gu en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en de es es en pt en en es gu en gu gu en en en en gu en gu gu en gu gu en gu gu en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu gu gu gu gu en en en
વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ - ભરત કાપડીઆ – Aksharnaad.com
વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ – ભરત કાપડીઆ 10 comments
વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ ગઈકાલે હતો, એના ઉપલક્ષમાં શ્રી ભરતભાઈ કાપડીઆનો આજનો લેખ વિચારતા કરી મૂકે એવો છે.
મને ક્યારેય આ દિવસવાળું તંત્ર સમજાયું નથી. ચાહે એ જન્મદિવસ હોય કે માતૃદિવસ કે પિતૃદિવસ. જો આપણે રોજેરોજ પૂરતાં ખુશમિજાજ અને આનંદિત રહેતાં હોઈએ તો કમ સ કમ આપણે પોતે જન્મદિવસ અલગથી ઉજવવાની જરૂર ન પડે. અન્યો અભિનંદન આપે એ અલગ વાત છે. ઉલટું, બને છે એવું કે જન્મદિવસે અપેક્ષિત શુભેચ્છાઓ કે ફોન કે સંદેશ ન આવે તો આપણે દુ:ખી દુ:ખી થઇ જઈએ અને માઠું લગાડી બેસીએ કે હજી આનો ફોન તો આવ્યો જ નહી. આપણી ખુશી એવી બળવત્તર હો કે એવા કોઈ અફસોસ કે વસવસાને મનમાં સ્થાન જ ના મળે. એ જ રીતે મધર્સ ડે અને ફાધર્સ ડે. આખું વરસ માવતરની અવહેલના કરતાં સમાજમાં એ દિવસનું ઔચિત્ય હોઈ શકે. જ્યાં માવતર સાથે રોજિંદો સંસ્પર્શ નથી, ત્યાં વરસમાં એક દિવસ એમને પુણ્યાંજલિ અર્પવાનો આ વિચાર એમની રીતે બરાબર હશે.
આપણે જરૂર છે, માવતર સાથેનું આપણું માનસિક અને ભૌતિક સાયુજ્ય સમુનમું કરવાની. બન્ને પેઢી એકમેકની care કરે, એકમેકનો અને એકમેકના વિચાર-આચારનો આદર કરે અને સવિશેષ એકમેક સાથે પ્રેમથી જોડાયેલા રહે. જો આમ આખું વરસ, રોજેરોજ ચાલતું હોય તો વરસના વચલે દિવસે કોઈ ખાસ દિવસ ઉજવીને તર્પણ કરવાની કે દેખાડો કરવાની અને એ બહાને એક વધુ સંબંધને “પતાવી” દેવાની જરૂર નહિ પડે. (બેસતા વરસે, જૂના દિવસોમાં બનતું ને કે “સાલ મુબારક” કરવા નીકળેલ યુગલ મોટા ભાગના ઘરની મુલાકાત પછી કહે કે છ ઘર પત્યાં, હવે ત્રણ જ બાકી છે.) પતાવી દેવાની આ ખતરનાક ભાવના હવે સંબંધોની પણ પતાવટ ઉપર ઊતરી આવી છે.
તો આ જ ફોર્મ્યુલા આપણી માતૃભાષાને પણ લાગુ પાડીએ. રોજેરોજ, ક્ષણેક્ષણ, માતૃભાષાનું ગૌરવ કે મહિમા કરતાં રહીએ તો વરસમાં એક વાર એના માટે કંઇક કરવાનો દેખાડો કરીને એને “પતાવી દેવાની” જરૂર નહીં પડે. આપણે પોતે હરરોજ ન બને તો ૩-૪ દિવસે કે પછી સપ્તાહમાં એક વાર એક સરસ મઝાની કવિતા, લેખ કે વારતા અંતરથી, અંદરથી વાંચીએ, એને હૃદયસ્થ કરીએ. એટલું જ નહીં. ગમતાં લોકોમાં share કરીએ. એથી વિશેષ, આપણા પછીની પેઢીમાં, દીકરા-દીકરી અને તેમના બાળકોને શક્ય હોય તો વાંચી સંભળાવીએ. અને આ બધું નિયમથી કરીએ.
બાળકો સાથેના વહેવારમાં બને તો એકી સમયે એક જ ભાષાનો પ્રયોગ કરીએ. અંગ્રેજીમાં વાત કરીએ તો ફક્ત અંગ્રેજી શબ્દો જ આવે. ગુજરાતીમાં બોલીએ ત્યારે કેવળ ગુજરાતીનો જ ઉપયોગ થાય. આમ કરીને આપણે માત્ર ગુજરાતી એટલે કે માતૃભાષાનો જ નહીં, અન્ય ભાષાઓનો પણ આદર કરી શકશું. જે તે સમયે ખૂટતા શબ્દો ગોતવા જે કષ્ટ પડશે, એને લઈને આપણી જે તે ભાષાની સમૃદ્ધિ વધશે.
