ru ru ru ru ru ru kk kk en en kk kk kk kk kk en en en kk be kk kk ky en en ru ru kk ru kk ky ru ru ky ky kk bg kk kk kk kk kk kk en kk ru kk kk ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk en en bg kk kk kk kk kk kk kk kk en kk ru kk kk ru ru kk kk en en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en bg kk kk kk tt kk kk en kk ru kk kk ru ru kk kk en kk kk kk kk kk kk en bg kk kk kk en kk ru kk kk ru ru kk en kk en kk kk kk kk kk kk kk en kk kk en en ru uk ru en en kk en kk en en kk kk ru kk kk uk kk ru kk kk be en en en kk en en en kk en en en ky en en en kk en en en kk en en en ru en en en kk en en en kk en en en kk en en en bg en en en ky en en en kk en en en uk en en en ru en en en kk en en en kk en en en uk en en en kk en en en ru en en en kk en en en kk en en en ru en en en kk en en en kk en en en kk en en en kk en en en kk en en en kk en en en kk en en en kk kk en kk ru kk kk ru ru kk kk kk en en ru uk ru en en kk en kk en kk kk en ru kk kk kk kk kk kk kk kk bg uk ru kk hbs_cyr hbs_cyr kk ru hbs_cyr kk hbs_cyr br kk hbs_cyr hbs_cyr kk uk hbs_cyr kk hbs_cyr hbs_cyr kk ru mk kk bg hbs_cyr kk ru hbs_cyr kk hbs_cyr br kk bg hbs_cyr kk uk hbs_cyr kk ru hbs_cyr kk hbs_cyr mk kk uk zh ru kk uk zh en kk en en en kk hbs_cyr tt kk uk zh kk uk ru kk ru hbs_cyr kk hbs_cyr uk kk bg tt kk hbs_cyr hbs_cyr kk bg zh kk uk zh kk hbs_cyr zh kk ru tt kk bg zh en hbs_cyr ru en en uk kk kk kk en kk ru kk kk ru ru kk kk kk en en ru uk ru en en kk en kk en kk kk en en uk kk en be kk kk ky kk kk ru kk kk kk bg tt kk uk ru kk kk uk kk ru kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk en kk kk kk kk kk ru kk kk ru en kk kk da nl uk zh en kk ru en cs cv fa es uk zh fr kk ru en fr uk fa fr ko zh fr fr en fr en es kk kk en uk tt kk kk kk kk kk kk ru es en it en fr yue en en pl en en en ru nl en en en en sv kk ru en en en en en en en en en en en en en en kk en en en en kk en en en en kk en en en en kk kk en en en en ce en en en en hbs_cyr en en en en mhr tt en en ru en en be en en be en en ru en kv en ky en en en en ru en en en en uk en en en en ja kk en en en en en en en hbs_cyr en en en en en hbs_cyr en en kk en en en en en en en en en en en en en en en kk en ru ru
АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника
Изомерияның болу себептерін зерттеу үстінде, заттардың құрылыс теориясының негізінде стереохимия келіп шықты.
С т е р е о х и м и я – атомдардың кеңістіктегі орналасуын зерттейтін ғылым. Оның негізін қалаушылар голланд Якоб Генрих Вант – Гофф (1852 - 1911) және француз ғалымы Жозеф Ашиль Ле – Бель (1847 - 1930). Олар бір – біріне тәуелсіз түрде 1874 жылы көміртегі атомының тетраэдр моделін ұсынды,
сөйтіп классикалық стереохимияның негізін жасады.
Стереохимия теориясы бойынша органикалық қосылыстардағы көміртегі атомының геометриялық пішіні тетраэдрге ұқсайды. Осы тетраэдрдің нақ ортасында көміртегінің өзі орналасады да, ал оның төрт байланысы тетраэдрдің төбесіне қарай бағытталған. Байланыстар бір–бірінен бірдей өлшемді бұрыштар жасап орналасқан. Айтылғандарды метан молекуласының тетраэдрлік моделінен жақсы байқауға болады (1- сурет).
Бұл теория бойынша жай байланыс төбелерімен қосылған тетраэдр, қос байланыс қырларымен қосылған тетраэдр, ал үшбайланыс жақ беттерімен қосылған тетраэдрлер түрінде көрсетіледі (2 - сурет).
