kk kk ja en vi en en kk so ar en ky tt kk kk kk kk kk kk kk en kk en pt kk it kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk bg kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk uk en en en en en kk en kk kk kk ru ky kk mn kk kk uk kk kk kk kk fr kk fr en kk kk kk fr kk fr ug ug kk fr kk fr kk en kk kk ru sv kk kk pt fr kk kk ru kk kk en kk kk en kk kk kk en kk ru bg en ba ru kk kk kk kk ru bg kk kk kk kk en kk kk kk kk hbs_cyr ru kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk es kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk it kk tk ru ru it kk fr it kk oc it kk nb en kk pl it kk en kk ru kk kk kk en kk
ҚЫЗДЫҢ ҚҰНЫ НЕМЕСЕ ҚАЛЫҢМАЛ: ҚЫЗДЫ САТУ МА, ӘЛДЕ САЛТ-ДӘСТҮР МЕ?
Қалыңмал-қазақ халқының бұрыннан келе жатқан салты. Байырғыда қалыңмал ірі қарамен белгіленген болса, қазіргі кезде қаржылай сипатқа ие болғаны белгілі. Ал қалыңмал бүгінде беріледі ме? Қалыңмал немесе қыз кәдесі қазір қанша? Қалыңмалдың тарихы қашаннан басталады? Шариғат бұған не дейді? Қалыңмалға деген халықтың  көзқарасы қандай? Қызды сату ма , әлде салт-дәстүрдің сақталуы ма?  Аталған сұрақтарға Қамшы ақпарат агенттігінің журналисі  жауап іздеп көрді.
Қалыңмал деген не? Қалыңмалды кім төлейді?
Қалыңмал  – әке-шешеге ұзатылар қыздың жасауына кіретін төсек-орын,кілем, текемет, сырмақ, әшекей бұйымдар – алқа, сақина, сырға, білезік, өңіржиек, балдақ, қобдишасына қояр – иіс су, тарақ, ине жіп, жуалдыз, оймақ, сандығына салар – сәукеле, салы, орамал, қарқара, бүрмелі көйлек, етік, кемер, камзол, желбегей, шапан, камшат бөрік  т.б әйелге қажетті заттарды дайындау үшін берілетін төрт түлік мал мен әртүрлі бағалы дүниелерді айтамыз.
Ал бүгінгі таңда қалыңмал өзінің мазмұнын сақтағанымен, заман талабына сай біршама өзгеріске ұшырады. Қалыңмал үрдісін жоғалтпаған өңірлерде үй жабдығына кіретін жиһаздар – кебеже, диван, төсек-орын, тұрмыстық техникалық құрылғылар – теледидар, шаңсорғыш, тоңазытқыш, майда толқынды жылытқыш, ыдыс-аяқ т.б бұйымдарды әзірлеу үшін қалыңмал төленеді. Осы тұста еліміздің кей өңірлерінде  қалыңмал беру үрдісі сақталмағанын айта кеткен жөн.
Сауалнама жүргізу барысында қалыңмалды қай жақ беретінінен бейхабар 20 жастағы Атырау қаласының тұрғынымен де тілдестік. Бұл – салтымыздың жастар арасында танылмай, сөніп бара жатқанын хабарлағандай болды. Алайда түп тамыры тереңде жатқан, тарихы мол ұлтымыздың дәстүрлері дәріптеледі деген ойдамыз.
Қалыңмал немесе қыз кәдесі қанша?
Қалыңмал – ол қалыңдықты сатып алу емес. Бүгінгі таңда халықтың көзқарасы екіге бөлінетіні айтылған болатын. Біріншіден, ешқандай ата-ана ішінен шыққан перзентін малға сатпақ емес! Қалыңмал- рулық тұтастықты, ұзатылған қыз бала мен келін алып отырған шаңырақтың арасын байланыстырушы, құдалар арасындағы жөн-жоралғының алғашқы баспалдағы. Екіншіден, «қалыңмал» сөзінің этимологиясын «қалыңдықтың малы». Ал «қалыңдықтың малы» - үй болып, шаңырақ көтеріп, әлеумет санатына қосылып жатқан екі жастың мүлкі. «Қыз – жат жұрттық» деген аталы сөз бар. Сол жат жұрттың қызын өсіріп, бағып, тəрбиелеп бергені үшін «Ана сүті» мен «Әке күшінің» ақысының берілгені дұрыс. Ал «қызды сату» деген ескінің көзқарасын ұмытып, шаңырақ көтергелі отырған екі жастың тілеуін тілегеннен асқан ештеңе жоқ.
