gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu la gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
ડાકુ : વટ, વચન અને વેર - પ્રકરણ ૨૧૮
You need an iframes capable browser to view this content.
છેલભાઈને આવકાર્યા પછી ભૂપતે કહી પણ દીધું હતું કે ગભરાટ રાખવાની કોઈ જરૂર નથી. ભૂપતના વર્તનમાં તેની આગેવાની લેવાની છટા પણ ઝળકી રહી હતી.
‘ગભરાવાની જરૂર નથી છેલભાઈ, ભાઈબંધ માટે મળ્યા છીએ તો ભાઈબંધીને જ આગળ રાખવાની છે મારે.’ ભૂપતસિંહે સરકારી જેલમાં સરકારના જ અધિકારીની મહેમાનગતિ પણ કરી લીધી, ‘શું ફાવશે તમને, ચા કે પછી દૂધ? ચા જ પીઓ, આખી રાતનો ઉજાગરો છે તો ચાથી રાહત થશે.’
છેલભાઈના જવાબની રાહ જોયા વિના જ ભૂપતે બહાર તરફ ચા લઈ આવવા માટે હાંક મારી અને એ હાંકથી છેલભાઈ હેબતાઈ ગયા. જાણે ભૂપત વષોર્થી જેલમાં રહેતો હોય અને તેણે આ જેલ પર આધિપત્ય જમાવી દીધું હોય એ રીતે તેને પ્રત્યુત્તર મળ્યોહતો,
ભૂપતે છેલભાઈને બેસવાનો ઇશારો કર્યો.
‘બિરાજો આપ તો પછી આગળની વાત થાય.’
એક પણ શબ્દ બોલ્યા વિના છેલભાઈએ પોતાની જગ્યાએ સ્થાન લીધું. જેવા છેલભાઈ બેઠા કે બીજી જ ક્ષણે જેલનો એક કેદી અંદર દાખલ થયો અને તેણે ભૂપતના હાથમાં છેલભાઈની જીપની ચાવીઓ મૂકી.
ભૂપતે એ ચાવી પોતાના ખિસ્સામાં મૂકી દીધી.
જેલમાં સર્જાનારા ભૂપતના સામ્રાજ્યની આ આછીસરખી ઝલક હતી, જે સૌપ્રથમ છેલભાઈને જોવા મળી રહી હતી, પણ એ સમયે છેલભાઈને એમાં કોઈ ખાસ ખરાબી દેખાઈ નહોતી. માણસ જ્યારે અભિભૂત હોય છે ત્યારે તેની નજરમાં કોઈ કંટક આવતો નથી. છેલભાઈ ભૂપતથી અભિભૂત હતા અને એટલે જ તેમની નજરમાં એવી કોઈ વાત આવી નહોતી જેને તેઓ ભવિષ્ય સાથે જોડીને જોઈ શકે.
‘બોલો છેલભાઈ, હવે શું કરીશું?’
છેલભાઈ ફોજદારની ઓરડીમાં નજર દોડાવી રહ્યા હતા ત્યારે જ ભૂપતે સવાલ કર્યો અને સવાલની સાથોસાથ કહ્યું પણ ખરું, ‘ઉતાવળ મને જરા પણ નથી, પરંતુ બને કે તમારે જવાબ આપવાની ઉતાવળ હોય. જો કહેશો તો બે દિવસ અહીં રહેવામાં પણ મને કોઈ વાંધો નથી. નિરાંતે વિચારીને જવાબ આપવો હોય તો પણ તમને છૂટ.’
‘નિરાંતની કોઈ વાત નથી ભૂપત. બન્નેનું કેન્દ્રબિંદુ એક જ હોય તો બાકીના બધા રસ્તા નીકળી શકે એમ છે.’ છેલભાઈએ મર્દાનગી દેખાડી, ‘તું કહેતો હોય એ તમામ શરત મંજૂર, વાત માત્ર એક જ કે ચાલાકી કોઈ ન જોઈએ.’
