gu en en en en en en en en en en en en en en en tl tr en en en en en en en en en en en en en en en fr tr en en en en es en en en en en en en en en en fi en nl en en pt en gu gu en nl en en gu gu en gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu gu fr gu gu en en en en en fa en en en en en ru en en en en en en en en es en en en en ar en en en en en en
કથા-સપ્તાહ : ભાઈબંધ (યે દોસ્તી... - 2)
‘માસી, બંદાએ ભાળ કાઢી લીધી.’
1  |  2  |  3  |
રાત્રે ડિનર દરમ્યાન આરવે સવારના સંદર્ભમાં વાત માંડી. તેના થનગનાટે માને રાજી થતી ભાળી ત્રીજા આદર્શને એટલો ખ્યાલ તો આવી ગયો કે મામલો મારાં લગ્નનો હોવો જોઈએ!
પચીસે પહોંચેલો આદર્શ અત્યંત સોહામણો દેખાતો. પિતાના દેહાંત બાદ કુમળી વયે પુખ્ત થઈ ગયેલા આદર્શનાં મૂલ્યો ઊંચાં હતાં, કૉલેજનું ભણતાં-ભણતાં પિતાના વ્યાપારને તેણે પુન:જીવિત કર્યો અને પોતાની આગવી સૂઝથી ફરી એવી શાખ જમાવવામાં કામિયાબ પણ રહ્યો... અમીરી કે આવડતનું અભિમાન નહીં.
મા અને આરવમાં તેનું સમગ્ર વિશ્વ સમાઈ જાય.
બોરવેલïવાળી ઘટના પછી મહાદેવભાઈ-સુલક્ષણાબહેને તો ઘણી વાર મંજુબહેનને આગ્રહ કરેલો કે તમે હવે રસોઈ માટે આવો એ સારું નથી લાગતું. એના કરતાં આરવને લઈ આઉટહાઉસમાં શિફ્ટ થઈ જાઓ, જોઈએ તો અહીંથી ટિફિન-સર્વિસ શરૂ કરો...
‘તમે આટલું કહ્યું, હું ધન્ય થઈ. પણ આજે હું અહીં આવી જઈશ તો મારો દીકરો સ્વમાન અને સ્વાશ્રયના પાઠ નહીં શીખે.’
ત્યારે આગ્રહ જતો કરવો પડ્યો. મંજુબહેન પણ પછી રાંધવાનો પગાર લેતાં નહીં. આપસી વહેવારમાં આત્મીયતા પ્રવેશે પછી આર્થિક વહેવારનું મહત્વ રહેતું નથી. જોકે મંજુમાસીના અવસાન બાદ આદર્શે આરવને બંગલે રાખ્યો : ચાલમાં તારે એકલા રહેવાની જરૂર નથી...
માની ચિરવિદાય બાદ બંગલે આવવામાં આરવને પણ સંકોચ-અણખટ નડ્યાં નહોતાં. ઊલટું તે તો હકથી રહેતો. આદર્શ જેટલા જ લાડપ્યાર એને મળતા.
‘તમે તો ભાઈ ખરા છો!’
આદર્શ સ્કૂલમાંથી ૧૦ દિવસની ટૂર પર ગયો હતો, એ દરમ્યાન તેના દૂરનાં ફોઇબા અઠવાડિયાના હવાફેર માટે રતલામથી મુંબઈ આવ્યાય. ત્યારે તો મહાદેવભાઈ પણ હયાત.
આરવનાં માનપાન જોઈ ચંદ્રિકાફોઈનો જીવ ચચર્યો હતો. મૂળે પણ તેઓ થોડાં અદેખાં. પિતરાઈ ભાઈનું સુખ આમેય દઝાડતું એટલે આરવને નિશાન બનાવી વાર કરવાનો તેમને ફાવી ગયો,
‘અનાથ છોકરાને સગા દીકરાની જેમ ઉછેરો છો! કોણ જાણે કયા વરણનો...’