યાર, ક્યાંકથી તો શરુ કરીએ. અત્યારે તો આપણે ક્યાંયના નથી. નથી પાકી અંગ્રેજી આવડતી, નથી પોતાની માતૃભાષાનો સ્વીકાર કરવો. માતૃભાષાને આપણે માવતરની જેમ જ “Neglected Sector” માં નાખીને પસ્તી બનાવી મૂકી છે. જે જે પરિવારોમાં માતાપિતાનો સ્વીકાર-આદર અને પ્રેમ છે, ત્યાં પણ માતૃભાષા બાબતે તો દુકાળ જ પ્રવર્તે છે. અંગ્રેજીમાં ભણવા-ભણાવવાની લાહ્યમાં આપણે માતૃભાષાનું નામું જ નાખી દીધું છે. કોઈ નવી મૈત્રી થાય, નવો પરિચય બંધાય તો એ જૂનાના ભોગે જ હોય, એવું થોડું છે? થોડું કષ્ટ પડે, કેટલાક અલગ વિચારના લોકો આપણને જૂનવાણીમાં ખપાવે તો કબૂલ. પણ, મારી “મા” નો આદર હું નહીં કરું તો બીજું કોઈ શું કામ કરશે? ઈંગ્લીશ માધ્યમમાં બાળકને ભણાવવા માટે ગુજરાતીને છોડી દેવાનું એ લોજિક એકે ખૂણાથી સમજાય એમ નથી.
આવો, આપણા માવતર અને માતૃભાષા સાથેનો સંપર્ક તાજો અને ગાઢ કરીએ. ચાલો હું મારો ભાગ અત્યારે જ અદા કરું. મારું એક ગમતું ગીત અને એક વાર્તા તમને આપું. તમે તમારો રોલ આ જ ઈમાનદારીથી નિભાવજો. રોજેરોજ નિભાવજો. જો આમ બનશે તો કોઈએ પણ ક્યારેય ગુજરાતીને બચાવવાની ફિકર કે જિકર કરવાનો વારો નહીં આવે.
ગમતું મળે તો અલ્યા, ગૂંજે ન ભરીયે ને
આડા દે આંક એ તો ઓશિયાળી આંગળી
પંડમાં સમાય એવી પ્રીતિ તો પાંગળી
સમદરની લ્હેર લાખ સૂણી ક્યાંય સાંકળી
ખાડા ખાબોચિયાને બાંધી બેસાય
આ તો વરસે ગગનભરી વ્હાલ
ગાંઠે ગરથ બાંધી ખાટી શું જિંદગી
સરીસરી જાય એને સાચવશે ક્યાં લગી
આવે તે આપ કરી પળમાં પસંદગી
મુઠ્ઠીમાં રાખતાં તો માટીની પાંદડી ને
આવે મળ્યું તે દઈશ આંસુડે ધોઈને
ઝાઝેરું જાળવ્યું તે વ્હાલેરું ખોઈને
આજ પ્રાણ જાગે તો પૂછવું શું કોઈને
માધવ વેચતી વ્રજનારી સંગ તારાં
ગમતું મળે તો અલ્યા, ગૂંજે ન ભરીયે ને
ઝૂમણાની ચોરી – ઝવેરચંદ મેઘાણી
10 thoughts on “વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ – ભરત કાપડીઆ”
bharat kapadia March 22, 2017 at 9:09 AM
પ્રતિભાવો-પ્રોત્સાહન બદલ સહુ મિત્રોનો આભાર.
Javed Khatri February 23, 2017 at 3:28 PM
Patel sonal February 23, 2017 at 3:13 PM
ખરેખર આપણે જેટલુ માતૃભાષા માં સમજી કે વિચારી શકીએ છીએ તેટલુ બીજી કોઈ ભાષા માં નથી વિચારી શકતા. મને ગર્વ છે કે હું ગુજરાતી છું.
siddhi February 23, 2017 at 10:51 AM
દેખાદેખીમાં થોપાયેલ માધ્યમ ને લીધે બાળક , સાનુકૂળ વાતાવરણ તથા માવજતને અભાવે ન તો મા નો સ્નેહ પામી શકે છે ન તો માસીયાઈ ઘરનો આદર પામવા જેટલું સામર્થ્ય…… અને એટલે જ ઉદભવે છે વર્ણશંકર અભિવ્યક્તિ
તુષાર શાહ February 23, 2017 at 4:53 AM
શ્રી ભરતભાઈને ખુબ અભિનંદન.
ખૂબજ સુંદર રીતે વિચારો વ્યક્ત કર્યા છે. અંગ્રેજી શીખવા ગુજરાતી ભૂલી જવાની ક્યાં જરૂર છે? આપને જણાવતાં મને ખુબ આનંદ થાય છે કે મારી બે પૌત્રીઓ ઓસ્ટ્રેલિયા રહે છે અને બંને ગુજરાતી સરસ બોલે તો છે પણ વાંચી અને લખી પણ શકે છે. મારી દીકરી અને જમાઈ એ બાબતે મહેનત કરે છે. સ્વાધ્યાય પરિવાર દર રવિવારે બાળકોને ગુજરાતી શીખવાડવા માટે ક્લાસ ચલાવે છે, જે પ્રશંશનીય છે. અમે પણ બાળકોને વાંચવા ગુજરાતી પુસ્તકો અવાર નવાર મોકલીએ છીએ.
