kk ru kk war zh ru kk kk kk kk ru ba kk kk kk kk kk bg ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru ba kk kk kk kk kk bg ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk kk kk fr kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk ru ky mn kk kk kk nb kk fr kk fr kk uk kk hu uk kk kk kk tt en kk ru en kk ru en kk kk en kk kk en kk ru en ky ru en kk ru en ky ru en kk ru en kk be en kk kk en kk kk en kk uk en kk id en tr ru en kk kk en kk kk en kk kk kk kk en kk oc kk fr ky kk fr kk fr kk fr kk kk ca kk fr kk de kk fr kk fr kk kk kk kk kk kk kk ru tt kk kk es kk kk
АЛАШ ОРДА – 100 ЖЫЛ!
Ұлт болмысы – әдеби бәйге!
Саясаткер Дос Көшім биылғы жылы қазақ жерінің жалға берілуі мен сатылуы мәселесінде де Жер комиссиясында өзінің батыл пікірлерін айтып, қоғам назарын аудартып, халық сөзін сөйледі. Саясаткердің туған күніне орай оқырман назарына кезекті сұхбатын ұсынамыз.
Биыл Сіз елдің саяси өміріне белсенді араластыңыз. Жер комиссиясының басынан аяғына дейін болдыңыз. Әңгімені осы комиссия төңірегінен бастасақ.
(Комиссия жұмысына, шешіміне қандай баға бересіз? Комиссияның қоғам институттарын жер мәселесін шешуге қаншалықты жұммылдыра алды, т.с.с.)
Егер осымен әңгіме бітті деп есептесек – оңбай қателесеміз. Мараторияға бөлінген бес жыл – халықтың рухы мен қарсыласу психологиясының сыналар кезеңі. Комиссияның мүшелерінің алдында да үлкен міндет тұр. Біздер осы көтерілген мәселелердің сиырқұйымшақтанып, суға сіңген құм сияқты жоғалып кетпеуін көзімізден таса етпеуіміз керек.
Сіз КСРО-ның соңғы жылдарындағы қоғамдық-саяси өмірге араласқан саясаткерсіз. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында саяси жұмыспен белсенді араластыңыз. Саяси, құқықтық салаға бөтен адам емессіз. Тәуелсіз бақылаушылардың республикалық желісіне жетекшілік еттіңіз. 2000 жылдары бірнеше сайлаудың барысын бақыладыңыз. Қазақ тілі мен ұлттық мүдде төңірегінде де аз тер төкпедіңіз. Қазақстанның бүгінгі жағдайына, қазіргі ахуалды салалап тарқатсақ.
Бірінші, тіл мәселесі. Қазір БҒМ үш тілде оқыту жүйесі туралы бастама көтеруде. Бұл бастамаға қоғамның басым бөлігі, қазақ тілді орта түгелдей қарсы шығуда. Бірақ, қарсы шығу бар да, белгілі бір реформаның тиімсіздігін, қауіптілігін дәлелдеп, оны болдырмаудың қам қарекетін жасау бар. Бізде осы бағытта қандай нақты жұмыстар істелуде, не істеу керек?
Д. Көшім: Қазақ қоғамы қарсы дейміз, бірақ сол қарсылықты көрсете білуде жалпақшешейлік танытамыз. Өкінішке орай, біз өзімізідң көзқарасытарымыз бен ұстанымдарымызды билікке – өзіміздің қызметкерлерімізге – жеткізе алмайтын сияқтымыз. Көшеге шығып, алаңдарды толтыруға дейін де жасалатын жұмыстар бар. Меніңше, үштіліділік мәселесін де дастарханның (дөңгелек үстелдердің) басында ақылдасып, бір біріміздің уәждерімізді тыңдап шешуге болады. Әрине, біреулер «Егер оған биліктің ниеті болса» дейді. Билікте ондай ниет болады деп айта алмаймын, бірақ қоғам қозғалмаса, үштілділікке тосқауыл қоя алмайтындындығымыз анық. Егер бірімізді біріміз тыңдап, ақылдасып, салиқалы талдау жасай алсақ, бұл реформаны тоқтатуға болатыны анық. Меніңше, әрбір облыс, әрбір аудандарда жиналыстар өткізіп, осы мәселені талдап, шешімдерін министрлікке жіберсе және осы жөнінде қоғамға ақпарат таратса, сеңнің қозғалатыны анық. Ал егер тек қана үйімізде отырып күңкілдеуден аса алмасақ – бұрын соңды болмаған эксперименттің құрбаны болатымыз тағы да анық.
