kk ru ru ru kk ru kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk en en en en en kk kk kk kk en ru ru
Дәріс. Тақырып: Графикалық тәсілмен иін тіректі механизмді кинематикалық зерттеу
АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника
Механизмдерді кинематикалық зерттегенде келесі негізгі сұрақтар қарастырылады:
а) механизмнің орын жобасын және оның буындарында орналасқан жеке нүктелерінің сызатын траекторияларын тұрғызу;
б) механизмнің буындарында орналасқан нүктелерінің жылдамдықтарын, үдеулерін және жеке буындарының бұрыштық жылдамдықтарын, бұрыштық үдеулерін анықтау;
Барлық аталған сұрақтар аналитикалық, эксперимент немесе графикалық тәсілдермен шешілуі мүмкін.
Эксперимент тәсілі сәйкес лаборатория болған жағдайда қолданылады. Аналитикалық тәсіл қарапайым механизмдерді талдауда қолдану жеңіл, ал күрделі механизмдерді аналитикалық тәсілмен шешу өте қиын. Механизмдер және машиналар теориясында графоаналитикалық тәсіл, кинематикалық зерттеу сұрақтарын тез шешу үшін жуық дәлдікпен практикалық есептеу жүргізуге мүмкіндік береді. Кинематикалық есептеуде мынадай шамалар беріледі: 1) механизм буындарының өлшемдері және оның кинематикалық сұлбасы; 2) бастапқы буынның қозғалыс заңы.
Механизмдер және машиналар теориясында қолданылатын масштабтар
Сызбада графикалық тұрғызу орындағанда буын ұзындықтарын, жеке нүктелер жылдамдықтарын және үдеулерін, күштерді және т.б. масштабта кескіндеу қажет болады. Масштаб туралы түсінік қарапайым болғанымен, практикалық есептеулерде қателердің көбі масштаб көмегімен графикалық тұрғызуға байланысты болады. Сондықтан, графикалық және графоаналитикалық тәсілдермен механизмдерді зерттеу жұмыстарын жүргізгенде масштабты есептеуге ұқыпты болған дұрыс.
Механизмдер және машиналар теориясында масштаб түсінігі ретінде, қарастырылатын шаманың осы шаманы сызбада кескіндейтін кесіндінің шамасына қатынасы қабылданады.
Мысалы, қандайда бір физикалық шама N сызбада ұзындығы X миллиметр кесіндімен кескінделсе, онда масштаб m мынадай қатынаспен анықталады:
Механизмдер және машиналар теориясында және басқа техникалық ғылымдарда, Халықаралық бірлік жүйесі қолданылады (СИ, SI – System International). Ұзындық – метрмен (м), масса – килограммен (кг), күш және салмақ – нъютонмен (Н), уақыт – секундпен (с) көрсетіледі. Механика бөлімінде өлшем бірлік масса және уақыт негізгі, ал өлшем бірлік күш және салмақ өзіндік аты бар туынды СИ бірлік болып табылады. Нъютон, массасы 1 кг денені 1 м/c2 үдеумен қозғайтын күш.
Орын, жылдамдық және үдеу жобалары масштабын, жоба қажетті дәлдікпен орындалатындай және сызба аймағын дұрыс пайдалануға болатындай етіп қабылдайды. Масштабтың қандай шаманы көрсететінін анықтау үшін, m масштабта индекс қойылады.
Кинематикалық шамалар үшін, масштаб өлшем бірліктері мынадай: ұзындық масштабы - жылдамдық - үдеу - .
Механизмнің орын жобасын тұрғызу
Механизмнің орын жобасы деп, қабылданған уақыт мезетіндегі буындардың өзара орналасуының графикалық кескіндерін айтады. Механизм қозғалған кезінде барлық уақытта буындардың орналасуы өзгереді, оның өзгерісін қадағалау үшін, тізбектелген орнын тұрғызады. Мұндай тұрғызу қайтымды қозғалыс жасайтын механизм үшін орынды. Мысалы, кривошиптің бір айналысы уақыт периодына тең. Осындай механизмнің 12 – орын жобаларын тұрғызады.
