gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
ની-રિપ્લેસમેન્ટ સર્જરી પહેલાં વેઇટલૉસની શું જરૂર?
You need an iframes capable browser to view this content.
જેમને ઘૂંટણની તકલીફ છે એવા લોકો માટે આમ પણ વજન ઉતારવું અઘરું છે. એટલે મોટા ભાગના લોકો હતાશ થઈને આ દિશામાં પ્રયત્ન છોડી દે છે. હાલમાં પાર્લામાં રહેતાં અલકા જોશીએ આ સર્જરી માટે દોઢ મહિનામાં ૯ કિલો વજન ઉતાર્યું અને એને કારણે તેમની રિકવરી ઘણી જ સારી રહી. આ કેસ સાથે જાણીએ ની-રિપ્લેસમેન્ટ સર્જરી પહેલાં વેઇટલૉસ કઈ રીતે મદદરૂપ થઈ શકે
પાર્લામાં રહેતાં પંચાવન વર્ષના અલકા જોશીને છેલ્લાં ૬ વર્ષથી ઘૂંટણની તકલીફ હતી. હાડકાં વચ્ચેની ચીકાશ ઘટતી જતી હતી, જેને લીધે હાડકાં ઘસાતાં હતાં. આ પ્રૉબ્લેમ એવો છે, જેની પાછળ કયું કારણ છે એ ખાસ જાણી શકાયું નથી. પરંતુ એ હકીકત છે કે એક વાર એ શરૂ થયો પછી આ પ્રૉબ્લેમ દિવસે-દિવસે વધતો જવાનો. એવું જ અલકાબહેન સાથે થયું. અંતે એ હાલત આવી ગઈ કે ઘરમાં પણ હરીફરી શકે એવું ન રહ્યું. તેમને ચાલવામાં ખૂબ જ તકલીફ થઈ અને ડૉક્ટરે ટોટલ ની-રિપ્લેસમેન્ટ કરવાનું કહ્યું. પરંતુ એ પહેલાં તેમને સલાહ આપવામાં આવી કે તમે તમારું વજન ઓછું કરી દો. જેટલું ઓછું કરી શકશો એટલી તમને સર્જરી અને એના પછીની તકલીફો ઘટી જશે. દોઢ મહિનો તેમની પાસે હતો. અલકાબહેને ક્યારેય જીવનમાં કોઈ ખાસ એક્સરસાઇઝ કે ડાયટ કરી જ નહોતી. એ બાબતે કોઈ જ પ્રયત્ન પણ ક્યારેય નહોતો કર્યો. વજન ઉતારવાવાળાઓને ખબર છે કે દોઢ મહિનો ખૂબ જ ઓછો સમય છે કોઈ પણ વ્યક્તિ માટે. એમાં પણ જ્યારે ઉંમર પંચાવન વર્ષની હોય. અલકાબહેનની તકલીફ એટલી વધારે હતી કે ઑપરેશન માટે તેમને વધુ સમય ખેંચવો નહોતો. અલકાબહેને ડાયટ શરૂ કર્યું અને તેમનાથી થઈ શકે એવી એક્સરસાઇઝ પણ શરૂ કરી. તેમની નિર્ણયશક્તિ અડગ હતી. તેમણે વિચારી લીધું હતું કે કંઈ પણ કરીને આ દોઢ મહિનામાં વજન ઉતારવું જ છે. દોઢ મહિનામાં તેમણે ૯ કિલો વજન ઉતાર્યું છે. પહેલાં તેઓ ૯૫ કિલોનાં હતાં અને ઑપરેશન વખતે તેમનું વજન ૮૬ કિલોનું થઈ ગયું હતું. આટલા ઓછા સમયમાં આટલું સારું રિઝલ્ટ મેળવ્યા પછી ૨૬ મેએ તેમણે સર્જરી કરાવી અને આજે તેમની રિકવરી ઘણી જ સારી છે. તે હરીફરી શકે છે અને તેમનું પેઇન જતું રહ્યું છે.
