kk ru ru ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk ky kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk hbs_cyr hbs_cyr kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk be ru kk kk kk ky kk ru kk kk kk be kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk ru ru kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk ky kk kk kk kk ru kk en kk en kk kk kk kk kk kk tt kk kk kk ru kk kk kk kk kk krc kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk uk tt ru ru ru ru kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk tt kk kk kk kk kk kk kk kk uk kk tt kk kk kk ru ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk bg kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk uk kk kk kk kk kk kk kk en kk ru ru kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru ru
АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника
1. Диффузды токсикалық зоб, анықтамасы, этиологиясы, клиникалық белгілері, диагностикасы, емі
3. Эндемиялық зоб, анықтамасы, клиникалық белгілері, емдеу принциптері
5. Бүйрекүсті безі аурулары, белгілері
Диффузды токсикалық зоб – (Базедов ауруы) –қалқанша безінің қызметінің күшеюімен (гипертиреоз) сипатталады.
· ОЖЖ, жыныс бездерінің қызметінің бұзылуы
1. Орталық және шеттік жүйке жүйесінің зақымдануы:
ü Қозғыштық, тітіркенгіштік, жылауық болуы, ұйқының бұзылуы
ü Ауыр жағдайларда тиреотоксикалық психоз
2. Жүрек қантамыр жүйесінің зақымдануы:
ü АҚ жоғарылауы (пульстік қысымның жоғарылауы)
ü Ішектің гипермоторикасы, нәтижесінде диарея
ü Тәбет жоғары, бірақ науқас арықтайды
5. Эктодермалды бұзылыстардың синдромы: тырнақ сынғыштығы, шаш түсу, терісі ыстық
6.Басқа ішкі секрециялық бездердің қызметінің бұзылуы:
менструация циклнің бұзылуы, потенция төмендеу ерлерде ж.т.б.
Негізгі белгілерге эндокринді офтальмопатия жатады:
- Грефе белгісі- көз алмасы төмен жылжыған кезде жоғарғы қабақтың қалып қоюы
- Кохер белгісі – көз алмасының жоғарғы қабақтан қалып қоюы жоғарға қараған кезде, нәтижесінде жоғарғы қабаұпен нұрлы қабақ арасында склера көрінеді
- Дальримпль белгісі – көз жырығының қатты ашылуы ("удивленный взгляд");
- Краузе белгісі- көз жылтырау
- Штельваг белгісі – сирек жіне толық емес көз жыпылықтату
- Розенбах белгісі – қабақ дірілі
Диффузды токсикалық зобтың маңызды белгісі:зоб болуы.
ДДСҰ жіктемесі бойынша қалқанша без үлкею сатылары:
О - қалқанша безі анықталмайды
І- қалқанша безі пальпацияда және басын артқа шалғайтқанда анықталады
ІІ – без үлкеюі көзге байқалады
ІІІ- зоб алыс жерден көрінеді
Қанда қалқанша без гормондарын анықтау
Емі: Тиреотоксикалық гормондардың әсерін тежеу
Гипотиреоз (микседема) – қалқанша безінің тиреоидты гормондарының аз бөлінуінен дамиды.
· Қалқанша безінің біріншілік зақымдалуы
· Тиреотоксикалық зобты радиоактивті йодпен емдеу
Клиникалық белгілері:ұйқышылдық, әлсіздік, есінеу, есте сақтау қабілетінің төмендеуі, монотонды сөйлеу, суыққа сезімталдық, іш қату, терінің құрғақтығы, бет ісінуі (тер астына муцин жиналуынан), дауыс қарлығу, холестерин жоғарылау, семіздік, депрессия
Диагностикасы: гиперхолестеринемия, қалқанша без гормондарының төмендеуі, анемия.
Диетада қуаттылығы жоғары өнімдер қосылмайды.
Гипотиреозда қолдануға болмайды бета-адреноблокаторарды, гормондардың денгейіне әсер етуіне байланысты.
Эндемиялық зоб - йодтапшылық ауру - йод тұтынудың қалыпты жағдайында қайтымды, популяцияда йод тапшылығы нəтижесінде дамиды.
Клиникалық белгілері: əлсіздік, шаршағыштық, бас ауыру, жүрек тұсындағы жағымсыз əсерлер, қиындаған тыныс алу, тұншығу ұстамалары мен құрғақ жөтел (кеңірдекті бау кезінде); репродуктивтік жүйе функуиясының бұзылуы - гиперпролактинемиялық гипогонадизм, етеккір циклінің түрлі бұзылыстары, ерелердегі əтектік, ерте климакс, ерлер мен əйелдердің бедеулігі; жиналған остеопороз; бой қысқалығы; деменция синдромы; ақылдың жетілмеуі; кереңдімылқаулық; жүктілік пен ұрық патологиясы.
