gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en gu en en en gu en en en gu en gu en gu gu gu gu en gu en en en en fr en en en en el gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu es en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: આંબે આવ્યા મોર… – વર્ષા તન્ના
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
(‘અખંડ આનંદ’ સામયિકના મે – ૨૦૧૫ના અંકમાંથી સાભાર)
મારા ઘરના બેડરૂમમાંથી ઝૂમતો આંબો દેખાયા જ કરે. મુંબઈ ગામમાં આવો આંબો દેખાય એ એક મોટો જલસો છે. મારા ઘરની આજુબાજુ વૃક્ષોનો વૈભવ ઘણો. તેમાં પણ બિલ્ડિંગના ગ્રાઉન્ડમાં જ આંબો અને તે પણ બેડરૂમની બારીમાંથી મને બોલાવ્યા કરે મસ્ત મિત્રની જેમ. મારો દીકરો નાનો હતો ત્યારે ત્યારે બિલ્ડિંગમાં સમવયસ્કની મોટી ફોજ. એક જણ રમવા નીચે ઊતરે એટલે બીજાને બૂમો પાડીને ચોક્કસ બોલાવવાના. આખી ફોજ ભેગી થાય પછી જ આગળનો વ્યૂહ નક્કી થાય. તેમ આ મારો દોસ્ત આંબો મને તો બોલાવે, બીજા કેટલાયને પણ હાથ લાંબા કરી કરી બોલાવે છે.
નાની હતી ત્યારે પપ્પાએ કહેલી એક નાની વાર્તા યાદ આવે છે. એક દાદાજી જ્યારે આંબો વાવતા હતા ત્યારે કોઈ એક વ્યક્તિએ તેમને કહ્યું ‘તમે આંબો વાવો છો પણ તમને આની કેરી ખાવા નહીં મળે.’ ત્યારે તે દાદાજીએ સ્મિત કરતાં કહ્યું, ‘મને નહીં પણ મારા દીકરા અને પછી તેના દીકરાને તો મધ જેવી મીઠી કેરી મળશે…’ બસ, આ વાત આ આંબો કોણે વાવ્યો હશે ? આ બિલ્ડિંગમાં તો કેટલાય આવ્યા અને ગયા. પણ આંબો તો મજાનો ઊભો છે પેલા સ્થિતપ્રજ્ઞ ઋષિની જેમ માત્ર આપવા માટે. શિયાળો હજુ પૂરો થયો ના હોય ત્યાં તેનાં પાન મલકવા લાગે. જાણે થડમાં પણ જીવ આવ્યો હોય તેમ તેની ડાળીઓ ઝૂલવા લાગે જાણે વસંતને બોલાવતી હોય.
તમે કોઈએ વસંતને હરખાતાં જોઈ છે ? આકાશમાં તારાઓની સભા તો વાદળ વગરની રાતમાં ભરાયા જ કરે છે. પણ ધરતીનો રિવાજ સાવ નોખો છે. અહીં એકલતા અને સંગત બધું મળે છે. પાનખરમાં ઝાડનાં પાન ખરી જાય, ઓલા પક્ષીઓ હિજરતીઓની જેમ એકાદ ફોટાની પાછળ કે એસીની બારીમાં પોતાનું નવું ઘર બનાવે ત્યારે ઝાડ વિચાર કરતું હશે, જૂનું ઘર ખાલી કરતાં પંખીઓ પોતાના માળાનાં તણખલાં કેવી રીતે ગોઠવતાં હશે ? દુઃખ થતું હશે કે નહીં ! ઝાડને આ પંખીઓનો ઝુરાપો લાગે છે પણ આ પક્ષીઓને લીલીછમ માયાનો ઝુરાપો લાગે છે કે નહીં તે પૂછવું જ રહ્યું. પક્ષી ભલે ક્યાંય પણ પોતાનું ઘર બનાવે પણ તેને પરદેશમાં આવે વતન ઝુરાપો જરૂર લાગતો હશે. મા જેમ સુખડી બનાવી વૅકેશનમાં પોતાનાં ટાબરિયાંની રાહ જુએ છે તેમ મીઠાં ફળ ઉગાડીને ઝાડ પણ પોતાનાં વહાલસોયાં પંખીઓની રાહ જોતું હશે. વૅકેશનમાં ગામનું ઘર જેમ કલબલાટથી ભરાઈ જાય ને માનું આખું બોખું મોઢું સ્મિતથી ભરાઈ જાય તેવી રીતે ઝાડ પણ પંખીઓના કલરવથી અને પાંદડાંના સ્મિતથી છલકાઈ જાય છે. થડ પરથી ડાળી પર અને પછી ઘરની બારી પર ફરતી ખિસકોલીઓ પર હાથ ફેરવી રામની આંગળી પકડી હોય તેમ લાગવા લાગે. તેમાં પણ મારા આંબા પર આમ્રમંજરીઓ કોળવા લાગે એટલે આંબો માત્ર સ્મિત જ ન કરે પણ ખડખડાટ હાસ્ય વેરે. આ આંબા પર નજર કરીએ તો આ આમ્રમંજરીનો વસંતવિલાસ નજરે ચડે.
