gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en en gu en gu en gu en gu gu gu fi en en en en en en en gu en en en gu en en en en en en en en en en en en en en gu en en en en en gu en en en en en en en gu gu en gu en gu gu en en en en en en en en gu en en en gu en en en en en en en gu en en en en en en en en en en en en gu en en en en en en en gu en en en gu en en en en en en en en en en en gu en en en gu en en en gu gu gu gu gu en gu en gu gu gu en en en gu gu gu gu gu gu gu en en en gu gu en it en gu en en en gu gu gu en en en en en en en gu gu en en en gu gu gu en en en gu en en en gu en gu en en en gu gu en en en gu en en en en en en en en en en en gu en en en en fr en en en en el gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu en gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: એક અનોખો અનુભવ – મૃગેશ શાહ
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
વાત જાણે એમ બની કે અહીં ‘વિચારબિંદુ’ પુસ્તિકા વિશે લખ્યા બાદ જેઓ વડોદરાની આસપાસ રહેતા હતા તેઓ રૂબરૂ આ પુસ્તિકા મેળવવા માટે મારે ત્યાં આવતા. પરંતુ મોટી કંપનીઓના માલિકો રૂબરૂ આવવાનું ટાળીને પોતાના પટાવાળાને મોકલી આપતા. એવી જ એક સવારે મને એક ભાઈનો ફોન આવ્યો. આપણે તેમને હરીશભાઈના કાલ્પનિક નામથી ઓળખીશું. એમણે મને ફોન પર વાત કરી કે આ પુસ્તકની નકલ મેળવવી છે તો બપોરે આવી શકાય ? પ્રત્યુત્તરમાં મેં હા પાડી એટલે તેમણે સરનામું નોંધીને બપોરે ત્રણ વાગ્યે આવવાનું મને જણાવ્યું.
એક તો ઉનાળાની આ બપોર…
અને એમાંય વડોદરાનો ઉનાળો !
હરીશભાઈ લગભગ પાંચ-સાત કિલોમીટર સાઈકલ ખેંચીને ભરબપોરે મારે ત્યાં આવી પહોંચ્યા. સાદો પહેરવેશ હતો. મોં પર થાક વર્તાતો હતો. પહેલાં તો મને ગરીબ નોકરિયાત વર્ગનું આ રીતે શોષણ કરતા માલિકો પર ઘૃણા ઉપજી પરંતુ સાચી હકીકત તો કંઈ જુદી જ નીકળી !
પંખાની સ્પીડ વધારી, ઠંડુ પાણી આપીને મેં એમની સાથે વાત શરૂ કરી. વાત વાતમાં મને ખબર પડી કે આ પુસ્તિકા મેળવવા માટે એમને કોઈ બૉસે નથી મોકલ્યા, આ તો એમના પોતાના વ્યક્તિગત શોખને કારણે તેઓ આવ્યા છે. ખરેખર, સ્તબ્ધ થઈ જવાય એવી આ ઘટના હતી ! એક સામાન્ય માણસ ખરા બપોરે આટલે દૂરથી સાઈકલ ખેંચીને કોઈક સારું પુસ્તક મેળવવા માટે હોંશભેર આવી પહોંચે એ કંઈ જેવી તેવી વાત થોડી છે ? ગુજરાતી ભાષા પાસે કેવા કેવા વાચકો છે એનું આ જીવંત પ્રમાણ છે.
‘ઑફિસમાં જ્યારે સમય મળે ત્યારે તમારી સાઈટ વાંચી લઉં છું. એમાંથી જે લેખ ઉપયોગી લાગે એ પુસ્તકોના નામ નોંધી લઉં છું. આર્થિક પરિસ્થિતિને કારણે બધા પુસ્તક તો ખરીદી શકતો નથી પરંતુ મહિને એકાદ પુસ્તક ખરીદવાની કોશિશ કરું છું….’ એમ કહીને ખિસ્સામાં સાચવી રાખેલી દશ રૂપિયાની ગડી વાળેલી બે નોટો તેમણે કાઢી અને પાંચના સિક્કાસહિત મારા હાથમાં મૂકી.
મેં એમને એ રકમ પરત આપતાં કહ્યું :
‘મારે આ રકમ નથી જોઈતી. તમે સાચવી રાખો અને તેનો અન્ય પુસ્તક ખરીદવામાં ઉપયોગ કરજો… ’
બપોરનો સમય હતો અને થોડી નવરાશ પણ હતી. મને એમના વિશે થોડું જાણવાનું કૂતુહલ થયું. એવી તે કઈ ઘટના એમના જીવનમાં બની કે જે એમને વાંચન તરફ દોરી ગઈ ? આ બધું જાણવા માટે મારે એમના પરિવાર વિશે અને તેમના જીવન વિશે જાણવું જરૂરી હતું. ‘આપ ક્યાં રહો છો ?’ એવો પ્રશ્ન પૂછતાં મને જે ઉત્તર મળ્યો તેના પરથી હું સમજી ગયો એ ઝૂંપડપટ્ટીનો વિસ્તાર છે. મારી જિજ્ઞાસાવૃત્તિ વધી રહી હતી. છેક આ પરિસ્થિતિમાં રહીને પણ તેમણે કઈ રીતે વાંચન ટકાવી રાખ્યું હશે ?
