gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu en gu en gu gu en id en gu en gu en gu en en en gu gu ko en en en en en gu en en en en en en en gu en en en en fr en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu en gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: જીવનની ભૂમિતિ – સુશાંત ધામેચા
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
[ રીડગુજરાતીને આ કૃતિ મોકલવા બદલ સુશાંતભાઈનો (આણંદ) ખૂબ ખૂબ આભાર. આપ તેમનો આ નંબર પર +91 99749 00422 અથવા આ સરનામે sushantdhamecha21@gmail.com સંપર્ક કરી શકો છો.]
‘જીવનની ભૂમિતિમાં જ કોઈ ગડબડ છે. જે ત્રિકોણ અને ચોરસ છે, તે લંબચોરસ થઈ શકતા નથી અને જે વર્તુળમાં ફસાયા છે તેમાં જ ગોળ ગોળ ફરે છે, પણ બહાર નીકળી શકતા નથી.’
આ ઉપરોક્ત વાક્ય ડો. વિનોદ એચ. શાહના કાવ્ય સંગ્રહ ‘મારી ભીતર’નું છે. આ પંક્તિએ માનવ જીવનની એક સત્ય હકીકત છે, પણ આજનો માનવીએ હકીકતને સ્વીકારવા તૈયાર નથી અને તેને બદલવા સતત મથ્યા કરે છે. તેને બદલ્યા કરતાં તે ત્રિકોણ કે ચોરસમાં જ રહી ને જિંદગી જીવીએ તો જીવવાની મજા કૈંક ઔર જ આવે. જો એ ચોરસ ને લંબચોરસ બનાવાની કોશિશ કરીએ તો કાં તો આપણી જિંદગી એની મથામણમાં જ પતી જાય, તેના કરતાં તો તે ચોરસમાં રહેલી જ જિંદગીને માણી લેવામાં મજા છે.
મારા એક અંગત મિત્ર સાથે ચર્ચા થતી હતી કે તે ૪૦ થી ૫૦ વર્ષની ઉંમર સુધી બસ પૈસા કમાવા પર જ ધ્યાન આપશે, પછી આરામથી પૈસા વાપરીશ. પણ મેં તરત જ એને એક પ્રશ્ન પૂછ્યો કે શું તને તારું આયુષ્ય કેટલું છે તે તમે ખબર છે ? આજની જીવન શૈલીને જોતાં એવું માની શકાય કે અત્યારે ૩૦ વર્ષની ઉંમરનો વ્યક્તિ ૫૦ વર્ષની ઉંમરનો થશે ત્યારે અત્યારના ૬૦ વર્ષની ઉંમર ના માનવી જેટલી સ્ફૂર્તિ અને તાકાત તેનામાં નહિ હોય.
ઉપરોક્ત કાવ્ય ઉક્તિ એવું કહી જાય છે કે કુદરતે આપણને જે ચોરસ કે ત્રિકોણમાં મુક્યા છે તેમાં જ રહો. પણ અત્યારે દરેકને કૈંક વધારે જોઈએ છે. ‘Give Me More’ જેવી સ્થિતિ છે. દરેક માતા–પિતા પોતાના બાળકને દરેક બાબતમાં પાવરધા બનાવવા માથતા હોય છે. પણ તે એ નથી જોતા કે આવું કરવામાં બસ તેમનો પોતાનો અહં જ સંતોષાય છે, બાકી બાળકનું બાળપણ તો પૂરેપૂરું નષ્ટ થઈ જાય છે. અત્યારે બાળક માંડ ૨ વર્ષનું થાય ત્યાં તો તેને નર્સરીમાં મૂકી દેવામાં આવે છે, જે હજી તેની રમવાની ઉંમર હોય છે. હું જયારે સવારે અમારી સ્ટાફ બસમાં ઓફિસે જાઉં ત્યારે જ આવા નાના બાળકોને લેવા માટે સ્કૂલ બસો આંટા મારતી હોય છે. (આ સ્કૂલ બસ પણ એક નવો ધંધો બની ગયો છે સ્કૂલોવાળા માટે. સ્કૂલની ફીમાં સ્કૂલબસની ફીનો ઉમેરો ફરજિયાતપણે કરી દેવામાં આવે છે.) તે સ્કૂલ બસોના પીક-અપ સ્ટોપ પાસે માતા પોતાના નાના ભૂલકાંને બસ માં બેસાડવા ઊભી હોય છે. નર્સરી અથવા કે.જી.માં ભણતા બાળકોની બેગ પણ એટલી મોટી હોય કે તેના વજનથી જ તે વળી જાય. એ ઓછું હોય તેમ વળી દરેકની પાસે પાણી બોટલ અથવા વોટરબેગ તો હોય જ. પછી બસ આવે, તેને માતા બસમાં બેસાડે, ત્યારે બાળક માંને ટા–ટા–ટા, જય સ્વામિનારાયણ, જય શ્રી કૃષ્ણ કહે. (આ તો એક સંસ્કાર છે) એટલે માં ને શાંતિ થાય કે હવે ૭ કલાકની શાંતિ અને બાળકને એમ થાય કે હવે આપણી જેલ શરૂ. સ્કુલમાં જાત જાતનું ભણવાનું, ના ગમે એ ખાવાનું.
