gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
કથા-સપ્તાહ : સિરિયલ (એક કહાણી - ૧)
રાત્રે ટીવીની મ્યુઝિક-ચૅનલ પર જૂનાં ગીતોના વિવિધ પ્રોગ્રામ્સ આવે છે. પોતાના ગમતા કાર્યક્રમમાં કમર્શિયલ બ્રેક પડે કે સુગંધા સર્ફિંગથી ત્યાં પહોંચી જતી. એમાં લતાજીનું આ ગીત તો પોતાનું મોસ્ટ ફેવરિટ!
ગીતના વહેણ સાથે સુગંધા જુદા જ ભાવવિશ્વમાં તણાતી ગઈ. ટીવીના પડદે બ્લૅક ઍન્ડ વાઇટ ફિલ્મ સરકતી હતી, પણ તેની નજર સામે રંગીન ચિત્ર ખડું થતું હતું. હિરોઇન સાધનાને બદલે પોતે હોઠ ફફડાવતી હતી ને હીરો મનોજકુમારને બદલે...
ખચાક દઈને કોઈએ ટાંકણી ભોંકતાં ફુગ્ગો ફૂટી જાય એમ સુગંધાની કલ્પનાના ગુબ્બારામાંથી હવા સરી ગઈ, ખ્વાબમાંથી વાસ્તવિકતાની ધરતી પર પટકાવાનું બહુ વસમું લાગ્યું.
જોયું તો ટીવી પર ગીત ક્યારનું પતી ગયેલું અને ખાટલા પર પડેલી કૃશકાય મા લાચારભાવે બાથરૂમ જવાનું કહી રહી છે!
‘ખરો ત્રાસ છે તારો.’ માને જ સંભળાય એવા અવાજે ડારો આપીને સુગંધા ઊભી થઈ, ‘એક પ્રોગ્રામ પણ જો શાંતિથી તું જોવા દેતી હોય મને. આખો દિવસ બસ બાથરૂમ ને સંડાસ!’
માને પાટ આપતાં તેની વઢ ચાલુ રહી, ‘આના કરતાં ખાવા-પીવામાં ધ્યાન આપતી હો તો! પણ હરામ બરાબર જો તારો જીભનો ચટાકો ઓછો થયો હોય!’
બગાડ સાફ કરીને તે ફરી માના ખાટલાની બાજુની ખુરસીમાં ગોઠવાઈ, પણ વાણીને થોભ નહોતો,
‘હવે રાતના શાંતિથી સૂઈ રહેજે. ખબરદાર જો ઊઠી કે બાથરૂમની બૂમ મારી તો હું ઊઠવાની નથી, પડી રહેજે ગંધાતી. તને સાફ પણ નહીં કરું.’
નયનાબહેનના વદન પર વેદના લીંપાઈ. દીકરીનાં વેણ કાળજે ઘા કરતાં હતાં, ભલે એની નવાઈ નહોતી રહી. તેને કેમ કહેવું કે આજે તને મારા ઝાડા-પેશાબની ચંૂક આવે છે, પણ નાનપણમાં તેં મને ઓછા ઉજાગરા નથી કરાવ્યા! છઠ્ઠામાં આવી ત્યાં સુધી તું રાત્રે પથારી ભીની કરતી, તને સૂકે સુવાડીને હું ભીને સૂતી છું. મારી લાડો, ત્યારે મેં તને ઠપકારી-મારી નહોતી!
ના-ના, મારે દીકરીના બોલનું માઠું લગાડવાનું ન હોય... માતૃહૃદયે પલટી મારી : એમાં મારી લાડલીનો પણ શું વાંક? આજકાલ કરતાં આઠ-આઠ વરસથી હું પથારીમાં પડી છું! લકવામાં ડાબું અંગ રહી ગયું છે. એટલું વળી સારું છે કે બોલી શકું છું, મોં વાટે ખોરાક-પાણી લઈ શકાય છે; બાકી તો...
બાકી મલાડના આ બે બેડરૂમના ફ્લૅટમાં કદી સુખ જ સુખ હતું એ તો સાવ સાચું...
પતિ મનોહરભાઈની સ્ટેટ બૅન્કની બોરીવલીની શાખામાં બ્રાન્ચ-મૅનેજર તરીકેની સરકારી નોકરી, નયનાબહેન પોતે પણ માધ્યમિક સ્કૂલનાં શિક્ષિકા. તેમના મધુર દામ્પત્યની નિશાની સમી દીકરી જન્મી ત્યારે મનોહરભાઈ બોલેલા : આપણી હાથલાકડી આવી ગઈ!
