uk ru ru ru uk ru en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk en kk en en kk kk en kk kk en kk kk kk kk ru fr be fr ru fr ru fr kk fr be fr ru fr ru fr ru fr ky cs en en kk kk en kk kk de zh en de bg ru ru fr ru zh zh ru ru ru fr ru de pl zh en kk en en kk en en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en kk en en kk kk en kk kk kk kk uk kk ru kk ru ru uk kk ru kk uk kk kk ru bg kk ru kk en en kk en kk kk en en kk en en kk kk kk ru ru en en en en en en en en en en kk en ru fi en en ru ja en en kk en ru ru ru en kk en kk en en kk kk kk en en kk en en kk kk kk en kk kk en mk en kk kk en uk en kk kk kk en kk en kk en en en kk en kk kk en kk en kk en kk kk en kk en kk en kk kk en en en fr km en ru en en uk en pt en kk fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr war sv kk ru tg ru ru ru ru ru ru ru ru ru hbs_lat hbs_lat hbs_lat ru pl pl pl pl pl pl pl uk el fr el fr pt en en en fr en en en ru fr ja en ka kk fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr war sv kk ru tg hbs_lat fr hbs_lat hbs_lat cs fr hbs_lat de ru sk ru ru ru fr zh el fr fr fr fr fr uk ru pl pl pt en kk kk en en fr km en ru en en uk en pt en ky fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr war ru kk ru tg eo eo ru ru eo eo eo eo fr fr fr fr ru fr fr es es fr fr fr fr en da pt en en en fr en en en ru fr ja en ka ky fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr war ru kk ru tg fr fr es es fr fr fr nl eo eo eo eo ru en en fr fr hbs_lat fr fr fr fr fr pt en ru ru
АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев өз жолдауында былай деген: “ Біз энергетиканың дәстүрлі түрлерін дамытатын боламыз. Жылу-электр стансаларынан шығатын қалдықтарды тазарту жөніндегі ізденістер мен жаңалықтарға, өндіріс пен тұрмыста жаңа технологиялар арқылы жаппай электр қуатын барлық жерде үнемдеуге қолдау көрсету қажет. Таяуда Еуроодақтың ірі компанияларының алғашқы ондығы Еуроодақтың әйгілі жасыл экономика тұжырымдамасы негізінде қабылданған энергетикалық стратегиясына қарсылығын жариялады. Еуроодақ оны жүзеге асырған төрт жылда 51 гигаватт энергия қуатын жоғалтты. Жасыл экономика бағдарламасымен жұмыс жүргізе отырып, біз осы қателікті ескеруіміз керек.”
Осы жолдаудан ескеретіміз энергетика болашағы қарқынды дамиды соның салдарынан мен осы дипломдық жұмысты орындау барысында энергеетика мамандығын меңгеруге тырысам.
Энергия жүйесінің электрлік бөлігінде электр стaнсaсы, қосaлқы стaнсa және электр жеткізу желілерінің электр жaбдықтaрының зaқымдaнуы мен қaлыпсыз жұмыс режімі орын aлуы мүмкін.
2009 жылы Елбасымен ел экономикасын индустриялық-инновациялық дамыту бағдарламасын үдемелі іске асыру тапсырмасы қойылған болатын. Бағдарламаның маңызды бағыттарының бірі – электр энергетикасы саласы.
Қазақстанда электр энергиясы өндірісімен әр түрлі жекешелендірілген 58 электр станциялары айналысады. 2009 жылы электр энергиясын тұтыну 77,95 млрд.кВт.сағ., өндiру 78,43 млрд.кВт.саг., экспорт пен импорттың көлемi тиiсiнше 1,87 млрд.кВт.саг. және 1,4 млрд.кВт.сағ. құрады. Электр энергиясын тұтыну бөлiгiнде қазақстандық өнiмнiң үлесi 90% астамды құрайды.
Генерациялайтын құрал-жабдықтар типіне байланысты қабылданған қуат құрылымы: ЖЭС-терде 16733 МВт (88,2%), СЭС-терде 2 248 МВт (11,8%).