વળી પાછા સાંજે એ જ પીકઅપ સ્થાને પાછા ઉતારવાનું. સવારે થઈ હતી તેનાથી ઊંધો એહસાસ થાય બંનેને – મમ્મીને અને બાળકને. ઘરે આવ્યા પછી તેનું હોમવર્ક પણ એટલું બધું હોય કે તે બીજી કોઈ રમત ગમત કે ગેમ્સ માટે પણ સમય ના કાઢી શકે. વેકેશન પડે ત્યારે પણ તેમને હાશકારો હોતો નથી. જેવું વેકેશન પડે કે તરત જ મા-બાપ પોતાના બાળકોને ઈતર પ્રવૃત્તિ જેવી કે ડાન્સ, સ્વીમીંગ, ડ્રોઈંગ, મ્યુઝીકના કોચિંગ કરાવવા મોકલી દે છે. આ ઉંમરે બાળકને તો ખબર નથી હોતી કે તે આ શું અને શાના માટે કરી રહ્યો છે પણ તેના મા-બાપને તો ખબર હોય છે જ. આવી જ આંધળી દોડમાં છોકરાઓની અમુક ઓઉટડોર રમતો લુપ્ત થઇ ગઈ છે…..જેવી કે લખોટી, છાપો, ગિલ્લડંડા, ભમરડા વગેરે. યુવાનોમાં પણ પૈસા કમાવવાની લાલસામાં આવી જ આંધળી દોડ મુકાય છે. દરેક યુવાન પોતાની પ્રોફેશનલ લાઈફ આગળ ધપાવવા એ હદ સુધી જાય છે કે તે પોતાનું કુટુંબ, સમાજ બધું જ પાછળ ભૂલી જાય છે. બસ બધાને ખુબ પૈસો કમાવો છે, વૈભવશાળી જીવન જીવન જીવવું છે, પણ મને એક સવાલ થાય કે જો અડધી જિંદગી પૈસા કમાવવામાં કાઢી નાખીએ તો પાછલી જિંદગીમાં પૈસા વાપરી શકાશે કે કેમ તેની શું ખાતરી ?
આ પ્રસંગે હૈદરાબાદના નિઝામ ઉસ્માન અલીની વાત યાદ આવે છે. તેઓને વાર્ષિક આવક ૫ કરોડ ડોલર જેટલી હતી. ઉપરાંત તેમની પાસે ૨૫ કરોડ ડોલરના મૂલ્યની સોનાની પાટો હતી, ૨ અબજ ડોલરની કિંમતના હીરા હતાં. દુનિયાના સૌથી ધનિક લોકોમાં અવ્વલ ક્રમાંકે તે હતાં. પણ તે એકદમ કંજૂસ હતાં. તે સદાય જૂનું જળી ગયેલું ધોતિયું અને સદરો પહેરતાં. તેમને ગઝલો લખવાનો શોખ હતો, પરંતુ એ શોખ ખર્ચાળ સાબિત ના થાય તેની કાળજીરૂપે તેઓ મોંઘો કાગળ કદી વાપરતા નહિ. ઉલટું રદ્દીમાં નાખી દીધેલા નકામાં કાગળો મંગાવી કરકસર કરી લેતાં. તેમને અવનવી ગાડીઓનો શોખ હતો. તેમની પાસે દુનિયાભરની દરેક મોંઘી જાતની કુલ મળીને ૫૦૦થી વધારે ગાડીઓનો સંગ્રહ હતો. આમ છતાં તેઓ તેને વાપરવાનું ટાળતાં હતાં. રસપ્રદ વાત તો એ છે કે આ ગાડીઓ તેમને ખરીદેલી નહિ પરંતુ મેળવેલી હતી. (આમ તો મેળવેલી શબ્દ યોગ્ય ના કહેવાય પણ ઉઘરાવેલી કહી શકાય.) તેઓ જયારે સાંજે નગરયાત્રામાં જતાં ત્યારે બજારમાં કોઈ સારી ગાડી દેખાય તો શાહીદૂતો બીજા દિવસે ગાડીના માલિકને જણાવે કે નિઝામ તેમની ગાડીને સવારી કરવા ઈચ્છે છે, તેમ કહી લઇ આવે અને પછી તે હંમેશ માટે શાહી મહેલની શોભા બની જતી. તેમાંની એક ૧૯૧૧ ની રોલ્સ રોયસ સીલવરઘોસ્ટનું ઓડોમીટર ૧૯૪૭ માં એટલે કે ૩૬ વર્ષ પછી પણ માત્ર ૩૨૦ કીલોમીટર બતાવતું હતું.
