gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en en gu en nl gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
અમેરિકાના ન્યુ યૉર્કમાં ફિટનેસ-ટ્રેઇનર માઇક ફિચે ૨૦૧૧ની સાલમાં શોધેલી આ લેટેસ્ટ એક્સરસાઇઝ-પદ્ધતિનો પશ્ચિમના દેશોમાં જુવાળ જાગ્યો છે. ભારતમાં પણ એનો ધીરે ધીરે પગપેસારો થઈ ગયો છે ત્યારે જાણીએ આ નવો વર્કઆઉટ છે શું?
જગત એક તરફ અત્યાધુનિકતા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે અને બીજી તરફ કેટલાક લોકો બૅક-ટુ-રૂટ્સ વળી રહ્યા છે, આપણો જ્યાંથી ઉદ્ભવ થયો છે એવી પૌરાણિક સંસ્કૃતિઓ અને પૂર્વજોમાંથી આજની પરિસ્થિતિમાં યોગ્ય લાગે એવી ચીજોને ગ્રહણ કરવાની શરૂઆત કરી રહ્યા છે. જૂનું એટલું સોનું એવું માનતા અમેરિકાના ફિટનેસ-ટ્રેઇનર માઇક ફિચે પ્રાણીઓ અને માનવ-ઉત્ક્રાન્તિનો અભ્યાસ કરીને એક નવતર વર્કઆઉટ તૈયાર કર્યો છે જેનું નામ છે ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટ. સાદી ભાષામાં કહીએ તો પ્રાણીઓ જે રીતે શરીરને આમતેમ અમળાવે છે એવી રીતે શરીરને ફેરવવું. ૨૦૧૧માં શોધાયેલી નવી વર્કઆઉટ-પૅટર્ન હવે લેટેસ્ટ ટ્રેન્ડ બનીને પશ્ચિમના દેશોમાં ઊભરી આવી છે. ભારતમાં એની હજી એટલી લોકપ્રિયતા જામી નથી, પણ એના ચાહકો જરૂર પેદા થઈ ગયા છે. એક-બે વાર ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટ કરી કે જોઈ ચૂકેલા લોકોને અચૂક એ કરવાનું મન થાય છે.
ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટ વિશે વાત કરતાં હોલિસ્ટિક હેલ્થ-ગુરુ મિકી મહેતા કહે છે, ‘દુનિયા હવે જૂની સંસ્કૃતિઓ તરફ વળી રહી છે એનો પુરાવો છે ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટ. આ એક પ્રકારનું યોગનું જ મૉડિફાઇડ વર્ઝન છે. આપણા યોગમાં પણ મોટા ભાગનાં આસનો પ્રાણીઓના પોઝ પર આધારિત છે. જેમ કે ભુજંગાસન, મંડૂકાસન, મત્સ્યાસન, ગોમુખાસન, ગરુડાસન, ઉષ્ટ્રાસન, કુર્માસન. આ તો કેટલાંક ઉદાહરણો છે, પણ દરેક આસનમાં ક્યાંક ને ક્યાંક ઍનિમલ પોઝ આવે જ છે. ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટમાં યોગના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોમાં અન્ય વર્કઆઉટ્સનું મિશ્રણ કરીને એક પ્રવાહમાં કરવાની હોય એવી સીક્વન્સ ડેવલપ કરવામાં આવી છે. જરાક જુદા સ્વરૂપે રજૂ થતી હોવાથી આ પદ્ધતિ પણ ફિટનેસપ્રેમીઓમાં રસ જગાવી રહી છે.’