આમ તો વસંતનો વૈભવ સાવ નોખો છે અનોખો છે. ચારે બાજુ રંગનો અને સુગંધનો પટારો ખૂલી જાય છે. ચારે બાજુ ફૂલો મલક્યા કરે અને પર્ણો પણ કલશોર કર્યા કરે છે. તેના ગણગણાટનો અવાજ પેલી આંબા પર બેઠેલી કોયલ તેના ટહુકામાં ઘોળ્યા કરે. આથી આંબો જાણે હરખમાં વધુ ને વધુ ડાળીઓ હલાવી પોતાની ખુશી વ્યક્ત કરે છે. આવા હરખપદુડા આંબાને જોઈ આપણે તેને વસંતદૂત કહી સંબોધવો કે નહીં તે વિચારીએ ને તો વધુ ને વધુ ગૂંચવાઈએ. પછી મનને મનાવી લેવું પડે કે ‘નામમેં ક્યા રખા હૈ ?’ કાલીદાસે આ હરખપદુડાને મંથનાલય કહ્યો છે. કોઈએ તેને પિકરાગ તો કોઈ તેને મધ્યાવાસ, રસાલ, સુમદન, ભૃંગાભીષ્ટ કહીને પણ લાડ લડાવ્યાં છે. આમ્રમંજરી કોળવાથી આંબો સૌંદર્યની એક નવી પરિભાષા લખતો હોય તેમ મલક્યા કરે. આ મલકાટમાં જ મને ઓમકારનું ગીત સંભળાવા લાગે. નિર્દોષ, નિખાલસ અને વહાલસોયો. તેની તૂરી અને ખાટીમીઠી સુગંધનો નશો ચોમેર પ્રસરવા લાગે. આ સુગંધને મારી નજરથી પી લઉં છું. આ મીઠાશને કોઈની નજર ન લાગે એટલે મૌનમાં કસુંબાની જેમ ઘોળ્યા કરું. આ પરિમલને મારા શ્વાસમાં ભરી લઉં છું.
આંબો આખો લીલોછમ, તેની વચ્ચે સફેદ ઝીણાં ફૂલ રૂપે ઊગેલી આ આમ્રમંજરી આખા ઝાડને અનોખું રૂપ આપે છે. આ રૂપકડી આમ્રમંજરી સાથે જો આંબો દર્પણ જુએ તો ચોક્કસ ગર્વીલી માનુની બની જાય. આ આમ્રમંજરીમાં મહાલવા પોપટનું ટોળું આવે. એક ડાળેથી બીજી ડાળે ઊડાઊડ કરે. ક્યાંક જો મંજરીમાંથી ટચૂકડી કેરી દેખાય તો તે વધુ હરખાય અને પોતાના હાથમાં કોઈ ખજાનો આવ્યો હોય તેમ કિલકારી કરી સૌને બોલાવે. કેરીને ચુંબન કરવાનો એકહથ્થુ અધિકાર માત્ર પેલા લીલચટ્ટા પોપટને જ છે. અરે, તેણે ચુંબન કરેલી કેરી ચોક્કસ મીઠી હોય જ. આ પોપટ જેવી તેવી કેરીને અડકે પણ નહીં. ચકલી, મેના અને કબૂતર બધાં કેરી ખાય ના ખાય પણ પેલી આમ્રમંજરીની સાથે રમે, તેને વહાલ કરે અને વાતાવરણમાં વૈભવનો નવો રંગ ભરે.