Механизмнің орын жобаларын тұрғызу үшін мыналар берілуі қажет:
жетекші немесе бастапқы буынның қозғалыс заңы.
Механизмнің орын жобаларын тұрғызу әдісі оның күрделілік дәрежесіне, яғни механизм құрамына кіретін Ассур топтарының ретіне және класына байланысты. Төменде екі салалы топтарға қолданылатын осы әдісті қарастырамыз.
Механизмнің орын жобасын тұрғызуға қойылған мәселені шешуді мысалмен қарастырамыз.
Мысал ретінде 1 – суретте көрсетілген І – класты 2 – ретті механизмді қарастырамыз. Механизмнің өлшемдері: lOA = 0.08 м, lBC = 0.1 м, lAB = 0.09 м, lOC = 0.05 м, lBD = 0.06 м, w1 = 30 с–1. Механизмнің 12 орын жобаларын тұрғызу керек.
Шешуі. 1) Механизм буындарының саны k = 4, қозғалыстағы буындарының саны n = k – 1 = 4 – 1 = 3, V кластағы кинематикалық жұп саны p5 = 4, механизмнің қозғалыс дәрежесі w = 3n – 2p5 = 3×3 - 2×4 = 1. Механизмнің құрылыс формуласы: I(1) ® 2(2,3). Құрылыс формуласынан жалғасатын топтардың класы – екінші, сондықтан, берілген механизм екінші класқа жатады.
Механизмнің орын жобаларын тұрғызуды мынадай тәртіппен орындаймыз.
Сызбада қозғалмайтын O және C өстерді белгілейміз (1 – сурет).
Сызбада жетекші буынды кескіндейтін (OA) кесіндісінің ұзындығын 80 мм деп қабылдаймыз. Онда механизмнің сұлба масштабы ml = lOA / (OA) = 0.08 / 80 = 0.001 м / мм. Егер осы буын бірқалыпты айналмалы қозғалыста болатын және толық айналыс жасайтын болса, онда А нүктесі сызатын шеңберді тең 12 бөлікке бөлеміз. Бастапқы буынның әрбір орнын анықталған нөмір арқылы белгілейміз және осы нөмір ары қарай барлық механизмнің жобасына қатысты болады. Мысалы, «2 – орны үшін механизмнің жобасы».
Қабылданған масштаб бойынша AB, BC, BD, OC кесінділерінің ұзындықтарын есептейміз:
2 және 3 буын құрамында болатын топтың орнын тұрғызамыз. Бастапқы буын орын жобаларын OA1, OA2, OA3 т.с.с. тұрғызу орындалғаннан кейін, 2 – буын бойында жататын В нүктесінің сәйкес орындарын анықтаймыз. Бұл үшін циркуль көмегімен BC кесіндісінің ұзындығына тең центрі С нүктесінде болатын шеңбер доғасын және А нүктесінен радиусы АВ – ға теңшеңбер доғасын сызамыз. B нүктесінің орны шеңбер доғаларының қиылысу нүктесінде жатады
D нүктесінің орнын АВ түзуінің бойынан анықтаймыз.
Механизмнің орын жобаларын тұрғызуға арналған
2 және 3 буындары арқылы құрылатын топтарының орны тұрғызылды. Бір сызбада жетекші буынның және 2, 3 буындардың тізбектелген қатарын тұрғызамыз. D нүктесінің тізбектелген орындарын қисық сызықпен қосып, D нүктесінің траекториясын аламыз. Тірек буынымен кинематикалық жұп құра алмайтын буын нүктелерінің траекториясын, бұлғақ қисығы деп атайды.
Машиналар және механизмдердің жұмысшы мүшелерін пайдалану үшін қазіргі уақытта техникада бұлғақ қисығы кең қолданылады.
Төрт буынды механизмнің жалпы түрінің бұлғақ кисығы алтыншы ретті алгебралық қисық болып табылады. Кривошип - бұлғақ механизмінің жалпы түрінің бұлғақ кисығы төртінші ретті алгебралық қисық болып табылады.
mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2017 год. (0.149 сек.)Пожаловаться на материал