‘નણંદબા!’ પતિથી મોટાં નણંદને માનભેર બોલાવવાની પ્રથા સુલક્ષણાબહેને જાળવી, પરંતુ અણગમો છુપાવી ન શક્યાં, ‘તમે જાણો જ છો કે મંજુબહેન આપણી જ ન્યાતનાં હતાં અને આમ પણ તમારા ભાઈ વર્ણપ્રથામાં માનતા નથી.’
‘મારા ભાઈની સારપ અને તમારી ભલમનસાઈનો જ બધા ગેરલાભ ઉઠાવે છે.’
મહાદેવભાઈની મોજૂદગીમાં ઠાવકાં રહેતાં ચંદ્રિકાબહેન તેમની ગેરહાજરીમાં જીભ છુટ્ટી મૂકી દેતાં, ભાભીને કહેતી વેળા ત્રાંસી નજરે દૂર ઊભા આરવની હાજરી નોંધવાનું ન ચૂકતાં, ‘અનાથને પાળવા કરતાં અમારા છોકરાંવને દત્તક લઈ લોને. ઘરનાને તડકે મૂકી નધણિયાતા, ગરીબને આશરો આપવામાં ક્યાંની સમજદારી છે?’
આરવની હાજરીથી અજાણ સુલક્ષણાબહેન સમજતાં કે નણંદબાને જવાબ આપવાથી તેઓ વધુ કચરો ઓકશે એના કરતાં ન બોલવામાં નવ ગુણ. (જોકે સાંભળી લેવાની, મૂંગાં રહેવાની તેમની વર્તણૂક આરવમાં જુદાં જ વમળ સર્જતી. તીરછી નજરે પોતાને નિહાળતાં ફોઈબા સાથે નજર મેળવવી અસહ્ય બની જતી.
‘સુલક્ષણા શું બોલે?’ બપોર કે સાંજની વેળા સુલક્ષણામાસી રસોઈ કે બજારના કામમાં વ્યસ્ત હોય એવા સમયે આરવની નિકટ પહોંચી ફોઈબા રહસ્યમય ઢબે બોલતાં, આરવના કપાળે કરચલી ઊપસતી.
‘મોટા માણસ બે મોઢાંના હોય, મારા બચ્ચા...’ હમદર્દના ભાવથી ફોઈબા સમજાવતાં, ‘તને પાળવા-પોષવાનો ખરચ કંઈ ખાસ નથી, પણ મોટો થયા પછી વગરપગારે તું આદર્શની ગુમાસ્તાગીરી કરશે એમાં બધું વ્યાજ સાથે વસૂલાઈ જશે એવું તે કબૂલે તો ભૂંડી ન ઠરે!’
‘જૂઠ! મારાં માસી આવાં નથી.’
આરવના સહેજ ઝનૂનભર્યા ઇનકાર સામે ફોઈબા હોઠ વંકાવતાં, ‘માસી શું, તારા માસા ને તારો આદર્શ પણ એવા જ છે! મારા ઘરનાની ફિતરત હું ન જાણું?’
આરવને ગૂંચવતો ભાળી તે વધુ મોણ નાખતાં, ‘મારા માથે તો વીતી છે, બેટા. બિઝનેસનાં મોટાં-મોટાં સમણાં દેખાડી આદર્શના બાપે તારા ફુવા (ચંદ્રિકાના પતિ)ની નોકરી છોડાવી, પછી હાથ ઊંચા કરી દીધા! કારણ શું, બીજા તેમનાથી આગળ નીકળે એ ખમાય નહીં! જોજે, તને પણ આદર્શનો હાથો બનાવીને રાખશે. આખરે સ્વાર્થ વિના પારકા પર આટલી મહેરબાની જોઈ-સાંભળી છે કદી?’
‘ચાલ, તેં આદર્શનો જીવ બચાવ્યો એથી શું અડધી મિલકત તારા નામે કરી આપી? માન્યું, પહેલાં તારાં મમ્મીની નામરજી હતી, પણ તેમના ગયા
બાદ તો તને ઑફર કરી જ શક્યાં હોત! પણ ના, તેમણે તો તને ઓશિયાળો બનાવી રાખવો છે...’
