gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu en en en gu gu gu en eo en gu en en en gu gu en en en gu uk en en en en en en en en en en en en en en zh en en en gu en en en gu en en en en en en en en en en en en en gu en en en gu en en en gu en en en en en en en en en en en gu en en en en id en en tr en gu en gu en en en gu en en en gu en en en en en en en gu en en en en en en en en en en en en gu en eo en en en en en gu en en en gu gu en gu en gu en en en gu en gu en gu gu gu gu gu gu en en en en en gu en en en en fr en en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu en gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: ઘર – સ્વાતિ ઓઝા
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
[ રીડગુજરાતીને આ સુંદર લેખ મોકલવા બદલ નવોદિત યુવાસર્જક સ્વાતીબેનનો (અમેરિકા) ખૂબ ખૂબ આભાર. અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે આ તેમનો પ્રથમ લેખ છે. આપ તેમનો આ સરનામે swatuoza@gmail.com સંપર્ક કરી શકો છો.]
ઘર. અનાદિકાળથી માણસમાત્રને આ શબ્દ બહુ મીઠો લાગ્યો છે. કોઈ નિશ્ચિત વ્યાખ્યા કે રૂપરેખામાં ન ગોઠવાઈ શકે એટલી વિશાળ પરિભાવના છે આ શબ્દની. શું છે એવું તે આ માત્ર બે અક્ષરના શબ્દમાં જે લોહચૂંબકની માફક આપણને સૌને સમયાંતરે પોતાની તરફ ખેંચતું રહે છે ? એથીયે અઘરો સવાલ- કોને કહેવાય પોતાનું ઘર? માધવ રામાનુજની પંક્તિઓ યાદ આવે છે:
”એક એવું ઘર મળે આ વિશ્વમાં,
જ્યાં કશા કારણ વિના પણ જઈ શકું;
એક એવું આંગણું કે જ્યાં મને;
કોઈપણ કારણ વગર શૈશવ મળે !”
અત્યાર સુધીમાં સાત ઘરોમાં રહેવાનું થયું છે. અતીતની ગલીઓ સુંવાળી બહુ હોય છે. જરાક અમથું ડોકિયું કરીએ એ તરફ ત્યાં તો આપણને આખેઆખા પોતાનામાં સરકાવી લઇ જાય. જન્મસ્થળ કચ્છનું અંજાર ગામ. અંજારમાં પરદાદી, દાદાદાદી, બે કાકાઓના પરિવારો સહીત મોટું સંયુક્ત કુટુંબ રહે. અમે અંજારની બહાર જ્યાં પણ રહ્યા ત્યારે દરેક વાર-તહેવારે અને વેકેશનોમાં એ ઘેર જવાનું બનતું. હું બહુ નાની હતી ત્યારે થોડો વખત ગાગોદર પણ રહેલા. પરંતુ મને એ ગામ, ઘર કશુંયે યાદ નથી. પપ્પાની કચ્છ ગ્રામીણ બેંકની નોકરી. બદલીઓ થયા કરે. આથી બચપણથી જ ઘર, ગામ, શાળા, મિત્રો વગેરે બદલવાનું અને નવા સ્થળે ગોઠવાઈ જવાનું મારા માટે સહજ રહ્યું છે. ત્યારબાદ રહેવાનું થયેલું ખોંભડીમાં.