‘ત્રણેક વર્ષ પહેલાં પિતાજીનું નિધન થયું…’ એમણે પોતાની જીવનકથાના પાનાં ખોલ્યાં, ‘પૈસાના અભાવે બારમા ધોરણ પછી કંઈ ભણાયું નહીં. પિતાજી ચોકીદાર હતા. એમનું આરોગ્ય કથળતું ગયું અને છેક અંત સુધી અમે અદ્ધર જીવે રહ્યાં. બીજી બાજુ, મારાં લગ્ન થયાં. જ્ઞાતીના રિવાજોને કારણે આ પ્રસંગોમાં ધાર્યા કરતાં વધારે દેવું થઈ ગયું. હવે દેવું ઉતારવું શી રીતે ? ભારે મુશ્કેલીના દિવસો આવ્યા. થોડો સમય મુંબઈ જઈને નોકરી કરી પરંતુ અહીં ઘરના સભ્યોને એકલા છોડીને રહેવાનું ફાવ્યું નહીં. અહીં કોઈ જગ્યાએ નોકરી મળતી નહોતી. ઘણા મહિનાઓ તો જાણે ડિપ્રેશનમાં જ પસાર થઈ ગયા. શું કરવું કંઈ જ સમજાતું નહોતું. એવામાં વળી પ્રથમ સંતાનનું મૃત્યુ થયું અને મારા પર તો જાણે આભ જ તૂટી પડ્યું. પિતાજીના નિધન બાદ લગ્નનો ખર્ચ અને એ પછી આ પ્રથમ સંતાનનું મૃત્યુ…. દિવસે દિવસે હું માનસિક રીતે ખલાસ થતો જતો હતો. કુદરત એક પર એક કારમા ઘા મારી રહી હતી…..’ હરીશભાઈ થોડું થોભી ગયા. હું તેમની ભરાયેલી આંખો જોઈ રહ્યો હતો.
એમણે પોતાની વાત આગળ ચલાવી : ‘બસ… એ દિવસોમાં કંઈ ખાસ કામ હતું નહીં. અખબાર-પૂર્તિઓ વાંચતો. જે લેખ સારા લાગે એ લેખકના નામ યાદ રાખતો. બજારમાં જઉં ત્યારે સસ્તાં એવાં એકાદ-બે પુસ્તક ખરીદતો અને છૂટક કામ કે નોકરી બાદનો સમય વાંચનમાં પસાર કરતો. મને એ દિવસોમાં વાંચનથી અપાર શાતા વળી. થોડી હૂંફ મળી. કેટલાક મહાનુભાવોના જીવનપ્રસંગો વાંચીને થોડો સધિયારો મળ્યો. ધીમે ધીમે હું આઘાતમાંથી બહાર આવ્યો. છેવટે એ દિવસો પણ પસાર થઈ ગયા અને મને આ સારી નોકરીની તક મળી. પગાર સારો અને કામ અનુકૂળ હતું. દિવસો-મહિનાઓ વીત્યા અને ધીમે ધીમે બધું દેવું ચૂકતે થઈ ગયું. આ નોકરીમાંના સહકર્મચારીઓએ મને કોમ્પ્યુટર વાપરતાં અને ઈન્ટરનેટ ખોલતાં શીખવ્યું. એક ભાઈએ મને કહ્યું કે તમે બધા પુસ્તકો ખરીદી ન શકો તો કોઈ વાંધો નહીં પરંતુ આ સાઈટ વાંચજો, તમને તમારો ખોરાક મળી રહેશે !…. અને બસ, એ રીતે હું અહીં તમારા સુધી પહોંચી ગયો….. હવે તો ઈશ્વરની કૃપાથી અમારે ત્યાં બીજું તંદુરસ્ત સંતાન છે, સરકારે અમને આ રહેઠાણને બદલે પાકું મકાન પણ આપવાની ઑફર આપી છે. બધું ઠીક ઠીક ચાલે છે….’
‘હરીશભાઈ, તમે જે વિસ્તારમાં રહો છો ત્યાં આસપાસ શાળામાં અભ્યાસ કરતાં બાળકો ખરાં ?’
‘એ શું ગુજરાતી બરાબર વાંચી શકે ખરાં ?’ મેં પૂછ્યું.
‘હા…હા.. કેમ નહિ ? બધા ગુજરાતી શાળામાં જ ભણે છે… પાસે જ મ્યુનિસિપાલિટીની સ્કૂલ છે.’
‘અચ્છા. અત્યારે બાળકોને વેકેશન છે તો આપણે એમને બાળવાર્તાઓના પુસ્તકો આપીએ તો કેવું ? આપ એમાં મને મદદ કરશો ?’ મારા મનમાં વિચાર સ્ફૂર્યો. એક સાચો વાચક જ બીજા વાચકોને તૈયાર કરી શકે. જેણે પોતાના જીવનમાં વાંચનની અગત્યતા અનુભવી હોય તે આ વાત અન્યને સરળતાથી સમજાવી શકે. રીડગુજરાતીના પરદેશમાં રહેતા એક વાચકે મને આશરે 4000 રૂ. જેટલી રકમ આપીને કહ્યું હતું કે આને યોગ્ય જગ્યાએ વાપરજો. હરીશભાઈ સાથેની વાતચીત પરથી મને થયું કે આ યોગ્ય જગ્યા છે અને તેઓ આ કામ માટે ઉત્તમ માધ્યમ બની શકે તેમ છે. મોટેભાગે સ્લમ વિસ્તારમાં જઈને એકદમ કામ કરવું કઠિન હોય છે પરંતુ વચ્ચે જો કોઈ મધ્યસ્થી મળી જાય તો આપણે આપણો હેતુ સ્પષ્ટતાપૂર્વક રજુ કરી શકીએ. વળી, મને આ રીતનો કોઈ અનુભવ નહોતો તેથી હરીશભાઈની મદદ મળી શકે તો જ આ શક્ય બને તેમ હતું. એમણે આ કામ માટે ઉત્સાહભેર તૈયારી બતાવી. માત્ર એટલું જ નહિ, કુલ કેટલા બાળકો છે એ ગણીને તમામ વિગતો તૈયાર કરીને બીજા દિવસે મને મળવાનું કહ્યું.