‘ચાલાકી કરવી હોત તો બહાર મળવા માટે બોલાવત, તમારા વિસ્તારમાં અને તમારી જ ઇમારતમાં બેસીને આ કામ ન કર્યું હોત.’ ભૂપતે પણ સ્પષ્ટતા કરી લીધી, ‘તમે જે ચાલાકીની વાત કરો છો એને અમે બહારવટિયા ઉસ્તાદી કહીએ છીએ. હું ચાલાકી નહીં કરું એનો વિશ્વાસ રાખો અને તમે ઉસ્તાદી નહીં દેખાડો એનું વચન પાળજો.’
શબ્દ ભૂપત માટે નવો હતો, જે તેના હાવભાવ પર વર્તાઈ આવ્યું એટલે તરત જ છેલભાઈ પ્રૉમિસનું ગુજરાતીકરણ પણ કરી લીધું,
‘વચન, વચન આપું છું મારી બાજુએથી કે કોઈ જાતની ઉસ્તાદી કે ચાલાકી નહીં થાય અને જો એ થઈ તો એની બધી જવાબદારી મારી.’
‘હંઅઅઅ... શબ્દો કરતાં આંખો પર ભરોસો કરવો મને વધારે ગમે છે. અત્યારે તમારી આંખો વિશ્વાસ કરવાનું, ભરોસો કરવાનું આહ્વાન કરે છે એટલે મને વાંધો નથી.’
ભૂપત હવે મૂળ વાત પર આવ્યો,
‘મારી પહેલી શરત, હું શરણે આવી જાઉં ઈ પછી એકેય જાતના કાર્યક્રમ થવા નો જોઈ. એકેય જાતના દેખાડાઓ મને જોઈતા નથી ને કોઈએ એવાં સંબોધનો કરવાનાં નંઈ કે ભૂપતને શરણે આવવા માટે અમે સમજાવ્યો’તો.’
‘મંજૂર, કંઈ નહીં થાય. વચન.’
છેલભાઈના ચહેરા પર આત્મવિશ્વાસ ઝળકતો હતો.
‘હંઅઅઅ. બીજા નંબરે, હું શરણાગતિ લઈ લઉં એ પછી મારા સાથીઓને કોઈ જાતની કનડગત ન થવી જોઈ કે પછી તેના પરિવારના કોઈ સભ્યોને હેરાનગતિ નહીં કરવાની.’ ભૂપતે ખુલાસો પણ કરી લીધો, ‘સાથી કે મારી ટોળકી કોઈ કાંડ કરે અને તમે તેની સામે પગલાં લ્યો એની સામે મારો કોઈ વિરોધ નથી. એકબીજા સામેસામા આવી જાય અને એમાં એકાદ-બે મારા સાથી ઓછા થાય કે પછી તમારા પાંચ-દસ મરે એની સામે મારો કોઈ વિરોધ નથી, પણ શરણાગતિ માટેના કોઈ ખોટા સંદેશાઓમાં તેમને કોઈને ફસાવવાના નહીં અને એવું વિચારવાનું પણ નહીં.’
‘મંજૂર. આ શરત પણ પૂરી થશે. મારી જવાબદારી.’ છેલભાઈએ જવાબ તો આપી દીધો, પણ જવાબ આપવાની સાથોસાથ આંકડાઓ માટે પ્રશ્નાર્થ પણ કરી લીધો, ‘તારી ટોળકીના એક-બે અને પોલીસના પાંચ-દસ મરે એ વાત જરા ગળે ઊતરી નહીં.’
‘આ રીતે, આમ, આપણે બેય સામેસામા બેસી શકીશું એવુંયે તમે ક્યારેય સપનામાં વિચાર્યું હતું ખરું?’ ભૂપત મરકી પડ્યો, ‘વાત રહી આ આંકડાની, તો જેટલો વિશ્વાસ તમને તમારી પલટનનો નથી એટલો વિશ્વાસ મને મારા સાથીઓનો છે. આંકડામાં જરા કંજૂસાઈ થઈ ગઈ. બાકી મારે તો મારા એક-બે સાથીની સામે તમારા પંદર-વીસ બોલવા હતા. માનવામાં ન આવતું હોય તો પાછળના સમયમાં થયેલી બધી મૂઠભેડ જોઈ લેજો અને એવી તસ્દી લેવી ન હોય તો છ-આઠ કલાક પહેલાંનું જ અમરેલીનું વાતાવરણ યાદ કરી લેશો તોયે ચાલશે. જો એકલો માણસ ૪૨ જણનાં નાક કાપીને એ બધાયને જીવતા છોડી મૂકે તો શું ઈ જ માણા ઈ ૪૨ના જીવ ન કાઢી શકે. સાહેબ, મર્દાનગીની બાબતમાં ભૂપતને લલકારવાની કોઈએ કોશિશ કરી નથી, કારણ ભૂપત નામનો માણસ એક છે પણ તેની ટોળકીમાં જે ૫૮ છે ઈ બધાય મર્દાનગી અને હિંમતમાં ભૂપતનાયે બાપ છે અને કાયમ માટે એવા જ રહેશે.’
