gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en en ca es es en en en en en en en es en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu gu en gu en gu en en en en gu en gu en gu en en en gu en gu en en en en fr en en en en el gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu es en gu en en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu en gu gu gu en en en en en en en
ReadGujarati.com: આપણો ફોગટનો અહંકાર – તથાગત કુમાર
પસંદ કરો પ્રથમ પાનું અનુક્રમણિકા – ટૂંકીવાર્તાઓ – નિબંધો – કાવ્યો અને પદ્ય – ગઝલો – અધ્યાત્મિક લેખો – હસો અને હસાવો – સાહિત્ય લેખો – બાળસાહિત્ય – અન્ય લેખો – પ્રકીર્ણ – ડાઉનલોડ – લેખ શોધો – મહિનાવાર લેખો – ગુજરાતીમાં લખો – ગુજરાતી કેલેન્ડર – આપનો લેખ મોકલાવો – આપનું યોગદાન સંપર્ક
(‘નમસ્કાર’ સામયિકના જુલાઈ, ૨૦૧૫ના અંકમાંથી)
ક્યારેક આપણા મનમાં ફોગટનો અહંકાર જન્મે છે. હું મારા સતત પ્રયત્નોના કારણે જ સફળ થઈ શક્યો… હું ન હોત તો આ શક્ય જ ન બનત… મારી ઓળખાણ જ કામ લાગી ગઈ… વાત સાચી. મનુષ્યનો પ્રયત્ન, પુરુષાર્થ, પ્રતિભા મોટી મોટી સફળતા અપાવે છે, પણ શું એમાં એના એકલાનો જ પ્રયત્ન હોય છે ? જરા ઝીણવટથી વિચારીશું તો સમજાશે કે કોઈપણ સફળતાની પાછળ અનેક લોકોનો સહયોગ રહેલો હોય છે.
એક વિદ્યાર્થી ૯૦% માર્ક્‍સ મેળવી શક્યો. એમાં એની પોતાની પ્રતિભા અને પુરુષાર્થ જરૂર હશે, પણ એની પાછળ શું કોઈની પ્રેરણા નહીં હોય ? શું માતાનું છલકાતું માતૃત્વ એને ભણાવવામાં રેલાયું નહીં હોય ? એ વહેલી સવારે ચાર વાગે વાંચવા ઊઠ્યો હશે ત્યારે માએ વહાલથી ચ્‍હા નહીં બનાવી હોય ? શું પિતાની ચીવટ, ચિંતા અને શિક્ષકનું માર્ગદર્શન એની પાછળ કારણભૂત નહીં હોય ?
ગૌરવનો અધિકારી માત્ર વિદ્યાર્થી નહીં, એની પાછળનો પ્રત્યેક હાથ અને સાથ ગૌરવનો અધિકારી છે.
એક વ્યક્તિ મહાન વૈજ્ઞાનિક બને છે. હોઈ શકે એની આગવી પ્રતિભા, પણ કોઈક તો હશે એનું પ્રેરણાબિન્દુ ! કોઈક શિક્ષકે તો એને સાચા દિલથી ભણાવ્યો હશે ! કોઈકે તો એને આવિષ્કારની દ્રષ્ટિ જરૂર આપે હશે ! એણે વૈજ્ઞાનિક બનવાનું ગૌરવ લેવું હશે તો પહેલાં અનેકને યાદ કરવા પડશે. અનેકનું ઋણ સ્વીકારવું પડશે. એમ નહીં કરે તો એ ગૌરવ નહીં અહંકાર છે… નકામો અહંકાર !
કોઈ પણ વ્યક્તિ લો. એના વિકાસક્રમની પાછળ સેંકડો હજારો લોકોનો સહયોગ હશે. જાણ્યે-અજાણ્યે અનેક પરિબળોની સહાયથી વ્યક્તિ બળવાન બને છે. સીડીનું એક પગથિયું ચડતો ચડતો એ પહેલે માળે જાય છે.
દરેક વ્યક્તિ આ પ્રકારે સમાજનો ઋણી છે. સમાજ એને ઘણું આપે છે, પણ ભોગ-ઉપભોગની નબળી ક્ષણોમાં એ બધું ભૂલી જાય છે. જરા લપસણી ધરતી પર પગ મૂક્યો નથી કે એ લપસ્યો નથી.
જે વ્યક્તિ પોતાના વિકાસ માટે સમગ્ર સમાજને હરપળે યાદ રાખે છે તે સાચા અર્થમાં સમાજનો ઘટક છે. સમાજના ઋણમાંથી ગમે તેટલું મથીએ તોય મુક્ત થઈ શકાય નહીં એટલું બધું એ આપે છે. છતાં દરેકે ઋણમુક્ત થવાનો પ્રમાણિક પ્રયત્ન તો કરવો જ જોઈએ. કેટલાક લોકો પોતાની આગવી સમજથી આવો પ્રયત્ન કરે છે… તો કેટલાકને કોઈ જ્ઞાનીજનના જ્ઞાનનું અવલંબન મળે છે… કોઈક દિશા બંધ કરનારું પણ મળી આવે છે.
