kk en en ar ar ar ar ar ar ar en bg kk en en kk en fr fr kk ru ru kk en kk kk en en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en en en en kk en ru ru ru ru ru de ru ru ru ru de fr ru ru ru de fr en ru en de fr ru ru ru de fr ru ru ru de fr ru ru ar en en en en en fi en en en en fi en en en en en ru
ДУАЛЬДЫ ОҚЫТУ – ТЕХНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ КӘСІПТІК БІЛІМ БЕРУДЕГІ ОҚЫТУ ЖҮЙЕСІ | G-Global
Authors: Алшынбаева Ж.Е., ҚазАТУ докторанты Астана қаласы, Әділбаева М.Б. ҚарМТУ студенті Қарағанды қаласы
Еліміздің индустриялық-инновациялық даму міндеттері ауқымының жедел қарқынмен өсуіне байланысты техникалық және қызмет көрсету еңбегінің кадрларын даярлауда сапалы ұмтылыстың қажеттілігі туындап отыр. Осыған байланысты елімізде заман талабына сай білімді, озық технологияларды жетік меңгерген, кәсіби білікті жұмысшы мамандар даярлауда техникалық және кәсіптік білім беретін оқу орындарында үлкен міндеттер мен талаптар жүктеліп отырғаны белгілі.
Елімізде өзінің техникалық және кәсіптік білім беру жүйесін әлемдік стандарттарға жақындататын білім берудің ұлттық моделі қалыптасуда.
Біріншіден, колледждердің материалдық-техникалық базасы жаңғырту; екіншіден, әлеуметтік әріптестікті дамыту; үшіншіден, бәсекеге қабілетті маман дайындауда инновациялық технологиялар негізінде алатын педагогтардың кәсіби біліктіліктерін арттыру.
Қазіргі жас маман техниканың, жабдықтың, технологияның жаңа білімдерін өндірісте қолдана отырып терең игере білу керек. Қазіргі Қазақстан үшін бұл өзекті мәселені шешу техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарындағы арнайы пән оқытушыларының сапалық дайындығынсыз мүмкін емес.
Қазіргі таңда кәсіптік салада жан-жақты білімді, білікті, бәсекеге қабілетті маман даярлау олардың әлеуметтік, кәсіптік, өзіндік жұмыс жасай алу қабілеттерін дамытумен белгіленеді.
Индустриялық өндірістің модернизациясы жаңа кәсіпорындардың жасалынуы, отандық және импорттық жаңа техникалық жабдықтардың, ақпараттық технологиялардың кең қолданысы ел өнеркәсібі үшін жұмысшы кадрларының және орта буын мамандарының дайындық сапасын көтеруді талап етуде. Кәсіптік білім берудің әлемдік тәжірибесінде әлеуметтік серіктестікті жүзеге асырудың тиімді жолы ретінде Германияның, Сингапурдың қос бағытты білім беру – дуальдік жүйесі кеңінен қанат жаюда.
Дуальдік оқыту жүйесі дегеніміз - теорияны өндіріспен ұштастыра оқыту технологиясы. Ол алғаш Германияда пайда болып, негізі қаланды. Дуальдік оқыту жүйесінің кәсіби мамандар даярлауда тиімділігі мен нәтижелілігі зор екендігі тәжірибеде дәлелденген. Дуальдік оқыту жүйесі қазіргі дүние жүзілік тәжірибеде бар дүние. Мұнда оқушылар уақытының үштен екі бөлігінде еңбек ете жүріп өндірістен қол үзбей оқиды, тек уақытының үшінші бөлігін теориялық оқуға, білімді ұйымдастыруға арнайды.
Дуальдік оқыту жүйесінің негізгі мақсаты – техникалық – кәсіптік оқу орындарының жұмыс беруші жеке сектордағы өндіріс, шаруашылық мекемелерімен серіктестік ретінде бірлесе отырып, нарық заманында бәсекелестікке төтеп бере алатын, жаңа инновациялық-технологиялық бағдарламаларды меңгеруге дайын жұмысшы мамандар даярлау.
Қазіргі кезде әлемде оқытудың дуальдік жүйесі – техникалық және кәсіптік мамандар даярлаудың ең тиімді жолдарының бірі болып табылады. Бұл оқыту жүйесінің басқа оқыту технологияларынан ерекшелігі: барша күш-жігерді нақты өндіріс жағдайларына бейімделген, жұмыс орнында дағды мен білімді тікелей игеруге бағытталған, практикалық сағаттардың оқыту бағдарламасына барынша үйлесіммен біріктірілетін білікті мамандарды даярлауға жұмылдыру.