છેલભાઈને આ વિષય પર વધુ ચર્ચા કરવાની કુબુદ્ધિ સૂઝી,
‘સાંભળવી ગમે એવી વાત છે, પણ ક્યારેય એ વાત ભૂલવી નહીં કે આપણે મર્દ છીએ પણ એનો અર્થ એવો નથી નીકળતો કે સામેનો માણસ નામર્દ અને બાયલો છે.’
‘વાત તો ૧૦૦ આનાની, પણ મજબૂરી એ જ છે કે પોલીસમાં જોડાનારાઓને મોટા ભાગે પહેલી તારીખમાં જ રસ હોય છે. ૨૦૦ રૂપિયાનો પગાર અને ૧૦૦ રૂપિયાની લાંચ મળી ગઈ એટલે વાત પતી ગઈ. મહિનાભર જો મફતનાં શાકભાજી મળી જાય તો ભયો ભયો, પણ જંગલમાં એવું નથી. એમાં તો સૂતી વખતે આંખ ખૂલશે કે નહીં એની ચિંતા કરવાની અને જાગ્યા પછી રાતે સૂવા મળશે કે પછી દિવસ દરમ્યાન ગોળી ખાવાનું બનશે એની પરવા કરવાની.’ ભૂપતે શ્વાસ લીધો, ‘આ ઘડીએ બહાર તમારી એકેય ખાખી ઊભી નહીં હોય પણ ખાતરી સાથે કહી શકું કે ભૂપતસિંહની ટોળકી ક્યારનીયે ગામમાં દાખલ થઈ ગઈ હશે અને સગડ મેળવવાના કામે લાગી ગઈ હશે.’
ભૂપતસિંહની વાત ૧૦૦ ટકા સાચી હતી.
એ સમયે કાળુ પોતાના ચાર સાથીઓ સાથે અમરેલીમાં દાખલ થઈ ગયો હતો.
ધાબા પર વાત સાંભળીને પાછા સાથીઓ પાસે પહોંચેલા કાળુએ મનોમન ગણતરી તો માંડી જ લીધી હતી કે ભૂપતે શું નક્કી કરીને શરણાગતિ સ્વીકારી હશે? પણ એ ગણતરી સાચી છે કે પછી વાત કપોળકલ્પિત છે એની ખાતરી કરવી જરૂરી લાગતાં તેણે ચાર સાથીઓ સાથે અમરેલીમાં પ્રવેશવાનું નક્કી કરી લીધું હતું.
પોલીસની ફોજ ગામમાં ઊતરેલી હોય એવા સમયે ગામમાં દાખલ થવું એ સાહસ નહીં, દુ:સાહસ જ ગણાય, પણ એ દુ:સાહસ વચ્ચે પણ ભાઈબંધના સાચા ખબર જાણવા જરૂરી હતા અને એટલે જ તો કાળુએ પણ નીકળતાં પહેલાં બધાને કહી દીધું હતું,
‘જાઉં છું, જોખમ છે અને એની માત્રા બહુ ઊંચી છે. કોઈના પર દબાણ નથી અને કોઈ નહીં આવે તો એનો ખાર પણ નહીં રહે પણ જાવું જરૂરી છે એટલે હું ગયા વિના રહેવાનો પણ નથી. પાછો આવું તો સાથે રહીશું અને જો કાંય થ્યું તો...’
‘નાના સરદાર, ખોટી વાત કરવાની આ ઘડી નથી. હું હારે આવું છું. એક કરતાં બે ભલા...’
‘...ને બે કરતાં ત્રણ ભલા.’