આંબાની કેરી પણ જેવી લીલીછમ હોય છે, પાનને ખોટું ન લાગે માટે. આ પોપટનો રંગ લીલો, આંબાનાં પાન પણ લીલાછમ અને તેની પાર આવતી કેરી પણ લીલી. આંબા પર લીલોછમ ત્રિવેણી સંગમ આપોઆપ રચાઈ જાય છે. આંબો લાગણીની લ્હાણી કરે છે. તેની બાજુમાં ઊભેલો રતુમડો ગુલમહોર પણ પોતાની શોભા ભૂલીને તે આંબા સામે જોઈ મહાલે. બિલ્ડિંગની પાસે જ ઊગેલો આંબો અને રસ્તા પર ઊભેલો ગુલમહોર રસ્તા પર આવતાં જતાં સૌને ખુશ કરે છે. પણ પોતે જ ખુશ થઈને ગુલમહોર અને આંબો એકમેકને જ્યારે બથ ભરે ત્યારે સીમાભેદ અને જાતિભેદ ક્યાંય ઊડી જાય છે. ગુલમહોરનાં રતૂમડાં ફૂલ આંબાની ડાળીઓ વચ્ચેથી ડોકિયાં કરીને જાણે પેલા લીલાછમ પોપટને બોલાવતાં હોય તેમ લાગે છે. જ્યારે આંબાની ડાળીઓ ગુલમહોરના લાલચટક ફૂલને ચૂમીને વસંતને વધાવતી હોય તેવું લાગે છે. આ વૃક્ષોનો પ્રેમાલાપ સાંભળવા માટે મારે કાન સરવા રાખવા પડે, આ પ્રેમ ગોષ્ઠિ બંનેની સાવ અંગત હોય, જાણે ‘આંખો હી આંખો મેં ઈશારા હો ગયા.’
રાત પડે આંબો સૂઈ ગયો હોય તેમ શાંત થઈ જાય છે. તેની પરનાં પક્ષીઓનું જતન કરતો હોય તેમ તે રાત્રે મહેક્યા કરે છે અને ધીમો ધીમો વીંઝણો વીંઝ્યા કરે છે. પેલી આમ્રમંજરી માનુનીની જેમ પોતાના અહંકારના મદમાં મસ્ત થઈ પોતાની સુંદરતા દર્પણમાં જોયા કરતી હોય તેવું લાગ્યા ક્રે છે. આ મંજરીમાંથી કોળેલી નાની કેરીને આંબો લાડ લડાવતો હોય ને હાલરડું ગાતો હોય તેમ પોતાની ડાળીઓને હલાવ્યા કરે છે. અમરાપુરીમાં જે સંજીવની વૈદ્ય છે તેની સાથે આંબો ગોષ્ઠિ કરતો હશે કે તું ભલે સ્વર્ગનું અમૃત, પણ ધરતી પર તેનો ઈજારો મારો છે. એટલે આ માનવે મને ફળોનો રાજા બનાવ્યો છે.
આંબાની શોભા તેના પાન અને પેલી મલકતી આમ્રમંજરી તો ખરી જ. તેનું થડ ભલે ચૂપચાપ લાગે પણ ડાળીઓ જાણે બધાની આંગળી પકડીને ખેંચતી હોય તેવું લાગ્યા કરે. આ ડાળીઓ પર ભલે વડની વડવાઈની જેમ આપણે હીંચકા ન ખાઈ શકીએ પણ પોપટ તો સીતારામ બોલતાં બોલતાં ડાળીઓ પર ઝૂલ્યા કરે.