Вант – Гофф пен Ле – Бель көміртегі атомының тетраэдрлік концепциясына органикалық заттардың оптикалық активтігін зерттеу үстінде келген. Сонымен қатар бұл теория геометриялық изомерия дегенде де толық түсінік берді.
Классикалық стереохимия тек қана кеңістік изомериясын түсініп қойған жоқ, сонымен қатар көптеген стереоизомерлердің алу жолдарын табуға физикалық, химиялық қасиеттерін, өзара бір түрден екінші конфигурациялы түріне ауысуын оқып білуге, олар туралы болжаулар жасауға мүмкіндік берді.
метан (І), этан (ІІ), этилен (ІІІ) ацетилен (ІV) - молекулалары
Я. Вант – Гофф органикалық химияға көптеген жаңа ұғымдарды енгізді:
- төрт түрлі орынбасарлармен байланысып тұрған атомды а с и м м е т р и я л ы қ атом (төменде көрсетілген бутанол – 2-де белгі салынып көрсетілген көміртегі) деп атады:
- молекулалардың конформациясы (түр сипаты, молекула құрылысының тұрмыста көріп жүретін бір нәрселердің формасына ұқсастығы) заттың тұрақтылығын біршама сипаттай алатын геометриялық форма;
- цис-, транс- формалар туралы;
- жай байланысы бар заттар молекуласында атомдар тобының еркін айналысы: Н
болатындығы және т.б. өз заманында өте озық пікірлер айтты.
Бесінші негізгі топша элементтерінің ашылу тарихы
1. Петров А.А., Бальян Х.В., Трощенко А.Т. Органикалық химия. М. ВШ., 1981ж.
2. Грандберг И.И. Органическая химия. М.,1974г.
3. Бірімжанов Б. Жалпы химия. Алматы: ҚазҰУ, 2001ж.
4. Бірімжанов Б., Нұрахметов Н. Жалпы химия. Алматы: Ана тілі-1992ж.
5. Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия. М.ВШ., 1988г.
Лавуазье атын теріс қойғанмен, азот тіршілікке өте керек элемент. Азот белок құрамына кіретіндіктен, бүкіл өсімдіктер мен жануарлардың дене құрамында болады. Клеткаларда болатын белоктардың түрлі өзгерістері тіршілік процестерінің негізі, сондықтан белоксыз, демек азотсыз тіршілік жоқ.
2.Фосфордың ашылу тарихынан.17-ғасырдың алхимигі Геннинг Бранд (Германия, Гамбург 1669ж) жастық эликсирін іздеу талабында адам несебін көп етіп жинап, қайнатып суалтып, құрғатып құм және ағаш көмірін араластырып, ауа қатынастырмай өте қатты қыздырып, ақтығында бір қызық зат алады, онысы тұтанып кетеді. Бұл жаңа зат көп жұртты қызықтырды. Бранд өзінің бұрынғы саудагер купецтігіне тартып осындай тәжірибелер көрсеткені үшін ақы алды, жаңа заттың болмашы мөлшерін көп алтынға сатты. Біраз уақыт өткен соң Бранд фосфорды жасау құпиясын Дрезден химигі Крафтқа сатады, ол да қала-қаланы аралап Брандтың кәсібімен көп ақша табады.
Мұнан 11 жыл кейін Бойль фосфор алудың әдісін табады, ол да онда пайда шығармақ болыпты, бірақ мақсатына жете алмай қайтыс болады. Бойльдың ассистенті Гауаквиц жеке ғалымдарға, ғылыми мекемелерге фосфорды сатып көп байлық жинап алады.
1. Петров А.А., Бальян Х.В., Трощенко А.Т. Органикалық химия. М. ВШ., 1981ж.
2. Грандберг И.И. Органическая химия. М.,1974г.
3. Бірімжанов Б. Жалпы химия. Алматы: ҚазҰУ, 2001ж.
4. Бірімжанов Б., Нұрахметов Н. Жалпы химия. Алматы: Ана тілі-1992ж.
5. Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия. М.ВШ., 1988г.
1. Фтордың ашылу тарихынан. Фторды бос күйінде алу, химиялық элементтерді алудағы қиыншылықтың ірісінің бірі болды. Өйткені фтор өте улы, әрі өте реакцияласқыш ыдыс-құралдың материалдарымен реакцияласады.
