gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
કથા-સપ્તાહ - ભેદભાવ (દીકરી કે દીકરો? - 2)
1  |  2  |  3  |
નર્સનાં વધામણાંએ મૅટરનિટી હોમના કૉરિડોરમાં પ્રસન્નતા પ્રસરી ગઈ.
‘દીકરી નહીં, લક્ષ્મી પધાર્યા એમ કહો નર્સ!’ આદર્શ ટહુક્યો.
‘માત્ર લક્ષ્મીજી શું કામ, હું તો કહીશ કે મા સરસ્વતી અને મા ઉમાનો પણ વાસ હજો મારી દીકરીમાં!’
રાજવીનાં વેણે સાસુને વખાણનો મોકો મળી ગયો, ‘આવું બોલવાનું તને જ સૂઝે! ચાલો, અંશની બહેન આવી એટલે આપણો પરિવાર પૂર્ણ.’
એટલે? હરખનાં અશ્રુ લૂછતાં મીનાબહેનને હળવો ફડકો પડ્યો : શું ફરી મારી દીકરી મા નહીં બને? શું તેની કૂખે દીકરો નહીં અવતરે!
દીકરીને પ્રેગ્નન્સી રહી ત્યારથી તેમણે દોહિત્રની કામના કરી હતી. પહેલા ખોળે ખાનદાનનો કુળદીપક દેનારી વહુ સાસરામાં સૌની માનીતી બની રહે! રાજવીનો જ દાખલો લોને. ગુણ તો કહેવાના મારી બાઈ, એનાં ગાન તો સાસુના ખોળામાં પોતરો રમતો મૂક્યો એનાં ગવાય છે! કાવેરીને એનો સૂઝકો ન હોય, પણ સંસારની રીતરસમો શું મને નહીં સમજાય.
પોતે માની લીધેલા સત્યનો સ્વીકાર સહજ હોય છે. મીનાબહેન પણ આમાં અપવાદ નહોતા.
મા મહેલની હોય કે ઝૂંપડાની, પોતાના સંતાનને લાડ લડાવતી માથી અમીર કોઈ નથી હોતું. સંતાનના સવાર઼્ગી વિકાસ માટે જાત ઘસી નાખતી માને સંસારમાં પોતાના સંતાનની કીર્તિ ગવાય એની અબળખા પણ હોય છે. દીકરીની બાબતમાં ખાસ. પુત્રી પરણીને સાસરે જાય ત્યારે તેના ગુણોની પ્રેરાઈને સાસરિયાં કહી ઊઠવાં જોઈએ કે તમારી દીકરી ખરું સોનું છે, તેને વહુ તરીકે પામીને અમે ધન્ય થયાં. આમાં ક્યાંક પોતાની કેળવણીની સરાહના થતી જોવાની અપેક્ષા વધતે ઓછે અંશે દરેક માતામાં હોતી હશે, મીનાબહેનમાં તો હતી જ.
કાવેરીના ઘડતરમાં તેઓ ક્યાંય ચૂક્યાં નહોતાં. પૂરી ખાતરી હતી કે મારી દીકરી જે ઘરમાં જશે ત્યાં મારા ઉછેરનો ડંકો વગાડી દેશે.
પરંતુ નસીબજોગે કાવેરીના સાસરામાં ઑલરેડી એક વહુ હતી અને સાસરિયાં પર બરાબરની ભૂરકી છાંટી ચૂકેલી! રાજવીની આડમાં મારી કાવેરી ઢંકાઈ જશેની અણખટ તો જોકે દીકરીની પસંદ જાણીને ઓગાળી, પણ પરણ્યા પછી ઘરે આવતી દીકરી પણ તેની જેઠાણીને વખાણવા લાગે ત્યારે ચચરાટી જેવી થતી : રાજવી... રાજવી! કેમ જાણે તેની જ માએ તેને ઘડી. હં. બીજાને શું કહેવું, જ્યારે મારી દીકરીને જ માના ઘડતરની કદર નથી.
આનું ઓછું આવતું. દીકરીને મીઠાબોલી જેઠાણીથી સાવધ રહેવાનું સૂચવતાં એમ જાતને સમજાવતાં : રાજવી ગુણવાન ખરી, પણ તેનો ખરો ગુણ દીકરાની મા હોવાનો!
