gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu en en en en en en en en en en en en en en en en en en gu en en en en en en tr en gu en en en gu en en en en en en en gu en en en gu en en en gu gu en en en gu gu gu en en en gu en en en gu en en en gu en en en gu en gu en gu en gu en en en en fr en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: એકવીસમી સદીનું વ્યસન : શૉપિંગ – ગુણવંત શાહ
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
[ આદરણીય સાહિત્યકાર શ્રી ગુણવંત શાહના તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયેલા નિબંધસંગ્રહ ‘એકલતાના એવરેસ્ટ પર’માંથી પ્રસ્તુત લેખ સાભાર લેવામાં આવ્યો છે. આપ તેમનો આ નંબર પર +91 265 2340673 સંપર્ક કરી શકો છો. પુસ્તક પ્રાપ્તિની વિગત લેખના અંતે આપવામાં આવી છે.]
તમે કદી તાજી છાશની જાહેરાત જોઈ છે ? તમે કદી નારિયેળપાણીની જાહેરાત અખબારમાં વાંચી છે ? તમે નિયમિત ચાલવાથી થતા લાભ દર્શાવતી જાહેરાત ટીવી પર જોઈ છે ? જાહેર રસ્તા પર મોકાના સ્થાને મોટા હોર્ડિંગ પર આકર્ષક સ્ત્રીના ફોટા સાથે એવો સંદેશ નહીં વાંચ્યો હોય કે : ‘રોજ અડધો કલાક પ્રાણાયામ કરો અને ચહેરો સુંદર રાખો.’ જાહેરાત તમારા કલ્યાણ માટે કરવામાં નથી આવતી. જાહેરાત તમને લલચાવે છે. ઉલ્લુ બનાવે છે અને અમુક વસ્તુ ખરીદવા માટે તમને ફોસલાવે છે. એ મોહિની (vamp)ની નજર તમારા ખિસ્સા પર હોય છે. એ ખિસ્સાકાતરુ છે, તોય આપણી સંમતિથી આપણું ખિસ્સું ખાલી કરે છે. એના હિટલિસ્ટ પર ઘણુંખરું સ્ત્રીઓ અને બાળકો હોય છે. હજી સુધી કોઈ પુરુષ કે સ્ત્રીની કાળી ચામડી ક્રીમ લગાડવાથી ગોરી થઈ નથી, પરંતુ શાહરુખ ખાન એક જાહેરાતમાં વારંવાર લોકોને એ ક્રીમની ભલામણ કરે છે. ઝૂકતા હૈ, ઝૂકાનેવાલા ચાહિયે. આધુનિક ગણાતો સમાજ આવા રોગજન્ય વાઈરસનું અભિવાદન કરી રહ્યો છે.
જે ચીજ વિના તમારું કશુંય ન અટકે તે ચીજની જાહેરાત જોઈ જોઈને તમને થવા લાગે છે કે અત્યાર સુધી આ ચીજ મારા ઘરમાં આવી કેમ નહીં ! રોજ તમારા મન પર અસંખ્ય જાહેરાતોના મધુર પ્રહારો થતા રહે છે અને વારંવાર થતા રહે છે. તમને એવું લાગવા માંડે કે જો હવે આ ચીજ વિના ચલાવી લઉં, તો સમાજમાં હું પછાત ગણાવા લાગીશ. તમે જ્યારે કોઈ દુકાને કે મોલમાં જાવ ત્યારે તમે અમુક સાબુ, શેમ્પૂ કે ટૂથપેસ્ટ ખરીદતી વખતે નિર્ણય લેતા હો છો. તમારો પ્રત્યેક નિર્ણય અમુક રૂપિયાનો પડે છે. શું એ નિર્ણય તમે પોતે લીધો ? ના, એ નિર્ણય તમારા મન પર વારંવાર અથડાતી રહેતી છેતરામણી અને રૂપાળી મોહિનીએ લીધો હોય છે. એકવીસમી સદીમાં માણસના સહજ વિવેક પર સૌથી મોટો બોજ આપણો પીછો કરતી અત્યંત આકર્ષક એવી મોહિનીને કારણે પડે છે. એકવીસમી સદીની એ જ મેનકા, એ જ આમ્રપાલિ, એ જ વાસવદત્તા અને એ જ ઉર્વશી ! એ નગરનંદિની પોતાના ખોળામાં સમગ્ર માનવજાતને વિચારશૂન્યતાના સુખદ ઘેનમાં સુવડાવી દેવા માટે આતુર છે. આવી સુખદ છેતરપિંડી એ એકવીસમી સદીનો એવો ઉપહાર છે, જેમાં સત્ય હારે છે અને અસત્ય વિજયી બનીને અટ્ટહાસ્ય વેરતું રહે છે. જે વધારે છેતરાય, તે વધારે મૉડર્ન ગણાય !
