gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
કથા-સપ્તાહ : મમતા (જનનીની જોડ – 3)
મા. એક શબ્દે ગજબની સંતૃપ્તિ અનુભવતાં યામિનીબહેને મનને ભૂતકાળની ગલી સાથે જોડી દીધું.
1  |  2  |  3  |  4  |
‘તારી મમ્મીને મુંબઈની સેર કરાવીએ...’
લગ્નના બીજા દહાડે રવિની સવારે ફુલ ડે પિકનિક પર નીકળતા અનિલના શબ્દોએ મને ખીલવી દીધી. મને મમ્મી માનવાનો, સ્વીકારવાનો પિતાનો આગ્રહ યા દબાણ પાંચ વરસની બાળકી ટાળી
જોકે આરોહીને એથી ફેર પડ્યો હોય એવું લાગ્યું નહીં. રિઅર વ્યુ મિરરમાં દૃિક્ટપાત કરીને મેં પાછલી સીટ પર બેઠેલી આરોહીને નિહાળી તો તે એવી જ ખુશમિજાજ દેખાઈ, જરાય ઝંખવાઈ નહોતી કે નહોતો વિરોધનો ભાવ.
‘તો પછી પપ્પા આપણે સંન્યાસ આશ્રમના મંદિરથી શરૂઆત કરીએ?’
કેવી ઠાવકાઈથી આરોહી તેના પપ્પાને સજેશન આપે છે, એ પણ
મને ફેરવવા બાબત! હું હજી તો
ખચાક્. મારા ગુબ્બારામાં તેણે જાણે ટાંકણી ભોંકી. માનો ઉલ્લેખ કરીને તેણે પિતાને કેવા ઝંખવાવી દીધા!
નહીં. એમ તો હું તને તારા
ખાનામાં વધુ એક જીત જમા નહીં જ થવા દઉં છોકરી!
‘ખરેખ૨ એ શારદાબહેનની માનીતી જગ્યા હોય અનિલ તો શરૂઆત ત્યાંથી જ કરીએ.’ મેં રણકો ઊપસાવ્યો. ‘શારદાબહેનનો આત્મા એથી રાજી થશે, દીકરીને તમે મા વિનાની નથી રાખી એ જાણીને તેમના આશિષ પણ મળશે.’
કહેતાં મેં મિરરમાંથી જોયું તો તે
પણ મને નિહાળી રહી હતી. અમારી નજરો ટકરાઈ.
‘ગુડ સજેશન. શારદા સાચે જ
અનિલના શબ્દો કાને પડતાં તેણે હળવેથી નજર ફેરવી દીધી. પછી તેણે ભાગ્યે જ ટિપ્પણી કરી.
‘યામિની, બી કમ્ફર્ટેબલ.’ વચમાં અનિલ મને કહેતા રહેતા, પણ મને સ્પર્શવાથી સભાનપણે દૂર રહેતા. બીજી પત્ની અને બીજી માતા તરીકેના સંસારપ્રવેશ પછી પહેલા દહાડે આટલો પ્રોગ્રેસ પૂરતો ગણાય.
સોમવારની બીજી સવારે તેણે પિતા સાથે કન્ફર્મ કર્યું, ‘પપ્પા, તમે પણ બૅન્કના જૉબે જવાનાને?’
આટલું સાંભળતાં તેણે રાહતનો fવાસ લીધાનું મારા ધ્યાનબહાર નહોતું. છે પાંચ વરસની છોકરડી; પણ કેવું તેનું ધ્યાન, કેવી તેની ગણતરીઓ! છતાં એ રાત્રે આરોહીના સૂતાં જ મેં અનિલને પૂછ્યું, ‘શારદાબહેનના દેહાંત પછી આરોહીની માનસિક સ્થિતિ ડામાડોળ હશે... તમે તેને તમારાં બીજાં લગ્ન માટે કન્વીન્સ કરેલી કે પછી સીધો નિર્ણય સંભળાવેલો?’
‘બિલકુલ તેને કન્વીન્સ કર્યા પછી મેં પ્રસ્તાવ જોવાના શરૂ કર્યા.’
અનિલના ખુલાસામાં એકરાર હતો.
