gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
આર્થ્રાઇટિસના દરદી માટે વજન ઉતારવું અઘરું છે, પરંતુ અત્યંત જરૂરી છે
You need an iframes capable browser to view this content.
આર્થ્રાઇટિસના દરદીઓનું જેટલું વજન વધારે હશે તેમનો રોગ જલદીથી વકરવાની શક્યતા પણ એટલી જ વધારે હશે. એ ન થાય એ માટે તેમણે તેમનું વજન ઉતારવાની જરૂર રહે છે. પરંતુ આ દરદીઓ વધુ એક્સરસાઇઝ કરી શકતા નથી. કરે તો તેમનો દુખાવો વધી જાય છે. આમ તેમનું વજન ઉતારવું અઘરું છે. એટલે આ બાબતે નિષ્ણાતની મદદ લેવી જરૂરી રહે છે. આજે વર્લ્ડ આર્થ્રાઇટિસ ડેના દિવસે જાણીએ આ રોગ સાથે દરદીએ કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું
આજે વર્લ્ડ આર્થ્રાઇટિસ ડે છે. એ નિમિત્તે કાલે આપણે આ રોગ શું છે અને એના નિદાન વિશેની મહત્વની વાત કરી. આર્થ્રાઇટિસનું જલદી નિદાન અત્યંત મહત્વનું છે. એની સાથે એનું ચોક્કસ નિદાન પણ જરૂરી છે. કયાં કારણોસર આ રોગ સામે આવ્યો છે એ જાણવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. આ સિવાય આપણે આ રોગનો આયુર્વેદિક ઉપચાર શું છે અને એ કઈ રીતે મદદરૂપ છે એ વિશે પણ વાત કરી હતી. હવે આજે આપણે જોઈએ કે જેમને આર્થ્રાઇટિસ છે જ તેઓ આ રોગ સાથે કઈ રીતે જીવે કે જેથી આ રોગ જલદીથી વકરે નહીં. એ બધાને જ્ઞાત છે કે આ રોગનો સંપૂર્ણ ઇલાજ શક્ય નથી એટલે કે આ રોગ મટી શકતો નથી. ખાસ કરીને જો ઑસ્ટિયોપોરોસિસની જ વાત કરીએ જે વધુ લોકોમાં જોવા મળે છે. એ રોગ ઉંમર વધવાની સાથે વધે છે. વૃદ્ધાવસ્થાને વધુ કપરો બનાવતો આ રોગ થાય પછી આપણે શું કરવું એ વિશે આજે વાત કરીએ.
યુવાન વયે જે લોકો પોતાના ડાયટ પર ધ્યાન નથી આપતા તેમને ચોક્કસપણે વૃદ્ધાવસ્થામાં આર્થ્રાઇટિસ જેવી તકલીફનો સામનો કરવો જ પડે છે. એવી જ રીતે એક વાર ખબર પડ્યા પછી પણ ડાયટમાં સાવધાની અત્યંત જરૂરી છે. એ વિશે વાત કરતાં યોગિતા ગોરડિયા કહે છે, ‘હાડકાં અને સાંધાઓની હેલ્થ માટે વ્યક્તિએ કૅલ્શિયમ, આયર્ન, મૅગ્નેશિયમ, ઝિન્ક જેવા મિનરલ્સથી ભરપૂર ખોરાક અને એ મિનરલ્સ શરીરમાં ઍબ્સૉર્બ થઈ શકે એ માટે શરીરમાં વિટામિન C, વિટામિન D અને વિટામિન B કૉમ્પ્લેક્સની માત્રા યોગ્ય પ્રમાણમાં હોવી જરૂરી છે. એ માટે ખાટાં ફળો, લીલાં પાંદડાંવાળાં શાકભાજી, ડ્રાયફ્રૂટ્સ અને જુદાં-જુદાં બીજનો રોજિંદા ખોરાકમાં સમાવેશ કરવો જરૂરી છે. આ સિવાય દરરોજ વીસ મિનિટથી અડધા કલાક સુધી શરીરને સૂર્યપ્રકાશ પણ પૂરતો મળી રહેવો જરૂરી છે જેને લીધે વિટામિન Dની કમી ન સરજાય. આ સિવાય પ્રોટીનની ન વધુ ન ઓછી એકદમ પૂરતી માત્રા શરીરમાં જવી જોઈએ. આ ધ્યાન આર્થ્રાઇટિસના દરદીએ રાખવું જ જોઈએ.
જે લોકોનું વજન વધારે છે તેમને આર્થ્રાઇટિસ ખૂબ જલદી થાય છે અને એ જ રીતે જેમને આર્થ્રાઇટિસ છે તેમનું વજન વધારે હોય તો તેમનો આર્થ્રાઇટિસ ખૂબ ઝડપથી વધે છે, કારણ કે વજનનો માર સાંધાઓએ જ સહન કરવો પડે છે. આ વાત સાથે એક મહત્વની વાત સમજાવતાં ક્રિટિકૅર હૉસ્પિટલ, જુહુનાં ડાયટિશ્યન યોગિતા ગોરડિયા કહે છે, ‘જેમને આર્થ્રાઇટિસની શરૂઆત થઈ ગઈ છે એ લોકોએ સૌપ્રથમ પોતાનું વજન ઉતારવાની કોશિશ કરવી જોઈએ. મહત્વની વાત એ છે કે આર્થ્રાઇટિસને કારણે તેઓ વધુ એક્સરસાઇઝ નહીં કરી શકે. એટલે તેમનું વજન ઉતારવું પણ એક અઘરો ટાસ્ક છે. એ માટે કોઈ નિષ્ણાતની મદદ ચોક્કસ લેવી. વજન ઉતારવા માટે ભૂખ્યા રહેવું અને વધુપડતી એક્સરસાઇઝ કરવા જેવી ભૂલોથી બચવા માટે આ દરદીઓએ નિષ્ણાતની મદદ ચોક્કસ લેવી જ જોઈએ. વળી થોડી ધીરજ પણ જરૂરી છે, કારણ કે આ દરદીઓને વજન ઉતારતાં વાર લાગે છે.’