Ресми Ақорда, билік басындағылар ашық айтпаса да Қазақстан үлкен саяси өзгерістің, билік ауысуының алдында тұр. Осы жауапты кезеңге сол биліктің өзінің дайындығы қалай деп ойлайсыз? Қоғам мұндай жағдайларда болып тұратын түрлі арандатулар мен интригаларға төтеп бере ала ма?
Д. Көшім: Биліктің ауысуынан ешқандай өзгеріс болмайды. Өзгеріс болуы үшін халықтың ойы, пікірі, ділі, бір ауыз сөзбен айтқанда қоғамның өзгеруі шарт. Билік биліктегі адамдарды өзгертеді де мақсат мүддесін ешқашан өзгертпейді. Осыдан жиырма бес жыл бұрын да қоғамда бұрын соңды болмаған орасан үлкен өзгеріс болды, бірақ билікті бұрынғы Мәскеуге қызмет еткен, коммунистік иделогия мен тоталитарлық жүйеге беріле қызмет жасаған азаматтар қайтадан алып қойды. Олардың ешқайсысы Тәуелсіздік үшін күрескен жоқ (маған сенбесеңіздер, сол уақыттағы газет журналдары бір шолып, қарап шығыңыздар), бірақ қазіргі Тәуелсіз Қазақ елінде тізгінді қолдарына алып отыр. Қоғамның қазіргі «арандатулар мен интригаларға» төтеп бере алғысы келмегендігі де осыда жатыр. Кедейлердің одан әрі кедейленіп, байлардың одан әрі баюын қамтасыз ететін қоғамды қорғау керек пе... Білмеймін.
Осы орайда елдегі саяси күштердің әлеуеті туралы да айта кету керек сияқты. Қазір тағдыры не болғаны белгісіз оппозициялық «Азат» (бұрынғы Нағыз Ақжол) партиясын қоса алғанда 7 саяси партия бар. Оның үшеуі парламентте отыр. Осы партиялар, оның алдындағылары 25 жылдың ішінде қуатты саяси күшке тән қауқар таныта алды ма? Бар кінәні билікке аударып, билік мүмкіндік бермейді дегенмен қанша жүруге болады?
Д. Көшім: Оппозицияның өкілдері кез келген жерден биліктің қолын көреді. Бірақ, дәл осы жерде, шынында да, барлық кінә – билікте. Саяси күштердің өмірге келуі, олардың саяси аренада салиқалы саяси күш есебінде заң шеңберінде жұмыс істеуін қамтамасыз ету – мемлекеттің, биліктің міндеті. Мүмкін өзіме жау тауып алармын, бірақ біздерде классикалық тұрғыдағы саяси партиялар жоқ деп есептеймін. Көппартиялық жүйе баланың ойынына айналды. Олардың не үшін құрылғанын қалай жұмыс жасайтынын, кімдерді жақтап, қандай мәселені қолдайтынын бәріміз білеміз. Шынымды айтсам, Қазақ еліндегі алғашқы саяси партияны құрған, оның басшысы болған адам есебінде қазіргі партияларға баға бергім келмейді.
Барлық кінәні билікке аудару – әрине, әлсіздің ісі. Егер Билік халықтың ойлаған жерінен шыға алмаса, халық саяси партиясыз да билікті орнына қоя алатын болуы керек. Ол қозғалыс болады ма, Ганди сияқты халықтың көсемі болады ма, орыстардың вечесі, ағылшындардың парламеті, қазақтың құрылтайы бола ма, әңгіме онда емес, әңгіме «қауқар танытатын» халықта ғана.
Ұлтшылдық туралы. Саяси аренаға ұлтшылдар келе бастады. Басқаларға қарағанда солардың сөзі, тастаған ұрандары, айтқан ұсыныстары қоғамға өтімдірек сияқты. бірақ, олар белгілі бір саяси құрылым, ұйым төңірегінде топтаса алмай жүр? Себебі неде?
