en en en en cs de en it de en en de pl fi de en en en en en en en en en en en en en en en en id en en en de en fr en en en en en en en en en en en en en en en en en lv en en en en en gu de gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en nb en en pa en en en en en en en en en es ckb en en en en en en en en en en en it en de en en de en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en
Sahitya Visesh by Raghuvir Chaudhri in Sunday Bhaskar
તેલુગુ કવિ એન. ગોપી રચિત દીર્ઘકાવ્ય
Raghuvir Chaudhri | Jun 03, 2017, 22:02 PM IST
જળ વિશે ગીતો, કાવ્યો બધી ભાષાઓમાં લખાયાં હશે. પ્રાર્થનાઓ છે તેમ બાળગીતો પણ છે. પરંતુ 106 પુષ્ટનું દીર્ઘકાવ્ય જળનાં વિવિધ રૂપોને અનુલક્ષીને લખાય એ નોંધપાત્ર ઘટના છે. ગુજરાતીના નીવડેલા કવિ રમણીક સોમેશ્વર અને તેલુગુના કવિ-વિવેચક એન. ગોપી સને 2001માં ભોપાલમાં અાકાશવાણી દ્વારા યોજાયેલા રાષ્ટ્રીય કવિ સંમેલનમાં મળ્યા. પરિચય વધ્યો. ત્યારે ડૉ. એન. ગોપી કુલપતિ હતા. એનો ઉલ્લેખ સાંભળી બોલ્યા: ‘કવિ હોવું એ મારે મન વાઇસ ચાન્સેલરના પદ કે ડૉક્ટરેટની પદવી કરતાં વિશેષ મહત્ત્વનું છે.’
કુલપતિની જવાબદારી પૂરી થતાં એન. ગોપી ફરી પાછા હૈદરાબાદની ઉસ્માનિયા યુનિવર્સિટીમાં તેલુગુ ભાષાના વડા અને ડીન તરીકે જોડાયા. ત્યાં હિન્દી વિભાગના વડા ડૉ. કિશોરીલાલ વ્યાસ તેલુગુ અને ગુજરાતી બંને ભાષાઓ જાણે. પ્રો. મણિએ ‘જલગીતમ્’નો હિન્દી અનુવાદ કરેલો હતો. આ ઉપરાંત બીજા ભાષાવિદોની મદદ લઇને રમણીક સોમેશ્વરે ગુજરાતી અનુવાદ આપ્યો છે.
‘જલગતમ્’માં કાવ્યતત્ત્વ છે, એથી વિશેષ ભાવના છે, વિશ્વવ્યાપી સંકટ વધુ કારમું બને એ પહેલાં પ્રતિકાર કરવા કવિ પ્રેરાયા છે. વિજ્ઞાન અને ઇતિહાસ-ભૂગોળના સંદર્ભો ગૂંથાતા ગયા છે તેથી કાવ્ય ગ્રહણ કરવું સહેલું બન્યું છે. કવિએ રાજસ્થાનના જલરક્ષક રાજેન્દ્રસિંહને પુસ્તક અર્પણ કર્યું છે. લખે છે: ‘રાજસ્થાનના દુષ્કાળગ્રસ્ત ગ્રામવિસ્તારોમાં જળનું આવાહન કરી ધરતીને શશ્ય-શ્યામલા બનાવનાર જલ-સંદાતા અરવલ્લીના પહાડોમાં સુકાઇ ગયેલી પાંચ નદીઓને જીવિત કરનાર જલ-સ્રષ્ટા શબ્દો વિના જ કોદાળી અને પાવડાથી શ્રેયકાવ્યનું સર્જન કરનાર જલ-કવિ, રામન મેગસેસે એવોર્ડથી સન્માનિત તરુણ ભારત સંઘના અધિનાયક રાજેન્દ્રસિંહની જલ-આરતને સ્ફૂર્તિને, કીર્તિની સમર્પિત છે આ જલ-કૃતિ.’
સત્તાવીશ ખંડના આ કાવ્યમાં કથા નથી, જળનાં વિવિધ રૂપો, રૂપાંતરો અને આશ્રયસ્થાનો છે. કાવ્યના પચીસમા ખંડમાં રાજેન્દ્રસિંહનો સંદર્ભ આવે છે:
‘પાડી એણે ચીસ: ‘બચાવો પાણી’
લોક તો વિચારતું કે પાગલ છે શું?
પછી ખરેખર સમજાયું કે
પાગલ તો તેઓ પોતે છે.
સર્પ કાંચળી ત્યજી ગયો હો
એવો સૂકો પટ ધરાવતી.
