gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu en en en gu en en en gu en en en gu en en en ceb gu en en en en en en en gu en en en gu en en en gu en en en gu en gu en en en en fr en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu en gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: પ્રેરણાની પરબ – સંકલિત
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
[1] એક દાતણ વેચવાવાળીની વાત – અરવિંદ ગજ્જર
સને 1960 આસપાસના સમયની વાત છે. જ્યારે સમાજનો બહોળો વર્ગ બાવળના દાતણથી સવારે મોં સાફ કરતો હતો. બહુ થોડા સુખી અને શોખીન લોકો ટૂથપાઉડર અથવા ટૂથપેસ્ટનો ઉપયોગ કરતા હતા. આજે જે દેવીપૂજક કહેવાય છે તે કોમના પુરુષ સવારે સીમમાં જતા અને બાવળના ઝાડ પરથી સોટીઓ કાપી લાવતા. બપોર પછી આ સોટીઓના કાંટા છોલી, સીધી કરી તેને વેચવામાં તેમની સ્ત્રીઓ પણ મદદરૂપ થતી હતી.
વૈશાખ મહિનાના સખત તાપમાં બપોરના ત્રણ વાગ્યે ટાઉનહૉલ સામેની ફૂટપાથ પર મકાનના છાંયે હું મારા મિત્રની રાહ જોતો ઊભો હતો ત્યારે ફૂટપાથની ધાર પાસે બેસી દેવીપૂજક પતિ-પત્ની દાતણની સોટીઓ તૈયાર કરી રહ્યાં હતાં. વાતો કરતાં કરતાં મતભેદ થવાથી બંને વચ્ચે ઝઘડો ચાલુ થયો. જૂના પ્રસંગો અને બાબતો યાદ કરી બંને એકબીજા પર દોષારોપણ કરવાં લાગ્યાં. ધીરે ધીરે ઝઘડો ઉગ્ર બનતો ચાલ્યો, ‘તારો બાપ આવો’ અને ‘તારી મા આવી’ એવી ગાળાગાળી પણ ઘણો સમય ચાલી. ઝઘડાનો અંત કેવો આવે છે તે જાણવા માટે હું મિત્ર આવી ગયા પછી પણ ત્યાં રોકાયો. અંતમાં ગુસ્સાથી દાતરડું જમીન પર પછાડી પતિ ઊભો થઈ દૂર જવા ચાલતો થયો. આવીને બેઠો હતો ત્યારે એણે પગમાંથી કાઢી પગરખાં બાજુમાં મૂકેલાં તે ગુસ્સામાં પહેરતાં ભૂલ્યો. તે જોઈ પત્ની બોલી : ‘તારાં ખાસડા તો પહેરતો જા. આ તાપમાં ટાંટિયા સળગી જાશે. મૂઆમાં એટલી અક્કલ નથી બળી.’
ઝઘડાની ગુસ્સાભરી સ્થિતિમાં પણ તડકાથી પતિના પગ દાઝે એ જોઈ દિલદાઝ એવી પત્નીની પ્રબળ અને પ્રગાઢ લાગણીથી હું પ્રભાવિત થયો. શિક્ષણ અને સંસ્કારને લાગણીશીલ હોવા સાથે કોઈ સીધો સંબંધ નથી તેની પ્રતીતિ થઈ. ક્યાં ક્ષુલ્લક બાબતોને મહત્વ આપી પાંચ-પચીસ દિવસ અબોલા રાખતાં શિક્ષિત દંપતીઓ ને ક્યાં આ દાતણ વેચવાવાળી બાઈ.
[2] ગઈ તે ગઈ ? ના, ના પાછી આવી ! – રમા ગજેન્દ્ર ઠાકોર
મારા નાનકડા ચાર વર્ષના ભાઈની વાત છે. ભાઈ મારો બધી વાતોમાં બહુ શોખીન. સ્વાદમાં, સંગીતમાં અને શણગારમાં. ભાવે બધું, ગાવામાં લગ્નગીતોય આવડે અને ગળામાં કંઠી ને આંગળીમાં વીંટી પહેરવી ગમે. કોણીમાં કડું પણ એને ગમતું.