જુદી જુદી વયજૂથનાં કુલ મળીને આશરે 60 જેટલાં બાળકો થયાં. હરીશભાઈ સાથે મળીને અમે જુદા જુદા પુસ્તકોના સેટ ખરીદ્યા. ખાસ કરીને નાની વયના બાળકો માટે રંગીન ચિત્રકથાઓ લીધી. કિશોરો માટે વિક્રમ-વેતાળની વાર્તાઓ, હિતોપદેશની કથાઓ, અકબર-બીરબલની વાતો, મિયાંફુસકી વગેરે પુસ્તકો લીધાં. સ્વામી વિવેકાનંદના જીવનપ્રસંગો, અબ્દુલ કલામની પ્રેરક વાતોના કેટલાંક પુસ્તકો પણ લીધાં. થોડાંક પુસ્તકો મેં હરીશભાઈ માટે પણ ખરીદ્યા. એમ કરીને મોટું પાર્સલ તૈયાર થયું. એમણે બધા જ બાળકોને એક જગ્યાએ ઝાડ નીચે ઓટલા પર ભેગા કરવાનું નક્કી કર્યું અને મને રાત્રીનો સમય આપ્યો.
મારા માટે આ વિસ્તારમાં જઈને કામ કરવાનો પહેલો અનુભવ હતો.
રાત્રે જમી પરવારીને હું નીકળ્યો.
મુખ્ય રસ્તાને પસાર કરીને સાંકડી શેરીઓમાંથી તો ગાડી પસાર થઈ ગઈ પરંતુ હવે આગળ જવાનું શક્ય નહોતું. ગાડી ત્યાં જ પાર્ક કરીને થોડું ચાલીને હું એ ચોગાન પાસે જઈ પહોંચ્યો. મોટા ઓટલા પર બે-ત્રણ બાંકડા હતા. એકાદ મ્યુનિસિપાલિટીની લાઈટ ઝબકતી હતી. ત્યાં ઝાડ નીચે બાળકોનું મોટું ટોળું બેઠું હતું. દૂર સુધી બુમાબૂમ અને ચીસાચીસ સંભળાતા હતા. સૌ વેકેશનનો આનંદ માણતાં હતાં. થોડા મોટાં બાળકો બાંકડા પર બેઠા હતાં. આસપાસથી પસાર થતાં લોકો અને એમના માતાપિતાઓ પણ ત્યાં આવી ગયા હતા – એ જાણવા માટે કે આજે અહીં શેનો કાર્યક્રમ છે ? હરીશભાઈ બધા બાળકોને શાંત રાખવાનો પ્રયત્ન કરીને બેસવા માટે ક્યાંકથી ખુરશી લઈ આવ્યા. બાળકો શાંત થતાં નહોતાં. મોટા ભાગના બાળકોના પગમાં સ્લીપર-ચંપલ નહોતાં. કેટલાંક સ્વચ્છ તો કેટલાંક લઘરવઘર હતાં. હું તેમના હાવભાવને નીરખી રહ્યો હતો. એમને કશુંક નવું મળવાનું હતું એનો ઉત્સાહ હતો. એ ઉત્સાહ એટલો બધો હતો કે જે કદાચ નવી કાર લેનારના મોં પર પણ તે ક્યારેય જોવા નથી મળતો.
માંડ માંડ બાળકો શાંત થયા એટલે મેં એમની સાથે થોડી વાતચીત કરી. તેમનું નામ, તેઓ કઈ શાળામાં ભણે છે, ક્યા ધોરણમાં ભણે છે અને શું વાંચે છે એવા કેટલાક પ્રશ્નો પૂછ્યાં. મોટાભાગના બાળકોને કાગડા-શિયાળની અને સસલા-કાચબાની વાર્તા ખબર હતી. પુસ્તકોમાં એમણે ફક્ત વિક્રમ-વેતાળની વાર્તાનું જ એકાદ પુસ્તક જોયું હતું, અને એ પણ શાળાના પુસ્તકાલયમાં. હજુ સુધી એમનું પોતાનું કોઈ રંગબેરંગી પુસ્તક હોય એવી ઘટના એમના જીવનમાં બની નહોતી ! હવે સવાલ આ બધા બાળકોને વ્યવસ્થિત ગોઠવવાનો હતો. હરીશભાઈ સાથે મળીને અમે 2-3-4 ધોરણ, 5-6-7 ધોરણ તથા 8-9 ધોરણ એમ ત્રણ લાઈન બનાવી જેથી દરેકને એની ઉંમર પ્રમાણે યોગ્ય પુસ્તક આપી શકાય. અંતે વિતરણ શરૂ થયું. જેમ જેમ બાળકોને પુસ્તક મળવા લાગ્યાં તેમ તેમ તેઓ કુતુહલતાથી જોવા લાગ્યા. રંગબેરંગી ચિત્રો જોતાની સાથે જાણે તેઓ પરીલોકમાં પહોંચી ગયા ! અમે દરેક પુસ્તકો જુદા રાખ્યાં હતાં જેથી તેઓ આપ-લે કરીને અંદરોઅંદર વહેંચી શકે. બધા એકબીજાને પોતાનું પુસ્તક બતાવી રહ્યા હતાં. પુસ્તકોની વહેંચણી પૂરી થઈ એટલે ફરીથી કોલાહલ શરૂ થઈ ગયો. જેમના સંતાનો વેકેશનમાં મામાને ઘેર ગયા હતા એમના માતાપિતાઓ આવીને પુસ્તક માંગવા લાગ્યા. ‘આપણે રહી તો નહીં જઈએ ને ?’ એમ ધારીને બધા જ ઓટલા પર ચઢી આવ્યા. કોઈક ભાઈ એક નાના બાળકને દોરીને લઈ આવ્યા, ‘સાહેબ, આને જરા એક પુસ્તક આલજો….. એને મા-બાપ નથી….. એકલો છે….’ કોઈક વળી એમ પૂછવા લાગ્યા કે, ‘અમારો નાનિયો દહમામાં સે, એની હારુ તમારી પાસે કસું સે ?’ થોડા ભણેલા અને નોકરી કરતા યુવાનો એમ પણ પૂછતા હતાં કે ‘આ તમે કઈ સંસ્થા તરફથી આવ્યા છો ?’ બધા પોતાના બાળકોને વધારે પુસ્તક મળે એ માટે પ્રયત્ન કરતા હતા અને અમારે એ સૌને શાંત રાખવાના હતા. આખો માહોલ રોમાંચક હતો પરંતુ સાથે સાથે આપણા જ શહેરમાં, આપણી આસપાસ રહેતા આવા લોકોને જોઈને દુઃખ પણ થતું હતું.