થોડા સમય પૂર્વે બનેલી ઘટના છે.
પાકિસ્તાનથી કચ્છમાં નાસી આવેલા નિવાસિતોની વહારે ધાવા પૂજ્યશ્રીએ વ્યાખ્યાનસભામાં દર્દભરી અપીલ કરી અને વીસ જ મિનિટમાં લગભગ ચાલીસ હજાર રૂપિયાનો ફાળો થયો. બહેનો ટપોટપ પોતાના ઘરેણાં ઉતારવા લાગી. સો ઉપર સંખ્યા પહોંચી ગઈ.
વ્યાખ્યાનસભામાં એક ખૂણે ગરીબ મા-દીકરી બેઠાં હતાં. આ અપીલ સાંભળીને એમનાંય હૈયા દ્રવી ઊઠ્યાં… પણ શું દેવું ? એ વખતે એમના જીવનના સર્વસ્વ સમી વીસ રૂપિયાની એક નાનકડી રીંગ દીકરીની આંગળીએ માતાએ જોઈ. ‘બેટા બોલ, આ રીંગ દઈ દેશું ?’ માતાએ પૂછ્યું.
‘બા, આવે વખતે પૂછવાનું શું ?’ એમ કહીને દીકરીએ રીંગ કાઢવા મહેનત કરી… પણ અફસોસ ! કેમેય કરીને રીંગ ન નીકળી.
મા બોલી ઊઠી… ‘આપણે અભાગિયાં ! બધી વાતે અભાગિયાં ! આવા સમયે આપણને આ લાભ નહીં મળે શું ?’ મા-દીકરી બેય રડી પડ્યાં !
આજુબાજુ બેઠેલા બહેનો તરત મદદે આવ્યાં. થોડી વધુ મહેનત કરતાં રીંગ નીકળી ગઈ. રીંગ ઝટ પહોંચાડવામાં આવી.
મા અને દીકરીની ચારેય આંખોમાંથી દડ દડ કરતાં હર્ષનાં આંસુ…
કોઈ કરોડપતિના દસ લાખ રૂપિયાના અનુકંપાના દાન કરતાંય આ દાન ચડિયાતું છે.
સમાજઋણમાંથી મુક્ત થવાનો કેવો સુંદર અભિગમ !
માણસની પ્રગતિનું પૂર્ણ રહસ્ય તેની પારસ્પરિક સહકારની ભાવનામાં રહેલું છે. વિખરાયેલાં તણખલાંથી દોરડું ન બનાવી શકાય. વિખરાયેલાં પીંછાથી સાવરણી ન બને. ઈંટો જુદી જુદી રીતે રહે તો ઘર કેવી રીતે બને ? દોરાની અંદર મોતી એકસાથે મળવાથી હાર બને છે. સૈનિકોનો સમૂહ શત્રુ ઉપર વિજય મેળવે છે. માણસના સહકારસભર સ્વભાવને કારણે જ કુટુંબનામની સ્વર્ગ સમાન સંરચના થયેલી છે.
એકાકી પ્રયત્નોથી સંસારનો કોઈપણ માનવી આગળ વધી શકતો નથી… કારણ કે સફળતાનું રહસ્ય હળીમળીને કામ કરવામાં રહેલું છે. સમાજનું અવલંબન કોઈના પણ માટે અનિવાર્ય છે.
એક વાર બળ, સંકલ્પ અને વિવેક આપસમાં લડી પડ્યાં કે સફળતા માટે મુખ્ય જરૂરી કોણ ?
નિર્ણય માટે તેઓ પ્રજાપતિ પાસે પહોંચ્યા. તેમણે ફેંસલો કરતાં પહેલાં પ્રમાણ બતાવવાનું નક્કી કર્યું. ત્રણેયે સામાન્ય માણસો જેવો વેશ ધારણ કરી લીધો.
એક બાઃઅક રમતું હતું. પ્રજાપતિએ વાંકી ખીલી અને હથોડો તેના હાથમાં આપી દીધાં અને કહ્યું, ‘બેટા ! આ સીધી કરી દે. પેટ ભરીને મીઠાઈ ખવડાવીશ.’
બાળકે હા કહી. પણ હથોડો ભારે હતો ને ખીલી બહુ વાંકી ! તેણે હિંમત મૂકી દીધી ને કહ્યું, ‘મારા હાથમાં એટલું જોર નથી કે હું હથોડો ઉપાડી શકું.’
