gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en gu en gu gu en en en gu en en en en en en en en en en en en en en de en en en en en en en en en en en en en en gu en en en en en en en gu en en en gu gu en en en en en en en gu en en en en fr en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu en en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
[ ગુજરાતી સામાયિકો પૈકી એક ઓછું જાણીતું પરંતુ સુંદર સામાયિક છે ‘તથાગત’. આ સામાયિક દ્વિમાસિક છે. જ્ઞાન સાથે સંસ્કારનું સિંચન કરતા આ સામાયિકના તંત્રી શ્રીમતી રેણુકાબેન દવે છે. અમદાવાદથી પ્રકાશિત થતા આ સામાયિકનું પ્રકાશન ‘તપનસ્મૃતિ ટ્રસ્ટ’ કરે છે. તેમાંથી આપણે અગાઉ કેટલાક લેખ માણ્યા હતાં. આજે સંકલિત સ્વરૂપે વધુ લેખોનું આચમન કરીએ. રીડગુજરાતીને આ સામાયિક ભેટ મોકલવા માટે રેણુકાબેનનો ખૂબ ખૂબ આભાર. આ સામાયિકના લવાજમની વિગત લેખના અંતે આપવામાં આવી છે.]
(રશિયાની આ એક જૂની વાર્તા છે.)
ગઈકાલે રાત સુધી પહાડી વિસ્તારમાં એકધારો ધોધમાર વરસાદ વરસતો રહ્યો હતો. રશિયાની ખાચેન નદી બંને કાંઠે વહી રહી હતી તેની પશ્ચાતમાં ઊભેલા પહાડોમાંથી નીકળતી પાણીની ફેનિલ ધારા નદીને વધુ તોફાની બનાવી રહી હતી. એના કાંઠે વસેલા એક અંતરિયાળ ગામના રસ્તા પર એક માલધારક ટ્રક જઈ રહી હતી. ટ્રકનો જુવાન ડ્રાઈવર આજે કંઈ જુદી જ મસ્તીમાં હતો. તેની બાજુમાં બેઠેલી યુવતી એની શાંત મસ્તીનું કારણ હતી.
ખરી છે આ જિંદગી ! ડ્રાઈવર વિચારી રહ્યો – હજુ દસ દિવસ પહેલાં તો એકબીજાને ઓળખતાં પણ ન હતાં અને આજે જાણે કે….. ‘હજુ રસ્તો બહુ લાંબો છે. મને લાગે છે કે હજુ ત્રણેક કલાક થશે.’ ડ્રાઈવરે વાત કરવાના ઈરાદાથી યુવતી સામે જોઈને કહ્યું.
‘કંઈ વાંધો નહીં….!’ યુવતીએ થોડી બેફિકરાઈથી કહ્યું. અને પછી મનોમન બોલી કે તમે સાથે છો તો હું ગમે તેટલે દૂર જવા તૈયાર છું. યુવાનની નજર સામે તે દિવસની ઘટના આવી ગઈ. રસ્તાની વચ્ચોવચ્ચ ચાલી રહેલી આ યુવતીને હટાવવા વારંવાર હોર્ન વગાડવા છતાં તેણે સાંભળ્યું નહીં. ગુસ્સાથી બબડતો તે નીચે ઊતર્યો ને યુવતીને બૂમ પાડીને કહ્યું :
‘અરે, બહેરી થઈ ગઈ છે કે શું ? સાંભળતી નથી, આટલા બધા હોર્ન મારું છું તો પણ….!?’
યુવતીએ તેની સામે જોયું તો યુવાન તેના રૂપાળા ચહેરાને આંખ ફાડીને જોઈ રહ્યો, ‘શું કહ્યું તમે….?’ યુવતીએ પૂછ્યું.
‘કંઈ નહીં બસ, તું ક્યાં જાય છે ?’
‘પૂછો છો તો એ રીતે, જાણે મને તમારી લોરીમાં બેસાડી દેવાના હો.’ યુવતીએ તરત જવાબ આપ્યો.
‘અરે…. કેમ નહીં…. કેમ નહીં ! હું તને જ્યાં જવું હશે ત્યાં પહોંચાડી દઈશ, તું કહે તેના સમ !’ યુવાને ઉત્સાહથી કહ્યું અને ટ્રકનો દરવાજો ઉઘાડીને ઉભો રહ્યો. યુવતી હસતાં હસતાં નજીક આવી અને સ્ફૂર્તિથી તેની બાજુની સીટમાં ગોઠવાઈ ગઈ.