આરવની માનસિક સ્થિતિ ડામાડોળ કરવા આટલું ઈયર-પૉઇઝનિંગ કાફી હતું, જેને આરવે તો સત્ય જ માન્યું. ફોઈબા તેને પોતાના હિતેચ્છુ જેવાં લાગેલાં! પલીતો ચાંપી તેઓ તો રતલામ રિટર્ન થઈ ગયાં, પરંતુ આદર્શ આવ્યા પછીયે આરવ પોતાની અવઢવમાંથી નીકળી ન શક્યો.)
ફરીને પરત થયેલા આદર્શે ફોઈબાના કુત્સિત વિચારો વિશે મા પાસેથી સાંભળ્યું ત્યારે બરાબરનો ખિજાયેલો. રતલામ પહોંચી ચૂકેલાં ફોઈબાને ફોન જોડીને સંભળાવી દીધેલું - આરવ વિશે ગમે તેમ બોલવાનાં હો તો ફરી મારા ઘરે આવશો નહીં!
ફોઈબા ત્યાર પછી ફરક્યાં નહીં, પણ એમ તો આરવે પણ રઢ લીધી હતી - હું અહીં ઘણું રહ્યો, હવે મારા ઘરે રહેવા જવું છે...
આદર્શ પૂછતો, આરવને ભીતરની ભડાશ ઠાલવી દેવાનું મન થતું, ત્યાં મહાદેવભાઈ બોલી ઊઠતા,
‘આરવ એમ કોઈની વાતમાં આવે એવો નથી આદર્શï. આ તો તેની માતાએ રોપેલા સ્વમાન-સંસ્કાર બોલે છે. તારી ઇચ્છા એ જ હોય, આરવ બેટા, તો ભલે તું ત્યાં રહે.’
સુલક્ષણાબહેને આરવના માથે હાથ ફેરવેલો, ‘ચાલમાં રહેવાથી તું આરવનો ભાઈબંધ મટવાનો નથી, અમારા પરનો તારો હક ઊતરવાનો નથી.’
મહાદેવભાઈના દેહાંત સમયે વળી આરવ બંગલે રહ્યો, પણ પછી આદર્શ સ્વસ્થ થતાં જૂના ઘરે જતો રહેલો.
‘હવે તારે ઘરે નહીં હૉસ્ટેલમાં રહેવું પડશે-’ ગ્રૅજ્યુએશન માટે આરવનું ઍડ્મિશન પુણેની શ્રેષ્ઠ ગણાતી કૉલેજમાં કરાવી આદર્શ કેટલો ખુશ હતો, ‘જાણું છું, ભણવામાં તને ખાસ રસ નથી, પણ કૉલેજનાં આ વરસો જિંદગીનો પાયો મજબૂત કરવાનો છે. હું ટેક્નિકલ ભણ્યો છું, તું અર્થશાસ્ત્રમાં મહારથ હાંસલ કરીને આવ તો આપણા બિઝનેસને આભ ઊંચેરો લઈ જઈએ.’
આમાં ઇનકાર કરવાનો પણ ન હોય. આરવ પુણે ગયો. આદર્શ તેને દર મહિને પૉકેટમની મોકલતો અને મહિનાના અંતે તેનો હિસાબ પણ માગતો - જુવાન છોકરો હૉસ્ટેલમાં રહેતો હોય ત્યારે પેરન્ટ્સે વૉચ તો રાખવી જ પડે!
પુણેમાં આરવે માસ્ટર્સ કર્યું એ પાંચ વરસોમાં દૂરી બેશક વધી, પણ એ અંતર આદર્શે અનુભવ્યું નહોતું. મુંબઈ પરત થયેલા આરવને લૉન્ચ કરવાનો તેનો પ્લાન તૈયાર હતો, પણ જનાબ આળસાઈ જતા - હજી હમણાં તો ભણીને પરવાર્યો, મને થોડું જીવવા પણ દે ભાઈ!
સુલક્ષણાબહેન લગ્નનું કહે તો હસી નાખે - પહેલાં મોટા ભાઈનો વારો!
