kk en en es es es es es es es en bg kk en en kk en gl ja kk ru ru kk kk kk kk kk kk ru en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en en en kk en ru ru ru ru ru de ru ru ru ru de fr ru ru ru de fr en ru en de fr ru ru ru de fr ru ru ru de fr ru ru es en en en en en fi en en en en fi en en en en en ru
МЕМЛЕКЕТТІК ТІЛДЕ INTERNET ЖЕЛІСІНДЕ ЖҰМЫС ІСТЕУ СҰРАҚТАРЫ | G-Global
Authors: Ақылтаев Д.С. информатика пәнінің мұғалімі №34 орта мектебі Ақылтаева С.Д. КО және БӘД кафедрасының ассистенті Қарағанды мемлекеттік техникалық университет Қарағанды, Қазақстан
В данной статье рассматривается проблемы работы в сети Internet на государственном языке, т.е. обмен информации на казахском языке, а также изменение шрифтов
In given clause is considered problems of job in a network Internet on the state language, i.e. exchange of the information in the Kazakh language, and also change of fonts
Қоғамның дамуы ғылыми-техникалық прогрестің тез даму қарқынымен сипатталады. Қазіргі егемен елімізде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды тиімді пайдалану арқылы білім сапасын арттыру – бүгінгі күннің басты мақсаты.
Бүгінгі таңда кез келген білім саласында (педагогика, филология, техника және т.б.) ақпараттық технология ұғымы кең етек жайғаны барлығымызға белгілі. Ал осы ұғымды жалпы қолданысқа енгізген автор – Глушков В. Оның пікірінше, «Ақпараттық технология дегеніміз - ақпаратты өңдеумен байланысты үрдістер». Сонда оқытуда ақпараттық технологиялар үнемі қолданылған деуге болады, себебі оқыту дегеніміз – ақпаратты оқытудан оқушыға жеткізу. В. Апатова В. Глушковтың берген анықтамасын толықтыра түсті: «Ақпараттық технология дегеніміз – ақпаратты өңдеу үрдісінде қолданылатын құралдар мен әдістер жиынтығы» [1].
Ал білімді ақпараттандыру жүйесінің негізгі мақсаты – ақпараттық-коммуникациялық технологияның (АКТ) қазіргі заманға сай жетістіктерін пайдалана отырып, Қазақстан Республикасында білімнің сапасын арттыратын, болашақ кәсіби шеберлердің ақпараттық мәдениетін қалыптастыратын, мәдениаралық және тілдік коммуникацияның негізін жасауға бағытталған, бірыңғай танымдық орта жасау.
Қоғамның дамуымен қатар, ғылыми-техникалық прогрестің тез дамуы, сонымен бірге күнделікті тұрмыс тіршілікте кездесетін кейбір жағдайларға байланысты білім беру жүйесінде оқытудың жаңа жолдары мен түрлерін іздеуді талап етеді. Осындай жолдардың бірі – дәстүрлі емес технологиялар бойынша оқыту болып табылады. Бұл – білім берудің дәстүрлі емес түріне өтудің әлемдік бет алысын көрсетеді. Электронды поштаны оқыту қазіргі заманның талаптарына сай келеді. Электронды поштаны мемлекеттік тілде оқытуға деген қызығушылықтың жоғарылауы, бұл адамның бәсекеге қабілеттілігіндегі тілдің үш тұғырлылығында өз бетінше білім алуы үшін өте қажет. Әдеби дерек көздердің талдауы – Электронды поштаны оқыту анықтамасына екі құрамның кіретінін анықтады: компьютерлік оқыту, қарым-қатынастың «Internet» жүйесі үшін өте күшті танымдық мотивация тән, сондықтан Электронды поштаны қазақ тілінде оқытуды технологиясының қажеттілігі туындап отыр. Ақпараттық-коммуникациялық технологияны қолданудың бұл түрін әлемдік стандартта қарым-қатынас жасаудың жоғары деңгейіне, ынтымақтастыққа жетелейтін, жоғары кәсібилікпен сипатталатын ХХІ ғасырдың маманын дайындаудың жүйесі деп атауға болады. Мемлекетіміздің әлеуметтік маңызды себептердің шапшаң күшейуі ашық және компьютерлік оқытуға, қазіргі кездегі қарым-қатынас құралдарын пайдаланудың арқасында іскерлікке, танымдық-ынтымақтастықтың өзін-өзі жүзеге асырылуына, дамуына және өз орнын табуына, өзара қарым-қатынастың күшейуіне тән.
Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауында: «Қазақстанды әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына енгізудің негізгі міндеті жоғары мамандандырылған білікті де білімді азамат ғылыми технологияны оңай меңгеріп, нарықтық экономикада өзін-өзі басқара алатын және алған білімін өмірде қолдана білетін болса, тек сол уақытта жүзеге асуы мүмкін» деген сенімі жай айтылған сөз емес [2].
Бүгінгі таңда жер бетіндегі кез келген мемлекет қазіргі заманға сай озық үлгідегі ақпараттық технологияларды өндіріске енгізуге ден қойған. Оның үстіне біздің еліміз барлық мемлекеттік органдарда басы артық қағазбастылықтан арылып, жұмысты жеңілдету үшін электронды жүйеге көшпек. Осы мақсатта “Электронды үкімет” жобасы жасалуда. Қазіргі таңда техниканың дамыған заманында барлық мекемелер, мемлекеттік органдар, коммерциялық ұйымдар, оқу орындары, мектептер толықтай компьютерлік техникалармен жабдықталған десем, артық болмас. Бастапқыда компьютердің қай жағынан келуді білмей жаңа техниканы жатырқап жүргендер қазір оның құлағында ойнайтын болды. Бір ғана кемшілік - ол Internet желісінде мемлекеттік тілде ақпарат жіберу барысында қиындықтар туады, яғни қазақ әріптері белгілі өзгеріске ұшырайды. Қазақ тілінде жасалған компьютерлік бағдарламалар жоқтың қасы. Әлемдік Internet жүйесіне қосылу үшін орыс немесе ағылшын тілін білу керек. Сондықтан бұл мәселе бүгінгі таңда өзекті деп санаймын.
Осы тақырып аясында келесі сұрақтарға жауап іздедім:
ел басының халыққа жолдауын жүзеге асыру жолында ақпараттық-коммуникативтік технологияны жетілдіру мен дамыту барысында мемлекеттік тілдің дәрежесін көтеру;
ақпараттық-коммуникативтік технологияның бір саласы «Электронды поштаны» – қолдануда қазақ тілінің өзгеріске ұшырауы;
көп ұлтты аралас білім беру мекемелерінде мемлекеттік тіл дәрежесін көтеруде (мемлекеттік тілде) компьютерлік сауаттылықты дамыту.
Ақпараттық-коммуникативтік технологияның бір саласы «Электронды поштаны» – қолдану барысында қазақ тілінің өзгеріске ұшырау себептерін айқындау мақсатын көздеп отырмын.
Жалпы электронды поштаны мемлекеттік тілде пайдалану мынадай әлеуметтік маңызды функцияларды жүзеге асыру үшін бейімделген:
- мемлекеттік тілді қолдану мен дамыту бағдарламасын жүзеге асыру;
- қоғамның компьютерлік білімділік деңгейі мен білім сапасын жоғарылату;
- сапалы дайындалған мамандарға деген мемлекеттің қажеттілігін қанағаттандыру;
- халықтың әлеуметтік және кәсіптік тұтастығын, оның кәсіпкерлік және әлеуметтік белсенділігін, өзіндік сана сезімнің деңгейін жоғарылату;
- жоғары мектеп жинақтаған кадрлық және материалдық әлеуетті, білімді сақтауға және молайтуға ықпал ету;
-  ТМД аумағындағы бірыңғай білімдік кеңістіктің мемлекетіміздің тілінің дамуы мен сақталуына ықпал ету.
Электрондық пошта немесе e-mail – Internet-тің ең жиі пайдаланылатын мүмкіндіктерінің бірі. Барлық әлем бойынша күн сайын миллиондаған хабарлар жөнелтіледі және қабылданады. Internet-ке қатынас құра алатын кез келген адам e-mail секілді белгілі хабарларды ала алады және жөнелте алады.