‘ક્યાંથી આવે છે ? અહીંની તો લાગતી નથી.’ યુવકે પૂછ્યું.
‘કેમ જાણે અહીંના બધાંને તમે ઓળખતા હો….!’ યુવતીએ મજાકના અંદાજમાં કહ્યું.
‘હા….હા… એમ જ છે. હું અહીંનો જ છું અને લગભગ અહીંના બધાને ઓળખું છું.’
યુવતીએ ઓળખાણ આપતા કહ્યું, ‘હું શહેરના એક સર્વેક્ષણદળ સાથે અહીંના પહાડોમાં સર્વે કરવા આવી છું.’
‘ઓ…હો, તો તું ભૂસ્તરશાસ્ત્રી છે ?’ યુવકે પ્રભાવિત લહેકામાં કહ્યું. પછી નાની નાની વાતો થતી રહી. દસેક દિવસથી તેઓ મળતાં હતાં. વાતવાતમાં યુવતીએ કહી પણ દીધું, ‘કાશ….! આપણે આમ જ સફર કરતાં રહીએ અને તે સફરનો ક્યારેય અંત જ ન આવે !’ યુવાને અનેક પ્રયત્નો કર્યા પણ આ વાતનો સુંદર જવાબ શોધી ન શક્યો.
આજે પણ વાતાવરણ વરસાદી જ હતું. ઈશાન દિશામાં જામેલો અંધકાર ધીરે ધીરે ઊતરી રહ્યો હતો. અચાનક લોરીના છાપરા પર ટપ ટપ અવાજ આવવા લાગ્યો. ઠંડી હવા જોરથી ફૂંકાવા લાગી. યુવાને કહ્યું, ‘બારી બંધ કરી દે…. ઠંડી લાગશે !’ યુવતીએ આમતેમ હેન્ડલ હલાવ્યું પણ તેને ફાવ્યું નહીં. યુવાને ગાડી બાજુમાં ઊભી રાખી બારી બંધ કરી દીધી. તેની વણકહી લાગણીથી ભીંજાયેલી યુવતી વિચારી રહી, સર્વેક્ષણનું કામ શરૂ કર્યું ત્યારે જરાયે ખબર ન હતી કે આવો પ્રેમાળ સાથીદાર મળશે. બહાર અંધારું જામવા લાગ્યું હતું. તેણે અંદરની લાઈટ ચાલુ કરી. અચાનક તેને લાગ્યું કે રસ્તા પર કોઈ હેટ હલાવી રહ્યું છે. યુવતીએ આ જોયું તો તરત જ બોલી ઊઠી :
‘અરે, ગાડી ઊભી રાખો અને તેને કહો કે બેસી જાય.’
યુવાનની ઈચ્છા ન હતી પણ ગાડી ઊભી રાખી. પેલો માણસ વરસતા વરસાદમાં માથે હેટ ધરીને દોડતો દોડતો તેની નજીક આવ્યો, ‘ક્યાં જવું છે ?’ યુવાને થોડા અણગમાથી પૂછ્યું. પેલા યુવાને ગામનું નામ આપ્યું અને કહ્યું :
‘બે કલાકથી ઊભો છું. પણ કોઈ ગાડી અહીંથી નીકળી નહીં. મહેરબાની કરીને મને લઈ જશો, ભાઈ ?!’ તેનાં કપડાં, છત્રી, બૂટ બધું જ પાણીથી તરબરતર હતું. યુવાને તેના તરફ જોઈને કહ્યું :
‘ભાઈ, હું એ બાજુ જતો હોત તો તને ચોક્કસ લઈ જાત, પણ અમે બીજી તરફ જઈએ છીએ, સોરી…!’ અને પછી પેલાનો જવાબ સાંભળ્યા વિના બારણું બંધ કર્યું અને ટ્રક ચાલુ કરી દીધી. છોકરી વળી વળીને પેલા મુસાફરને જોઈ રહી. તે ભીંજાઈ રહ્યો હતો.
‘એને બેસવા દીધો હોત તો સારું હતું.’ યુવતીએ સંવેદનાથી કહ્યું.
‘અરે પણ ક્યાં બેસાડું ? પાછળ તો લોરી ઠસોઠસ સામાનથી ભરી છે.’
‘પણ આપણી સાથે તો બેસી શકત ને !’ યુવતીએ ચિંતાથી કહ્યું.
‘તે જોયું નહીં ? તેનાં કપડાં, બૂટ, છત્રી બધામાંથી પાણી ટપકતું હતું. લોરી બગડી જાત કે નહીં !’ વાત સાંભળીને યુવતી જાણે કે બેહોશ થઈ ગઈ હોય તેમ ચૂપ થઈ ગઈ. ખાસ્સો સમય તે કંઈ બોલી નહીં.