અને પછી ત્રણમાંથી ચાર થયા અને પછી તો બધાય ઊભા થઈ ગયા એટલે કાળુએ જ તેમને રોકવા પડ્યા,
‘બસ, હવે વધારેની જરૂર નથી. સાચું શું છે અને ખોટું શું છે એની આપણને ખબર નથી એટલે ખોટી રીતે અંદર ફસાઈ જાવું નથી આપણે. બને કે ભૂપત સાથે કંઈ કપટ થયું હોય તો સમય આવ્યે આપણે ભૂપતને બહાર કાઢવો પડશે અને કાં તો ભૂપત જેકોઈ રમત રમ્યો હોય તો પણ બહાર રહીને વખત આવ્યે તેને મદદ કરવાની થશે.’ પહેલાં ઊભા થયેલા ચાર સાથીઓ સામે કાળુએ નજર કરીને કહ્યું, ‘અત્યારે અમે લોકો જઈએ છીએ. પાછા ન આવીએ ત્યાં સુધી અહીં આરામ કરો. બને એટલા જલદી પાછા આવીશું. બીજું એ કે જો જોખમ લાગ્યું તો લક્ષ્મણને પહેલો અહીં મોકલી દઈશું, તમે નીકળી જજો અને બાકી, જો કોઈ ન આવે તો સૂરજ માથાથી નીચે ઊતરે એટલે તમેય અહીંથી નીકળી જજો.’
‘બેન, માંગરોળનું ઘી છે. ગીર ગાયના તાજા દૂધને તબઘડી જ મેળવીને બનાવ્યું છે. વાજબી દામમાં કરી નાખીશ બેન.’
ના પાડી દીધા પછી પણ ઘી વેચવાવાળો ઘરના આંગણેથી હટ્યો નહીં એટલે શાંતાબહેન દરવાજા પાસે આવ્યાં અને જરા કડક શબ્દોમાં કહ્યું,
‘તમને ના પાડીને ભાઈ. અમારે કાંઈ નથી જોતું.’
‘બેન, લોટો પાણી મળશે. ક્યારની તરસ લાગી છે, પણ કોઈનાં બારણાં ખુલ્લાં જ નથી દેખાતાં.’
શાંતાબહેન ફરીથી અંદર ગયાં અને પાણી ભરીને આવ્યાં. ઘી વેચવા આવનારાએ પાણી પીવાનું શરૂ કર્યું પણ સાથોસાથ પોતાના ઘીનાં વખાણ પણ તેણે ચાલુ રાખ્યાં,
‘બેન, ઘીની એકેક કણી છૂટી પાડીને તમે જોઈ શકો. સાચું કહું છું, ધંધા હારે ખોટું નઈ કરું. બેન, માલ વેચવા માટે નથી કે’તો પણ માલ સારો છે એટલે કઉં છું.’ ઘીવાળાએ ડબ્બો ખોલીને એમાંથી એક મોટો ચમચો ભરીને શાંતાબેન સામે ધર્યો, ‘ચાખો તમતમારે, ચાખીને જ નક્કી કરો કે માલ કેવો છે.’
શાંતાબહેને નકારમાં માથું ધુણાવ્યું પણ ઘીવાળાએ એ નકારને ધ્યાનમાં લીધા વિના જ આગ્રહ ચાલુ રાખ્યો,
‘બેન, કઉં છું, ચાખો જરાક. ચાખશો તો ખબર પડશે કે માલ કેવો ધારદાર છે.’
‘ભાઈ ક્યો છો ને પાછાં નાયે પાડો છો. ચાખો જરાક એટલે ખબર પડે કે વસ્તુ કેવી સારી છે.’ ઘીવાળો પીછો છોડવા ન માગતો હોય એ સ્પષ્ટ દેખાતું હતું, ‘એક કામ કરો બેન, વાટકો આપો. અત્યારે નંઈ તો પછી ચાખજો ને બીજી વાર મારી પાસેથી ઘી લેજો. ઘરનાં દૂઝણાં એમ ને એમ પડ્યાં રે’શે ને આ આલાભાઈનું ઘી ખાવાની આદત પડી જાશે. માતાજીના સોગન.’