વહેંચણી પૂરી થઈ એટલે ધીમે ધીમે બાળકો પુસ્તકો જોતાં જોતાં વીખેરાવા માંડ્યાં.
‘સાહેબ, જરા બે મિનિટ મારી ઘેર પધારશો ? અહીં પાછળ જ છે…’ હરીશભાઈના સ્વરમાં આજીજી હતી.
‘અરે, કેમ નહીં ? ચાલો, હમણાં જ જઈએ….’ મેં કહ્યું અને ‘કહાની’ ફિલ્મની યાદ અપાવે એવી ગલીઓમાં અમે ચાલવા માંડ્યાં. એક પછી એક સાંકડી ગલીઓ વટાવતા હું આસપાસના દ્રશ્યો જોઈ રહ્યો હતો. મોટેભાગે એ કામવાળી બહેનો, શાકભાજી-ફ્રુટ્સની લારીઓ કે રિક્ષા ચલાવનારા લોકોના ઘર હતા. માત્ર સાઈકલ જઈ શકે એવી સાંકડી ગલીઓમાં ક્યાંક ખૂણા પર શાકભાજીની ખાલી લારીઓ પડી હતી, જેની પર બેસીને બાળકો રમતો રમી રહ્યાં હતાં. રસ્તા વચ્ચેથી પાણીની નીક વહેતી હતી. મોટા ઘરોનાં કામ કરતી કેટલીક કામવાળી બહેનોને પોતાનાં ઘરના વાસણો તો રાત્રે જ ધોઈ લેવા પડે ને ? તેઓ વાળું પતાવીને બહાર વાસણ માંજી રહી હતી. કેટલાક તો વળી દારૂ પીને બહાર ખાટલામાં પડ્યા હતાં. કાચા-પાકાં મકાનો ઘણાં નીચાં હતાં. બધા જ મકાનો પર પતરાં હતાં. લગભગ દરેકના ઘરે સામાન્ય પ્રકારનું સાદુ ટીવી હતું. ક્યાંક રેડિયો વાગતો હતો તો ક્યાંક મોટેથી બોલાચાલી થતી હોય એવા અવાજ સંભળાતા હતાં. આ બધા જ દશ્યો ફિલ્મોમાં આપણે જોતાં હોઈએ છીએ પરંતુ જ્યારે આંખ સામે આવીને તે ઊભા રહે છે ત્યારે એની અનુભૂતિ સાવ જુદી હોય છે.
બે-ત્રણ ગલીઓ વટાવીને હરીશભાઈના ઘરે પહોંચ્યા.
એમના મોં પર કંઈક સંકોચ વર્તાઈ રહ્યો હતો.
નીચા બારણાવાળા એમના ઘરમાં પ્રવેશતાં મેં જોયું કે તે એક માત્ર રૂમ હતો. ઘરમાં કશું જ નહોતું. જમીન પર ટાઈલ્સ નહોતી, પ્લાસ્ટર હતું. એક નાની તીજોરી, લોખંડનો પલંગ અને અનાજના પીપડા પર જૂનું ટીવી ગોઠવેલું હતું. એમનાં પત્ની બાળકને પલંગમાં સુવડાવી રહ્યા હતાં. આખો દિવસ પતરાંની ગરમીથી તપેલા ઘરમાં બાળક આકળવિકળ થતું હતું. એમના વિધવા માતા ભોંય પર બેઠાં હતાં. હવે હું સમજી ગયો કે શા માટે હરીશભાઈ સંકોચ અનુભવી રહ્યાં હતાં. એમના સંકોચનું મુખ્ય કારણ એ હતું કે ઘરમાં કશું બેસવાનું સાધન નહોતું. મેં કહ્યું કે, કશો વાંધો નથી, આપણે અહીં નીચે બેસીશું. પરંતુ તેમણે ક્યાંકથી ટેલિફોનના કેબલ વીંટવાની પૂંઠાની મોટી ગરગડી કાઢી અને મને કહ્યું : ‘અરે, આની પર બેસો સાહેબ….’ આ ક્ષણ આંખમાં આંસુ લાવી દે તેવી હતી. કેટલું અભાવગ્રસ્ત જીવન હોય છે એનું આ વરવું દ્રશ્ય હતું. આપણે તો વધારે ને વધારે આરામદાયક કાર લેતા હોઈએ છીએ, જ્યારે અહીં તો ઘરમાં જ બેસવાનાં કોઈ સાધનો નહોતાં.