шаңырақ 13 отбасы 128 ҚАЛЫҢМАЛ 1 ата-ене 4 Ата-ана 55 қалыңдық 15 кұйеу жігіт 1 Береке 4 қаржы 50 тұрмыс. тқрмыстық жаағдай 1 әлеумет 39
Түңілген • 4 ай бұрын
Менің түсінігімше, "қалыңдықтың малы" ата-ананың ұл-қызға берген байлығы- тәрбиесінде, білімінде, өнегесінде. Сол берілген байлық, жігерлі жастардың өздеріне де, ата-аналарына да өмір бойына азық болатын байлық. Ал, жартылай жабайы өмір сүрген адамдарға қанша "қалыңдықтың малын" бер, одан еш қайыр болмайды. "Дайын асқа тік қасық" жастарды тек арамтамақтыққа, жалқаулыққа, ынжықтыққа баулиды. Қазіргі трезвый, миы бар жастар өздерінің жағдайымен қоса ата-аналарының да жағдайын жасауда. Мысалы, Кеңес заманындаменің қайын атам қызымды сата алмаймын деп, қызының "қалың малынан" бас тартты. Өз кезегімде мен өз үйімді өзім жасаймын, әйелімнің жағдайын өзім жасаймын деп, әйелімнің дүние-мүлкін алудан бас тартқанмын. Сондай болғандығымнан әке-шешем, "балам оқу оқығанда да, үйленгенде де бізге бір де бір салмақ салмады"- деп қуанумен, қайын атам мен енем өле өлгенше мені өз баласындай төріне отырғызып кетті. Сондықтан болар, мен қазақтың балаларын ынжақтыққа баулитындарына іштей қиналамын.
Сәкен • 4 ай бұрын
Қалыңмал мен қыздың жасауы-тірлігі деген өте дана салт. Бізде оңтүстікте жігіт жақ шамамен 500 мың теңге қалыңмал әкелсе, қыз жақ бір миллион теңгедей сомаға жасау апарады. Нәтижесінде екі жақ та атсалысып жаңа жас отбасыға үлкен материалдық қолдау көрсетеді. Бұл дегеніміз ғасырлар бойы әбден піскен жас отбасыға қолғабыс көрсету институты. "Қызды сату" деп түсінетін жабайы жұрттың арасында жас отбасыға қолдау-көмек көрсетуге түсінігі жететіндері кемдеу болса керек.
سانات ساۋلە ۇلى • 1 күн бұрын
ارينە ، قالىڭ مال بەرۋ اتام زاماننان كەلە جاتقان سالت-ءداستۇرىمىز. وكىنىشكە وراي قازىر سول ءداستۇردى ساۋداعا ايلاندىرىپ الدىق، تەڭىن تاپسا تەگىن بەر دەگەندەي، تەگىن بولماسادا جىگىت جاقتىڭ جاعدايىن ەسكەرگەن دۇرىس، ءار-ءبىر اتا-انا قىزىنىڭ باقىتتى بولۋىن قالاسا قىزىنىڭ باراتىن جەرىن قيداي سىپىرماۋى كەرەك ، ەكى جاستىڭ وتباسى وسىدان بارىپ ويراندالات، سوندىقتان جاعدايعا قاراعان ءجون.
Назарбаев бірқатар заңға қол қойды
Назарбаев бірқатар заңға қол қойды
13/11 19:29 1 154
Бірқатар ломбардтарға шабуыл жасаған күдіктілердің құпиясы ашылды (видео)
Бірқатар ломбардтарға шабуыл жасаған күдіктілердің құпиясы ашылды (видео)
13/11 19:23 0 793
Өмірбек Бабанов қызметінен кетті
Өмірбек Бабанов қызметінен кетті
13/11 18:21 0 496
Денсаулығында кінәраты бар балалар үшін шығармашылық шеберхана өткізілді
Денсаулығында кінәраты бар балалар үшін шығармашылық шеберхана өткізілді
13/11 17:54 0 1686
Талдықорғанда Орталық саябақ жаңартылып, іске қосылды
Талдықорғанда Орталық саябақ жаңартылып, іске қосылды
13/11 17:51 0 1596
Трамп Нью-Йорктегі террорист үшін өлім жазасын талап етті
Трамп Нью-Йорктегі террорист үшін өлім жазасын талап етті
Ол 8 адамды өлтірді. Және тағы 12 адам ауыр жараланды. Ол өлім жазасына кесілуі керек.
02/11/2017 14:10 0 651
Дональд Трамптың Твиттердегі аккаунты белгісіз себептермен өшіп қалды
Дональд Трамптың Твиттердегі аккаунты белгісіз себептермен өшіп қалды
АҚШ президенті Дональд Трамптың аккаунты өшіп қалып, 11 минут бойы қосылмай тұрған.