અનિલ-શારદા-નાનકડી આરોહી ત્રણનો સંસાર મઘમઘતો હતો... દીકરી મા-બાપના fવાસ સમાન હતી. પપ્પા તો ઑફિસ જવા નીકળી જાય. આખો દહાડો મા સાથે બેબીની ધમાલમસ્તી ચાલુ રહે. બેઉ પકડાપકડી રમે, છૂપાછૂપી ખેલે. બાળક સાથે બાળક બની જતી શારદાનો ખોળો જ તેને સૂવા માટે જોઈએ. પ્લેગ્રુપ પછી સ્કૂલ જતી થઈ ત્યારે પણ બસમાં લેવા-મૂકવા શારદાએ જ જવાનું...
મા, બાપ કે પછી દીકરી... જાણે ત્રણમાંથી કોનું સુખ નજરાયું ને શારદાને જીવલેણ કૅન્સર નીકYયું. છેલ્લા સ્ટેજમાં પકડાયેલા રોગે દસ-બાર દિવસમાં તો ખેલ પતાવી દીધો. ત્રણમાંથી કોઈ આ વળાંક માટે તૈયાર નહોતું.
‘માને શું થયું છે? તમે કેમ રડતા
તે પૂછતી ને તેને છાતીએ વળગાડતો અનિલ હૈયાફાટ રડી પડતો, ‘તારી મા ભગવાનના ઘરે જાય છે.’
નહીં. પિતાથી અળગી થઈને તે માને બાઝતી, ‘તું જવાની હોય તો મને પણ લેતી જા મમ્મી.’
આંખો ધરાર કોરી રાખીને શારદા દીકરીના માથે હાથ ફેરવતી, ‘તું આવે તો તારા પપ્પાનું ધ્યાન કોણ રાખશે? તું છે એટલે તો હું જાઉં છું.’
ઓહ, એમ વાત છે! આરોહી માથી અળગી થઈને પિતા તરફ વળે છે, અશ્રુ લૂછે છે, ‘રડો નહીં પપ્પા, હું છુંને!’
શારદાના દેહાંતે થોડો સમય અનિલની નોકરી, આરોહીની સ્કૂલ બધું ખોરંભે રહ્યું.
‘માસી, ગઈ કાલે દાળમાં મીઠું થોડું ઓછું હતું... થોડું ધ્યાન રાખો. સાંજના માટે મેં પાલક લઈ રાખી છે, એની સબ્ઝી બનાવજો. પપ્પાને ભાવશે.’
રાંધવા આવનારાં બહેન જોડે આરોહીનો સંવાદ સાંભળ્યો ત્યારે અનિલને અહેસાસ થયો કે પાંચ
વરસની છોકરી કેટલી મૅચ્યોર થઈ ગઈ છે! ક્યારે?
‘બેટા, ગેટ રેડી ફૉર સ્કૂલ.’ એક સવારે તેણે કહેતાં આંખો ચોળતી આરોહી બોલી પડેલી, ‘પપ્પા, હું સ્કૂલ જઈશ તો ઘરનું ધ્યાન કોણ રાખશે?’
અનિલથી હસી જવાયેલું, ‘તારો બાપ બેઠો છેને. તું તારે નાની રહીને મોજ કર.’
પણ આરોહી હસવાના મૂડમાં નહોતી. સ્કૂલ તો જવું પડ્યું. બે-ત્રણ આયા-નોકરને કારણે તેનો સમય સચવાઈ જતો. પાડોશવર્ગ સારો હતો. અનિલ પણ નિયમિત બૅન્ક જતો થયો. સાંજે પરત થતી વખતે બલૂન્સ, ઢીંગલી જેવાં રમકડાં લેતો આવે. દીકરીને મૉલના પ્લેઝોનમાં ફરવા લઈ જવી હોય, પણ આરોહીને કશામાં રસ ન પડે.
‘તમે જાણો છો પપ્પા, રાંધનારાં આન્ટી દાળ-શાકનો કેટલો બગાડ કરે છે! આયા સરખું પોતું પણ નથી મારતી. મારી ગેરહાજરીમાં બધાને ફાવતું પડી ગયું છે.’
શરૂમાં તો મોટા માણસ જેવી તેની વાતોથી મલકી જવાતું, પણ ધીરે-ધીરે અહેસાસ થયો કે એમાં તો આરોહી પોતાનું બાળપણ ગુમાવી રહી છે!