1886 жылы, Муассан еңбегінің нәтижесінде, фторды алудың әдісі табылды. Осы кезде фтор өнеркәсіптік көлемде сол әдіс негізінде алынады.
Бұл әдіс электролиз кезінде фтор ионын фтор атомына айналдыруға негізделген.
Барлық элементтердің ішінде химиктерге фтордай кеселін тигізген элемент болмас. Фторды алам деуші талай химиктердің денсаулығына зақым келді, біразы ажал тапты. Көп химиялық элементтерді ашқан атақты Дэви уланып мерзімінен бұрын қайтыс болды. Ирландия ғылым академиясының мүшесі Томас Нокс қаза болды, сол академияның тағы бір мүшесі Георг Нокс уланып мүгедек болды. Нансидағы белгілі химик Джерон Никлес көп азап шегіп, қайтыс болды. Белгияның химигі проф. П. Луйэ. Нокстардың не болғанын біле тұрса да, осы фтордан қаза болды. Белгілі ғалым Гей-Люссак, оның қызметтесі химик Тенар фтордан уланған болатын. Көп қиыншылықтардан кейін фторды жеңген Муассан да бір көзінен айырылған. Фтормен жұмыс істеу өте үлкен ұқыптылықты керек етеді, сәл салақтық болса фтор ең кемі адамның тісін күйретіп, тырнақтарына зақым келтіреді.
2. Хлордың ашылу тарихынан.Карл Шееле 1774 жылы «марганецпен» «теңіз қышқылының» әрекеттесуін зерттей отырып сары түсті, тұншықтырғыш газ бөлініп шыққанын байқайды. Шееле флогистон теориясын жақтаушы болатын, сондықтан теңіз қышқылының флогистонын марганец алған екен деп ойлап, ол газды «флогистонсызданған теңіз қышқыл» деп атайды.
Соңынан бұл газды Бертолле (1780ж) зерттеп, оның судағы ерітіндісі тұз қышқылы мен оттегіні беретінін байқап, бұл газда оттек бар екен деп ойлайды да, оны «тотыққан тұз қышқылы» деп атайды. Россияда В.М. Севергин (1800ж) А.Н. Шерер (1807ж) Захаров (1810ж) тотыққан тұз қышқыл газ деп атаған. Сөйтіп, хлор оттекті қосылыс деген ұғым, әсіресе Берцелиустың қолдауымен, нық орнаған болатын.
Гей-Люссак пен Л.Ж. Тенар 1808-1809 жылдарда хлорсутекке натриймен әрекет еткенде сутектің бөлініп шыққанын байқайды, екінші жағынан солар сутекпен «тотыққан теңіз қышқылы» (хлор) қосылып, хлорсутек түзетінін тәжірибеден көреді: Олай болғанда «тотыққан теңіз қышқылы» жай зат деп қорытынды шығаруға батылы бармайды, өйткені ол жай зат болса, оның ішінде оттек болмайды; ол мүмкін емес деп ойлайды. 1810 жылы осылардың барлығына Дэви қарсы шығып, тотыққан теңіз қышқылы деп жүрген күрделі зат емес жай зат деп оған хлорин деген ат береді. Дэвидің пікіріне Бертоле (1811ж) соңынан Гей-Люссак пен Тенар (1812ж) қосылады. Гей-Люссак хлор деп ат береді. Берцелиус бастаған бір топ химик көніңкіремей жүріп, Дэви мен Гей-Люссактың қосымша тәжірибелерінде ол газда оттек жоқ екендігі дәлелденген соң, оларда қояды.
Россияда 1813 жылы Гизе тұзтуғызушы, 1820 жылдан бастап әсіресе Гесстің жұмыстарында (1835ж) хлор деп аталады. Швейгер 1811жылы хлордың натриймен тікелей қосылысқанын бақылағаннан кейін химияға гологен деген сөзді енгізеді.
Сөйтіп хлор 1774 жылы ашылғанымен 36 жыл кейін ғана толық мойындалды.
3. Бромның ашылу тарихынан.1825 жылы Гейдельберг университетінде (Германия) проф. Гмелиннің қарамағында Левиг деген студент ащы бұлақтың суын зерттейді, суға хлор жібергеде қоңыр түсті сұйықтық бөлініп шығатынын көреді, оны көбірек жинап содан кейін зертемек болады.
