kk en en zh ja zh zh zh zh zh en bg kk en en kk en de en kk ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk uk kk kk kk uk cs kk en it cs kk en it cs kk sv sv cs kk sv sv cs kk sv sv cs kk sv sv en kk en fr en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en en ru en en ru ru ru ru ru de ru ru ru ru de fr ru ru ru de fr en ru en de fr ru ru ru de fr ru ru ru de fr ru ru zh en en en en en fi en en en en fi en en en en en ru
СТУДЕНТТЕРДІҢ КӘСІБИ ІСКЕРЛІК ҚҰЗЫРЕТТІЛІГІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ІСКЕРЛІК ЭТИКАНЫҢ РОЛІ | G-Global
Authors: Нұрмағанбетова М.С.(ҚарМТУ, х.ғ.к., доцент), Н.С.Байжуманова (ҚарМТУ, аға оқытушы), Г.М.Қонақбаева, (О.А.Жәутіков атындағы №1 қазақ орта мектебі)
Category: G-Global – диалоговый центр между G20 и развивающимися странами
Қазіргі уақытта қоғамымызда болып жатқан түрлі өзгерістер білім беруге үлкен міндеттер жүктейді, яғни қоғамның білім деңгейі мен интеллектуалдық әлеуеті ұлттық байлықты құрайтын маңызды сипатқа ие. Жастардың білімділігі, шығармашылыққа талпынысы, кәсіби икемділігі, әр түрлі жағдайдағы мәселені анықтай білуі, оның жауапты және дұрыс шешімін табу, сонымен бірге қолайсыз жағдайларда әрекет ете білуі – еліміздің дамуына, қоғамымыздың тұрақтылығына және оның қауіпсіздігіне негіз бола алады.
Жеке тұлғаның психологиялық, теориялық және практикалық даярлық мәселелері, педагог бойындағы кәсіби қасиеттер мен қабілеттердің қалыптасуы, оның беделі мен кәсіби шеберлігі, педагогикалық ойлауы, ғылыми еңбекті ұйымдастыру мен біліктілікті жоғарылату бойынша сұрақтар әдебиеттерде кең түрде қарастырылады. Мұндай зерттеу жұмыстары педагогтарды кәсіби даярлау мәселесін өңдеуге неғұрлым салмақты үлесін қосты, сонымен бірге қоғамдық және педагогикалық тәжірибенің маңызды қажеттіліктері арасындағы қайшылықты шешу мүмкіндігін береді.
Жалпы кәсіби құзыреттілік мәселесі әр түрлі аспекттерде қарастырылады, яғни психологиялық-педагогикалық әдебиеттерді талдау бойынша берілген ұғымды кәсіби даярлау тұрғысынан да қарастыруға болады. Сонымен, құзыреттілік дегеніміз – белгілі бір салада кәсіби қызметтің табысты болуы үшін қажетті жеке тұлға қасиеттері, қабілеттері мен сапаларының жиынтығы деген тұжырым жасауға болады.
Этика – ертедегі теориялық пәндердің бірі. Оны оқытудың объектісі болып адамгершілік табылады. Адамгершілік – бұл адамға ұсынылатын және адамдар арқылы жүзеге асырылатын нормалар мен ережелер. Сонымен, этика адамгершілік принциптері мен нормаларын жалпылап жүйелейді.
Іскерлік этика – ғылыми зерттеу сферасы ретінде 70-жылдары Құрама Штаттарында дүниеге келді, бірақ этикалық мәселелер бизнес, кәсіпкерлік пайда болғаннан бері өмір сүрген. Алайда, алғашқы кездері негізгі рольді этика емес, билік атқарған болатын. Әр түрлі формадағы заңдарды шығару нәтижесінде осы процестің тездетуіне мүмкіндік берді. Іскерлік этиканың пайда болуына байланысты бірте-бірте этикалық нормалар кодексін өңдеп шығарып, жаңа идеяларды қабылдай бастады.
Ұсынылған ғылыми семинардың мақсаты – оқыту процесіне қатысатын студенттердің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру бойынша әдістемесін меңгерту және болашақ мамандардың кәсіби іскерлік қасиеттері мен қабілеттерін қалыптастыру мәселесін шешу болып табылады. Басқаша айтқанда, қазіргі заманауи талаптарға сай болашақ мамандарды даярлау, яғни студенттердің мінез-құлық, сөйлеу мәдениеті, өзін ұстай білу мен қарым-қатынас жасау мәдениеті, дұрыс шешім қабылдай білуге және ұйымдастыру шеберлігіне үйрету.