03/11/2017 08:51 2 491
Ерлан Қарин өз делегациясымен Қытайда өткен хабар тарату съезіне қатысты
Ерлан Қарин өз делегациясымен Қытайда өткен хабар тарату съезіне қатысты
«Қазақстан» РТРК АҚ делегациясы Азия - Тынық мұхиты аймағы елдерінің хабар тарату одағының съездіне қатысуда.
03/11/2017 13:17 0 733
«Мәңгілік ел» патриоттық актісі – берік тұрақтылық негізі
«Мәңгілік ел» патриоттық актісі – берік тұрақтылық негізі
Кез келген тәуелсіз мемлекеттің алға қойған мақсаты мен жоспары болмаса, ол елдің алдағы болашағын елестету мүмкін емес.
03/11/2017 17:34 0 1062
Астанада із-түссіз жоғалып кеткен ер адам табылды
Астанада із-түссіз жоғалып кеткен ер адам табылды
2 қараша күні 69 жастағы астаналық ер адам жоғалып кеткен
04/11/2017 12:17 0 2061
Қостанайда өрт болып, 64 адам қауіпсіз жерге көшірілді
Қостанайда өрт болып, 64 адам қауіпсіз жерге көшірілді
Қостанайдағы КСК шағын ауданында өрт болып, 64 адам қауіпсіз жерге көшірілді
05/11/2017 15:07 0 328
Елбасы Дін істері және азаматтық қоғам министріне бірқатар тапсырма берді
Елбасы Дін істері және азаматтық қоғам министріне бірқатар тапсырма берді
Елбасы министрліктің жаһандық және өңірлік бүгінгі сын-қатерлер аясында атқарып отырған жұмыстарының өзектілігін ерекше атап өтті.
06/11/2017 14:29 5 685
Жаңа пайғамбар: Мен жасырын едім... (видео)
Жаңа пайғамбар: Мен жасырын едім... (видео)
Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (Алланың оған сәлемі мен салауаты болсын!) соңғы елші екенін жоққа шығарып, өзін пайғамбармын дегендердің бірі – Бақытбай Сейітов.
07/11/2017 16:02 20 17349
Ресейліктер Ислам Каримов ескерткішін орнатуға қарсылық көрсетуде (видео)
Ресейліктер Ислам Каримов ескерткішін орнатуға қарсылық көрсетуде (видео)
Change.org сайтында «Мәскеуде Өзбекстанның тұңғыш президенті Ислам Каримов ескерткішін орнатуға қарсылық» деген тақырыпта петиция пайда болды.
09/11/2017 09:46 4 1295
Ақ Жайықтың ақ шағаласы атанған Ақұштап Бақтыгереева бастаған  өңіріміздің ақын-жазушылары жастармен жүздесіп, тағылымды  әңгімелер айтты.
03/11/2017 17:53 0 773
БҚО-да полицей елдің көзінше ер адамды соққыға жықты (видео)
БҚО-да полицей елдің көзінше ер адамды соққыға жықты (видео)
Оқиға Батыс Қазақстан облысы, Тасқала ауылында болған.
10/11/2017 09:23 0 1950
Алматыда 500 теңгеге түстенуге болатын 5 орын
Алматыда 500 теңгеге түстенуге болатын 5 орын
Қалтаңызда 500 теңгеңіз ғана болса аш қалмайсыз
10/11/2017 15:37 17 1168
Алматыда №77 автобустар бағыты қайта жаңғырды
Алматыда №77 автобустар бағыты қайта жаңғырды
Алматы әкімі Бауыржан Байбек №77 бағыты бойынша қызмет көрсетуді бастаған «ЛиАЗ» маркалы жаңа автобустрады көрді
10/11/2017 19:41 0 1367
"Бәрі есімде..." Таңғажайып қабілеті бар әйелдің оқиғасы
"Бәрі есімде..." Таңғажайып қабілеті бар әйелдің оқиғасы
Мұндай адамдар әлемде өте сирек кездеседі
13/11/2017 10:41 0 2940
Көбі өлімге әкелетін қақпаннан құтыла алмайды
13/11/2017 11:26 0 941
Ақжарқын Тұрлыбайдың ісі бойынша жаңа деректер шықты
«Досымның басы шабылған денесін анасының үйінің алдына іліп қойды» (видео)
«Идеал конвертер» жасауға 560 млн. теңге бөлінсе де көптік етпейді
Түрмеде намаз оқыған тұтқындардың жыныс мүшесіне ыстық су құйған (видео)
"Бәрі есімде..." Таңғажайып қабілеті бар әйелдің оқиғасы
© 2017 «Qamshy.kz» ақпарат агенттігі
Меншік иесі: «Qamshy Media» ЖШС
QNews system, Powered by Attila Group
Біз туралы    Пайдаланушылық келісімі