Жұмыс істеп тұрған электр станциялары мен қосалқы станциялардың технологиялық құрал-жабдықтары айтарлықтай ескірген. Қабылданған қуаты 18981 МВТ ағымдағы жылдың қуат үзілісі 4193 МВт, яғни барлық қабылданған қуаттың 22%-ын құрап отыр. Бүгінгі таңда ҚР ҰЭТ құрайтын жоғары кернеулі әуе желілерінің (ӘЖ) 31%-ы 30-40 жылдық пайдалану мерзіміне ие, ӘЖ-лерінің 26%-ы нормативті пайдалану мерзімі – 40 жылдан асып түседі. Өңірлік электр тораптарының ескірген электрлік тораптық құрал-жабдықтары 65%-дан асып түседі, бұл электр энергиясын беру мен үлестіру секторындағы шешімін таппаған күрделі мәселелер болып отыр.
Елімізде соңғы жылдары биылғы 2015 жылға дейінгі индустриалды-инновациялық өркендеу Бағдарламасына негізделген көп салалы экономиканы құруға бағытталған кешенді іс-шаралар жүзеге асырылып келеді.
Қазақстанда соңғы 2-3 жылда (2018 ж. дейін) энергияға деген сұраныс әлі де 50% арта түседі деп күтілуде.
Таратушы құрылғылар мен электр қондырғылары моральды, физикалық тұрғыдан ескірді және қайта құрылымдауды талап етеді.
1 Қосалқы станцияның электрмен жабдықтау объектілерінің сипаттамасы
1.1 Қысқаша технологиялық және энергетикалық сипаттама
Ұяшықтар бойынша жүктемелер сипаттамасы 1 кестеде келтірілген.
ТОО Нура-АЭ «К» с яч. 16
ТОО Нура-АЭ «К» с яч 14
«Рождественка» қосалқы станциясының әуе желілеріне қосылған ҚС-лардың жүктемелері
ӘЖ аталуы мен кернеуі
Сурет 1. ҚС құрылымдық схемасы
1.2 Объектілерді электрмен жабдықтау схемалары
Өндірісте, агроөнеркәсіптік кешенде және қалаларды электрмен жабдықтау жүйесінде электр қабылдағыштарының көбі кернеуі 1 кВ-қа дейінгі жұмыстар үшін есептелген. Сондықтан, олардан айтарлықтай алшақ емес жерде кернеуі 10 кВ желілері арқылы негізгі төмендеткіш қосалқы станциясымен немесе тарату пунктісімен байланысатын трансформаторлы қосалқы станциялары орнатылады.
«Рождественка» қосалқы станциясы таратушы тораптарды қоректендіру көзі болып табылады. Ол электр энергиясын тұтынушылардан оптималды ара-қашықтықта, яғни таратушы тораптардың жүктемелерінің ортасында орналасқан.
Құрылу құрамына байланысты таратушы тораптар: радиалды, магистралды және аралас деп бөлінеді. Олардың біржақты, сондай-ақ екіжақты қорек көзі болуы мүмкін. Радиалды схемада – қоректендіру көзінің шиналарынан әрбір тарату құрылғысына немесе трансформаторлы қосалқы станциясына сәйкесінше желілер шығады. Үшінші категориялы электр қабылдағыштары үшін олар жалғыз, ал аса маңызды қабылдағыштар үшін – бір-бірінен тәуелсіз екі қорек көздері арқылы қосарланып жасалады.
Желілер тарату құрылғысының сәйкес шина секциялары үшін бөлек қызмет етеді. Қарастырылған радиалды схемалар – бірсатылы. Егер, бірнеше тарату құрылғысы тізбектей қосылған болса, онда схема – көпсатылы болады. Радиалды схемалар пайдалану қарапайымдылығымен және сенімділігімен ерекшеленеді.