зобтың үлкен көлемі кезінде өңеш рентгеноскопиясы (өңештің басылуын анықтау)
УДЗ бақылай отырып ЖИАБ (жұқаинелі аспирациялық биопсия)
Ем мақсаты: йод жетіспеушілігінің орнын толтыру.
Дəрі-дəрмексіз ем: тамақтану мінезінің өзгеруі - рационда иодталған тұзды пайдалану.
Тиреоидты препараттарды пайдалану болып табылады.
Гипофиз аурулары: қантсыз диабет, ергежейлік, алыптық, акромегалия.
Қантсыз диабет – вазопрессин гормоны азайып, ағзадағы сұйық заттар түгел зәрмен шығып, ұлпалар мен жасушалар құрғауы, адам қатты шөлдейді.
Себепші факторлар: ми жарақаттануы, энцефалит, менингит, туберкулез,мерез.
Тәулігіне 5 литрге дейін тығыздығы төмен зәр бөлінеді. Бас ауру, әлсіздік, дене салмағының төмеңдеуі, тері мен кілігейлердің құрғауы, жүрек айну, құсу мазалайды. Зәрдің иісі болмайды.
Емі: гормоналды препараттар, химиотерапия.
Ергежейлік(карликовость) –адам бойының 130 см кем болуы (соматотропты гормон аз бөлінуінің әсерінен)
Себепші фактор: тұқым бейімдеушілік, ішкі секреця бездерінің аурулары, мишықтың зақымдануы.
Ергежейлік кезінде ақуыз алмасуы бұзылып сүйек, бұлщықет, ішкі мүшелер өспейді.Ергежейлік жалпы ой өрісіне әсер етпейді.
Алыптық(гигантизм) – адам бойы шамадан тыс өсуі.
Акромегалия – соматотропты гормон көп мөлшерде түзелгеннен дамиды. Гипофиз аденомасында кездеседі.
Аддисон ауруы (morbus Addіsonі; басқаша — қола ауруы) бүйрек үсті бездері жұмысының нашарлауы). Ол туберкулез ауруы (50-85%), аутоиммундық атрофия және басқа паталогиялық процестерден пайда болатын аурулар (амилоидоз, гистоплазмоз, рак метастаздары т.б.) әсерінен өршиді. Аддисон дертімен көбіне 20-40 жас аралығындағы адамдар ауырады. Ауру өте баяу басталып, теріде, терінің шырышты қабатында қола түстес дақтар пайда болады. Қан қысымы күрт төмендейді, электролиттер алмасуы бұзылады. Алдын ала сақтану шаралары Аддисон дертін қоздырушы кеселдерді емдеу, ауруға қарсы гидрокортизон, кортизон, преднизолон дәрілерін беру т.б.
«Внутренние болезни» Н.И.Федюкович В.Б. Ростов на Дону 2012, 451-473 бет
Аметов А.С. Избранные лекции по эндокринологии / А. С. Аметов. - М. : Мед.информ. агентство, 2009. - 496 с.
Дәріс 2. Тақырып:Қантты диабет. Қантты диабеттің асқынулары. Семіздік.
1. Қантты диабет, анықтамасы, жіктелуі, клиникалық белгілері, диагностикасы, емі
2. Қантты диабет, асқынулары, клиникалық белгілері, емі
3. Семіздік, анықтамасы, жіктемесі, клиникалық емі, емдеу принциптері
Қантты диабет – зат алмасудың барлық түрлерінің, әсіресе көмірсу алмасуының бұзылуына, нәтижесінде тамырлардың, жүйке жүйесінің және басқа да мүшелер мен жүйелердің зақымдалуына әкелетін инсулин абслоютті (1 тип) немесе салыстырмалы (2 тип) жеткіліксіздігі нәтижесінде дамитын созылмалы гипергликемия синдромымен сипатталатын эндокринді жүйелі ауру.
Қантты диабеттің жіктелуі (ДДСҰ, 1999)
ҚД 1 типі - Аутоиммунды - Идиопатиялық
Абсолютты инсулин жеткіліксіздігіне алып келетін ұйқы безінің B-клеткасының деструкциясы
Инсулиннің салыстырмалы жеткіліксіздігі мен инсулинге резистенттілікпен және инсулин секрециясының кемістігімен (дефектісімен) немесе онсыз жүреді
ҚД басқа арнайы түрлері
B-клеткалар қызметінің генетикалық кемістігі Инсулин әсеріндегі генетикалық кемістік Ұйқы безінің экзокринді бөлігінің аурулары Эндокринопатия Дәрілер мен химиялық заттарға қатысты Инфекциялар Иммунологиялық әсерден болатын ерекше түрі Диабетпен үйлесетін басқа синдромдар
Жүктілік кезінде пайда болады
ҚД таралуы заманауи ғылыми деректер мәліметтері бойынша қарқынды түрде артуда. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) мәліметі бойынша қазіргі уақытта жер шары ересектерінің 6-8% қантты диабеттің 2 типімен ауырады. Бұл сырқат асқыныстарының ауырлығы мен жиілігі әлеуметтік маңыздылығын негіздейді.
