kk be kk uk hbs_cyr kk ru kk kk kk ru kk ba kk ru ky kk kk hbs_cyr ru ru uk ru ru mk kk kk ba kk kk kk kk kk cv kk ru kk kk ru kk kk ru kk ru en en sv fr de de ml en en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk nb kk kk kk ru ru ru kk kk kk tt ba kk kk kk kk kk mk kk kk kk ky uk kk kk kk ru kk kk kk kk bg kk ru kk ru ru kk kk kk kk ru kk kk kk ru ru kk kk ru kk ru
Ел ұмытпас өзіңдей батырларды, Аңыз болып, жыр болып атың қалды.
Кенесары өсе келе: жаужүрек батыр, көрнекті қолбасшы болған. Кенесары адамшылығы мол адам, халық бостандығы үшін күрескер деген атаққа ие болған. Осы қаситтердің біразы жасынан – ақ байқалады. Ол бала күнінде – ақ қорқуды білмейтін батыл болады. Атпен жүріп, аң аулағанды ұнатады. Өсе келе өзінің дұшпандарына, жауларына өте қатал болады.
Кенесарының қаршадайынан – ақ тек өз әулетінің ғана емес, халық бұқарасының өмір тіршілігіне өзек болған атамекенінен айырылып, зар илеген қайғы қасіретіне қарсы азаттық күресіне белсене қатысушы ақылды, тәзірибелі басшы, батыр ретінде танылғаны айқындалады. Мұның үстіне оның намысты, қайсар мінезді болғанын, сондай – ақ оның «Малым – арымның садағасы, жаным – арымның садағасы» деген қазақ мақалына иманы ұйып, оны қатты ұстағанына, көзіміз жетіп отыр.
Кенесары атқа мінуді және садақ тартуды бала кезінен кәсіп қылған. Ол Көкшетау таулары мен Бурабайды мекендейтін жабайы аңдарды аулауға шыққанды өте жақсы көрген.
Кенесары қазақ руларына жолдаған үндеулерінде өзінің «ата жолын айнымайтынын», «Абылай атасына» қараған жер, су үшін жан аямай күрескені және «Абылай заманында қазақтардың емін – еркін, тыныш өмір сүргенін», сол қой үстінде бозторғай жұмыртқалаған заманды қайта орнатқысы келетінін байқатады.
Жасөспірім кезінде – ақ ол біржолы құрдастарына: «Мен ешқашан өзімнің батырлығымнан танбаймын және керемет ерлік көрсетіп барып өлемін», – деп айтқан екен.
Кенесарының сыртқы түрін Б.Салтабаев толық суреттейді: «Кенесары арықша келген орта бойлы, жуан мойынды еді. Оның жүзі қара торы, тартымды, көздері жалтылдаған бүркіттікіндей қызыл және танауы делдиіңкіреген еді. Кішірек мұртты және қалың, сары қоңыр шоқша сақалы бар. Ол аз сөйлейтін және өзі қаталдау, байсалды, үлкен бір бекзаттық ұстайды. Ол басына құндыз терісімен көмкерілген кішігірім тымақ киеді. Киімдерінің сыртынан түйе жүнінен тоқылған сұр шекпен жамылып, оның ішінен кәмшат терісінен тігілген тон киеді. Жейдесі мен шалбары ақ матадан қолдан тоқылған».
Кенесары ордасында болған барон У- р оның сыртқы сипатын осыған ұқсас суреттейді. Кенесары «орта бойлы, арықша келген, жүзі қалмақ тектес, қысаң көздерінде ақыл оты мен қулық бар, бет – пішінінен қатыгездік көрінбейді», – деп жазады.
Ал Қазақ Наурызбай Шегеновтың айтуы бойынша, «Кенесары орта бойлы, тарамыс денелі, жуан мойын, ашаң, таңқы мұрындау қараторы, қагілез жүзді адам болған. Аз сөйлейтін өзін байсалды да сұсты ұстайтын, барынша тектілік байқалатын. Кенесарының сырт келбеті елден ерекше көрінбейтін, алайда оны өзгелерден бөлектетіп тұратын сыртқы көрінісі емес, ер Кенесары Қасымұлы мінезіне тән күрделі өзіндік қасиеті – оның өз мемлекетін құру жолындағы жоғары идеяны көздеген құштарлық еді» – деп баяндайды.
