kk kk ja en fr en zh kk ar az en ky tt kk kk kk kk kk it kk en kk en pt kk it kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk fr kk kk kk ru ky kk mn kk kk uk kk kk kk kk fr kk fr de be ky kk fr kk fr fr kk kk kk fr kk fr en kk kk en kk kk fr sv kk kk zh fr kk kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk en kk ru bg en ru kk kk kk kk ru bg kk kk kk kk en kk kk kk kk hbs_cyr ru kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk en kk kk kk fr kk kk kk fr kk kk kk fr kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk en kk kk kk en kk tk ru ru kk ru kk kk kk en kk
РФ ҚҰРАМЫНДАҒЫ ЕҢ СОРЛАНҒАН ХАЛЫҚТЫҢ БІРІ - НОҒАЙЛАР ҚАҚТЫҒЫС ОРТАСЫНДА ҚАЛДЫ
Дағыстанның Ноғай ауданында жергілікті билік өкілдері өзін-өзі басқару мен халықтар теңдігі нормаларын ысырып тастап жаңа ұлтаралық қақтығыс тудырды.
Қақтығыстың қақ ортасында  Ресей Федерациясының ең сорланған халықтарының бірі – ноғайлар қалды. Кавказдағы жаңа шиеленіс туралы obozrevatel.com cайтында жарияланған мақаланы  Қамшы ақпараттық агенттігі  оқырман назарына ұсынады.
2010 жылғы ресейлік мәліметтерге қарағанда, Ресейде 103 660 ноғай тұрған. Кейбір сарапшылар бұл санның бірталай төмендетілгенін, шын мәнінде олардың саны 130 мыңға баратынын алға тартқан. Қалай болғанда да, бұл кезіндегі Ноғай ордасы аталатын мемлекет құрған мықты халықтың бар қалғаны. Тілдері-түрік, діндері- мұсылман-сүннет, ханафи мазхабы.
Ресей империясы ноғайларды жаулау кезінде олар сұмдық геноцидке ұшыраған. Ресей құрамында болғанда бірнеше рет этникалық тазалаудан өтіп, зорлықты түрде депортацияланған. Нәтижесінде бүгін Түркияда 3 миллионға жуық ноғайлар тұрып жатыр. Ал Ресейде тұрып жатқан жүз мың ноғайлықтың біраз бөлігі бүгінде түріктермен ассимиляцияға түсуде.
РФ-да ноғайлардың мүлдем  әкімшілік білімі жоқ. Олар Дағыстан, Шешенстан, Ставропольск маңы, Астрахань облысы территорияларында шашылып тұрақтаған.  Бұл аудандарда олар үшін жұмыс та табылмайды. Сондықтан көпшілік ноғайлар Солтүстікте тұрақтаған, мұнай өндірісінде жұмыс істейді. РФ-да ноғайлардың ұлттық мұра мәселесі қиын жағдайды бастан өткеруде. Мектеп бағдарламасына тіпті, ноғай тілі міндетті етілмеген.
Қазіргі орнап жатқан қақтығыстың басталуы сонау кеңес жылдарында жүзеге асқан. Сол кезеңде Дағыстанның аудандарында кутан (қошарлар) аталатын таулы аймақтарда шалғайдағы мал шаруашылығымен айналысатындар пайда болды. Қазір осы кутандар Ноғай аудандарын аварлар, дарғындар тұратын елді мекенге айналдырмақшы. Сонымен қатар  бұл елді мекендер таулы аварлар мен дарғындар аудандарына бағынуы тиіс.
Ноғайлықтар мұны өздерін тұрғылықты жерден ығыстырып шығару деп есептеп отыр. Дағыстаның Кизляр мен Тарумов аудандарында да осындай жағдай орын алған болатын.
Мамыр айында мемлекет басшылығы отырысында көтерілген жер реформасы мәселесіне байланысты хаттама жарияланған. Ол хаттама негізінде Ноғай жеріне дағыстандықтардың көлемді бөлігі  көшірілуі тиіс. Сол арқылы таулы кутандарға жалдамалы жерде қоныстануға мүмкіндік ашылады.
2017 жылдың 11 мамырында Махачкала қаласында Дағыстан Республикасының мемлекеттік төрағасының орынбасары Б.З Омарова жетекшілігімен жер реформасына байланысты кеңес өткен болатын. Кеңес нәтижесінде, министрліктер мен тиісті ұйымдар хаттамалық міндеттемелер алды. Негізінен елді мекендерде заңды рәсімдеу мен территориялар тізімін анықтау міндеттелген болатын. Алайда хаттамада көрсетілген территориялар құмықтар, ноғайлар мен орыстардың дәстүрлі тұрғылықты жерлері. Олар Кизляр, Тарумов, Ноғай ауданына жатады. Дәл осы алдын-ала қарастырылмаған, дұрыс анықталмаған Дағыстан басшылығының міндеттемесі халық арасында ыза тудырып, түрік, славяндардың наразылығына әкеп соқты.
