kk kk ja en fr en zh kk ar az en ky tt kk kk kk kk kk it kk kk kk en pt kk it en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk ru ky kk mn kk kk uk kk kk kk kk fr kk fr en kk kk kk fr kk fr en kk kk kk fr kk fr kk kk en kk kk en sv kk kk fr fr kk kk fr kk kk fr kk kk en kk kk en kk ru bg en ru kk kk kk kk ru bg kk kk kk kk en kk kk kk kk hbs_cyr ru kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk en uk uk kk en kk kk kk en kk tk ru ru en kk fr en kk en en kk en it kk zh en kk de kk ru kk kk kk en kk
Ол табаны тозып пәтеріне кеш келді. Үйге кіре портфелін төсекке лақтыра сап, етпетінен сұлай жата кетіп, құрт-құмырсқаға зәбірсіз жуас жүзімен қалта телефонның көзесіне қыдия әлгі хатты қайта оқыды. Қанша қайталап қарағаны есінде жоқ. “Нью-Йорктегі жермен жексен болған дүниежүзілік сауда орталығындағы құрбандарды еске алуға бардым” деген сөздер санасында жатталып қапты. Одан бұрынғы жазғандарын да шолып шықты. Сосын жағын таяна қос бұрым, қос етек көйлек киіп түскен суретке көз жүгіртті. Осы фотоны тапсырып алғанда скайып арқылы тілдескен. “Ежелгі ата-бабамның жерінде түрме, жетімдер үйі, қарттар үйі, мейманхана болмапты” деп қайран қалған ол.
Төбесін күн өпкен ұлы даланың ақбас шыңына көз сала қарағаны сондай сүйкімді көрінген. “Шіркін! Мынау алдымдағы қараторы, қыр мұрын, сымбатты жігіт Америкалық болғанда ғой!” деп наздана қиылып тұрғандай байқалған. Келуі қандай тез, қоржынын бөктеріп кетуі солай тез болды. Кетіп бара жатып шер-шемен шөккен сұраулы көзбен қимай қарағанын деші!
Сұрауға батпай жүргенін өзі сезді ме, өгей шешесінің протестант әйелдерден өзгешелеу католик дінін ұстанатынын айтқан. Әкесі ертерек бақилық болып кеткен. Ол кісі еврейтектес екен. Олардың екі баласы өз бетімен өмір кешіп жатса керек. Шаһарлы шақта жолға шыққалы жүргенінде өгей шешесі қайтыс болыпты. Көзі тірісінде қазақ қаны екенін есіткенде, бойын бір түрлі үрей билеп алғанын бүркеп жасырмады. Туған ата-анасының мейіріне бөлену бақыты бұйырмаған қасіретін қан жылап отырып жеткізгенде іштей аяды. Екі әлем, екі өмір жан дүниесін қақ айырып қаңғыртып жібере жаздағанын түсінді. “Сені Құдай жолықтырды, ата-бабаңның салт-дәстүріне тәнтімін, сол үшін азан шақырып қойған есіміңді өзгертпедім. Есейгенде еліңнің азаматтығын алу-алмауды өзің шеш, әке-шешеңді тауып берем, олармен бірге қалам десең өзің біл, қандай шешім қабылдасаң да Америкадағы ең озық оқу орнында оқытамын” депті жарықтық шешесі шынашақтай қыздың шекесінен сипап. Сол кісінің арқасында аты мәшһүр Америкада не ішіп, не жеймін демепті. Гавай, Кариб аралдарын қыдыртып, үлде мен бүлдеге орап, аспандағы айдан басқаның бәрін әперген шыншыл, ақ ниетті анасына шаң жуытпаған түрін. Дүние қызығына керімнің желісіндей елп етіп ере жөнелмеген шөкімдей қыз өзі тұрып жатқан жаққа әлемнің түкпір-түкпірінен қауым елдің тектен текке сабылып жатпағанын түсініп түйген болар. Ондай жерде бағып-қағып, шартарапты шарлатқан кісіні кім жек көрсін! Мейлі, жөн-ақ делік. “Американдық төлқұжат алғанға шейін не бақ, не сорын білмегені оқа емес. Бұла өскен өмірін жазмыштың жазуына жауып жалтара салудан аулақ етсін.” деді ол өз-өзіне күбірлеп.