Д. Көшім: Өте қыйын сұрақ. Біріншіден, ұлтшылдар осы Тәуелсіздікті алу үшін күресте де бірінші қатарда болды, осы кезеңдегі барлық саяси-қоғамдық мәселелерге нақты араласты, сондықтан «саяси аренаға ұлтшылдар келе бастады» деген пікіріңізбен келіскім келмейді. Біздер саяси өмірде әрқашан алғашқы қатарда болдық. Біздің «тастаған ұрандарымыз, айтқан ұсынытарымыз» баяғы қазақ азаматтарымыздың ата-әкелеріміздің, армандарын қайталау, жалғастыру ғана. Мойындаймын, қоғамдық құрылым жағынан, саяси күш ретінде қалыптасу жағынан кемшілігіміз бар. Өкінішке орай, оппозиция да саяси күш ретінде қалыптаса алмады. Бұл жерде биліктің де қатысы бар, бірақ, мойындауымыз керек, қазақ халқы оппозицияны «бір кісідей» қолдаған жоқ. Менің ойымша, ұлттық бағыттағы саяси-қоғамдық күш – Қазақ елінің мемлекетілігін қалыптастырушы және дамытушы жалғыз күш. Ал «топтасу» мәселесіне келсек, біздер баяғыдан біргеміз. Бастысы - біздің мақсатымыз бір, ал жеке адамдардың арасындағы кикілжің, немесе қаржылық қолдаудың жоқтығы , т.т. – өзарамызда шешілетін мәселе.
Елде соңғы уақытта орын алған шулы оқиғаларға ойыссақ. Жаз бойы Қазақстан қоғамы лаңкестік қатер құшағында болды. қауіп әлі де сейілді дей алмаймыз. Жалпы, осы лаңкестік біздің «130 ұлт пен ұлыс тату-тәтті күн кешкен, барлық діни конфессияларға мамыражай жағдай туғызған» қоғамда қалай пайда болды? Қазіргі билік органдарының теріс ағымдармен күрестегі, терроризмнің алдын алудағы қадамдарына қандай баға бересіз?
Д. Көшім: Лаңкестік қатермен, діни ағымдармен қазір тек мемлекет қана күресіп жүрген сияқты. Қоғам, оның ішінде қазақ қоғамы бұл мәселеге тікелей араласқан жоқ. Оның басты себебі – қазақтың билікке деген ренішті көзқарасы сияқты... Әрине, дәстүрлі дінімізді бұзатын ағымдар – ұлттық бірлігіміздің де жауы. Оның ұлттық құндылықтарымзға төндіретін қауіптерін де түсініп келеміз. Алайда, не осы уақытқа дейін не қазақ тілін өзінің тұғырына қондырмаған, (әлі күнге дейін мазақ күйінде қалдырған), оралман қандастарымызға жағдай жасай алмай отырған, т.т. билікпен қазақ қоғамының бірігуі де күмәнді мәселе. Қоғамның басты мәселелері – қазақтардың қордаланған мәселелері шешілмейінше ешқандай өзгеріс болмайды деп ойлаймын.
Алматы облысы Ұзынағаш ауданында юолған қанды қылмыстан хабардар боларсыз. Айдың-күннің аманында үш бірдей азамат қарақшылар қолынан қаза тапты. Сегіз бала жетім, үш әйел жесір қалды. Марқұмдардың қарт ата-аналары және бар. Полиция қылмысқа күдікті ретінде екі азаматты қамауға алды. Алайда, күдіктілердің бірінің адвокаты үш азаматты атқан ол екеудің тек біреуі ғана дегенді айтып қалды. Марқұмдардың туыстары, былайғы жұртшылық та тергеудің ұсынған версиясына күмәнмен қарауда. Бұл қылмыс биліктің жоғары тармақтарымен байланысты ұйымдасқан топтың ісі дейтіндер бар. Аталған аймақтың ірі-ірі бірнеше лауазымды тұлғаның туған жері екендігі де мұндай әңгімелерге себеп болуы мүмкін. Одан бөлек, қаза болған үш азамат та Қытайдан көшіп келген қазақтар. Қылмыстың тергелуі, қылмыскерлердің жазалануы белгілі бір деңгейде әлеуметтік сипаттағы наразылықтарға да түрткі боп кетуі мүмкін деп қауіптенетіндер де бар. Осы жағдайға қатысты ойыңызды білсек.