ખેર, એ પછી તો થોડીક ક્ષણો ત્યાં વીતાવીને મેં હરીશભાઈની વિદાય લીધી, પરંતુ આ બધા દશ્યો હંમેશને માટે જાણે મનમાં જડાઈ ગયા. જેઓ સામાજિક ક્ષેત્રમાં આવા વિસ્તારોમાં જઈને કામ કરે છે એ લોકોએ શું-શું અનુભવ્યું હશે એ પણ સમજાઈ ગયું. એ સંવેદના અને પીડા જેણે નજરે જોયું હોય તે જ અનુભવી શકે. મને ખરેખર એ વાતનો ગર્વ છે કે રીડગુજરાતી પાસે આવા વાચકો પણ છે જે આ પરિસ્થિતિમાં પણ વાંચન છોડતાં નથી. આપણી ગુજરાતી ભાષા આવા વાચકોને લીધે મહાન છે. એમની માટે આપણે જેટલું કરી શકીએ તેટલું ઓછું છે.
મિત્રો, આ ઘટનાને એક અનુભવરૂપે આપની સાથે વહેંચવાની ઈચ્છા હતી જેથી આ લેખરૂપે આપની સમક્ષ મૂકી છે. આમાં કોઈ વ્યક્તિ વિશેષની કે રીડગુજરાતીની મહત્તાની વાત નથી. આ તો આપણા સૌનું સહિયારું કર્તવ્ય છે. શુભકાર્યો સમાજમાં થતાં જ રહે છે, આપણે તેમાં જેટલો સમય નિમિત્ત બની શકીએ એટલું આપણું સદભાગ્ય છે. રીડગુજરાતીના વાચકોએ આવા શુભ કાર્યમાં નિમિત્ત બનવાનો મને જે લાભ આપ્યો છે એ માટે હું એમનો ઋણી છું. આભાર.
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous ટ્યૂશન કરવું એ ગુનો છે ? – વિનોદ ભટ્ટ
ગાંધીજીના ચમત્કારનું રહસ્ય – ગુણવંત શાહ
ધીજી કોણ હતા તેની ખબર સૌને હોય, પરંતુ ગાંધીજી ‘શું’ હતા તેની ખબર બહુ ઓછા લોકોને હોય છે. મહાવીર ત્યાગીએ નોંધેલો એક પ્રસંગ ત્રણ વાર વાંચવાથી ગાંધીજી શું હતા તેનો અંદાજ આવી જાય એમ બને. પ્રથમ વાર એ પ્રસંગ વાંચવાથી ગાંધીજી પ્રત્યેનો આદર વધી જશે. બીજી વાર એ જ પ્રસંગ વાંચવાથી મૂર્તિમંત સત્યના પ્રતીક ગાંધીજીને મનોમન વંદન થઈ જશે. ત્રીજી ... [વાંચો...]
શિક્ષકને ત્યાં ચોરી ! – નરેન્દ્ર ગોસ્વામી
દિવાળીના દિવસો હતા, વૅકેશન હતું. ઘર બંધ કરીને અમે વતનમાં ‘બા’ની પાસે ગયાં હતાં. પિતાજીના અવસાન પછી, અમે મોટે ભાગે તમામ તહેવારો, બા પાસે જ પસાર કરતાં ! બા જીવનમૂલ્યોનો ખજાનો હતાં. આશ્રમ જેવું ઘર, મોટું ફળિયું, ફરતાં ઘેઘુર છાયા દેતાં વૃક્ષો ! વૃક્ષોની ડાળે ટીંગાતી પાણી ભરેલી ઠીબો, બાજુમાં નાનો ચબૂતરો, ચણ ચણતાં ને કલરવ કરતાં પંખીઓ- બાની આ ... [વાંચો...]
અપૂર્વ કન્યાદાન – ડૉ. લલિત પરીખ
‘શેઠ, એક અંગત વિનંતી કરવી છે.’ રાજુએ શેઠ રમેશભાઈને સંકોચપૂર્વક, જરા મોકો જોઈને હિંમત ભેગી કરીને પોતાની વાત કહી જ દીધી. રમેશભાઈએ ચશ્માં લૂછતાં-લૂછતાં રાજુ સામે તાકીને પૂછ્યું : ‘બોલ, એવી તે કેવી છે તારી અંગત વાત ?’ રાજુએ માંડીને પોતાની વાત કરી : ‘શેઠ, મારી વીસ-એકવીસ વર્ષની દીકરીની સગાઈની વાત ચાલે છે. એક વાર સગાઈ નક્કી થઈ જાય તો પછી લગ્ન ... [વાંચો...]
41 પ્રતિભાવો : એક અનોખો અનુભવ – મૃગેશ શાહ
May 25, 2012 at 8:23 am
Till today i did not know you are doing this kind of SEVA as well….after reading this i am speechless no words…
PLS provide your office address so when we will visit India we will definatrly visit and let’s see what will i can do?…..
If you have any plan than pls share with us so if possible than we will contribute via money or things..
May 25, 2012 at 9:13 am
હરીશભાઈ જેવા અનેક લોકોને કારણે જ ગુજરાતી ભાષા જીવશે. રીડ ગુજરાતીની આ પ્રવૃત્તિ સદા ચાલતી રહે તેવી શુભેચ્છા.
May 25, 2012 at 9:20 am
આભાર મ્રુગેશભાઈ લાગણીસર નો લેખ છે. આપ આવુ ઉમદા કાયૅ કરવા બદલ આપનો ખુબ ખુબ આભાર હું જયાં ફાર્મા કંપની છે ત્યાં અમારી ઓફિસ માં થી હું પ્રયાસ કરીશ કે જેમ બને તેમ વધું ફ્ંડ આવે ને આવા જરૂરી જણાતા બાળકો ને મદદ મલી રહે ને તેમનો વિકાસ થાય.
લી – કૌશલ પારેખ
May 25, 2012 at 9:35 am
Very nice Mrugeshbhai…I would really like appreciate your work..keep it up
May 25, 2012 at 9:52 am
આ જ તો છે તમારી ઓળખાણ!