આટલું ધન અને મિલકત એકઠી કર્યા પછી જયારે ભારત આઝાદ થયું ત્યારે સરદાર પટેલે જયારે રજવાડાઓના રાજ એકઠાં કરીને સંયુક્ત ભારત બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો ત્યારે પણ તેમને ઘણી આનાકાની કરી હતી. અને છેવટે તેમને વર્ષે ૫૦ લાખનું સલીયાનું બાંધી આપવામાં આવ્યું હતું. તે વર્ષો જતાં ઘટાડી ૨૦ લાખ કરી દેવામાં આવ્યું, જે તેમના પૌત્રને મળતું હતું. તેમાંથી તેમને મિલકતો નિભાવવાનો ખર્ચ કાઢવાનો હતો. પછી ઇન્દિરા ગાંધી વખતના શાસનમાં તો રાજાઓના સાલિયાણાઓ પણ બંધ કરી દેવામાં આવ્યા અને જાત જાતના વેરા ઝીંકી દેવામાં આવ્યા, જેથી તેમના પૌત્રને દેવા કરીને વેરા ચુકવવા પડતાં હતાં. હાલ તેમના પૌત્ર ઓસ્ટ્રેલિયા સ્થાયી થયા છે. હાલમાં નિઝામે કંજુસાઈથી ભેગી કરેલી મિલકત તથા ધન તે ભોગવી શકતા નથી.
નિઝામની વાત કહેવાનું તાત્પર્ય ફક્ત એટલું જ હતું કે તમાંરી પાસે આજે જે છે તેને માણો. માટે જ ‘જીવનને ત્રિકોણ અને ચોરસમાંથી લંબચોરસ કરવાની મથામણ કરવાથી જીવનના વર્તુળમાં ફસાઈ જવાય છે. તેના કરતાં ચોરસના દરેક ખૂણે જિંદગીનો ભરપુર આનંદ લેવાથી જીવનની મજા કૈંક ઔર જ થઈ જાય છે.’
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous આખા લીમડામાં એક ડાળ મીઠી…. – ભવાનીદાસ જાદવજી વોરા
આ પ્રકારનું અન્ય સાહિત્ય:
‘મને ગમતો સૂરજ, મારી નિસબતનો સૂરજ’ – અનિલ ત્રં. આચાર્ય
‘તણખલાં જેમ ચાંચમાં, તડકો લઈ પારેવું, માળામાં લપાઈ ગયું ને સૂરજ પણ છુપાઈ ગયો.’ ગમે તે પડાવનો, ઋતુનો, સમયનો, દિશાનો, દશાનો સૂર્ય મને ગમે છે. તે હંમેશાં મને મારો પોતીકો લાગ્યો છે, સ્વજન જેવો. ઉદિત થતાં બાલ્ય સૂર્યની કોમળતા મારી પ્રભાતની પળોને મુલાયમતા બક્ષે છે. આ કોમળ, પવિત્ર અને નિર્મળ ક્ષણોથી મારા દિવસનો આરંભ થાય છે. મારી બારી માંહેથી આંગણાની વેલ ... [વાંચો...]
જીવન એવું જીવો કે જાણે ઉત્સવ – ભૂપત વડોદરિયા
આ એક એવા માણસની વાત છે જે એમ માનતો હતો કે પોતે જીવતોજાગતો માણસ છે એ જ એનો મોટો હોદ્દો છે. પોતાની જિંદગીની દરેક પળ તેણે માણી હતી. તદ્દન ગરીબ માણસ હતો, પણ તેને પૈસાની ભૂખ પણ નહોતી અને તેને મહત્વાકાંક્ષા જેવું પણ કંઈ નહોતું. તે બરાબર ચુંમાળીસ વર્ષ જીવ્યો, પણ આટલી ઉંમરમાં પીડા તો પુષ્કળ વેઠી હતી. હાડકાનાં માળા જેવો ... [વાંચો...]
ગુજરાતી ભાષા…બકરી બેં – ડો. ગુણવંત શાહ
કેટલાક શબ્દો જે તે ધરતીની ધૂળમાંથી ઊગી નીકળે છે. ‘ધાડ મારવી’ જેવા શબ્દપ્રયોગને અંગ્રેજીમાં, હિન્દીમાં કે અન્ય ભાષામાં ઢાળવાનો પ્રયત્ન કરી જોવા જેવો છે. તમે લાખ પ્રયત્ન કરો અને અનુવાદને સહજ બનાવવા મથો તોય કોઠે ટાઢક નહીં વળે એ નક્કી. આ વાત ન સમજાય તો ‘કોઠે ટાઢક થવી’ જેવા કાઠિયાવાડી શબ્દપ્રયોગને અંગ્રેજીમાં કે હિન્દીમાં ઉતારવા પ્રયત્ન કરી જોજો. સુરત બાજુ ... [વાંચો...]