Коммутациялық түйіндер санын азайтуға және капиталды шығындарды төмендетуге деген ұмтылыс магистралды схемаларды қолдануды талап етеді. Мұнда тарату пункті және трансформаторлы қосалқы станциясы бірінен соң бірі бір немесе екі параллель желіге қосылады. Бір жақты қорек көзі бар дара магистралды схемалар тек үшінші категориялы тұтынушылар үшін ғана қолданылады. Магистралды схемалардың электрмен жабдықтау сенімділігі және пайдалану қолайлығы жағынан радиалды схемалардан артта қалады. Электрмен жабдықтау сенімділігін екі жақты қорек көзі бар дара магистралды схемаларды қолдану арқылы жоғарылатуға болады. Қалыпты режимде магистралді тарату құрылғыларының немесе қорек көздерінің бірінде орнатылған секционды коммутациялық аппарат арқылы ажыратылған жағдайда ұстау керек.
Екі магистралды схемалардың сенімділігі жоғары болады. Олар екі трансформаторлы қосалқы станцияларын немесе екі шиналы секциясы бар тарату құрылғыларын қоректендіру үшін қолданылады. Трансформаторлар және шина секциялары бөлек жұмыс істейді. Магистралдың бірі зақымдалған жағдайда тұтынушылардың тек жартысы ғана, оларды келесі магистралға қосуға қажет уақыт аралығына, қорек көзінен ажыратылады. Егер магистралдар әртүрлі қорек көзінен қосылған болса, онда мұндай магистралды схеманың сенімділігі өте жоғары болады. Бұл схемаларды бірінші категориялы тұтынушыларды қоректендіру үшін қолданады. Қарастырылған радиалды және магистралды схемалар кернеуі 1 кВ-қа дейінгі тарату тораптарында да қолданылады. Қалаларды электрмен жабдықтау жүйелерінде – тарату тораптарының күрделі тұйықталған схемалары кездеседі.
Электрмен жабдықтау жүйелерінде электр тораптары – синхронды электр машиналарының және трансформаторлардың нейтралінің жерге қосылу режиміне тәуелді нейтралі тікелей жерге қосылған және доға сөндіргіш реакторлар арқылы нейтралдары оқшауланған немесе жерге қосылған тораптар деп бөлінеді.
Жоғарыда айтылғандардың біріншісіне – кернеуі 110 кВ және одан жоғары тораптар, сондай-ақ кернеуі 1 кВ-қа дейінгі төрт сымды тораптар жатады. Кернеуі 35 кВ-қа дейінгі және кернеуі 35 кВ тораптардың нейтралдары – не оқшауланған, не доға сөндіргіш реакторлар арқылы жерге қосылған болады.
Электрмен жабдықтау жүйелері радиалды схемалардың элементін құрайды, яғни аралас схема бойынша орындалады. Ол электр қабылдағыштарының категориясымен және электрлендірілетін объектінің жалпы электрлік жүктемесімен анықталады.
«Рождественка» қосалқы станциясының 10 кВ-тық кернеуі жағынан негізінен II және III категориялы тұтынушылар қоректендірілетін болғандықтан, электрмен жабдықтаудың сақиналы магистралды схемасын қолданамыз. «Рождественка» қосалқы станциясынан шығатын бір фидерлі желі бір трансформаторлы қосалқы станциясын қоректендіреді де, келесі ТҚС-ке бағытталады. Осылай ол 5-6 трансформаторлы қосалқы станцияларын қамтиды. Параллель ұяшықтың кабелі бірінші ұяшықпен қамтылған трансформаторлы қосалқы станциясының ең соңғысына қосылады. Ажырату – алынған сақинаның ортаңғы трансформаторлы қосалқы станциясында коммутациялық аппараттың бірін сөндіру арқылы (әдетте ажыратқышпен) орындалады. Олай болса, барлық трансформаторлы қосалқы станциялар екі желі бойынша қоректендірілген.
1.3 Табиғи – климаттық жағдайы
Целиноград ауданында климат күрт континенталді. Қысы - ұзақ және қатаң, желді, боранды. Жазы – ыстық, әрі қысқа. Аудан үшін оңтүстік – батыс бағытындағы желдер сипат алады. Орта есеппен алғанда бір жылда 10 күн – мұздақ, ал 32 күн – тоңды болады. Мұндай күндер, әдетте, қазан айынан сәуір айына дейін байқалады. Коррозияға ұшырау қабылеті – орташа, жері – тұзды емес. Боранды күндері орта есеппен бір жылда 42 күнді құрайды. Оның бір жылдық ұзақтығы 500 сағат айналасында. Кернеуі 110/35/10 кВ «Рождественка» қосалқы станциясының табиғи – климаттық жайдайының берілгендері 1.2-кестеде келтірілген.