એકની એક દીકરીને તેમણે હેતવર્ષામાં તરબતર રાખી. સુગંધા ભણવામાં સ્કૉલર તો નહીં, પણ હોશિયાર હતી. ડાહી, મીઠડી.
‘છોકરી તો પરણીને મા-બાપને છોડી જાય...’ એવું કોઈ બોલી પડે તો તેનાં નખોરાં ફૂલી જાય : હું મારા મમ્મી-ડૅડીને છોડીને ક્યાંય જવાની નથી!
સુગંધા કૉલેજના બીજા વરસમાં આવી એ અરસામાં મનોહરભાઈને હૃદયરોગનો તીવ્ર હુમલો થયો. પછી તે ઝાઝું જીવ્યા નહીં. ચાર મહિનામાં અટૅકના ઊથલાએ તેમના પ્રાણ હર્યા...
પણ આંખ મીંચતાં પહેલાં તેમને દીકરીની સેવાનો સંતોષ હતો. પ્રથમ અટૅક પછી સુગંધા તેમને પાણીનો પ્યાલો પણ ઊંચકવા દેતી નહીં. દવા તો તેણે જ આપવાની. તેલ-ઘી વિનાની વાનગીઓ નેટ પરથી શીખીને પપ્પા માટે બનાવતી ને હાથે કોળિયો ભરીને જમાડતી. કોઈએ સાચું કહ્યું છે કે એક દીકરી સો દીકરાની ગરજ સારે એવી હોય છે!
‘તું છે બેટા એટલે તારી માની મને ચિંતા નથી...’ મનોહરભાઈના છેલ્લા શબ્દો પણ આ જ હતા.
તેમની વિદાયે ઘર જાણે ખાલી થઈ ગયું. હૈયાના ખૂણે શૂન્યાવકાશ સર્જાયો. પિતાની અર્થીને કાંધ દેનારી, તેમના અગ્નિસંસ્કાર કરનારી દીકરીએ માને સંભાળવા સ્વસ્થ થવું પડ્યું : મારા વહાલસોયા પિતાની અંતિમ ઇચ્છા પણ એ જ હતીને! એ તો પૂરી થવી જ જોઈએ...
આઘાતથી ગમગીન રહેતાં નયનાબહેનને અંદેશો પણ આવે એ પહેલાં સુગંધા ગૃહસ્થીમાં ઘડાઈ ગઈ. રસોઈ-પાણીથી બૅન્ક સુધીનાં કામો તેને કોઈએ શીખવવાં ન પડ્યાં.
આડોશી-પાડોશી, સગાંવહાલાં એક અવાજે કહેતાં : તમારી સુગંધા તો સુગંધા જ!
સુગંધાને વખાણનું નહીં, માનું મહત્વ હતું; પરંતુ કુદરતને એ સુખ પણ મંજૂર નહોતું.
સુગંધાની અંતિમ પરીક્ષા અગાઉ નયનાબહેન લકવામાં પટકાયાં ને અડધું અંગ ત્યારનું ખોટું પડ્યું એ પડ્યું!
સુગંધાએ પરીક્ષા ન આપી, પોતાનું ગ્રૅજ્યુએશન અધૂરું રહે એનીયે પરવા ન કરી છોકરીએ.
‘વેલ, હવે તેમના જીવનું તો જોખમ નથી...’ અઠવાડિયું હૉસ્પિટલમાં રાખી માને ડિસ્ચાર્જ આપતી વેળા ડૉક્ટરે પુત્રીને સમજાવેલું, ‘પણ તેમની હવે પછીની જિંદગી સાવ દુષ્કર હશે. પૂરેપૂરા ડિપેન્ડન્ટ. ક્યારેક તો હાજતનું પણ ભાન નહીં રહે... અને આવા પેશન્ટ જીવતા પણ લાંબું હોય છે...’
ડૉક્ટરનું છેલ્લું વાક્ય સુગંધાને ખટકેલું, ‘ભલેને મારી મા સો વરસ જીવતી. હું છું તેનું કરવાવાળી.’
બહુ દૃઢતાપૂર્વક, રણકારપૂર્વક સુગંધાએ કહેલું અને એમાં દંભ નહોતો. જનેતા માટેનું હેત હતું માત્ર.
સાચે જ સુગંધાએ માની ચાકરીમાં કસર નહોતી છોડી. સવારે માને બ્રશ કરાવીને કડક મજાની ચા પીવડાવે, સ્પન્જ કરીને ગાઉન બદલાવે. વૉટરબેડ ખરીદી લીધેલો એટલે માની કમરે ચકામાં પડવાનો ચાન્સ નહોતો, પાઉડર-પરફ્યુમથી માને એ મઘમઘતી રાખતી. દીકરી પાસે પાટ માગતાં નયનાબહેન સંકોચાતાં, પણ સુગંધાને સૂગ થતી નહીં. બચપણમાં તેં મને ગંદી-ગોબરી રહેવા દીધી છે? તો પછી હું કેમ તને ગંદકીમાં સબડતી છોડું?