પોતાની મૂળભૂત લાયકાતથી વિશેષ રાજવી દીકરો જણવાથી વધુ લાયક ગણાય છે એ તર્કને સત્ય તરીકે સ્વીકારી લીધો મીનાબહેને.
આમાં ક્યાંક તેમનો અનુભવ પણ હતો. પોતાને એક જ દીકરી. એનો વસવસો જોકે પતિ કે પતિના માવતરે તો કદી જતાવ્યો નહોતો, બલ્કે તેમણે તો કાવેરીને સવાયા લાડથી રાખી; પરંતુ નજીક-દૂરનાં સગાંસંબંધી મોઘમ બોલી જતાં ખરાં : કાવેરીને ભાઈ હોય તો કેવું સારું! આ તો તેના પરણતાં તમારું ઘર ખાલી થઈ જવાનું... જવાબમાં કાવેરીના પિતા બોલનારનું મોં તોડી લેતા : દીકરી તેના જન્મથી જ એટલું હેત ભરી દેતી હોય છે કે ઘર શું, તમને જીવન કદી ખાલી નથી લાગતું!
મા તરીકે મીનાબહેને કદી દીકરીને કારણે અધૂરપ નહોતી અનુભવી, પરંતુ સ્ત્રી તરીકે એટલું અવશ્ય લાગતું કે મારે એક દીકરો પણ હોત તો સમાજની મને જોવાની નજર થોડીક જુદી હોત!
એટલે પણ તેમને એવી ઇચ્છા કે કાવેરીને પહેલી ડિલિવરીમાં દીકરો જન્મે તો તેણે સમાજની નજર સહેવાની ન રહે અને એટલું જ અગત્યનું, રાજવી સામે તેનું પલડું સરભર રહે!
‘ઈશ્વર કરે, મારી દીકરી રાજકુમાર જેવા રૂડા-રૂપાળા દીકરાની માતા બને.’
ગર્ભાવસ્થાના સાતમા મહિને રંગેચંગે ઉજવાયેલા સીમંતના પ્રસંગે દીકરીનાં ઓવારણાં લઈને ભાવભીના આર્શીવાદમાં મીનાબહેને આટલું કહેતાં રાજવી ટહુકેલી, ‘અમને તો રાજકુમારી જેવી દીકરી પણ ચાલશે, મા! ભેદભાવમાં અમે માનતા નથી.’
એ તો કહેવાનું! રાજવી પોતે દીકરો જણી ચૂકી છે એટલે ડાહી-ડાહી વાતો કરવામાં તેને શું નુકસાન!
‘જોજેને, તને દીકરો જ આવશે.’
સીમંત પછી પોતે છ માસ માટે દીકરીને અહીં લઈ આવેલાં. રિવાજ મુજબ પ્રથમ પ્રસૂતિ પિયરમાં થવાની હતી. સુવાણી દીકરીને જીવની જેમ માએ જાળવી જાણી, સાથે પુત્રજન્મની હોંશ દીકરીના કાને નાખતાં રહ્યાં.
તોય જન્મી તો દીકરી જ!
ના, ફૂલ જેવી દોહિત્રીના આગમનની ખુશી તો હોય જ, પરંતુ એથી વિદ્યાબહેને પરિવાર પૂર્ણ થયાનું જાહેર કરતાં ધ્રસકો પડવો સ્વાભાવિક હતો : કાવેરીને મારે ચેતવવી પડશે, ક્યાંય સાસરિયાંની વાતોમાં આવી બીજા સંતાનનું માંડવાળ ન કરે! રાજવીને તો એવું જ જોઈતું હશે!
અત્યારે પણ રાજવીના શબ્દોએ મીનાબહેનના કાન સરવા થયા : ઓહો, સદ્ગુણોની મૂરત રાજવીને પણ ઈર્ષા જેવી નકારાત્મક લાગણી થાય છે ખરી! જોકે આગળ સાંભળ્યા પછી ભોંઠા પડવા જેવું થયું.
