gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en en en en tr en gu en en en en en en en gu en gu en en en en fr en en en en el gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu es en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: આધુનિક તીર્થ : પથમેડા – જગદીશ શાહ
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
[ ‘ભૂમિપુત્ર’ સામાયિક ડિસેમ્બર-2012માંથી સાભાર. આપ શ્રી જગદીશભાઈનો (વડોદરા) આ નંબર પર +91 9824326037 અથવા આ સરનામે jashah1934@gmail.com સંપર્ક કરી શકો છો.]
આવાં તીર્થો પૈકી એક અનોખા તીર્થના દર્શને તાજેતરમાં મારે જવાનું થયું. ભારતમાં અનેક સંતો-સિદ્ધો થઈ ગયા. વૃંદાવન, કરનાલ, જયપુર વગેરે ઠેકાણે તેમની સંસ્થાની શાખાઓ છે. કરનાલ (હરિયાણા)ના કેન્દ્રથી પ્રકાશિત ‘અનમોલ વચન’ નામે એક માસિક પત્રિકા મને મળે છે. તેમાં સદગત સ્વામી શ્રી શરણાનંદજી વિષે વાંચી અત્યારે તેમના ઉત્તરાધિકારી સિદ્ધ પુરુષ કોણ હશે તેની પૂછપરછ કરતાં મને જાણ થઈ કે ગુજરાતની સરહદને અડીને આવેલા રાજસ્થાનના ઝાલોર જિલ્લામાં પથમેડા મુકામે છેલ્લાં 19 વરસોથીએ ગોસેવા મહાતીર્થમાં પરમ ગોભક્ત સ્વામી શ્રી દત્તશરણાનંદજીએ પ્રચંડ પુરુષાર્થ કરીને ઉત્તમતીર્થની રચના કરી છે.
અનેકોને પૂછપરછ કરતાં પથમેડા મુકામે માત્ર ભારતનું જ નહીં, કદાચ વિશ્વભરમાં મોટામાં મોટું ગોધામ (ગૌશાળા) આવેલ હોવાથી જાણ થઈ. સાડાત્રણ લાખ ગોવંશનાં પ્રાણીઓ ત્યાં પળાય છે તેવું જાણી સહેજે જિજ્ઞાસા થઈ. અમદાવાદથી સડક માર્ગે ચાર કલાકમાં પથમેડા પહોંચાય છે. ટ્રેનમાં પાલનપુરથી ભુજની રેલવે લાઈનના દિયોદરથી લગભગ સવાસો કિલોમીટરના અંતરે થરાદ પાસે સાંચોરથી દશેક કિલોમીટર દૂર ઝાલોર જિલ્લામાં આ સ્થાન છે. 600 એકર જમીનમાં આ મહાતીર્થ આવેલું છે. બનાસકાંઠાનાં પાંચેક મળી કુલ 17 સ્થાનોમાં અત્યારે કુલ 60 હજાર ગોવંશનાં પ્રાણીઓ સચવાય છે. તેમાં નંદગામમાં 13 હજાર સાંઢ સચવાય છે. આ માત્ર પાંજરાપોળ નથી. ગોસંરક્ષણ, ગોપાલન સાથે ગોસંવર્ધનનું કામ પણ અહીં થાય છે. આપણી દેશી કાંકરેજી જાતની લગભગ બધી ગાયો છે. ગામડામાં રખડતાં નબળાં સાંઢથી દેશી જાત નબળી થઈ ગઈ છે. તેથી નબળાં 13 હજાર સાંઢોને એક જગ્યાએ રાખવામાં આવ્યા છે. ઉત્તમ જાતના સાંઢોથી ઉત્તમ ગાયોને ફળાવવામાં આવે છે.