Шалқасынан аунап түсіп, қолын айқастырып желкесіне қойды. Төбедегі бір ноқатқа қадала қарап үнсіз жатыр. Сол бір нәзік бейне көз алдында қаз-қалпы тұр. Алабажақ алаң өмірде қоңылтаяқ аяғын мүк басып, ыстықта қаталап, суықта тоңып, зұлымдық дәмін татқан бір бейбақтың қызына алуан жүйрікті бауырына басқан ұлы дала төсі тарлық еткеніне қынжылып іші удай ашыды. Арқан керіп құда күтетін салтты көрмей, жат жұртта жетілген қара көзді  ойлап мәжнүн болып кетердей күй кешкені қалай? Кіндік қаны тамған жұртын, ен-таңбалы елін жүрек төрінде сақтар деген үмітпен өзін-өзі жұбатып әлсін-әлі әлекке түскені несі!
Жеті қырдың астында жағасы тырна-тырау “жетім өсіп, желкені тессін?!” Дәркүмән өмір кешкен сол бір қыздың көз жасына боз жер жібісін!
Орнынан тұрып екі қабатты коттедждің екінші қабатының түкпіріндегі тым-тырыс дәліздің ашық тұрған терезесінен сыртқа мойнын созды. Саумал самал еседі. Сол самалмен Тәңірі өзі жебеген бабаларың бұ дүниенің рахаты, о дүниенің ұжмағын аңсайтын пендеуи пиғылдан биік дегендей бір үн естіткен болады. Пендешілік мезі еткен мезгілде бұлда бір алданыш сезім екен. Асадал асын ішкізбей, өзгеге жетектетіп жіберген “жетім құлын жорға болар!” деп кім күтті? Жетімін жылатпай, жесірін қаңғытпай, Құдайға құлдық ұрып періште сәбиін тал бесікте тербетіп әлдилеп өсірген ел едік деп күрсіне тыныс алды.
Бұрынырақта оқыған дүниелері ойына оралды. “Бала асырап алу ежелгі римдерден-ақ басталсын. Орыстар да жетім балаларын христиандардан басқа біреудің бауырына басып алғанын қаламайды екен. “Жетімді жебеу – сауап, игі іс, сол ісіңмен Христостың даңқын асқақтата түсесің” деп миссионерлер жазыпты. Ілкіде Еуропадан Америкаға жеткен діншілдер жетім балаларды асырап, ер жеткенде солардың үнімен діндерін үгіттепті. Осыған қарағанда бабаларымыз “бала баққандікі” деп бір ауыз сөзбен бекерге түйіндемесе керек.
Бағанадан бал-бал тасқа арқасын сүйеген жүдеу әйел күн қақтаған маңдайын ақбас Алатаудан бұрып, қасындағы ағаш орындыққа жайғасып, көнетоз шапанның өңірінен шырпы алып шылым тұтатты. Аһ, дүние-ай! Әлдекімнің мүсәпірге тастаған пақыр тиынындай дат басқан кейіп-кеспірі көңілін тіпті түсіріп жіберді.
– Бейшара бейбақ құбақан өмірден нендей тауқымет тартты екен? Әлдекімді пір тұтып, тас жұтып, алдап-арбап асайтын ашкөз қудың жағына Құдай шықпай қойып, пейілін бұзды ма екен? – деген ой жетегімен бөлемесіне кіріп, экран ішіндегі күңіренген қобыздың әуені тебіренткен теледидардың дауысын бәсеңдетіп, жантая жатып еді, көзі ілініп кетті.