‘પુત્રની માતા હોવાનું ભાગ્ય દીકરીની મા બનવાના સૌભાગ્યથી તસુય ઊતરતું નથી હોતું. છતાં જે કુળને વધારનારી છે તેને એક માર્ક વધુ મળે એ ન્યાયે પ્રિન્સેસ જણનારી દેરાણીની મને મીઠી ઈર્ષા થાય છે. ’
આમાં નરી નિખાલસતા હતી, પરંતુ મીનાબહેને જોઈતો અર્થ તારવ્યો : જોયું? કુળ વધારવાનો કેવો સિફતપૂર્વક ઉલ્લેખ કરી ગઈ કાવેરીની જેઠાણી! દીકરી બીજાના કુળને વધારે, પોતાના કુળને તો દીકરો જ વધારે એવો આમાં સંદેશ છે!
‘આમ તો દીકરા-દીકરી સમાન ગણાય...’ આદર્શે ઉમેરો કર્યો, ‘પણ તારો એક માર્કવાળો ભેદભાવ અમને સહર્ષ માન્ય છે રાજવી!’
(લો, વરજીને તો બૈરી બોલી નથી ને સનાતન સત્ય જણાયું નથી!)
‘અંશ ઑલરેડી હતો એટલે મને તો ખાસ દીકરીની ચાહ હતી, નહીંતર ટ્વિન્સ માગ્યાં હોત...’
રામ જાણે પુરુષને મતિ ક્યારે સાંપડશે? અહીં હું દીકરા-દીકરાની માળા જપતી રહી ને અશ્વિનકુમાર દીકરીની પ્રાર્થના કરતા હતા. બાકી દીકરો આવ્યો હોત તો રાજવી સામે કાવેરીને સરસાઈ મળી હોત એવંિ તો સૂઝે પણ કેમ ભાભીના દિયરને?
હશે. મીનાબહેને મન મનાવ્યું. અત્યારથી અજંપો વહોરીને મારે મારી લાડલીના આગમનને ડહોળવું નથી. બીજી પ્રસૂતિમાં મારી દીકરી દીકરો જણશે, જોજોને!
‘બીજું ચાઇલ્ડ? નો બાબા!’
ત્રણ મહિના વીતી ચૂક્યા છે. સુવાવડ માટે પિયર આવેલી દીકરીને તેની દીકરી સાથે વળાવવાનો સમય આવી પહોંચ્યો છે. દીકરી અહીંથી જાય એ પહેલાં તેના મગજમાં બીજા સંતાનની આવશ્યકતા ફિટ કરી દેવી છે, પણ તે પૂરું સાંભળે તોને!
મીનાબહેન કોચવાયાં. દોહિત્રીની સારસંભાળમાં પોતેય એવાં હરખઘેલાં રહ્યાં કે મુદ્દો ઉખેળ્યો નહીં ને હવે સમજાવા માગું છું તો કાવેરી કાને નથી ધરતી!
‘કાવેરી, બાળકીના આગમનની આપણને ખુશી જ છે; પરંતુ આંખ-કાન ખુલ્લા રાખીને સમાજમાં નજર દોડાવ તો જાણી શકીશ કે સાસરામાં દીકરો જણનારી વહુનાં માનપાન અદકેરાં જ હોય છે, આપણે પોતે દીકરા-દીકરીના ભેદભાવમાં માનીએ કે ન માનીએ.’
તેમણે દીકરીને હેતથી પસવારી, ‘આજે તારા સાસરામાં સંપ છે, કાલે શું થાય કોણે જાણ્યું? દીકરી હોય તો હેત રહે અને દીકરો હોય તો ઓથ રહે. માન્યું કે અંશ તને દીકરા જેવો વહાલો છે, પણ ખુદનો દીકરો હોવું ને દીકરા જેવું કોઈ હોવું એમાં આભ-જમીનનો ફેર છે. કાલ ઊઠીને તમારી ઢીંગલી તો સાસરે જશે, અંશ પરણશે, તેનો સંસાર માંડશે તો એમાં પહેલું સ્થાન તેના પેરેન્ટ્સનું હશે કાવેરી, તમારું નહીં.’
સહેજ હાંફી જવાયું, ‘હું તારી મા છું કાવેરી, તને ખોટી સલાહ નહીં આપું. ફક્ત દીકરીની મા તરીકે સમાજની નજર મેં સહી છે. એ તારે વેઠવાનું ન થાય એ માટે મારું વેણ રાખ... તારે બીજું સંતાન જણવાનું એટલે જણવાનું!’