ખોંભડી એટલે નખત્રાણા તાલુકાનું એક નાનકડું ગામ જ્યાં મારા શૈશવની સુગંધ લપાઈ બેઠી છે. એક મોટી ડેલીમાં ચાર મકાનો હારબંધ. વચ્ચે લાંબી પરસાળ. સામે મોટું આંગણું જે વચ્ચેથી એક તરફ કાચું, માટીનું અને બીજી તરફ બાથરૂમ ભણી જતી સિમેન્ટની પગદંડી બનાવેલી. એ કાચા આંગણામાં મારી મમ્મીને લીંપણ કરતી જોયેલી એ દ્રશ્ય યાદ છે. આંગણની એક બાજુ ગરાજ જેવું કશુંક હતું જ્યાં અમારું વેસ્પા સ્કુટર રાખતા. અમે જ્યાં સુધી રહેલા ત્યાં સુધી વચ્ચેના બંને મકાનો ખાલી, બંધ પડી રહેલા. અડખેપડખેના મકાનોમાંથી એકમાં અમે અને સામેના મકાનમાં બેંકમાં જ કામ કરતા અંકલનો પરિવાર રહે. એમના બાળકો અને હું મિત્રો. મકાન પાકું અને સળંગ લાંબુ આથી ઉપર એ…યને મોટ્ટી અગાશી. પડખે ઉગેલું ખાટી આમલીનું ઝાડ અગાશીના ખૂણે જ પડે. એ આમલીના કાતરા-કચૂકા ખૂબ ખાધા છે. આ લખતી વખતેય મોંમાં પાણી છૂટે છે ! સવારે દસથી સાંજે પાંચ વાગ્યાની શાળા હતી. શનિવારે બપોરે જ છુટ્ટી. અમે બાળકો જેટલો સમય ઘેર હોઈએ તેમનો મોટાભાગનો વખત અગાશી પર જ વીતતો. રમવા માટે, નાના ભાઈબહેનોને રમાડવા માટે, લેસન કરવા, ગરમીમાં હવા ખાવા, વરસાદમાં પલળવા કે આમલી ખાવા માટે અગાશી જ મુખ્ય સ્થળ. ઉનાળામાં કોઈવાર રાત્રે સુતા પણ અગાશીમાં. આવડા મોટા મકાનની પાછળ ખુલ્લા મોટા ખેતરો અને એનીયે પાછળ એક મંદિર અને તેને અડીને આવેલું તળાવ. આ બધુંયે ઘરની બારીમાંથી અને અગાશી પરથી તો સ્પષ્ટ દેખાય. એ ખેતરોમાં ઘણીવાર પપ્પા પોતાના મિત્રો-સહકાર્યકરો સાથે ક્રિકેટ-ફૂટબોલ રમવા જતા. અમે અગાશી પરથી તેઓને ‘ચિઅર અપ’ કરતા. કોઈવાર ઘેરથી પાણી ભરી જઈને બધાને પાણી પીવડાવવા પણ જતા. સાંજ પડ્યે ગામની પછીતે આવેલા તળાવવાળા મંદિરમાં જવાનું બહુ ગમતું. નમતી બપોરે ગાયોનું ધણ પાછું ફરે ત્યારે એમના પગની ખરીઓથી ઉડતી ધૂળને ગોરજ કહે એટલે એ સમય ‘ગોરજટાણું’ કહેવાય. અને મંદિરમાં સાંજની આરતીમાં ઝાલર વાગે એ સમય ‘ઝાલરટાણું’ કહેવાય. એ પછી દિવસ વધુ ને વધુ ઘેરો બનતો જાય એ સંધ્યાકાળ. મંદિરે જવાનું મુખ્ય કારણ તળાવમાંથી કાચબા પકડીને એની સાથે રમવાનું તથા ભીની માટીમાં દેરા બનાવવાનું રહેતું.
એ સમયે ખોંભડીમાં એક જ રીક્ષા હતી અને તે પણ આજુબાજુના ગામોમાંથી ખોંભડીની દુકાનોમાં માલસામાનની આપ-લે માટે અથવા દર્દીઓને દવાખાને પહોચાડવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી. બાકી, ગામમાં ને ગામમાં રીક્ષામાં બેસીને જવાનું હોય એવો ખ્યાલ જ ન હતો. એક જ ડોક્ટર હતા. મોબાઈલ ફોનનો તો અણસારેય ન હતો ક્યાંય. પત્રવ્યવહાર જ ચાલતો. હજુ હમણાં પંદરમી જુલાઈએ તારસેવા બંધ કરવામાં આવી ત્યારે સાંભરેલું કે એકવાર મારા સ્વ.દાદાજીએ મને મારા જન્મદિવસે અંજારથી ખોંભડી તાર-આશીર્વાદ પાઠવેલા. ટી.વી. અને ફ્રીજ પણ કોઈક જ ઘરોમાં હતા આથી ક્યારેક રાત્રે પાડોશના બાળકો અમારે ત્યાં ટી.વી. જોવા આવતા. ચેનલોમાં દૂરદર્શન અને ઝી ટીવી જ મુખ્ય હતા. અગાશી પર લગાડેલા એન્ટેના મારફતે ચેનલો પકડાતી. ઉનાળામાં પડોશીઓ બરફ લેવા આવતા. અમારું પ્રથમ ડાઈનીંગ ટેબલ ખોંભડીમાં જ વસાવેલું.