Табиғи – климаттық жайдайдың берілгендері
Ауаның орта жылдық температурасы
Ең суық бес күндік
Найзағайдың орта жылдық ұзақтығы
Жылдық нөсердің жалпы саны
2 Кернеуі 110/35/10 кВ «Рождественка» қосалқы станциясын қайта құрылымдауды негіздеу
70-80 жылдары орнатылған трансформаторлы қосалқы станциялары 30 жылдық қызмет көрсету мерзімінен асып кетті. Барлық құралымдар қоршаған ортаның әсеріне байланысты пайдалану процесінде тексерілді. Айтып отырған әсерлерге бетон мен металдың тотығуы, қозғалмалы қосылымдардағы элементтердің фрикционды ұсталымы жатады. Олай болса, ұзақ мерзімді пайдалану процесінде болған құралымдардың сенімділігі төмендеді деген сөз. Қосалқы станциясының ары қарай апатсыз қолданылуы үшін жөндеу жұмыстары көлемі немесе оларды қайта құралымдау туралы сапалы және негізделген шешім қабылдау қажет.
Мұндай қондырғылардың осындай жағдайы тұрғылықты пунктілерді электрмен жабдықтауға ғана емес, сонымен бірге қызмет көрсетуші персоналдың өміріне қауіп тудырады.
2.1 «Рождественка» қосалқы станция ауданындағы электр жүктемелерін есептеу
«Рождественка» қосалқы станциясының 35 кВ электр жүктемелерін есептеуін жүргіземіз.
Алдын-ала «Рождественка» ҚС-нан шығатын 35 кВ желілердің бастапқы есептік сұлбасын құрастырып, торап телімдеріндегі қуаттар ағындарын анықтаймыз. Тұйықталған тораптарда ағын таралуын табамыз. Екі жақтан қорек алатын тораптағы ағын таратылуын, торап біртекті деп есептеп, табамыз.
1.1-кесте нәтижесінде құрастырған «Рождественка» ҚС-нан шығатын 35 кВ желілердің бастапқы есептік сұлбасы 3.1-суретте көрсетілген.
Сурет 3.1 «Рождественка» ҚС-нан шығатын 35 кВ желілердің бастапқы есептік сұлбасы
35 кВ желілер бойынша қорытынды қуаттар:
S «Целиноградская» = 7,05+ j4,58 МВА
S «Романовка» = 2,35+ j1,52 МВА
S 35 = 7,05+ j4,58 + 2,35+ j1,52 = 9,4+ j7,1 МВА
3 Жүктемелер графигін тұрғызу
3.1 «Рождественка» қосалқы станциясының жүктемелер ұзақтығы бойынша тәуліктік және жылдық графиктерін тұрғызу
Жеке тұтынушылардың электрлік жүктемесі, сәйкесінше, қосалқы станциясының жұмыс режимін анықтайтын олардың жалпы жүктемесі үздіксіз өзгеріп отырады. Осы фактілерді жүктемелер графигімен, яғни электрқондырғы қуатының уақыт бойына өзгеру диаграммасымен көрсету қабылданған.
Жүктемелер графигін электрқондырғыларының жұмысын талдау үшін, электрмен тұтыну жорамалын құру үшін, электр қондырғыларының жөндеу жұмыстарын жоспарлау үшін, сондай-ақ пайдалану процесінде жұмыстың қалыпты режиміне енгізу үшін қолданады.
Жүктеменің нақты графигі сәйкес параметрдің уақыт бойына өзгеруін тіркейтін тіркеуіш аспаптар, құрылғылар көмегімен тұрғызылады.