Инсулинге тәуелді қант диабеті:
-аутоиммунды аурулар, бірінші орында эндокринді аурулар (аутоиммунды тиреоидит,
бүйрек үсті қыртысының созылмалы жеткіліксіздігі).
-Лангерганс аралшығының қабынуын тудыратын (инсулин) және бета-клетканы
Инсулинге тәуелді емес қант диабеті:
-тұқымқуалаушылыққа бейімділік; ИТЕҚД-генетикалық негізі 100% жағдайда
-семіру (семірудің Ідәрежесі, болса қант диабетіне беиімділік екі есе артады, ІІ дәрежеде -5 есе, ІІІ дәрежеде -10 еседен артық, соның ішінде семірудің абдоминальды түрі, майдың дененің шеткері таралуына қарағанда ерекше орын алады).
Айқын қант диабетінде (манифесті)-клиникалық көріністері өзіне өте тән.
-шөлдеу (қант диабетінің декомпенсациясы кезінде аурулар күніне 3-5 л және одан да көп сұйық ішуі мүмкін).
-айқын жалпы және бұлшық ет әлсіздігі
-ауыздың құрғауы (сусыздануға және сілекей бездерінің қызметінің төмендеуіне байланысты).
-жиі және көп зәр бөлу, күндіз және түнде де (балаларда түнгі зәрді ұстай алмай қалу болуы мүмкін).
-арықтау (инсулинге тәуелді қант диабетіне тән, инсулинге тәуелсіз қант диабеті кезінде аз байқалады немесе болмайды, семірумен өтеді).
-тәбеттің жоғарлауы (бірақ, аурудың декомпенсациясы, кетацидоз кезінде тәбет күрт төмендейді)
-терінің қышуы (негізінен әйелдердің жыныс мүшесі аймағында).
Инсулинге тәуелді қант диабеті кезінде аурудың клиникалық симптомдары едәуір тез пайда болады. Жас адамдарда және балаларда инсулинге тәуелді қант диабеті диагнозы кейде бірінші рет коматозды жағдай дамыған кезде анықталады.
Инсулинге тәуелді емес қант диабеті көбіне, қандай да бір жағдаймен зәрді глюкозаға тексерген кезде кездейсоқ анықталады. (Мысалы: профилактикалық қарау кезінде).
Тері және бұлшық ет жүйесі. Терінің саңырауқұлақтық (жиі аяқтың эпидермофитиясы) және іріңдік (өршімелі фрункулез, гидроденит) зақымдалуы тән. Гиперлипидемия нәтижесінде терінің ксантамозы дамиды.
Қант диабетінің ауыр түрімен әсіресе кетоацидозға бейім науқастарда рубеоз дамиды-бет сүйегі, иек аймағының терілері қызарады және тері капиллярлары кеңейеді. Жиі тырнақтың өзгерістері байқалады, олар сынғыш, сарғыш сызықтар өңсіз болады.
Инсулинге тәуелді қант диабеті едәуір арықтау, бұлшық еттердің айқын атрофиясы, бұлшық ет күшінің төмендеуі тән.
Ас қорыту жүйесінің зақымдалуы:
-үдемелі кариес,-пародонтоз, гингивит, стоматит.
-созылмалы гастрит, біртіндеп атрофиялық өзгерістер дамитын дуоденит, асқазан секрециясын белсендендіруші-инсулиннің жеткіліксіздігі, нәтижесінде, асқазанның секреторлық қызметінің төмендеуі
-ішек қыметінің бұзылысы: диарея, стеаторея (ұйқы безінің сыртқа бөлу қызметінің төмендеуіне байланысты)
-майлы гепатоз (диабеттік гепатопатия) қант диабетімен науқастың 80%-де дамиды, гепатомегалия, бауыр қызметінің бұзылысымен көрінеді.
Жүрек – тамыр жүйесі:
Қант диабеті атерогенді липопротеиндердің көп түзілуіне себепші болады да атеросклероздың, ЖИА-ң ерте дамуына әкеледі.Қант диабеті кезінде ЖИА 2-3 есе жиі кездеседі, ауыр өтеді және жиі асқынулар береді. Миокард инфарктісі 38-50% науқастарда өлімге себеп болады және келесі клиникалық ерекшеліктері болады:
-коронарлы артерияның тромбозы қант диабетсіз адамдарға қарағанда 2 есе жиі байқалады.
-23-40% науқастарда жүректің вегетативті иннервациясының бұзылысына байланысты миокардт инфарктісінің басталуы ауырсынусыз болады
-миокард инфарктісі ауыр ағымды, жиі кардиогенді шокпен, сол жақ қарыншаның аневризмасымен, жүректің жыртылуымен асқынады
-инфарктен кейінгі кезең ұзақ және ауыр өтеді.
