kk ru kk war zh ru kk kk kk kk ru ba kk kk kk kk kk bg ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru ba kk kk kk kk kk bg ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk kk kk pt kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk fr kk kk kk ce ky mn kk kk kk sv kk en kk fr kk nl kk hu uk kk kk kk kk en kk tt en ky en en kk uk en kk ky en ky ru en kk ru en kk be en kk ru en ru ru en kk ky en kk ru en ky be en kk ru en kk ru en kk kk en kk en en kk en en kk kk en kk kk kk kk zh kk fr kk sl ky kk en kk es kk fr kk kk en kk en kk fr kk ru kk de kk kk kk kk kk kk kk ru tt kk kk es kk kk
90 ЖЫЛЫН ЖАТ ЖҰРТТА ӨТКІЗГЕН ҚАЗАҚ ҚЫЗЫНЫҢ ЖҮРЕКТІ ЕЛЖІРЕТЕР СӘЛЕМІ (ВИДЕО)
АЛАШ ОРДА – 100 ЖЫЛ!
Ұлт болмысы – әдеби бәйге!
90 ЖЫЛЫН ЖАТ ЖҰРТТА ӨТКІЗГЕН ҚАЗАҚ ҚЫЗЫНЫҢ ЖҮРЕКТІ ЕЛЖІРЕТЕР СӘЛЕМІ (ВИДЕО)
Өткен ғасырдың зұлмат пен нәубетке толы 30-шы жылдарында Шу өңірінен босып кеткен қазақ ауылының тарихы һәм қазір АҚШ-та өмір сүретін 101 жастағы Әсия Сардарбектің жанарындағы мұң.
Ардақ мырза, АҚШ-тан кеше ғана оралдыңыздар, Сапар туралы айтсаңыз?
Ол әкесімен бірге Совет билігінің қудалауымен елден кетуге мәжбүр болған. Әкесі Сардарбектің Шу өңірінде бай әрі беделді адам болғанын еске алады.
Сізге Әсия апай туралы ақпарат қалай жетті?
Одан кейін осы тақырып үлкен қызығушылық тудырып, жақында Дүниежүзі қазақтары V құрылтайына орай арнайы топ болып түсіріп қайттық.
Әсия әженің тағдыры туралы қысқаша айтып өтсеңіз?
1930 жылдардағы қазақтың даласын талан-таражыға салған үркін-қорқын заманда ол кісілер де елден аууға мәжбүр болған. Әкесі «кәпірден зұлымдық көрдім, қайда көшсем де мұсылман елге көшем» деп бас болып қотарыла көшкен ауыл Ауғанстаннан бірақ шығады. Олар Ауғанстанға барған ең бірінші қазақтар. Тоқтаған жері Маймана.
Ол жақта Сарддарбек Захир-шахпен ауылын аман сақтап қалу үшін келіссөз жүргізген екен.
Сол кезде осы Әсия апамызға көзі түскен патша әулетінің жақын туысы 12-13 жасар қызды 20 жастағы баласы Мұхамемед Насин Амириге айттырып, әйелдікке алып берген. Әсида Мұхаммед Насирдың бірінші әйелі. Захир-шах қолқа салмас бұрын қазақ халқының қыздарға тәрбиесін, өнегесін қатты ұнатыпты. Қызды төрге отырғызатын, еркін өсіретін тәрбиемізді ұнатыпты. Қазақпен құдандалы болған Захир-шах босып барған қазақтың ауылына жағдайын жасап, орнықтырады.
Сол кездегі Ауғанстандағы саяси ахуалға байланысты Захир-шах отбасымен саяси қуғынға ұшырау қаупінен шетелге бас сауғалаған «Бастапқыда біз Түркияға, кейін Ауғанстанға дейін бір-ақ жеттік. Сол жерде тұрақтап, әкем мені тұрмысқа берді», – деп есіне алады Әсия әжей.
Әсия апамыздың ауылы үдере көшуіне оның әкесінің ықпалды адам екендігі себеп болған ба?