મા સાથે પોતાનો બેડ પણ હૉલમાં ગોઠવી દીધો; જેથી આડોશી-પાડોશી, આયાની અવરજવરમાં તેને વસ્તી જેવું લાગે ને પોતે કિચનમાં હોય ત્યારે ટીવીને કારણે તેને એકલું ન લાગે!
દૂરદર્શનના જમાનાનું ઇડિયટ-બૉક્સ ગણાતું ટીવી પ્રાઇવેટ ચૅનલ્સના આગમન પછી સ્માર્ટ બન્યાનું ગૌરવ લેવા જેવું નથી. બેશક, એથી તકો વધી, રોજગાર વધ્યો; પણ સાથે આપણાં મૂળભૂત મૂલ્યો પ૨ ઘાત કરતાં પરિબળો પણ વધ્યાં. લૅવિશ લાઇફ-સ્ટાઇલ, લગ્નેતર સંબંધો, કૌટુંબિક કુસંપ... સિરિયલના પડદેથી આ તત્વો આજે તો આપણા જીવનમાં વણાઈ ચૂક્યાં છે. આજે તો એ હદ છે કે ડિવૉર્સના ખબર આંચકારૂપ નથી લાગતા, આડો સંબંધ ચપટીકમાં બંધાઈ જાય છે. ત્યાં સુધી કે જરા સી વાતમાં કોઈનું ખૂન કરવામાં રૂંવાડું નથી કાંપતું!
‘કોઈને હર્ટ કર્યા વિના મારે એટલું જ કહેવું છે કે ટીવીને કારણે માનો, મારો, અમારા જેવા કેટલાયનો સમય પસાર થાય છે અને ફિલ્મ જોવા થિયેટર જવું નથી પડતું...’
સુગંધાના જાતઅનુભવમાં તથ્ય હતું.
‘આખો દિવસ મા પાછળ ઘરે ગોંધાઈ રહેવાનો તને કંટાળો નથી આવતો?’ કોઈ પૂછે તો સુગંધા હસીને કહી દે : ટીવી ન હોત તો ચોક્કસ કંટાળી ગઈ હોત...
કરિયાણું તે ગલીના છેડે આવેલી દુકાને ફોન કરી મગાવી લેતી. બિલ્ડિંગમાં આવતી સબ્ઝીવાલી પાસેથી શાકભાજી થોડું મોંઘું પડે, પણ માને એકલી મૂકીને શાકમાર્કેટ કેમ જવું?
અલબત્ત, માંદગી પછી માએ સ્કૂલમાં રાજીનામું મૂક્યું એટલે તેનું ભ્જ્, ગ્રૅજ્યુઇટી આવ્યાં અને પેન્શન શરૂ થયું. એ વખતે બૅન્ક-સરકારી દફ્તરના આંટાફેરા થયેલા ત્યારે અને ત્યાર પછી આવા કોઈ કામે જવું જ પડે એમ હોય તો એ પાડોશવાળાં કાંતામાસીને બેસાડી જતી અથવા આયાને તેડાવી લેતી.
બીમારી ખાટલો નહીં જ છોડાવે એવું લાગવા માંડ્યું ત્યારે માએ દીકરીને ઘણું સમજાવી : તુંય હવે પચીસની થઈ. યોગ્ય પાત્ર જોઈને પરણી જા. મારી માયામાં તારું ભવિષ્ય ન બરબાદ કર!
પરંતુ સુગંધા ટાળી જતી : ના રે, તને દુ:ખી છોડીને હું મારું સુખ શોધું એમાં સંસ્કાર ક્યાં!
ફરજ, સંસ્કારની વાતો એક મર્યાદા સુધી શોભે; પણ એકધારી માંદગીથી, ચાકરીથી માણસ કંટાળે એ સ્વાભાવિક છે. એમાં અપવાદ સર્જવાની જીદ શું કામ?
સમય સરકતાં ખબરઅંતર કાઢવા આવનારા પણ બંધ થતા ગયા, સખીઓ પરણતી ગઈ. મા-દીકરીનું વિશ્વ ધીરે-ધીરે સમેટાતું ગયું. ચારેક વરસ પછી તો એમાં અંતર પણ પડવા લાગ્યું. મા-દીકરી વચ્ચે સંવાદો ઘટતા ગયા. મોટા ભાગે ઘરમાં ટીવીનો જ અવાજ ગુંજતો હોય. એમાં પણ ફિલ્મોથી કંટાળીને સુગંધાએ સિરિયલ્સમાં સર્ફિંગ કર્યું. એક તબક્કે એનોય કંટાળો આવ્યો.
