kk kk ja en de en en kk ar az en ky tt kk kk kk kk kk it kk ru kk en pt kk es kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru ky kk mn kk kk uk kk bxr ug kk fr kk fr sv kk kk kk fr kk fr en en kk kk kk fr kk fr en kk kk en kk kk en sv kk kk en fr kk kk fr kk kk en kk kk en kk kk en kk ru bg en ru kk kk kk kk ru bg kk kk kk kk en kk kk kk kk hbs_cyr ru kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk fr kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk fr kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk es kk kk kk en kk tk ru ru en kk ca it kk nl en ru es pt kk ja it kk it kk ru kk kk kk en kk
Қатонқарағайдың қазіргі жағдайы: ауылдың үңірейген орны ғана қалған
Бұл – бұрынғы шекаралық аудандардағы түйіні тарқамаған көп мәселелердің бір парасы ғана, деп хабарлайды egemen.kz
– Катон дегеніңіз жердің жәннаты ғой. Осындай жерұйық мекенде қазір қарттар ғана қалып барады. Жастардың бәрі қала жағалап кетті. Халықтың үдере көшуі әлі тыйылмай тұр. Солтүстігімізде емініп Ресей, шығысымызда телміріп Моңғолия, оңтүстік-шығысымызда тебініп Қытай тұр. Катонқарағайды иен қалдыру мемлекетіміздің қауіпсіздігін әлсірететін жағдай екендігін сезінетін шақ келді. Қытай мемлекеті бізге іргелес Шыңжаң аймағына өз халқын барынша топтастырып жатқанда, Ресей Алтай өлкесінің тұрғындарын қайткен күнде ұстап қалу үшін бар жақсылықты жасап отырғанда шекарамызды жалаңаштап тастауымыз жарамас, – дейді Катонқарағай ауданының құрметті азаматы Жәнібек Қызыр.
Катонқарағай мен Ресейдің Алтай өлкесіне қарасты Қосағаш – бір таудың бауырын жайлаған, ауылы аралас, қойы қоралас аудандар. Алайда, таулы аймақтағы екі аудан тұрғындарының әлеуметтік жағдайлары екі түрлі. Қоңсы қонған соң екі арада алыс-беріс, барыс-келіс болмай тұрмайды. 12 мың қазақ тұратын Қосағашта болған катондықтар мұндағы тұрғындардың жалақысына 90 пайыз үстеме қосылатынын, отын түсіруге мемлекеттің жәрдемдесетінін, әйелдер – 50, ер адамдар 55 жаста зейнеткерлікке шығатынын айтады.
Сонымен қатар, Қосағашта 25 жыл тұрған адам Ресейдің кез келген жерінен жеңілдікпен пәтер алатын көрінеді. Шекараны 8 бірдей күштік құрылымдар қызметі күзетеді. 2014 жылы сол өңірге сапарлап қайтқан Үлкен Нарын ауылындағы аудандық мұражайдың директоры Оралғазы Қажаев осындай жеңілдіктер Катонқарағай мен Марқакөлдің тұрғындарына да жасалса, таулы аймақтың қиындығы ескеріліп, ерекше мәртебе берілсе дейді.
Марқакөлде де мәселе аз емес. Соның ішіндегі ең үлкені – жолдың нашарлығы. Әсіресе, бұрынғы Марқакөл ауданының орталығы болған Теректіден Қытаймен шекаралас Төсқайың, Шанағаты ауылдарына дейінгі 100 шақырымға жуық қара жол тұрғындардың жүйкесін жұқартып жүргелі қай заман?! Жүйкесі тозбағанда қайтеді, айналдырған 100 шақырымға 4-5 сағат алтын уақыттарын сарп етсе. Ал Өскеменнен Төсқайыңға дейінгі 450 шақырым жолды 10 сағат, ауа райы бұзылған жағдайда 15 сағатқа дейін жүруге мәжбүр. Қыстың көзі қырауда жол жабылса Марқакөлге жету мұңға айналады. Жол қиындығы өзге де мәселелерді тудырып отырған жайы бар. Жас мамандардың бұл жақтағы ауылдарға барғысы келмеуінің көп себептерінің бірі осы – жол. Бұған ұялы байланыстың жоқтығын қосыңыз. Төсқайың ауылында 2015 жылы 5 зейнеткер мұғалім жұмыс істесе, биылғы оқу жылында 3 зейнеткер ұстазбен келісімшарт жасалған екен.