અમારું ઘર વચમાં હતું આથી પાછળની બાજુ મંદિર અને તળાવ તથા આગળ તરફ મારી શાળા, બસસ્ટેશન, નાનકડી બજાર વગેરે નજીક થતા. પપ્પાની બેંક તો સાવ જ પાસે. મારી શાળાની સામે જ નાનકડું બસસ્ટેશન હતું. દિવસમાં માંડ એકાદ-બે બસો આવતી હશે. માવજી મહેશ્વરીના મને બહુ ગમતા ‘બોર’ નિબંધમાં જે બસસ્ટેશનનો ઉલ્લેખ છે, એ વાચતાં મારા મનમસ્તિષ્કમાં ખોંભડીનું એ જ બસસ્ટેશન તાદ્રશ થાય છે. શાળાના મુખ્ય દરવાજાની સામેની ખુલ્લી જગ્યામાં મોટા ઝાડ અને એની ફરતે ગોળાકાર સિમેન્ટના ઓટલાઓનો સમૂહ હતો. તેની નીચે ચાપાણીની, હજામતની કેબીનો, ફળફળાદી વગેરેની લારીઓ ઉભી રહેતી. એમાંથી એક કેબીનને અમે ‘શંભુની દુકાન’ તરીકે ઓળખતા. શાળામાં એક મોટી અને એક નાની એમ બે રીસેસ પડતી. મોટી રીસેસમાં ઘેર જમવા જતા અને નાની રીસેસમાં કોઈવાર શંભુની દુકાનેથી પીપર- આમલી વગેરે ખરીદતા. ટચલી આંગળી જેટલી લાંબી સંતરાના રંગ, આકાર અને સ્વાદવાળી પીપર આવતી. ખટ્ટમીઠ્ઠી. અને આઈસક્રીમ ખાવાની જે સળી જેવી ચમચી હોય છે તેની પર આમલી ચોંટાડેલી હોય જેની પર પીળા રંગનું પાતળું રેપર રહેતું. મમરાના લાડુ પણ મળતા. ઉનાળામાં પ્લાસ્ટીકની લાંબી નળાકાર પેકીંગમાં લેમન, ઓરેન્જ, કાલાખટ્ટા ફ્લેવરનું ઠંડુ પીણું મળતું જેને અમે ‘પેપ્સી’ કહેતા. ગામડાની છોકરીઓ ‘ફેફ્સી’ કહેતી ! શાળા વચ્ચેથી બે ભાગમાં વહેચાયેલી હતી-કન્યાશાળા અને કુમારશાળા. પાછળ રેતી પાથરેલું મોટું મેદાન હતું. સવારની પ્રાર્થના, રીસેસમાં રમવાનું, પી.ટી.નો વર્ગ તથા શાળાના સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો ત્યાં થતા. એકવાર કોઈ નૃત્યમાં મેં ભાગ લીધેલો ત્યારે મમ્મીએ જાતે ભરેલા ચણીયાચોળી પહેરેલા એ યાદ છે.
શાળામાં કેરીની ઋતુમાં ગામડાની છોકરીઓ કાચી કેરી લઇ આવતી. ક્યારેક સાથે મીઠુંમરચું પણ હોય. અહાહા, એ કેરી ખાવાની જે લિજ્જત હતી. હજુયે કાચી કેરી ખાવાની મજા આવે જ પણ એ સમયની લિજ્જત અનેરી જ હતી. હા, મજા અને લિજ્જતમાં ફરક હોય છે. ગામની સખીઓ કેરી આપે એટલે ફેરવી-ફેરવીને જોઈએ. એક બાજુથી ચાંચ નીકળેલી નાનકડી કેરીઓ કેવી સુંદર લાગતી. ઉપરથી ઘેરો લીલો રંગ ! નાનીનાની કેરીઓનો સુંવાળો સ્પર્શ જ રણઝણાવી મુકતો. આંખોમાં ‘ક્યારે ખાવા મળશે’ની તાલાવેલી જ કીકીઓ ચળકાવી દે! મોંમાં પાણી તો શું, દરિયો જ છૂટે. અને પછી નાનકડું બટકું ભરીએ એટલે ખટાશને કારણે આંખો આપોઆપ ઝીણી થઇ જાય અને જીભ માલામાલ. અમે સખીઓ ટોળામાં કેરી ખાઈએ પણ એ સમયે કોઈ કંઈ ન બોલે. બધાં કેરીમાં ગરકાવ. કેરીસમાધિ લાગી જાય જાણે. ક્યારેક કેરી ઓછી હોય તો પતરી (બ્લેડ)થી કાપીને વહેંચીને ખાઈએ. હા, ગામની છોકરીઓના કંપાસબોક્સમાં પેન્સિલ (જેને તેઓ સીસાપેન કહેતી) છોલીને અણી કાઢવા માટે પતરી હોય જ. સંચા (શાર્પનર) તો અમારા જેવા કોઈકની પાસે જ હોય. જોકે, પેન્સિલનો ઉપયોગ બહુ ઓછો થતો. પાટી-પેન જ વપરાતા. એમાંયે રંગીન પેન મળે એટલે ભયોભયો! શાળામાં લઇ જઈ મિત્રોને બતાવી રાજી થઈએ. બહુ ખાસ સહેલી હોય તો જરા..ક વાપરવા પણ આપીએ. પાટીમાં હોમવર્ક કરીને લઇ જવાનું હોય તો પેન ભીની કરીને લખીએ જેથી સરળતાથી ભૂંસાઈ ન જાય. હવે, આ પેન ભીની કરવી એટલે જે અમુક બાળકો પેન ખાતા હોય એમને મજા. ભીની કરવાના બહાને પેન મોંમાં નાખે અને થોડીક તોડીને ખાઈ પણ લે! પાટીની વાત પણ મજાની છે. જુદીજુદી સાઈઝ, કલર અને ક્વોલીટીની પાટીઓ મળતી. મણકાવાળી પાટી પણ આવતી જેમાં ઉપરની બાજુએ મોતી કે મણકા પરોવેલા રહેતા. મોટાભાગે પાટી પર લખેલું લૂછીને ભૂંસી નાખતા પણ ક્યારેક પાણીથી પાટી ધોઈએ ત્યારે પાટી પકડીને ઉપરનીચે આમતેમ હલાવતાં ‘ચકી ચકી પાણી પી જા’ એવું બોલતા તો સાચે ચકી પાણી પી જતી કે ખબર નહિ કેમ પણ પાટી સુકાઈ જતી હોં!