May 25, 2012 at 10:39 am
ધન્યવાદ સાહેબ મને પન ઘનો આનદ થ્યો ,
May 25, 2012 at 11:14 am
Thanks to share this moments with us.
Koi vastu nu nimit banavu e pan ek bhagvan nu j karya kahevay ane e j karya tame karyu chhe j nasibvala ne j male chee baki to aaj kal service ane ghar amathi j loko ne time nathi malto. Tamara jeva loko thi j aapni gujarati bhasa jive 6 me jyarthi aa website joi 6 tyarthi daily te vanchvani jane tev padi gai 6. koi divash na vanchayu hoy to manma khatkya kare 6.
Hats off to u Mrugeshbhai and also the people who done this type of work by donating. My best wishes are always with you.
May 25, 2012 at 11:15 am
Mrugheshbhai you done wonderful job being operating this site.I am so glad after knowing, person like Harishbhai having reading habits help him to live life gracefully.
Piyush S. Shah says:
May 25, 2012 at 12:21 pm
ખુબ જ ઉમદા કાર્ય, મ્રુગેશભાઈ ! લાગણીનો ઉન્માદ જાગિ ગયો!
Hats off to you! Very noble work by you and Read Gujarati .. Keep it on, sir.
I am now fan of yours.. Keep glowing the flame of good work..!
May 25, 2012 at 12:48 pm
આભાર મ્રુગેશ્ ભાઇ કાદવ મા પન કમળ ખિલેલુ જોવા મલ્યુ
May 25, 2012 at 1:09 pm
thanks for your efforts and its shear with us.
Hiral Vyas "Vasantiful" says:
May 25, 2012 at 1:24 pm
હરીશભાઇ જેવા વાચકો છે ત્યાં સુધી ગુજરાતી ભાષાને ઉણી આંચ પણ આવવાની નથી. જે માણસના ઘરમાં બેસવાનું સાધન નથી તે પુસ્તક ખરીદીને વાંચે છે એ જ કહી આપે છે કે એની વાંચન ઇચ્છા કેટલી પ્રબળ હશે.
જેવું વાંચન એવો વિચાર અને જેવો વિચાર એવું આચરણ…..એમના બાળકો નસીબદાર છે જેમને વાંચનનું મહત્વ સમજતા પિતા મળ્યા છે.
May 25, 2012 at 2:00 pm
ડો. શરદ ઠાકર નું પ્રવચન (અસ્મિતા પર્વ) વાંચ્યું અને આજે આ સત્ય ઘટના વાંચી.
શબ્દો ફક્ત શબ્દો ના રહેતા એ કાર્યાન્વિત થયા છે.
May 25, 2012 at 2:13 pm
Saras Lekh Che, Ha Aaje Pan Aapni Vache Aava Loko Jive Che? Aatli Badhi Pragati Kari Hova Chata, Ghana Desh Vashiyo Aava Abhavma Jive Che.
May 25, 2012 at 3:57 pm
મૃગેશભાઈ..ખુબજ ઉમદા કાર્ય કર્યુ છે આપે..ખુબજ આનંદ થયો એક એવા ગુજરાતી વાંચકને જાણીને કે જેણે જીવનના આવા મુશ્કેલ સમયમા પણ વાંચનનો સાથ નથી છોડ્યો. ધન્ય છે હરીશભાઈ અને એમની વાંચનની શ્રધ્ધાને.
May 25, 2012 at 4:00 pm
કોઇકે કહ્યું છે કે જુના કપડાં પહેરીને પણ પુસ્તકો વાંચવા. આનો ઊત્તમ દાખલો આપણને મળી ગયો. વિધ્યાદાન એ સૌથી મોટું દાન છે. બાળકો પુસ્તક માંથી કંઇક તો વિધ્યા મેળવશે. બાળકો બીજા બાળકોને પુસ્તકો વાંચવા આપે એ એમનામાં પ્રેમ અને આનંદમાં વધારો કરે. આ કામ હરીશભાઈ ખૂબજ સુંદર રીતે કરી શકે. પ્રેણાદાયક અનુભવ આપવા બદલ મૃગેશભઇનો આભાર.
May 25, 2012 at 9:04 pm
True picture of our society which has never been known to us by newspapers/Media , really help us to do more.
May 25, 2012 at 11:16 pm
May 26, 2012 at 1:24 am
Thank you for sharing your experience. This article would definitely have motivated all the readers to visit the other side of the society and help the real needy ones.
Being an NRI, I also take a pledge today that, during my next visit to India, no matter for however long I come there, I will make sure that I keep aside sometime (days) to visit, understand and help people in any slum areas. Because as you said, “એ સંવેદના અને પીડા જેણે નજરે જોયું હોય તે જ અનુભવી શકે.” It was nice to read here, but it will be great to experience it in person.
Many times, most of us residing here or in India think that just giving money to the needy is going to help, but that is so untrue. Money will definitely help, but I am sure it is totally a different feeling (difficult to explain) to go in person, talk to people, understand their feelings, see their conditions and then help them in the best possible way we can. Doing so will make them feel that they are also an important part of society and their existence in this world is valued by someone.
It feels sad to know that people in our own country are living in such poor conditions. If we all decide to contribute a little, we can surely bring a big difference and spread happiness in the lives of people living in such poverty.
Thank you once again – your article was an eye-opener for me and I hope it is the same for many other readers too. All your efforts for noble causes are always appreciated!!!
May 26, 2012 at 11:38 am
તમારી વાત એક્દમ સાચી છે.આ લેખ આપણી આંખો પરથી પડદો દૂર કરે છે.’એક નઝર ઈધર ભી’ની ટેવ પાડવી રહી.મંદિરોમાં નહીં,ભગવાન અહીં છે.મૃગેશભાઈને સલામ ને ધન્યવાદ્.
