gu en en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
૬૦ ટકા કૅન્સરને રોકવું આપણા જ હાથમાં છે
You need an iframes capable browser to view this content.
એમાં ખોટા ખોરાકનો, બેઠાડુ જીવનનો અને એને લીધે આવતી ઓબેસિટીનો ખૂબ મોટો ફાળો છે. એનો અર્થ એ થયો કે એને રોકવું આપના હાથની વાત છે. આવતી કાલે વર્લ્ડ કૅન્સર ડે છે એ નિમિત્તે જાણીએ દુનિયા પર લદાયેલું કૅન્સરનું ભારણ ઓછું કરવા અને ખુદને આ રોગથી બચાવવા આપણે શું કરી શકીએ
કૅન્સર એક ઘાતક રોગ છે એ આપણે સૌ જાણીએ જ છીએ, પરંતુ આજથી દસથી પંદર વર્ષ પહેલાંની વાત કરીએ તો કોઈ વ્યક્તિ કૅન્સરનું નામ પણ સાંભળે તો માનતી કે હવે તો મૃત્યુ નિશ્ચિત જ છે. જોકે છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં આ સંદર્ભે એક મોટો બદલાવ આવ્યો છે અને એ બદલાવ જાગૃતિને કારણે આવ્યો છે. કૅન્સર પ્રત્યે એક સભાનતા સમાજમાં જોવા મળે છે. એક સામાન્ય ઉદાહરણ જોઈએ તો કીમોથેરપીને કારણે જો સ્ત્રીના બધા વાળ ઊતરી ગયા હોય તો પહેલાંની જેમ આજે હાય-હાય કે હોઈ-હોઈ થતું જોવા મળતું નથી. એટલે કે સમાજ માટે કૅન્સર પ્રત્યેની સ્વીકૃતિ આજે જોવા મળે છે. બીજું એ કે કોઈ વ્યક્તિને કૅન્સર થાય તો હવે લોકો એમ માનતા નથી કે હવે તો મૃત્યુ નિશ્ચિત જ છે. એનો અર્થ એ છે કે કૅન્સર થવા છતાં એના ઇલાજ પ્રત્યે લોકોને હવે આશા બંધાણી છે. લોકો સમજતા થયા છે કે કૅન્સર થયું હોય તો પણ વ્યક્તિના ક્યૉર થવાની શક્યતા આજની તારીખે ઘણી વધારે છે, જે એક મહત્વપૂર્ણ બદલાવ છે અને એ ઘણો જ આવકાર્ય છે. આવતી કાલે એટલે કે ૪ ફેબ્રુઆરીએ વર્લ્ડ કૅન્સર ડે છે. આ દિવસે આપણે જાણીએ કે આ બીમારીના ભારણને ઓછું કરવા માટે અને આપણી જાતને એનાથી બચાવવા માટે એક વ્યક્તિ તરીકે કે એક સમાજ તરીકે આપણે શું કરી શકીએ.
કૅન્સર કેમ થાય છે, ક્યારે થાય છે અને શા માટે થાય છે એનો જવાબ મેડિકલ સાયન્સ પાસે વર્ષો સુધી નહોતો. જે રોગ કયાં કારણોસર થાય છે એ જ ખબર ન હોય તો આગળ એને રોકવાના ઉપાયો કઈ રીતે કરી શકાય? જોકે એની સાથે-સાથે એક કારણ હતું જે આપણને ખબર હતી કે એને લીધે કૅન્સર થાય છે અને એ છે તમાકુ. બીજાં પણ અલગ-અલગ રિસર્ચ થયાં જેમાં જાણવા મળ્યું કે બીજાં એવાં કયાં કારણો છે જેને લીધે કૅન્સર થઈ રહ્યું છે. આ બાબતે વાત કરતાં મુલુંડની ર્ફોટીસ હૉસ્પિટલના સર્જિકલ ઑન્કોલૉજીના હેડ ડૉ. અનિલ હેરુર કહે છે, ‘અમુક પ્રકારના રેડિયેશનને લીધે કૅન્સર થઈ શકે છે. આ સિવાય હવા, પાણી અને ખોરાકનું વધતું પ્રદૂષણ પણ એના માટે જ જવાબદાર કારણોમાંનું એક છે. અમેરિકાના વૈજ્ઞાનિકોએ તૈયાર કરેલા એક રિપોર્ટ મુજબ ૬૦ ટકા કૅન્સર લાઇફ-સ્ટાઇલ પ્રૉબ્લેમ અને આપણી ખોટી આદતોને કારણે થાય છે. બાકીના ૪૦ ટકા કૅન્સરને રોકવું આપણા હાથમાં નથી, પરંતુ ૬૦ ટકા આપણા હાથમાં છે. લાઇફ-સ્ટાઇલ સુધારવાથી, કુટેવોને છોડી દેવાથી કૅન્સરનું ઘણું મોટું ભારણ આપણા માથા પરથી હટી શકે છે.’