Науқастар өкпе туберкулезіне бейім және онымен жиі ауырады. Диабеттің компенсциясы нашар кезінде өкпе туберкулезы ауыр, жиі асқынулармен, өкпенің ауқымды зақымдалуымен, каверна түзілуімен өтеді.
Өкпенің микроангиопатиясының дамуы жоғары жиілікте, ол жиі пневмонияның дамуына әкеледі.
Қорғаныс иммунды реакцияның төмендеуіне байланысты, қабыну инфильтраттары баяу сорылады, ұзақ емдеуді талап етеді.
Зәр шығару жолдарының инфекциялық қабыну ауруларымен, 4 есе жиі ауырады (цистит, пиелонефрит).
Ұзақ ағымында бүйректің артериосклерозы, гломерулосклерозы дамуы мүмкін. Оның сиптомдары: гипертония, ретинопатия, альбуминурия.
Жиі полиневрит байқалады. ОЖЖ жағынан бас ауруы, ұйқының бұзылуы, жұмыс қабілетінің төмендеуі байқалады.
ҚД ауырлық дәрежесін анықтау
Диетотерапия көмегімен компенсацияланатын, микро және макротамырлық асқыныстары жоқ
ҚД орташа ауырлық дәрежесі
Қантты төмендететін терапияны қолданатын ҚД 1-ші және 2-ші типі, асқыныстарсыз немесе асқыныстардың бастапқы көріністері бар: ¾ диабеттік ретинопатия, пролиферациясыз сатысы ¾ диабеттік нефроиатия, микроальбуминурия сатысы ¾ диабеттік нейропатия
ҚД лабильді ағымы (жиі гипогликемия және/немесе кетоацидоздық жағдайлар)
Ауыр тамырлық асқыныстары бар ҚД 1-ші және 2-ші типтері:
ü диабеттік ретинопатия, препролиферациялы, пролиферациялы, терминалды сатылары ü диабеттік нефропатия, протеинурия сатысы немесе созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі ü диабеттік аяқ синдромы ü автономды нейропатия ü инфаркттан кейінгі кардиосклероз ü жүрек жеткіліксізідігі ü инсульттен кейінгі жағдай мен ми қан айналымының жедел бұзылысы
ҚАНТТЫ ДИАБЕТТЕГІ ДИАГНОЗДЫ ҚҰРАСТЫРУДЫҢ ТАЛАПТАРЫ (САТЫСЫН КӨРСЕТУ)
· ҚД 1-типі (2-типі), жеңіл (орташа, ауыр) ағымды, компенсация фаза­сы (субкомпенсация, декомпенсация) немесе · Қантты диабеттің себебі (себебін көрсету) · Диабеттік микроангиопатия: - ретинопатия (оң немесе сол көздегі сатысын көрсету); торлы қабықтың лазерокоагуляциядан кейінгі немесе оперативті ем жағдайын көрсету (егер жүргізілген болса уақытын) - нефропатия (сатысын көрсету) · Диабеттік нейропатия (формасын көрсету)
· Диабеттік табан (формасын көрсету)
- цереброваскулярлы аурулар (қандай ауру екенін көрсету)
- аяқтың созылмалы облитерациялық аурулары (сатысын көрсету)
· Артериялық гипертония (дәрежесін көрсету)
Гликемияның барлық көрсеткіштерін қалыпты деңгейге дейін жеткізу .
Емдеу мақсаттары науқастың жасына, аурудың аурылық дәрежесіне, гипогликемияны тани білу қабілетіне байланысты жүргізілуі қажет.
ҚД жеңіл, орташа ауырлық дәрежесінде гликемияның мақсаттық көрсеткіштері қатаң болуы керек:
v Ашқарындық гликемия < 6.0 ммоль/л (108 мг/дд)
v Тамақтанған соң 2 сағаттан кейін < 7.5 ммоль/л (135 мг/дл).
Қант диабетінің 2 типінің емдеу қағидалары:
ü Науқасты оқыту және өзін бақылау
ü Қантты тежейтін препараттар
ü Кеш асқыныстардың алдын алу мен емдеу
ҚД 2 типінің емдәмі:
ü артық салмақты реттеу
ü көмірсу алмасу көрсеткіштерін реттеу
ü тұзды, ақуызды қабылдауды шектеу
ü калорияны төмендету (семіздік кезінде 15-17 ккал/кг)
ü көмірсулар -50-60 %, ақуыз 15-20%, майлар 30 %
ü жиі, аздап тамақтану (күніне 5-6 рет)
ü моно- және дисахаридтерді шектеу
ü қаныққан майларды қабылдауды шектеу
ü холестеринді азайту (тәулігіне 300 г төмен)
ü талшықты тағамдарды басым қолдану
Инсулин секрециясын арттырады (секретогогтар) (Манинил, Диабетон, Амарил т.б.)