Әрине, бұл қанды оқиға қазақ қауымына кең таралғаны рас. Түрлі болжамдар айтылды. Оның ішінде Сіздің айтқан «оралман мәселесі» де бар. Тергеудің нүктесі қойылмай жатып, болжам жасау ешкімге әбүйір әкелмесі анық, бірақ қаза болғандардың Қытайдан келген азаматтар екендігін ескерсек, «қазақ жеріне келген қытай қазақтары осындай халге ұшырайды екен» деген сөздің тарайтыныны да рас. Осындай қанды қылмыстың артында оралмадандардың келу қарқынын азайту мақсаты тұр деген пікірлерді мен де естідім. Пікір айту – әр азаматтың құқығы. Қаза болған азаматтардың туған-туысқандарына көңіл айта отырып, әліптің артын бағайық, тексеру мен тергеудің қортындысын күтейік дегім келеді.
Дос Көшім саясаткер жер тағдыры қазақ ұлты
«ҚАЗАҚСТАН АЗАМАТТЫҒЫН АЛҒЫСЫ КЕЛГЕНДЕР ҚАЗАҚ…
«СОҚЫР МАХАББАТ» ФИЛЬМІНЕН «БІЗ ҚАЗАҚША…
БҰЛ АЗАМАТТАРДЫҢ АБАҚТЫДА ЖАТҚАНЫ -…
ЖҮЗ ЖЫЛ ІШІНДЕ АЛҒАШ РЕТ…
Пікір қалдыру үшін жауабын жазыңыз:
Дос Көшім саясаткер ретінде өз ойын айтуға мәжбүр. Алайда ол дұрыс па, бұрыс па білмеймін.
Оппозиция қалыптаса алмағаны 25 жылдықтағы ең өкінішті жағдай ғой.
Мойындаймын, қоғамдық құрылым жағынан, саяси күш ретінде қалыптасу жағынан кемшілігіміз бар. Өкінішке орай, оппозиция да саяси күш ретінде қалыптаса алмады. Бұл жерде биліктің де қатысы бар, бірақ, мойындауымыз керек, қазақ халқы оппозицияны «бір кісідей» қолдаған жоқ. Менің ойымша, ұлттық бағыттағы саяси-қоғамдық күш – Қазақ елінің мемлекетілігін қалыптастырушы және дамытушы жалғыз күш. Ал «топтасу» мәселесіне келсек, біздер баяғыдан біргеміз. Бастысы - біздің мақсатымыз бір, ал жеке адамдардың арасындағы кикілжің, немесе қаржылық қолдаудың жоқтығы , т.т. – өзарамызда шешілетін мәселе. *** Дос аға дұрыс айтады.
ҚОЙДАЙ ЖУАС БАСЫ БІРІКПЕЙТІН АНА ТІЛІМІЗГЕ ИЕ БОЛАЛМАҒАН ХАЛЫҚПЫЗ.ӨЗІМІЗГЕ КЕЛГЕНДЕ АЛДЫМЫЗҒА ЖАН САЛМАЙ ДАТАЙТЫН !
Досеке, туған күн құтты болсын! Зор денсаулық тілеймін!
Ассалаумагалейкум! Дос ага туган куниниз кутты болсын, зор денсаулык, кажымас кайрат, гумыр жасыныз узак болсын, Алла неит-тилегинизди кабыл етсин! Сиздей халкым деген ер-азамат аркашанда аман болсын! Негизинде 25 жылдарда калыптаскан оппозиция расында жок. Халык колдаса озиниз сиякты казахы тулгаларды гана колдар, ал шулдирлеген орысшаланган кара орыстар оппозиция болып ондырмайды, оган осы 25 жылда болган тарих куа! Тек кана Заманбек пен Алтынбек маркум агалар жане Хасен, Мухтар агалар болмаса! Нагыз журеги Алла, казах деп соккан, казахтын ул-кыздарынын басы бириксе керемет болар еди!
Әрине, кемшіліксіз ештеңе болмайды. Бірақ, еліміздің 25 жылда жеткен жетістіктеріне көз қуанатыны өтірік емес. Ал, осындай елдің қамын ойлайтын азаматтар барда еліміз одан сайын өркендейтіні анық. Туған күніңізбен!
ДОС КОШМ туган кунн кутты болсын. Бир АЛЛА жар болсын. Елимиздн президенти болуды жазсын!!!
Ешқандай ел кемшіліксіз болмайды. Ел болған соң ішінде ала да, құла да болады. Халықтың көзі ашық. Барлығын сараптай алады. Оған үйретіп керек те емес.
Меніңше біз Қазақстан тарихындағы ең керемет кезеңді өткеріп жатырмыз. Бірінші Алланың, екінші тәуелсіздіктің арқасы.