‘આનો એક ઉપાય મારી પાસે છે.’ પ્રથમ પોતાની જાતને તૈયાર કરીને અનિલે દીકરી સમક્ષ પ્રસ્તાવ મૂક્યો, ‘તારા માટે નવી મમ્મી લઈ આવું.’
ન...વી મમ્મી. કેવી રીતે આવે એ આરોહીને સમજાવવું નહોતું પડ્યું. તે થોડી ડઘાયેલી - શારદામમ્મીની જગ્યાએ?
‘મને શારદામમ્મીએ જ સપના આવીને કહેલું... કે મારી ઢીંગલીને ઢીંગલી રહેવા દો; તેની આ ઉંમર પ્લેઝોનમાં રમવાની છે, ઘર
‘યા, બટ હું હૅપી છું. માને કહોને...’
‘માને નારાજ કેમ કરાય?’
ત્યારે આરોહી ઢીલી પડી ગઈ....
‘બે-ચાર દહાડા તે ગોથાં ખાતી રહી, પણ પછી સામેથી મને હકાર ભણ્યો... એ વિના મેં ઓછું બીજાં લગ્નનું બીડું ઝડપ્યું હોત યામિની?’
સમજાઈ ગયું... તમે જે ચાર-પાંચ દિવસ કહો છો અનિલ એમાં તમારી લાડલીએ નવી મા સાથે ક્યાં કેવા પંગા લેવા, કેમ વર્તવું એની વ્યૂહરચના ઘડી કાઢી હોવી જોઈએ...
આવું જોકે કોઈને કહેવાય નહીં. પાંચ વરસની છોકરી માટે આવું કોણ માને?
‘કંઈ થયું છે યામિની? આજે આ બધું પૂછવા-જાણવાનું કારણ?’
‘નહીં રે.’ મારે જવાબ ઉપજાવવો પડ્યો, ‘તમે કહ્યું એમ ક્યારેક તેની ઠાવકાઈ દંગ કરી મૂકે છે એટલે
‘એ જ તો મુખ્ય પડકાર છે યામિની. આપણે આરોહીને તેનું બાળપણ આપવાનું છે.’
‘એવું જ હોય અનિલ તો તમારો સાથ મને પૂરેપૂરો જોઈએ. પૂર્ણપણે તમારી પત્ની હોવાનો અહેસાસ જ મને પૂર્ણ માતૃત્વ તરફ પ્રેરી શકે.’
શારદા સાથેની પોતાની તસવીર પર નજરે ફેંકીને અનિલે આંખો મીંચી. ખૂલી ત્યારે દ્વિધા નહોતી.
‘ચાલ.’ તે મને પડખેના રૂમમાં દોરી ગયા ને એ રાત અમારી સુહાગરાત બની ગઈ! પરમ સંતોષથી છલોછલ હતી હું. અનિલનું સર્વ કંઈ હવે મારું હતું, તેમની દીકરી પણ! આ વખતે જાગેલો માતૃભાવ નિર્દભ હતો.
બસ, પછી સંસારરથ સડસડાટ ચાલવા માંડ્યો. અનિલને હું શારદાના સ્મરણથી રોકતી નહીં, ટોકતી નહીં; બલ્કે તેમના તિથિ-તહેવાર યાદ રાખીને એ મુજબ ઊજવતી પણ ખરી. અનિલ માટે એટલું પૂરતું હતું, પણ આરોહી સાથે એટલું જ અંતર વધી રહ્યું હતું... તેના પિતાની મારી સાથેની નજદીકી તેનાથી સહન નહીં થતી હોય?
‘રાતના મારી આંખ ખૂલી ગયેલી... બાજુમાં તમે નહોતા પપ્પા. હું એવી તો ડરી ગઈ...’