Инсулин секрециясын арттырады (секретогогтар) (Репаглинид, Натеглинид)
Бауырда глюкоза өндірілуін төмендету
Бұлшықет пен май ұлпасында инсулинге резистенттіліктің төмендеуі (Метформин)
Бұлшықет пен май ұлпасында инсулинге резистенттіліктің төмендеуі
Бауырда глюкоза өндірілуін төмендету (пиоглитазон)
a - глюкозидаза ингибиторлары
Ішекте көмірсу сіңірілуінің тежеу (Акарбоза)
Бауырда глюкоза өндірілуін төмендету
Тамақ қабылдауды азайту (Эксенатид)
Бауырда глюкоза өндірілуін төмендету
Тамақ қабылдауды азайту (Ситаглиптин т.б.)
Қант диабеті 1 типі
Емдәм мен қантты төмендедетін перапарттардың максималды мөлшері мен қосарлануының әсері болмағанда
Қантты төмендететін препараттарға қарсы көрсеткіштер болғанда
Операциялар мен жедел интеркуррентті аурулар мен созылмалы аурулардың өршуі кезінде
Жүрек тамырлық ауруларының өршуі
Әсер ету ұзақтығына байланысты:
Инсулинді енгізетін жерді дұрыс таңдау
Инсулинді енгізу уақытын сақтау
Инсулинді сақтау ережелерін қадағалау
Диабеттік ангиопатия– тамырлардың (артерия, вена, капиллярлардың) зақымдануы.
2 түрі бар: микроангиопатиялар және макроангиопатиялар.
Микроангиопатияларда каппилярлар қабырғалары жұқарып, қан тамырлардан шыға бастайды. Нәтижесінде қоректік заттар, витаминдер, микроэлементтер ұлпаларға аз келеді.
Макроангиопатиялардаірі тамырларда тромбтар пайда болып мүшелерде, ұлпаларда қан айналымы бұзылады.
Ø терінің және кілегейдің трофикалық өзгерістері
Ø асқорыту жүйесінің зақымдануы: іш кебу, іш қату, майлы гепатоз,өт ағымының өзгеруі, нәтижесінде өт тас ауруы дамуы ,ауыз қуысының қабынулары: пародонтоз, стоматит
Ø тамырлардың қабырғалары қалындап серпімділігі жойылуы, бұл мүшелермен ұлпалардың қанмен қамтамасыздануының бұзылуы, аяқ гангренасы (диабетикалық аяқ басы 30 – 80%),
Ø диабетикалық нейропатия - ми қан айналымының бұзылуы, инсульттар, сезімталдықтың төмендеуі (парестезиялар) («қолғап және шұлық» белгісі)
Ø диабетикалық нефропатия – бүйрек жетіспеушілігі, протеинурия
Ø жүрек- қантамыр жүйесінде – кардиалгиялар, аритмиялар, атеросклероз, ЖИА
Ø жыныс жүйесінде – менструация циклының бұзылуы, бедеулік, импотенция
Диабеттік кетоацидоз – абсолюттік (көбіне) және салыстырмалы (сирек жағдайда) инсулин тапшылығы нәтижесінде дамып, гипергликемия, метаболиттік ацидозбен және электролиттік бұзылыстармен мінезделетін шұғыл жағдай.Диабеттік ацидоздың соңғы көрінісі - кетоацидоттық кома.
1 стадия – кетоз, сананың бұзылуынсыз
2 стадия – прекома
3 стадия – кетоацидоттық кома
Қауіп – қатерлі факторлар:
· 1ҚД кеш диагностикасы
· Дәрігер нұсқауларын сақтамау (диетаны, қантты төмендететің препараттарды, оның ішінде инсулинді қабылдауды бұзу)
· Интеркурренттік (қосымша) аурулардың қосылуы (оның ішінде хирургиялық)
Диабеттің кетоацидоз мен барлық науқастар міндетті түрде аурухананың эндокринологиялық бөлімшесіне жатқызылады, ал кетоацидоттық кома кезінде - интенсивтік терапия және жансақтау бөлімшесіне.
· 1-2 күн ішінде – полиурия, полидипсия
· диетаның бұзылуы, инсулин енгізілуінің тоқтауы,интеркуренттік аурулардың қосылуы (жөтел, мұрын бітуі, жүректін ауру сезімі, жоғарғы дене қызуы ж.т.б.)
· дегидратация белгілері (шөлдеу, терінің құрғауы, ұйқышылдық, АҚ төмендуі, тахикардия, терінің серпімділігінің төмендеуі, олигурия, анурия,)
· Кусмауль тынысы (сирек, терен, шулы)
· науқаспен шығарылған ацетон иісі («моченные яблоки»)
· қосарланған аурулар белгілері
· кетонемия 10-12 ммоль/л
· ацидоз (РН жоғарлау қышқыл жаққа)
· су-электролиттік алмасудың бұзылуы (натрий, калий)
· мочевина мен креатинин жоғарлаған
· интеркуренттік аурулар белгілері
· инсулин тапшылығын толтыру
· дегидатация (көп мөлшерде сұйықтық енгізу)
· ацидоз және су – электролитті балансты түзеу
· қосарланған ауруларды жою
Регидратация 1000мл 0,9% натрий хлорид ерітіндісі к/т алғашқы сағат ішінде, содан соң келесі екі сағат ішінде 500мл, келесі сағаттарда 300мл к\т)
Жүрек жетіспеушілігінде сұйықтық көлемі азайтылады.