11 мамыр күні жарияланған хаттаманың суреті желіге таралған соң Дағыстан Республикасы Ноғай ауданында әкімшіліктің алдында стихиялық жиын болып өткен. Жиналған халық хаттамаға байланысты өзінің наразылықтарын білдірген.
Белсенділердің пікірінше, республика басшылығының позициясы ноғай, құмық, орыс халықтарын өз ұлттық аудандарында аз көлемде тұруға мәжбүрлеп отыр. Жиында Терекли-Мектеб  ауылының территориясында тез арада ноғайлардың Съезі 14 маусым 2017 жылы ұйымдастырылуы тиіс деп шешілді. Бұл шараны жүзеге асыратын арнайы комитет ұйымдастырылды. Аталған Съезде 6000 адам қатысады деп жоспарланды.
Әлеуметтік желілерде, мессенджерлерде топтар, топшалар мен қауымдастықтар құрылып Съездің өтуі туралы мәселелер талқыланып жатыр. Астрахань,  Шешенстан, Қырым Республикасы мен Карачево-Черкесияның қоғам қайраткерлері мен белсенділер, тіпті қарапайым адамдар Дағыстандық ноғайлықтарды қолдайтындықтарын білдірген.
Белсенділер жерді өзге халықтарға беру процессін тоқтатуды талап етуде. Таудан жазықтыққа  стихиялық миграция процессін тоқтатып, шалғайдағы мал шаруашылығы аумақтарында паспорттық режімді қадағалауды бақылауды күшейтуді талап етті.
Осындай орын алған жағдайларға байланысты 14 маусым күнге  Жалпыресейлік ноғай съезді жоспарланған. Бұл съезге Ресейдің түкпір-түкпірінен және сырттан ноғайлар жиылуы керек.
ноғай халқы 2 ноғайлар 1 Ноғай ордасы 1 Ресей 441 Кавказдағы қақтығыс 1 халықтық трагедия 1
Ілесбек Байжанов • 2 ай бұрын
Ноғай мен қазақ бір халық, бір ұлт! Хан тұқымдарының тақ таластығы мен дін тартыстарының арқасында шашырап кеткен Алты Алаштың ұрпақтары бұлар...
Batyskazagi • 2 ай бұрын
Ногайл казактын айырмашылыгы жок екеуи тилдери бирдей
Білгіш • 2 ай бұрын
Ноғайлар мен кіші жүздің еш айырмашылығы жоқ.
Қуат Хамитов: «Маған Қанат Исламның жұдырықтасу мәнері ұнайды»
Қуат Хамитов: «Маған Қанат Исламның жұдырықтасу мәнері ұнайды»
25/08 16:25 0 31
«Жаңғыру 3.0: Рухани жаңғыру» атты конференция өтті
«Жаңғыру 3.0: Рухани жаңғыру» атты конференция өтті
25/08 16:18 0 52
Алматыда жоғалған 2 жастағы бала дәретханадан табылды
Алматыда жоғалған 2 жастағы бала дәретханадан табылды
25/08 15:49 0 171
ОҚО-да 107 ауыл әкімі сайланды
ОҚО-да 107 ауыл әкімі сайланды
25/08 15:28 0 42
Ақмола облысында мас күйде суға түскен ер адам құтқарылды
Ақмола облысында мас күйде суға түскен ер адам құтқарылды
25/08 15:13 0 66
ҚР Қарулы Күштері Әуе қорғанысы күштерінің құрылғанына — 19 жыл! (Фото)
ҚР Қарулы Күштері Әуе қорғанысы күштерінің құрылғанына — 19 жыл! (Фото)
53975 әскери бөлімінің ҚР ҚК парашютті даярлық орталығының әскери қызметшілері қатысқан оқу жаттығуы.