Ой, Алла! Бейшара анасы ине көзінен жіп сабақтап Марста отыр. Тұмсық сыпырып, көз ашқан қара жерде емес, жат планетада жүргені несі деген ой келді. О жақта жан иесінің тегі өзгеруі мүмкін екенін бәлки білмейтін болар? Ол жерге Гагарин жете алмай қаңғып кеткенін анасына айтқысы келген. Айта алмады. Сонда да оны-бұны сонылап сөйлеп жатыр. Арыстандай айға атылған Гитлер тылсым күшке құрық салып, “өлмейтін өмірдің” легионын іздеуге сарбаз жіберіп, Шамболаны жасақпен күзетпек болғанда Марсты армандап, діңкелеп аһ ұрмаған дейді. Анасы бәрі-бір естімеді. Ертегідей елеске еліткені соншалық “өмірге бөрі – ене бола бермес” деді сәл сабыр сақтап. Осы көріп жатқаны қас-қағымда ғайып боп кетті. Енді, бір қараса, баяғы балалық шаққа оралыпты. Күндегі абыр-сабыр, күйбең тірлік. Аула ішінде әке-шешесі және бақташы жүр. Сонау күндер көз алдынан қайталанып өтіп жатыр. Жалғыз аяқ сүрлеу жолмен бірінен кейін бірі маң-маң басып, бәйге төбеден өтіп бара жатқан сиырлар, құйрығын бұлаңдатып қасынан қалмай жүгіріп жүрген ала күшік, қараған бұтаны кеміріп, ботасын танымай жеріп кеткен қара інген жүр. Бақташы қой қораның есігін ашып әбігер. Көк серкенің соңынан жерігіш қойдың қара төбел қозысы ере шықты.
– Енесін қоя берейін бе? – деді қозыға сүт берген бұл шешесінен сұрап.
– Күннің сұрқы жаман, туып қалса әуреге салады.
– Бара берсін, желімі толған жоқ, – деді күн шуақта отырған әкесі.
– Қырсығын қарай гөр өзінің, аю келе жатыр десем, қарны арқасына кеткен өрмекшідей тырбына жөнелесің, ә? – деп еркетотай сақауша бұртия, бұның шашынан умаждай уқалап, жерде жатқан қарала қапты жұлқа көтеріп иығына салды.
– Айта береді, көңіліңе алма! – деп әкесі араша түседі. – Баламның бұйра шашты қазан басына бәлен жұрттың тілі сыйып жатыр, – деді артынша қойшыға қарап мақтанып.
Ол әкесіне қайыра құлақ түргенше болған жоқ, көз ұшындағы бейнелерден кенет көз жазып, жапан далада соқа басы сопиып жалғыз қалғанын сезді. Зәре-құты қашты. Құлында құлын шырқырап зыр жүгірді. Анасының айқайлап шақырған дауысы алыстан жаңғырып естілді.
– Құлыным! Ботам! Қайда кеттің?
Селк етіп шошып оянды. Қара терге малшынып жатыр екен. Төсектен атып тұрып терезенің алдына барып бабалары жатқан төбеге көз тікті. Тасы алтын сары даланың жұлдызды аспаны астында төбел туған қасқа құлындай көрікті Алатау менмұндалайды. Қуы қаңқылдап, күйкентайы қасқыр алған жусанды қыратта ашамай мініп, ат жалын тартқан мекен елестеді. Әлгінде түсінде көрген жерігіш қойды әкесі сойып алғалы жүргенде аяқ астынан жоғалып кеткен болатын. Соны іздеп бақташының есігі алдынан өте бере, ешкім көзге ілмейтін қойшыны шыжғырған қатынының сөзі есіне түсіп еріксіз езу тартты.
– Ақпақұлақ ақымақ! Осы кең дүниені қашанда келте кесіп көбең сөгіліп жүреді. “Жерде жетім налыса, көкте періште қайғырар” деп аяғыңды айқастыра тар қапаста жатып, пулеметше сақылдап құлдыраңдауды қоймайсың!