સ્મોકિંગ વર્ષોથી કૅન્સર માટે એક મોટું રિસ્ક-ફૅક્ટર રહ્યું છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઑર્ગેનાઇઝેશનના આંકડાઓ મુજબ તમાકુને કારણે દુનિયામાં પાંચ લાખ લોકો દર વર્ષે મૃત્યુ પામે છે. કૅન્સરથી થતાં મૃત્યુનાં બાવીસ ટકા મૃત્યુ તમાકુને કારણે જ થાય છે. તમાકુને કારણે વ્યક્તિને ફેફસાંનું, મોઢાનું, લેરિન્ક્સ અને ફેરિન્ક્સ જેવા ગળાના ભાગોનું, અન્નનળીનું, સ્વાદુપિંડનું, મૂત્રાશયનું, કિડનીનું, પેટનું અને બ્લડનું કૅન્સર પણ થઈ શકે છે. તમાકુનું સેવન ઘટે તો દુનિયા પરથી કૅન્સરનું ભારણ ઘણી મોટી માત્રામાં ઘટી શકે છે.
આલ્કોહૉલનું સેવન પણ અમુક ખાસ પ્રકારના કૅન્સરને આમંત્રે છે. ઘણાં રિસર્ચ સાબિત કરી ચૂક્યાં છે કે આલ્કોહૉલનું સેવન કરવાથી મોઢાનું, લેરિન્ક્સ અને ફેરિન્ક્સ જેવા ગળાના ભાગોનું, અન્નનળીનું, સ્વાદુપિંડનું, લિવરનું અને સ્તનનું કૅન્સર થવાનું રિસ્ક ઘણું જ વધી જાય છે. જો વ્યક્તિ પોતાની રીતે આ રિસ્ક સમજીને આલ્કોહૉલ પીવાનું છોડી દે તો તે પોતાને જ નહીં, પોતાની સાથે જોડાયેલા પોતાના પરિવારને પણ કૅન્સરની મહામારીથી બચાવે છે.
દુનિયાભરમાં વધતી જતી ઓબેસિટી પણ કૅન્સરના કેસમાં વધારો થવા પાછળ જવાબદાર ગણવામાં આવી રહી છે. ઓબેસિટીને કારણે પેટનું, સ્તનનું, મૂત્રમાર્ગનું, ઓવરીનું, અન્નનળીનું, સ્વાદુપિંડનું, કિડનીનું અને પિત્તાશયનું કૅન્સર થવાની શક્યતા મોટી ઉંમરે વધી જાય છે. ફક્ત હેલ્ધી લાઇફ-સ્ટાઇલ, યોગ્ય ખોરાક અને દરરોજની એક કલાકની એક્સરસાઇઝથી આ રિસ્કને દૂર કરી શકાય છે.
સમાજમાં કૅન્સર પ્રત્યે જે અભિગમ બદલાયો છે એ બાબતે ખુશી અનુભવતાં મુંબઈ સેન્ટ્રલની વૉકહાર્ટ હૉસ્પિટલના કન્સલ્ટન્ટ ઑન્કોસજર્ન ડૉ. મેઘલ સંઘવી કહે છે, ‘હું એક સંસ્થા સાથે જોડાયો છું. દર વર્ષે અમે ફ્રી કૅન્સર ડિટેક્શન કૅમ્પ કરીએ છીએ. આજથી પાંચ વર્ષ પહેલાં અમારે મહેનત કરવી પડતી કે લોકો આ કૅમ્પમાં આવે. તેમને સમજાવવા પડતા કે આ તમારા ભલા માટે છે. ત્યારે લોકો કહેતા કે અમને કોઈ પ્રૉબ્લેમ નથી માટે અમારે કંઈ ચેક કરાવવું નથી. સાચું કહું તો મને લાગતું કે કેટલાક લોકો તો ખરેખર ગભરાતા કે કંઈ થયું તો શું કરીશું? એટલે પણ નહોતા આવતા. આજે એ હાલત છે કે અમારે ના પાડવી પડે છે કે એક દિવસના કૅમ્પમાં અમે આટલાથી વધુ લોકોને નહીં લઈ શકીએ. પ્રી-રજિસ્ટ્રેશન માટે પડાપડી થતી હોય છે. દિવસે-દિવસે દરદીઓમાં પણ બદલાવ આવ્યો છે. તેમની હિંમત વધી છે અને વિશ્વાસ પણ, કારણ કે સમાજમાં એવા લોકોનો વધારો થઈ રહ્યો છે જેમને કૅન્સર હતું, પરંતુ તેઓ એક નૉર્મલ લાઇફ જીવવા લાગ્યા છે.’