Электрондық пошта қалай жұмыс атқаратындығынан қазіргі таңда барлығы дерлік хабардар. Электрондық пошта кәдігімгі пошта қалай жұмыс істесе, дәл солай жұмыс істейді. Оның жеткізу қызметі, пошта жәшіктері, адрестері және хаттары бар. Электрондық хаттарды жеткізу санаулы минуттарда жүзеге асады. e-mail-дың жұмыс істеу жылдамдығына қатысты әлде-қайда баяу кәдігімгі поштаны «ұлулық» (snail mail) деп атайды.
Электрондық хабарларды жөнелту және алу үшін сендерге электрондық поштаның есептік жазбасы кажет. Кез келген оқу орыны, бірлестік немесе Internet провайдері сендер үшін есептік жазбаны әзірлей алады. Сондай-ақ электрондық хаттарды тегін жөнелту және алу үшін электрондық поштаның есептік хаттамасын әзірлеуге мүмкіндік беретін веб-сайттар бар. Мұндай сайттардың бірі Hotmail болып саналады.
e-mail-дың әрбір адресі белгілі бір бөліктен тұрады. Ол өзіне әдеттегідей пайдаланушылар өздері таңдаған пайдаланушылардың аты-жөнін, @ таңба мен доменнің атауын қамтиды. Мысалға, Асан Асқаров Hotmail-дан электрондық поштаның есептік жазбасын алады, бұл есептік жазба Vpetrov@hotmail.com бола алады немесе ол әлде-бір тартымдылау есептік жазбаны таңдай алады. Мысалы, SweatVasya@hotmail.com.
Электрондық поштаның әрбір есептік жазбасы үшін, электрондық поштаны тексергенде, әрқашанда керек болатын пайдаланушылардың бірегей есімі мен паролін аласыңдар. Әлде-кім сендерге электрондық хатты жөнелткенде ол бірегей адрестердің көмегімен келеді.
Электрондық пошта хабарларының форматы біркелкі болады, сонымен, егерде әрбір элемент неге керек екенін түсінсең, онда сен үшін кез келген қосалқы бағдарламаның көмегімен электрондық хабарларды алу мен жөнелту проблема туғызбайды.
Жасыратыны жоқ, қазақ пен қазақтың қазақша сөйлеспеуі былай тұрсын, қазақтың компьютерлері де бір-бірімен “сөйлесе” алмайтындай дәрежеге жеткен еді. Бір компьютерде терілген мәтін екінші компьютерден ашылмайды. Электронды пошта арқылы хат жіберетін болсаң, қазақша шрифтермен проблемалар көп болатын. Сондықтан компьютерді толықтай қазақшалап шықтық. Бұл жоба әлемдік компьютер индустриясын жаулап алған “Mіcrosoft” жүйесіне қарағанда қолдануға икемді әрі тиімді.
- мамандар қазір “Lіnux” жүйесі бойынша компьютерді толықтай қазақшалап шықты. Бұл жұмыстарды жемісті аяқтады. Ендігі мәселе бұл жобаны жұртқа таратып беру. Ол қандай принципте болады, бағасы қанша тұрады деген сияқты. Себебі бірнеше маман жарты жыл бойы осының соңында жүрді. Негізінен компьютерлік бағдарламалардың орысша мәтінін қазақшалады. Орыс тіліндегі нұсқасы біздің компьютерде жұмыс істеуімізге ыңғайлы әрі соған үйреніп қалғанбыз. Енді тікелей ағылшын, орыстар аудармаған интернационалды ұғымдарды қазақшалап аударып жатыр. Тікелей қазақ тіліне. Бұның барлығы бізге не береді? Алдымен біздің қаракөздер компьютерлік бағдарламаларды өздері қазақша жасайтын болады. Мысалға айтар болсам, “Бухгалтерия: 1С” сияқты бағдарламаларды енді орыс тілінде емес, қазақ тілінде жасауға мүмкіндік бар. Қазір біз мемлекеттік органдарда іс-қағаздарды қазақ тілінде жүргізуге мақсат қойып отырмыз. Жалпы айтқанда, бізге қазақша ойлайтын, қазақша сөйлейтін компьютердің қажеттілігі туындап отыр. Бұл орайда қазақша аударылған “Lіnux” жобасы қомақты міндеттерді атқара алады. Жақында Мәжіліс депутаты, ақын Мұхтар Шаханов, Премьер-Министр Кәрім Мәсімов қабылдауында болып, мемлекеттік тілді дамыту жөнінде жеті жоба ұсынды. Үкімет басшысы бұл жобаларды мақұлдап, мемлекет қазынасынан тілді дамытуға 500 миллион теңге бөлетін болды. Мемлекет тарапынан қаржыландырылатын саланың ішінде біздің жобамыз да бар [3].