આગ્રહવશ થઈને શાંતાબહેને ચમચામાં પડેલા ઘીમાં આંગળી ઝબોળીને ઘી મોઢામાં ઓર્યું. ઘીનો સ્વાદ શાંતાબહેનની જીભ પર ને એની સોડમ શાંતાબહેનના નાકમાં પ્રસરી ગઈ. અસલી માલ હતો અને એય પાછો સ્વાદિષ્ટ.
શાંતાબહેનના ચહેરા પર પ્રસરી ગયેલી તૃન્તિ જોઈને ઘીવાળા આલાભાઈને પણ આનંદ થયો,
‘બેન, મારા ભાઈને રાતે ગોળપાપડી આ ઘીમાં બનાવી દ્યો તો મારા ભાઈનેય થાય કે હૈયે ટાઢક થઈ જાય અને શેર લોહી ચડી જાય.’
‘શું ભાવ રાખ્યો છે?’
‘આમ તો ૨૦ રૂપિયે આપવાની ગણતરી રાખી હતી, પણ...’
‘બઉ વધારે છે ભાઈ ઈ તો...’
‘બેન મારાં, પેલા પૂરી વાત તો સાંભળો. શું કામ શહેરીજનની જેમ ઉતાવળાં થઈને ઊભા રઈ જાઓ છો.’ આલાભાઈ હવે ધીમે-ધીમે શાંતાબહેનની લાગણી જીતી ચૂક્યા હતા, ‘પેલા એવી ગણતરી હતી કે ૨૦ રૂપિયા લઈશ પણ ખબર નહીં ગામ આખું બંધ છે અને માલ વેચાતો નથી તો હવે નક્કી કરી નાયખું છે કે ભાવનો એક શબ્દેય ક્યાંય બોલવો નંઈ ને માલ પ્રેમથી આપવો.’
‘વ્યાજબી ભાવ રાખો તો સારું. માલ સારો હશે તો દર વખતે તમારી પાસેથી જ માલ લેશું.’ શાંતાબહેને બીજી વખત ઘીનો સબડકો મોઢામાં લીધો, ‘માલ સારો જ છે પણ ભાવ સરખો કરો.’
‘બહેન, કાંટો છે ઘરમાં કે પછી મારા કાંટાથી જ વજન કરી લઉં?’
‘પેલા ભાવનું તો ક્યો?’
આલાભાઈએ શાંતાબહેન સામે જોયું.
‘બેન, પૈસા ભૂલી જાઓ. જે આપશો ઈ લઈ લઈશ ને જો આપવામાં જીવ ઓછો હાલે તો એનીયે ચિંતા કરતાં નહીં.’
‘તમારા વજનકાંટાનો કાંય વાંધો નંઈ. તમતમારે તમારામાં જ જોખી નાખો.’ ડબ્બાનું કદ જોઈને શાંતાબહેને અનુમાન બાંધ્યું, ‘આખો ડબ્બો ભર્યો હશે તો પાંચ કિલોથી વધારે નહીં થાય.’
‘બેન, માણા ખોટું બોલે, કાંટો તો સાચું જ બોલશેને.’
આલાભાઈએ કાંટો કાઢ્યો ને શાંતાબહેન પાસે વાસણ માગ્યું. વાસણ આવ્યું એટલે પહેલાં એ વાસણનું વજન કરીને આલાભાઈએ વજન દેખાડીને ઘી એ ડબ્બામાં ભરીને જોખવાનું કામ શરૂ કર્યું.
‘જો જો બેન. કાંય ખોટું કરવું નથી.’
‘ના ભાઈ ના, એટલો તો વિશ્વાસ છે.’
આલાભાઈએ માલ જોખવાનું અને જીભ ચલાવવાનું ચાલુ રાખ્યું.
‘આ ગામ કેમ સાવ બંધ છે?’
‘અરે ભાઈ, બહારવટિયાને લીધે. પોલીસ ઊંધે કાંધ તેને પકડવામાં લાગી ગઈ, પણ બહારવટિયો બધાયનો બાપ નીકળે. પોલીસને ક્યારનોય સાતતાળી દીધા કરે છે.’
‘બહારવટિયા કીધા એટલે પતી ગ્યું બેન, સાવ પતી ગ્યું.’ આલાભાઈનો હાથ ડબ્બો ભરવામાં અને વજન કરવામાં વ્યસ્ત હતો, પણ કાન વાતો પર હતા, ‘કોણ આવ્યું હતું, જોગીદાસ ખુમાણ?’
