gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu ta gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
ડાયાબિટીઝ, બ્લડ-પ્રેશર, ઓબેસિટી ને થાઇરૉઇડ જેવા રોગો સાથે જ્યારે વ્યક્તિને કૅન્સર આવે ત્યારે
You need an iframes capable browser to view this content.
ડાયાબિટીઝ, બ્લડ-પ્રેશર, ઓબેસિટી અને થાઇરૉઇડ જેવા રોગો આજકાલ સામાન્ય બની ગયા છે; પરંતુ જ્યારે એના દરદીઓને કોઈ પણ પ્રકારનું કૅન્સર થાય ત્યારે રિસ્ક હોય એના કરતાં ઘણું વધારે થઈ જાય છે. કૅન્સર પોતાનામાં એક મોટી બીમારી છે. એનો ઇલાજ આ બધાં જ રિસ્ક-ફૅક્ટરની સાથે ખૂબ અઘરો બની જાય છે. મેટાબૉલિક સિન્ડ્રૉમ સાથે કૅન્સરનો ઇલાજ કઈ રીતે મુશ્કેલ બને છે એ આજે જાણીએ ડૉ. નિખિલ પર્વતે પાસેથી
કૅન્સર એક એવો રોગ છે જે પોતાનામાં એક મહારોગ નામે ઓળખાય છે. એ રોગ કપરો અને એનો ઇલાજ પણ એટલો જ કપરો. જોકે હકીકત એ છે કે આજથી ૩૦ વર્ષ પહેલાં લોકો કૅન્સરને જે નજરથી જોતા હતા એમાં આજે અત્યાધુનિક ઇલાજ અને જાગૃતિને કારણે ચોક્કસ ફરક આવ્યો છે. પહેલાંના સમયમાં કૅન્સર અને એના ઇલાજની જે પીડા દરદીએ ભોગવવી પડતી હતી એ પીડામાં નવી દવાઓને કારણે ઘટાડો ચોક્કસ થયો છે. જુદા-જુદા પ્રકારનાં કૅન્સર હોય છે.
બ્રેસ્ટ-કૅન્સર, સર્વાઇકલ કૅન્સર, ઓવેરિઅન કૅન્સર અને ગર્ભાશયનું કેન્સર સ્ત્રીઓમાં દેખાતાં સામાન્ય કૅન્સર છે. બાકી તો મોઢાનું કૅન્સર, ફેફસાંનું કૅન્સર, લોહીનું કૅન્સર, પ્રોસ્ટેટનું કૅન્સર જેવા અનેક પ્રકાર છે આ રોગના. શરીરમાં જુદી-જુદી જગ્યાએ જુદી-જુદી રીતે એ ઉદ્ભવે છે; પરંતુ જો એના ઇલાજની વાત કરીએ તો એમાં મુખ્યત્વે સર્જરી, કીમોથેરપી અને રેડિયેશન આવે છે. ઘણાં કૅન્સરમાં પહેલાં સર્જરી કરવામાં આવે છે તો કેટલાંકમાં પહેલાં કીમોથેરપી કે રેડિયેશન આપીને પછી સર્જરી થાય છે. ઘણાં કૅન્સરમાં ફક્ત સર્જરીની જ જરૂર હોય છે, કીમો આપવામાં આવતો જ નથી. કોઈ પણ માણસને કૅન્સર હોય તો એ જ એક મહાવ્યાધિ હોય છે, પરંતુ એની સાથે બીજા રોગો પણ જોડાઈ જાય તો? મેટાબૉલિક સિન્ડ્રૉમ એટલે કે ડાયાબિટીઝ, ઓબેસિટી, થાઇરૉઇડ કે બ્લડ-પ્રેશર જેવા પ્રૉબ્લેમ ધરાવતી કોઈ વ્યક્તિને કૅન્સર થાય ત્યારે શું થાય છે? એના ઇલાજમાં શું ફરક આવે છે? શું એનો ઇલાજ શક્ય બને છે ખરો?
આ વિશે આજે જાણીએ ગોરેગામની લ્ય્સ્ હૉસ્પિટલના ફેલો ગાયનેકોલૉજિકલ ઑન્કૉલૉજી ડૉ. નિખિલ પવર્‍તે પાસેથી.
જો એક ડાયાબિટીઝવાળી વ્યક્તિને કૅન્સર થયું હોય તો તે વ્યક્તિને ઇલાજમાં શું કૉમ્પ્લીકેશન્સ આવી શકે છે એ સમજીએ.
સર્જરી : ડાયાબિટીઝ એક એવો રોગ છે જેમાં કોઈ પણ ઘા શરીરમાં થાય તો એ ઘામાં રૂઝ જલદી નથી આવતી. સર્જરી કરતી વખતે આ બાબતનો ખતરો ખૂબ રહે છે કે જખમનું ધ્યાન કઈ રીતે રાખવું અને જો ધ્યાન ન રહે તો જખમમાં પસ પણ થઈ શકે છે. કૅન્સરની જ નહીં, ડાયાબિટીઝના દરદીની કોઈ પણ સર્જરી હંમેશાં જ રિસ્કી રહે છે. ખાસ એ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે કે સર્જરી દરમ્યાન અને સર્જરીના ઘા ભરાઈ ન જાય ત્યાં સુધી દરદીનું શુગર-લેવલ એકદમ કન્ટ્રોલમાં જ રહેવું જોઈએ.