એક કારીગર સૂતો હતો. પ્રજાપતિએ સૂતેલાને જગાડી કહ્યું, ‘આ ખીલી સીધી કરી આપ. પાંચ રૂપિયા મળશે.’ રૂપિયાની વાત સાંભળી પાસું બદલ્યો, ઊઠ્યો અને હથોડો હાથમાં પણ લીધો… પણ એટલી બધી ઊંઘ આવતી હતી કે કામ ન બની શક્યું. ઝોકું આવી ગયું, ખીલી-હથોડો બાજુમાં જ પડી રહ્યાં.
આગળ જતાં એક બુદ્ધિમાન એન્જિનિયર પાસે પહોંચ્યા. ખીલી સીધી કરવા માટે પચાસ રૂપિયા આપવા કહ્યું. એન્જિનિયર માંદો હતો. કેટલીક મુશ્કેલીઓથી અકળાયેલો અને વ્યગ્ર હતો. એણે માથું હલાવી ઘસીને ના પાડી દીધી.
બીજે જવાનો વિચાર છોડીને પ્રજાપતિએ કહ્યું, ‘આપ ત્રણેના મળવાથી જ સફળતા મળશે. એકલા રહેવાથી તમે ત્રણે અસફળ રહેશો.’
સમાજના ઋણમાંથી મુક્ત થવાનો ઉપાય એક જ… આપણી દરેક સફળતાનો યશ સમાજને આપવો… સમાજને દેવ માનવો.
સમાજ થકી આપણે છીએ. આપણા થકી સમાજ નહીં એ લાગણી મનમાં સ્પષ્ટ કરવી. સમાજ વિશાળ મહાસાગર છે, આપણે તો એક માત્ર બુંદ… એ વાત સારી રીતે સમજવી અને તો જ સમાજઋણમાંથી મુક્ત થવાની નિતનવી દિશાઓ ઊઘડશે !
(આ સામયિકના તંત્રી કિશોર મકવાણા છે; namaskar.advt@gmail.com, 079-26564734)
Share this on WhatsApp
Email This Article ·  Print This Article ·  Save article As PDF ·   Subscribe ReadGujarati
« Previous વાલીને એક વિદ્યાર્થીનો પત્ર – કૃણાલ રાજપૂત ‘હમરાઝ’
મૃગેશભાઈની દ્વિતિય પુણ્યતિથિએ…. Next »
આ પ્રકારનું અન્ય સાહિત્ય:
સાચું બોલવું સહેલું છે – દિનકર જોષી
ગુજરાતી ભાષામાં જોડણી વિશે છેલ્લા થોડાક વર્ષોથી ઠીક ઠીક વિવાદ થઈ રહ્યો છે. વર્તમાન સ્વીકૃત જોડણી ગૂજરાત વિદ્યાપીઠે પ્રગટ કરેલા અને ગાંધીજીએ જેને આશીર્વાદ આપ્યા હતા એ જોડણીકોશ પર આધારીત છે. 1929માં પ્રગટ થયેલા આ જોડણીકોશમાં ગાંધીજીએ લખ્યું હતું કે - ‘હવે પછી કોઈને સ્વેચ્છાએ જોડણી કરવાનો અધિકાર નથી.’ જોડણીનો વિવાદ લખવા પૂરતો જ હોય છે, બોલવામાં હોતો નથી. ગાંધીજીએ ... [વાંચો...]
બાળક : આવતી કાલનું ઉજ્જવળ ભવિષ્ય – ડૉ. પ્રતાપ પંડ્યા
ળકના આત્મવિશ્વાસ અને સ્વાભિમાનને પોષણ આપવાનું ખૂબ જરૂરી હોય છે. કેટલાંક માબાપ આ સમજતાં નથી. બાળક કાંઈક કરવા જતો હશે તો માબાપના મોંમાંથી વારંવાર સાવધાનીના સૂર નીકળ્યા જ કરવાના. માબાપ કહેશે ‘રહેવા દે, તારું કામ નથી ! તું નકામું કાંઈક તોડી-ફોડી નાખીશ. દીવાલમાં ખીલા મારવાનું તારું કામ નહીં, ઊંચે ચડીને માળીએથી ડબ્બા તારાથી ન ઊતરે ! ઝાડે ચડીને રમવા-કૂદવાનું ન ... [વાંચો...]
પન્નાએ કહેલી વાત – હિમાંશી શેલત
(‘સહજ બાલઆનંદ’ સામયિકના સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૫ના અંકમાંથી) રોજ સાંજે બગીચામાં એકાદ કલાક રમવાનો સમય છોકરાંઓ ગમે ત્યાંથી કાઢી લેતાં. સાંજે રમવાથી તાજાં થઈ જવાય, એવું એમના માબાપ પણ સ્વીકારે. આમ રમવાનો નિયમ બરાબર સચવાય, કોઈ દિવસ વળી રમવાને બદલે બધાં અંતકડી રમવા બેસી જતાં. આજે તો છોકરાંઓ એકઠાં થયાં કે તરત પન્નાએ જાહેર કરી દીધું કે એની પાસે એક નવીનક્કોર અને માન્યામાં ન ... [વાંચો...]