ભીતર પડેલા ખાલીપાને ભરવા માટે કેટલાક લોકો શૉપિંગને શરણે જાય છે. ખાલીપો એક એવો પાતાળકૂવો છે, જે કદી પણ શૉપિંગથી ભરાતો નથી. આ વાત મોલના માલિકોને ખબર હોય છે. જ્યારે પણ માણસ મોલમાં દાખલ થાય છે ત્યારે પ્રવેશદ્વાર પર એક અટ્ટહાસ્ય એને સંભળાતું નથી. શૉપિંગ તો એકવીસમી સદીનું ભયંકર વ્યસન છે. એ વ્યસનને શરણે જવામાં સ્ત્રીઓ પુરુષો કરતાં આગળ છે. આપણી મૂર્ખતા પર ચાર ચાંદ લાગી જાય છે. કેટલીક ગૃહિણીઓ માટે તો શૉપિંગ જાણે કે કોઈ માનસિક રોગનો ઉપચાર છે. એ ઉપચાર પછી રોગ મટતો નથી, ઊલટાનો વધારે વકરે છે. જાહેરાત ઉશ્કેરે છે અને ઉશ્કેરાટને પરિણામે મોલની ભીડ વધે છે. અમેરિકન પ્રજા તરફથી બધા દેશોને લૉલિપોપ જેવો એક શબ્દ મળ્યો છે : ‘SALE’. ક્યાંક સાડીનું સેલ જાહેર થાય છે અને દુકાન પર ગૃહિણીઓની ભીડ એકઠી થઈ જાય છે. આળસુ સ્ત્રીના શરીરમાં SALE શબ્દ વાંચીને ગજબની સ્ફૂર્તિ આવી જાય છે. ધીમી ગતિએ ચાલનારાં ચંચળબહેનની ચાલમાં પણ ચેતન આવી જાય છે. દુકાનદાર અસંખ્ય ચંચળબહેનોનું સ્વાગત કરવા ટાંપીને બેઠો હોય છે. ન વેચાય તેવી કેટલીય સાડીઓ સેલને નામે ચપોચપ ખપી જાય છે. ચાલાક દુકાનદાર ગ્રાહકોની મૂર્ખતા પર હસે છે, તેય છાનોમાનો ! એકવીસમી સદીમાં સ્ત્રીઓનું ઢીંગલીકરણ ચરમસીમાએ પહોંચ્યું છે. જાહેરાતોમાં અને ફિલ્મોમાં સ્ત્રીઓ હવે પોતાનાં વક્ષઃસ્થલને ઢાંકવાના મૂડમાં નથી. દ્રૌપદીનું વસ્ત્રહરણ દ્રૌપદી પોતે જ કરી રહી છે ! માતા-પિતાએ પોતાનાં બાળકોને એક વાત સમજાવવી પડશે : જાહેરાતમાં વારંવાર રજૂ થતી પ્રોડક્ટ્સ તમને બેકટેરિયા કે મચ્છરો કે વાઈરસનાં આક્રમણોથી બચાવશે કે નહીં તેની ખબર નથી. પરંતુ જાહેરાતનાં આક્રમણોથી બચવા માટે તમારે તમારી બુદ્ધિને સતત જાગ્રત રાખવી પડશે. થોડાક નમૂના આ રહ્યા :
[1] ચ્યવનપ્રાશની જાહેરાતમાં કહેવામાં આવે છે કે : ‘અમારા આ ચ્યવનપ્રાશમાં 33 ટકા વધારે આયર્ન હોય છે.’ અહીં પૂછવા જેવો પ્રશ્ન એ છે કે : શું આ વધારાના લોહતત્વની તમારા શરીરને જરૂર છે ખરી ?
[2] ‘અમારું આ એન્જિન ઓઈલ કારના મશીનને વધારે તંદુરસ્ત રાખે છે.’ આવું કામ તો બધી જ કંપનીઓના એન્જિન ઓઈલ કરે છે. એમાં નવું શું છે ? ઊંજણ (લૂબ્રિકન્ટ) યંત્રનું ઘર્ષણ ઓછું કરે તે વાત તો બળદગાડાનો અભણ માલિક પણ જાણતો હતો.