ખોંભડી નાનું પણ સમૃદ્ધ ગામડું હતું. અમારા મકાનમાલિક સંપન્ન ખેડૂત હતા. કદીક તેમની વાડીઓમાં અમે ફરવા જતા. વિવિધ શાકભાજી, ફળો, વનસ્પતિ વાવવા- ઉગાડવા વિષે અવનવી બાબતો જાણવા મળતી. એકવાર કોઈ વાડીમાં અમે ગયેલા ત્યાં મગફળી વાવેલી હતી. ઉપરથી લીલા પાંદડા ઉખેડીને મગફળી ફોલીને ખાધેલી. એમાંથી નીકળેલી શીંગ નવજાત શિશુના રંગ જેવી ગુલાબી અને એકદમ તાજી કુણી હતી. સ્વાદમાં અલગ જ મીઠાશ હતી. ઋતુ અનુસાર ઉગાડેલા શાક-ફળો તેઓ અમારે ઘેર આપી જતા. મમ્મી ઘણી ના કહે કે અમે માત્ર ત્રણ જ જણ અને આટલું બધું કેમ ખવાય? તોપણ તેઓ પ્રેમાંગ્રહ કરીને મીઠી આમલી, કેરી-આંબા, ચીકુ, જામફળ, જાંબુ, બોર, ખારેક વગેરે ટોપલા ભરીને આપતા. મીઠી આમલીની ઋતુમાં આમલી ખાઈને તેમાંથી નીકળતા કાળા બીજ ભૂરા કરવાની હોડ જામતી. આ માટે ખાસ અંગુઠાનો નખ વધારીને એકધ્યાન થઈને સાવચેતીપૂર્વક બીજ છોલતા. એક બીજ ભૂરું કરવાનો એક રૂપિયો પપ્પા આપતા. એ લાલચમાં આમલી ખાવા કરતા બીજ ભૂરા કરવાની વધારે મજા આવવા લાગતી. પછી તો ભુજ રહેવા જવાનું હતું. ખોંભડીમાં એ અંતિમ દિવસ યાદ છે. સામાનનો ટેમ્પો ભરાઈ રહ્યો હતો. અડોશપડોશના સૌ ભાવપૂર્વક અમને મળવા આવ્યા હતા. એ વખતે મને વિદાય એટલે શું, કશુંક છોડીને જવું એટલે શું એવી કશી સમજ ન હતી. હતો તો માત્ર શહેરમાં રહેવા જવાનો રોમાંચ ! એવામાં મારી સહપાઠી કનકબા ત્યાંથી પસાર થઇ. હંમેશા સુઘડ રહેતી, જાતે સરસ બે ચોટલા વાળતી કનકબા. મને મળી, વાતો કરી. એની પાસે મીઠી આમલી હતી. ખોબો ભરીને મને આપી ને બોલી, ‘ખાજે ને મને યાદ કરજે.’ આજે પણ એ આમલીનો સ્વાદ, કનકબા, એની ચમકતી આંખો, ઉજળું સ્મિત એવું ને એવું યાદ છે. મારી ચામડીને યાદ છે ખોંભડીના શિયાળો, ઉનાળો અને છપ્પાક ચોમાસું. મારા નાકને હજી એ ગામની સુગંધ ક્યાંકથી જડી જાય છે. કાચી કેરીના સ્પર્શો હથેળીમાં ઉતરીને હસ્તરેખા સુધી ગયા છે. અને આ સઘળુંય યાદોમાં સમેટીને જિંદગી શરુ થઇ ભુજમાં.
ભુજમાં શરૂઆતમાં અમે નવી ઉમેદનગરમાં રહેતા. મકાન નંબર ૬૭૨. પછી જૂની ઉમેદનગરમાં પોતાના મકાનમાં રહેવા ગયેલા. એ અમારું પહેલું પોતાનું ઘર હતું. મકાન નંબર ૩૩૩. અમારો પહેલો લેન્ડલાઈન ટેલીફોન પણ એ જ ઘરમાં આવેલો. સાયકલ ચલાવતા હું ભુજમાં શીખી. ધોરણ પાંચ,છ, અને સાત સાયકલ પર જ માતૃછાયા કન્યા વિદ્યાલય આવતી જતી. અને ફરી ઉચાળા ભર્યા અંજાર તરફ. ધોરણ આઠ થી છેક લગ્ન થયા ત્યાં સુધી અંજારમાં જ રહેવાનું થયું. સળંગ દસ વર્ષ એક જ ગામ અને એક જ મકાનમાં વીત્યા હોય એવી એ પ્રથમ ઘટના. એ મકાનમાં મને બહુ ગમતી વસ્તુઓ હતી- ત્રણ આસોપાલવના ઝાડ, એક બદામડી અને એક મધુમાલતીની વેલ તથા લોબીમાં એક હીંચકો. એ જ ઘરમાં ધરતીકંપ અનુભવ્યો. મારા બંને વાહનો લ્યુના અને એકટીવા તથા પ્રથમ ફોરવ્હીલર પણ એ જ ઘરમાં આવ્યા. સ્નાતક અને અનુસ્નાતક એ જ ઘરમાં થઇ. પહેલી વખત મારો પોતાનો અલગ રૂમ પણ એ જ ઘરમાં. પરદાદી અને દાદાનું અવસાન એ જ ઘરમાં થયું. ફોરવ્હીલર ચલાવતા, રસોઈ બનાવતા, રંગોળી કરતા, નાનુંમોટું ભરતકામ કરતા હું એ જ ઘરમાં શીખી. પુષ્કળ વાચન એ જ ઘરમાં થયું. એ મિત્રો જેઓની સાથે દોસ્તી આજે પણ તાજી છે એ ત્યાં જ મળ્યા. અંતે, સગાઇ અને લગ્ન પણ એ જ ઘરમાંથી થયા.