Сталиннің қанды саясаты бәрімізге белгілі ғой. Қазақтың жақсы мен жайсаңын, байы мен манабын түрлі сұрқия жолдармен түгелдей репрессияға салды. Халықты аздырып-тоздырды. Сондай саясаттың біреуі апамыздың ауылына былай келеді. Кісі санағын алып жүрміз деп ауылға әлдебіреулер келіп адамдардың білегіне мөр басады. Аңқау елдің арасынан Әсияның жездесі мөрдегі «расстрел» деген сөзді таниды. Елге мұндай мөрлер атуға тізімделген адамдарда екенін айтады. Содан ел жиналып қашады. Қашқан елде не береке болады. Талай зорлық-зомбылық, қиын-қыстау күндерді көреді. Қуғынмен айқасады, кейбіреуіне алтын беріп сытылады, кейбіреуін атып құтылады. Бұл кісілердің кетуінің негізгі себебі осы.
Ал, Әсия апамыз АҚШ-қа қашан келген?
Апамыз Ауған билігіне келін болып түскен соң құдасы келіндей емес, қызындай құрметтеп күтеді. 1980 жылдары ол кісілердің жасы біразға келген кезде білесіз Ауған соғысы басталды. Ауған соғысы дегенде біздің түсінігіміздегі Совет үкіметі Ауғанстанға басып кіретін соғыс. Сол кезде СССР Ауғанстанға 1930 жылдардағы репрессияны тағы жасайды. Елдің зиялысын, билік ұстаған тұлғаларын қуғындайды. Тақтан тайдырылған билік өкілдері түгелдей қуғынға ұшыраса керек. Сондай заман келгенде Әсия апамыз бала-шағасын алып тағы да қашуына тура келеді.
Бұл кісінің әңгімесінен маған қатты әсер еткені «Өмірімде екі нәрсеге қарғыс айтамын» десе, – «Біреуі Совет одағы саясатының туған отанымнан бездіргені. Екіншісі тағы да сол Советтің жарты ғасыр ғұмыр кешкен, қиын кезеңде пана болған Ауған елінен бездіргені.», - дейді. «Туған жердің топырағы бұйырмай отыр» деп аһ ұрады. Елін қатты сағынады, жерін қатты сағынады. Көзінде ауыр мұң бар. Қай қазақты жолда көрсе де бассалып бауырына тартады. Құшақтап жылайды. Елді сұрайды, жерді сұрайды, қолында не бар болса соны ұстата салады екен. Білезігін, жүзігін сыпырып береді. Қазір АҚШ азаматы.
Әсия апамыздың әңгімесінен не түйдіңіз?
Бұл кісінің тағдыры енді тарих қой. Әсияның тағдыры сол кезде елден лажысыз ауа көшкен, босқан қазақтың тағдыры. Әсияның жырақта жатып қазақтың даласын, топырағын сағынғаны, Атажұртын сағынғаны – шетте қалған бар қазақтың Атажұртқа деген сағынышы. Әсияның сүйегім алыста қалатын болды дейтін қасіреті тағы да сол шетелде түрлі саяси кедергілермен Атажұртқа жете алмай қалған қазақтың қасіреті. Мен Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының V құрылтайы қарсаңында барша қазақ жұртына, Елбасы Назарбаевқа Әсия апаның сәлемін ала келдім.
Бүгінгідей сананы тұрмыс билеген заманда Әсия апаның Атажұртын, ана тілін ұмытпай жүргені, өзінің тектілігін жоғалтпай, адал жар бола білуі, келін боп түскен жерінде судай сіңіп, тастай батып, балаларына мақтанысш етерлік үлкен тәрбие бергені қазақ жастарына ой салатын, үлгі болатын үлкен оқиға.