કૅન્સર સામેની લડતમાં સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે જો કોઈ પણ પ્રકારના કૅન્સરનું નિદાન જલદી થઈ શકે તો એનાથી બચવું ખૂબ જ સરળ છે, પરંતુ વહેલા નિદાન માટે અમુક બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. એ બાબતે જાણીએ ડૉ. અનિલ હરુર અને ડૉ. મેઘલ સંઘવી પાસેથી.
૧. જો તમારા પરિવારમાં કોઈ પણ વ્યક્તિને, ખાસ કરીને તમારાં મમ્મી કે પપ્પાને કૅન્સર હોય તો તમને આ રોગ આવવાની શક્યતા ઘણી વધારે રહે છે એટલે એવા લોકોએ ખાસ સાવધ રહેવું જરૂરી છે.
૨. જો તમે સ્મોકિંગ કરતા હો, આલ્કોહૉલ લેતા હો, ઓબીસ હો, તમારા ઘરમાં કોઈ પણ વ્યક્તિને કૅન્સર થયું હોય, તમારી ઉંમર ૫૦ વર્ષથી વધુ હોય તો ખાસ અને આમાંથી કંઈ પણ ન હોય તો પણ એકાદ વાર એક ઑન્કોલૉજિસ્ટ પાસે જઈને તમે ક્લિનિકલ ચેક-અપ ચોક્કસ કરાવો. જો ડૉક્ટર સજેસ્ટ કરે તો જરૂરી ટેસ્ટ કરાવો.
૩. બ્રેસ્ટ-કૅન્સર માટે મેમોગ્રાફી, પ્રોસ્ટેટ-કૅન્સર માટે ભ્લ્ખ્ અને સર્વાઇકલ કૅન્સર માટે પૅપ-સ્મીઅર ટેસ્ટ આવે છે જેના દ્વારા આ કૅન્સરનું જલદી નિદાન શક્ય બને છે. ખૂબ જ સામાન્ય એવી ટેસ્ટ ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ કરાવી શકાય છે.
૪. આ ટેસ્ટ સિવાય અમુક જીન્સ-ટેસ્ટ છે જેના દ્વારા વ્યક્તિમાં અમુક પ્રકારનાં જીન્સ છે કે નહીં એ જાણી શકાય છે. આ જીન્સ એ છે જેને કારણે વ્યક્તિને કૅન્સર થઈ શકે છે એ સમજી શકાય છે. જેમ કે BRCA-૧ અને BRCA-૨ જીન્સ. આ બન્ને જીન્સ બ્રેસ્ટ-કૅન્સર અને ઓવેરિયન કૅન્સર માટે જવાબદાર જીન્સ છે. જો વ્યક્તિમાં આ જીન્સ હોય તો એનો અર્થ એ કે તેને આ કૅન્સર થવાનું રિસ્ક પાંચગણું વધી જાય છે. આ ટેસ્ટ પૉઝિટિવ આવ્યા બાદ વ્યક્તિ કૅન્સરથી બચવા સર્જરી કરાવી શકે છે, જેનાથી કૅન્સર આવ્યા પહેલાં જ એને રોકી શકાય છે.
૫. આ સિવાય સર્વાઇકલ કૅન્સર ન થાય એ માટે એની રસી પણ શોધાઈ છે, જે નવથી સોળ વર્ષ સુધીની છોકરીઓને લગ્ન થાય એ પહેલાં કે સેક્સ્યુઅલી ઍક્ટિવ થાય એ પહેલાં આપવાની હોય છે. આ રસીના ત્રણ ડોઝ લેવા ફરજિયાત છે.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.