(આદર્શનું વહાલ, તેનો વિશ્વાસ આરવને ખેંચતો, ત્યાં ફોઈબાના શબ્દો પડઘાઈ-પડઘાઈને વિચલિત કરી જતા... તે પોતાની ચાલમાં મૂવ થયો ત્યારે નવું ઘર લઈ આપવાને બદલે મહાદેવઅંકલે કેવી સિફતથી માના સ્વાવલંબનને સાંકળી જવાની મંજૂરી આપી દીધી. આરવ જતાવતો નહીં, પણ ભીતર કંઈકેટલી સરખામણી, ફરિયાદોનો જથ્થો
જમા થતો રહ્યો. સીધામાં પણ આડું જોવાની તેને ટેવ પડી ગઈ. આદર્શે
પુણેની શ્રેષ્ઠ કૉલેજમાં ઍડ્મિશન
અપાવ્યું, ઠીક, પણ તેણે મારી મરજી ક્યાં પૂછી? હુકમ જ ફરમાવ્યોને - નોકરને ફરમાવવામાં આવે એમ? આદર્શ માસિક રકમનો હિસાબ માગતો એથી ભડકો જેવો થતો. ફોઈબા સાચું કહી ગયેલાં, આદર્શ ભલે મને ભાઈબંધ કહે, માને તો છે ગુલામ જ! આરવની માનસિકતાથી
આજ સુધી આદર્શ-સુલક્ષણાબહેન અજાણ જ છે!)
આદર્શના હૈયાની પાટી કોરી હતી. અલબત્ત, વયસહજ અરમાનો તેને પણ હોય જ સાથે એટલું પણ ખરું કે મારી પસંદ આદર્શમાં તસુંય ઊતરતી ન હોય!
- અત્યારે, નિરાલીના ઉલ્લેખ સાથે માએ મંદિરવાળી ઘટના દોહરાવતાં રસ પડ્યો : ગુણવાન, રૂપવાન જણાતી યુવતીને જીવનસાથી તરીકે તરાસવી તો જોઈએ!
‘નમાયી કન્યાના પિતા દિવ્યાંગ છે.’ આરવે માહિતી ઠાલવવા માંડી, ‘ચર્ની રોડની અંધશાળામાં સંચાલકની ફરજ બજાવે છે. રહેવાનું શાળાના ચોગાનમાં આવેલી અલાયદી રૂમમાં. હજી હમણાં બીકૉમ થયેલી નિરાલી માટે પિતા નારણભાઈને પણ યોગ્ય જમાઈની તલાશ છે ખરી.’
‘તો તો વાત આગળ વધારવી જ જોઈએ.’ સુલક્ષણાબહેનને દ્વિધા ન રહી. અપંગ પિતાની પુત્રીની સંવેદનશીલતા સ્વયંસ્પષ્ટ છે.
‘બોલ મેરે હીરો-’ આરવે આદશïર્ની ટીખળ કરી.
‘તું અને મા જાણો.’ આદર્શના ગાલે રતાશ છવાઈ.
‘ત્યારે તો શરણાઈનો બંદોબસ્ત કરી દો માસી-’ આરવે આદર્શનો ગાલ
ચૂમ્યો, ‘માની લો નિરાલી વહુ બની ઘરે આવી ગઈ!’
‘અમારા ધન્ય ભાગ સુલક્ષણાબહેન કે આપે મારી દીકરીને લાયક ગણી...’
નારણભાઈ અભિભૂત હતા. ન્યાતમાં સૌથી પ્રતિષ્ઠિત મનાતા ઘરનું માગું એકની એક દીકરી માટે આવે, એટલું જ નહીં, ઘરના મોભી સામેથી ફોન કરી અમઆંગણે પધારે એવું તો કલ્પ્યું પણ કેમ હોય!
‘માધવબાગનો કિસ્સો નિરાલીએ મને કહ્યો નથી, એ છે જ થોડી શરમાળ.’
પિતાની પ્રશસ્તિએ મહેમાનો સમક્ષ ચા-નાસ્તો ધરતી નિરાલી સહેજ સંકોચાઈ.
‘ખોટું નહીં કહું, નારણભાઈ, પણ હું જ્યોતિષમાં માનનારી છું.
આદર્શ-નિરાલીની કુંડળી મળશે તો જ વાત મુકામે પહોંચશે. તમને આનો વાંધો નથીને?’
