en en en en cs de en it de en en de pl fi de en en en en en en en en en en en en en en en en id en en en de en fr en en en en en en en en en en en en en en en en en lv en en en en en gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en nb en en pa en en en en en en en en en es ckb en en en en en en en en en en en it en de en en de en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en
Dubki by Vinesh Antani in Sunday bhaskar
ધરતી મા પર બધાંનો અધિકાર છે
Vinesh Antani | Jun 03, 2017, 22:12 PM IST
આવતી કાલે વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ છે. આપણે ધરતી પાસેથી માગ-માગ કરીએ છીએ, પરંતુ એના બદલામાં એને કશું આપતા નથી. એક સમયે માનવોનું કુદરત સાથે અદ્્ભુત સામંજસ્ય હતું. માનવ પોતાના સ્વાર્થ માટે ધરતીને ચૂસતો નહોતો. હવે તો આપણે ધરતી માત્ર માનવો માટે જ છે એવું માનીએ છીએ. અન્ય જીવજંતુઓ, વનસ્પતિ, નદી, સમુદ્ર બધું જ જાણે માનજાતની માલિકીનું છે. આ માન્યતા સભ્ય કહેવાતા માનવસમાજની છે, ડુંગર અને જંગલોમાં વસતા આદિવાસીઓ ધરતી અને કુદરતનાં તત્ત્વો સાથે તાદાત્મ્યભર્યું જીવન જીવે છે.
દક્ષિણ ઓડિશાના આદિવાસીઓ દર એપ્રિલ માસમાં બીજ પર્વની ઉજવણી કરે છે. તેઓ વાવણી માટે સાચવી રાખેલાં ધાન્ય અને વનસ્પતિનાં વિવિધ બીજની ચોમાસા પહેલાં સાફસૂફી કરે છે. તેઓ કહે છે: ‘બીજ પર્વ દ્વારા અમે ધરતીમાને વિશ્વાસ આપીએ છીએ કે તેં આપેલાં બીજની અમે પૂરી સારસંભાળ લીધી છે અને સંભાળ લેતાં રહીશું.’ પર્વને દિવસે આ આદિવાસી લોકો ધરતીમાના ખોળામાં બીજ ધરે છે. એમના ધર્મગુરુ એમના ભગવાનોને યાદ કરીને ‘હે ધરતીમા, તેં આપેલાં બીજ અમે તને પાછાં સોંપીએ છીએ, જેથી તારી પાસેથી વધારે ધાન્ય અને ઝાડપાન માગી શકીએ’ એવી પ્રાર્થના કરે છે.
તેમના ભગવાનનાં કોઈ ચોક્કસ નામ કે મૂર્તિ નથી હોતી. આજુબાજુના પર્વતો, વૃક્ષો અને આકાશ, નદી જેવાં કુદરતી તત્ત્વો એમનાં દેવદેવી છે. જે લોકો પાસે બીજ ન હોય તેમને અન્ય લોકો વાવણી માટે બીજ આપે છે, જેથી વરસાદ પડે ત્યારે એમની જાતિનું કોઈ ઘર બીજ વિનાનું રહે નહીં. ધરતીમાએ આપેલાં બીજ પર બધાંનો એકસરખો અધિકાર છે અને તે ધરતીને પાછું આપવાની એમની ફરજ છે. તેઓ માને છે કે જેટલો આનંદ ધરતી પાસેથી મેળવવામાં મળે છે, તેટલો જ આનંદ એને પાછું આપવામાં આપવામાં પણ મળે છે.
એક અન્ય આદિવાસી વિસ્તારની એક વૃદ્ધ મહિલા ગામની બજારમાં એની ઝૂંપડી જેવી દુકાનમાં નવરી બેઠી હોય ત્યારે આજુબાજુ દાણા વેરતી રહે છે, જેથી પંખીઓ તે ચણી શકે. એ એની દુકાનની બાજુમાં થોડાં કેળાં, સાબુદાણા અને ફણસના ટુકડાનો ઢગલો રાખે છે, જેથી પાળેલાં કે જંગલમાંથી આવતાં પ્રાણીઓ ખાઈ શકે. એક આદિવાસી ખેડૂતે કહ્યું હતું કે એના ખેતરમાં જે કંઈ ઊગે છે તે માત્ર એનું એકલાનું જ નથી. એનો પાક પક્ષીઓ, પ્રાણીઓ, પતંગિયાં, જીવજંતુ વગેરે માટે પણ છે.