લગ્ન બાદ રહેવાનું થયેલું પુના-મહારાષ્ટ્રમાં. બીજા માળ પર ફ્લેટ. સહજીવનની શરૂઆત એ ઘરમાંથી. આથી એ ઘરે આખા પુના શહેરને મારા માટે ખાસ બનાવી દીધેલું. પહેલી વાર આટલા મોટા શહેરમાં અને ફ્લેટમાં રહેવાનું થયું. ઘર સંભાળતા, સાચવતા, સંવારતા ત્યાં શીખી. કોમ્પ્યુટરથી વધુ માહિતગાર બની એ ઘરમાં. બહાર સતત કોલાહલ અને આંતરિક સન્નાટાના બે અંતિમો વચ્ચે જીવતા શીખવાનું આવડ્યું. એ ઘરમાં સવાર, બપોર, સાંજ જુદા હતા. એ ઘરમાં અનુભવેલો વરસાદ જુદો હતો. ભરચક્ક ટ્રાફિકના શોરમાંય કોયલના ટહુકા સાફ સંભળાતા હતા. ઉનાળામાં ખાસ ગુલમહોર જોવા બહાર નીકળી પડતી હતી. બાલ્કનીમાં જઈને ચાંદો જોવા મથામણ કરી હતી. પહેલીવાર આટલા મોટા મોલ જોયા હતા. બહુ જ સરસ થિએટર્સ અને એથીયે સરસ ફિલ્મો જોઈ હતી. એકલા બગીચામાં જઈને એકલા બેસતા ફાવ્યું હતું, એકલા ખરીદી કરતા આવડ્યું હતું, જાતે રાંધી, જાતે પીરસીને ટીવી સામે બેસીને એકલા જમતા ફાવ્યું હતું. મમ્મી-પપ્પા-ભાઈને ફોન પર જ મળી લેવાનું આવડી ગયું હતું. અને એક દિવસ આ બધી આવડત, ફાવટ, કોયલના ટહુકા, ગુલમહોરનો ચટ્ટાક લાલ રંગ, મધુમાલતીની સુગંધ, કાચી કેરીના સ્પર્શો, આમલીની ખટાશ, પહેલા વરસાદ પછી ઉઠતી પોતાની માટીની અનેરી મહેક, આંખોમાં પરિવારજનો, મિત્રો, પરિચિતોના ચહેરા લઈને પ્લેનમાં બેઠી હતી. સીધા અમેરિકા. સમૃદ્ધ દેશ, રળિયામણું નગર-પરિસર અને સુવિધાસભર ઘર.
ઘર એક અજીબ વસ્તુ છે. જેટલા પણ ઘરોમાં આપણે રહ્યા હોઈએ એ બધાં ઘર આપણને થોડાથોડા આપણાંમાં જ ઉમેરતા જાય છે તો આપણને થોડાથોડા આપણામાંથી જ બાદ પણ કરતા જાય છે. બદલાતા ઘરોની સાથેસાથે થોડાથોડા આપણે પણ બદલાતા જતા હોઈએ છીએ. સવાર, બપોર, સાંજ, ટાઢ, તાપ, તડકા, વરસાદ અને એની સુગંધ એક જ હોય છે તોપણ દરેક ઘરમાં અલગઅલગ કેમ અનુભવતી હોય છે? જેમ ઘરના પાણીયારાના પાણીનો સ્વાદ અન્ય જગ્યાઓએ પીધેલા પાણી કરતાં વધુ મીઠો લાગતો હોય છે એમ બીજે ક્યાંયથી જોયેલા ચાંદ કરતાં પોતાની અગાશી-બાલ્કની પરથી જોયેલો ચાંદ વધુ ખુશનુમા લાગી શકે છે. ચશ્માના નંબર કઢાવવા જઈએ ત્યારે ચશ્માં પહેરાવીને તેમાં એક પછી એક કાચ ઉમેરતા જઈને દ્રશ્ય વધુ સ્પષ્ટ બનાવવામાં આવે છે. ઘણીવાર નક્કી નથી થઇ શકતું કે બેમાંથી કયો કાચ વધુ સાફ ચિત્ર દેખાડે છે. મારી કીકીની અંદર ઉતરી ગયેલા આ તમામ ઘરોના દ્રશ્યો મને કોઈવાર સ્પષ્ટ દેખાય છે તો કોઈ વાર ધીમેધીમે ધૂંધળા થતા જાય છે.