એક એવી જાહેરાત વાંચવા મળી, જે વાંચીને દિવસ સુધરી ગયો. એમાં ચાર અશ્વેત બાળકોને હસતાં બતાવ્યાં છે. ચારેના હાથમાં એક એક ટ્રે છે. ચાર ટ્રેમાં ચાર અક્ષરો વાંચવા મળે છે : ‘h….o….p…..e’ એ જાહેરાત આપનારી સેવાભાવી સંસ્થાનું નામ છે : ‘ફાઈટિંગ હંગર વર્લ્ડવાઈડ.’ એક બાળકની ટ્રેમાં ભરેલો કપ બતાવ્યો છે અને ફોટાની નીચે લખ્યું છે :
એમનું મન ભરાય છે અને
એમનું ભવિષ્ય પણ પોષાય છે. (‘Newsweek’, જુલાઈ 4, 2011.)
જાહેરાતોના આકર્ષક આક્રમણથી બચવાનો ઉપાય શો ? જરૂરિયાતો બને તેટલી ઘટાડવી અને સંતોષ બને તેટલો વધારવો. સુખી થવું છે ને ? પ્રકૃતિમાતા સુખદાયિની છે. મધુર સંબંધો સુખદાયી છે. સારું વાચન સુખદાયી છે. બટકું રોટલો ભાંગીને જ્યારે બીજાને આપવામાં આવે, ત્યારે મળતા સુખની તોલે બીજું કોઈ સુખ ન આવે. ખાલીપો ભરવાની કેટલીય તરકીબો છે. કેવળ શૉપિંગથી એ ન ભરાય. ક્યારેક જાહેરાતમાં સુંદર વિચાર કેન્દ્રમાં હોય છે. અભિનેતાના નામે જાહેરાત કરવા કરતાં કોઈ વિચારની મદદ લેવામાં આવે ત્યારે જાહેરાત લોકશિક્ષણનું માધ્યમ બને છે.
સદીઓ સુધી વિચાર ટકી જાય છે, (અમિતાભ બચ્ચન કહે છે તેમ) બિનાની સીમેન્ટ નહીં. સોક્રેટિસ કહેતો કે ધનવૈભવ એ કૃત્રિમ ગરીબી છે અને જીવનનો સંતોષ એ કુદરતી સંપત્તિ છે. એથેન્સના બજાર આગોરામાં આવેલી એક દુકાન આગળ ઊભેલો સોક્રેટિસ કહે છે : ‘આ દુકાનમાં એવી તો કેટલીય ચીજો વેચાતી મળે છે, જેનો ખપ મારે જીવનભર કદી પણ પડવાનો નથી.’
બે ચોર રાતે એક શૉપિંગ મોલમાં ઘૂસ્યા. અંધારામાં ખાંખાંખોળા કરતા હતા, ત્યાં એકના હાથમાં કોઈ શર્ટ આવી ગયું. શર્ટ પર લખેલી કિંમત અજવાળામાં વાંચીને એક ચોરે બીજા ચોરને કહ્યું : સાલાઓ ! લૂંટવા જ બેઠા છે ને !
[ કુલ પાન : 271. કિંમત રૂ. 220. પ્રાપ્તિસ્થાન : આર. આર. શેઠ ઍન્ડ કંપની પ્રા. લિ. ‘દ્વારકેશ’, રૉયલ ઍપાર્ટમેન્ટ પાસે, ખાનપુર. અમદાવાદ-380001. ફોન : +91 79 25506573.]
કયા વર્ગને જાહેરખબરોનો ઝંઝાવાત સૌથી વધુ અસર કરે છે ?
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous સંબંધોમાં સીમાંકન – જયવતી કાજી
વિચારમંગલ – સંકલિત Next »
આ પ્રકારનું અન્ય સાહિત્ય:
આ નથી ને તે નથી – જયવતી કાજી
હેમંત ઋતુની એ ખુશનુમા સવાર હતી. શિશુના સુકોમળ ગાલ જેવો મૃદુ તડકો બારીમાંથી આવતો હતો. કશું જ અઘટિત બન્યું નહોતું, છતાં કોણ જાણે કેમ, મારું ચિત્ત અસ્વસ્થ હતું. શરીર અને મન બંને થાકી ગયાં હતાં. ગઈ રાત્રે બરાબર ઊંઘ આવી નહોતી એટલે માથું ભારે હતું. કેટલાંયે કામ આટોપવાનાં હતાં, પણ ઊભા થવાનું મન જ નહોતું થતું. થોડાક દિવસમાં મારા ભાઈના મોટા ... [વાંચો...]