પથમેડામાં ગાયોના વાડા છે. 50 થી 100 ગાયો વચ્ચે પીવાના પાણીનાં કુંડ ભરી રાખવામાં આવે છે. ચારો લીલો અને સૂકો બન્ને નીરવામાં આવે છે અને ઝીણો-કાપીને જ નીરવામાં આવે છે, જેથી બગાડ ઓછામાં ઓછો થાય. ચારા સાથે દરેક ગાયને ખોળ, કપાસિયા, ગુવાર આદિનું ખાણ પણ ખવડાવવામાં આવે છે. ગાયના દૂધ ઉપરાંત છાણ અને ગૌમૂત્રને દેશી ખાતર કરવામાં ઉપયોગમાં લેવાય છે. ગૌમૂત્રમાંથી દવા બનાવવા માટે અદ્યતન યંત્રોવાળી ફાર્મસી પણ છે. તેમાં ગૌમૂત્ર-અર્ક અને દવાઓ બનાવવામાં આવે છે. આસપાસનાં 450 ગામોમાંથી ગાયોનું દૂધ એકત્ર કરવામાં આવે છે. જે ઘેર ભેંસ કે બકરી ના હોય તેવા ઘરનું જ દૂધ લેવામાં આવે છે જેથી ભેળસેળની સંભાવના ન રહે. દૂધને એકત્ર કરી વિતરણ કરવા માટે પૃથ્વીમેડા પંચગવ્ય ઉત્પાદ પ્રા. લિ. નામે ડેરી ચલાવવામાં આવે છે. આ ડેરી દ્વારા રોજનું 18 હજાર લીટર દૂધનું વિતરણ કરાય છે. દૂધમાંથી મલાઈ કાઢી હોમોજીનાઈસ્ડ ટોન્ડ દૂધને પેસચ્યુરાઈઝ્ડ કરીને યંત્રો દ્વારા કોથળીઓમાં ભરવામાં આવે છે. રોજ આ કોથળીઓ નજીકનાં નગરો ડીસા, રાધનપુર વગેરે ઉપરાંત પાલનપુર-પાટણ, અને ઠેઠ અમદાવાદ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે. કોથળી ઉપર ‘ભારતીય ગાય કા દૂધ’નું લેબલ છાપવામાં આવે છે. 500 ગ્રામના રૂ. 14.50 લેવાય છે.
મલાઈમાંથી માખણ-ઘી-પેંડા-બરફી-પનીર-રસગુલ્લા પણ બનાવવામાં આવે છે. આ બધાં માટે મોટાં મોટાં આધુનિક યંત્રો વસાવવામાં આવ્યાં છે. માલ તૈયાર થઈ પેંડા (કિલોગ્રામના રૂ. 250), ઘી (કિલોગ્રામના રૂ. 550), રસગુલ્લા (કિલોગ્રામના રૂ. 130)ના ભાવે ઉત્તમ પેકીંગમાં વેચવામાં આવે છે. માંદી અને અપંગ ગાયો માટે હોસ્પિટલ પણ રાખવામાં આવી છે. તેમાં ઢોર દાક્તરો સેવા આપે છે. દાક્તરોને, ગોવાળોને, સેવકોને ભરપૂર વેતન પણ આપવામાં આવે છે. સંસ્થામાંથી ‘કામધેનુ-કલ્યાણ’ નામે હિન્દી માસિક પ્રગટ થાય છે. તે ઉપરાંત ‘કામધેનુ ગો-ધિકાર પત્રિકા’ નામે પાક્ષિક પણ પ્રગટ થાય છે. સ્વામી શ્રી દત્ત શરણાનંદજી મહારાજ દષ્ટિવાન, આસ્થાવાન ગોભક્ત છે. અહીં ગૌમાતાનું મંદિર છે. કામધેનુ, કપિલા, સુરભી વગેરે ઉત્તમ ગાયોની રોજ પૂજા થાય છે.