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous અજાણ્યું સ્મિત – તેજલ પરિમલ ભટ્ટ
ગુજરાતી ભાષા અને સાહિત્ય : આપણી અસ્મિતા – દક્ષા વ્યાસ
સાહિત્યમાં જીવન ખાતર કલા અને કલા ખાતર કલાનું પલ્લું વારાફરતી નમતું રહ્યું છે. સાહિત્ય શું – કલામાત્રનો જીવન સાથેનો સંબંધ ક્યારેય તૂટી શકે નહીં. ને છતાં સમાજહિતચિંતકોએ વારે વારે ટહેલ નાખવી પડે છે ‘કોશિયો સમજી શકે તેવું સાહિત્ય લખો.’ ગુજરાતી સાહિત્યના સંદર્ભે પ્રશ્ન કરીએ કે પ્રજા શાથી સાહિત્યવિમુખ રહે છે ? મૂળિયાં ખોદવા જઈશું તો ઘણે ઊંડે ઊતરવું પડશે. ઘણા વિસ્તરવું ... [વાંચો...]
સુપર-વુમન બનવાની ઘેલછાની વેદના..... એકવીસમી સદીમાં કહેવાય છે કે સ્ત્રી પુરુષની સમોવડી બની ગઈ છે. જો કે સ્ત્રીએ શા માટે પુરુષની સમોવડી બનવું જોઈએ એ સમજાતું નથી, પરંતુ એ મુદ્દો અત્યારે રહેવા દઈએ. પણ, પુરુષ સમોવડી બનવામાં સ્ત્રીએ ‘સુપર-વુમન’ બનવું પડે. સ્ત્રીએ ઘણું સહન કરવાનું આવે. કલેરીસા એસ્ટેસ કહે છે એમ, આધુનિક સ્ત્રી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં ગૂંચવાઈ ગઈ છે. એની ઉપર ... [વાંચો...]
નિષ્ફળતા જીરવવાની શક્તિ – મોહમ્મદ માંકડ
પુસ્તકોના ઢગલા નીચે દટાઈ મરે એટલું અને એવું શિક્ષણ આપણે આપણાં બાળકોને આપીએ છીએ અને એ શિક્ષણ મેળવીને જીવનમાં એ સફળતા મેળવે એવી ઈચ્છાથી રાત-દિવસ આપણે એમના ઉપર ચોકીપહેરો પણ રાખીએ છીએ. પણ પાયાની બાબતનું, સૌથી વધારે મહત્વનું શિક્ષણ ‘નિષ્ફળતા જીરવતાં શીખવાનું’ શિક્ષણ આપણે આપણાં બાળકોને આપીએ છીએ ખરાં ? ના, નથી આપતાં. પરિણામે દરેક પરીક્ષાનું પરિણામ જાહેર થાય તે ... [વાંચો...]
34 પ્રતિભાવો : ઘર – સ્વાતિ ઓઝા
August 8, 2013 at 10:26 am
સરસ લખો છો, સ્વાતિ. લખતા રહો.
August 8, 2013 at 11:26 am
મને મારુ બાલપન અને મારુ દાદિનુ ઘર યાદ આવિ ગયુ.
August 8, 2013 at 12:21 pm
ખરેખર આખ સામે સુન્દર ચિત્ર રજુ થયુ. અને ખાસ મારુ બચપન યાદ આવિ ગયુ. ખુબ ખુબ ધન્યવાદ……………………..
August 8, 2013 at 3:44 pm
ખરેખર ઘર એટલે ઘર. બધા જ ઘર યાદગાર અને સારા નરસા બનાવો ના મુક સાક્ષિ.
August 8, 2013 at 6:04 pm
મારી કીકીની અંદર ઉતરી ગયેલા આ તમામ ઘરોના દ્રશ્યો મને કોઈવાર સ્પષ્ટ દેખાય છે તો કોઈ વાર ધીમેધીમે ધૂંધળા થતા જાય છે.
true for everyone. very nice article. Thanks for sharing.
August 8, 2013 at 7:28 pm
Very good article. Especially for it being your first one.
nirlep - qatar says:
August 8, 2013 at 8:07 pm
waah swati waah, congratulations…maja aavi gayi…superb conclusion – keep it up
August 8, 2013 at 9:32 pm
Realy, Realy, Realy nice artickle. Remind me My home, my village and specially My childhood. It brings tear in me eyes.