‘શું થયું તને ?’ યુવાને શંકાથી પૂછ્યું.
‘કંઈ નહીં….!’ તેણે ટૂંકો જવાબ આપ્યો. ચારેક કિલોમીટર પછી યુવાને લોરીનો વેગ ઓછો કર્યો અને કહ્યું, ‘અહીં રસ્તો પૂરો થાય છે. બાકીનો રસ્તો કાચો છે.’ યુવતીએ સાંભળ્યું જ ના હોય તેમ બેસી રહી. યુવકે ગુસ્સામાં એક્સીલેટર દબાવ્યું અને જોરથી ટ્રક કાદવમાં ખાબકી. તેનું પાછલું પૈડું કીચડમાં ફસાઈ ગયું. પછી યુવકે ખૂબ પ્રયત્ન કર્યો પણ પૈડું ટસનું મસ ન થયું. રાતનો સમય હતો. વરસાદ વરસી રહ્યો હતો.
એ જ વખતે સામેથી કોઈ દરવાજો ખુલ્યો અને રસ્તા પર અજવાળું પથરાયું. અંદરથી એક વૃદ્ધનો અવાજ આવ્યો, ‘કોણ છે ?’
છોકરીએ કહ્યું : ‘અમે અહીં એક સર્વેક્ષણની ટીમ સાથે છીએ. રસ્તામાં વરસાદ આવ્યો અને ટ્રક કીચડમાં ફસાઈ ગઈ છે.’
‘આવું તો અહીં અવારનવાર બને છે. આવામાં મુસાફરી કરવી જોખમી બની જાય છે. તમે અંદર આવો. અહીં ખુશીથી રહો. સવારે લોરી માટે કંઈક કરીશું.’ યુવતી ડરતાં ડરતાં વૃદ્ધની પાછળ ગઈ. યુવાન ડ્રાઈવર પણ તેની પાછળ ગયો. ઘરમાં એક યુવતી અને તેનાં બે બાળકો હતાં તે જાગી ગયાં. બધાંએ હસીને પ્રેમપૂર્વક તેમનું સ્વાગત કર્યું. અડધી રાત થઈ ગઈ હતી. બધાંની ઊંઘ બગડી હતી. પણ કોઈના ચહેરા પર એવું વરતાતું ન હતું. બાળકો પણ ખૂબ સહજતાથી તેમની સાથે ભળી ગયાં. યુવતી નિશ્ચિંતપણે ઊંઘી ગઈ. યુવાન ત્યાંના દીવાનખંડમાં જ ઊંઘી ગયો હતો.
સવારે સરસ તડકો નીકળી આવ્યો. ઘરની ગૃહિણીએ બધાંને ‘ગુડ મોર્નિંગ’ કરી નાસ્તા માટે બોલાવ્યાં. સહુ નાસ્તાના ટેબલ પર ગોઠવાયાં. એ જ વખતે એક યુવાન માણસ ઘરમાં દાખલ થયો. ગૃહિણીના અને બાળકોના ચહેરાના ચમકારા પરથી લાગ્યું કે તે આ ઘરનો માલિક હતો. પેલી યુવતીએ તેના ચહેરા સામે જોયું અને તે ચોંકી ગઈ ! આ એ જ માણસ હતો જેણે રસ્તામાં તેમને લોરીમાં બેસાડી દેવા વિનંતી કરી હતી ! યુવતી એકદમ ઊભી થઈ ગઈ. ટેબલ પર મૂકેલો પોતાનો સ્કાર્ફ લીધો અને ઘરની બહાર દોડી ગઈ. કોઈ કંઈ કહે તે પહેલાં જ તે ચાલી ગઈ. અચાનક ડ્રાઈવરને સ્થિતિનો ખ્યાલ આવ્યો. તે ઊછળીને ઊભો થઈ ગયો અને પેલી યુવતી ભણી દોડ્યો. અને વારંવાર તેને બૂમો પાડવા લાગ્યો. પણ…. પેલી યુવતી ચાલી ગઈ…. અને કદી પાછી ન ફરી. (‘લેવોન આદ્યાન’ની વાર્તા પરથી.)