આ સંદર્ભમાં ગુરુ નાનકદેવની નાનપણથી વાંચતા આવ્યા છીએ તે વાત યાદ આવી જાય છે. પક્ષીઓ ખેતરનો પાક ચણી ન જાય તે માટે નાનકદેવને ચોકી કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું ત્યારે તેઓ દાણા ખાતાં પંખીઓને ઉડાડવાને બદલે ખુશ થતા. એમણે કહ્યું હતું: ‘રામજી કી ચિડિયા, રામજી કા ખેત, ખા લે, ચિડિયા, ભર-ભર પેટ.’ ઉર્દૂના શાયર નિદા ફાજલીને નાનપણમાં એમની માતા કહેતી કે સાંજ પડે પછી ઝાડનાં પાંદડાં તોડવાં નહીં, ઝાડ રડશે. દીવાબત્તી ટાણે ફૂલ તોડવાં નહીં, ફૂલને દુ:ખ થશે. નિદા ફાજલીનું ઘર ગ્વાલિયરમાં હતું.
ઘરના વેન્ટિલેશનમાં કબૂતરનાં એક જોડાંએ બનાવેલા માળામાં બે ઈંડાં હતાં. એક દિવસ બિલાડીએ એક ઈંડું તોડી નાખ્યું. નિદાની માતા બીજા ઈંડાને બચાવવા ગઈ ત્યારે એના હાથમાંથી પડીને તૂટી ગયું. માતાને એટલું દુ:ખ થયું કે એણે દિવસભર રોજા રાખ્યો, નમાજ પઢતી રહી અને આખો દિવસ રડતી રહી. નિદા ફાજલીએ સિંધીના મહાન કવિ શેખ અયાઝના પિતાજીનું ઉદાહરણ આપ્યું છે. એક દિવસ તેઓ કૂવા પર સ્નાન કરીને ઘેર આવી જમવા બેઠા.
ત્યાં એમની નજર એમના હાથ પર ફરતા એક કીડા પર પડી. શેખ અયાઝના પિતા કીડાને કૂવા પાસે પાછો મૂકી આવ્યા. એમણે કહ્યું તેમ એમણે અજાણતાં જ એક જીવને એના ઘરથી બેઘર કરી દીધો હતો.
આપણા સ્વાર્થને કારણે આપણે પર્યાવરણને તો પારાવાર નુકસાન પહોંચાડી જ રહ્યા છીએ, માનવજાત પર પણ ભયાનક ખતરો ઊભો કરી રહ્યા છીએ. ગાંધીજીએ કહ્યું છે તેમ પૃથ્વી આપણી જરૂરિયાતોને પહોંચી વળશે, પરંતુ આપણાં લોભ-લાલસાને પહોંચી વળશે નહીં. બોલિવિઆના નેતા એવો મોરાલેસે કહ્યું છે: ‘પૃથ્વી માનવજાત વિના રહી શકશે, માનવજાત પૃથ્વી વિના રહી શકશે નહીં.’
(Sunday Bhaskar Gujarati News) સાથે જોડાયેલા અન્ય (Magazines Gujarati News) મેળવવા માટે અમને Facebook અને Twitter પર ફોલો કરો. વાંચતા રહો 76 લાખ+ વાચકોની મનપસંદ અને વિશ્વની નં.1 Gujarati News વેબસાઇટ divyabhaskar.co.in, જાણો સમાચારોથી વધુ. દરેક ક્ષણ અપડેટ રહેવા માટે ડાઉનલોડ કરો Gujarati News App & Divya Bhaskar epaper App.
Web Title: Dubki by Vinesh Antani in Sunday bhaskar
(Read News in Gujarati from Divya Bhaskar)
Terms & Conditions – D&W contest
Local News Website in English
divyamarathi.com A Leading Marathi News Website
moneybhaskar.comMost comprehensive Business News Website
myfmindia.comRadio Division, wholly owned company of Bhaskar group
dainikbhaskargroup.comGroup Website of India’s Largest Newspaper Group
About UsInvestor|Contact Us|Advertise with Us|Terms of Use|Feedback|Sitemap|Cookie Policy
Copyright © 2017-18 DB Corp ltd., All Rights Reserved.