Бүгінгі таңда еңбек нарығында жоғары білікті мамандар тапшылығы ерекше орын алуда. Қалыптасқан жағдайдың негізгі себепшісі білім беру үрдісін ұйымдастыру және жүйедегі мәселелер, яғни жас маманның бойынан табылуға тиісті тәжірибелік дағды, білім мен тәжірибені талап ететін нақты өндірістік жағдайлардан теориялық білім берудің алшақтап кетуі болып табылады. Қалыптасқан жағдайда теория мен практиканың арасындағы алшақтықты жою мәселесімен жұмыс берушіге күресуге тура келеді, себебі білікті мамандармен қамтамасыз ету – бұл жетістікке қол жеткізудің кепілі. Мұндай жағдайда жас мамандардың оқу үрдісінде алған білімдерін жүзеге асыру жоспарланатын кәсіпорын қызметінің ерекшелігін ескере отырып, қосымша оқу, тәжірибеден өту, қайта даярлау қажеттілігі туындайды.
Әлемдік тәжірибеге көңіл салсақ, білім берудің дуальдік жүйесі мамандардың кәсіби даярлығын жоғарылатуға айтарлықтай ықпал етеді, еңбек өнімділігі анағұрлым ұлғаяды.
Оқу үрдісіне дуальдік білім беру жүйесін сәтті енгізу келесі мәселелерді шешуге мүмкіншілік береді:
1. Талапкерлердің кәсіби өзін өзі билеуі;
2. Оқу мекемесінің тартымдылық беделінің артуы, студенттер контингетінің жоғарылауы;
3. Оқушылардың қызығушылығы мен сұранысына қарай бағдарламалар, элективті (икемді) курстар бағдарламаларын әзірлеу;
4. Мамандықты тереңірек ойланып таңдауға, социализация, тапқырлық пен шығармашылыққа бейімдейтін біліктіліктің дамуы;
5. Дуальдік жүйе бойынша оқытылатын тұлғаның қажетті біліктілік пен еңбек дағдыларына, кәсіби білімге ие болып еңбек нарығында сұраныс деңгейінің жоғарылуы;
6. Бітірушілерді дайындау деңгейінің жоғарылауы;
7. Бітірушілерді одан әрі жұмысқа орналастыру, жұмыссыздықтың қысқаруы;
8. Бітірушілердің әлеуметтік бейімделуі;
9. Білім беру мекемелерінің жобаларды жүзеге асыру кезеңдерінде қосу арқылы кәсіпорындармен өзара әрекеттесу аясын кеңейту;
10. Білім беру мекемелерінің бәсекелесуге қабілеттілігін жоғарылату.
Бұл мақсатқа жетудің негізгі сапалы білім беріп, дұрыс жолға бағыттаушы, оның кәсіби жетілуі үшін қажетті жағдайларды жасаушы – өз пәнін жетік білетін, кәсіби дағдылары, педагогикалық дарыны бар, жаңашылдыққа ұмтылатын, өзіне сын көзбен қарай алатын оқытушылар мен оқу өндірістік шеберлері.
Еңбек нарығы шарттарының өзгеруін ескере отырып, білікті мамандар даярлау жүйесін құрудағы әлеуметтік серіктестіктердің құрылымын белсенді пайдалану қажет. Кәсіптік білім беру саласында әлеуметтік серіктестіктің байланысы арқылы білім алушылардың таңдаған мамандық туралы түсініктерін қалыптасады, оқу поцесінде алған теориялық білімдерін тәжірибеде пайдалану дағдыларын тереңдетеді, өндірістік жағдайда   шешім қабылдау  іскерлігі қалыптасады.
Дуальдік оқытуда студенттер теориялық қана емес, тәжірибелік тұрғыдан да білім алуы үшін барлық жағдай бар. Колледж бітірген түлектердің барлығы келешекте міндетті түрде тұрақты жұмысқа орналастырылады.
Қазіргі жағдайда басты міндет - жұмыс берушілермен тығыз байланыс орната отырып, кәсіби деңгейі жоғары мамандар шығарып, олардың әрі қарай еңбекке араласуын қамтамасыз ету.