હોવું અને ન હોવું – મોહમ્મદ માંકડ
સુખ અને દુઃખ વિષેના આપણા ખ્યાલો કેવા પલટાઓ લેતા હોય છે , પરિસ્થિતિ તેમાં કેવો મહત્વનો ભાગ ભજવતી હોય છે અને માનવીનું મન કેવું અકળ હોય છે, એ સમજવા માટે મુલ્લા નસરુદ્દીનની નીચેની વાર્તા વાંચવા જેવી છે. એક વાર મુલ્લા નસરુદ્દીને એક માણસને રસ્તાની બાજુમાં નિરાશ થઈને બેઠેલો જોયો. મુલ્લા તેની પાસે ગયા અને પૂછપરછ કરી. પેલા માણસે ગંભીર ચહેરે મુલ્લા ... [વાંચો...]
બે વિચારપ્રેરક નિબંધો – રમેશ ઠક્કર
દુનિયાનું સૌથી વધુ ભરોસાપાત્ર સ્થળ એ મિત્રનો ખભો હોય છે... માણસને મળતી મોટાભાગની વસ્તુઓ સુખ સગવડો કે વૈભવ વારસામાં મળી જતાં હોય છે. પરંતુ સંપૂર્ણપણે પોતાની પસંદગીની કોઈ બાબત હોય તો એ મિત્રતા છે. મિત્રતા હંમેશા સ્વપાર્જિત હોય છે. અને એની પસંદગીમાં આપણે સંપૂર્ણપણે મુક્ત હોઈએ છીએ. ઈશ્વરે દરેક માણસને આપેલી આ અણમોલ ભેટ છે. એમાં વડીલો પાર્જિત વારસાઈના દાવપેચ ... [વાંચો...]
18 પ્રતિભાવો : એકવીસમી સદીનું વ્યસન : શૉપિંગ – ગુણવંત શાહ
December 24, 2012 at 10:52 am
December 24, 2012 at 2:23 pm
December 24, 2012 at 6:54 pm
Advertisements are very essential for todays marketing world. It’s purely choice of an individual’s to go for particular product or not after reviewing the advertisement. It is not that people are blindly buying product if it is not required by them. In this changing world, advertisements are very much essential and its main part of ongoing economy.
December 24, 2012 at 8:51 pm
Rule # (1 of 1) : SELLER can not stand without BUYER support.
So, blame (if need to) BUYER not SELLER.
December 25, 2012 at 2:24 pm
આળસુ સ્ત્રીના શરીરમાં SALE શબ્દ વાંચીને ગજબની સ્ફૂર્તિ આવી જાય છે
rightly said – Gunvantbhai
December 27, 2012 at 2:06 am
Another nice article written by my favourite author.as someone said’the more I have the less I am’.
December 28, 2012 at 4:07 am
સરસ . મસ્તમજાનેી રમુજ કતાક્ષ સત્ય બેીના રજુ કરેી.
hanubhan l vaghela says:
January 4, 2013 at 12:37 pm
January 5, 2013 at 7:42 pm
very very good……..I like it
January 18, 2013 at 12:14 pm
January 31, 2013 at 6:10 am
ખુબૂ મઝા આવિ ગઇ.
May 28, 2013 at 12:19 pm
નવરો નખ્ખોદ વાળે ની જગ્યાએ
May 31, 2013 at 11:49 pm
ગુણવન્ત શાહ એટલે ….વિચાર યુનિવર્સિટી….
સાચા સર્જકના દર્શન કરવા હોય તો ગુણવન્ત શાહ ને જાણવા પડે. ગુણવન્ત શાહની જેમ દિલ ફાડીને હિઁમત પૂર્વક સર્જન કરનારા સર્જકો આજે કેટલા
એમને શોપિઁગમાઁ રસ ખરો પણ એમનુઁ શોપિઁગ ફક્ત ને ફક્ત શબ્દો જ બિજુ કાઁઇ નહી….
August 28, 2013 at 9:47 pm
એકવિસ્ મિ સદિ નુ નગ્ન સત્ય ભારત જવા દેશ મો આવિ વિચાર સર્હિત્ય ખુબ જુરુર
December 15, 2013 at 11:48 am
ખુબ સરસ મુદ્દો પસન્દ કર્યો….
October 6, 2014 at 8:05 am
સાચ્હિ વાત બહુ જ સરલ રિતે સમજાવિ ચ્હ્હે.