સુબોધભાઇ February 23, 2017 at 2:29 AM
“ઝાઝેરૂ જાળવ્યુ તે વહાલેરૂ ખોઇને”
SUBODHCHANDRA H MUDIYAWALA February 23, 2017 at 1:58 AM
Piyushkumar Subodhchandra Shah February 22, 2017 at 7:05 PM
તમે તો એકદમ ઝંઝોળી નાખ્યા.. સાવ સ્પષ્ટ અને એકદમ ધારદાર ..તમારા જેવા ઘણા બંધુઓને લીધે હજીયે આપણી માતૃભાષા હજીયે એવી ને એવી ટકોરાબંધ છે ..
અને, રહેશે જ ..
સંઞીતા ચાવડા February 22, 2017 at 3:25 PM
સમજવા જેવી……………અરે! અપનાવવા જેવી વાત છે.
મારા તરફથી નાનકડુ હાઈકૂ
gopal khetani February 22, 2017 at 8:31 AM
← આ પપ્પા એટલે? – ડૉ. હાર્દિક યાજ્ઞિક
શોર્ટફિલ્મ્સનું વિશ્વ : ભાગ ૧ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ →
સર્જન ગ્રૂપનું પ્રથમ ગુજરાતી માઈક્રોફિક્શન પુસ્તક "માઈક્રોસર્જન" મેળવવા અહીં ક્લિક કરો..
અક્ષરનાદ પર પ્રસ્તુત થતી નવી કૃતિઓની ઝલક મેળવો આપના ઈનબોક્સમાં,
આપનું ઈ-મેલ એડ્રેસ લખો...
ગુજરાતનું કાશ્મીર : ડાંગ – મેહુલ સુતરીયા
પર્યાવરણનો વિકાસ – ધ્રુવ ગોસાઈ
બિચ્ચારા દુખિયારા! – વલીભાઈ મુસા
શરીર ફર્નીચરનો શો રૂમ છે! – રમેશ ચાંપાનેરી
તૃતિય અક્ષરનાદ માઈક્રોફિક્શન સ્પર્ધા (૨૦૧૭)
પેંડા – એક ‘મિષ્ટી’ કથા
શોર્ટફિલ્મ્સનું વિશ્વ : ભાગ ૩ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
‘સર્જન’ માઈક્રોફિક્શનનું એક વર્ષ.. – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
સબસે બડા રૂપૈયા – વિનોબા
Know More ઇન્ટરનેટ (51)
ગુજરાતી વાર્તાઓ પૉડકાસ્ટ (3)
કવિતા, ગઝલ તથા સર્વ પદ્ય (651)
ચાલો ગઝલ શીખીએ (14)
ચાલો સંસ્કૃત શીખીએ (5)
જત જણાવવાનું કે (77)
આવો વાર્તા લખીએ (1)
દોસ્ત મને માફ કરીશ ને (24)
પ્રાર્થના, ગરબા અને ભજન (87)
ગુજરાતી માઈક્રોફિક્શન લીગ (29)
Micro Fiction Competition (13)
Theme based microfiction (1)
લોકમત – ભેટ યોજના (2)
હિન્દી / અંગ્રેજી ગીતો (13)
૨૫૧ ઉપયોગી વેબસાઈટ્સ (2)
Privacy & Cookies: This site uses cookies.
To find out more, as well as how to remove or block these, see here: Our Cookie Policy
© અક્ષરનાદ.કોમ વેબસાઈટ ગુજરાતી સાહિત્યને ઈન્ટરનેટના માધ્યમથી વિશ્વના વિવિધ વિભાગોમાં વસતા ગુજરાતીઓ સુધી પહોંચાડવાનો તદ્દન અવ્યાવસાયિક પ્રયાસ છે.
આ વેબસાઈટ પર સંકલિત બધી જ રચનાઓના સર્વાધિકાર રચનાકાર અથવા અન્ય અધિકારધારી વ્યક્તિ પાસે સુરક્ષિત છે. માટે અક્ષરનાદ પર પ્રસિધ્ધ કોઈ પણ રચના કે અન્ય લેખો કોઈ પણ સાર્વજનિક લાઈસંસ (જેમ કે GFDL અથવા ક્રિએટીવ કોમન્સ) હેઠળ ઉપલબ્ધ નથી. વધુ વાંચો ...
હું, જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ, આ વેબસાઈટ અક્ષરનાદ.કોમ ના સંપાદક તરીકે કામ કરૂં છું. વ્યવસાયે મરીન જીયોટેકનીકલ ઈજનેર છું અને પીપાવાવ શિપયાર્ડમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિભાગમાં મેનેજર છું. અક્ષરનાદ ગુજરાતી ભાષા સાહિત્ય પ્રત્યેના મારા વળગણને એક માધ્યમ આપવાનો પ્રયત્ન છે... અમારા વિશે વધુ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો...
· © 2017 Aksharnaad.com By Jignesh Adhyaru ·