[2] મારે શીખવું છે….. – પ્રજ્ઞા મહેતા
શારદાગ્રામમાં અમારે ઘેર એક કાઠિયાવાડી છોકરી કામ કરવા આવતી. નામ એનું મધુ. બધાં એને મધી કહેતાં. એની સગાઈ થઈ ગઈ હતી અને લગ્ન થવાનાં હતાં. અમારી બાળમંડળીને એ વાતનું વધુમાં વધુ કૌતુક હતું કે મધીનો વર કેવો હશે ? એને પૂછીએ તો એ તો સાડલાનો છેડો મોઢા પર ખેંચીને મીઠું હસી લેતી.
એકવાર એણે મને કમ્પાઉન્ડની છેક બહાર લઈ જઈને પૂછ્યું : ‘મને લખતાં શીખવીશ ?’ હું ત્યારે આઠમા ધોરણમાં હતી. મને એટલી નવાઈ લાગી કે આવડી મોટી છોકરીને લખતાંય નહિ આવડતું હોય ?
‘તારે કેમ શીખવું છે ?’
એ કહે, ‘બસ, કામ છે.’
‘પણ લખતાં શીખીને તારે શું કરવું છે એ તો કહે. કાલે સવારે તો તું સાસરે જતી રહેવાની.’
‘એટલે જ મારે લખતાં શીખવું છે. તું કોઈને કહે નહિ તો એક વાત કહું ?’
‘કહે ને, કોઈને નહિ કહું, બસ ?’ બહુ જ અચકાતાં ને બહુ જ શરમાતાં તેણે ભોંય સામે જોતાં જોતાં કહ્યું, ‘મારા વરનું નામ લખતાં શીખવું છે.’ એમ કહીને અવળી ફરી ગઈ ને મલકાવા લાગી ને શરમાવા લાગી.
મેં કહ્યું : ‘ઓહો, એમાં શું ? પણ એટલા માટે તારે બધું જ લખતાં શીખવાની શી જરૂર ? તું ખાલી તારા વરનું નામ લખતાં પાકું શીખી જા ને !’
‘હા, એ વાત પણ હાચી. પણ તું મને જલ્દી જલ્દી શીખવીશ ને ? પછી મારું તો લગન આવી જશે.’
‘અરે, એક નામ જ શીખવવાનું છે ને ? બે જ દિવસમાં, તને શીખવી દઈશ, બસ ?’
‘તારા ને મારા બેઉના ગળાના. બસ ?’ પછી મેં પૂછ્યું, ‘સિલેટ-પેન છે તારી પાસે ?’
‘ના ભઈ, એવું તો કાંય નથી. અને તું મને ઘરમાં બેહાડીને ન શીખવીશ. બધાંને ખબર પડી જાય !’ એમ કહીને હસતી હસતી ભાગી ગઈ.
બીજે દિવસે બધું કામ પતાવીને સાંજે ફરી મારી સામે આવીને હસવા લાગી. હું એને કમ્પાઉન્ડમાં લઈ ગઈ. ત્યાં નદીની રેતી પાથરેલી હતી. ટી (T) આકારની લાંબી પટ્ટીથી રોજ એ રેતીને અમે સમતલ કરતાં અને પછી એના પર નાની નાની પગલીઓની ભાત પાડતાં. મેં મધીને કહ્યું, ‘જો, આ રેતીમાં હું તને આંગળીથી લખતાં શીખવું છું. પણ તારા વરનું નામ તો બોલ !’ પહેલાં તો તેણે ખાલી હોઠ ફફડાવ્યા. પછી નીચું જોઈને બોલી ગઈ – ‘દિલીપ’ મેં પહેલાં રેતીમાં દિલીપ લખ્યું. પછી એની આંગળી પકડી તેના પર ફેરવાવી. મધી તો જાણે સામે દિલીપ ઊભો હોય એટલું શરમાતી હતી ! પછી એને એક એક અક્ષર શીખવ્યો. મારી ને એની આંગળી છોલાઈ ગઈ. એટલે ઝાડની નાની સાંઠકડી લઈને શીખવ્યું. ખરેખર, બે દિવસમાં તે જાતે જ, જોયા વિના ‘દિલીપ’ લખતાં શીખી ગઈ, રોજ સાંજે ઘેર પાછી જાય ત્યારે એકવાર અચૂક એ લખીને મને બતાવતી. થોડા દિવસમાં એ આવતી બંધ થઈ ગઈ. એનાં લગ્ન પણ થઈ ગયાં હશે. ઘણીવાર એમ થાય છે કે ‘દિલીપ’ નામની આ બારીએથી એના પતિની સાચી ઓળખ એ મેળવી શકી હશે ? ‘દિલીપ’ અક્ષરોના અજવાળે એ આગળ કંઈ ભણી શકી હશે ? એની નામ લખતાં શીખવાની ધગશની પાછળ એનાં જે મનોગત કામ કરતાં હશે તે હશે. પણ આમ એક એક અક્ષરથી, એક એક પગલે નિરક્ષરતાને દૂર હડસેલી દઈ શકાય એવું તો ચોક્કસ લાગ્યું.