ગોવંશ સંપૂર્ણ વધ બંધીનો માત્ર કાયદો થાય તેટલાથી કામ નહીં સરે; ઘેર ઘેર ખેડૂતો ગાય પાળતા થાય તે જ ગૌરક્ષાનો સાચો ઉકેલ છે. ગાયના જ ગોરસનો ઉપયોગ કરનારા પ્રતિજ્ઞાબદ્ધ લોકો વધે. ખેતીમાં બળદને સ્થાને વપરાતાં યંત્રો (ટ્રેક્ટર વગેરે) ન વાપરવાનો ખેડૂતો સંકલ્પ લે તો જ ગાય-બળદની કતલ અટકશે. ગાયને માત્ર તે દૂધ આપે ત્યાં જ સુધી પાળીને પછી છૂટી મૂકી દેવાને બદલે તેનાં છાણ-ગૌમૂત્રનો વૈજ્ઞાનિક રીતે ઉપયોગ કરી ગાય પોષાય તેવો ઉપદેશ સ્વામીજી આપે છે. ગાયમાં 33 કરોડ દેવોનો વાસ છે તેવો માત્ર પ્રચાર કરીને જ નહીં, તેનો ને બળદનો વૈજ્ઞાનિક દષ્ટિથી ઉછેર અને ઉપયોગ થાય, તેને ખસેડનારાં પરિબળોને હઠાવવામાં આવે તે સાથે લોકોમાં ધાર્મિક ભાવના જગાડવામાં આવે તેવો અભિગમ સ્વામીજી તથા પથમેડાની સંસ્થા દ્વારા કરવામાં આવે છે. 1977ની સાલમાં વિનોબાજીએ દેશભરમાં સંપૂર્ણ ગોવંશ વધબંધીનો કાયદો કરવાની માંગણી કરી સત્યાગ્રહ કરેલો. ‘ગાય બચેગી, દેશ બચેગા’નું સૂત્ર આપેલું અને વ્યાપક જનઆંદોલન સાથે પોતે પણ ઉપવાસ કરેલા. તે સાથે મુંબઈના દેવનારના કતલખાને કપાતા બળદોની કતલ સામે સત્યાગ્રહ કરવાનું આંદોલન ઉપાડેલું. આજે 30-35 વર્ષેય તે સત્યાગ્રહ એકધારો ચાલુ છે.
આપણે સૌ ગાંધી-વિનોબાની ભાવનાને સાકાર કરતાં આવાં તીર્થોની જાણકારી મેળવીએ, તેની મુલાકાત લઈએ, તેના સામાયિકોના ગ્રાહક બનીએ ને તેના નિભાવમાં મદદરૂપ થઈને સાચી જાત્રા કરી કૃતકૃત્ય થઈએ. ગુજરાતમાં બનાસકાંઠા જિલ્લાના થરાદથી અને અમદાવાદથી સીધી સાંચોરથી બસમાં પથમેડા જઈ શકાય છે.
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous વ્યસ્તતા – ભરત દવે
મૉડર્ન માન્યતાઓ – મુકેશ મોદી Next »
આ પ્રકારનું અન્ય સાહિત્ય:
‘અખેપાતર’ નવલકથા વિશે… – વંદના શાંતુઈન્દુ
ગુજરાતી સાહિત્યમાં સ્ત્રી-લેખનની એક ગૌરવશાળી પરંપરા રહી છે. આધુનિક સમયમાં બિન્દુબેન ભટ્ટ આ પરંપરાના સશક્ત હસ્તાક્ષર છે. બિન્દુબેન હિન્દીના પ્રાધ્યાપિકા છે અને ગુજરાતી-હિન્દી એમ બંને ભાષામાં સમાન રીતે સક્રિય છે. આજે નારી મુક્તિના નામે જે લેખન થઈ રહ્યું છે તે વાંચીએ ત્યારે લાગે છે કે ખરેખર આ મુક્તિ છે ખરી ? હિન્દી ફિલ્મોમાં જે દશા અભિનેત્રીઓની છે કે આગળ આવવું હોય ... [વાંચો...]