‘ના રે, ઈ આ બાજુ ક્યાં કોઈ દી આવે છે. આ તો ભૂપતસિંહ અને તેની ટોળી આવી હતી.’
‘આવી હતી એટલે?’ આલાભાઈએ ડબ્બો શાંતાબેનના હાથમાં આપતાં પૂછી લીધું, ‘નીકળી ગ્યા બધુંય પતાવીને?’
‘ના રે, અત્યારે જેલ પાસે છે ક્યાંક. હમણાં જ ખબર મયળા કે જેલ આખી કબજામાં લઈ લીધી છે અને પોલીસવાળાને પરસેવો છોડાવી દીધો છે.’
આલાભાઈને મનોમન રાજીપો થઈ આવ્યો અને રાજીપા વચ્ચે તેને આ માહિતી બદલ બધું ઘી આપી દેવાનું મન પણ થઈ આવ્યું. જોકે ઉત્સાહ દબાવી રાખવાની જરૂર હતી એટલે આલાભાઈએ ચહેરાના હાવભાવ પર કાબૂ રાખ્યો.
‘જેલમાં શું કરવા વળી ડાકુ ગ્યા?’
‘રામ જાણે, હશે તેના મનમાં કાંઈક રમત. આપણે શું લેવા ને શું દેવા?’ જવાબ આપી દીધા પછી પણ શાંતાબેનની જીભ ચાલુ જ રહી, ‘ક્યે છે કે જેલમાં જેટલા પણ પોલીસવાળા હતા ઈ બધાયનાં નાક-કાન કાપીને તગેડી મૂક્યા.’
આલો બનીને ગામમાં આવેલા કાળુના મોઢેથી અનાયાસ જ તારીફના શબ્દો નીકળી ગયા. ઉત્સાહ જ્યારે સાચો હોય અને ભાવના જ્યારે અથાક હોય ત્યારે લાગણી કાબૂમાં નથી રહેતી. કાળુ સાથે એવું જ થયું હતું. ગામમાં વટેમાગુર્ બનીને જવું અઘરું હોવાથી તેણે નજીકની એક દુકાનમાંથી ઘી ખરીદીને પોતે જાણે ઘી વેચવા આવ્યો હોય એવું દૃશ્ય ખડું કર્યું હતું. ઘી વેચવાના બહાને તેણે એક એવું ખૂણાનું ઘર પસંદ કર્યું જ્યાં કોઈની ખાસ નજર ન હોય. નસીબજોગ એ ઘરમાં કોઈ પુરુષ નહોતો અને ઘરમાં રહેલી ઓરતને પણ વાતોનો જાણે કે ચસ્કો લાગ્યો હોય એમ તેણે પણ થોડી અમસ્તી વાતમાં લાંબી વાતો શરૂ કરી દીધી.
‘કાં, આમ વળી બહારવટિયાને શાબાશી આપો છો?’
‘ઈ તો બેન, એમ જ. મોઢામાંથી નીકળી ગ્યું. આ પોલીસવાળા હોય જ છે એવા કે જેને સીધાદોર કરવાવાળું કોઈ મળી જાય તો હૈયે ટાઢક થઈ જાય.’ કાળુ ફરીથી આલાભાઈના સ્વાંગમાં આવી ગયો, ‘માળા બેટા, રસ્તામાં મળે તોયે અડધો કિલો ઘી મફતમાં પડાવી લ્યે અને આપણે આપીયે દેવાનું. જીવ તો બળેને બેન. ઘરનાં છોકરાંવને ખાવા માટે આપીએ નંઈ ને આ ખાખીને ગાયનું ચોખ્ખું ઘી ખવડાવવાનું.’
‘સાચી જ વાત છે. આ બધાયને તો ભૂપતસિંહ જ પહોંચે.’
‘સાવ સાચી વાત કરી તમે. ભગવાન ભૂપતસિંહને લાંબી ઉંમર આપે.’ પોતાનો ખાલી ડબ્બો થેલામાં મૂકી આલાભાઈ ઊભા થયા, ‘હાલો ત્યારે રજા લઉં બેન. જય રામજી કી.’
