ભણતરમાં આવ્યો ન હોય એટલે સરકારથી બીતાં આવડતું નથી. સરકાર એમને અંગ્રેજી કાળથી વિરોધી ગણી, જંતુ સમજી કચડવામાં કુશળ રહી છે.
One thought on “હાટમાં સરકાર – કાનજી પટેલ”
મનસુખલાલ ગાંધી, U.S.A.. February 12, 2017 at 4:05 AM
જન્મેથી નક્ષલવાદી નથી હોતા, એ મોટા થઈને કાંઇ અમસ્તા થોડા થઈ જતાં હશે…? આવી વ્યવસ્થા હોય, ત્યાં આપોઆપ નક્ષલવાદની .જનોઈ પહેરાઈ જાય.અને સરકાર એટલે કે ધારાસભ્ય હોય કે લોકસભ્ય, આવા વિસ્તારોમાં ” ફક્ત અને ફક્ત” મત માંગવા પ્રસંગેજ તેઓ દેખા દેતા હોય છે, બાકેી તો જમાદારો, જંગલખાતા અને ઠેકેદારોના રામભરોસે…..
← શરબતમાંના વધારાના લીંબુને દૂર કરો – અનુ. ભરત કાપડીઆ
દોસ્ત, મને માફ કરીશ ને? (નવલકથા ભાગ ૨૨) – નીલમ દોશી →
સર્જન ગ્રૂપનું પ્રથમ ગુજરાતી માઈક્રોફિક્શન પુસ્તક "માઈક્રોસર્જન" મેળવવા અહીં ક્લિક કરો..
અક્ષરનાદ પર પ્રસ્તુત થતી નવી કૃતિઓની ઝલક મેળવો આપના ઈનબોક્સમાં,
આપનું ઈ-મેલ એડ્રેસ લખો...
ગુજરાતનું કાશ્મીર : ડાંગ – મેહુલ સુતરીયા
પર્યાવરણનો વિકાસ – ધ્રુવ ગોસાઈ
બિચ્ચારા દુખિયારા! – વલીભાઈ મુસા
શરીર ફર્નીચરનો શો રૂમ છે! – રમેશ ચાંપાનેરી
તૃતિય અક્ષરનાદ માઈક્રોફિક્શન સ્પર્ધા (૨૦૧૭)
પેંડા – એક ‘મિષ્ટી’ કથા
શોર્ટફિલ્મ્સનું વિશ્વ : ભાગ ૩ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
‘સર્જન’ માઈક્રોફિક્શનનું એક વર્ષ.. – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
સબસે બડા રૂપૈયા – વિનોબા
Know More ઇન્ટરનેટ (51)
ગુજરાતી વાર્તાઓ પૉડકાસ્ટ (3)
કવિતા, ગઝલ તથા સર્વ પદ્ય (651)
ચાલો ગઝલ શીખીએ (14)
ચાલો સંસ્કૃત શીખીએ (5)
જત જણાવવાનું કે (77)
આવો વાર્તા લખીએ (1)
દોસ્ત મને માફ કરીશ ને (24)
પ્રાર્થના, ગરબા અને ભજન (87)
ગુજરાતી માઈક્રોફિક્શન લીગ (29)
Micro Fiction Competition (13)
Theme based microfiction (1)
લોકમત – ભેટ યોજના (2)
હિન્દી / અંગ્રેજી ગીતો (13)
૨૫૧ ઉપયોગી વેબસાઈટ્સ (2)
Privacy & Cookies: This site uses cookies.
To find out more, as well as how to remove or block these, see here: Our Cookie Policy
© અક્ષરનાદ.કોમ વેબસાઈટ ગુજરાતી સાહિત્યને ઈન્ટરનેટના માધ્યમથી વિશ્વના વિવિધ વિભાગોમાં વસતા ગુજરાતીઓ સુધી પહોંચાડવાનો તદ્દન અવ્યાવસાયિક પ્રયાસ છે.
આ વેબસાઈટ પર સંકલિત બધી જ રચનાઓના સર્વાધિકાર રચનાકાર અથવા અન્ય અધિકારધારી વ્યક્તિ પાસે સુરક્ષિત છે. માટે અક્ષરનાદ પર પ્રસિધ્ધ કોઈ પણ રચના કે અન્ય લેખો કોઈ પણ સાર્વજનિક લાઈસંસ (જેમ કે GFDL અથવા ક્રિએટીવ કોમન્સ) હેઠળ ઉપલબ્ધ નથી. વધુ વાંચો ...
હું, જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ, આ વેબસાઈટ અક્ષરનાદ.કોમ ના સંપાદક તરીકે કામ કરૂં છું. વ્યવસાયે મરીન જીયોટેકનીકલ ઈજનેર છું અને પીપાવાવ શિપયાર્ડમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિભાગમાં મેનેજર છું. અક્ષરનાદ ગુજરાતી ભાષા સાહિત્ય પ્રત્યેના મારા વળગણને એક માધ્યમ આપવાનો પ્રયત્ન છે... અમારા વિશે વધુ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો...
· © 2017 Aksharnaad.com By Jignesh Adhyaru ·