January 13, 2017 at 12:10 am
એકવીસ મી સદી ખુબ જ સારી છે. ખેર જો તમે વર્ષો પહેલા ના સંજોગો સાથે સરખામણી કરશો તો નિરાશા થશે. જો સુખી થવું હોય તો સરખામણી શબ્દ ભૂલી જાવ. જે છે તેનો સહર્ષ સ્વીકાર કરો. વિજ્ઞાન ના અમલથી છેલ્લા ૨૦૦ વર્ષમાં થયેલા સંશોધનોએ આપણી લાઈફ ખુબ સરળ બનાવી છે. વીજળી, ટેલિફોન, વિમાન, કાર, ઈન્ટરનેટ, ગુગલ, યુ ટ્યૂબે, જેવી સુવિધાઓ આપણું જીવન સરળ બનાવ્યું છે. તમે કલ્પના કરી શકો કે આ બધી વસ્તુઓ શિવાય તમે ચલાવી શકશો !! હા, કદાચ, આપણે સુવિધાઓના ગુલામ બની ગયા હોઈશું !! પણ આ એક વાસ્તવિકતા છે. વિવેક સર બધું ઉપયોગ કરીયે તો સારું જ છે.
August 22, 2017 at 5:14 pm
એકવીસાી સદી નુ વ્‍યસન; શો૫ીંગ ખુબસ સરસ છે અા નીબંઘ અત્‍યારની મહીલાવર્ગ ને ખાસ ઘ્‍યાન રાખવા જેવુ છે. ખોટી રીતે શો૫ીંગ ન કરતા ૫ૈસા ખોટા ન વા૫રવા માટે કહેવામા અાવે છે.
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
રીડગુજરાતી.કોમ પર પ્રસ્તુત થતા લેખ ટાઈપ કરવા માટે યોગ્ય વ્યક્તિઓની જરૂર છે. પૂરતું વળતર આપવામાં આવશે. વોટ્સએપ : ૯૯૭૪૪૧૦૮૬૮
પુણ્યનું વાવેતર – મનસુખ સલ્લા
હાથનાં કર્યાં – અર્જુનસિંહ કે. રાઉલજી
રાજાને જે ચરણપ્રહાર કરે તેને શી સજા કરવી જોઈએ? – આચાર્ય શ્રી ‘વાત્સલ્યદીપ’ સૂરિજી
ત્રણ ગીત – કાંતિલાલ એમ. કામરિયા
માઈન્ડ યોર ઓન બિઝનેસ? – ગિરીશ ગણાત્રા
હાસ્યનો હોજ.. – સં. તરંગ હાથી
સરિતાની શરત – રમણ મેકવાન
છે(છો)ડ સખી સરગમ – સ્વાતિ મેઢ
શ્રદ્ધા સ્મૃતિમંદિર – ડૉ. ચંદ્રકાન્ત મહેતા
થોડાસા રુમાની હો જાયે.. – નમ્રતા દેસાઈ
ગોપાલ ખેતાણી: અદભૂત વર્ણન. આપની સાથે દરિયાઈ સફર કરી તેવો...
જગદીશ કરંગીયા ‘સમય’: ટૂંકી વાર્તા કે લેખ ? અતિ સુંદર...
Yogesh pandya: I m writter yogesh pandya..u hv read my...
Mahendra kumar, Babariya Dubai: Thought provoking article.
Chauhan Yashpa: Wah sir good story…….
Kirtika Macwan: A wonderful story
asha buch: bahuj sundar ane sachi vat
tia: જેઓની પાસે શારીરિક જોમ છે અને સાથે ફાલતુ ટાઈમ હોય...
tia: હર જમાના માં ગુણ નો મહીમા સમૃઘ્ઘી કરતા વિષેશ રહ્યો...
tia: આપણા પસંદગી ના ધોરણ બદલાઈ ગયા લાગે છે….કુમાર...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
પુણ્યનું વાવેતર – મનસુખ સલ્લા
હાથનાં કર્યાં – અર્જુનસિંહ કે. રાઉલજી
રાજાને જે ચરણપ્રહાર કરે તેને શી સજા કરવી જોઈએ? – આચાર્ય શ્રી ‘વાત્સલ્યદીપ’ સૂરિજી
ત્રણ ગીત – કાંતિલાલ એમ. કામરિયા
માઈન્ડ યોર ઓન બિઝનેસ? – ગિરીશ ગણાત્રા
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
નવરસમાં ઝબોળાયેલી માઈક્રોફિક્શન – ડૉ. હાર્દિક નિકુંજ યાજ્ઞિક
એક અપીલ – ધ્રુવ ભટ્ટ
વન ડે માત્રમ – કુલદીપ લહેરુ
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.