આલાએ પગમાં ખાસડાં ચડાવ્યાં ને ડેલી તરફ પગ ઉપાડ્યો, પણ શાંતાબહેનના પીઠ પાછળ અથડાયેલા શબ્દે આલાના પગ જમીન સાથે જડી દીધા,
‘ભૂપતસિંહને મળો તો મારા વતી આભાર માનજો. મારો છોકરો તેને મળીને આવ્યા પછી એક જ વાત ક્યે છે કે હું તો મોટો થઈને બહારવટિયો બનીશ... ભૂપતદાદા જેવો.’
કાળુના શરીરમાં રોમાંચ પ્રસરી ગયો. ભાઈબંધ માટે માન પણ થઈ આવ્યું અને શાંતાબહેન માટે પણ મનમાં અહોભાવ પ્રસરી ગયો,
‘તમે કઈ રીતે બહેન...’
‘એક નહીં કેટલાંય કારણ. ઘીનો ભાવ જેને ખબર નો હોય ઈ થોડો કાંય ઘીનો વેપારી હોતો હશે. બજારમાં ૨૦ રૂપિયા ઘીનો ભાવ અત્યારે નથી હાલતો, ૩૫ ને ૪૯ રૂપિયા દેતાંયે સારું ઘી નથી મળતું. ઘી આપીને અને પૈસા લીધા વિના રવાના થતો માણસ ઘી વેચવા આવ્યો હોય એવું તો કોઈ માને જ નહીં, અને ત્રીજું ભાઈ, કમરે રાખેલી બંદૂકડીની અણી ઝભ્ભામાંથી બહાર દેખાયા કરે છે.’
કાળુએ શાંતાબહેનને હાથ જોડ્યા,
‘બેન, સાવ સાચી વાત છે. ખાલી ભાઈબંધના સગડ માટે આવ્યો હતો. ચિંતા થતી હતી પણ તમે ઈ ચિંતાને બાષ્પીભવન કરી દીધી.’ કાળુની આંખમાં સહેજ અમસ્તી ભીનાશ આવી ગઈ હતી, ‘ભાઈ જ કઈ દીધો છે એટલે એક નાનકડી વિનંતી પણ છે બહેન, ઘીની ગોળપાપડી બનાવીને છોકરાંવને ખવડાવજો અને છોકરાંવને કહેજો કે ભૂપતસિંહના લાંબા આયુષ્યની પ્રાર્થના કરે.’
‘લાંબા આયુષ્યની પ્રાર્થના તો તેને માટે કરવાની હોય જેના માથે જોખમ હોય. ભૂપતસિંહ તો અમારા જેવી કેટલીયે બહેનુની દુઆ સાથે ફરે છે. દુનિયામાં કોઈની તેવડ નથી કે તેનો વાળ પણ વાંકો કરી શકે.’
કાળુ ઘરની બહાર નીકળી ગયો. હવે તેના પગમાં જોમ હતું, તેની ચાલમાં ગતિ હતી અને છાતી ગર્વથી ફુલાઈ ગઈ હતી. ભાઈબંધે એવું પરાક્રમ કર્યું હતું જે પરાક્રમની નોંધ ઇતિહાસનાં પાનાંઓ પર થવાની હતી અને ઇતિહાસનાં પાનાંઓ પર મર્દાનગીના પર્યાય તરીકે ભાઈબંધના નામની નોંધ થવાની હતી.
ગામની બહાર નીકળીને કાળુએ તરત જ બાકીના સાથીઓને એકત્રિત કરવાનું કામ શરૂ કર્યું અને સૌકોઈને કુશળમંગલના ખબર આપ્યા. ખબર આપવાની સાથોસાથ કહ્યું પણ ખરું કે હવે જેલ બાજુએ આંટો મારવા જવું પડશે.
‘જેલ કબજે લઈને બેઠેલા સિંહને જો જરૂર હોય તો મારી પણ અંદર જવાની તૈયારી છે પણ એની વાત પછી નક્કી કરીશું. પહેલાં રાજુલા રોડ પર આવેલી જેલ પાસે પહોંચી જઈએ.’
સાથીઓએ હોંકારો ભણીને કહ્યું : ‘જય માતાજી.’
કાળુએ પણ સાદને ઝીલી લીધો.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.