Әсия Сардарбек Ардақ Төлеубай Шу Талас Захир-шах Мұхамемед Насин Амири Ауғанстан Вирджиния штаты Амина Амири Рахман Бақытбек Смағұл Түркістан СССР Назарбаев Дүниежүзі қазақтары Ауғанстандағы қазақтар Ұлт болмысы
«ДАҒДАРЫС ЖАҒДАЙЫНДА ЕҢ АЛДЫМЕН ПОЛИЦЕЙЛЕРДІ…
Светлана Алексиевич, \"Нобель\" сыйлығының иегері:…
Зейнетақы қорының шығындары жайлы мәлімет…
ЕУРООДАҚПЕН ӘРІПТЕСТІК РЕСЕЙДІҢ ЫҚПАЛЫН АЗАЙТАДЫ
Пікір қалдыру үшін жауабын жазыңыз:
90 жыл...1 ғасыр...Шет елдегі бауырларымызға туған жердің топырағын бұйыртсын. түбі бір қазақ ұлтының ұландары өз күнімізге күйіп, өз топырағымызда ойнасын. Ал апаның сөздері жүрекке жетті
Негізі шетелдегі қазақтың көбісі текті қазақтар, сол замандағы сайаси ноқтаға бастары симаған қазақтар. Барлық ғұмыры босумен өтседе, туған тілін, туған жерін, асыл дінін ұмытпаған--- нағыз тектілік осылай болады.
Көзіме жас келіп кетті ғой апаның сөзін тыңдап.
100 сүлейменовтарға татитын нағыз қазақ анасы. Ғажап!
Соншама ансап армандап отыр екен апамызға тәуелсиз мемлекетекенмизди корсетип брер кун елге акелип көрсек мол сауап болар ма еді..Тек Астананаы гана емес кокшетау маркаколь тарбагатаи ози турган шу онриниң жаилауларын көрсетип кымыз ишкзип туган елинмен кауштырск десе мемлекетимз НУРОТАН ат салсса типтен оңай болар еді..Ал нур отанга қазақ керексіз болса онда халық озіміз ат салсып счет ашып қаржы жинасып апаны қонақ етип жиберсек..
Апайымызға мыңда бір рахмет қазіргі қазақтың қыздары сендер осы апамыздай болуға тиістісіңдер мына апамыз қандай жақсы болса сондай ол кисиге тектілердің көзі түскен сол ата анасына жаман қыз дегеізбей барған жеріне баянды болып 10 баланы туып беріп төркінсіз жүрседе төзіп түбі қазақ екеніне сендіріп бас идірген апамыз батыр апай жарына сүйеніш барлыгына мейрімді болу ол қазақта қалыптасқан әдет сол әдетті қайтарып ар мен намысты оятыңдар қыздар
Ажемиздин омири туралы кино тусирсе оте жаксы кино болар еди
Тимур Сүлейменовқа көрсететін екен. Бірақ ондайды түсінетін адам ба? Деңгейі көп төмен ғой. 5 жылда ұмыттым дейді. Білмеген ғой.
Әжемізді әкеліп туған жерін аралатып жіберсек!
Елинен кетип бара жаткан адамдарды ойландыратын интервью.
Жат елде шарасыздан, амалы болмағаннан қалып қойған қандастарымыз қаншама. Елге, жерге деген сүйіспеншклік пен сағыныш жүректерінде тұнып тұр ғой бауырларымыздың
елден амалсыз кеткен бір қазақтың оқиғасы қанша қандастарымыздың басынан өтті десеңші...
Қазақтың топырағы қашанда қасиетті, қайжа барсаң да сағынасың.
Текті, тұқымы асыл адамдар деген осындай болса керек. Ақыл-есі түзу адам бір ғасыр шетте жүрсе де өз тілін ұмытпаған. Мысалы, осыдан бес ғасыр бұрын елінен кеткен орыстар өз тілі мен дінін осы уақытқа дейін сатпай келе жатыр. Ал, айналасы түге қазақ бола тұрып, тілін шәйнап, құдды бір шетелден келген адамша орысша сөйлейтін, кімнен пайда болғанын құдай ғана білетін, жәлептерден туылған қазақтарға неге маған орысша сөйлеп тұрсың десең, мен орысша оқығанмын дейді. Қытайша оқысаң маған қытайша сөйлейсің ба десең, ауыздарына құм құйылып қалады.