Күршім ауданына қарайтын Марқакөлдің шекараға жақын ауылдарында да халық санының азайып бара жатқаны байқалады. Қазір Балықтыбұлақта – 15, Бұғымүйізде – 23, Шанағатыда – 30, Төсқайыңда 110 отбасы тұрып жатыр. Қытаймен шекарадағы аумақты Маралды, Балықтыбұлақ, Көкжота секілді үш шекара заставасы күзетеді. Кезінде Марқакөл өңіріндегі Қаба кеңшарының директоры, Бобровка ауылдық кеңесінің төрағасы, Марқакөл қорығының директоры секілді қызметтер атқарған, бүгінде орманшы болып еңбек етіп жүрген, осы өңірді бес саусағындай білетін Есенгелді Нәзбиев көрші елмен шекарадағы заставаларға тиісті деңгейде жағдай жасалмай отырғанын жеткізді. Жергілікті жердің жағдайына қанық азамат 800 шақырымға жуық аумаққа жауапты застава басшылығына училище бітірген лейтенант шеніндегі тәжірибесіз жастардың келіп жатқанына алаңдаушылығын білдірді. Оның айтуынша, бұрын мұндай қызметке шекара заставаларында жұмыс істеген, көрген-түйгені мол адамдар тағайындалған.
Жоғарыда Катонқарағаймен шекарадағы Қосағаш жайында айттық. Марқакөлмен шекаралас Қытайдың ауылдары да Қосағаштағыдай иін тіресіп отыр. Ауылдары ауыл емес, шағын қала секілді. Марқакөлге барған бір сапарымда бұған өзім де куә болған едім. Жолдары сайрап, іші-сырты жайнап тұрған бұл жерге жыл сайын Қытайдың ішкері жағынан туристер ағылып келетін көрінеді.
Кеңес заманында Тарбағатай, Марқакөл, Қатонқарағай, Күршім өңірлерінде басшылық қызметтер атқарған, 10 жылға жуық Тарбағатай аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің хатшысы болған Сайлаухан Аухадиев шекаралық аудандарды мықтап қолға алатын кездің әлдеқашан жеткенін айтады. Шекарадағы халық өзге өңірге көшпеуі үшін Үкімет қосымша дотация төлеуі керек дейді қоғам қайраткері.
– Мұғалімі бар, малшысы бар, дәрігері бар, қысқасы, бүгінде шекаралық аудандарда тұрып жатқан халықтың барлығына өтемақы беру керек. Осындай аудандарға келген жас мамандардың жалақысын екі есе өсіру қажет. Үкімет шығыннан қашпауы керек. Өйткені, елдің қауіпсіздігі, ұлттың тұтастығы бәрінен де қымбат, – дейді Сайлаухан Аухадиев.
– Бұдан кейін жастар ауылда қайдан тұрақтасын?!Сондықтан шекаралық аудандардағы тұрғындарға кедендік салықтарды төмендетіп, жеңілдіктер қарастыру қажет шығар. Керек болса, шекарадағы әрбір ауылдың тұрғынына субсидия беру мәселесін де ойластыратын уақыт жеткен секілді. Шекараны нығайтып, мықтырақ ұстаған дұрыс қой, қандай заман болса да. Халық дегеніңіз – қара орман, иін тіресіп, қызу өмір қайнап жатуы керек қой шекарада. Қазір Қытай Қазақстанның шекарасынан 15-20 шақырым жерде 350 мың халық тұратын қала салып жатыр, – дейді Әмірғазы ақсақал.