આર્થ્રાઇટિસ જેને છે એ વ્યક્તિઓએ પોતાની કાળજી કઈ રીતે લેવી કે જેનાથી તેમને તેમના દુખાવામાં રાહત રહે અને સાથે-સાથે આ રોગની માત્રામાં વધારો ઝડપભેર ન થાય એ જાણીએ લ્ય્સ્ હૉસ્પિટલ, ગોરેગામના ઑર્થોપેડિક સજ્ર્યન ડૉ. સચિન ભટ પાસેથી.
૧. જ્યારે તમને આર્થ્રાઇટિસ છે જ ત્યારે તમે બને એટલાં પગથિયા ઓછાં ચડ-ઊતર કરો, કારણ કે પગથિયાંને લીધે તમારું પેઇન વધશે જ; ઓછું નહીં થાય. જો તમે ૨-૩ માળ પર રહેતા હો તો ચડ-ઊતર કરવું જ પડશે, પરંતુ બને એટલું ઓછું કરવાની ટેવ પાડો. યાદ રાખો કે ચાલવામાં પ્રૉબ્લેમ નથી, પરંતુ પગથિયાં ચડ-ઊતર કરવાથી ઘૂંટણ પર વધુ જોર આવે છે.
૨. નીચે જમીન પર બેસવાનું ટાળો. નીચે બેસવા-ઊઠવાની વર્ષો જૂની આદત તમારે છોડવી પડશે. ખાસ કરીને ઘરમાં જો ઇન્ડિયન સ્ટાઇલ ટૉઇલેટ હોય તો વેસ્ટર્ન ટૉઇલેટ બનાવી લો.
૩. તમારે એક્સરસાઇઝ કરવાની જ છે, પરંતુ ભયંકર પેઇન હોય ત્યારે આરામ કરવો પણ જરૂરી છે. આવા સમયે એક્સરસાઇઝ કરશો તો એ સમસ્યાને વધુ વિકટ બનાવશે. આમ સમજદારીથી કામ લેવું પણ જરૂરી છે.
૪. જેમને આર્થ્રાઇટિસ છે એ લોકોએ રેગ્યુલર વૉક પર જવું. પરંતુ એ ધ્યાનમાં રાખવું કે એની સપાટી સમથળ હોય. બેસ્ટ એ રહેશે કે વૉક ગાર્ડનમાં કે બીચની રેતી પર કરવી. ખાસ ધ્યાન રાખવું કે જમીન ખરબચડી કે ઉબડખાબડ હશે તો વૉકના ફાયદાને બદલે ગેરફાયદા વધુ થશે. આ સિવાય આ દરદીઓએ હંમેશાં ચાલવું, દોડવું નહીં. દોડવાથી પણ સાંધા પર અસર થઈ શકે છે. આ સિવાય તેમણે તેમનાં શૂઝ પણ વ્યવસ્થિત પસંદ કરવાં જરૂરી છે.
૫. જે લોકો વીસ વર્ષની ઉંમરથી યોગ કરે છે એવા લોકો આર્થ્રાઇટિસ હોય તો પણ પદ્માસન જેવા પૉશ્ચરની પ્રૅક્ટિસ કરી શકે છે, પરંતુ જેમણે આર્થ્રાઇટિસ થયા પછી યોગ શરૂ કર્યા હોય એ લોકો આવી પ્રૅક્ટિસ ન કરે. એનાથી તેમને નુકસાન થશે.
૬. આ દરદીઓએ પોતાના ઘૂંટણના આજુબાજુના ભાગો જેમ કે સાથળ, હિપ્સ, ઘૂંટણથી નીચેના પગનો પાછળનો ભાગ, ઘૂંટણની આજુબાજુના સ્નાયુઓ વગેરેને મજબૂત બનાવવાની એક્સરસાઇઝ કરવી જોઈએ. ઘૂંટણ સિવાય જો બીજા કોઈ ભાગના સાંધાઓમાં તકલીફ થતી હોય તો ચોક્કસપણે ફિઝિયોથેરપિસ્ટની સલાહ મુજબ જરૂરી મસલ્સને મજબૂત કરવાની એક્સરસાઇઝ કરવી જોઈએ. વળી આ એક્સરસાઇઝ છે જે તેમણે જીવનભર ચાલુ જ રાખવાની છે. એટલે આ બાબતે સજાગ રહેવું જરૂરી છે.
૭. જ્યારે ખૂબ જ દુખાવો થતો હોય તો શેક કરવાથી ઘણો ફાયદો થાય છે. મોટા ભાગે આર્થ્રાઇટિસમાં જે શેક કરવામાં આવે છે એ ગરમ જ હોય છે, પરંતુ એમાં પણ સમસ્યા ઍક્યુટ હોય તો ઠંડો શેક કરવાનું પણ કહેવામાં આવે છે. એ દરેક દરદી અને તેની સમસ્યાને આધારે નક્કી થાય છે. એટલે દુખાવો થાય છે એટલે ગરમ જ શેક કરવો એમ ન સમજવું. ડૉક્ટરની સલાહ પ્રમાણે જ શેક કરવો નહીંતર મોટી ગરબડ થઈ શકે છે.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.