kk ru kk war zh ru kk kk kk kk ru ba kk kk kk kk kk bg ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru ba kk kk kk kk kk bg ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk kk kk pt kk kk kk kk kk kk kk kk sv kk kk kk ru ky mn kk kk kk de kk fr kk fr kk en kk hu uk kk kk kk en en en be en kk be en kk ru en kk be en kk ru en kk ru en kk kk kk kk fr kk zh kk de ky kk fr kk fr kk fr kk kk fr ru ko kk en kk en kk fr kk kk kk kk kk kk kk ru tt kk kk es kk kk
Қазақ тілі орыс тілінің аудармасы статусында қалып келеді
АЛАШ ОРДА – 100 ЖЫЛ!
Ұлт болмысы – әдеби бәйге!
Қазақ тілі орыс тілінің аудармасы статусында қалып келеді
Неге жапон, корей, қытай секілді ұлттардың бүгінгі заманауи жазулары байырғы иероглифтік таңбалардан тұрады? Ойлап көрдіңіз бе? Әр таңбасы әр ұғымды, әр түрлі әрекетті білдіретін, тек жапон ұлты түсінетін мазмұн мен мәндер — жапон ұлтының дәстүрі мен ұлттық ерекшелігін сақтауға зор ықпалы бар. Егер ол таңбаның көзін жойса, ол ұлт әрине, ұлттық тілдік түйсінімінен, ойлауынан безінеді. Демек, ұлт тілінің өз таңбасы, өз құжаты болуы тиістігі енді айқындалып келеді. Елбасының латын әрпіне көшу туралы ұсынысы бірнеше жыл бойы көтеріліп келеді. Латын әрпіне көшуді біршама ғалымдар бірауыздан қолдауы құптарық жайт. Өйткені, латын әрпіне көшу арқылы өз ұлттық негізімізге біртабан жақындаймыз.
Хош, қазақша ойлау үшін не істеу керек? Қазақша ойлау – қазақ тілінің нағыз бағын асыратын, күрмеуін шешетін негізгі түйткіл. «Тілі екеудің – діні екеу» деп аузы дуалы Ә.Кердері бабамыз айтқандай, ешкім қазақстандықтардың тіл еркіндігін бір тілмен шектеп қоя алмайды. Өз тілінде ойлай алмайтын, өзге тілде түс көріп, өзге тілде түйсінетін адамның жан дүниесінде де екі дін жүретінін аңдатып отыр. Қазір мемлекетіміз үштілділік ұстынды негіз етіп қойды. Бұл тілдік түйсінім қабылеті мықты тұлғаның игеруі тиіс асуы. Өзі қазақ, алайда қазақ тілінде өз ойын жеткізе алмайтын ауыл баласы қалаға келіп сауаттанғасын да бұрынғы бүгежек қалпынан айрылмай қалуы ненің себебінен? Көшедегі билбордтың түгелге жуығын өзге ұлт өкілдері қолға алып аударып, жазып беріп тұрған жоқ қой? Оны арнайы жоғары білімді тіл мамандары аударып отыр. Бірақ, аудармаға көзің түскен сайын әркімнің қағындысы, қолжаулығына айналған қазақ тілінің бейшара күйіне көңіл қынжылса да, көз үйренді. Бұл жердегі негізгі мәселе – бір ғана тіл маманында емес. Бұл жалпыұлттық дағдарыс мәселесі. Мифолог Серікбол Қондыбай бүгінгі қазақ тілінің ауызекілік қолданысын – «креолдық тіл» деп атайды. Креолдық тіл – тұрмыстық деңгейге түсіп жұтаңдана бастаған тіл. Қазақ тілінің кеңселік, ақпараттық тілі қалыптасып келе жатқанымен, тұрмыстық ауызекі тілі өте күйінішті жағдайда. Өйткені, біз ұлттық тілімізде ойлаудан қалып барамыз. Қазақша ойлай білмейтін бүгінгі жұтаң санадан қазақ тілінде жұтынып тұрған аударманы талап ету жаңсақ іс емес пе? Ал, қазақша ойлау деген не сонда?
Қазақша ойлау ең әуелі баба салтты дәстүрлі мәдениет көзінен бастау алады. Қазақша ойлаудың негізі – қазақша сөйлеу дағдысында. Сөйлеу мәдениеті жұтаң буынның ойлау қабілеті де кедей. Бұл дерт тек қала тұрғындарына ғана тиесілі емес, дала тұрғындарының сөйлеу мәдениеті дағдарып қалуымен де байланысты. Қарапайым ғана мысал, қазір сөйлеп отырғанда «жаңағы», «жана», «неғып», «нема», «не ғой» деп күмілжу дерті тілдің сөйлеу мәдениетінің дағдарып қалғанын көрсетеді. Тұрмыстық деңгейдегі қазақша сөйлеу мәдениетін қалыптастыру үшін қазақша ойлауға бағыттайтын іс-шаралар атқарылуы тиіс. Қазақша ойлаудың көзі – дәстүрлі мәдениетте. Дәстүрлі мәдениет дегенімізде – қазақтың мифологиялық ойлау түйсігі, нақылдық, шешендік сөздері, Батырлар жырының мазмұнында, ұлттық ойлай жүйесінде.