курстың теориялық мазмұнымен, негізгі ұғымдарымен таныстыру;
оларды іс жүзінде қолданудың жолдарын анықтау;
ұсынылған тақырыптар негізінде студенттердің практикалық біліктері мен дағдыларын қалыптастыру;
студенттердің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыруда семинардың мүмкіндіктерін көрсету.
Студенттердің кәсіби іскерлік құзыреттілігін қалыптастыруда өзіндік үлесін қосатын ғылыми семинардың тақырыптық жоспары 1-кестеде көрсетілген.
1 кесте – «Педагогтың іскерлік этикасы» ғылыми семинардың жоспары
Кіріспе. Семинардың мақсаты мен міндеті
Іскерлік этика және педагогикалық-психологиялық ғылымдар жүйесінде алатын орны
Болашақ педагогтың кәсіби іскерлік құзыреттілігі
Болашақ педагогтың педагогикалық мәдениеті және педагогикалық қарым-қатынас
Тұлғалық қасиеттердің кәсіби іскерлік құзыреттіліктің  қалыптасуына тигізетін әсері
Болашақ педагогтың іскерлік этикасы
1 тақырып. Курстың мақсаты мен міндеті, оның болашақта кәсіби іс-әрекетіне тигізетін әсері. Курстың маңызы. Қоғамдағы іскерлік этиканың ролін анықтау. Жалпы мәдениеттілік, әдістемелік, танымдық сияқты іскерлік этика функцияларымен студенттерді таныстыру.
2 тақырып. Іскерлік этика түсінігі, іскерлік этика объектісінің ерекшеліктері. Сыртқы бейне мен жүріс-тұрыс, жалпы мінез-құлық ережелері. Іскерлік және жолдастық қарым-қатынас барысында шыншыл, адал болу, бір-бірін қолдау. Сенім. Жеке тұлға мен қызметшілер құқығын сыйлау.
Ғылымдар жүйесінде іскерлік этиканың алатын орны, оның педагогикамен, психологиямен, эстетикамен, этикамен, мәдениеттанумен, әлеуметтанумен байланысы.
3 тақырып. «Құзырет» пен «құзыреттілік» ұғымдарының мәні, олардың «кәсіпқой», «маман», «шеберлік», «біліктілік», «қабілеттілік» және «даярлық» түсініктерімен байланысын анықтауда салыстырмалы талдау жасау. Құзыреттіліктің білім, білік және дағдыдан айырмашылығы. Жалпы кәсіби құзыреттілік ұғымын әр қырынан қарастыру, оны ұғынудың көп өлшемді тұжырымдамаларын талдау. Педагогикалық құзыреттілік мәселесін психологиялық-педагогикалық тұрғыдан оқып-зерттеу, оның кәсіби іскерлік құзыреттілігімен байланысы. Болашақ педагогтың кәсіби іскерлік құзыреттілігі және оны қалыптастырудың түпкі мақсаты мен оның кәсіби іс-әрекеттегі мүмкіндіктері.
4 тақырып. «Педагогикалық мәдениет» ұғымы. Педагогика тарихындағы педагогтың кәсіби қасиеттері мен атқаратын қызметі. Педагогикалық мәдениеттің қалыптасуына әсер ететін факторлар. Кәсіби педагогикалық бағыттылық. Өзін ұстай білу мәдениеті мен өзін-өзі тәрбиелеу. Сөйлеу мәдениеті, мәнерлі және мәдениетті сөйлеу арқылы өз ойын басқаларға дұрыс жеткізе білуге үйрету.
«Педагогикалық қарым-қатынас» ұғымы мен қарым-қатынас жасау мәдениеті. Педагог кәсіби іс-әрекетінің табысты болуында қарым-қатынас жасаудың атқаратын ролі мен маңызы. Қарым-қатынас жасау барысында демократиялық стильді қолдану ерекшеліктері. Болашақ кәсіби қызметіне жауапкершілікпен қарау, педагогтың өз-өзіне және өзінің әріптестеріне деген қарым-қатынасы. Қарым-қатынас жасауда сыпайы болу, мейірбандылық пен сабырлылық көрсету, басқа адамдардың кемшіліктеріне шыдамды болу. «Педагогикалық такт» пен «педагогикалық техника» ұғымдары. Ұжымда жағымды атмосфера құра білу іскерлігі.