અલકાબહેનને વેઇટલૉસ માટે ટ્રેઇન કરનારાં ક્રિટિકૅર હૉસ્પિટલ, જુહુનાં ડાયટિશ્યન યોગિતા ગોરડિયા કહે છે, ‘વેઇટલૉસ જુદી-જુદી પ્રકારના હોય છે. એક સામાન્ય વ્યક્તિ જે વેઇટલૉસ કરે એમાં આદર્શ રીતે એક મહિનામાં બે કિલો વજન ઊતરવું જોઈએ. પરંતુ આવા કેસમાં જ્યાં રિઝલ્ટની જરૂર તાત્કાલિક હોય છે એ વેઇટલૉસ થોડું અલગ પડે છે. વળી એ પ્રકારનું વેઇટલૉસ હેલ્ધી જ હોય એ પણ અત્યંત જરૂરી છે. જોકે અલકાબહેન મારી પાસે આવ્યાં ત્યારે મેં ટાર્ગેટ પાંચ કિલો જ રાખેલો. પરંતુ જે રિઝલ્ટ મળ્યું એ બોનસ હતું, જે તેમની રિકવરીમાં ઘણું ઉપયોગી બન્યું.’
દરદીઓ ઘણા એવા હોય છે, જે માનતા હોય છે કે સર્જરી તો કરાવી જ રહ્યા છીએ તો વેઇટલૉસની શું જરૂર? પરંતુ હકીકત એ છે કે ની-રિપ્લેસમેન્ટ સર્જરી પહેલાં અને પછી બન્ને સમયે વેઇટલૉસ થયેલું હોય તો અત્યંત ઉપયોગી બને છે. આ બાબતે વાત કરતાં યોગિતા ગોરડિયા કહે છે, ‘સર્જરીનો અર્થ એ નથી કે ઘૂંટણ નવું આવી ગયું અને હવે કોઈ તકલીફ નહીં થાય. એ ઘૂંટણને ઉપયોગમાં લેવા માટે જરૂરી છે કે તમારું શરીર પ્રમાણસર હોય અને સ્નાયુઓ કસાયેલા હોય, જેને કારણે એ નવા ઘૂંટણનો ઉપયોગ યોગ્ય રીતે થઈ શકે અને પગ વ્યવસ્થિત કામ કરી શકે. એટલે શરીર પ્રમાણસર રાખવા વેઇટલૉસ અને સ્નાયુઓને કસવા માટે એક્સરસાઇઝની જરૂર રહે છે.’
કસરત કરવાથી થતો ફાયદો
જોકે અલકાબહેનનું ડાયટ અત્યંત નૉર્મલ હતું. એક પણ દિવસ એવું ન થાય કે તેમને ભયંકર ભૂખ લાગે એનું ખાસ ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું હતું. એની સાથે-સાથે તે હિપના, સાથળના અને પેટના સ્નાયુઓને સ્ટ્રૉન્ગ બનાવવાની કસરતો દિવસમાં ત્રણ વાર કરતાં હતાં. કસરતો વિશે જણાવતાં યોગિતા ગોરડિયા કહે છે, ‘ની-રિપ્લેસમેન્ટવાળા દરદીઓમાં એક મોટો પ્રૉબ્લેમ એ છે કે તેમનું વજન વધારે હોવાને કારણે તેમનાં ઘૂંટણ પર વધુ પ્રેશર આવે છે. એ માટે ડૉક્ટર્સ ઇચ્છે છે કે તે વજન ઓછું કરે તો ઘૂંટણને આરામ મળે. પરંતુ એ માટે તેમણે એક્સરસાઇઝ કરવી પડે છે. એક્સરસાઇઝ કરે તો તેમને ઘૂંટણ વધુ દુખવા લાગે છે. ઘૂંટણ દુખતું હોય એટલે તે એક્સરસાઇઝ કરી જ નથી શકતા. આમ તેમનું વજન વધે છે, સ્નાયુઓ નબળા પડે છે અને તકલીફ બેવડાય છે. પરંતુ હકીકત એ છે કે આ લોકો કરી શકે એવી ઘણી એક્સરસાઇઝ છે. સૂતાં-સૂતાં, બેઠાં-બેઠાં પણ આ એક્સરસાઇઝ કરી શકાય છે. આ એ એક્સરસાઇઝ છે, જેનાથી વ્યક્તિના સ્નાયુઓને કસરત મળે છે અને એ તેમને ઉપયોગી સાબિત થાય છે. જ્યારે તમારું શરીર કસાયેલું હોય છે ત્યારે ઘૂંટણ પર બિનજરૂરી ભાર આવતો નથી. એ સ્નાયુઓ સ્ટ્રૉન્ગ છે એટલે એ પોતાનો ભાર ઘૂંટણ પર નાખી દેતા નથી. આમ એમ માનીને બેસી રહેવું કે ઘૂંટણની તકલીફ છે એટલે એક્સરસાઇઝ થતી જ નથી એ ખોટું છે. પ્રયત્નથી ઘણું મેળવી શકાય છે.’