વૅકેશન એટલે રોજની ડાયરીનું ખોવાયેલું પાનું. આ પાનું મળી જાય એટલે ભણતરને મૂકી ગણતરની ગાડીમાં બેસવાની ગમ્મત. શિયાળો એટલે સ્વેટર અને રજાઈમાં લપાઈ જવાના દિવસો તો ચોમાસું એટલે રેઈનકોટ કે છત્રીને બથ ભરવાનો સમય. જ્યારે ઉનાળો એટલે તડકો, તડકો એટલે તરવરાટની ઋતુ. તડકામાં વચ્ચે કોઈ આવરણ નહીં. આ ઋતુમાં માત્ર વસંતનો મિજાજ જ રજવાડી નથી હોતો પણ અત્યારે વૅકેશનના રાજમાં દરેક બાળક રાજિયો હોય છે. કાચી કેરી ચોરવાનો અને પાકી કેરી ખાવાનો વજીફો તો માત્ર વૅકેશનનું બોનસ છે. આંબા પર ચડવું, કેરી પાડવી, તેની પર બેઠેલા પોપટ સાથે સીતારામની રટ લગાવવી. નાની નાની કેરી મોટી થાય તેની મીઠાશ ઘોળાતી જાય. વૅકેશનના સમયમાં કાચી કેરીને જેમ પોપટ ચાંચ મારે તેમ નાના છોકરાઓ પથ્થર મારી કેરી પાડવાની હરીફાઈ કરે. છોકરાઓથી જો એકાદ કેરી પડે તો તેઓને પતંગ કાપ્યા જેટલી ખુશી થાય. હા, આ હરીફાઈમાં કેરી તૂટે અને માથાં પણ ફૂટે, સાથે સાથે લીલીછમ લાગણી થોડી રતૂમડી બની જાય અને માવડીઓનો જીવ પડીકે બંધાયેલ રહે. આ બધું અહીં મુંબઈમાં જોવા મળતું નથી. અહીં જો એવું દ્રશ્ય સર્જાય તો હોરર મૂવી જોતા હોય તેવો તમાશો થઈ જાય. નાના ગામમાં તો કેટલી કેરી પાડી અને કેટલાં માથાં ફૂટ્યાં તેની ગણતરીનો તાળો મેળવાય અને તે પણ ગર્વભેર. તેમાંથી તે જ આંબા નીચે મહાભારત રચાઈ જાય. કોયલના ટહુકાને બદલે માણસોના બૂમબરાડા જીતી જાય.
નાની કેરી મોટી થવા લાગે. ઝાડ પરથી નીચે પડી જાય, કદાચ ડાળીઓ મીઠાશનું વજન ઝીલી શકતી નહીં હોય એટલે તે નીચે નમી જાય છે. ઘણી બધી કેરીને તે આંબાનો માલિક ઉતારી લે. કેરી ઊતર્યા પછી પણ આંબાની શોભા જરા પણ ઓછી થતી નથી. ઋષિ દધીચિએ જેમ પોતાનાં હાડકાં આપી દીધાં હતાં તેવી જ રીતે આમ્રમંજરી પોતાનું સર્વસ્વ આંબાને આપીને ગઈ. જાણે કહેતી હોય ‘આંબે આવ્યા મોર વાર્તા કહેશું પોર’. બસ બીજા વર્ષની રાહ જોતાં જોતાં હું લીલોછમ આંબો જોયા કરું છું.
સંપર્ક – ૧૦૧, વિંડરમેટ, પહેલે માળે, નોર્થ એવન્યુ રોડ, સાંતાક્રુઝ (પ), મુંબઈ – ૪૦૦ ૦૫૪ મો. ૦૯૮૨૦૭ ૩૮૪૬૭
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous જન્માક્ષર – ડૉ. રેણુકા એચ. પટેલ
ઈ મારી મા છે – નિખિલ દેસાઈ Next »
આ પ્રકારનું અન્ય સાહિત્ય:
‘આપો ઉત્તર ઓ સપ્તવર્ણી’ પુસ્તક પરિચય – વંદના શાંતુઈન્દુ
પો ઉત્તર ઓ સપ્તવર્ણી’ કવિતા સંગ્રહ મૂળ હિન્દી કવિયત્રી સુશ્રી બિનય રાજારામ, જેનો ગુજરાતી અનુવાદ કર્યો છે સુશ્રી નિર્ઝરી મહેતાએ. અનુવાદનું કામ એ એક અનુષ્ઠાન છે જે નિર્ઝરીબેને સુપેરે પાર પાડ્યું છે. આ કાવ્યસંગ્રહમાં કુલ પચાસ કાવ્યો સામેલ છે; જેને ત્રણ વિભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. દરેકને ‘વર્ણ’ એવું નામ આપવામાં આવ્યું છે. પ્રથમ વર્ણ પુરાતન સાથે સંવાદ છે. દ્વિતીય વર્ણમાં ... [વાંચો...]