અમે ગયાં હતાં અમારે વતન ભરૂચ. 1929માં અમારાં ફઈબાની દીકરીના લગ્નમાં. અમે દાગીના પહેરીએ એટલે ભાઈ પણ મારા હાથમાંથી વીંટી ઝૂંટવીને લઈ ગયો અને પહેરી જ લીધી ! કાઢે શેનો ? એ જમાનાની વીંટી. સોનાનો ભાવ કેટલો ખબર છે ? આજે તો માન્યામાં જ ના આવે – રૂ. 20નું એક તોલો ! તેમાં વીંટી તો માત્ર પા તોલાની ! એની કિંમત પાંચ-સાત રૂપિયા થાય. લગ્નમાં તો ઘણાંબધાં સગાંવહાલાં આવેલાં. કુટુંબ આખું ભેગું મળેલું. બધાં આનંદથી ઘરમાં હરે ફરે, છોકરાઓ દોડાદોડી કરી ધીંગામસ્તી કરે, ભરૂર શહેરમાં નાનકડું ઘર તેમાં નાનકડો ચોક, એક ખૂણે નાનકડી સીડી જેવો દાદર, જાણે નિસરણી. અસલના ઘરોમાં બધા જ ઓરડામાં ઉપર જવાના દાદર હોય. અમારા દાદાજી આમોદ રહેતાં. એ ઘરમાં પણ બધા ઓરડામાં દાદર હતા. મેં જોયેલું ને !
ધીંગામસ્તીમાં મારા નાનકડા ભાઈની આંગળીની વીંટી દાદર ઉપર દોડાદોડી કરવામાં સરકી ગઈ ! ક્યાંક ફાટમાં એવી ફસાઈ ગઈ. દેખાઈ પણ નહિ ને જડી પણ નહિ. ખૂબ શોધી પણ ના જ મળી. ભાઈને પૂછ્યું કે વીંટી ક્યાં ગઈ ? એ તો નિર્દોષભાવે આંગળી બતાવીને કહે : ‘છુરુરુ છટ થઈ ગઈ !’ ના જ જડી. તે વખતે ખાસ વિસાત નહિ, પણ સોનું તો ખરુંજ ને ? અને આવક અને ખર્ચનું પ્રમાણ જ અત્યારના જમાના પ્રમાણે કલ્પી જ ના શકાય, ખૂબ શોધી પણ ના જડી તે ના જ જડી. મન મનાવ્યું કે ચાલો ભાઈ, નસીબમાંથી ઊતરી ગઈ ! હવે સન 1937માં એ જ ફોઈબાને ત્યાં એમની બીજી દીકરીનાં લગ્નનો પ્રસંગ આવ્યો ત્યારે આઠ દશ વર્ષ પસાર થયેલાં. લગ્નપ્રસંગ એટલે ઘરમાં સફાઈ રંગરોગાન શરૂ થયાં, હા આ રંગરોગાન વખતે પેલી ખોવાયેલી વીંટી જડી. ચાર વર્ષના બાળકે પહેરેલી તે દસ બાર વર્ષનો થયો ત્યારે અમે પાછાં લગ્નમાં ભરૂચ ગયાં ત્યારે અમારાં ફઈબા કહે કે જો નસીબમાં હોય તો કોઈ ના લઈ જાય. ઘર સાફ – સમું કરાવતાં પેલી ખોવાયેલી વીંટી પાછી જડી ! પણ એ આંગળીને નાની પડી. પણ એનાથી નાનકડા ભાઈને બરાબર બેસી ગઈ.
હાથમાંથી કોઈ લઈ જાય નસીબમાંથી કોઈની દેન નથી કે લઈ શકે.
[3] હાથના કર્યા….. – દિવ્યા કે. વ્યાસ
ભાવનગર જિલ્લાના નાનકડા ગામ લંગાળામાં બનેલ સત્ય ઘટના. જે સૂબેદાર મેજર હેમંતસિંહ ગોહિલે કહી તે તેમના જ શબ્દોમાં અત્રે રજૂ છે :
ખેતી સાથે સંકળાયેલ બહોળું કુટુંબ અને એ કુટુંબના દીકરા, તેમની વહુઓ, બાળકો અને વૃદ્ધ વયના વિધુર બાપા. કુટુંબના અન્ય સભ્યો પોત-પોતાની પ્રવૃત્તિઓમાં વ્યસ્ત રહે. બાપા વૃદ્ધ અને આંખે ઝાંખપ હોવાથી ખાટલામાં પડ્યા રહે. પડ્યા પડ્યા ઘરકામ અંગેની સૂચનાઓ સતત આપ્યા કરે. બોલ બોલ કરવાની પ્રવૃત્તિ વધી ગઈ એટલે ત્રણેય દીકરાઓએ નક્કી કર્યા મુજબ વાડીએ લઈ જવા ગાડામાં બેસાડ્યા. ગાડામાં બેસાડતાં પહેલાં બાપાને વાત કરી કે હવે તમારે વાડીની ઓરડીમાં કાયમ માટે રહેવાનું છે. ચા-પાણી, ખાવા-પીવા વગેરેની વ્યવસ્થા કરી દઈશું.