Алайда, бұл жерде шешілмеген үлкен проблема бар. Біз алдағы уақытта қандай операциялық жүйені таңдаймыз? “Wіndows”-ты ма, әлде “Lіnux”-ты ма, таңдауымыз қажет деген мәселе пайда болды..
- Қайсысын таңдағанымыз жөн?
- Қазақстан жағдайында “Lіnux” жүйесін таңдағанымыз әлдеқайда тиімді болар еді. Тек біз ғана емес, әлемнің көптеген елдерінде осы екі жүйенің тиімділігіне, ерекшелігіне сараптама жүргізіп, жан-жақты салыстыра отырып, “Lіnux”-қа көшіп жатыр. Оның себебі неде? Айталық, әлемдегі әрбір компьютер “Wіndows” бағдарламасын пайдаланғаны үшін “Mіcrosoft” компаниясына жыл сайын лицензиялық төлем төлейді. Ол “Wіndows” бағдарламасының құнынан бөлек. Яғни, сіз бағдарламаны сатып аласыз, одан кейін оны пайдаланғаныңыз үшін қосымша ақы төлейсіз. Қазақстандағы оқу орындары әлгі бағдарламаны пайдаланғаны үшін жылына 143 доллар, коммерциялық ұйымдар мен мемлекеттік органдар 550 доллар төлейді. Мәселен, сіздің редакцияңызда 20 компьютер болса, жыл сайын “Mіcrosoft”-қа 10 мың доллар беріп тұруыңыз керек. Міне, көрдіңіз бе? Әлемдегі ең бай Билл Гейтстің дәулетінің жылдан-жылға асып-тасып жатқаны сондықтан. Өтірік болмасын, Қазақстандағы компьютерлердің 99 пайызы “Wіndows”-пен жұмыс істейтін шығар... Бұл - әлемде кең тараған әрі жұрт қолданып үйреніп қалған бағдарлама. Алайда, оның бірнеше кемшіліктері бар.
- Кемшілігі көп. Еуропа елдері жыл сайын “Mіcrosoft”-қа 500 миллион доллар көлемінде айыппұл салып жатыр. Себебі Билл Гейтс Еуропаның табиғи монополияға қарсы заңдарын аяққа таптап отыр. Мәселен, “Mіcrosoft” компаниясы “Wіndows” пакетімен бірге қосымша бағдарламаларды қоса сатады. Ол қосымша бағдарламалардың керегі бар ма, жоқ па, ол оны қызықтырмайды. Осылайша, “Mіcrosoft” компаниясы қазақша айтсақ күректеп, былайша айтсақ миллиондап, миллиардтап ақша тауып отыр. Еуропалықтар бұған қарсы. Олар негізгі ядроны сатып алып, өздеріне керекті қосымша компьютерлік бағдарламаларды өздері жасағысы келеді. Сондықтан әлемнің көптеген елдері енді “Lіnux” бағдарламасына көше бастады.
Тағы бір айта кетер жайт, “Mіcrosoft” компаниясы “Wіndows” бағдарламасын жыл сайын жаңартып отырады. Алғашқы кезде “Wіndows 97”, “Wіndows Mіllenіum”, “Wіndows XP” деген сияқты жаңа сериялары шықты. Алдағы жылдан бастап “Wіndows vіsta” деген жаңартылған нұсқасын шығарғалы жатыр. Алайда, оның әрбір жаңа сериясы қосымша қаржыны, жаңа техниканы қажет етеді. Мәселен, ескі компьютерде басылған жай ғана мәтінді жаңа компьютерден аша алмайсыз. Себебі, оның қазақша шрифтері сәйкес келмейді. Енді қазақша мәтінді оқу үшін қосымша бағдарламаны сатып алуға мәжбүр боласыз [4].
Енді Қазақстандағы мектептердің жағдайына тоқталатын болсақ, қазіргі таңда мектептерге заман талабына сай жаңа компьютерлер, мультимедия-лингофон кабинеттері, интерактивті тақталар  барлығы жоғары мамандандырылған білікті де білімді азамат ғылыми технологияны оңай меңгеріп, нарықтық экономикада өзін-өзі басқара алатын және алған білімін өмірде қолдана білетін тұлға шығарудың айқын іс-шаралары.