મહત્વની વાત (સ્વ. શિવકુમાર આચાર્ય વિશે) – મીનાક્ષી ચંદારાણા
મહત્વ એનું નથી. ભલે… ભલે અમારી પાસે આવેલાં એક સો ઉપરાંત જાગૃત નાગરિકોનાં સંસ્મરણો મત્તું મારીને કહેતાં હોય કે શિવભાઈ એક મોટા ગજાના પત્રકાર હતા, એક મોટા ગજાના તંત્રી હતા, એક મોટા ગજાના સંપાદક હતા… મહત્વ એનું નથી. ભલે… ભલે ડૉ. કાંતિ ગોર જેવા સમર્થ અભિનેતા-નાટ્યવિદ્, હસમુખ રાવળ જેવા સફળકેન્દ્ર નિયામક અને અત્યંત સફળ રેડિયો નાટક દિગ્દર્શક ઉમર સમા, મુકેશ માલવણકર, દેવેન ... [વાંચો...]
સહજીવન અમારું – દર્શના સુરેશ જોષી
25 ડિસેમ્બર, 1980થી શરૂ થયેલું અમારું સહજીવન (સગપણ), બે દાયકાથી પણ વધારે તેને માણી શક્યા છીએ સાથે-સાથે તેને નાણી કે પ્રમાણી પણ શક્યા છીએ. સહજીવનના ઉતાર-ચઢાવમાં સંગ તેવા રંગની અસરો બંનેને એકબીજાની જરૂર થઈ છે. જીવનના વિવિધ રસનો સ્વાદ માણ્યો છે. એમાં ઝઘડાઓ પણ ખરાં અને પ્રેમ પણ. આજે જ્યારે પાછું ફરીને જોવાનો સવાલ સામે આવ્યો ત્યારે પહેલા તો મનમાં ... [વાંચો...]
4 પ્રતિભાવો : આંબે આવ્યા મોર… – વર્ષા તન્ના
June 9, 2015 at 11:38 am
આ એક સરસ નિબન્ધ ચ્હે વર્શાબનને ધન્યવાદ્
June 9, 2015 at 3:19 pm
ખુબ જ ભાવુક અભિવ્યક્તિ!આમ્બો અહિ પન હાજરાહજુર હોય એવુ લાગ્યુ 🙂
June 10, 2015 at 10:21 pm
ખુબ રસાળ લેખ વાચિ ને તેનો અનુભવ લેત હોઇ એ તેવો .લેખિકા ને અભિનન્દન્
કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા} says:
February 27, 2016 at 2:31 pm
સુંદર નિબંધ આપી કુદરતને ખોળે લઈ જવા બદલ આભાર.
… પરંતુ, આજકાલ તો ગામડાઓમાં આંબા,લીમડા,બોરડી… વગેરે બધાં જ ઝાડ બળતણની લાલચે સૌ કાપી રહ્યા છે તે દુઃખદ છે.
કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા}
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
* * * * *
Download First Issue Absolutely Free !!
Click Here for download page
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
ગરમાળો, ગુલમોર અને ખખડેલું બસસ્ટોપ ! – રામ મોરી
વિધવા : પ્રથમ તો એક માણસ – સ્વાતિ બારોટ સિલ્હર
દો પલ કે જીવન સે એક ઉમ્ર ચુરાની હૈ… – રોહિત શાહ
મારી સાઇકલ – રમણ સોની
ભાઈ એન્ડ બા વીથ ગોડ એટ જી-મેલ ડોટ કોમ – રાહુલ શુક્લ
pritesh patel: wish u many many happy returns of the day...
Amrut Gosai: વાહ સ્વાતિબેન ….ખુબ સુન્દર રિતે સમાજ...
બટુક ઠુંમર: અદભુત, અવર્ણનિય અને અકલ્પનિય. ડો.એટલુ સરળ અને...
Vijay Panchal: Bau Saras… che….
Sheela Patel: Good story
NEELAM GUPTA: આ ને બચ્પન માટૅ લખો.સારી કવિઆ હે.
jigisha dave: Very nice story its really hart...
Darshan: 30/૩/1987 time 21ઃ00 birtha peels ઃ godhara...
Arvind Patel: અંતઃસપુરના. હું જયારે એમ માનુ કે બધું હું જ...
Keyur Patel: પૂરાણૉમા પણ વાર્તા છે જ કે દધિચીએ પોતાના...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૨)
દિલ્હીનું અનોખું રવિવારી પુસ્તકબજાર.. દરિયાગંજ બુકમાર્કેટ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૧)
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.