કેવી શાલીનતાથી મા પૂછી રહ્યાં છે. મહારાણી જેવો રુત્બો હોવા છતાં કેટલાં સાલસ, કેવાં પ્રેમાળ છે મા!
અને આદર્શ... કોડીલી કન્યાના કુંવારાં અરમાન જેવો રૂપકડો આદર્શ આવતાં જ પિતાજીને પગે લાગ્યા, તબિયતની કાળજીભરી પૃચ્છા કરી - સંસ્કાર છૂપા ન રહે!
‘ના, ના, વાંધો શું કામ હોય?’ પિતાના શબ્દોએ નિરાલીને ઝબકાવી, ‘આપણે જે કરીએ છીએ એ સંતાનના હિતમાં જ હોવાનુંને’ કહી ગળું ખંખેર્યું, ‘હું તો પગે અપંગ છું, પણ બેટી નિરાલી, તું આદર્શને શાળાદર્શન તો કરાવી આવ!’
‘જરા લાંબો રાઉન્ડ લેજો’ આરવ ટહુક્યો.
આદર્શ મલક્યો. નિરાલી નિર્લપ રહી. આદર્શના ધ્યાનમાં આવ્યું કે તે આરવને જાણે ટાળતી હતી.
‘હમણાં તો વેકેશનને કારણે શાળા સૂમસામ લાગે છે. બાકી તો ભારે શોરબકોર હોય.’ નિરાલીએ શરૂઆત કરી.
‘કિડ્સ આર કિડ્સ. એક ઇન્દ્રિય જવાથી તેમની માસૂમિયત, શરારત ન છીનવાય એ જ અગત્યનું...’
આદર્શના વિચારો, તેની પસંદ-નાપસંદ ખૂલતી ગઈ એમ નિરાલી અજાણપણે અભિભૂત થતી ગઈ.
‘તને આરવ કેવો લાગ્યો?’
આદર્શના પ્રfને નિરાલી જાણે ધરતી પર પટકાઈ, મોં ફેરવી બોલી ગઈ : તમારા દોસ્ત વિશે અભિપ્રાય આપવા જેટલા જાણ્યા જ ક્યાં છે મેં?
આદર્શને એ ગમ્યું, ‘ઉતાવળે અભિપ્રાય બાંધવો પણ ન જોઈએ... જોકે હું એટલું કહી દઉં કે મા અને આરવ મારું વિશ્વ છે. આમ તો ભાઈબંધીમાં અહેસાન હોતો નથી, પણ આરવનું ઋણ મેં માથે ચડાવ્યું છે-’ આરવે પોતાને બચાવ્યાનો કિસ્સો કહી આદર્શે ઉમેર્યું, ‘મારી જીવનસંગિની મારા એ ઋણમાં સહભાગી બને એટલી મને અપેક્ષા રહેશે.’
નિરાલીને સમજાતું હતું કે પોતે આરવ જોડે થોડી અતડી રહી એના સંદર્ભમાં આદર્શ આટલી ચોખવટ કરી રહ્યા છે, પણ તેમને કેમ કહેવું કે પરણીને તમારો વિશ્વાસઘાત કરવાની આરવની જ યોજનામાં હું સહભાગી બની છું!
ના, પોતે આમાં સંમત નહોતી. આરવના પ્યારવશ કબૂલ થવું પડ્યું. આદર્શ વિશે જેટલું જાણેલું એના પરથી જ તેમની સાથે છળ રમવાનું દુષ્કર લાગેલું, પણ આજની રૂબરૂ મુલાકાત પછી તો મારા માટે એ અસંભવ જેવું બની ગયું છે... આટલા નિખાલસ, ઉમદા પુરુષને હું છેતરી નહીં શકું!
‘વૉ..ટ!’ નિરાલીના નિર્ણયે આરવ ડઘાયો : લગ્ન માટે આદર્શ રાજી છે ત્યારે નિરાલીને આ શું સૂઝ્યું!
Subscribe via email (Registered users only)
Write the displayed characters
Please enable JavaScript to post a new comment
You need an iframes capable browser to view this content.
Copyright © 2012 Mid-day Infomedia Ltd. All Rights Reserved.