મારી આથી પણ નાની ઉંમરે રાધા નામની ભીલ સ્ત્રી અમારે ત્યાં કામે આવતી. પાતળી, મધ્યમ ઊંચાઈની અને અતિશય કાળી. પણ જેને ત્યાં કામે જાય તેનાં બાળકોને એ ખૂબ વહાલ કરતી. એના પતિએ પોતાનાં માતાપિતા સાથે ઉગ્ર ઝઘડો થતાં આવેશમાં ટ્રેનની નીચે કપાઈને આપઘાત કરેલો. આ વાત ક્યારેક મોટાંઓ સાથે નીકળે તો રાધા ઉંચા સ્વરે બોલતી, ‘મૂઓ મરતો ગયો ને મારતો ગયો. પાસે કંઈ ની મલે. મારે તો એનાં માબાપને પાલવવાનાં ને મારા છોરાને મોટો કરવાનો. કંઈ વિચાર ની આયો એને ?’ પણ ઘડી વાર પછી હસતી હસતી કામે વળગી જતી. એનો છોકરો કાન્તિ ભણવામાં સામાન્ય હતો. નજીકમાં એક વકીલસાહેબને ત્યાં રાધા કામ કરતી. એમણે છોકરાનો હાથ ઝાલ્યો. કાન્તિની ફી, પુસ્તકો, ગણવેશ – બધો ખર્ચ એ કરતા. કાન્તિ મેટ્રિક પાસ થયો કે તરત વકીલે એને આઈટીઆઈમાં ઈલેક્ટ્રિકનું કામ શીખવા મોકલ્યો. કાન્તિને આ કામ ને આ ભણવાનું બહુ જ ગમવા લાગ્યું. દિવસરાત એ ભણવાનું જ કામ કર્યા કરતો. પાસ થતાંમાં જ વકીલે તેને ઈલેક્ટ્રિકની એક દુકાનમાં કામે રખાવી દીધો. દુકાનના શેઠની જોડે તે કામે જતો. કાચા મકાનની બહાર મ્યુનિસિપલ લાઈટની નીચે વાંચીને તે ભણ્યો હતો. એટલે મહેનત કરવામાં તે પાછો પડે તેમ નહોતો. શેઠ પણ તેનું કામ બહુ વખાણતા. બે-પાંચ વર્ષે તેણે વકીલની મદદથી પોતાની દુકાન કરી. મોટી મોટી કૉલોનીઓ બનતી હોય ત્યાં તેને ઈલેક્ટ્રિકના કામનો કૉન્ટ્રાક્ટ મળવા માંડ્યો. અને આમ મહેનતના જોરે ને નસીબના સહારે તે આગળ વધતો ગયો. પછી તો રાધા ચારધામ જાત્રા કરી આવી. આવીને કહે કે હવે મેં કામ કરવાનાં છોડી દીધાં છે. હવે તો છોરાને પયણાવું ને ભગવાનનું નામ લઉં એવી જ મરજી છે.
વખતના વાયરામાં બધાં વેરવિખેર થઈ ગયાં. આજે તો રાધા છે કે કેમ તેય ખબર નથી. કાન્તિ શું કરે છે તેય ખબર નથી. પણ સાયકલ પર લાંબી લાંબી લાકડાની પટ્ટીઓ ને સામાનના થેલા લટકાવીને રસ્તેથી પસાર થતા વીસેક વર્ષના કાન્તિનું ચિત્ર મનમાં સ્થિર થઈ ગયું છે. મધીની જેમ એકાદ શબ્દ શીખવાનો હોય કે કાન્તિની જેમ જીવનનું ભણતર શીખવાનું હોય પણ શીખવા માટે રસ, ઉત્સાહ અને મહેનત અનિવાર્ય છે. પીડાદાયક ને અર્થહીન ગોખણપટ્ટીની વાત જ જવા દો. દિલની તીવ્ર ઈચ્છાથી ને આનંદપૂર્વક શીખેલું જ સંતોષનો ને સુખનો ઓડકાર આપે છે. પરિસ્થિતિને સંજોગો ભલે ગમે તે હો. પણ નવું શીખવા પ્રત્યેનો લગાવ જ ધાર્યા સુખ ભણી દોરી જાય છે.