May 26, 2012 at 4:23 am
I like this Leak too much.i fan of read Gujarati.i read this true story I impressed from your work.reading a man no food chhe.
May 26, 2012 at 4:29 am
Bhailal K Bhanderi says:
May 26, 2012 at 9:53 pm
ઘણા લોકો – નાના તેમજ બહુ મોટાઓને – પોતાના જીવનમા કોઇને કોઈ પુસ્તક્માથી પ્રેરણા, હુમ્ફ, નવુ જીવન મલ્યુ હોઇ છે, જે તેઓ પોતે કહેતા પણ હોઇ છે, પણ તેઓ એ કૃતગ્નતા ભૂલી જાય છે, પુસ્તક પ્રચાર, વિતરણનુ સત્કાર્ય કરતા નથી. મે આ કાર્ય કરેલુ છે, કરતો રહ્યો છુ. તેથી આવો સાચો આનન્દ સહ સત્કાર્ય સૌ કરીયે.
May 26, 2012 at 10:07 pm
Really a very touchy experience!! You might have remembered…Last year at Miraben Bhatt’s residence we spent about two hours to contact a poetess of vadodara for whom we brought books from USA…!!It’s really superb to be sympathetic at the right time for a right person…
-Gajanan & Sharda Raval
May 26, 2012 at 10:11 pm
ખુબ અનન્દ થયો વાંચીને. મ્રુગેશભાઈ ની કુતુહલતા ને લિધે એક અનામ વ્યક્તિએ આપેલા ફાળા નો યોગ્ય રીતે વપરાશ થયો.
May 27, 2012 at 5:00 pm
સુરતના આવા જ એક વિસ્તારમાં હું મોટી થઈ છું,,,તમારી વાત સાચી છે…કેટલીક બાબતો જાણવા માટે પ્રથમદર્શીય અનુભવ જરુરી હોય છે. વાચનનો મહિમા એ છે કે તે આપણને કપરી પરિસ્થિતિમાંથી મુલાયમતાથી બહાર કાઢે છે.
Ambaram K Sanghani says:
May 28, 2012 at 1:52 pm
આપનો આ લેખ વાંચીને આનંદ થયો અને હરીશભાઈ જેવા ગુજરાતી વાચક માટે ખૂબ જ માન ઉપજ્યુ.પોતાની નજીવી કમાણીમાંથી પણ પુસ્તકો ખરીદીને વાંચવા અને બીજા લોકો વાંચે એવા પ્રયત્નો કરવા એ એક ઉમદા સેવા કહેવાય. તમને બન્નેને ધન્યવાદ.
એક વાત ઘણા સમયથી મનમાં છે એ કહેવી છે જે ગુજરાતી વાચકો માટે છેઃ આપણા “રીડ ગુજરાતી” નાં વાચકો જો લેખ વાંચી શકતા હોય તો તેમના પ્રતિભાવો પણ ગુજરાતીમાં આપે તેવો પ્રયત્ન (મરજીયાતપણે જ તો!) કરવો જોઈએ. આપે ગુજરાતી “કી બોર્ડ” એટલુ સુલભ બનાવ્યુ છે કે ગુજરાતીમાં લખવાની મજા પડે છે. મારો અનુભવ કહે છે કે એવો પ્રયત્ન કરતા કરતા ગુજરાતી ભાષા જ નહી પણ ગુજરાતી સાહિત્ય પ્રત્યે પણ રસ જાગશે.
ન ગમે તો “ના” કહે જો, પણ ગુજરાતીમાં જ!
કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા} says:
December 22, 2015 at 3:19 pm
આપની સાથે ૧૦૦ % સહમત છું. ગુજરાતીમાં જ અભિપ્રાય આપવો જોઈએ.
કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા}
May 29, 2012 at 2:39 pm
કેટલીક વાતો વિશે ગમે તેટલુ વાંચીએ, જોઈએ પરંતુ જ્યાં સુધી સ્વ અનુભવ ન લઈએ ત્યા સુધી સમજી શકાતી નથી.
આ લેખમાં મૃગેશભાઈએ કેટકેટલા મુદ્દા વણી લીધા છે.
વાંચન ખરેખર જીવનને ખૂબ હૂંફ પૂરી પાડે છે, વાંચન શ્રેષ્ઠ મિત્ર બની શકે છે, આપણને સ્વાવલંબી (માત્ર આર્થિક રીતે નહીં) બનાવે છે અને નીતનવા અનુભવો કરાવે છે.
મોટા કાર્યો કરવા માટે મોટા પૈસાની જરૂર નથી. અહીં ઝૂંપડપટ્ટીમા જઈને પુસ્તકો વહેંચવાનુ મોટું કાર્ય નાની રકમમાંથી થઈ જ શક્યુ ને, બસ ભાવના હોવી જોઈએ. કાલે, જો માત્ર એક બાળક પણ ૨૦-૨૫ રૂપિયાના એક પુસ્તકને લીધે સદ્વવાંચનના રવાડે ચઢી જાય તો કેટલુ સારું કહેવાય !
જીવનમા કૃતજ્ઞતાનો ગુણ ખૂબ જરૂરી છે. હરીશભાઈ વિશે જાણીને આપણે આપણી પરિસ્થિતીઓ માટે પ્રભુનો આભાર માની લેવો જોઈએ ખરો.
હરીશભાઈને અને મૃગેશભાઈને સલામ. ખૂબ આભાર.