5 тақырып. «Қасиет», «қабілет», «сапа» ұғымдары. Жеке тұлғалық қасиеттер мен кәсіби маңызды сапалар. Кәсіби іс-әрекет барысында жеке тұлғалық қасиеттердің атқаратын ролі. Қазіргі білім беру жүйесінің негізгі мақсатының бірі – өздігінен дамуға, өз бетінше жобалай білу қабілеті бар, қоғамда, мәдениетте және мамандықты таңдауда өзін дербес анықтай алатын жеке тұлғаны тәрбиелеу. Қоғамның дамуына байланысты тұлғалық қасиеттердің өзгеруі. Тұлғалық қасиеттер мәселесін психологиялық-педагогикалық тұрғыдан оқып-үйренуде ғалымдардың пікірлері. Педагогтың кәсіби іс-әрекетін табысты іске асыруда кедергі жасайтын кері қасиеттер.
6 тақырып. Этика мен этикет жайындағы негізгі түсініктерді беру. Этикет ережелері мен нормалары. Этиканың негізі ретінде адамгершілік түсінігін қарастыру. Адамгершілік принциптері, нормалары мен талаптары. Мәдениет пен жеке тұлға. Қызметтегі этикет етежелері, соның ішінде кәсіби оқыту педагогының іскерлік этикасының ролін анықтау. Іскерлік этиканың даму тарихы. Педагогтың іскерлік этикасы. Іскерлік этика мен этикет ережелерін сақтауды негізге ала отырып, жеке тұлғаның өз-өзін ұстау мәдениетін, ойлау мен сөйлеу мәдениетін, қарым-қатынас жасау мәдениетін, басқару мәдениетін, іс-әрекет барысындағы мәдениет пен сол мекеме талаптарын орындау. Р.Т. Де Джорджтың «Іскерлік этика» атты оқулығын талдау.
Студенттердің бойындағы кәсіби іскерлік қасиеттер мен қабілеттерді қалыптастыру екі кезеңде жүргізілді, олар айқындау және қалыптастыру кезеңдері. Зерттеу жұмысы Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің студенттерімен өткізілді, оның эксперименттік тобына – 78 студент, ал бақылау тобына – 75 студент қатысты.
Кәсіби іс-әрекетке қажетті кәсіби іскерлік қасиеттер мен қабілеттердің маңыздылығы мен қажеттілігі үш деңгейге бөлініп қарастырылады:
І деңгей – төмен, бұл қасиеттер мен қабілеттер кәсіби іс-әрекет барысында қажет емес, олар қызмет барысында ешбір роль атқармайды. Дамудың төменгі деңгейін көрсетеді.
ІІ деңгей – орташа, олар кәсіби іс-әрекет барысында белгілі бір дәрежеде ғана өзіндік қызметін атқарады, яғни аса маңызды емес болып саналады.
ІІІ деңгей – жоғары кәсіби іскерлік қасиеттер мен қабілеттердің жоғары даму деңгейін көрсетеді және олардың кәсіби қызметте өте қажет екенін анықтайды.
Айқындау кезеңінің мақсаты: жоғары мектеп тәжірибесінде студенттердің бастапқы білім, білік, дағды және кәсіби іскерлік құзыреттілігінің қалыптасу деңгейін анықтау. Мұнда сауалнаманың, сұрақ-жауаптың көмегімен мамандықты таңдаудың себебі, оның ұнауы немесе керісінше ұнамауы, бастапқы білім деңгейін тексеру, логикалық ойлау қабілеті, шығармашылық қабілеттері, дұрыс шешім қабылдау іскерлігі, кәсіби іскерлік қасиеттері деңгейі анықталды. Оларды дәріс, зертханалық және семинар сабақтарында, үздіксіз тәжірибе барысын бақылау арқылы талдау жасалды.
Сонымен, сауалнама нәтижелерін талдаудан студенттердің қазіргі уақытта педагог мамандығына деген қызығушылықтары төмен екендігін байқаймыз, яғни педагог мамандығын таңдаудың жағымды мотивтеріне қарағанда жағымсыздары басымырақ болып келеді. Сонымен қатар, студенттердің көпшілігі болашақ маман ретінде өзінің қоғамдық орнын және өз мамандығының әлеуметтік мәнін түсіне бермейді.
Айқындау кезеңінің нәтижелері қалыптастыру кезеңін жоспарлауға және оны өткізуге негіз болды. Біздің мақсатымыз студенттердің кәсіби іскерлік құзыреттілігін қалыптастыруға және оны тәжірибеден тексеруге бағытталған.
Қалыптастыру кезеңінің мақсаты: жоғары мектептің педагогикалық процесінде студенттердің кәсіби іскерлік құзыреттілігін қалыптастыру әдістемесін тәжірибелік-эксперименттік байқаудан өткізу. Сонымен қатар бұл кезеңнің негізі – студенттердің оқытушылармен, өз-өздеріне деген қарым-қатынасы, жасаған жұмыстарына, таңдаған мамандықтарына, іс-әрекетіне деген қарым-қатынасы жайлы неғұрлым көбірек ақпарат алу болып табылады. Сондықтан да студенттердің кәсіби іскерлік құзыреттілігін қалыптастыру ұзақ процесс болғандықтан, жоғары оқу орнында оқытудың барлық кезеңдерін қамту қажет болды.