[3] તુલસીદાસજીની ચોપાઈ, ગણિતમાં રોપાઈ…! – ગૌરાંગ વીરજીભાઈ પટેલ
સંત તુલસીદાસજી તેમની એક ચોપાઈમાં સમજાવે છે કે દરેક જીવમાં રામનો વાસ છે, આ ચોપાઈ નીચે મુજબ છે :
નામ ચતૂર્ગેન પંચયુગ કૃત, ધૈ ગુની બસુભખી
જીવ ચરાચર જગતમેં, તુલસી રામ હી દેખો
પરંતુ આ પંક્તિને ગાણિતિક ભાષામાં ફેરવીએ તો ગમ્મત થાય છે. અહીં નીચે મેં મારા નામ પ્રમાણે ગણતરી કરી છે. તમે તમારું નામ લખીને ગણતરી કરી જુઓ, મજા પડશે !
[અ] ચોપાઈનો પહેલો શબ્દ છે : ‘નામ’ (એટલે કે તમારા નામના અક્ષરો ગણો.) મારું નામ ગૌરાંગ છે, માટે કુલ અક્ષર થયા = 3
[બ] ચોપાઈનો બીજો શબ્દ છે : ‘ચતૂર્ગેન’ (એટલે કે ઉપરના અક્ષરોને ચાર વડે ગુણો.) 3 x 4 = 12
[ક] ચોપાઈનો ત્રીજો શબ્દ છે : ‘પંચયુગ’ (એટલે કે ઉપરોક્ત પરિણામમાં પાંચ ઉમેરો.) 12 + 5 = 17
[ડ] ચોપાઈનો ચોથો શબ્દ છે : ‘કૃત ધૈ ગુની’ (એટલે કે ઉપરોક્ત પરિણામને બે વડે ગુણો.) 17 x 2 = 34
[ગ] ચોપાઈનો પાંચમો શબ્દ છે : ‘બસુભખી’ (એટલે કે ઉપરોક્ત પરિણામને 8 વડે ભાગતાં શેષ (Remainder) મેળવો.) 34 / 8 = શેષ 2 વધશે.
અહીં મારા નામનું પરિણામ 2 આવે છે. તમારા નામની ગણતરી કરી જુઓ. પરિણામ એ જ આવશે. ‘રામ’ના નામના અક્ષર 2 છે. એટલે કે આ પૃથ્વી પરની દરેક વ્યક્તિમાં રામનો વાસ છે, એટલે જ એ પછીની પંક્તિમાં એમ લખાયું છે કે : ‘જીવ ચરાચર જગતમેં, તુલસી રામ હી દેખો.’
[ ‘તથાગત’ સામાયિક. ‘તપનસ્મૃતિ’ જે-201, કનક કલા-2, શ્યામલ ચાર રસ્તા, મા આનંદમયી માર્ગ, સેટેલાઈટ. અમદાવાદ-380015. ફોન : +91 79 26931633. ઈ-મેઈલ : editortathagat@gmail.com સામાયિક લવાજમ ભારતમાં : રૂ. 80 વાર્ષિક, રૂ. 210 ત્રણ વર્ષનું, રૂ. 350 પાંચ વર્ષનું.]
Share this on WhatsApp
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous ફૂલગુલાબી કિસ્સા – કિરીટ ગોસ્વામી
ત્વમેવ સર્વમ મમ દેવદેવ – કલ્પના જિતેન્દ્ર Next »
આ પ્રકારનું અન્ય સાહિત્ય:
(‘વીણેલાં ફૂલ’ ગુચ્છ-૩માંથી સાભાર) ‘ફઈ, જે કહેવાનું હોય તે ટૂંકમાં પતાવો. વાતો માટે મારી કને ઝાઝો વખત નથી. મારે હજી ઘણાં કામ પતાવવાનાં છે.’ મિસ્ટર રિચાર્ડસને ઘડિયાળ પર નજર નાખી રુક્ષભાવે કહ્યું. ડોશીને આંખમાં આંસુ આવી ગયાં. પોતાના લખપતિ ભત્રીજાને મળવા માટે કલાક કરતાંયે વધુ રાહ જોવી પડશે ને મળ્યા પછી બે ઘડી નિરાંતે વાત પણ નહીં થઈ શકે, એવું ડોશીએ ધાર્યું ... [વાંચો...]