– Ел іргесін бекітіп, нығайтайық десек шекара қызметіндегі әскердің санын арттырып, сапасын жақсарту өз алдына, олардың арқа сүйер халқын қайтадан өз орнына қондыру, яғни шекаралық аудандарды қалпына келтіру ісі әбден пісіп-жетілгендей. Кеңес кезіндегідей шекаралық аудандарда тұрып, еңбек ететін бюджеттік қызметкерлерге 50-70 пайыз қосымша еңбекақыларын тағайындап, жұрттың туған жеріне оралуына мүмкіндік жасау керек сияқты. Мектептер, балабақшалар, мәдениет мекемелерін қалпына келтіріп, халықтың әлеуметтік қажеттіліктерін өтеуге бар жағдайды жасаған абзал болар.
Базарбек Омаров, 1978-1987 жылдардағы Тарбағатай аудандық атқару комитетінің төрағасы:
Жоғарыда айтылғандардан шығатын қорытынды біреу – шекаралық аудандардағы халық санын арттыру үшін мемлекет тарапынан арнайы бағдарлама қабылдайтын уақыт жеткен секілді. Өңірдегі жұрт Елбасының Үкіметтің өкілеттілігін кеңейту жөніндегі Үндеуі шекарадағы аудандардың мәселесін шешуге оң ықпал етеді деп үміттенеді.
Қатонқарағай 1 ауылдар 1 бос қалу 1 Жәнібек Қызыр 1 жастары жоқ ауылдар 1 Талды 1 Қарайрық 1 Маралды 1 Ақшарбақ 1 Шұбарағаш 1 Бекалқа 1 Мойылды 1 Сөгір 1 Қайыңды 1 Ақмарал 1
قازاق • 6 ай бұрын
ورالمانداردى كوشىرىپ اپارىۋ كەرەك
Төлеутай Нұрсұлтан • 6 ай бұрын
Негізі Оңтүстік өңірлерден жас отбасыларды жұмыс қамтып, Шығысқа көшіру керек
аноним • 6 ай бұрын
менің туған жерім Шыңғыстайым, табиғатыңнан айналдым
Ресей Украина заңында агрессор ел ретінде жазылады
Ресей Украина заңында агрессор ел ретінде жазылады
30/08 16:06 0 39
«Ақ маңдайлым, еркектік намысымды жыртып, өзгені ойласаң арты ажал»
«Ақ маңдайлым, еркектік намысымды жыртып, өзгені ойласаң арты ажал»
30/08 15:40 0 87
Түрік артиллериясы Сирияның Африн қаласына оқ жаудырды
Түрік артиллериясы Сирияның Африн қаласына оқ жаудырды
30/08 14:35 0 126
Логикалық тест: Бар мәселе шарда...
Логикалық тест: Бар мәселе шарда...
30/08 14:09 0 164
Биылғы тоқтылар құрбандыққа жарамайды...
Биылғы тоқтылар құрбандыққа жарамайды...
30/08 13:43 0 769
Канадалық мұсылман әжей күніне 300 адамды тегін тамақтандырады
Канадалық мұсылман әжей күніне 300 адамды тегін тамақтандырады
Сабария Хусейн мешіт жамағаттарына мыңдаған тағамдар дайындау арқылы қала үмбетінің өміріне белсенді араласуда.
22/08/2017 09:12 2 1270
Жапонияда екі жүк кемесі суға батып кетті
Жапонияда екі жүк кемесі суға батып кетті
Нәтижесінде екі адам із-түссіз жоғалып, бір адам ауыр жағдайда ауруханаға жеткізілді.
22/08/2017 13:39 0 700
NASA 5 жастағы баланың хатына жауап берді
NASA 5 жастағы баланың хатына жауап берді
Америкалық NASA ғарыш агенттігіне «зымыран сызбасын» жолдаған бес жастағы Идрис Хилтон хатына жауап келетінін тіпті де күтпеген еді.