કીમોથેરપી : જો ડાયાબિટીઝના દરદીને કીમોથેરપી આપવામાં આવે તો ઘણા પ્રૉબ્લેમ આવી શકે છે. કીમોથેરપીની હેવી દવાઓથી ડાયાબિટીઝના દરદીને ઘણી સાઇડ-ઇફેક્ટ્સ થઈ શકે છે. ખાસ કરીને જો તેનું શુગર-લેવલ ઉપર-નીચે થાય તો કીમોથેરપી દરમ્યાન જ તેને શ્વાસની તકલીફ શરૂ થઈ જાય, તેનું બ્લડ-પ્રેશર એકદમ વધી જાય અને એવું ન થાય તો એક સૌથી મોટો ખતરો એ છે કે શરીરમાં ક્લૉટ બનવા લાગે છે જેને લીધે દરદીનું મૃત્યુ થઈ જાય છે.
જ્યારે વ્યક્તિનું વજન ખૂબ જ વધારે હોય અને તેને કૅન્સર હોય તો એની સાથે કયાં કૉમ્પ્લીકેશન્સ આવી શકે છે એ સમજીએ.
સર્જરી : એક ઓબીસ માણસની સર્જરી એટલે એક ખૂબ જ અઘરી, લાંબી ચાલતી અને ટેક્નિકલી ખૂબ કામ માગી લેતી સર્જરી છે. જ્યારે એક ઓબીસ માણસની કૅન્સર માટે સર્જરી કરવામાં આવે છે ત્યારે એ અંગ સુધી પહોંચવું સહેલું નથી હોતું અને એટલે ઘણો ભાગ ચીરવો પડે છે જેને લીધે લોહી ઘણું વહી જાય છે. આ સિવાય ઓબીસ લોકોના શરીરમાં સર્જરી દરમ્યાન કે સર્જરી પછી ક્લૉટ ફૉર્મેશન થવાનું રિસ્ક ખૂબ વધારે રહે છે. ક્લૉટને લીધે ડીપ બ્રેઇન થþૉમ્બોસિસ જેવી ઘાતક અવસ્થા પણ સર્જા‍ઈ શકે છે. એક ઓબીસ વ્યક્તિની સર્જરી પણ અતિ રિસ્કી સર્જરી ગણાય છે.
કીમોથેરપી : કીમોથેરપીમાં જે દવાઓ આપવામાં આવે છે એ પણ મીટર સ્ક્વેર હિસાબે આપવામાં આવે છે. સહજ છે કે ઓબીસ વ્યક્તિના શરીરનો વ્યાપ વધારે હોય છે એને લીધે એને દવા વધારે આપવી પડે. કીમોનો ડોઝ વધશે તો જેટલો ડોઝ વધુ તકલીફો વધવાની જ છે. સાઇડ-ઇફેક્ટ્સ ઘણી નડે છે. એવું પણ બને કે કીમો ચાલુ કરો અને વ્યક્તિના શ્વાસમાં તકલીફ ઉદ્ભવે તો તેના જીવ પર આવી બને. આ દરમ્યાન તેને કાર્ડિઍક અરેસ્ટ થઈ જાય અને તે તાત્કાલિક મૃત્યુ પામે. આ માટે જ આવા દરદીઓને કીમો નૉર્મલ ડે-કૅરમાં અપાતો નથી, પરંતુ ત્ઘ્શ્માં અપાય છે કે કોઈ તકલીફ શરૂ થઈ તો એનો ઇલાજ તાત્કાલિક કરી શકાય.
જ્યારે વ્યક્તિને થાઇરૉઇડ ગ્રંથિની કોઈ તકલીફ હોય તો કૅન્સરના ઇલાજ વખતે શું તકલીફ ઉદ્ભવી શકે છે એ જાણીએ.
સર્જરી : જ્યારે વ્યક્તિને હાઇપોથાઇરૉઇડ હોય અને એ કાબૂમાં ન હોય ત્યારે જો સર્જરી કરવા માટે ઍનેસ્થેશિયા આપવામાં આવે તો ઘણી વાર એ ઍનેસ્થેશિયામાંથી સમય પર વ્યક્તિએ બહાર આવવું જોઈએ એ આવે જ નહીં એટલે કે બેભાન જ રહી જાય. આ ખૂબ જ કપરી અવસ્થા છે અને એ અવસ્થાને કારણે વ્યક્તિની કન્ડિશન ખૂબ જ ખરાબ થવાની શક્યતા રહે છે. આ સિવાય એવું પણ બને છે કે શ્વાસની તકલીફ થઈ જાય તો માણસને તાત્કાલિક વેન્ટિલેટર પર ખસેડવો પડે છે.
જ્યારે વ્યક્તિનું બ્લડ-પ્રેશર વધુ રહેતું હોય એટલે કે તેને હાઇપરટેન્શન રહેતું હોય ત્યારે એને શું તકલીફ ઉદ્ભવી શકે છે એ સમજીએ.