8 પ્રતિભાવો : જીવનની ભૂમિતિ – સુશાંત ધામેચા
June 5, 2013 at 9:28 am
ખુબ જ સરસ લેખ
નિચેથિ ત્રિજા ફકરામા ચોથિ લાઇનમા “નાખી દીધેલા નકામાં કાગળો” સુધારિ લેવા વિનંતિ
June 5, 2013 at 9:46 pm
લેખ વાચવા બદલ તમારો ઘણો આભાર્…..
સુચન બદલ ખુબ આભાર …
Tejendra H. Gohil says:
June 5, 2013 at 1:46 pm
ખુબ સરસ લખાણ છે કલમ કસાયેલી હોય તેમ લાગે છે કદાચ જીવની કસાયા હોય તેમ લાગે છે.
June 5, 2013 at 9:50 pm
તેજેન્દ્ર ભાઈ ( ટીકુ ભાઈ ) આ લખવાની પ્રેરણા તો તમારી પાસે થી જ મળી છે…..
July 17, 2013 at 4:14 pm
તમે તો બોઉ મોટા લેખક ને !!!
June 27, 2013 at 4:21 pm
Very impressive column about life & current situation of Human being….
જીવનની ભૂમિતિ – Sushant's Blog says:
September 15, 2016 at 3:18 pm
[…] Link Of Jivan Ni Bhumiti on Readgujarati.com […]
September 17, 2016 at 10:25 am
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
રીડગુજરાતી.કોમ પર પ્રસ્તુત થતા લેખ ટાઈપ કરવા માટે યોગ્ય વ્યક્તિઓની જરૂર છે. પૂરતું વળતર આપવામાં આવશે. વોટ્સએપ : ૯૯૭૪૪૧૦૮૬૮
પુણ્યનું વાવેતર – મનસુખ સલ્લા
હાથનાં કર્યાં – અર્જુનસિંહ કે. રાઉલજી
રાજાને જે ચરણપ્રહાર કરે તેને શી સજા કરવી જોઈએ? – આચાર્ય શ્રી ‘વાત્સલ્યદીપ’ સૂરિજી
ત્રણ ગીત – કાંતિલાલ એમ. કામરિયા
માઈન્ડ યોર ઓન બિઝનેસ? – ગિરીશ ગણાત્રા
હાસ્યનો હોજ.. – સં. તરંગ હાથી
સરિતાની શરત – રમણ મેકવાન
છે(છો)ડ સખી સરગમ – સ્વાતિ મેઢ
શ્રદ્ધા સ્મૃતિમંદિર – ડૉ. ચંદ્રકાન્ત મહેતા
થોડાસા રુમાની હો જાયે.. – નમ્રતા દેસાઈ
ઉદય ત્રિવેદી: હું મૂળ સાવરકુંડલાનો જ છું અને લલ્લુભાઈ શેઠ...
tia: સત્ય ઘટના પર આધારીત વાર્તા હમેશા હૃદયસ્પર્શી હોય છે...
tia: બીચરી વાર્તા તો પોતાના ઠેકાણે રહી અને લેખ કહો કે...
viren machwala: Give me more quotes
CD VORA: મને મજા આવી હું પણ આવા તબક્કાઓમાંથી વરસાદ થયો...
સંજય કે સંઘવી: જેમ પુ રવિશંકર મહારાજ કેહતા તેમ ડૉ કલામ...
ગોપાલ ખેતાણી: અદભૂત વર્ણન. આપની સાથે દરિયાઈ સફર કરી તેવો...
જગદીશ કરંગીયા ‘સમય’: ટૂંકી વાર્તા કે લેખ ? અતિ સુંદર...
Yogesh pandya: I m writter yogesh pandya..u hv read my...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
પુણ્યનું વાવેતર – મનસુખ સલ્લા
હાથનાં કર્યાં – અર્જુનસિંહ કે. રાઉલજી
રાજાને જે ચરણપ્રહાર કરે તેને શી સજા કરવી જોઈએ? – આચાર્ય શ્રી ‘વાત્સલ્યદીપ’ સૂરિજી
ત્રણ ગીત – કાંતિલાલ એમ. કામરિયા
માઈન્ડ યોર ઓન બિઝનેસ? – ગિરીશ ગણાત્રા
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
નવરસમાં ઝબોળાયેલી માઈક્રોફિક્શન – ડૉ. હાર્દિક નિકુંજ યાજ્ઞિક
એક અપીલ – ધ્રુવ ભટ્ટ
વન ડે માત્રમ – કુલદીપ લહેરુ
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.