મગજ રજા ઉપર છે – રજનીકુમાર પંડ્યા
મનમાં અને મનમાં વિચારોનો ચરખો ચલાવ્યો. કઈ રીતે ? કે એમ કોઈ આપણને બનાવી જાય એ વાતમાં માલ નથી. હું ભનુભાઈ જ્વેલર્સને ત્યાં જતો હતો ત્યાં ટ્રાફિક સિગ્નલ પાસે હસુએ પોતાની બાઈક આડી નાખી. મને પૂછે છે ક્યાં ઊપડ્યો ? મેં કહ્યું સારા સમાચાર છે, ઘેર જિગાનાં વાઈફને ખોળો ભરવાનો પ્રસંગ છે. તને જૂનો ભાઈબંધ હોવા છતાં નહોતું કેવાયું કારણ ... [વાંચો...]
વલી-મામદ – હસુ યાજ્ઞિક
(‘નવચેતન’ સામયિકના મે, 2016ના અંકમાંથી સાભાર) ‘વાહ ! બહોત ખૂબ.’ હું ચમકી ગયો. આસપાસ જોયું તો કોઈ ન હતું. ઘડિયાળ તરફ નજર કરી તો રાતના ત્રણ થવાની તૈયારી હતી. આંગળીઓમાં દ્રુત લયની ગતિ અને ગરમી આવી ગઈ હતી. કોઈક બોલ્યું એવો મનને ભ્રમ થયો છે માનીને મન પાછું રાગ દરબારીના વાદનમાં ગૂંથાઈ ગયું. સ્વરની સાથે જ શબ્દો પણ મનમાં દ્રુતલયથી ઘૂંટાતા હતા. ઔર ... [વાંચો...]
9 પ્રતિભાવો : તથાગત – સંકલિત
November 17, 2011 at 10:45 pm
In our country literacy is very important. Every person should write and read.
November 18, 2011 at 12:15 pm
તુલસીદાસજીની ચોપાઈ, ગણિતમાં રોપાઈ…!
દરેકમાં રામ વસેલો છે. ગણિતે પણ સાબિત કરી આપ્યું.
November 18, 2011 at 5:34 pm
Reply: તુલસીદાસજીની ચોપાઈ, ગણિતમાં રોપાઈ…!
If a number is x,
(1) multiplying it by 4 gives 4x
(2) Adding 5 to it gives 4x + 5
(3) multiplying it by 2 gives 8x+10
(4) here x is multiplied by 8, therefore the remainder is
equivalent to that when dividing 10 by 8.
(5) And when 10 is divided by 8, it always gives 2.
There is no magic of “RAM” name here.
If you want to do experiments, add 6 instead of 5.
You will get 4 as remainder.
November 18, 2011 at 5:38 pm
Reading my previous comment, perhaps you will say, it is the magic of the name “Hanuman” because it has 4 letters, when written in Gujarati…
November 24, 2011 at 11:47 am
You have interestingly read it, think about it, apply your logic n add your thoughts…! This is our objective to give such article in Tathagat …and you have perfectly fulfilled it.
Yes, your opinion is your’s. But I appreciate your interest in read Gujarati and in Readgujarati.com ..! !
December 22, 2011 at 1:11 am
(1) The first story teaches us that we should try to help everyone we can. And at the moment when our mind is skeptical about helping, we should just remember that we never know whom will we need at any point. Sometimes we feel that we might not need someone in our life in future, so why to bother (just as it happened in this story with that stranger), but you never know. Just think, how would I feel if I was in the same situation (for eg: waiting for some ride for hours in this heavy rain). Life is not ending tomorrow. You might need that person for some or the other reason, so it is better to help at all times 🙂
(2) Moral of the story is clearly mentioned in the last few lines:
“શીખવા માટે રસ, ઉત્સાહ અને મહેનત અનિવાર્ય છે. પીડાદાયક ને અર્થહીન ગોખણપટ્ટીની વાત જ જવા દો. દિલની તીવ્ર ઈચ્છાથી ને આનંદપૂર્વક શીખેલું જ સંતોષનો ને સુખનો ઓડકાર આપે છે. પરિસ્થિતિને સંજોગો ભલે ગમે તે હો. પણ નવું શીખવા પ્રત્યેનો લગાવ જ ધાર્યા સુખ ભણી દોરી જાય છે.”
Thank you Ms. Pragya Mehta for writing this story and sharing it with us.
(3) The Author has mentioned that the chopaai means ‘દરેક જીવમાં રામનો વાસ છે’ I think, he analyzed it further and realized that calculating it mathematically is also giving result as ‘2’. So as it is related to chopaai’s meaning and for fun, he has tried to relate the word ‘Ram’ and number ‘2’. We know there is no magic as such or while mentioning this chopaai Sant Tulsidasji would not have thought about mathematical calculations and number ‘2’ relation, but just as Author caught it, he would have mentioned it.