Есте жоқ қай-жайдағы ескі дүниелер еске орала бергенін. Әкесі жасаған итарбаны тәй-тәй басып айдағаны бал-бұл елестеді. Тай мініп Тәшкент барып, балшы боп қайтқан кісіше әкесі төңіректі көзінен таса қылмайтын. Өкшесіне нәл қағылмаған кезбе ойнақ салып кетердей жан-жағын қорып отыратын. Әкесі екеуі көрші кемпірдің көңілін сұрап қайтқандағы сөздер еске түсті.
–  Мыстан неме итінің итаяқ жалағанына мәз, шошаңдап валерианка болып жүрмей бала туып алғанда, бүйтіп дөңбекшіп жатпас еді, – деп тыжырына бұрқылдап еді.
– Тут болит, здесь болит, не пойму где болит! – деп қаншырдай денесімен  арлы-берлі аунап, барбиған саусақтарымен біресе санын, біресе белін нығырлай нұқыған кемпірді суқаны сүймей, – Сәбеттен қалған мыстан шүлдірлеуін қоймады! – деген үйге келе жатып.
– Әке, Құдай көп пе? – деп сұраған бір әйел бір еркектен қабырғаға тақап қойылған диванның жоғарғы жағына ілінген кемпірдің суреттерін есіне салып.
– Әлгі әжейдің дұғаларын қалың Құдайлары түгел ести ме? – әкесіне таңырқай қарап, – Соншама көп құдайы бола тұра неге ауырады? – деп тақылдап қоймаған.
– Қарағым-ай! “Ауруды жаратқан Құдай, ауыртқан Құдай емес”  деді әкесі қалтасынан бір тал кәмпит алып. – Міні, тоқсанға келген атаның сарқыты.
– Ол кісі қайда?
– Әке тоқсан жыл өмір сүру аз, анам екеуің жүз жасауларыңыз керек!
Ол жалпақ танауының желбезегі желпілдеп ойға шомғанда, әкесін сөздерін есіне алатын. Ондай шақта абалап үрген ала күшік назарын бұрғыза амайтын.
– Жалы тілерсегіне түскен арыстандай айбатты ата-бабамыз қорғап келген жерде ұрпақ өсіру парыз! Қар ханның төрінде баладан артық байлық жоқ. Жеті жұрттың тілін білсең де, осынау ұлы дала топырағында бәрібір қазақ болып қаласың, – деп әкесі басынан сипап айтқаны жадында жатталып қапты. Құдіреттің хикметтіне шек бар ма?! Аяулы әке-шешесі елеске айналған. Ауылдағы бақташы болса, хабар-ошарсыз кеткен. Ол бағатын мал да жоқ. Бұл алты қырдың астындағы бір аруды аңсап күнде сарылып күткен өзінің кейпін өзі де түсінбейді. Дәл әзір, сабыр сарқылып таусылған соңғы бір сәт секілді сезіле береді оған.
Күн бойы нәр татпаған. Таңдайы кеуіп, ішінің шұрылдап тұрғанын білді. Ішке кіріп кеседегі суық шайды ұрттап, қосулы тұрған теледидардағы кешкі қорытынды жаңалықтарға құлақ түрген-ді “....кішкентайынан асырап алған ата-анасы екі жыл бұрын қайтыс болған Америкалық қазақ қызының үстінен қылмыстық іс қозғалды...” деген диктор жігіттің сөзін естіген кезде жан-дүниесі түршігіп, өзін қоярға жер таппай аласұрды.