Бірақ бұл зерттеу бітпес бұрын 1826 жылы Францияда Балар бром деген жаңа элемент ашыпты деген хабар жарияланады. Гмелин мен Левигтің зерттейміз деп жинап қойған сұйықтығы жаңа ашылған бром екен.
Балар теңіз суын суалтып оған хлор жібереді, түзілген қоңыр түсті сұйықтықты айдап ажыратып алып, зерттеу арқылы жаңа элемент екеніне көзі жетіп, оны мурид деп атайды.
Франция академиясының дәстүрі бойынша сайланған комиссия-Вокелен, Тенар, Гей-Люссак-Балардың жаңа элемент ашқандығын дұрыстайды. Сол комиссияның ұсынысы бойынша оны бром (бромос-сасық) деп атайды.
Неміс химигі атақты Либих, Балардың бром ашқандығын естісімен лобораториясында көп уақыттан тұрған, үстіне «хлор мен иодтың қосылысы» деп жазып қойған сұйықты зерттесе ол бром екен. Либих уақытында жете тексермегеніне өкініп, соншалық үлкен ғылыми табыс қолында бола тұра, оның абыройы, атағы, бұрын ешкімге белгісіз Баларға бұйырғанына іші күйіп, ызаланып, ғалым адамның айтуына лайықсыз «бромды ашқан Балар емес, Баларды ашқан бром» деп ащы сөз айтыпты.
4. Иодтың ашылу тарихынан.Өткен ғасырдың басында Наполеонның толып жатқан басқыншылық соғыстарына өте көп керекті «мылтық дәрісін» (порох) жасауға селитра қажет болды; Селитраны теңіз балдырларынан алуды көп кісі кәсіп қылды. Париждің түбіндегі аптека ұстаушы Куртуа селитра заводын салды. Селитра қайнататын қазанның түбінде бір белгісіз тұздарды зерттей келе, оның күкірт қышқылымен әрекеттесе күлгін түсті будың шыққанын байқайды, буды жинаса ол металл сияқты жылтыр кристалдарға айналады. Куртуа бұл затты таныс профессоры Клеманға, ол Гей-Люссакқа береді. Гей-Люссак оны қонаққа келген Дэвиға көрсетеді. Гей-Люссак пен Дэви мұның қасиетін зерттеп Кутуаның тапқаны жаңа элемент екенін анықтайды. Оны иод (грекше «йодос»-күлгін түс) деп атайды.
Сегізінші топ элементтерінің ашылу тарихынан
1. Инертті газдардың ашылуы
2. Криптон, Неон, Ксенонның ашылуы
Негізгі және қосымша әдебиет
1. Петров А.А., Бальян Х.В., Трощенко А.Т. Органикалық химия. М. ВШ., 1981ж.
2. Грандберг И.И. Органическая химия. М.,1974г.
3. Бірімжанов Б. Жалпы химия. Алматы: ҚазҰУ, 2001ж.
4. Бірімжанов Б., Нұрахметов Н. Жалпы химия. Алматы: Ана тілі-1992ж.
5. Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия. М.ВШ., 1988г.
6. Усанович М.И. Из истории химии. Алматы: «Қазақ университеті»-2004ж
7. Шоқыбаев Ж. Бейорганикалық және аналитикалық химия. Алматы: «Білім», 2003ж.
1.Ағылшын физигі Рэлей 1882 жылы ауадан алынған азоттың бір литрінің салмағы 1,2572г , ал қосылыстарынан (NH4NO2) бөлініп алынған азоттың бір литрінің салмағы 1,2505г екендігін тауып, ауадан алынған азоттың неге ауыр екендігін шеше алмады. Ағылшын химигі Рамзай (1858-1916) ауадан алынған азотқа араласқан ауырырақ газ бар шығар деген жорамал айтып, Рэлеймен бірігіп ауа азотын зерттеді. Рэлей ауадағы азотпен оттекті қосып, азот оксидтерін сілтімен реакцияластырып қарағанда, алынған азоттан басқа бір газдың қалатынын байқаған. Рамзай басқаша жолмен, ауадағы азотты магниймен реакцияластырып «магний нитридіне» айналдырғанда, ол да азоттан басқа қалатын аз ғана газды табады. Оны зерттегенде, бұрын белгісіз жаңа элемент екендігі анықталады.