Гипогликемия - плазма глюкозасының < 2.8 ммоль/л төмендеуі және клиникалық симптомдармен қосарлануы.
Негізгі себебі: ағзада инсулиннін көп мөлшерде болуы.
· инсулинді көп мөлшерде қабылдау (шприц қаламсаптың дұрыс болмау, дәрігердің инсулин дозасын қате тағайындауы, глюкометрдің дұрыс жұмыс істемеуі, әдейі көп қабылдау)
· препарат алмастыру кезінде, бүйрек және бауыр жетіспеушілігі
· инсулинге жоғарлау кезі: физикалық жұмыс істеу, босанғаннан кейінгі ерте кезен
· тамақтану режимын бұзу: көмірсулардыаз қабылдау, тамақтану уақытын өткізіп алу, құсу, арнайы арықтау үшін диета ұстау
· жүктілік (бірінші триместр), емізу
Ø шұғыл, тез дамиды
Ø аяқ қол дірілі
Ø көрудің бұзылуы (тұман, көз алдында шыбындар)
Ø ауыр жағдайда құрысу, естен тану, кома
Ø тез дамиды, науқаста естен тану болады
Ø терінің серпімділігі сақталған
Ø тыныс алуы қалыпты, жиі емес
Ø АҚ жиі жоғарлаған
Ø көз қарашығының жарыққа реакциясы сақталған
Ø қанда - гипогликемия
Гипогликемияның емін қант диабеті бар науқастарда қанттың плазмада 3.3 – 3.6 ммол/лкөрсеткіштерінде бастау қажет.
Жеңіл гипогликемия.Басқа адамның көмегі керек емес:
Жеңіл сіңетің көмірсулар 1-2 ХЕ мөлшерде қабылдау қажет: 4-5кесек қант,суға ерітуге болады, бал немесе тосап 1 — 1.5ас қасық, немесе 200 мл тәтті шырын, немесе лимонад100 мл, немесе 4-5таблетка глюкоза (3грамнан)
Егер гипогликемия ұзақ әсер ететің инсулиннен дамыса, әсіресе түнгі мезгілде, 1-2 ХЕ жәй сінетің көмірсулар қабылдау қажет: нан, ботқа ж.т.б.
Ауыр гипогликемия, естен тану бар немесе жоқ – басқа адамның көмегі қажет:
Науқасты бір жанына жатқызу, ауызын тамақ қалдықтарынан тазалау.
40 — 100 мл 40 % глюкоза к/т есін жиғанға дейін
Егер есіне келмесе к/т тамшылатып 5—10% глюкоза енгізіп ауруханаға жеткізу
Семіздік - майдың шектен тыс жиналуымен мінезделетін созылмалы жағдай.
Семіздіктің ең кең тараған формалары (этиологиясы бойынша):
эндокриндік формалары (ауру кезінде жəне Иценко-Кушинг синдромында, гипотиреозда, гипогонадизмде, анабез поликистозында жəне басқа)
Тері асты май қабатына жиналу бойынша:
жоғарғы тип (кушингоидты) абдоминальді (оны тағы: андроидты деп тайды, орталықтық, висцеральді, «алма» типі бойынша)
төменгі тип (гиноидты, «алмұрт» типі бойынша)
-рационалды емес тамақтану (көп мөлшерде майды жəне жеңіл сіңірілетін көмірсуларды пайдалану)
- кейбір дəрілік заттарды пайдалану (кортикостероидты препараттар жəне басқа)
- нейроэндокриндік аурулар (ауру кезінде жəне Иценко-Кушинг синдромында, гипотиреозда, гипогонадизмде, анабез поликистозында жəне басқа)
1. Семіздікті анықтау үшін мына көрсеткіш пайдаланылады – дене салмағының индексі (ДСИ).
ДСИ = дене салмағы (кг), бойының ұзындығына бөлінеді (метр), квадрат.
ДСИ = дене салмағы (кг) / бойы (м).
Анықтамасы:ДСИ 18 ден 65 жасқа дейінгі тұлғаларда қолданады. Балалар мен жасөспірімдерде, жас бойынша бойы мен салмағының сəйкестігін анықтау үшін арнайы перцентильді кестелерді қолданады. ДСИ жүкті əйелдерде, бала емізетін əйелдерде, бұлшықеті дамыған тұлғаларда есептемейді (мысалы атлеттерде).
Дене салмағын медициналық таразы көмегімен таңғы асқа дейін ерте өлшеген дұрыс.