Жаһандану заманында студент жастарға кәсіби бағдар мен сапалы білім беру ең маңызды стратегиялық міндеттердің бірі екенін ескерсек, оны қазір жүзеге асыру үшін аталмыш оқу мекемесінде қажетті мықты материалдық- техникалық базасы, өз ісіне адал тәжірибелі де білікті педагогтар ұжымының зор ұмтылысы бар.
Елімізде 2020 жылға қарай колледждердің 50 пайызы дуальдік оқыту жүйесіне ауысады. Бүгінде білім ордалары мен жұмыс берушілер арасында екі мыңдай келісім жасалған. Студенттер оқу мен тәжірибені қатар алып жүреді.
Елімізде 43 мыңдай инженер-техник жетіспейді. Бұл мамандыққа деген қызығушылықтың төмендегенін көрсетеді. Тоғызыншы сынып бітірген түлектердің тек 12 пайызы ғана жұмысшы мамандығын таңдайды екен. Ал дамыған мемлекеттерде бұл көрсеткіш 30-40 пайыз. Бізде тіпті оқу стандарттары да ақсап жатыр.
Өндірісте жұмыс істеген тәжірибесі бар инженер, педагог мамандар саны азайып барады. Жалақының төмендігі оқу үрдісіне білікті кадрлар тартуға мүмкіндік бермейді. Инженер, педагогтардың жыл сайын тек 7,5 пайызы ғана біліктілігін арттырады. Көрсеткіш 20 пайыз болуы тиіс. Кәсіби стандарттарға сай құрылған білім беру бағдарламасы жоқ.
Кәсіптік техникалық мамандық иелерін даярлауға қаражат соңғы үш жылда 2 есеге көп бөлінгенімен, бұдан білікті маман саны көбейіп кеткен жоқ. Оқу бітіріп диплом алып шыққандары өндіріс талабына сай емес. Өйткені теория мен тәжірибе қатар жүрмейді.
Бізде көптеген жастар колледжге барады. Колледжге барғанда жұмыс орнына орналаса алмайды. Неге оқытып жатырмыз, қаржы бөлініп жатыр, мамандық беріліп жатыр? Бұл жерде өндіріс пен қарым қатынас таяздығы.
Сондықтан колледж бен жұмыс берушінің арасын нығайтатын дуальдік білім беру саласы.
Алдағы уақытта оқушылардың «кәсіби біліктілігін» арттыру мақсатында колледждердің материалдық-техникалық базасын жаңарту қажет.
Қорыта келгенде, дуальдік жүйе бойынша оқыту білім алушылардың кәсіби біліктер мен дағдыларды, іскерліктерді тікелей жұмыс орнында меңгеріп, жан-жақты кәсіби дамуына мүмкіндік беріп, түрлі жүйелердің – білім, ғылым, өндірістің – өзара байланысын, өзара әсерін, өзара кірігуін қамтамасыз ету арқылы кәсіптік білім беру жүйесінің сапасын арттыратындығы сөзсіз.
1. Қазақстан Республикасының білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған бағдарламасы 2. «Дуальдік оқыту жүйесі: кәсіби біліктілікті арттырудың жаңа мүмкіндігі» «Кәсіптік мектеп». – 2007. – № 4. – 39-43 б. 3. Батышев С.Я. «Профессиональная педагогика». М.: Ассоциация «Профессиональное образование», 1997 г.
Download this publication 140.79Kb
Комментарии 46 Добавить комментарий
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
да больше бы такого!
It is impossible to say when silk, the product that lends its name to the trade route, came to be traded. And while the main object of travelling the early caravan routes was to buy or sell goods to or from faraway places, silk ended up the most eagerly traded and mysterious item. It was so rare that the Romans could only afford to sew a thin strip onto their togas.
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
© 2010-2017 جمعية2010-2016 "نادي العلماء الاقتصادي الأوراسي
Attach account from old site
If you have an account at the old Group-Global site you can attach it to the new site. This action will link all the content you published at the old site to your new account so we highly recommend to do this.
Otherwise just click the "Don't show this dialog" button and this message will never appear again. You can attach your account anytime by selecting the item "Attach account from old site" from the user menu.
Error ataching account. Please recheck the entered data.
Don't show this dialog
Enter your G-Global username.
Enter the password that accompanies your username.
In order to use the functionality of the site in its entirety, you need to login with your account to Facebook. Press the "Continue" button and fill in the "E-mail" (or phone) as well as the "password" for your account to Facebook. If you do not have an account in Facebook, we recommend that you create it. Otherwise, you will only function with viewing web content.