Осы жұмыстардың нәтижесінде Рамзай мен Рэлей 1894 жылы Аргон (грекше жалқау) деген жаңа элемент ашқандықтарын жариялайды. Бұл кезде Бунзен мен Кирхгоф тапқан спектр анализі қолданыла бастаған еді. 1868 жылы күн тұтылғанда, соның протуберанцтарының біреуінің бетінен ол кезде жерде жоқ жаңа элементтің сызығын табады, оны күннен тапқандықтан Гелийдеп атаған.
Америкада табылған клевейт деген минералды тұз қышқылы мен әрекеттегенде, одан азотқа ұқсас бір инертті газ бөлініп шығады дегенді Рамзай естиді. Рамзай 1895 жылы сондай етіп; ол газды жинап алып спектрін зерттейді де, оның Гелий екендігін анықтап, Гелийді жерден табады.
2. Рамэай мен Рэлей аргонды тапқаннан кейін-ақ, оны периодтық жүйенің жаңа нолінші тобының бірінші элементі деп есептеген, енді гелийде сол топқа жазылды. Менделеев бұл ұсынысты мақұлдаған болатын.
Сегізінші топқа гелий мен аргон орналасқаннан кейін, периодтық жүйенің заңына сәйкес, сол топқа тағы бірнеше элементтің орны бос екендігі анықталды. Сөйтіп, инертті газдар екеу емес, тағы бар екендігіне, оларды әлі іздеу керек екендігіне жол көрсеткен периодтық жүйе болды.
Рамзай Менделеев әдістерін қолданып жоқ элементтердің қасиеттерін болжайды. (неонды), соңынан ауадан ол элементтің өзінде табады. 1896-1898 жылдарда Криптон (жасырынды), неон (жаңа), ксенон (бөгде) ашылды. Кейінірек 1900 радиоактив құбылыстарын зерттегенде радон табылды.
Химияны дамытудағы қазақстандық ғалымдардың үлестері
Негізгі және қосымша әдебиет
1. Петров А.А., Бальян Х.В., Трощенко А.Т. Органикалық химия. М. ВШ., 1981ж.
2. Грандберг И.И. Органическая химия. М.,1974г.
3. Бірімжанов Б. Жалпы химия. Алматы: ҚазҰУ, 2001ж.
4. Бірімжанов Б., Нұрахметов Н. Жалпы химия. Алматы: Ана тілі-1992ж.
5. Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия. М.ВШ., 1988г.
6. Усанович М.И. Из истории химии. Алматы: «Қазақ университеті»-2004ж
7. Шоқыбаев Ж. Бейорганикалық және аналитикалық химия. Алматы: «Білім», 2003ж.
Елімізде химия өнеркәсібі 1932 жылдан дами бастады деп айтуға болады. Ақтөбеде, содан соң басқа обылыстарда химия өндіріс орындары салына бастады. Қазақстан қазір жаңадан құрылған қуатты химия өнеркәсібі бар іргелі елге айналды.
Қазақстанда ең алғаш Химия ғылымдары институты 1945 жылы ашылды. Оның директоры Қазақстанда химия ғылымынан білім берудің негізін қалаған атақты химик- ғалым, академик Ә.Б. Бектұров.
ХХ ғасырдың екінші жартысынгда елімізде химияның теориялық және практикалық маңызы зор салалары дамытылды. Мысалы, қышқылдар мен негіздер теориясы (М.И. Усанович); амальгамалық химияның теориясы мен практикасы (М.Т. Козловский); катализдік әсерді алдын ала болжаудың теориялық негіздері (Ә.Б. Бектұров); поликонденсациялау процестерінің химиясы (Б.А. Жұбанов); сирек және түсті металдар өндірудің физикалық-химиялық негіздері (Е.А. Букетов); континенттік тұз түзілудің физикалық-химиялық негіздері (Б.А. Бірімжанов) қаланды және әрі қарай жетілдіріліп келеді.
Елімізде органикалық химия саласындағы зерттеулер 1938 жылдан бастап дамыды. Қазақстанда ТМД көлеміндегі тұңғыш рет поликонденсация реакциясын зерттеп, талшық түзетін полиамидтерді академик С.Р. Рафиков (1940ж) синтездеді. Оның ұсынысы бойынша Қазақстанда мұнай өнімдерінің ауыр қалдықтарын зерттеу және оларды жоғары молекулалы қосылыстарға айналдыру, органикалық қосылыстарды тотықтыру жұмыстары жүргізілді.