સવારે તે રડમસ સ્વરે પિતાના ખોળામાં બેસીને રાવ કરે. અમે બેઉ જરા સહેમી જઈએ. છોકરી અમારો મિલનભેદ જાણી ગઈ! હું સમજતી કે ડરના નામે
તે પિતાને મારી નજીક આવવા દેવા
‘તું તો અમારી બહાદુર બચ્ચી છે આરોહી...’ તેને મારી કરવાના મારા કોઈ પ્રયત્નોમાં કચાશ નહોતી, ‘હું તો
તારા શર્લી ટીચરને કહેવાની પણ છું કે આ વખતના ઍન્યુઅલ ફંક્શનમાં
મારી લાડલીને તમે ઇન્સ્પેક્ટરનો
આવું કહીને આડકતરી રીતે હું સૂચવવા પણ માગતી કે તારા પપ્પા જ નહીં; તારા ટીચર્સ, ફ્રેન્ડ્સ, આડોશપાડોશ બધે તારી મા તરીકે મારો સ્વીકાર થઈ ચૂક્યો છે... માટે તું પણ હવે તો મને અપનાવી લે!
‘થૅન્ક યુ મા...’ તે અશ્રુ લૂછી નાખતી, પપ્પાના ખોળામાંથી ઊતરી જતી. આમાં એ ખુશી નહોતી જે જોવાની મને ઝંખના હોય. શું સમજતી હશે આ છોકરી! હું આટલું મથું છું પણ એના તરફથી હકારાત્મક પડઘો કેમ નથી પડતો? ના, તે મારી પૂરેપૂરી અદબ જાળવે છે, કદી અસભ્યતાથી વર્તી નથી અને છતાં તેના મનથી હજીયે હું દૂર જ છું!
મારે છોકરીનો વાંક કાઢવાને બદલે મારા પ્રયત્નોમાં સુધાર આણવાનો હોય... અનિલને પામ્યા પછી તેમની દીકરી મારા અંતરથી અળગી રહી નહોતી, પણ મારી મમતાનો પડઘો તેનામાં કેમ નથી ફૂટતો એની અકળામણ થઈ જતી ખરી. રિશ્તાની આ અધૂરપ માત્ર અમને બેને જ પરખાતી. અનિલ સુધ્ધાં એવું માનતા કે મા-દીકરી વચ્ચે બધું બરાબર છે!
અને અનિલને તો અંતિમ સમયે પણ જાણ નહોતી થઈ... કૅન્સરનું નિદાન કન્ફર્મ થાય એ પહેલાં તો તે પણ અણધાર્યા સ્વર્ગે સિધાવ્યા. સાત જ વરસનું અમારું સહજીવન...
અનિલના મૃતદેહને વળગીને હૈયાફાટ રડતી ૧૨ વરસની આરોહીમાં મને મારી છબિ દેખાઈ હતી... મા-બાપ બેઉ ગુમાવી દેનારી નિ:સહાય છોકરીની છબિ.
નહીં, ફરી એક યામિનીનું સર્જન હું નહીં થવા દઉં... જે સધિયારો મને ન મળ્યો એની ખોટ આરોહીને નહીં વર્તાય. પતિ ગુમાવ્યાનું દુ:ખ વિસારીને મેં આરોહીને ગળે વળગાડી હતી, ‘તારી મા હજી જીવે છે આરોહી...’
અને મને ‘મા...’ કહેતાં આરોહી ધ્રુસકાભેર વરસી હતી. અંતરના ઊંડાણથી પ્રગટેલો એ સ્વર હતો. આની જ મને અપેક્ષા હતી.
‘થૅન્ક્સ મા...’ અડધાએક કલાકમાં જાતને સંયત કરીને તે મારાથી વળી અળગી થઈ હતી. આજે ૫ણ તેના અંતરથી હું અળગી જ છું!  સ્મરણયાત્રાનું સમાપન કરતાં યામિનીબહેને કૅલેન્ડરમાં નજર ફેંકી : આજે ૨૪ જાન્યુઆરી થઈ... વીસ દહાડા પછી, વૅલેન્ટાઇન્સ ડેના મૂરતમાં મારી લાડલી તેના મનગમતા સાથી જોડે પરણીને આ ઘરેથી વિદાય થઈ જવાની...
એ પહેલાં મને સાચા હૃદયથી મા સ્વીકારે એવું કંઈ થઈ જાય તો!
આપોઆપ તેમના હાથ પ્રાર્થનામાં જોડાયા. થયું, વિધાતા આ ક્ષણે ‘તથાસ્તુ’ કહે તો કેવું!
વિધાતાનું તો કોણ જાણે, પણ ચીનમાં એક એવી ઘટના ઘટી રહી હતી જેનો પડઘો યામિનીબહેનના જીવનમાં
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.