નામ પરથી એટલું સમજી શકાય કે પ્રાણીઓ જેવા પોઝમાં શરીરને એક પ્રવાહિતા સાથે વાળવાનું આ વર્કઆઉટનું હાર્દ છે. પ્રાણીઓ હંમેશાં ચાર પગે ચાલતાં હોય છે એટલે આમાં પણ બે હાથ અને બે પગ પર જ ઊભા રહીને તમામ પોઝ કરવાના હોય. યોગાસન અને ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટનો સૌથી મોટો ફરક આ જ છે. યોગમાં તમે બેસીને કે સૂઈને કમ્ફર્ટેબલ પોઝિશનમાં આસન પફોર્મ કરો છો, જ્યારે ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટમાં તમારે શરીરનું વજન બે હાથ અને પગ પર ઝીલીને જ તમામ પોઝ કરવાના છે. પાંચમું કોઈ અંગ જમીનને અડતું ન હોવાથી શરીરનું વજન સંતુલિત રાખવાનું એ મોટી ચૅલૅન્જ છે. છેલ્લાં બે વર્ષથી નરીમાન પૉઇન્ટમાં સ્ટુડિયો ૨૩ અને વરલીના નૅશનલ સ્પોર્ટ્સ ક્લબ ઑફ ઇન્ડિયામાં ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટ કરાવતાં સર્ટિફાઇડ ટ્રેઇનર પ્રીતિ ચાવલા કહે છે, ‘આ વર્કઆઉટમાં યોગાસન, માર્શલ આર્ટ્સ અને જિમ્નૅસ્ટિક્સનું મિશ્રણ કરીને વિવિધ ઍનિમલ સ્ટાઇલના પોઝ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. આ કસરતનો ફાયદો એ છે કે એમાં તમારી વેઇટ-ટ્રેઇનિંગ પણ થાય છે, મસલ્સ સ્ટ્રેન્ગ્થ પણ વધે છે, ફ્લેક્સિબિલિટી પણ સુધરે છે, બૉડી-સ્ટેબિલિટી પણ વધે છે. સ્નાયુઓ, સાંધા, સાંધાને જોડતા કનેક્ટિવ ટિશ્યુઝ, હાકડાં એમ બધાને આ વર્કઆઉટમાં ફાયદો થાય છે.’
બાળક જન્મે ત્યારે સૌથી પહેલાં જાતે ઊંધું પડતાં શીખે અને પછી હાથ-પગથી ક્રૉલિંગ કરીને ખસે છે. શરીરની તાકાત વધારવાની, બૉડીનું વજન ઊંચકીને મસલ્સને કો-ઑર્ડિનેશનની તાલીમ આપવાની આ કુદરતી ક્રિયા છે. બાળક ઊંધું પડીને ફૉર્વર્ડ કે બૅકવર્ડ ક્રૉલિંગ કરે છે એને મૉડર્ન વર્કઆઉટ આર્મી-ક્રૉલ કહે છે. સૈનિકો પણ દુશ્મનની નજરમાં ન ચડવા માટે જમીન પર રેંગતા-રેંગતા ચાલે છે એ પણ એક પ્રકારનો વર્કઆઉટ જ છે. ક્રૉલિંગ એ ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટનું સૌપ્રથમ પગથિયું છે એમ જણાવતાં પ્રીતિ ચાવલા કહે છે, ‘જો તમે ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટ શરૂ કરો ત્યારે પૂરતી ફ્લેક્સિબિલિટી અને બૉડી-બૅલૅન્સ ન હોય તો ક્રૉલિંગથી શરૂઆત કરવાની હોય. પહેલાં છ પગે કામ શરૂ થાય. બે પગ, બે હાથ અને બે ઘૂંટણનો ઉપયોગ કરીને ડૉગી-સ્ટાઇલ વૉક કરવાનું. ત્યાર બાદ રીંછની જેમ ચાર પગે ચાલવું, ચક્રાસન કરીને કરચલાની જેમ ચાલવું, કરોળિયા અને ઇયળની જેમ ઇંચ-બાય-ઇંચ સરકવું જેવી કસરતો શરૂ થાય. એમ કરવાથી શરૂઆતમાં તો તમારા હાથ-પગ પર શરીરનું વજન બૅલૅન્સ કરવાની ક્ષમતા વિકસે. માણસ એક વાર બે પગે ચાલતો થઈ જાય એ પછીથી ચાર પગે બેબી-સ્ટેપ્સ લેવાનું બંધ કરી દે છે.
જેમ-જેમ ઉંમર થતી જાય એમ-એમ ફ્લેક્સિબિલિટી ઘટતી જાય છે એનું કારણ પણ આ જ છે. જો મોટા થયા પછી પણ બેબી-સ્ટેપ્સ ચાલુ રાખવામાં આવે તો એનાથી શરીરની ઘણીબધી મૂવમેન્ટ્સ ફ્લેક્સિબલ રહે છે. વિવિધ પ્રાણીઓની જેમ રેંગવાથી સાંધા અને સ્નાયુઓ લવચીક બને છે અને મજબૂત પણ થાય છે.’