Қазақстандық ғалымдар түрлі өндірістік бұйымдар жасауға ыңғайлы, механикалық беріктігі жоғары, тамаша техникалық қасиеттерге ие жоғары молекулалы қосылыстарды, макромолекулалық жүйелерді зерттеуде де зор жетістіктерге жетті. Мысалы, академик Б.А. Жұбановтың жетекшілігімен туберкулез ауруына қарсы препараттар, сондай-ақ әсер ету мерзімі ұзақ, жергілікті жансыздандыруға қолданылатын қабыршықтар синтезделеді.
Қазіргі кезде Қазақстанда химиктердің қатары жыл сайын артып келеді. Тәуелсіз еліміздің өркендеуі үшін адамзаттың алдында тұрған келелі міндеттерді шешуге өзіндік үлестерін қосуда. Олардың қатарына З.М. Молдахметов, Қ.Ж. Пірәлиев, С.М. әдікенов, А.М. Ғазалиев, Қ.Б. Ержанов және басқа ғалымдарды атауға болады.
Өскелең ұрпақтың ендігі міндеті- егеменді елімізді дамытуға, химия ғылымының деңгейін арттыруға бар күш-жігерлерін жұмсап, алдыңғы буын ағалар ісін жалғастыру болып табылады.
Білім және ғылым министрлігі
«Химия тарихы» пәні бойынша.
050112- «Химия » мамандықтарының студенттері үшін.
Студенттің Өзіндік жұмысының жоспары
Жетісай – 2008 ж.
1. Студенттің өзіндік жұмысының жоспары және орындау кестесі
Ежелгі химия. Алхимия. Авиценна.
Медециналық химияның дамуы. Парцельс. ХVI ғасыр химиясы
Роберть Бойль. Химиялық элементтерді ашқан ғалымдар.
ХVIІІ ғасыр химигі орыс ғалымы М.В. Ломоносов
Химиялық тепе-теңдік. Бертолле. Пруст. Экиваленттер заңының ашылуы.
Көлем қатынас заңы. Гей-Люссак.
Атом және молекула. Авогадро.
Электрохимияның бастауы. Дэви. Фарадей.
Органикалық химия. Изомерия. Либих.
Химиялық құрылыс теориясы. Кекуле. Бутлеров.
Термохимия. Гесс. Бекетов. Бертело.
Элементтердің периодтық жүйесі. Д.И. Менделеев
Физикалық химия анализі. Курнаков.
Электролиттік диссоциация теориясы. Арениус.
Комплекс қосылыстар. Вернер. Чугаев.
Органикалық химия . Фаворский. Лебедев. Зелинский.
Аналитикалық химияның даму кезеңдері
Химия-жаратылысты зерттейтін ғылымдардың бірі
Химия- заттар жайлы ғылым
Химия ғылымы химия пәнінің бастауы
Химия пәнінің басты міндеттері
Негізгі және қосымша әдебиет
1. Петров А.А., Бальян Х.В., Трощенко А.Т. Органикалық химия. М. ВШ., 1981ж.
2. Грандберг И.И. Органическая химия. М.,1974г.
3. Бірімжанов Б. Жалпы химия. Алматы: ҚазҰУ, 2001ж.
4. Бірімжанов Б., Нұрахметов Н. Жалпы химия. Алматы: Ана тілі-1992ж.
5. Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия. М.ВШ., 1988г.
6. Усанович М.И. Из истории химии. Алматы: «Қазақ университеті»-2004ж
7. Шоқыбаев Ж. Бейорганикалық және аналитикалық химия. Алматы: «Білім», 2003ж.
Білім және ғылым министрлігі
«Химия тарихы» пәні бойынша.
050112- «Химия » мамандықтарының студенттері үшін.
ӨЗІНДІК ЖҰМЫС ЖОСПАРЫ ЖӘНЕ ОРЫНДАУ КЕСТЕСІ
Жетісай – 2008 ж.