Бойды арнайы бойөлшегішпен өлшейді, емделуші аяқ киімсіз болу қажет, саусақ ұштары қабырғаға сүйеніп тұру қажет.
ДСИ 25 ден 29 дейін – денесе салмағының артықтығы
ДСИ 30 көп – семіздік.
2. Мықын мен сан сəйкестігін өлшеу маңызды. Оны өлшеу үшін мықын көлемі (МК) сан көлеміне бөлінеді (СК). МК жəне СК сантиметрлік лентамен өлшейді. Қалыпта МК/СК индексі: əйелдерде 0,85 аз болмауы керек, ерлерде - 0,95. Егер МК/СК индексі аталған нормадан жоғары болса – висцеральді (оны тағы: андроидты деп атайды, орталықтық, абдоминальді, «алма» типі бойынша). Бұл кезде май клетчаткалар іш аумағында жиналады жəне семіздіктің ең ауыр формасы болып табылады, себебі ЖИА туындауына алып келетін атеросклероз дамуын үдетеді, артериалды гипертензияға, қантты диабетке алып келеді, миокард инфарктінен жəне инсульттен өлімшілдікті арттырады.
3. Семіздікті анықтағаннан соң науқасты семіздік этиологиясын білу мақсатында, липидтік алмасу көрсеткіштерін, семіздікпен қосарланған ауруларды анықтау үшін дəрігерге жолданады (терапевтке, көрсетімдер бойынша – невропатологқа жəне эндокринологқа).
Бұл үшін емхана жағдайында келесі тексерулер жүргізіледі: қандағы триглицеридтер деңгейін, жалпы холестерин, ЛПВП анықтау, аш қарынға жəне жүктемеден соң гликемия (глюкозаға толерантнтылыққа пероралды тест), көрсетімдер бойынша – бас миының КТ немесе МРТ, бүйрекүстібездің УДЗ жəне КТ, кіші жамбас ағзаларын УДЗ, қандағы гормон деңгейін анықтау (кортизол, ТТГ, ФСГ, ЛГ, эстроген, тестостерон).
Семіздік себебі эндокриндік жəне неврологиялық патологиялар болса – негізгі ауруды емдеу. Семіздікті емдеу үшін препараттар (орлистат, сибутрамин, рибонамант жəне басқалар) немесе семіздіктің хирургиялық емі дəрігермен тағайындалады.
Семіздіктің барлық фомасында ұсынылады:
1. Өмір салтын өзгерту:
- рационның калориялылығын төмендету: майлы, тəтті, картоп тағамадырн шектеу, жеміс-жидектерді көбейту
- тамақтану бөлікті болуы қажет: жиі, аздаған порциялармен (күніне 5-6 рет)
- өзін өзі бақылау – емделушіні қабылданған тағам құрамын бағалауға, дене салмағының динамикасын бағалауға үйрету (айына 1 рет өлшеу)
- емделушіде дене салмағын төмендетуге мотивацияны қалыптастыру
- өмір салтын уақытша емес, тұрақты түрде өзгерту
- емделушіні дұрыс тамақтануға үйрету
«Внутренние болезни» Н.И.Федюкович В.Б. Ростов на Дону 2012, 451-473 бет
Аметов А.С. Избранные лекции по эндокринологии / А. С. Аметов. - М. : Мед.информ. агентство, 2009. - 496 с.
1. Анемия анықтамасы, жіктемесі
2. Теміртапшылық анемия, этиологиясы, патогенезі, клиникалық белгілері, диагностикасы, емі, алдын алу
3. В – 12 тапшылық анемиясы, анықтамасы, этиологиясы, клиникалық белгілері, диагностикасы, емі, алдын алуы
4. Гемолиздік анемиялар, анықтамасы, этиологиясы, патогенезі, клиникалық белгілері, диагностикасы, емі
5. Постгеморрагиялық анемиялар, этиологиясы, патогенезі, клиникалық белгілері, диагностикасы, емі
Анемия немесе қан аздық – қан гемоглобинінің жалпы мөлшерінің азаюымен сипатталатын патологиялық күй. Гемоглобиннің (Hb) жалпы мөлшерінің азаюы көбіне, бірақ барлық жағдайда емес, эритроциттер санының азаюымен қосарланады.
Анемияның критерийлері: әйлдерде Hb120 г/л, эритроциттер саныныың 4х 1012/л, еркектерде Hb130 г/л, эритроциттер санының 4,5х 1012/л аздығы.
Анемиядан гидремияны айыра білу қажет. Гидремия (гиперволемия, гемодилюция) –плазманың көбеюінен қанның сұйылуы (жүктілікте, жүрек шамасыздығында). Бұл жағдайларды гематокрит көрсеткішінен айырады. Гематокриттің қалыпты көрсеткіші – әйелдерде 37 – 47%, еркектерде – 4—50%
Анемия жасты таңдамайтын, тек патологиялық емес, физиологиялық процесстердің салдарынан да дамуы мүмкін патология, мысалы организмнің тез өсуінен, жүктіліктен, лактациядан.
