gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu ceb gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
કથા-સપ્તાહ - ગૃહલક્ષ્મી (કહાની ઘર-ઘર કી - 4)
‘મા, તને થયું છે શું?’
1  |  2  |  3  |  4  |  5
ઘરના નવા નામ બાબત પતિ અને સાસુનો ભિન્ન મત પડતાં સાવધ થઈને વૈદેહીએ શ્રીધરને રવાના કરી દીધેલો : તમે ફૉર્મ મૂકતા જાઓ શ્રીધરભાઈ, ફુરસદે ભરીને તમને હું પહોંચતું કરીશ...
તેના જતાં જ દીકરો મા પર ઊકળ્યો, ‘આ બધા મામલામાં તું ક્યારથી કૂદી
‘આમાં આટલો અકળાય છે કેમ?’ યશોદાબહેને સ્વર ઊંચો કર્યો, ‘મેં શું
‘એટલે!’ આત્મને હળવો ધક્કો અનુભવ્યો, ‘મા, તું... તું ઇચ્છે છે કે ફ્લૅટ મારા નામે નહીં થાય?’
‘હું ઇચ્છું છું અતુલ્ય કે ફ્લૅટ મારા નામે થાય.’ યશોદાબહેન મક્કમ રહ્યાં, ‘આખરે મારા પતિનો ફ્લૅટ છે. તારાથી પહેલો હક મારો ગણાય.’
હવે તો વૈદેહી પણ માની ન શકી : આવું મા બોલે છે!
‘અફકોર્સ!’ અતુલ્યને બાલવામાં તકલીફ વર્તાઈ, ‘પતિ તારો... હક તારો... હું કોણ!’
ખોટું લાગ્યું હોય એમ તે રૂમમાં જતો રહ્યો. માને વીંધતી નજરે નિહાળીને વૈદેહી પતિ પાછળ ગઈ. યશોદાબહેન પણ મોં ફુલાવીને બેસી ગયાં.
નાનકડા અંશુને સમજાયું નહીં કે મારા ઘરનાં મોટેરાંને થયું છે શું?
‘વૈદેહી, તેં સાંભળ્યું; માએ કહ્યું એ સાંભળ્યું?’ અતુલ્યએ પત્નીને ઝંઝોડી, ‘ફ્લૅટ તેનો, પણ દીકરો નહીં?’
વૈદેહી સમજતી હતી કે મા અંશુ પર હેત વરસાવે એમાંય ક્યારેક અતુલ્યને ઓછું આવી જતું હોય તો આ તો વજ્રાઘાત જેવો હુમલો.
મા આવાં નથી. ઘરના મોભી તરીકે તેમણે જ અતુલ્યને અબાધિત અધિકારો આપ્યા છે. રૂપિયા, પૈસા, માલમિલકતમાં પડે અને એને કારણે અતુલ્યનું દિલ દુ:ખવે એ મા નહીં! ઘરમાં કદી મારું-તારું થયું નથી એટલે અતુલ્યમાં એની સભાનતા પણ નથી. ફ્લૅટમાં પોતાનું નામ મૂકવામાં તેમના ૫ક્ષે માને અતિક્રમવાની તો કલ્પના પણ નહીં હોય...
‘વૈદેહી, મિલકતનું નામ બદલાવા જેવી પ્રોસીજર આપણે માનીએ એટલી સરળ નથી હોતી. વેરિફિકેશન માટે ક્યારેક
કોર્ટ કે મહાનગરપાલિકામાં પણ હાજર થવું પડે. માને એવો અથડાટ આપવાની જરૂર શું છે?’
‘આઇ નો અતુલ્ય...’ વૈદેહીએ તેની પીઠ પસવારી, ‘તમે બધું જોઈને જ નિર્ણય લીધો હોય; પણ ઠીક છેને અત્તુ, આપણને મા સાથે મતલબ છે, નહીં કે ફ્લૅટના નામ સાથે. અને મિલકત તમારા બેના સહિયારા નામે પણ થઈ શકે...’
અતુલ્યએ ડોક ધુણાવી, ‘નહીં વૈદેહી, હવે મામલો નામ પૂરતો નથી રહ્યો. મારે જાણવું છે કે માને એકદમ તેનો હક કેમ યાદ આવ્યો?’
ઘવાયેલા સિંહની જેમ તે બહાર દોડ્યો. વૈદેહીએ ઝંઝાવાત તોળાતો અનુભવ્યો.
મારા અત્તુને મેં આવો નહોતો ધાર્યો‍!
બહાર બેઠેલાં યશોદાબહેનનું દિમાગ વળ ખાય છે : નામ બદલવાની વાત આવી તો કેવું પટ દઈને પોતાનું નામ બોલી ગયો! માને પૂછવાનો વિવેક પણ નહીં? પાછું મેં કહ્યું તો રિસાઈ ગયો!