22/08/2017 13:55 0 1231
Маршалл Аралдары жаңартылатын энергия көздерінің үлесін 20% арттырады
Маршалл Аралдары жаңартылатын энергия көздерінің үлесін 20% арттырады
Маршалл Аралдары Республикасы - Микронезия құрамына кіретін климаттық өзгерістерге тәуелді Тынық мұхитында орналасқан мемлекет
23/08/2017 08:38 0 531
Бетін тұмшалап алатындарға қандай жаза қолданылатыны белгілі болды
Бетін тұмшалап алатындарға қандай жаза қолданылатыны белгілі болды
Тағы да айта кететіні заң жобасында баласына екпе салдырудан бас тартқан ата-аналарға да жаза қарастырылған
23/08/2017 11:18 4 1857
Астанада 2017 жылы өнеркәсіп өндірісінің көлемі 500 млрд. теңге болады
Астанада 2017 жылы өнеркәсіп өндірісінің көлемі 500 млрд. теңге болады
Физикалық индекс көлемі 2016 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 104,2% деңгейінде белгіленген
23/08/2017 13:01 0 370
Роналду УЕФА-ның үздік ойыншысы атанды
Роналду УЕФА-ның үздік ойыншысы атанды
Португалия құрамасының ойыншысы дауыс беру қортындысында «Барселона» шабуылшысы Месси мен «Ювентус» қақпашысы Джанлуиджи Буффонды басып озды
25/08/2017 08:41 0 239
Жансейіт Түймебаев: «Мемлекеттік қызметте салғырттық танытуға болмайды»
Жансейіт Түймебаев: «Мемлекеттік қызметте салғырттық танытуға болмайды»
Соңғы 7 айдың қорытындысы бойынша ХҚКО арқылы 361 532 электронды қолтаңба берілген
25/08/2017 12:01 0 507
Алматы облысында Dancing Zhetysu атты тың жоба қолға алынды
Алматы облысында Dancing Zhetysu атты тың жоба қолға алынды
Елбасының "Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру" мақаласы жарық көргелі облыс аумағында ілкімді істер атқарылып келеді
24/08/2017 12:05 0 154
31 жастағы әйел өз баласын 400 мың теңгеге сатпақ болды
31 жастағы әйел өз баласын 400 мың теңгеге сатпақ болды
Талдықорғанда нәрестесін 400 мың теңгеге сатпақ болған әйел ұсталды. 31 жастағы келіншек қылмыс үстінде қолға түсті
27/08/2017 14:01 0 1078
ШҚО-да шахтерлер күні атап өтілді
ШҚО-да шахтерлер күні атап өтілді
Кен өндірісінің қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтаған облыс әкімінің орынбасары Шалқар Байбеков 18 отбасыға жаңа пәтер кілтін табыстады
28/08/2017 08:36 0 462
Ауғанстанда террорист әскерилер жасағын жарды: 13 адам қаза тапты
Ауғанстанда террорист әскерилер жасағын жарды: 13 адам қаза тапты
Айта кетейік, соңғы уақыттары Ауғанстандағы саяси жағдай шиеленісіп тұр.
28/08/2017 09:15 0 344
Германияда 82 жастағы ұшқыш басқарған ұшақ апатқа ұшырады
Германияда 82 жастағы ұшқыш басқарған ұшақ апатқа ұшырады
Ұшақты басқарған ер адам оқиға орнында көз жұмған
28/08/2017 10:43 0 263
Ғаламторды дүр сілкіндірген фото-жұмбақтар
Ғаламторды дүр сілкіндірген фото-жұмбақтар
Ғаламторда таралған танымал фото жұмбақтарды шешіп көріңіз.
29/08/2017 19:05 9 13972
ҚР Орталық сайлау комиссиясы Төрағасының орынбасары сайланды
ҚР Орталық сайлау комиссиясы Төрағасының орынбасары сайланды
Петров Константин Викторович ротация тәртібімен ҚР Орталық сайлау комиссиясы Төрағасының орынбасары болып сайланды
30/08/2017 12:03 0 136
Ғаламторды дүр сілкіндірген фото-жұмбақтар
Санжар Керімбай: Мені біреулер зікірші, сопы деп атаса, мен үшін зор абырой
Есімовке премьер креслосы бұйыруы мүмкін
Бокстан әлем чемпионатында қазақстандық 4 боксшы жартылай финалда (видео)
Бұрынғы қазақ бірін-бірі батыр дейтін, қазіргі қазақ бірін-бірі жұлып жейді
© 2017 «Qamshy.kz» ақпарат агенттігі
Меншік иесі: «Qamshy Media» ЖШС
QNews system, Powered by Attila Group
Біз туралы    Пайдаланушылық келісімі