Анемия жеке түрінде немесе көптеген ішкі аурулардың, жұқпалы кеселдердің, қатерлі ісіктердің асқынуы ретінде де дамиды.
Анемияның жіктемесі.М.П. Кончаловский жіктемесі бойынша
Этиологиясына байланысты анемиялардың 3 тобы бар:
· Постгеморрагиялық – қан кетудің себебінен (жедел және созылмалы)
· Қантүзілу бұзылыстары салдарынан – теміртпашылықты, В-12 тапшылық,
· Гемолитикалық - апластикалық, фолийтапшылықты, сидероахрестикалық
Орташа эритроцитарлық көлемге байланысты (ОЭК) 3 түрі бар:
Эритроциттердегі Hb орташа құрамына[ЭГОҚ] байланысты3 түрі бар:
Патогенез бойынша: жіті, постгеморрагиялық жəне созылмалы
Ауырлық дəрежесі бойынша: жеңіл, орташа дəрежелі ауырлықта жəне ауыр.
Анемияның диагностикасы ұқыпты сұрастырған анамнездің және объективті тексерудің мәліметтеріне сүйенеді, ал анемияның ауырлық дәрежесі мен морфологиялық түрі қанның анализінен анықталады. Барлық анемиялардың жалпы көрінісі ауырлық дәрежесіне, пайда болуының ұзақтығына, организімнің адаптациялық мүмкіндіктеріне тәуелді.
Анемияға шалдыққан науқастардың көбінде әлсіздік, бас ауруы, бас айналуы, есте сақтау қабілетінің төмендеуі байқалады. Бұл белгілер бас миының гипоксиясы мен гипоксемиясынан болады.
Анемия болғанда тері, кілегей жамылғылардың түсі бозарады. Гемолиздік немесе цианокобаламинтапшылықты анемияларда терінің түсі боз және сарғыш ренді.
Негізінде, терінің түсі пигменттің мөлшеріне, терінің қалындығына, цианоздың болу- болмауына, терінің күннің көзінде қараюына тәуелді.
Анемияда жүрек - тамыр жүйесіне күш түседі. Оттегінің тасымалдауын арттыру үшін қан ағымының жылдамдығы тездетіледі. Осыдан тахикардия, ентікпе, жүректің кағу сезімдері пайда болады, жүрек біршама ұлғаяды. Қанның жылдам ағуынан жүректе және аортада систолалық шу естіледі. Анемияның ауыр және ұзаққа созылған түрінде анемиялық миокардиодистрофия дамиды.
Анемияның түрін анықтау үшін қосымша зертханалық зерттеулердің маңызы жоғары. Анемияның барлық түрлерінде қанның толық морфологиялық зерттеуі жасалынуы тиіс (ретикулоциттердің, тромбоциттердің, лейкоциттердің саны және лейкограмма).
Қаның морфологиялық анализі жеткіліксіз болса, қан түзу жүйесінің функциялық және морфологиялық жағдайын анықтау үшін сүйек миының пункциясын немесе трепанобиопсияны жасайды.
Сонымен қатар, анемияның түрін анықтау үшін сарысудағы темірдің мөлшері және плазманың темірді байланыстыру қасиеті зерттеледі. Гемолиздік анемиядан күдіктенгенде антиэритроцитарлық антиденелердің болуын анықтайды.
Теміртапшылықты анемия– қан сарысуында, сүйек кемігінде, деподағы темірдің төмендеуі, осының нəтижесінде гемоглобин, əрі қарай эритроциттер түзілуінің бұзылыстары салдарынан тіндердегі трофикалық бұзылыстарымен мінезделетін ауру.
Темірдің тапшылығынан гемнің және құрамына темір кіретін белоктардың синтезі бұзылады. Темірдің тапшылығы екі түрлі бұзылысқа әкеледі– сидеропенияға және анемияға.
Гемоглобин синтезінің бұзылысынан анемия дамыса, миоглобиннің және құрамына темір кіретін ферменттердің синтезінің бұзылысынан сидеропениялық синдром пайда болады. Сидеропениялық синдром анемияның көрінісінен бұрын дамиды, бірақ науқас оның белгілерін елеместен жүре береді.
Теміртапшылық анемия – жер бетінде кең тараған патологиялық процесс, оның саны барлық анемиялардың 80 – 95% құрайды.Онымен ауыратын көбіне әйелдер, мысалы жүкті әйелдердің және 16 – 17 жастағы қыздардың 60 – 65% осы ауруға шалдығады.
Темірдің алмасуы. Темір – кең таралған микроэлемент. Ересек жастағы адамның организімдегі темірдің барлық мөлшері – 4-5 г шамасында.0,125
Организімдегі темірдің гемдік және гемдік емес түрлері бар. Темірдің көбі – гемнің құрамындағы темір.
mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2017 год. (0.337 сек.)Пожаловаться на материал