Біздің көрші бар еді, руы найман, көрші атамыз бала күнінде 30-жылдарда Қазақыстаннан қашып келген, ұлы аталары жетісу өңірінде атақты бай болған адам екен, байлардың малын тартып алып, халықты тонау басталғанда қоралы неше мың тұяқ қойын, өрістегі мың қырылған жылқысын тастап жалғыз ұлын алып, қосар атпен шегәрәдән қашып өтеді, қылаяғы үй ішінің басқа адамдарынада қарамай жалғыз ұлының амандығы үшін Тарбағатай жеріне келіп артынан алтайға бырақ тартады, елге келгеннен кейін қамқор ел басшыларының көмегімен басына үй тігіп, бауырына қазан асады, сол жалғыз ұлынан бүгінде іргелі шаңырақ, өбірлі-шөбірлі болып шалқып отыр, Кезінде Қазақыстанда қуғын-сүргін басталғанда қытай жеріне қашқан ел жұртқа ежелден ата жұртында отырған алтай, Тарбағатай, іле өңіріндегі қазақтар ешқайшсын бетіне қақпай, бауырына басып қиын күнде басына пана, боранда ық болып келіп еді, бүгінде сол қиын күндерде сан мыңдаған ұрпақты алапаттан аман алып қалып еді, ал бүгінгінің қазағының кейпі басқа,
, кел дегеннің орнына, саған ешкім зәру емес деп күпиеді, ал керек болса, ендеше Қазақыстаныңада ешкім зару емес, ежелден ата жұртында отырған ел, алла тағалада бұл елді Бекерден Бекер осылай әкелмес еді, әр істің өз себебі өз жөні бар,
ортақ тарих,ортақ қасірет,ортақ арман...
жаңалықтар Қазақстан Ресей Қытай АҚШ Алматы Астана Назарбаев елбасы қылмыс президент сот Нұрсұлтан Назарбаев ауыл
АЛАШОРДАНЫ ҚАРЖЫЛАНДЫРҒАН ЕСІМ ТӨРЕГЕ МЕЦЕНАТ ОСПАНОВ КЕСЕНЕ ТҰРҒЫЗДЫ
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ТУРИЗМ БОЛАШАҚТА МҰНАЙ САЛАСЫНА БАЛАМА БОЛА АЛАДЫ МА?
СЕНАТ САЙЛАУЫ ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАР ҮШІН ҚАНШАЛЫҚТЫ МАҢЫЗДЫ?
Танымал The New York Times басылымы Трампқа үш сөзден тұратын мақала арнады
Мемлекет басшысы «Прокуратура туралы» заңға қол қойды
Дін саласындағы мемлекеттік саясаттың 2017-2020 жылдарға арналған тұжырымдамасы бекітілді
Басын 180 градусқа дейін бұра алатын 15 жастағы жігітке жұрт таңғалуда (ВИДЕО)
Желіде Шығыс Қазақстан - Алтайдың ерекше табиғаты жайында видео жарияланды (ВИДЕО)
Павлодарда сауда үйінің алдында тұрған көлік өртеніп кетті (ВИДЕО)
Нью-Йоркта кішкентай қыз аттракционнан құлап кетті (ВИДЕО)
Алматыда жантүршігерлік жол апаты орын алды (ВИДЕО)
Жетекші, жоба авторы: Біләл ҚУАНЫШ
Техникалық директор: Тәліп НҮСІП
Бас редактор: Әсем ӘЛМУХАНБЕТҚЫЗЫ
Ескерту! Кез келген материалды көшіру және жариялау үшін редакцияның арнайы рұқсатын алу қажет!
Авторлық құқықтар және жанама құқықтар толық сақталады. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасының сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауап береді.
Facebook Twitter Instagram VK
Меншік иесі: "Қамшы" ақпараттық агенттігі, ҚР Ақпарат және Коммуникация министрлігінің №16300-ИА куәлігі берілген.
«Qamshy Media» ЖШС © 2012-2017 design & dev.: kazakhsoft.com