ફન વિથ ફિટનેસ ઑપ્શન આપતા ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટમાં ઉત્તરોત્તર ડિફિકલ્ટ લેવલ્સ તૈયાર કરવામાં આવ્યાં છે અને એમાં વિવિધ ઍનિમલ પોઝ ઉપરાંત એક પ્રવાહમાં સતત શરીરની હલચલ કરવામાં આવે છે. પ્રવાહિતા જાળવવા ઉપરાંત ધીમે-ધીમે આગળ વધવું મહત્વનું છે એમ જણાવતાં પ્રીતિ ચાવલા કહે છે, ‘હાથ અને પગ એ બન્નેની વજન ખમવાની ક્ષમતા અલગ-અલગ હોય છે. ડિફિકલ્ટ પોઝ દરમ્યાન માત્ર હાથ-પગને જ નહીં, ધડના મસલ્સને પણ કસરત મળે એ માટે સતત એક પોઝમાંથી બીજા પોઝમાં બદલાવ ધીમો અને સરળ હોય એ જરૂરી છે. એમ કરવાથી જે-તે સ્નાયુની સ્ટ્રેન્ગ્થ અને બૅલૅન્સિંગમાં સુધારો થાય છે.’
ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટની વાતો સાંભળીને કે પોઝના ફોટોગ્રાફ્સ જોઈને જો એવું લાગતું હોય કે આ તો સરળ છે તો એ ભૂલ છે. એ વિશે મિકી મહેતા કહે છે, ‘મોટા ભાગના લોકો માને છે કે આમાં બીજા કોઈનું નહીં, શરીરનું જ વજન ઊંચકવાનું હોવાથી એ સહેલું હશે; પણ હકીકતમાં એવું નથી. તમારા બૉડીની ઘણી લિમિટેશન્સ હોય છે એને ઓવરકમ કરીને તમારે બૉડીને વિવિધ પોઝમાં સંતુલિત રાખવાની છે. આ વર્કઆઉટ કદીયે અનુભવી ટ્રેઇનરની ગેરહાજરીમાં ન કરવો. નહીંતર સંતુલનના અભાવે તમે મસલ્સ અને જૉઇન્ટ્સને ઇન્જરી કરી બેસશો. જો તમારી જનરલ ફિટનેસ સારી ન હોય અને આ વર્કઆઉટ જો તમે પહેલી વાર શરૂ કરવાના હો તો ૪૦ વર્ષથી મોટી વય ન હોવી જોઈએ.’
ઍનિમલ ફ્લો વર્કઆઉટનો બેસ્ટ ફાયદો જોઈતો હોય તો શું કરવું અને શું નહીં એ વિશે પ્રીતિ ચાવલાની ટિપ્સ જોઈએ.
આ વર્કઆઉટને અન્ય ફિટનેસ-ટ્રેઇનિંગ સાથે મિક્સ કરીને કરો. પિલાટેઝ, ક્રૉસ-ટ્રેઇનિંગ, ફંક્શનલ-ટ્રેઇનિંગ જેવી એક્સરસાઇઝની સાથે કૉમ્બિનેશનમાં આ વર્કઆઉટ કરવો.
તમારી જનરલ ફિટનેસ સારી હોવી જરૂરી છે.
ગો સ્લો. આ વર્કઆઉટનાં લેવલ્સ બહુ જલદી-જલદી કરી નાખવાની લાય ન કરવી. ટ્રેઇનરની નિગરાનીમાં અને તમારી બૉડીને સાંભળીને આ વર્કઆઉટ કરવો.
આ વર્કઆઉટ તમારાં કાડાંની કસોટી કરે એવો છે એટલે જો કાડાં નબળાં હોય તો પહેલાં એને મજબૂત કરો અને પછી જ હાથ પર વધુ વજન આવે એવા પોઝ કરો.
વર્કઆઉટ પહેલાં વૉર્મ-અપ એક્સરસાઇઝ મસ્ટ છે.
બૉડીને હાઇડ્રેટેડ રાખો. મસલ્સને વિકસવા અને ફ્લેક્સિબલ રાખવા એને પાણી પૂરતું જોઈએ છે.
કોઈ પણ ઉંમરની વ્યક્તિ આ વર્કઆઉટ એન્જૉય કરી શકે છે, પણ બની શકે કે કેટલાક લોકોને એ માટે બૉડીને તૈયાર કરતાં થોડીક વાર લાગે.
નાનાં બાળકો માટે આ બેસ્ટ એક્સરસાઇઝ છે જે તેમની બૉડીને સ્ફૂર્તિલી અને ફ્લેક્સિબલ બનાવી રાખે છે.
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.