Кенесары ханның ұрпақтары – Кенесары хан әулетінің шежіресі. Кенесары ханның бәйбішесі Күнімжан ханымнан (арғын руының қызы) үш ұл туады: Жапар, Тайшық, Ахмет. Екінші әйелі Жаңыл ханымнан бес ұл туады: Құмар (кейбір деректерде Омар), Әбубәкір, Құсман (Осман), Сыздық, Жақшы. Кенесарының үлкен ұлы Жапар Ресей империясы әскерлерімен болған соғыста тұтқынға түсіп, көп жыл айдауда болады. Ақырында Бекет батырмен бірге тұтқыннан қашып келеді. Денсаулығының нашарлағандықтан көп кешікпей қайтыс болады. Кенесарының ұлы Сыздық сұлтан (1839-1910ж) әке жолын қуып, Ресей империясына қарсы күресті. Тайшық пен Ахмет сұлтандар амалсыз патша үкіметіне барып қызметке тұрады. Қоқандықтармен болған бұл соғыста Тайшық сұлтан қатты жарақаттанып, қайтыс болады. Шу бойындағы қазақ, қырғыз елдерін Қоқан шапқыншылығынан қорғап тұрады. Шымкент уезі ашылған соң Ахмет сұлтан онда уезд басшысынан үшінші жәрдемшісі болып тағайындалып, осы жұмыста 20 жыл жұмыс істейді. Қазақ руларымен патша әкімшілігі арасындағы қатынастарды реттеп тұрады. Ахмет сұлтан 46 жасында қайтыс болады. Ахмет сұлтанның ұлдары Смайыл, Ыбырай, Мұқан, Әзімжан, Шірінхан.
Ахмет сұлтанның ұлдарының ішіндегі ең белгілісі Әзімхан Кенесарин (1878 – 1937) Алашорда партиясын құрушылардың қатарында болған, саяси қуғын – сүргін құрбаны. Кенесары Қасымұлының немересі. 1897 жылы Шымкентте қалалық училищені бітіріп, Әулиеата уезі басқармасында хатшы болып қызмет етті. 1917 жылғы Ақпан төңкерісінен кейін қалыптасқан жағдайға сай Әулиеата уезі қазақтарының саяси белсенділігін арттыру жолында қоғамдық өмірге қызу араласты. Жергілікті халықтың мүддесін қорғау мақсатында құрылған әулиеата уездік Ұлттық кеңесіне төрағалық етті. Бірінші жалпықазақ съезінде Бүкілресейлік Құрылтай жиналысына Әулиеата уезінен сайлауға түсті. Оның ұйымдастыруымен 1917 жылы12 қарашада Әулиеата уезі қазақтарының съезі болып өтті. 1917 ж желтоқсанның 5 – 13 аралығында өткен екінші жалпықазақ съезіне Сырдария облысының қазақтарының атынан қатысып, онда съездің төрағасының орынбасары болды. Түркістан автономиясына ізгі ниеттілік танытып, оны кеңес өкіметінің әскери күшпен талқандауына наразылық білдірді. 1921 жылдан Сырдария революциялық комитетінің хатшысы, уездік атқару комитетінде жер бөлімінің меңгерушісі, гидротехник болып қызмет етті. 1930 жылы Кеңес өкіметі тарапынан «ұлтшыл» деп айыпталып, тұтқынға алынды. Одан көп ұзамай босатылды. 1937 жылы тамызда қайтадан тұтқындалып, ату жазасына кесілді. 1996 жылы толығымен ақталды.
Әзімханның ұлдары: Натай, Мұхаммедхан, Мадиар, Тәуке, қыздары: Хамида, Напуса, Аян, Баян.