Дос Көшімнің кей пікірлері дұрыс. Десе де біздегі биліктің айналасындағы біреулер Елбасының саясатының орындалуына септігін тигізбей жатыр. Халыққа жетпей жатыр деген сөз.
Жер мәселесін Елбасы аз уақыттың ішінде шешіп берді. Тиісті адамдар жұмыстан да қуылды. Оны қаузай берудің қажеті де шамалы.
Не болса да елдігіміз жандана берсін. Халықтың тыныштығын берсін Алла.
paigampar zhasyna kelipsiz artynyzdan demokrat bauyrlarynyz kobeisin qazaq elin eldei konilin koldei etsin
Дос аға туған күніңіз құтты болсын! Халықтың игілігі үшін жасаған еңбегіңіз жемісті болсын, өсе беріңіз, өркендей беріңіз. Алла тағала күш қуат берсін.
Дос Көшім ағамыз оңтүстіктің перзенті болса да қазақтың "бөлінгенді бөрі жейді" дегенді еркере жүріп, бір жеңнен қол, бір мойыннан бас шығаруға шақырушы азамат деп танимын. Саяси көз қарасы шыңдалған қаншама "құқайлардың" куәсі болып жүрген елдің, жердің және әуелгі елдігіміздің басты белгісі - ұлт тіліне бей-жай қарамайтын елі дегенде ішкен асын жерге қоятын патриот. Жолы даңғыл, мұрат- мақсаты елінің игілігіне айналсын деп ойлаймын...
орыс тілді, өте шыншылі, саяси білімі жетік , профессор Нұрболат Масановтың да өмірден өткеніне біраз жылдың жүзі болыпты... әрине, елі үшін құрбан болған азаматтарымыз осыдан бұрынғы жылдар мен ғасырларда да аз болған емес. осындай өр мінезді, жүздері мұқалмас алмастай азаматтарымыздың бастамасын аяқсыз қалдырмай жалғастыра беру біз үшін ПАРЫЗ !!! Азаматтарымыз, осындай азаматтарды жарық дүниеге әкеліп, мәпелеп өсіретін ардақты АНАЛАРЫМЫЗ аман сау болсын!
жаңалықтар Қазақстан Ресей Қытай АҚШ Алматы Астана Назарбаев елбасы қылмыс президент Нұрсұлтан Назарбаев сот ауыл
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҚАЙ ҚАЛАЛАРЫНДА ТҰРҒЫН ҮЙ БАҒАСЫ АРЗАНДАП ЖАТЫР?
ЕЛБАСЫ МЕМЛЕКЕТТІК ТУДЫ КӨТЕРУ САЛТАНАТТЫ РӘСІМІНЕ ҚАТЫСТЫ
ҚАЗАҚСТАН ЭКСПОРТ КӨЛЕМІН ҚАЛАЙ АРТТЫРДЫ?
Кремльде Путин мен Си Цзиньпиннің кездесуі басталды
Ақ үй Трамп пен Путин кездескенде қандай тақырыптарды талқылайтынын хабарлады
Ақ үйдегі жұмысшы әйелдердің жалақысы ерлермен салыстырғанда 21 мың долларға кем
Алматыда барахолкадан шыққан өрт ауыздықталды (ВИДЕО)
Ливанда сириялық босқындар тұратын лагерь өртеніп кетті (ВИДЕО)
Қырғызстанда тұрғындар 19 жастағы қызды құлдыққа сатылып жатқан жерінен құтқарып қалды
Басын 180 градусқа дейін бұра алатын 15 жастағы жігітке жұрт таңғалуда (ВИДЕО)
Желіде Шығыс Қазақстан - Алтайдың ерекше табиғаты жайында видео жарияланды (ВИДЕО)
Жетекші, жоба авторы: Біләл ҚУАНЫШ
Техникалық директор: Тәліп НҮСІП
Бас редактор: Әсем ӘЛМУХАНБЕТҚЫЗЫ
Ескерту! Кез келген материалды көшіру және жариялау үшін редакцияның арнайы рұқсатын алу қажет!
Авторлық құқықтар және жанама құқықтар толық сақталады. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасының сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауап береді.
Facebook Twitter Instagram VK
Меншік иесі: "Қамшы" ақпараттық агенттігі, ҚР Ақпарат және Коммуникация министрлігінің №16300-ИА куәлігі берілген.
«Qamshy Media» ЖШС © 2012-2017 design & dev.: kazakhsoft.com