સર્જરી : હાઇપરટેન્શન જેને હોય અને તેની સર્જરી કરવામાં આવે તો તેના શરીરમાંથી ઘણુંબધું બ્લડ જતું રહે એવું બને. હાઇપરટેન્શનમાં એવું પણ બને છે કે જે નસોને સર્જરી કરીને જોડી હોય એ નસો ખૂલી જાય. લોહીની નસો કડક થઈ જાય ત્યારે એવું થઈ શકે છે એટલે કે સર્જરી વ્યવસ્થિત થઈ ગયા પછીના ચાર-પાંચ  દિવસ પણ અઘરા હોય છે જ્યારે પ્રેશરને કન્ટ્રોલમાં રાખવું અત્યંત જરૂરી છે. નહીંતર અંદર નસો ખૂલી જાય અને લોહી વહેવા માંડે તો એ જગ્યાએ સેકન્ડરી હૅમરેજ થઈ શકે છે. જો આવું કઈ પણ થાય તો પાછો એ ભાગ ખોલીને પાછી નસોને બાંધવી પડે છે જેમાં વ્યક્તિ પર મૃત્યુનું રિસ્ક રહે છે.
કીમોથેરપી : એમાં પ્રેશરનું ખાસ મહત્વ ન હોવા છતાં જો બ્લડ-પ્રેશર કાબૂમાં ન હોય તો કીમો આપવામાં આવતો નથી. પહેલાં એને કાબૂમાં કરવામાં આવે છે અને પછી જ કીમો અપાય છે.
તાજેતરમાં મુંબઈનાં ૭૪ વર્ષનાં એક બહેનને સર્વાઇકલ કૅન્સરનું નિદાન થયું હતું જે ખૂબ જ પ્રાથમિક સ્ટેજનું કૅન્સર હતું. આ બહેનને આઠ વર્ષ પહેલાં બ્રેસ્ટ-કૅન્સર પણ થયું હતું જેમાં તેમના એક બ્રેસ્ટની સર્જરી કરવામાં આવી હતી. મોટા ભાગે સર્વાઇકલ કૅન્સરમાં જો પ્રાથમિક સ્ટેજ હોય તો સ્ત્રીનું ગર્ભાશય કાઢી નાખવામાં આવે છે અને એ જ એનો ઇલાજ થઈ જાય છે, બીજી કોઈ વસ્તુની જરૂર જ પડતી નથી. જોકે આ બહેનના કેસમાં મુશ્કેલી એ હતી કે તેમનું વજન ૧૧૮ કિલો હતું. તેમને ડાયાબિટીઝ, હાઇપરટેન્શન, થાઇરૉઇડ ત્રણેય રોગ હતા. આમ પાંચ રિસ્ક-ફૅક્ટર તેમની સાથે જોડાયેલાં હતાં. ત્રણ રોગો, એની સાથે વધતી ઉંમર અને ૧૧૮ કિલો જેટલું અધધધ કહી શકાય એવું વજન. મોટા ભાગના ડૉક્ટરોએ તેમનું ઑપરેશન કરવાની ના પાડી દીધી, કારણ કે રિસ્ક ઘણું વધારે હતું. આ દરદીની હાલત વિશે વાત કરતાં ડૉ. નિખિલ પવર્‍તે કહે છે, ‘આવા કેસમાં મહત્વની વાત એ છે કે જ્યારે આટલાં રિસ્ક-ફૅક્ટર હોય ત્યારે ડૉક્ટરે ઘણી સાવચેતી રાખવી પડે છે. બધાં જ કૉમ્પ્લીકેશન્સને ધ્યાનમાં લઈને દરદીનાં બધાં જ રિસ્ક-ફૅક્ટરને કાબૂમાં લેવા પડે છે. દરદીની શુગર, બ્લડ-પ્રેશર, થાઇરૉઇડનું લેવલ સર્જરી પહેલાં, સર્જરી દરમ્યાન અને એના પછી પણ સખત કન્ટ્રોલમાં જ રહે એ જોવું પડે છે. દરદીને કીમોથેરપી પણ આપવાની હોય તો એ ડે-કૅરમાં શક્ય નથી હોતું. એના માટે ત્ઘ્શ્ની જરૂર પડે છે. આ સિવાય એક સ્ટ્રૉન્ગ ટીમ જોઈએ જે દરદીની હાલત મુજબ તેનાં બધાં જ રિસ્ક-ફૅક્ટરને સમજીને સાવચેતી રાખી શકે. આ બધું જ મળી રહેતાં દરદી આ બહેનની જેમ એક નૉર્મલ દરદીની રીતે સર્જરી પછી આઠમા દિવસે ઘરે જતો રહ્યો હતો. સલાહ તો એ જ છે કે કૅન્સરથી બચાવના આપણી પાસે વધુ રસ્તા નથી, પરંતુ મેટાબૉલિક ડિસઑર્ડરથી બચવાના રસ્તાઓ તો છે. એના માટે પ્રયત્નશીલ બનવું જોઈએ.’
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.