1. ОБСӨЖ жоспары және орындау кестесі
Химия-жаратылысты зерттейтін ғылымдардың бірі
Химия- заттар жайлы ғылым
Химия ғылымы химия пәнінің бастауы
Химия пәнінің басты міндеттері
XVI-XVII ғасырда Европада химияның дамуы
Грецияда атом-молекулалық теориясының дамуы
М.В. Ломоносовтың атом-молекула теориясына қосқан үлесі
Заттар массасының сақталу заңының пайда болуы Құрам тұрақтылық заңының дамуы
Эквиваленттер заңының даму тарихы Еселі қатынастар заңының шығу тарихы
Молекуланы пайда болу тарихы
Химиялық элементтердің пайда болуы
Периодтық заң және периодтық жүйе
Аналитикалық химияның даму кезеңдері
Органикалық химияның дамуы Витализм теориясы
Радикалдар теориясы Типтер териясы
Құрылыс теориясының алғы шарты.
А.М. Бутлеровтың химиялық құрылыс теориясы
Студенттердің білімін бақылау, бағалау – СӨЖ – есептері, жаттығулар, тестілік бақылау (Т), рефераттар (Р), глоссарий (Г), коллоквиум (К) – оқытушыға тапсыру кестесі.
Негізгі және қосымша әдебиет
1. Петров А.А., Бальян Х.В., Трощенко А.Т. Органикалық химия. М. ВШ., 1981ж.
2. Грандберг И.И. Органическая химия. М.,1974г.
3. Бірімжанов Б. Жалпы химия. Алматы: ҚазҰУ, 2001ж.
4. Бірімжанов Б., Нұрахметов Н. Жалпы химия. Алматы: Ана тілі-1992ж.
5. Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия. М.ВШ., 1988г.
6. Усанович М.И. Из истории химии. Алматы: «Қазақ университеті»-2004ж
7. Шоқыбаев Ж. Бейорганикалық және аналитикалық химия. Алматы: «Білім», 2003ж.
Білім және ғылым министрлігі
«Химия тарихы» пәні бойынша.
050112- «Химия » мамандықтарының студенттері үшін.
Студенттердің білімін бақылау түрлері:
1. Ежелгі химия. Алхимия. Авиценна.
2. Медециналық химияның дамуы. Парцельс. ХVI ғасыр химиясы
3. Роберть Бойль. Химиялық элементтерді ашқан ғалымдар.
4. Флогистон тероиясы. Шталь.
5. ХVIІІ ғасыр химигі орыс ғалымы М.В. Ломоносов
6. Химиялық тепе-теңдік. Бертолле. Пруст. Экиваленттер заңының ашылуы.
8. Көлем қатынас заңы. Гей-Люссак.
9. Атом және молекула. Авогадро.
10. Электрохимияның бастауы. Дэви. Фарадей.
11. Органикалық химия. Изомерия. Либих.
12. Типтер теориясы. Дюма.
13. Химиялық құрылыс теориясы. Кекуле. Бутлеров.
14. Катализ. Тенар. Деберейнер.
15. Термохимия. Гесс. Бекетов. Бертело.
16. Элементтердің периодтық жүйесі. Д.И. Менделеев
17. Атом құрылысы. Резерфорд
18. Ерітінділер. Вант-Гофф. Конавалов.
19. Физикалық химия анализі. Курнаков.
20. Электролиттік диссоциация теориясы. Арениус.
21. Комплекс қосылыстар. Вернер. Чугаев.
22. Органикалық химия . Фаворский. Лебедев. Зелинский.
23. Геохимия. Вернадский. Ферсман.
24. Аналитикалық химияның даму кезеңдері
25. Химия-жаратылысты зерттейтін ғылымдардың бірі
26. Химия- заттар жайлы ғылым
27. Химия ғылымы химия пәнінің бастауы
28. Химия пәнінің басты міндеттері
29. Химияның даму кезеңдері
30. Оствальд. Сұйықтар теориясы.