Жазмыш 2 Бағай Назарбайұлы 2 Америкалық қазақ 1
Сарбала Шошақбаева • 8 ай бұрын
Айхай Бәке керемет !Сымбат қандай ,сыр қандай ! Әңгімелеріңді осы сайттан оқып тұрам.Тамаша әлеуметтік проблемаларды көтеріп жазған еңбегіңе шығармашылық зор табыс тілеймін . Мемлекеттік сыйлық беру керек сізге . Айтам жоғарғы жаққа. Медаль береді
Ерлан • 8 ай бұрын
Маған өте ұнады. Рахмет Бәке! Әңгіме өте сәтті шыққан еңбек, сөз байлығы жағынанболмасын, өмір шындығына сай, әңгімеңде артық болар еш нәрсе байқамадым. Үлкен шығармашылық табыс тілеймін! Жәнеде үлкен, тартымды шығармалар күтемін.✨
Нұрбақыт Байрахметұлы • 8 ай бұрын
Қаламыңыз қарымды, ойыңыңыз алымды болсын! шығармашылық табыс, деніңізге саулық тілеймін.
Елбасы: Кез келген басшы мәселені өз деңгейінде біліктілікпен шешуге тиіс
Елбасы: Кез келген басшы мәселені өз деңгейінде біліктілікпен шешуге тиіс
25/08 19:11 0 46
Елбасы Ұжымдық қауіпсіздік шарт ұйымының Бас хатшысымен кездесті
Елбасы Ұжымдық қауіпсіздік шарт ұйымының Бас хатшысымен кездесті
25/08 18:58 0 16
Алматы қаласында жемқорлыққа қарсы ведомствоаралық жиналыс өтті
Алматы қаласында жемқорлыққа қарсы ведомствоаралық жиналыс өтті
25/08 18:50 0 38
Жанқош Тұраров: Қарсыласым мықты. Бірақ ел намысы үшін есемді жібермеймін!
Жанқош Тұраров: Қарсыласым мықты. Бірақ ел намысы үшін есемді жібермеймін!
25/08 18:11 5 272
З.Қабылдинов қазақстандықтарды әрбір елді мекеннің тарихын жазуға шақырды
З.Қабылдинов қазақстандықтарды әрбір елді мекеннің тарихын жазуға шақырды
25/08 17:57 0 99
Барселонадағы терактқа байланысты Эйфель мұнарасының жарығы сөндірілді
Барселонадағы терактқа байланысты Эйфель мұнарасының жарығы сөндірілді
17 тамыз күні кешке Барселонада теракт болды. Нәтижесінде 13 адам көз жұмды. Тағы 100 адам жараланды
18/08/2017 08:58 0 865
Қырғызстанның ҰҚК елдегі теракт болу қаупі жайлы ескерту жасады
Қырғызстанның ҰҚК елдегі теракт болу қаупі жайлы ескерту жасады
Қауіпті халықаралық террористік ұйымдардың бірі «Джамаат Таухид ва Джихад» ұйымы төндіріп отыр
18/08/2017 13:13 0 477
Қазақстанда әрбір адам жылына 18-20 келі тәтті жейді
Қазақстанда әрбір адам жылына 18-20 келі тәтті жейді
Жүргізілген талдауларға сәйкес, әр қазақстандық азамат 1 жылда 18-20 келі тәтті жейді.
18/08/2017 17:03 0 1000
Шетелдіктер үшін Қазақстандағы көші-қон ережелері жеңілдетілмек
Шетелдіктер үшін Қазақстандағы көші-қон ережелері жеңілдетілмек
Шетелдіктердің қазақстандық визасы болса, көші-қон карталары керек болмайды
18/08/2017 19:21 0 607
Тоқтар Абыз Алланың елішісі Мұхаммед емес, Жәбірейіл деп мәлімдеді (видео)
Тоқтар Абыз Алланың елішісі Мұхаммед емес, Жәбірейіл деп мәлімдеді (видео)
Тоқтар Абыз өзінің мәлімдемесінде елші Мұхаммед пайғамбар емес  Жәбірейіл деп мәлімдеді
18/08/2017 20:24 14 10765
Ливан әскері содырларға қарсы әскери операция бастады
Ливан әскері содырларға қарсы әскери операция бастады
Қазір сарбаздар содырлардың қолында болған бірнеше жотаны бақылауына алды.