Қазіргі кезде Қазақстан нарығында компьютерлік техника жеткізіп берумен айналысатын 300-дей фирма бар. Дер кезінде қолға алынған либералды экономикалық реформалардың арқасында ақпараттық технология нарығы да жедел дамып келеді. Себебі экономика әрі қарай дамыған үстіне дами түссе, оған қазіргі заманға сай ақпараттық технология керек. Сұраныстың көп болуы сондықтан. Мамандардың айтуынша, 2030 жылға дейін Қазақстан экономикасына құйылған инвестиция көлемі 25 миллиард долларды құрамақ. Ал сол қаржының кем дегенде 25 пайызы телекоммуникациялық саланы дамытуға жұмсалады. Ендігі жерде біз әлемдік өркениетте Қазақ елін жарнамалау керекпіз. Осы жерде бір мысал келтіре кетсек, әлемдік “Википедия” деп аталатын Internet энциклопедиясы жұмыс істейді. Бұл сайтқа әлемнің кез келген елі өздері туралы танымдық мақалаларды жіберіп отырады. Қазіргі таңда барлық елдер Internet кеңістігі арқылы аталған сайтта өздерінің тілін, мәдениетін, дәстүрін насихаттап отыр. Нақты қазақ тілінде бүгінгі таңдағы ақпарат бойынша 5651 мақала жариялаған. Қзақстандықтардың барлығы осы сайтта өз мақалаларын жарияласа екен дейміз [5].
Ақпараттық технология, оның ішінде бағдарламамен қамтамасыз ету индустриясының қарқынды дамуы Қазақстанға тиімді. Сарапшылар Қазақстандағы лицензиялық бағдарламалар рыногы жылына 150-180 пайызға өседі деген жорамал айтуда. Бұл сөздің жаны бар. Қазіргі таңда шетел инвесторлары үшін Қазақстанның ішкі рыногында тұрақты табыс беретін нысандар азайып барады. Осы тұста енді олар ақпараттық технология рыногына ауыз салуда. Себебі бұл рыноктың әлі де пайдаланылмаған ресурсы жеткілікті.
Қорыта айтқанда, мемлекеттік тілде Internet желісінде жұмыс істеу сұрақтары әлі күнге дейін оң шешімін тапқан жоқ. Болашақта осы мақалада көтерілген мәселелер жүзеге асатынына сенеміз.
1. Самашова Г.Е., Құрымбаев С.Ғ. Актуальные проблемы общей и профессиональной педагогики: Материалы международной научно-практической конференции, посвященной 80-летию академика Е.А. Букетова, 2005. – С. 55-57 2. Қазакстан Республикасындағы білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасы 3. Құсайынов А.Қ. Заман талабы. Астана :Елорда, 2001, 264 бет. 4. Ақпараттық теңсіздікті жою. (СИН) 5. Интернет желісі. Google.kz сайты.
Download this publication 238.07Kb
Комментарии 46 Добавить комментарий
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
да больше бы такого!
It is impossible to say when silk, the product that lends its name to the trade route, came to be traded. And while the main object of travelling the early caravan routes was to buy or sell goods to or from faraway places, silk ended up the most eagerly traded and mysterious item. It was so rare that the Romans could only afford to sew a thin strip onto their togas.
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
© 2010-2017 2010-2016 Asociación «Club de científicos económico de Eurasia »
Attach account from old site
If you have an account at the old Group-Global site you can attach it to the new site. This action will link all the content you published at the old site to your new account so we highly recommend to do this.
Otherwise just click the "Don't show this dialog" button and this message will never appear again. You can attach your account anytime by selecting the item "Attach account from old site" from the user menu.
Error ataching account. Please recheck the entered data.
Don't show this dialog
Enter your G-Global username.
Enter the password that accompanies your username.
In order to use the functionality of the site in its entirety, you need to login with your account to Facebook. Press the "Continue" button and fill in the "E-mail" (or phone) as well as the "password" for your account to Facebook. If you do not have an account in Facebook, we recommend that you create it. Otherwise, you will only function with viewing web content.