31. Химияның пайда болуы
33. Химия-жаратылысты зерттейтін ғылымдардың бірі
34. Химия- заттар жайлы ғылым
35. Химия ғылымы химия пәнінің бастауы
36. Химия пәнінің басты міндеттері
37. Химияның даму кезеңдері
39. XVI-XVII ғасырда Европада химияның дамуы
41. Грецияда атом-молекулалық теориясының дамуы
42. М.В. Ломоносовтың атом-молекула теориясына қосқан үлесі
43. Заттар массасының сақталу заңының пайда болуы
44. Құрам тұрақтылық заңының дамуы
45. Эквиваленттер заңының даму тарихы
46. Еселі қатынастар заңының шығу тарихы
47. Атомистиканың қайта тууы
48. Атомның пайда болуы
49. Молекуланы пайда болу тарихы
50. Химиялық теңдіктің шығуы
51. Химиялық элементтердің пайда болуы
52. Периодтық заң және периодтық жүйе
53. Электронның ашылу тарихы
54. Атомның ядролық моделі
55. Аналитикалық химия пәні
56. Аналитикалық химияның даму кезеңдері
57. Органикалық химияның дамуы
61. Құрылыс теориясының алғы шарты.
62. А.М. Бутлеровтың химиялық құрылыс теориясы
63. Азоттың ашылу тарихынан.
64. Фосфордың ашылу тарихынан
65. Хлордың ашылу тарихынан
66. Вромның ашылу тарихынан
67. Иодтың ашылу тарихынан
68. Интертті газдардың ашылу тарихынан
14. Студенттердің академиялық білімін
Білім беру ісіндегі басты приоритет – студенттердің жеке шығармашылық мүмкіндіктерін дамыту, оларды дара тұлға етіп әзірлеу. Оқу үрдісінде басымдылық рөл оқытушыға емес, студентке берілуі тиіс, студент белсенділік көрсетуі тиіс, оны оқытпай, ол өздігінен оқуы керек. Оқытудың негізгі мақсаты - өз бетінше дами алатын жеке адамды қалыптастыру болғандықтан, оқытудың негізгі формасы – студенттермен жұмыс істеу, дифференциялау.
Әрбір студент басқа студент пен салыстырылмайды, керісінше өзімен - өзі салыстырылады. Студенттер өз нәтижелерін бағалай білуге үйренуі аса маңызды.
Студенттердің білімін бағалау – оның жіберген қатесіне жазалау емес, жетістігін мадақтау, көтермелеу құралына айналуы тиіс.
Студенттердің білімін бағалау кредиттік оқыту жүйесінің міндетті элементі болып кіреді.
Қорытынды бақылау-емтихан студенттің академиялық уақыт ішіндегі кәсіптік білім бағдарламасын меңгеру дәрежесін анықтау үшін өткізіледі.
Емтихан компьютерлі, жазбаша тестермен немесе ауызша, жазбаша түрде өтеді. Емтиханның өту формасын оқу-әдістемелік кеңес тағайындайды.
Студенттің білімін бағалау рейтингтік балл екі бөліктен тұрады: біріншісі – рейтинг балының 40% құрайды, оны студент күнделікті бақылау (ОБСӨЖ), СӨЖ тапсырмаларын орындағаны үшін жинақтайды. (А1;А2-жетінші және он төртінші апталарда өткізілетін аттестаттау балдары), екіншісі – рейтинг балының 60% құрайды, ол қорытынды бақылау – емтиханның нәтижесі осы балдардың қосындысы студенттің білімінің рейтингтік көрсеткіші:
R=(А1+А2)x0,6 + Э x0,4
Рейтингтің жоғарғы мәні – 100 балл
Студенттің оқу жылындағы академиялық үлгерімі GPA мәні былайша есептеледі:
И1 , И2 ,..., ИП – студенттің қорытынды балының сандық баламасы.
К1 , К2 ,..., КП – студенттің оқыған пәндер кредиті
1 курс студенті келесі курсқа көшу үшін GPA мәні «+Д» – 1,33 (55-59%) балдан кем болмауы керек, 2 курс студенті үшін – «+С» – 2,33 (70-74%), 3 курс студенті үшін «В-» – 2,67 (75-79%) кем болмауы керек.
Әр деңгейдің ұпай саны студенттердің білімін бақылаудың үлгілері мен кіріспе, ағымдағы және аралық бақылаулармен жиналады. Төменде студенттердің баллмен есептегенде білім градациясының кестесін беріп отырмыз:
Пәннен F – деген баға алған студент деканат белгілеген мерзімде оны қайта тапсыру керек
Ең жоғары ұпай саны көрсетілгенҚР (1,2,) кредит 1,2,.РБ рейтинг бақылау
mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2017 год. (0.339 сек.)Пожаловаться на материал