માનો આગ્રહ ર્સ્પશી ગયો.
‘મા, દીકરો આવે યા દીકરી એ આપણા હાથમાં ઓછું છે!’
‘એ બધું તું મારા પર છોડ.’ મીનાબહેન ઉત્સાહમાં આવ્યાં, ‘તું તારે હું કહું એમ કરતી જા; પણ ખબરદાર, આ વિશે હમણાં કોઈને કંઈ કહીશ નહીં. અશ્વિનકુમારને પણ નહીં.’
નૅચરલી, અમે દીકરા માટે ટ્રાય કરીએ છીએ એવું કંઈ જાહેરમાં
‘અમારી આસિતા તો બહુ નખરાળી.’
માને ત્યાંથી દીકરો જણવાની શીખ લઈને સાસરે પાછી ફરેલી કાવેરીને રાજવીએ હથેળીમાં રાખી હતી. બેબીનું નામકરણ ધામધૂમથી કર્યું ને પછી તેની નજર પણ ઉતારી!
બપોરે-રાત્રે પોતાની પાસે જ સુવાડે જેથી કાવેરીની ઊંઘ ડિસ્ટર્બ ન થાય. બાળકીને ચોખ્ખી રાખે. મહેમાનો તેને વખાણે તો અમારી આસિતા ભારે નખરાળી કહીને મેંશનું ટપકુંય કરી દે.
અંશ તેનો હેવાયો. આઠ મહિનાની થયેલી આસિતા પણ તેને જોતાં
હાથ-પગ હલાવવા માંડે. ક્યારેક રડવા બેસે તો કાવેરીથી શાંત ન થાય, પણ રાજવીનો ખોળો મળતાં જ બેનબા ચૂપ!
‘તે મારા કરતાં તમને વધુ ઓળખે છે...’ એકાદ વાર કાવેરીથી બોલી જવાયું.
‘તો? અંશ પણ ફેરીટેઇલ સાંભળવા મને છોડી તારી પાસે નહોતો આવતો!’
‘સાચું કહું કાવેરી?’ સહેજ ભાવુક બનીને રાજવીએ દેરાણીનો પહોંચો પંપાળ્યો, ‘અમારાં લગ્ન નક્કી થયાં એ ઘડીથી અશ્વિનભાઈએ મને ભાભીમાનો દરજ્જો આપ્યો છે. તેમના અંશને રમાડવાનું, વહાલથી ભીંજવવાનું સુખ હું શબ્દોમાં વર્ણવી શકું એમ નથી. એમ પાછી આપણી આસિતા છે પણ દિયરજીની કાર્બન કૉપી. કહે છેને બાપમુખી સદા સુખી.’
જોકે પછી વાત-વાતમાં માને આમાંનું કશું કહેવાઈ જાય તો મા કંટાળો જતાવે, ‘છોડ એને. આસિતાને રાજવી જાળવતી હોય તો તારા હિતમાં છે. તું દીકરાનું પ્લાનિંગ કરવા માંડ!’
કાવેરીના ઉદરના ફરફરાટ થતો. રાતના એકાંતમાં અશ્વિનને પૂછી બેસતી : ડાર્લિંગ, આપણે પણ અંશ જેવો એક દીકરો હોય તો?
‘અંશ આપણો જ દીકરો છે હની...’
અશ્વિનના સ્ટાન્ડર્ડ જવાબ પછી બીજા સંતાન બાબત તેની સાથે ચર્ચાવિચારણા કરવાની રહેતી નહોતી.
‘જરૂર પણ નથી...’ મા કહેતી, ‘તું આટલું કર...’
જોશી-વૈદ્યને પૂછીને માએ જાણેલા નુસખા પોતે પાળતી ગઈ... ફલાણી તારીખે, ફલાણી ઔષધિ ગળીને બાંધવાના થતા સંબંધમાં ગર્ભનિરોધક પ્રિકૉશન્સ લેવાનું ટાળતી. આનું ફળ પણ જલદી મળ્યું. પોતે ફરી પ્રેગનન્ટ થઈ!
માની સલાહ મુજબના દેશી નુસખા અપનાવવા છતાં બીજી પ્રસૂતિમાં કાવેરીના ખોળે જન્મી તો દીકરી જ!
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.