17/08/2017 19:14 5 1246
Барселонадағы терактқа байланысты Эйфель мұнарасының жарығы сөндірілді
Барселонадағы терактқа байланысты Эйфель мұнарасының жарығы сөндірілді
17 тамыз күні кешке Барселонада теракт болды. Нәтижесінде 13 адам көз жұмды. Тағы 100 адам жараланды
18/08/2017 08:58 0 859
Жапон павильонына келушілер саны 500 мыңнан асты
Жапон павильонына келушілер саны 500 мыңнан асты
Астана ЭКСПО-2017 Халықаралық көрмесі 2017 жылы 10-маусым (сенбі) мен 10-қыркүйек (жексенбі) аралығында 93 күн Астанада өтеді.
18/08/2017 10:55 3 589
Нұрбаев «Қазақстан инжиниринг» ҰК» АҚ Басқарма төрағасы болып тағайындалды
Нұрбаев «Қазақстан инжиниринг» ҰК» АҚ Басқарма төрағасы болып тағайындалды
Осы тағайындауға дейін ҚР-ның Түркіменстандағы Төтенше және Өкілетті елшісі қызметін атқарған
18/08/2017 13:43 0 434
Астанада балалардың терезеден құлауы жиілеп кетті
Астанада балалардың терезеден құлауы жиілеп кетті
Балаларды қараусыз қалдырмаңыздар деп ескертеді Астана әкімдігі.
19/08/2017 11:16 0 531
Қазақстан Көші-қон саясатының тұжырымдамасы әзірленді
Қазақстан Көші-қон саясатының тұжырымдамасы әзірленді
Шетелде тұратын этникалық қазақтардың Қазақстан Республикасына қоныс аударуына жағдай жасау мен көшті ынталандыру,
19/08/2017 18:37 4 1218
Батыс Қазақстандағы зауыттың қызметкерлерін роботтар алмастыра бастады
Батыс Қазақстандағы зауыттың қызметкерлерін роботтар алмастыра бастады
Батыс Қазақстанда ірі кәсіп орындары өз қызметтерін автоматтандыра бастады. Жаңа зауыттардың көбінде барлық қызметті арнайы роботтар атқарады.
21/08/2017 09:56 0 664
Нұрсұлтан Назарбаевтың Жолдауы қалай жүзеге асып жатыр?
Нұрсұлтан Назарбаевтың Жолдауы қалай жүзеге асып жатыр?
500-ден астам кәсіпорын бойынша мәліметтер базасы жиналды
21/08/2017 15:22 0 397
«Иракты ДАИШ террористерінен 2 айда тазартуға болады»
«Иракты ДАИШ террористерінен 2 айда тазартуға болады»
Дипломаттың айтуынша, Иракты қалпына келтіру жұмыстарына кейбір мемлекеттер қолдау көрсету үстінде.
22/08/2017 09:44 0 577
«ҚР кедендік реттеу туралы» жаңа Кодекс жобасы
«ҚР кедендік реттеу туралы» жаңа Кодекс жобасы
ҚР Кеден кодексінің жобасы сегіз бөлімнен тұрады
22/08/2017 18:58 0 215
З.Ахметова: Жартылай жалаңаш келіннің бетін ашудың қажеті не?
З.Ахметова: Жартылай жалаңаш келіннің бетін ашудың қажеті не?
Қанша байсырап бара жатсаң да, солардың көзінше «тезірек күйеуге тиейін» деп гүлге сонша таласып не көрінді?
23/08/2017 14:08 0 1400
Маңғыстаулықтар EXPO көрмесі жайында деректі фильм түсірді
Маңғыстаулықтар EXPO көрмесі жайында деректі фильм түсірді
Жуырда маңғыстаулық этномәдени бірлестік мүшелерінің EXPO 2017 көрмесіне барған сапары туралы деректі фильм жарыққа шығады
24/08/2017 12:44 0 208
Лапароскопия және эндовидеохирургия – науқастың ішкі ағзасына ота жасау үшін тілік жасамай емдейтін хирургияның жаңа әдісі болып табылады.
23/08/2017 18:34 0 802
Жұма күнге арналған ауа райы болжамы
Жұма күнге арналған ауа райы болжамы
Оңтүстік Қазақстан, Жапмбыл, Қызылорда облыстарының кей жерлерінде желдің жылдамдығы 15-20 м/с жетеді, шаңды дауыл соғады.
25/08/2017 08:13 0 139
Мадридте бір топ жастар хиджап киген әйелді ұрып кеткен
Мадридте бір топ жастар хиджап киген әйелді ұрып кеткен
38 жастағы мұсылман әйел исламофобияның құрбаны болды.
25/08/2017 11:42 0 232
© 2017 «Qamshy.kz» ақпарат агенттігі
Меншік иесі: «Qamshy Media» ЖШС
QNews system, Powered by Attila Group
Біз туралы    Пайдаланушылық келісімі