August 9, 2013 at 1:04 am
ખુબ સરસ શબ્દચિત્ર દોર્યુ છે.બાળ્ પણ થિ માડી ને અત્યાર સુધિ નિ યાત્રા સરસ કરાવી આભાર્
August 9, 2013 at 1:23 am
ખુબ સુન્દર લેખ. અભિનન્દન.
August 9, 2013 at 1:27 am
REALLY NICE ARTICAL. SWATI YOU DESCRIBE VERY NICELY . I LIVE IN USA BUT STILL I M AMDAVADI. I AM FROM AHMEDABAD. AND YOU KNOW WE ALL ARE MISS OUR HOME TOWN AND HOMW TOO MUCH. ESPECILLY IN USA YES,
SO AGAIN CONGRATULATION FOR YOUR FIRST ARTICAL.
August 9, 2013 at 5:22 am
The opportunity to live in different locations, different locality and with varied type of people gives a lot of experience and lot of things in life to appreciate about. I liked the way you stayed on the right track about mentioning the Golden moments at each any every Home you stayed. These sweet memories are the real treaure of Life.
Best of luck for this one and looking forward for your next fresh writeup.
August 9, 2013 at 12:43 pm
અભિનંદન સ્વાતિ.તારા પિતા હોવાનું કાયમ ગૌરવ અનુભવ્યું છે.વધુ એક વખત આ તક આપેી મને ભાવવિભોર કરેી દિધો.તારેી કલમના પ્રથમ સર્જનનુ અભિવાદન.Keep it up..I feel proude to be your Pappa.
vkvora Atheist Rationalist says:
August 14, 2013 at 6:58 am
આબેહુબ વર્ણન. ખોંભડી, ગાંગોદર, અંજાર….
August 9, 2013 at 7:09 pm
બાલપન ના દરિયામા દુબકિ મારતા અતિત મા પહોચિ ગયા. મઝા આવિ ગઈ. અમેરિકામા રહિયે પન વતન નેી મહેક મન ,દિલ ને તરો તાઝા રાખે …
August 9, 2013 at 10:55 pm
Very nice, smooth transition. I feel like i am moving from one house to another. You should write more about America’s house too.
August 9, 2013 at 10:56 pm
superb article.it feels like you have told my story.keep it up.wish you good luck.pl.write more article.
August 10, 2013 at 5:04 pm
સ્વાતિબેન બહુ સરસ લખ્યું છે…હું પણ મારા બાળપણમાં ખોવાય ગઈ. અભિનંદન.
August 10, 2013 at 7:41 pm
Swati khub j saras jivan lekh
Juni yad tazi thai gai
Tu pan papani jem perfect kavi
Bani gai mark 100/100
August 10, 2013 at 11:24 pm
લેખ બિરદાવનાર સૌની આભારી છું. લેખને વધાવતા આપ સૌના ઉત્સાહવર્ધક શબ્દોથી બહુ આનંદ થયો. ખૂબ ખૂબ આભાર.
August 11, 2013 at 8:10 pm
સ્વાતિબેન ખુબજ સરસ લેખ… આવિજ રિતે બિજા પન સરસ લેખ લખતા રહો…
August 12, 2013 at 2:24 am
સ્વાતિ બહેન, ચાર દીવાલો વચે બેસી ને પણ જાણે આખું બાળપણ પાછું જીવી લીધું હોય તેવો અનુભવ આ લેખ વાંચી ને થયો…આમલી ના કાતરા, કાચી કેરી, વરસાદ ની સુગંધ આ બધું ધુંધળુ થઇ ગયું હતુ વીદેશ માં વસી ને પણ તમારો લેખ વાંચી જાણે એ વીતેલા દીવસો ની જલક ફરી માણી શક્યા..
August 14, 2013 at 8:29 am
dharti no chhedo ghar…..
August 17, 2013 at 1:21 pm
‘ચકી ચકી પાણી પી જા’ I used to say the same thing..
Thanks for making me remind all those good old days…
Ashish Dave (Sunnyvale, California) says:
August 18, 2013 at 6:19 am
Very well written article… looking forward to many more, may be a second part about US…
August 20, 2013 at 8:44 pm
VERY NICE…. U REMINDED ME MY VILLAGE…. KEEP ON WRITING.. SWATI… THANKS..
August 22, 2013 at 5:33 am
October 22, 2013 at 12:33 pm
very nice artical…congratulation..and best of luck for next artical…..
p j paandya says:
June 18, 2014 at 10:46 am
ઘર તો ધરતિનો ચ્હેદો ચ્હે
July 14, 2014 at 8:32 am
બહાર સતત કોલાહલ અને આંતરિક સન્નાટાના બે અંતિમો વચ્ચે જીવતા શીખવાનું આવડ્યું. એ ઘરમાં સવાર, બપોર, સાંજ જુદા હતા. એ ઘરમાં અનુભવેલો વરસાદ જુદો હતો.