Қазақ тілінің бағы жансын десе, «қазақ» деген алып бәйтеректің бір ғана бұтағы – қазақ тілін жеке дара дамытам деу болмас тірлік. Қазақ деген ұлттың діңі берік болса оның бұтақтары да жайқала түспек. Қазақ тілін қазақтың дәстүрлі дүниетанымынан, дәстүрлі дінінен, тектік тарихынан бөле жара қарауға әсте болмайды. Мемлекеттік тұрғыда, мұның алғашқы қадамдары жасалды деуге болады. Ол «Сакральды Қазақстан» ғылыми-зерттеу орталығының ашылуы. Қазақ елінің сакральды әлемін тірілтсе болғаны, тіл мен ұлттық жадтың оянуы өзінен өзі жүретін құбылыс. Тек осы орталық жұмысын да алып бәйтеректің бір бұтағы құсатып жеке баптаудың қажеті жоқ.
Қазақтың мифологиялық ойлау түйсігі нақылдық шешендік сөздер ұлттық ойлай жүйесі Батырлар жырыҚазақ тілі ана тіл орыс тілі дәстүрлі дүниетаным дәстүрлі дін Сакральды Қазақстан ғылыми-зерттеу орталығы ұлттық жад Дәстүрлі мәдениет
Көп екен ғой сыры өмір…
Яссауи хикметтеріндегі Аллаға мадақ жырының…
Бексұлтан Нұржекеұлы, жазушы: ОЙДАН ТАРИХ…
Менің аттасым. Әңгіме. Эдгар Аллан…
Пікір қалдыру үшін жауабын жазыңыз:
'Ote dúrys tújyrym. Qazyr búkyl qazaq jornalshylary " 'úlken rahmet" 'deityn bolypty. Rahmettyng 'úlken 'kyshysy bolmaidy. " 'kop rahmet", nemese "rahmet jausyn" 'delynedy. "úlken rahmet" - "большое спасибо" degen orysshanyng audarmasy.
Қазақ тілі Тәуелсіздік алған жылдармен салыстырғанда әлдеқайда жақсы.
Жастарымыз қазір қазақ тілінде таза сөйлеп келуде. Негізі автор зерттемеген ғой өз тақырыбын.
Қазақ тілін дамытып келе жатқан сонша адамның еңбегін еш қылғаны несі?
Пікірмен келіспеймін. Қазақ тілінің деңгейі өсті қазір.
Елбасы үнемі осы тақырыпты көтеріп, мемлекеттік бағдарламалар ұсынып, жүзеге асырылуда. Барлығы әлі алда.
Автормен келісе алмаймын, шүкір дейік, қазір тіліміз әлде қайда алға шыққан.
жаңалықтар Қазақстан Ресей Қытай АҚШ Алматы Назарбаев Астана елбасы қылмыс ауыл президент саясат сот
ЕЛБАСЫ: БІЗ КӨҢІЛ ТОЛҚЫТАРЛЫҚ СӘТКЕ – КӨРМЕНІҢ АШЫЛУЫНА ТАЯП ҚАЛДЫҚ
«ФИГАРОДАҒЫ» «НАБЛЮДАТЕЛЬ» КІМ? ӘЛИХАН БА, ӘЛДЕ...
2025 ЖЫЛҒА ҚАРАЙ ҚАЗАҚ ДАЛАСЫ ГЕПТИЛ УЫНАН ҚҰТЫЛАДЫ
АҚШ вице-президенті әлемдік қауіптерді атады: Ресей, Иран, терроризм
АҚШ президенттік сайлауына Ресейдің қатысы бары анықталған құжатты ұрлаған 25 жастағы қыз тұтқындалды
Астанадағы ШЫҰ саммитіне Пәкістан Премьер-министрі келеді
Мылқау баланың сөзі (ВИДЕО)
«Я спасал детей, а они снимали»: отец раненного в Алеппо мальчика о том, как боевики использовали его сына (ВИДЕО)
Суға батқан 170 келілік аюды құтқарған биолог көпшілікті сүйсіндірді (ВИДЕО)
Үндістанда 72 жастағы әйел әлемнің ең кәрі анасы атанды
Темекі шегіп тұрған қазақ қыздары жұрттың ашуын келтірді (ВИДЕО)
Жетекші, жоба авторы: Біләл ҚУАНЫШ
Техникалық директор: Тәліп НҮСІП
Бас редактор: Әсем ӘЛМУХАНБЕТҚЫЗЫ
Ескерту! Кез келген материалды көшіру және жариялау үшін редакцияның арнайы рұқсатын алу қажет!
Авторлық құқықтар және жанама құқықтар толық сақталады. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасының сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауап береді.
Facebook Twitter Instagram VK
Меншік иесі: "Қамшы" ақпараттық агенттігі, ҚР Ақпарат және Коммуникация министрлігінің №16300-ИА куәлігі берілген.
«Qamshy Media» ЖШС © 2012-2017 design & dev.: kazakhsoft.com