નિરાંતની વાત – જસ્મિન રૂપાણી
વારે ઓફીસ જવા નીકળ્યો એટલે રોજિંદા ક્રમ પ્રમાણે ટેક્સી માટે ઘર ના નાકા પર પહોચ્યો. રોજની જેમ આજે ત્યાં ટેક્સી ની હારમાળા ન હતી. ફક્ત એક જ ખખડધજ ટેક્સી ઉભી હતી. ટેક્સીમાં બેસતાની સાથે પસ્તાવો થયો. જર્જરિત ફાટેલી સીટ, છતનાં કુશનમાં કાણા અને ડેશબોર્ડમાંથી છુટ્ટા વાયર્સ લટકી રહ્યા હતા. ટેક્સીનો ડ્રાઈવર પણ ટેક્સી જેટલો જ ખખડધજ હતો. તેણે ડેશબોર્ડ માંથી ... [વાંચો...]
માતા-મહાતીર્થ – રમણલાલ સોની
રમણ મહર્ષિનાં માતા ભગવાન રમણ મહર્ષિ ભારતના એક મહાન સંત ગણાય છે. દક્ષિણ ભારતમાં તિરુવન્નમલાઈ ખાતે તેમનો આશ્રમ છે. રમણ મહર્ષિનું મૂળ નામ વેંક્ટરમણ. હજી તો તેઓ હાઈસ્કૂલમાં ભણતા હતા, માત્ર સત્તર વર્ષના હતા, ત્યાં ઘર છોડી અરુણાચલ પહાડ પર તપસ્યા કરવા ચાલી ગયા હતા. ઈ.સ. 1896. ત્રણચાર વર્ષ પછી માતા અળગમ્માને ખબર પડી કે પુત્ર અરુણાચલમાં છે, એટલે ... [વાંચો...]
5 પ્રતિભાવો : આધુનિક તીર્થ : પથમેડા – જગદીશ શાહ
December 21, 2012 at 1:05 pm
VERY NICE……….WE DONT KNOW LIKE ABOUT THIS PLACE……
December 22, 2012 at 9:28 am
Thank you Jagdish bhai for such a wonderful article “Adhunik Tirth PATHMEDA.
December 22, 2012 at 9:51 am
જગદેીશભાઈ ખુબ ખુબ આભાર્.પથમેદાનેી ચોક્ક્સ મુલાકાત લઈશુ.
Prafulbhai M Mehta says:
December 25, 2012 at 9:49 am
Excellent–Informative and Inspiring artical. Thanks.
February 25, 2013 at 9:05 pm
ખરેખર તેઓની દુધ, છાશ સરસ હોય છે. મારા ઘરની પાસે તેમનુ સેન્ટર છે.
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
* * * * *
Download First Issue Absolutely Free !!
Click Here for download page
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
ગરમાળો, ગુલમોર અને ખખડેલું બસસ્ટોપ ! – રામ મોરી
વિધવા : પ્રથમ તો એક માણસ – સ્વાતિ બારોટ સિલ્હર
દો પલ કે જીવન સે એક ઉમ્ર ચુરાની હૈ… – રોહિત શાહ
મારી સાઇકલ – રમણ સોની
ભાઈ એન્ડ બા વીથ ગોડ એટ જી-મેલ ડોટ કોમ – રાહુલ શુક્લ
pritesh patel: wish u many many happy returns of the day...
Amrut Gosai: વાહ સ્વાતિબેન ….ખુબ સુન્દર રિતે સમાજ...
બટુક ઠુંમર: અદભુત, અવર્ણનિય અને અકલ્પનિય. ડો.એટલુ સરળ અને...
Vijay Panchal: Bau Saras… che….
Sheela Patel: Good story
NEELAM GUPTA: આ ને બચ્પન માટૅ લખો.સારી કવિઆ હે.
jigisha dave: Very nice story its really hart...
Darshan: 30/૩/1987 time 21ઃ00 birtha peels ઃ godhara...
Arvind Patel: અંતઃસપુરના. હું જયારે એમ માનુ કે બધું હું જ...
Keyur Patel: પૂરાણૉમા પણ વાર્તા છે જ કે દધિચીએ પોતાના...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
દિલ્હીનું અનોખું રવિવારી પુસ્તકબજાર.. દરિયાગંજ બુકમાર્કેટ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૧)
એક ડેટકથા – યામિની પટેલ
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.