19/08/2017 10:13 0 894
Қырғызстандық саудагер: «Қазақстаннан келіп киім алу тиімсіз»
Қырғызстандық саудагер: «Қазақстаннан келіп киім алу тиімсіз»
Қырғыз жерінде АИ-92 маркалы жанармай литрінің бағасы 37 сомға тең. Біздің ақша бойынша 185 теңге
21/08/2017 12:01 2 1927
Тынық мұхитында 1945 жылы жоғалып кеткен кеме табылды
Тынық мұхитында 1945 жылы жоғалып кеткен кеме табылды
300 адам кемемен батып кеткен, қалғандары шөл, галлюцинация мен акуланың шабуылынан көз жұмды
21/08/2017 13:12 0 1762
ҚР Мәдениет және спорт министрінің қатысуымен флэшмоб өтті
ҚР Мәдениет және спорт министрінің қатысуымен флэшмоб өтті
25-26 тамызда ЭКСПО-ның оңтүстік шығысында старттық сөмкеледерді табыстау рәсімі ұйымдастырылады
22/08/2017 18:16 0 310
«Боко харам» жыл басталғалы 83 баланы тірі бомба ретінде пайдаланған
«Боко харам» жыл басталғалы 83 баланы тірі бомба ретінде пайдаланған
ЮНИСЕФ-тің хабарлауынша, 2017 жыл басталғалы «Боко харам» террористер ұйымы теракт ұйымдастыру үшін 83 баланы пайдаланған.
23/08/2017 09:51 0 749
Еуропа Лигасының жеребе тарту рәсімі 25 тамыз күні өтеді
Еуропа Лигасының жеребе тарту рәсімі 25 тамыз күні өтеді
Бірінші тур 14 қыркүйек күні өтеді
23/08/2017 12:48 0 147
Айдос Сарым: Аударма ісі алғаш рет мемлекеттік деңгейде талқылануда
Айдос Сарым: Аударма ісі алғаш рет мемлекеттік деңгейде талқылануда
Бүгін Алматы қаласында «Қазіргі ғылыми аударма теориясы мен практикасы» тақырыбында дөңгелек үстел болып өтті
23/08/2017 15:06 1 362
Түркия мектебінде Дарвин теориясының орнына жихад туралы пәндер оқытылады
Түркия мектебінде Дарвин теориясының орнына жихад туралы пәндер оқытылады
Қыркүйек айынан бастап Түркия еліндегі мектеп оқушылары жаңа бағдарлама бойынша білім алатын болады.
24/08/2017 12:54 0 413
Бұл  дерт қандағы қант  мөлшерінің шамадан тыс көбейіп кетуінен пайда болады
21/08/2017 18:21 0 1238
Тұтқынға алудағы бұлтартпау шарасы қолданылатын қылмыстар қысқартылады
Тұтқынға алудағы бұлтартпау шарасы қолданылатын қылмыстар қысқартылады
Тұтқындалған адамды сот алдына әкелу уақыты 72 сағаттан 48 сағатқа қысқартылу ұсынылды
24/08/2017 19:18 0 278
«Дәстүрімізді «прикол» деп,жөн-жосықты «ысырап» санайтындармен ымырасызбын»
Тест: «Сіздің мінезіңіз қандай?»
Алматыда Mercedes автокөлігі жаяу жүргіншіні қағып өлтірді
Сұлубай батыр және «Сұлубай шоқысы» мен «Сұлубайдың әні»
Абаев «ҚазАқпарат» ХАА ұжымын 97 жылдық мерейтойымен құттықтады
© 2017 «Qamshy.kz» ақпарат агенттігі
Меншік иесі: «Qamshy Media» ЖШС
QNews system, Powered by Attila Group
Біз туралы    Пайдаланушылық келісімі