Натай Әзімханұлы Кенесарин КСРО – ға еңбек сіңірген геолог, геология – Минералогия ғылымының Докторы, гидрогеолог, Өзбекстан ҒА – ның корреспандент мүшесі кезінде бабасының атын алып жүргені үшін қудаланып, Қазақстаннан қоныс аударуға мәжбүр болған. Кенесарының шөбересі. Орта Азия индустральдік интернатын бітірген. 1935 – 1944 жылдары Өзбекстан ҒА – нда ғылыми қызметкер атқарған. 1944 – 1952 жылдары Үкіметінің шақыруымен Алматыға келіп, Геологиялық ғылымдар институтында гидрогеология және инженерлік геология бөлімін басқарған. Негізгі ғылыми еңбектері жер асты суларын зерттеуге арналған. Сырдария алабының суармалы жерлеріндегі грунт суларының әсерін анықтау, Жезқазған қаласының мен Ембі мұнай кәсіпорындарын жер асты суымен қамтамасыз етуге қатысты көптеген ғылыми зерттеулер жүргізген. 150 – ден астам ғылыми еңбектің авторы. Медальдармен марапатталған.
Кенесарының Әбубәкір атты ұлының шөбересі, ұстаз әрі домбырашы, өнер қайраткері Файзолла Үрімізов пен жиендері арасында Кеңес Одағының Батыры Александр Гаврилович Моисеевский сынды генерал шықты.
Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының
ұлт – азаттық қозғалысы
Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының ұлт – азаттық қозғалысы – Ресей империясының Қазақстанда жүргізілген отаршылдық саясатына қарсы көтерілген ұлт – азаттық қозғалыс. Патша үкіметінің 1822 – 1824 жылдары Орта жүз бен Кіші жүзде енгізілген басқару ережелері қазақ ұлтының дәстүрлі басқару және құқық жүйесін жойып, орнына округтік және шекаралық ресейлік басқару мекемелерін ашты. Ресей билеушілері қазақ жерінің ең шұрайлы жерлерін тартып алып, Ақтау, Ақмола, Қызылжар, Көкшетау т.б. жерлеріне өз әскери бекіністерін сала бастады. Қазақ халқының қарулы қарсылығына бір ғана әкімшілік басқару жүйесіндегі отаршыл үкімет жасаған өзгерістер себеп болып қойған жоқ, оған Солтүстік, Шығыс Қазақстанда суы мен жайылымы мол Ертіс, Есіл өзендерінің бойындағы жерді біртіндеп орыс – қазақ шаруаларының өз иелігіне бөліп алуы, алым – салықтың өсуі де қатты қозғау салды.
Абылай балаларының ішіндегі мықтыларының бірі Кенесарының әкесі Қасым еді. Ол орыс отаршылдарының қазақ даласын иемденуіне, оған әскери бекіністер салуға батыл қарсы шықты. Ресей империясының саясатына қарсы алғашында Абылай хан ұрпақтары Ғұбайдолла сұлтан, кейін Қасым төренің ұлы Саржан сұлтан көтеріліске шыққан болатын. Бірақ олардың Ресейге қарсы күресінде одақтас болған Қоқан хандығы салқындық жасады. 1936 жылы Қоқан билеушісінің нұсқауы бойынша Саржан өлтіріледі, ал 1840 жылы Қасым төре қаза табады. Осындай тарихи кезеңде сұлтан Кенесары Қасымұлы үш жүзді де толық қамти отырып, қазақ елінің Абылай хан тұсындағы территориялық тұтастығын, дербестігін қалпына келтіру мақсатын алдына қойды. Кенесары қарулы көтерілісін бастамас бұрын Ресей империясының билеушілеріне (Николай І патшаға, Орынбор генерал – губернаторлары В.А. Перовскийге, В.А. Обручевке, Сібір генерал – губернаторы П.Д. Горчаковқа ) әлденеше хат жазып, тиісті талаптар қойды. Ресей үкіметі «бөліп ал да, билей бер» саясатын ұстанды, қазақтың би – болыстарын шен беру тәсілі арқылы бір – біріне айдап салып, қарсы қойды. Сондықтанда Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының ұлт – азаттық қозғалысына көптеген аға сұлтандар, би – болыстар толық тірек бола алмады. 