ગાડું વાડીના રોઢા પાસે આવ્યું ત્યારે બાપાએ દીકરાને હાંક મારી ગાડું ઊભું રખાવ્યું અને ગાડામાંથી ઊતરીને જમીન ઉપર બેસી ગયા અને આંખે ઝાંખપ હોવાથી બન્ને હાથથી જમીન ફંફોસવા-શોધવા લાગ્યા. એમના દીકરાને નવાઈ લાગી. તેણે બાપાને પૂછ્યું :
‘બાપા, શું ગોતો છો ? કંઈ ખોવાઈ ગયું ? કંઈ પડી ગયું ?’
જવાબમાં બાપા એટલું જ બોલ્યા કે, ‘તારી ઉંમરનો હું હતો ત્યારે મારા બાપાને આ જ જગ્યાએ ઉતાર્યા હતા. તે જગ્યા તપાસું છું. હાથનાં કર્યાં હૈયે વાગે તે અનુભવું છું.’ ગાડું તો વાડીએ પહોંચી ગયું પણ બાપાએ એની જવાનીમાં પોતાના બાપાને કાયમી ધોરણે વાડી ભેગા કરી દીધા હતા તેનો વલોપાત મનને મુંઝવતો હતો.
માતા પિતા સાથે આપણે જેવો વ્યવહાર કરીશું તેવો જ વ્યવહાર – વર્તન આપણાં આપણી સાથે કરશે, આ કુદરતી ન્યાય છે.
Share this on WhatsApp
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous મંદિરમાં : પાદુકા પુરાણ – મધુસૂદન પારેખ
ભગવાને જ્યારે પિતાની રચના કરી…. – ડૉ. આઈ. કે. વીજળીવાળા Next »
આ પ્રકારનું અન્ય સાહિત્ય:
પારસમણિનો સ્પર્શ – મૃગેશ શાહ
ઉત્તમ પુસ્તકો એ આપણી ભાષાની એવી સંપત્તિ છે કે જેનું મૂલ્ય કદી આંકી શકાય તેમ નથી. એક પુસ્તક માણસની વિચારધારા બદલવા માટે પર્યાપ્ત છે; જો તે ઉત્તમ કક્ષાનું હોય તો. આજે પણ આપણે ત્યાં એ પ્રકારનું અત્યંત દુર્લભ કહી શકાય એવું ઘણું સાહિત્ય છે પરંતુ એની માટે ખોજ કરવી પડે છે. તે સહેલાઈથી દેખાતું નથી. આજે એવા એક પુસ્તકની વાત ... [વાંચો...]
ચિંતન સરવાણી – રેણુકા દવે
જેના હાથમાં પહેલીવાર આંખ ખોલી ને વિશ્વ જોયું હતું.... જેના ખોળામાં રહીને જિંદગીનું પહેલવહેલું સ્મિત પહેર્યું હતું, તે માએ મારા જ હાથમાં પોતાનું અંતિમ સ્મિત ધરી કાયમ માટે આંખ બંધ કરી દીધી ! પણ મન વારંવાર પૂછે છે, માનું કદી મૃત્યુ થતું હશે...? માએ વિદાય લીધી ત્યારે બહાર ઉત્સવનું વાતાવરણ હતું. સૂરજ દેવે કુમળા કિરણોની જાજમ બિછાવી રાખી હતી મા ... [વાંચો...]
નવી હવાની લહેરખી ! – હરિશ્ચંદ્ર
(‘વીણેલાં ફૂલ’ પુસ્તકમાંથી સાભાર) તેણે ફોન ઉપાડ્યો, તો સામેથી ‘મોટી બહેન !.....’ અને પછી ડૂસકાં જ. તેના માટે આ નવું નહોતું. હાલતાં ને ચાલતાં સીમાને એની વહુ સાથે કાંઈક થયું હોય અને ફોન ઉપર રડતાં-રડતાં જ મોટી બહેન પાસે એ પોતાનું દુઃખ ઠાલવે. મોટી બહેન એને સમજાવે, આશ્વાસન આપે. આજે કાંઈક વધારે થયું લાગે છે. આગળ એટલું જ કહી શકી – ... [વાંચો...]