દીકરાની રીસ યાદ આવતાં કૂણા પડતા હૈયાને તેમણે દલીલથી કાબૂમાં લીધું : મેં શું ખોટું કહ્યું? હું હવે ખર્યું પાન, ન કરે નારાયણ ને કાલ ઊઠીને દીકરા-વહુની મતિ બદલાઈ, મને જાકારો આપે તો મારે જવું ક્યાં? એના કરતાં ઘર મારા નામે રહે તો એટલી ઓથ તો ખરી... ના રે, વિભુનો દાખલો સામે છે. માથે છત રાખવા જેટલાં ચોક્કસ તો કોઈ પણ માબાપે રહેવું જોઈએ.
‘મા...’ રૂમમાંથી અતુલ્ય સાદ નાખતો આવ્યો તોય યશોદાબહેન ચસ્યાં નહીં.
‘મા, મને તું એક કારણ આપ જેને કારણે તું ઇચ્છે છે કે આ ઘર તારા નામે થવું જોઈએ.’
‘પહેલું કારણ જ એ અત્તુ કે મારે તને કારણ આપવું પડે...’ યશોદાબહેન કડવું બોલી ગયાં, ‘હું તારી મા છું અતુલ્ય, આયા નહીં કે તું મારી પૂછપરછ કરે.’
આ બધું મા બોલે છે? અતુલ્યની પાછળ આવીને ઊભેલી વૈદેહી માની ન શકી.
‘મારા પતિનું પેન્શન પણ તું રાખે છે એટલે હું તારી પાસે રૂપિયા-પૈસાની મોહતાજ તો થઈ જ ગઈ. આ એક ઘર પણ તારા નામે થાય તો મારી પાસે શું રહે?’ આવેશમાં યશોદાબહેનની વાણીને વિવેક ન રહ્યો, ‘કાલ ઊઠીને તેં મને બહાર ધકેલી તો...’
અતુલ્ય ધબ દઈને બેસી પડ્યો.
અમારા સુખને કોઈની નજર લાગી ગઈ!
વૈદેહીએ નિ:શ્વાસ નાખ્યો. આજે પંદર દિવસ થઈ ગયા, પણ ઘરનું વાતાવરણ ને ઘરનાનાં મન ડહોળાયેલાં જ છે. અમે fવસીએ છીએ, ખાઈએ-પીએ છીએ, ખપ પૂરતું બોલી લઈએ છે એને જીવવાનું કહેતા હો તો જીવી રહ્યા છીએ...
‘હું માને બહાર ફં...ગોળું...’ એ દહાડે બેસી પડેલા અત્તુને હું રૂમમાં લઈ ગઈ ત્યારે ઘણી વારે તેમને અવાજ ફૂટ્યો હતો, ‘મા આવું ધારી પણ કેમ શકે? આનો અર્થ તો એ કે તેને મારામાં વિશ્વાસ નથી, તેને તારામાં વિશ્વાસ નથી?’
અતુલ્યનો વલોપાત અસહ્ય હતો. તેના જેટલી જ વેદના મને પણ હતી.
અતુલ્યને માંડ સૂવડાવીને બહાર આવી મેં માના ખોળામાં માથું મૂક્યું હતું, ‘તમે આજે મને સમજાયાં નહીં મા...’
‘તું તારા વર વતી મને સમજવા આવી છે વૈદેહી કે સમજાવવા?’
કેવી ડંખીલી બોલી. આટલી અક્કડતા મારાં મામાં ક્યારે પ્રવેશી? કોની સોબતમાં?
સોબત. મારા ચિત્તમાં નામ ઝબૂક્યું : વિભુમાસી!
એક રાત પૂરતાં ઘરે રહેવા આવેલાં વિભુમાસીની વેદના ઉલેચવાનો હવાલો મેં જ મોટા ઉપાડે માને આપ્યો હતો... તેમના ઊભરામાં સ્વાભાવિકપણે દીકરા-વહુના દોષ હોવાના, પણ એ કંઈ અમારાથી સાવ અજાણ ઓછા હતા. અર્થાત વાત જરૂર કંઈક વિશેષ હોવી જોઈએ. માને પૂછ્યું હતું, પણ તે પૂરું બોલ્યાં નહીં.
- તો પછી મારે વિભુમાસીને જ
મન મક્કમ કરીને એક બપોરે મેં સુગંધાને ફોન જોડ્યો. આડીઅવળી વાતો કરીને વિભુમાસીને ફોન આપવા કહ્યું તો એનાથી ઇનકાર ન થયો. માસીને મેં એટલું જ કહ્યું કે અગત્યની વાત કરવી છે, આજે હવેલીએ આવીને મને મળો...