કંટાળો. સુગંધાને ક્યારેક થતું કે પોતે જિંદગીથી કંટાળી ગઈ છે. રોજ એ જ મા, રોજ એ જ ચાકરી ને ઘંટીનાં બે પડ વચ્ચે પિસાતી હું! મા મરશે નહીં ત્યાં સુધી બધું આમ જ ચાલવાનું!
તો શું હું માના મરવાની રાહ જોઉં છું?
સહેમી જવાતું. વંઠેલ થવા જતા મનને ચાબુક મારી ઠેકાણે લાવવું પડતું : મા વિશે હું આવું વિચારી પણ કેમ શકું! સુગંધા જાતને કોસીને સમર્પણની ધારને તેજ બનાવતી. માના પગ દાબી, તેના માટે ભાવતો શીરો બનાવીને ગિલ્ટને કૉમ્પેનસેટ કરવાની કોશિશ કરતી. દરમ્યાન ટીવી પર ક્રાઇમ સિરિયલોની બોલબાલા વધી હતી. સત્ય ઘટના બહુ અસરકારક ઢબે રજૂ થતી. લૂંટ, ખૂન, બળાત્કાર... ધૂમકેતુની પૂંછડીની જેમ ખેંચાયા કરતી સિરિયલો કરતાં કલાકના એપિસોડમાં અથથી ઇતિ દર્શાવી દેતી સિરિયલો સુગંધાને ગમવા માંડી. એમાં શિરમોર સમી લાગી - ક્રાઇમ વૉચ!
ઘ્ત્D સિરિયલમાં જાસૂસનું માત્ર ભજવીને પ્રખ્યાત થયેલા કલાકાર રાકેશકુમારના ઍન્કરિંગથી શરૂ થતી સિરિયલની સ્ક્રિપ્ટ એટલી ચુસ્ત રહેતી કે પહેલા સીનથી જ દર્શક જકડાઈ જાય. વીક-એન્ડમાં આવતા ક્રાઇમ શોઝ એટલા પૉપ્યુલર હતા કે વીક ડેઝના ખાલી સ્લૉટમાં એમનું રિપીટેશન થતું રહેતું.
નયનાબહેનને ખાસ ગમતું નહીં. એ શું ખૂનખરાબા જોવાના! પણ હવે દીકરીને કશું કહેવાનો તબક્કો રહ્યો નહોતો. કદી ‘આ શું મૂક્યું છે!’ એવું બોલી પણ જવાય તો સુગંધા વડચકું ભરે : તારે ન જોવું હોય તો પડી રહે આંખ બંધ કરીને! મારું માથું ન ખા...
વિચારો હવે વાણીનું રૂપ લેવા લાગ્યા હતા. માને ઝંખવાતી ભાળીને સુગંધાને અફસોસ થતો, પણ ગિલ્ટની એ ધાર પહેલાં જેવી તેજતર્રાર નહોતી એ પણ હકીકત હતી. આમાં ક્યારેક નયનાબહેન પણ કંટાળી ‘જાણે મને મોત ક્યારે આવશે!’ની રોકકળ માંડતાં ત્યારે વળી દીકરીનું હૈયું તેને ઠપકારતું. સુગંધા રડી પડતી. ક્યારેક માને ભેટીને, ક્યારેક છાનુંછૂપું.
હકીકત એ છે કે લાં....બી માંદગીથી અમે બેઉ થાક્યા છીએ. બોલવાનાં-બગડવાનાં કારણો બેઉ પાસે છે, ભલે આનો અહેસાસ હજી સુધી કોઈ ત્રીજાને આવ્યો ન હોય. ગયા મહિને ત્રીસીમાં પ્રવેશેલી દીકરીના ઉતાર-ચડાવ મને પરખાય છે, પણ તું મને નથી છોડી શકતી દીકરી ને શ્વાસ મને છોડતો નથી!
જાણે ઈશ્વર મને મોત ક્યારે આપશે?
નિસાસો નાખીને તેમણે નજર ફેરવી તો બેઠક પરથી પલંગ પર લંબાવી સુગંધા તેની મનપસંદ સિરિયલ ક્રાઇમ વૉચ જોવામાં પરોવાઈ ગઈ હતી.
સુગંધાનો આ શોખ કયો રંગ દાખવશે એની મા-દીકરીને ત્યારે ક્યાં ખબર હતી?
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.