10 પ્રતિભાવો : પ્રેરણાની પરબ – સંકલિત
October 17, 2011 at 11:10 am
October 17, 2011 at 5:12 pm
October 17, 2011 at 9:22 pm
Navin N Modi says:
October 17, 2011 at 10:39 pm
‘હાથના કર્યા’ પ્રસંગમાંથી વડીલોએ એ વાત પણ યાદ રાખવા જેવી છે કે કારણ વગર બહુ બોલવું નહીં. અન્યથા પોતાના વડીલો સાથે ખરાબ વર્તન નહિં કર્યું હોય તો પણ સહન કરવા વારો આવી શકે છે.
vkvora Atheist Rationalist says:
October 18, 2011 at 2:06 pm
તારાં ખાસડા તો પહેરતો જા. આ તાપમાં ટાંટિયા સળગી જાશે. મૂઆમાં એટલી અક્કલ નથી બળી.’
October 29, 2011 at 11:07 am
Khubaj saras praasango chhe
December 11, 2011 at 12:17 am
જીવન પ્રેરક બને તેવી, અતિ સુન્દર સત્યઘટનાઓ !!!
January 23, 2012 at 5:45 pm
November 17, 2012 at 11:33 am
ખરેખર નાના માણસોના નાના પ્રસ્ંગો મોટા મનના હોય છે.સરસ પ્રસંગો છે.
March 21, 2014 at 11:45 pm
પ્રસન્ન દામ્પત્યનું અદભૂત નિરુપણ
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
રીડગુજરાતી.કોમ પર પ્રસ્તુત થતા લેખ ટાઈપ કરવા માટે યોગ્ય વ્યક્તિઓની જરૂર છે. પૂરતું વળતર આપવામાં આવશે. વોટ્સએપ : ૯૯૭૪૪૧૦૮૬૮
પુણ્યનું વાવેતર – મનસુખ સલ્લા
હાથનાં કર્યાં – અર્જુનસિંહ કે. રાઉલજી
રાજાને જે ચરણપ્રહાર કરે તેને શી સજા કરવી જોઈએ? – આચાર્ય શ્રી ‘વાત્સલ્યદીપ’ સૂરિજી
ત્રણ ગીત – કાંતિલાલ એમ. કામરિયા
માઈન્ડ યોર ઓન બિઝનેસ? – ગિરીશ ગણાત્રા
હાસ્યનો હોજ.. – સં. તરંગ હાથી
સરિતાની શરત – રમણ મેકવાન
છે(છો)ડ સખી સરગમ – સ્વાતિ મેઢ
શ્રદ્ધા સ્મૃતિમંદિર – ડૉ. ચંદ્રકાન્ત મહેતા
થોડાસા રુમાની હો જાયે.. – નમ્રતા દેસાઈ
Milan Kiritbhai Kakkad: Heart touching story…!!!
ઉદય ત્રિવેદી: હું મૂળ સાવરકુંડલાનો જ છું અને લલ્લુભાઈ શેઠ...
tia: સત્ય ઘટના પર આધારીત વાર્તા હમેશા હૃદયસ્પર્શી હોય છે...
tia: બીચરી વાર્તા તો પોતાના ઠેકાણે રહી અને લેખ કહો કે...
viren machwala: Give me more quotes
CD VORA: મને મજા આવી હું પણ આવા તબક્કાઓમાંથી વરસાદ થયો...
સંજય કે સંઘવી: જેમ પુ રવિશંકર મહારાજ કેહતા તેમ ડૉ કલામ...
ગોપાલ ખેતાણી: અદભૂત વર્ણન. આપની સાથે દરિયાઈ સફર કરી તેવો...
જગદીશ કરંગીયા ‘સમય’: ટૂંકી વાર્તા કે લેખ ? અતિ સુંદર...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
પુણ્યનું વાવેતર – મનસુખ સલ્લા
હાથનાં કર્યાં – અર્જુનસિંહ કે. રાઉલજી
રાજાને જે ચરણપ્રહાર કરે તેને શી સજા કરવી જોઈએ? – આચાર્ય શ્રી ‘વાત્સલ્યદીપ’ સૂરિજી
ત્રણ ગીત – કાંતિલાલ એમ. કામરિયા
માઈન્ડ યોર ઓન બિઝનેસ? – ગિરીશ ગણાત્રા
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
નવરસમાં ઝબોળાયેલી માઈક્રોફિક્શન – ડૉ. હાર્દિક નિકુંજ યાજ્ઞિક
એક અપીલ – ધ્રુવ ભટ્ટ
વન ડે માત્રમ – કુલદીપ લહેરુ
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.