- માસી આવ્યાં, મળ્યાં. બિચારા પરેશાન હતાં : શું થયું? યશોદા તો
‘માને તમારી વ્યથાનું બહુ વસમું લાગ્યું છે માસી...’ મેં સાચવીને શરૂઆત કરી. ઘરમાં સર્જા‍યેલી રામાયણનો અણસાર પણ મારે આપવો નહોતો. એવું તો વિભુમાસીએ ખુદ ક્યાં નહોતું કર્યું?
‘પાછાં તે કંઈ કહેતાં નથી. સો વી આર સો વરીડ. તેમની હાલતનું મૂળ મળે તો ઇલાજ સૂઝે.’
‘અરેરેરે...’ સહેલીની દશાનો વસવસો દાખવીને વિભુમાસીએ સહેજ ખચકાટભેર વેદના-વ્યથા કહી ત્યારે પ્રકાશ પથરાયો. નતાશાએ માસીને બહાર ધકેલ્યાં, મોટાએ પણ આશરો ન આપ્યાનું દદર્‍ માના હૈયું ચોંટી ગયું છે... વિભુમાસીની જગ્યાએ પોતાને મૂકી જોવાની ચેષ્ટાએ જ તેમને આટલા આકરાં, આટલાં કડવાં કર્યા હોય!
- એ રીતે જુઓ તો માની ફડક સ્વાભાવિક ગણાય, પણ એનો ઇલાજ શું?
વાત હવે ઘરના નામ પૂરતી નથી રહી. માએ આપણામાં વિશ્વાસ ન રાખ્યો
એનું દદર્‍ અતુલ્યને કોરી ખાય છે. સામે માને પણ પોતાનો આગ્રહ ખોટો નથી લાગતો. સત્ય બેની વચ્ચે ક્યાંક છે. એને પામવું કેમ?
મારે બે મારચે લડવાનું છે. માને સમજાવવું ૫ડશે કે દીકરામાં અવિશ્વાસ મૂકવાને બદલે ખુદની શક્તિમાં વિશ્વાસ રાખો, સંસારની પ્રથમ શિક્ષક એવી મા ધારે તો આડા પાટે ચડેલાં દીકરા-વહુને પણ ધાર્યો સબક શીખવી શકે છે એ વિભુમાસીના દાખલા પરથી દેખાડવું ૫ડશે..
એમ અતુલ્યને સમજાવવું ૨હ્યું કે મા તેમની જગ્યાએ કેમ સાચાં છે!
ઘરમાં પડેલી ગૂંચે અમારું સુખ જોખમાયું છે, એને હું રેલાવા નહીં દઉં... પોતાનો સંકલ્પ સાંભરીને વૈદેહીએ આત્મબળ કેળવ્યું.
‘મારી એક વાત તમારે બેઉએ માનવી પડશે.’ એ જ રાત્રે વૈદેહીએ ડિનરના ટેબલ પર વાત મૂકી, ‘નામ-હકની મમતમાં આપણે કદાચ ભૂલી ગયા કે આવતા અઠવાડિયે અંશુની ત્રીજી વરસગાંઠ છે.’
બહુ વિચારતાં વૈદેહીને માર્ગ
મળ્યો હતો. એમાં અંશુનો બર્થ-ડે
‘બીજાનું તો ખબર નથી વહુ...’ અછડતી નજરે દીકરાને જોઈ લઈને યશોદાબહેને ભારપૂર્વક કહ્યું, ‘મને તો મારા અંશુનો બર્થ-ડે યાદ છે. જોકે તેના માટે સોનાનો અછોડો ઘડાવવાનું તો મારે
તમને જ કહેવું પડશે.’
માના સ્વરમાં લાચારીનો રણકો ભાળીને અતુલ્ય ઘવાયો. આજકાલ બધાનું બોલવાનું ઓછું થઈ ગયું છે. ઑફિસ જતી વેળા માને પગે લાગું ને તે આર્શીવાદ આપે એ જ માપ. પછી ભાગ્યે જ સીધા સંવાદ થાય. માનું આ રૂપ સહ્યું નથી જતું. ક્યાં ગઈ મારી ભલીભોળી મા? જેને મારા પર આકંઠ વિશ્વાસ હતો. આ તો બોલે છે પણ કડવું! વૈદેહીના કહેવાથી હું ઘરમાં બીજો બદલાવ નથી લાવ્યો, પણ માને એવું જ લાગતું હોય તો અંશની વરસગાંઠના શુભ દિનથી જ પપ્પાની આવકનો હિસ્સો તેને શા માટે ન સોંપી દેવો!