5 પ્રતિભાવો : આપણો ફોગટનો અહંકાર – તથાગત કુમાર
કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા} says:
May 24, 2016 at 10:11 am
આપણા ફોગટના અહંકારની — ” હું કરું હું કરું એ જ અજ્ઞાનતા, શકટનો ભાર જેમ શ્વાન તાણે ! ” વાળી સમજ આપતો આપનો લેખ ગમ્યો. દરેક વ્યક્તિની સઘળી સફળતા પાછળ કોઈને કોઈનો ફાળો જરૂર હોય છે જ.
… પરંતુ, આપનું વાંકી ખીલી અને હથોડાવાળું દૃષ્ટાંત સ્પષ્ટતા કરતું હોય તેમ જણાતું નથી. તેમાં બળ, સંકલ્પ અને વિવેકની વાત કેવી રીતે સમજાય છે.
કાલિદાસ વ. પટેલ {વાગોસણા}
May 24, 2016 at 6:01 pm
સરસ લેખ્ અહીં રિબ્લોગ કર્યો…
May 25, 2016 at 12:38 am
જો કુદરતને સમજીશું તો આપણો અહંકાર જતો રહેશે. એક વૃક્ષ જમીન ઉપર ઉભું છે, તે ફળ આપે છે અને છાંયો આપેછે. આ પ્રક્રિયામાં હવા, પાણી, સૂર્યનો તાપ, વરસાદ, મૌસમ વગેરે બધાય નો ફાળો છે. વૃક્ષ ને અભિમાન નથી કે તે ફળ આપે છે. આમ જો કુદરતને સમજીશું તો ક્યારેય પોતે કાર્યનું અભિમાન થશે નહિ.
May 25, 2016 at 7:11 am
બહુ સુંદર સંદેશ છે.
June 2, 2016 at 6:07 pm
Click here to cancel reply.
Select language:   Gujarati   English   (Press F12 to change language) Show Keyboard
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
* * * * *
Download First Issue Absolutely Free !!
Click Here for download page
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
ગરમાળો, ગુલમોર અને ખખડેલું બસસ્ટોપ ! – રામ મોરી
વિધવા : પ્રથમ તો એક માણસ – સ્વાતિ બારોટ સિલ્હર
દો પલ કે જીવન સે એક ઉમ્ર ચુરાની હૈ… – રોહિત શાહ
મારી સાઇકલ – રમણ સોની
ભાઈ એન્ડ બા વીથ ગોડ એટ જી-મેલ ડોટ કોમ – રાહુલ શુક્લ
pritesh patel: wish u many many happy returns of the day...
Amrut Gosai: વાહ સ્વાતિબેન ….ખુબ સુન્દર રિતે સમાજ...
બટુક ઠુંમર: અદભુત, અવર્ણનિય અને અકલ્પનિય. ડો.એટલુ સરળ અને...
Vijay Panchal: Bau Saras… che….
Sheela Patel: Good story
NEELAM GUPTA: આ ને બચ્પન માટૅ લખો.સારી કવિઆ હે.
jigisha dave: Very nice story its really hart...
Darshan: 30/૩/1987 time 21ઃ00 birtha peels ઃ godhara...
Arvind Patel: અંતઃસપુરના. હું જયારે એમ માનુ કે બધું હું જ...
Keyur Patel: પૂરાણૉમા પણ વાર્તા છે જ કે દધિચીએ પોતાના...
રીડગુજરાતી પરના વિશેષ લેખો કે અન્ય અગત્યની માહિતી આપના ઈ-મેઈલ પર મેળવવા માટે અહીં આપનું ઈ-મેઈલ સરનામું લખીને જોડાઓ.(4500 થી વધુ વાચકો)
રીડગુજરાતી : તેરમા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ
શોપિંગ – મૃગેશ શાહ
ભગવાનની ખોજ – આશા વીરેન્દ્ર
વાત પરભામહારાજની… – મહેશ યાજ્ઞિક
રાષ્ટ્રશહીદોનાં સ્મારકમાં શરમ કેવી? – ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ
રીડગુજરાતી વિશે : પ્રેસ વિભાગ
દિલ્હીનું અનોખું રવિવારી પુસ્તકબજાર.. દરિયાગંજ બુકમાર્કેટ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
જીવન અંંતરંગ – લઘુનવલ (ભાગ ૧)
એક ડેટકથા – યામિની પટેલ
This site is dedicated to Shrimad Bhagvat Mahapuran
Back to top ↑
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.