વાહ …બધુ જ આવી ગયું …..બહુ સરસ લેખ …આપણે ઘરમાં નહી ઘર આપણામાં વસતુ હોય છે
May 30, 2015 at 11:08 pm
બહેન તમારુ લખાણ બહુ ગમ્યુ સરળભાષા મા સુંદર યાદગાર વર્ણન
August 19, 2015 at 11:32 pm
જીવન એક પ્રવાહ છે. એક અનુભવ છે. બાળપણ થી લઇ યુવાની અને યુવાની થી આગળ વૃદ્ધા અવસ્થા સુધી માં ઘણા ઘણા અનુભવો મન માં અંકિત થાનતા હોઈ છે. જો આપણે સજાગ હોઈએ તો તેનો સુખદ અનુભવ થાય છે. જીવન એક પાઠ શાળા પણ છે. જો તમે જાગ્રત હોવ તો હર પલ એક અભ્યાસ છે. જીવન આપણને ઘણું શીખવાડી જાય છે. હકારાત્મક હોવું, સદભાવ રાખવો, સમભાવ રાખવો, બધાના સુખે સુખી થવાની વૃત્તિ કેળવવી. આ બધું જીવનનું ભાતું છે. આપણે મુશ્કેલ પળો ને પણ આનંદ થી જીવીએ અને તેમાં થી પણ કૈક શીખીએ તે જીવનની મઝા છે.
કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા} says:
May 30, 2016 at 12:39 pm
ઘરનું લાગણી સભર વર્ણન શૈશવની યાદ આપી ગયું. ઘર તો માત્ર ઘર જ હોય છે. ધરતીનો છેડો ઘર. — ઘરની વ્યાખ્યા મારી એક કવિતામાં આપી છે……
ઈંટો-ચૂનો ચણતર થકી બાંધતા સૌ મકાનો
તે તો ભાઈ ઘર થઈ જતું હૂંફ પ્રેમે બધાંની !
કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા}
December 5, 2016 at 6:45 am
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
રીડગુજરાતી.કોમ પર પ્રસ્તુત થતા લેખ ટાઈપ કરવા માટે યોગ્ય વ્યક્તિઓની જરૂર છે. પૂરતું વળતર આપવામાં આવશે. વોટ્સએપ : ૯૯૭૪૪૧૦૮૬૮
પુણ્યનું વાવેતર – મનસુખ સલ્લા
હાથનાં કર્યાં – અર્જુનસિંહ કે. રાઉલજી
રાજાને જે ચરણપ્રહાર કરે તેને શી સજા કરવી જોઈએ? – આચાર્ય શ્રી ‘વાત્સલ્યદીપ’ સૂરિજી
ત્રણ ગીત – કાંતિલાલ એમ. કામરિયા
માઈન્ડ યોર ઓન બિઝનેસ? – ગિરીશ ગણાત્રા
હાસ્યનો હોજ.. – સં. તરંગ હાથી
સરિતાની શરત – રમણ મેકવાન
છે(છો)ડ સખી સરગમ – સ્વાતિ મેઢ
શ્રદ્ધા સ્મૃતિમંદિર – ડૉ. ચંદ્રકાન્ત મહેતા
થોડાસા રુમાની હો જાયે.. – નમ્રતા દેસાઈ
Milan Kiritbhai Kakkad: Heart touching story…!!!
ઉદય ત્રિવેદી: હું મૂળ સાવરકુંડલાનો જ છું અને લલ્લુભાઈ શેઠ...
tia: સત્ય ઘટના પર આધારીત વાર્તા હમેશા હૃદયસ્પર્શી હોય છે...
tia: બીચરી વાર્તા તો પોતાના ઠેકાણે રહી અને લેખ કહો કે...
viren machwala: Give me more quotes
CD VORA: મને મજા આવી હું પણ આવા તબક્કાઓમાંથી વરસાદ થયો...
સંજય કે સંઘવી: જેમ પુ રવિશંકર મહારાજ કેહતા તેમ ડૉ કલામ...
ગોપાલ ખેતાણી: અદભૂત વર્ણન. આપની સાથે દરિયાઈ સફર કરી તેવો...
જગદીશ કરંગીયા ‘સમય’: ટૂંકી વાર્તા કે લેખ ? અતિ સુંદર...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
પુણ્યનું વાવેતર – મનસુખ સલ્લા
હાથનાં કર્યાં – અર્જુનસિંહ કે. રાઉલજી
રાજાને જે ચરણપ્રહાર કરે તેને શી સજા કરવી જોઈએ? – આચાર્ય શ્રી ‘વાત્સલ્યદીપ’ સૂરિજી
ત્રણ ગીત – કાંતિલાલ એમ. કામરિયા
માઈન્ડ યોર ઓન બિઝનેસ? – ગિરીશ ગણાત્રા
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
નવરસમાં ઝબોળાયેલી માઈક્રોફિક્શન – ડૉ. હાર્દિક નિકુંજ યાજ્ઞિક
એક અપીલ – ધ્રુવ ભટ્ટ
વન ડે માત્રમ – કુલદીપ લહેરુ
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.