એક ની-રિપ્લેસમેન્ટ સર્જરી કરાવવા ઇચ્છતી વ્યક્તિ માટે વેઇટલૉસ કઈ રીતે મદદરૂપ છે અને એના શું ફાયદા હોઈ શકે છે એ જાણીએ લ્ય્સ્ હૉસ્પિટલ, ગોરેગામના ઑર્થોપેડિક સર્જ્યન ડૉ. સચિન ભટ પાસેથી.
૧. જો વ્યક્તિ ઓબીસ હોય તો મોટા ભાગના કેસમાં એવું બને છે કે તેને ઓબેસિટીની સાથે ડાયાબિટીઝ, બ્લડ-પ્રેશર કે હાર્ટ પ્રૉબ્લેમ કે કૉલેસ્ટરોલ જેવી કોઈ તકલીફ હોય. આ તકલીફો સર્જરી વખતે કૉમ્પ્લીકેશન ઊભાં કરી શકે છે. જો વજન ઊતરે તો આ તકલીફોને વધુ સરસ રીતે કાબૂમાં લઈ શકાય અને સર્જરીમાં કૉમ્પ્લીકેશન ઓછાં આવે.
૨. આ સિવાય જે વ્યક્તિનું વજન વધારે છે તેમને સર્જરી દરમ્યાન ઍનેસ્થેસિયા દેતી વખતે તકલીફ પડતી હોય છે. આવી વ્યક્તિના શરીર પર ઍનેસ્થેસિયાનું પ્રમાણ ઓછુંવત્તું કરવું પડે છે. એ અસર ન કરે તો વધુ ડોઝ આપવો પડે છે, જે પણ એક મોટું રિસ્ક જ છે.
૩. આ સિવાય જ્યારે ઘૂંટણ અને એની આજુબાજુ મેદ વધુ છે ત્યારે ટેક્નિકલી પણ એક સર્જ્યન માટે ઑપરેશન અઘરું પડે છે. જે ઇમ્પ્લાન્ટ બેસાડીએ છીએ એમાં પણ તકલીફ આવી શકે છે. ઘણી વાર દરદીને ડાયાબિટીઝ હોય તો એ ઘામાં ઇન્ફેક્શનની શક્યતા પણ વધી જાય છે.
૪. આ સિવાય સૌથી મોટી તકલીફ રિકવરીમાં આવે છે. સર્જરી પછી રિકવરી માટે ચાલવું ખૂબ જ જરૂરી છે. જે લોકો ઓબીસ છે તે તેમના વજનને લીધે વધુ હરીફરી શકતા નથી. એટલે રિકવરી જલદી આવતી નથી.
૫. એટલે જ આજકાલ ની-રિપ્લેસમેન્ટ સર્જરી કરાવવાની હોય અને વ્યક્તિ અત્યંત ઓબીસ હોય તો બૅરિયાટ્રિક સર્જરી અને મીડિયમ ઓબીસ હોય તો ડાયટ અને એક્સરસાઇઝ વડે ડૉક્ટર્સ વેઇટલૉસ કરવાની સલાહ આપે છે. આ વેઇટલૉસને કારણે સર્જરીની રિકવરી અને સક્સેસ-રેટ બન્ને વધે છે.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.