Қалыптастыру кезеңінде «Педагогтың іскерлік этикасы» атты ғылыми семинардың мүмкіншіліктері қарастырылды. Алынған нәтижелерді талдау, оларды анықтау эксперименті барысында және бақылау тобындағы көрсеткіштермен салыстыру эксперименттік жұмыстың студенттердің кәсіби іскерлік құзыреттілігін қалыптастыруда тиімді ықпал еткенін аңғартты. Ғылыми семинардың нәтижесінде студенттер уақытты тиімді пайдалануға үйренеді, барлық ой-қуатын жұмылдырумен, қолда бар құралдарды барынша тиімді және шеберлікпен пайдалану жүзеге асады. Осы кезде студенттердің өзара қарым-қатынасқа жетік болуы, пікірін немесе өз ойын дәлелдей алу, өзін еркін сезіну, сөйлеу мәдениеті қалыптасып, мінез-құлық ережелері мен іскерлік этика талаптары, ұйымдастыру және басқару қабілеттері байқалады.
Семинарда студенттердің кәсіби іскерлік құзыреттілігін қалыптастыру мәселесімен танысып, оны оқуда жан-жақты ақпараттар беріліп қана қоймай, сонымен бірге түрлі педагогикалық жолдары мен принциптеріне тән ерекшеліктер қарастырылды. Осының барлығы болашақ педагогқа кәсіби іскерлік құзыреттілікті қалыптастырудың қажеттілігін, ал оның негізінде кәсіби әрекеттің қажеттіліктерін қалыптастыратын жалпы білім беру, базалық және кәсіптендіру пәндері бойынша білімдер жүйесі жатқандығын саналы түрде түсінуге мүмкіндік береді.
Ұсынылған тақырыптар бойынша ғылыми семинарды өткізудегі басты себеп – семинар тыңдаушыларының тікелей қатысуы көзделген және оның негізінде студенттердің кәсіби іскерлік құзыреттілігін қалыптастыру әдістемесінің дұрыстығы мен негізділігін тексеру қажеттігі болды. Мұнда кәсіби іскерлік құзыреттіліктің компоненттері мен кәсіби-педагогикалық қызметке даярлық компоненттерінің өзара ұштасуындағы идеяға баса назар аударылды. Осылайша, аталған ғылыми семинардың студенттердің кәсіби іскерлік құзыреттілігін қалыптастырудағы маңыздылығы анықталды.
Высшее образование в России. – 2005. – №4. – С.23-30 2. Әдіханов М.К. Болашақ инженер мамандарының кәсіби іскерлік қабілетін жоғарылатудың кейбір мәселелері // Қазақстан жоғары мектебі. – 2003. – №1. – Б. 20-23 3. Де Джордж Р.Т. Деловая этика: в 2-х томах. Санкт-Петербург-Москва: Изд. группа «Прогресс», 2001. 4. Кенжебеков Б.Т. Сущность и структура профессиональной компетентности // Высшая школа Казахстана. – №2. – 2002. – С. 36-40 5. Хуторский А.В. Ключевые компетенции как компонент личностно-ориентированной парадигмы образования // Народное образование. – 2003. – №3. – С. 45-51
Download this publication 219.20Kb
You have to login to post comments.
Комментарии 46 Добавить комментарий
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
да больше бы такого!
It is impossible to say when silk, the product that lends its name to the trade route, came to be traded. And while the main object of travelling the early caravan routes was to buy or sell goods to or from faraway places, silk ended up the most eagerly traded and mysterious item. It was so rare that the Romans could only afford to sew a thin strip onto their togas.
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
© 2010-2017 2010- 2016年的 “欧亚科学家经济俱乐部” 协会
Attach account from old site
If you have an account at the old Group-Global site you can attach it to the new site. This action will link all the content you published at the old site to your new account so we highly recommend to do this.
Otherwise just click the "Don't show this dialog" button and this message will never appear again. You can attach your account anytime by selecting the item "Attach account from old site" from the user menu.
Error ataching account. Please recheck the entered data.
Don't show this dialog
Enter your G-Global username.
Enter the password that accompanies your username.
In order to use the functionality of the site in its entirety, you need to login with your account to Facebook. Press the "Continue" button and fill in the "E-mail" (or phone) as well as the "password" for your account to Facebook. If you do not have an account in Facebook, we recommend that you create it. Otherwise, you will only function with viewing web content.