‘નહીં...’ જાણે પતિનો વિચાર પામી ગઈ હોય એમ વૈદેહી બોલી, એ પણ ભા૨પૂર્વક, ‘મારે આ વરસગાંઠ ધામધૂમથી ઊજવવી છે, મોટું ફંક્શન રાખવું છે. એટલે હું ઇચ્છું છું કે એટલા દિવસ પૂરતું બીજું બધું વિસારીને આપણે માત્ર ફંક્શનની તૈયારીમાં લાગી જઈએ.’
‘એમાં કહેવાનું ન હોય વહુ!’ દાદીનો પોરસ પોકારી ઊઠ્યો. અતુલ્યએ પણ સંમતિ દર્શાવી.
વૈદેહીને થયું, શરૂઆત તો ધાર્યા મુજબની છે. હવે વિભુમાસીનો વારો!
‘મને તો આપણી સાસુમા સમજાતી નથી, રિયલી. આટલી તેને હડધૂત કરીએ છીએ તો પણ એમ ક્યાંથી કે ઘર છોડીને જતી રહું!’
સુગંધાએ બળાપો કાઢ્યો. બેઉ જેઠાણી સાથે તે કૉન્ફરન્સ-કૉલ પર હતી.
ત્રણે જણ પરણીને આવી
ત્યારથી સ્વતંત્રતા ઝંખતી હતી એટલે પોતપોતાના પતિદેવોને એ દિશામાં
ઘડવા માંડેલા. એમાં fવશુરજી અણધાર્યા ઊકલી જતાં અલગ રહેવાનો માર્ગ મોકળો થયો હતો. આ એક બાબતમાં ત્રણે સંપી ગયેલી એટલે દીકરાઓને માને છેતરીને જુદા થવા મનાવવામાં ખાસ કંઈ તકલીફ નહોતી પડી.
માના વારા પાડ્યા એ પણ દેખાવ પૂરતા. ત્રણે વહુઓએ તો નક્કી જ કરેલું કે માજી પર એવો ત્રાસ ગુજારીશું કે આપમેળે પોબારા ભણી જાય... પણ એવું થતું નહોતું. પત્નીના વશમાં થઈ ગયેલા દીકરાઓ પણ માને ભાંડતા થયા. અરે, વચમાં અમે નહોતા ત્યારે નતાશાએ ધક્કો મારીને ઘરની બહાર ફંગોળ્યા, જાણે રાત કઈ ફુટપાથ પર વિતાવી હશે; પણ સવારે અમે શિમલાથી આવ્યા અને બપોરે માતુશ્રી હાજર! જાણે કઈ ચામડીની બની છે બાઈ?
આની દાઝ કાઢતી સુગંધાના સૂરમાં બીજી વહુઓ સૂર પુરાવતી હતી અને ઝાડુ વાળવા રૂમમાં આવેલાં વિભુબહેનની કેડે દબાવેલા મોબાઇલમાં બધું રેકૉર્ડ થતું હતું!
આનો યશ વૈદેહીને જ મળે... ચાર દહાડા અગાઉ હવેલીમાં તેણે ફરી મુલાકાત ગોઠવી ત્યારે હતું કે યશોદા બાબત કંઈ હશે; પણ ના, તે તો મારા માટે એક તક લઈને આવી હતી!
‘માસી, તમારે આમ જ જીવવું હોય તો અમે વાંધો લેનારા કોણ; પણ તમારું સ્વમાન જવાબ માગતું હોય, મમતા શ્રાપ વરસાવતી હોય તો એક ઉપાય સૂચવું છું. આમાં તમારું ખોરડું નહીં વગોવાય એની ધરપત રાખજો.’
ત્યારે અનાયાસ સંમતિ પુરાવાઈ હતી.
‘તો આ મોબાઇલ રાખો.’ સ્માર્ટફોનનાં ફીચર્સ સમજાવીને તેણે ઉમેર્યું હતું, ‘આવનારા દિવસોમાં તમારા પર થતા જુલમો કોઈ ન જાણે એમ રેકૉર્ડ કરતાં રહેજો. અંશુના બર્થ-ડેમાં આવો ત્યારે ચુપકેથી મને ફોન થમાવી દેજો. પછી જુઓ બધાની સાન કેવી ઠેકાણે આવે છે!’
તેની યોજના પર ભરોસો બેઠો. કદાચ મારી સહિષ્ણુતાની પણ હદ આવી હતી.
ખે૨, રેકૉર્ડિંગ તો ખાસ્સું થયું છે, હવે જોઈએ વૈદેહી આનું શું કરે છે!
- વૈદેહી ત્યારે વકીલસાહેબને ત્યાં ગઈ હતી, એક એવો દસ્તાવેજ તૈયાર કરાવવા જેની કોઈએ કલ્પના પણ ન કરી હોય!
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.