એણે તો પડકાર કર્યો કે
કરું સજીવન નદીઓને હું.
ફરી ભગીરથ જન્મ્યો કે શું?’ (પૃ. 93)
કેવો સંયોગ છે! કવિતા તેલુગુની, અનુવાદ ગુજરાતીમાં અને અર્પણ રાજસ્થાનના ભગીરથને! સાહિત્ય આ રીતે રાષ્ટ્રીય એકતા અનાયાસ સૂચવે છે. ત્રીસેક પુસ્તકોના લેખક ડૉ. એન. ગોપીને એમના કાવ્યસંગ્રહ ‘સમયને સૂવા નહીં દઉં’ ને સાહિત્ય અકાદમી દિલ્લીનો રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર મળેલો છે. એનો ગુજરાતી અનુવાદ પણ રમણીક સોમેશ્વરે કરેલો છે. ડૉ. ગોપીએ નાનાં મુક્તકોનો નવો કાવ્યપ્રકાર આપ્યો છે, પણ અહીં જળગીતની જ વાત કરીએ. કવિ જળને પુલ્લિંગમાં પણ સંબોધે છે: અહીં જળ મનુષ્ય પણ છે.
‘આ ગહન નીલ પૃથ્વી સંગાથે
આવ્યો અહીં મહેમાન થઇ તું
ભર્યાં જળાશય જે જે તેં
એ બની ગયાં ગર્ભાશય...
તારી નિત્ય પ્રવાસે થઇને નિર્ઝર
બની ઝરણ, નદીઓ થઇને
કે થઇને સાગર, કર્યું રૂપાંતર ધરતીનું
જળ-ચર્મ ધારિણી માતા રૂપે’
ઠેર ઠેર કલ્પનો રચાતાં ગયાં છે: ‘આ વાદળીઓ તો શ્યામ લટોવાળી બાળાઓ.’, ‘સંયમથી લહેરાતો યોગી છે આ સાગર.’
(પૃ. 5) જળનું તો કોમળ માતૃહૃદય.’
ઝલમલ ઝલમલ વેલ વણે છે!’ (પૃ. 11)
‘લહેરાતાં ધનધાન્ય તણાં ગીતોનો ધીમો નાદ.’ (પૃ. 16)
‘જળ તો છે, સૃષ્ટિ આખીમાં સંચરવા માટેનાં ચરણો.’ (પૃ. 21)
‘જળ તો નિગૂઢ અદ્્ભુત સૌંદર્યની
બે હૃદયના સ્નેહ તણી સુરભિ છે- એ તો.’ (પૃ. 29)
‘દુનિયા આખી ઘૂમી વળનારું પાણી
આ તળાવના બાહુમાં સૂતું
સાવ અજાણ્યું?’ (પૃ. 30)
સ્વયંને જાણી લેવંુ.’ (પૃ. 36)
ધોધ-પ્રપાત વિશેનો ખંડ પ્રભાવક છે. કવિએ શુષ્ક થવાની ચિંતા કર્યા વિના અંતે ભાવિનાં જોખમો પણ વર્ણવ્યાં છે. પ્રદેશ કે દેશ નહીં, કવિની સામે વિશ્વના બધા દેશો છે. જલછલ કરી લડનારાને પણ ચેતવ્યા છે.{
(Sunday Bhaskar Gujarati News) સાથે જોડાયેલા અન્ય (Magazines Gujarati News) મેળવવા માટે અમને Facebook અને Twitter પર ફોલો કરો. વાંચતા રહો 76 લાખ+ વાચકોની મનપસંદ અને વિશ્વની નં.1 Gujarati News વેબસાઇટ divyabhaskar.co.in, જાણો સમાચારોથી વધુ. દરેક ક્ષણ અપડેટ રહેવા માટે ડાઉનલોડ કરો Gujarati News App & Divya Bhaskar epaper App.
Web Title: Sahitya Visesh by Raghuvir Chaudhri in Sunday Bhaskar
(Read News in Gujarati from Divya Bhaskar)
Terms & Conditions – D&W contest
Local News Website in English
divyamarathi.com A Leading Marathi News Website
moneybhaskar.comMost comprehensive Business News Website
myfmindia.comRadio Division, wholly owned company of Bhaskar group
dainikbhaskargroup.comGroup Website of India’s Largest Newspaper Group
About UsInvestor|Contact Us|Advertise with Us|Terms of Use|Feedback|Sitemap|Cookie Policy
Copyright © 2017-18 DB Corp ltd., All Rights Reserved.