Thank you Shri Gaurang Virjibhai Patel for sharing this chopaai and mathematical analysis with us.
All the above mentioned comments are purely my thoughts and understanding. Enjoy reading!!! Thank you Shri Renukaben Dave for sharing ‘તથાગત’ સામાયિક from which we got a chance to read these short stories.
December 30, 2011 at 10:54 am
ખુબ સરસ્ પણ પહેલિ વાત થોડિ okword લાગિ
August 27, 2012 at 4:45 pm
એમા “okword” શું હતુ. સીધી વાત એ હતી કે જ્યારે ઘર નો માલીક સામે આવ્યો તો બન્ને જણ ને શરમ આવી,કે લોરી માં લિફ્ટ ન આપી ને ,તેનાજ ઘરમાં રાતવાસો કર્યો ને ઉપર થી નાશ્તો કર્યો !!
આને કહે આંખની શરમ, જે કદચ રશિયા ના ગ્રામ્ય પ્રદેશમાં છે.
March 12, 2015 at 12:11 am
* Never to forget humanity. When we miss such thing, time come to get ashamed. this is bottom line. Humanity is first thing in life. Any religion we follow but humanity is first religion. Never do any thing against humanity.
* Importance of Education. Life get shape when education is in the life. Inner energy will come out, when education works. Education is necessary in life. Explore endless oppertunities in life irespective of circumstances.
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
રીડગુજરાતી.કોમ પર પ્રસ્તુત થતા લેખ ટાઈપ કરવા માટે યોગ્ય વ્યક્તિઓની જરૂર છે. પૂરતું વળતર આપવામાં આવશે. વોટ્સએપ : ૯૯૭૪૪૧૦૮૬૮
પુણ્યનું વાવેતર – મનસુખ સલ્લા
હાથનાં કર્યાં – અર્જુનસિંહ કે. રાઉલજી
રાજાને જે ચરણપ્રહાર કરે તેને શી સજા કરવી જોઈએ? – આચાર્ય શ્રી ‘વાત્સલ્યદીપ’ સૂરિજી
ત્રણ ગીત – કાંતિલાલ એમ. કામરિયા
માઈન્ડ યોર ઓન બિઝનેસ? – ગિરીશ ગણાત્રા
હાસ્યનો હોજ.. – સં. તરંગ હાથી
સરિતાની શરત – રમણ મેકવાન
છે(છો)ડ સખી સરગમ – સ્વાતિ મેઢ
શ્રદ્ધા સ્મૃતિમંદિર – ડૉ. ચંદ્રકાન્ત મહેતા
થોડાસા રુમાની હો જાયે.. – નમ્રતા દેસાઈ
tia: બીચરી વાર્તા તો પોતાના ઠેકાણે રહી અને લેખ કહો કે...
viren machwala: Give me more quotes
CD VORA: મને મજા આવી હું પણ આવા તબક્કાઓમાંથી વરસાદ થયો...
સંજય કે સંઘવી: જેમ પુ રવિશંકર મહારાજ કેહતા તેમ ડૉ કલામ...
ગોપાલ ખેતાણી: અદભૂત વર્ણન. આપની સાથે દરિયાઈ સફર કરી તેવો...
જગદીશ કરંગીયા ‘સમય’: ટૂંકી વાર્તા કે લેખ ? અતિ સુંદર...
Yogesh pandya: I m writter yogesh pandya..u hv read my...
Mahendra kumar, Babariya Dubai: Thought provoking article.
Chauhan Yashpa: Wah sir good story…….
Kirtika Macwan: A wonderful story
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
પુણ્યનું વાવેતર – મનસુખ સલ્લા
હાથનાં કર્યાં – અર્જુનસિંહ કે. રાઉલજી
રાજાને જે ચરણપ્રહાર કરે તેને શી સજા કરવી જોઈએ? – આચાર્ય શ્રી ‘વાત્સલ્યદીપ’ સૂરિજી
ત્રણ ગીત – કાંતિલાલ એમ. કામરિયા
માઈન્ડ યોર ઓન બિઝનેસ? – ગિરીશ ગણાત્રા
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
નવરસમાં ઝબોળાયેલી માઈક્રોફિક્શન – ડૉ. હાર્દિક નિકુંજ યાજ્ઞિક
એક અપીલ – ધ્રુવ ભટ્ટ
વન ડે માત્રમ – કુલદીપ લહેરુ
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.