June 8, 2012 at 9:01 pm
જય જય ગરવિ ગુજરાત
તમારા આ ભગિરથ કામ બદલ ધન્યવાદ્દ્
Priti N. Desai says:
August 7, 2012 at 10:00 pm
લેખ ઘણો ગમ્યો.મારા જેવા એક શિક્ષકને માટે પ્રેરણામય વિચ્હરો. મને સત્ય ઘટના વધુ ગમે.
August 16, 2012 at 1:55 pm
જ્યારે હુ કઇ દેવા લાયક સક્ષમ થઇશ , ત્યારે હુ પુસ્તકોથી આપની ઝોળી છલકાવી દઈશ , એ મારું વચન છે .
અત્યારે તો મારી પાસે શુભકામનાઓ સિવાય કશું જ નથી .
સદાય વાંચતા રહો અને વંચાવતા રહો .
September 21, 2012 at 3:53 pm
somewhere I heard that “ACTION SPEAKS LOUDER THAN WORDS,it became true in yr works.
Hemant Jani London UK says:
December 4, 2012 at 3:19 am
..આપના પુસ્તક વિતરણ પ્રસન્ગ વાન્ચતા આન્ખો ભરાઈ આવી. આપણા દેશમાં દાતાઓની કમી નથી, આપને આવા સારા કામ માટે જરુરી મદદ હંમેશા મળી રહે
Kalidas V. Patel { Vagosana } says:
April 10, 2013 at 11:49 am
મૃગેશભાઈનો અસલી ચહેરો જોવા મળ્યો. ખૂબ જ આનંદ થયો. સલામ મૃગેશભાઈ !
જરૂરિયાત વાળાને તેને ઉપયોગી નાની વસ્તુ { કિંમતમાં } પણ આપવાથી તેના ચહેરા પર જે અનોખો આનંદ તથા સંતોષ જોવા મળે છે તે અવર્ણનીય હોય છે. તેનો મને અનુભવ છે. હું દર વર્ષે મારા વતન વાગોસણા ગામની પ્રાથમિક શાળાના બાળકોને જરૂરી બધી જ સ્ટેશનરી { પેન,પેન્સિલ,રબર,ફૂટપટી,સંચો .. વગેરે } આપવા જઉ છું ત્યારે તેમના નિર્દોષ મોંઢાઓ પર આવો આનંદ જોઉં છું અને એક અદભુત આનંદની અનુભુતિ કરું છું. … પ્રભુ આપને વધુ આવાં કામ કરાવડાવે.
કાલિદાસ વ. પટેલ { વાગોસણા }
May 16, 2013 at 12:58 pm
ખુબ સુદર લેખ વાચી ખૂબ મજા આવી
January 24, 2014 at 8:38 am
આપના અનુભવે હૃદય ભીનું કર્યું. મારા બ્લોગ પર
આપના આભાર સાથે વાત શેર કરી છે
April 4, 2014 at 1:59 am
એમને કશુંક નવું મળવાનું હતું એનો ઉત્સાહ હતો. એ ઉત્સાહ એટલો બધો હતો કે જે કદાચ નવી કાર લેનારના મોં પર પણ તે ક્યારેય જોવા નથી મળતો.
બહુ સરસ લેખ – સત્યઘટના
December 7, 2014 at 9:26 pm
ખરેખ મૃગેશભાઈ, આનંદ થાય છે કે હજી પણ આવા વાચકો પડ્યા છે. આપનું કાર્ય ખરેખર પ્રશંશનિય છે. રીડગુજરાતી એતો ઓનલાઈન ગ્રંથાલય છે ભાઈ ! ખરેખર સાહિત્ય રૂપી પટોળા માં મૃગેશભાઈ તમેં રીડગુજરાતી રૂપી બહુ સારી ભાત પાડી છે. વાહ. ભાઈ. ધન્યવાદ.
February 9, 2016 at 9:28 pm
Ek sacha readers game te situation ma reading na chose enu example. I m also big fan of readgujrati
Juli Gopal Jasapara says:
March 18, 2017 at 3:02 pm
i have reard this article. can i get Contact no for Harishbai ? i want to talk with him and help him for books.
if possible pls. send me Harishbhai contact no on my email address
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
* * * * *
Download First Issue Absolutely Free !!
Click Here for download page
અંતિમ ઇચ્છા – સુમંત રાવલ
ચાર અછાંદસ રચનાઓ – રાજુલ ભાનુશાલી
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
ગરમાળો, ગુલમોર અને ખખડેલું બસસ્ટોપ ! – રામ મોરી
વિધવા : પ્રથમ તો એક માણસ – સ્વાતિ બારોટ સિલ્હર
દો પલ કે જીવન સે એક ઉમ્ર ચુરાની હૈ… – રોહિત શાહ
Arvind Patel: Either space is in the house or the house...
Karsan Bhakta usa: સૌ પ્ર્થમ આ વાર્તા નથિ આ સત્ય્ઘટન છે.,...
Vijay Panchal: સેવા હંમેશા…. નિઃસ્વાથૅ થતી હોય.. તો...
Vijay Panchal: બહુ જ સરસ
Rajesh Sharma: દાદા પૌત્ર ની લાગણીઓ નું ખૂબ સારો ચિતાર...
dr.jitesh mori: Nice story…. Something extra that...
Ekta: મૃગેશભાઈનો હ્રદયપૂર્વક આભાર અને સત સત નમન
Devendra n patel: શિરિશ ભાઇ ,તમે સત્ય વાત કરિ.આખે આખુ...
Devendra n patel: All writer who are favour English...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
અંતિમ ઇચ્છા – સુમંત રાવલ
ચાર અછાંદસ રચનાઓ – રાજુલ ભાનુશાલી
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૨)
દિલ્હીનું અનોખું રવિવારી પુસ્તકબજાર.. દરિયાગંજ બુકમાર્કેટ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૧)
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.