3.2 Жүктеменің тәуліктік графигінің тұрғызылуы
Абсцисса өсі бойынша тәулік бойына тұтынылатын электр энергия периодын (24 сағат), ал ординаталар өсіне олармен тұтынылатын қуатты көрсетеді. Осы графиктерді қолдана отырып, жүктеме ұзақтығы бойынша жыл бойындағы қондырғының жұмыс ұзақтығын көрсететін жылдық графикті тұрғызамыз. Ординаталар өсі бойынша сәйкес масштабпен алынған жүктемелер, ал абциссалар өсінде – 0-ден 8760-қа дейін, яғни бір жылдың ішіндегі сағат саны көрсетіледі. Жүктемелерді графикте кему реті бойынша орналастырады, Pmax -тан Pmin-ға дейін.
Жүктемелер ұзақтығы бойынша жылдық графигі белгілі қыстық (200 күн) және жаздық (165 күн) тәуліктік графиктері негізінде тұрғызылады.
Жүктемелердің ұзақтық графиктерін қондырғылардың техника-экономикалық есептеулерінде, электр энергиясы шығындарын есептеуде, электрқондырғысының жыл бойына пайдалануын бағалау кезінде қолданады.
Тұтынушылардың жүктемелерінің жалпы графигі электр энергиясын тарату кезіндегі желілер мен трансформаторлардағы қуат шығынын ескеру арқылы тұрғызылады.
Олар: тұрақты шығындар, өзіндік мұқтаждық шығындар, айнымалы шығындар:
P∑пс(t)=P(t) + ∆ Pпост. + ∆ Pпер.+ ∆Pс.н.
Мұндағы Рt – сағаттың белгілі мәні бойынша кәсіпорындармен тұтынылатын қуаттар сомасы; ∆ Pпост. – Pmax-тың 1% құрайтын тұрақты шығындар, мұндағыPmax – Рt сатысының максималды мәні таңдалады, ∆Pпост.=0,01Pmax; ∆Pс.н. – Pmax -тың 0,5% құрайтын, ҚС-ның өз қажеттіліктеріне кететін шығындар, ∆Pс.н.=0,005 Pmax
Pрасч.белгіліболғанда, типтік графикті белгіленген тұтынушы жүктемесінің графигіне, тапсырма бойынша, графиктің әр сатысына келесі қатынасты пайдалана отырып аударуға болады:
Pt= nt% ·Pрасч. / 100 (МВт),
Мұндағы ni %- типтік графиктің сәйкес сатысының ординатасы.
Pрасч- тапсырмаға сәйкес кәсіпорынның есептік қуаты, МВт.
∆Pпер. – әр сатының қуат мәніне тәуелді айнымалы шығындар, ол келесі формула бойынша анықталады:
∆ Pпер. = P2(t) / 10 · Pmax
Бірінші 0-1 сағат сатысы үшін Рt келесі өрнек бойынша шығарылады:
P(1) = 20% ·14/ 100% =2,8МВт.
Осылайша жыл мезгілдеріне сәйкес әр белгілі сағаттың қалған барлық сатылары үшін есептеулер жасалады.
∆ Pпост.(қыс)= 1% Pmax=0,01 Pmax=0,14 МВт.
∆Pс.н. (қыс)= 0,5% Pmax=0,005 Pmax=0,07 МВт.
0-1 сағат сатысының біріншісі үшін айнымалы шығындардың мәнін шығарамыз:
∆ Pпер. (қыс)(1)=2,82/10·14=0,056 МВт.
Қалған басқа әр белгілі сағат және жыл мерзімдері сатылары үшін осыған ұқсас есептеулер жасалады.
Содан кейін жиынтық қуатын шығарамыз, мысалы 0-1 сағат сатысының біріншісі үшін:
P∑пс(1) (қыс)=P(1) + ∆ Pпост. + ∆ Pпер.+ ∆Pс.н.=2,8+0,14+0,056+0,037=3,06 МВт.
Осылайша қыс сатыларының қалған мәндері шығарылады, шыққан барлық мәндері 3 кестесіне енгізіледі.
Қыс мезгіліндегі жүктемелер шамалары
Жаз мезгіліндегі жүктемелер шамалары
mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2017 год. (0.366 сек.)Пожаловаться на материал