1837 жылы Кенесары қолы Ақмола бекінісіне шабуыл жасап, орыс – қазақ әскерлерін талқандады, қамалды өртеп жіберді. 1839 – 1840 жылдары көтерілісшілер Есіл өзенінің бойындағы бекіністерге жиі шабуыл жасап, Жарғалаң өзенінің бойында бекініс тұрғызу жөнінде шешімнің қабылдануына түрткі болды. Кенесары келесі жорығын Торғай өңірі арқылы Кіші жүз жеріне жасады. 1841 жылы қыркүйекте үш жүз өкілдерінің мақұлдауымен Кенесары қазақ халқының ханы болып сайланды. Осы жылдың жазында Қоқан хандығына қарсы соғыста оны ойсырата жеңіп, оның иелігіндегі Созақ, Жаңақорған, Ақмешіт қамалдарын алды. Батыс Сібір генерал – губернаторы Перовскийдің орнына Обручев келген соң, 1843 Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының ұлт – азаттық қозғалысына қарсы кең көлемді әскери жорық ұйымдастырылды. 1843 – 1844 жылдары Ресей әскерінің қолбасшылары Лебедев, Жантөрин, Дуниковский әскерлерімен шайқаста Кенесары жасағы әр түрлі айла – тәсілді пайдаланып, үнемі үстем түсіп отырды. 1844 жылы шілдеде Ресей жағында соғысушы Кіші жүз сұлтандарының бірікке күшін Кенесары әскері бірнеше рет ойсырата жеңді. Осы жылдың тамыз айында Наурызбай, Ағыбай батырлар бастаған қол Екатерина қамалын тас – талқан етті. 1845 жылы Кенесары әскері шегінуге мәжбүр болды. Орынбор генерал – губернаторы Обручев Солтүстік батыс өлкеде қосымша бірнеше бекіністер салу арқылы Кенесарының басты күштерін ығыстыра бастады. Қазақтардың мейлінше жиі көшіп – қонатын жерлерінде Қарабұтақ, Ырғыз, Торғай, Арал (Райым) бекіністерінің тұрғызылуы көтерілісшілермен күресу мақсатын көздеген еді. 1846 жылы қуаты әлдеқайда басым Ресей әскерінен ығысқан Кенесары қолы Сарыарқаны тастап, Шу өзені бойына ойысады. Кенесарының ойы Абылай ханның тікелей тұқымдары билеген Ұлы жүзге барып, патша үкіметіне және Қоқан ханына қарсы күресте қолдау табу еді. Патша үкіметі де Кенесарының басты күштерінің Жетісуға бет алғанынан хабардар бола отырып, XІX ғ асырдың 20 – 40 – жылдарда Ресей билігін мойындаған Сүйек Абылай ұлы сияқты империяның осы өлкедегі тілектестеріне сүйенуге тырысты. Жетісу жерінде Кенесары Абылай тұқымдарынан қолдау таппады. Дегенмен Кенесарыға Байзақ Мәмбетұлы, Белқожа би, Медеу би, Құдайберген жатқа, Сыпатай батыр және Ұлы жүздің басқа да ру басшылары тарту – тарғыларымен келіп, бағынатындықтарын білдірді. Қырғыздардың Жаңғараш, Жантай, Тыналы, Төрегелді секілді басшыларына елшілер жіберіп, патша өкіметіне қарсы күресу керектігі жөнінде ұсыныс жасалды. Бірақ Қырғыз билеушілері Ресей империясы биігін мойындауға ыңғай берді, ал ол қазақ халқының ашулы ерегісін туғызды. Сол себепті қырғыздарға қарсы шабуыл жасалды. Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының ұлт – азаттық қозғалысының тағдырын шешкен ақырғы қанды шайқас Кекілік – Сеңгір тауының етегіндегі Майтөбе деген жерде өтті. Осында Кенесарыны Ресей отаршылдарына арқа сүйеген қырғыз манаптары қапылыста қолға түсіріп, азаптап өлтірді.
Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының ұлт – азаттық қозғалысының жеңілу себептерінің бірі – бір жағынан, Ресей өкіметінің, екінші жағынан, Қоқан билеушілерінің қырғыздарды қазақтарға айдап салуының да салдары болды. Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының ұлт – азаттық көтерілісі шын мәнінде, Ресейдің қырғыз жерін де, Қоқан хандығын да жаулап алуын біраз уақытқа кейін шегерді.
скачать dle 10.5фильмы бесплатно
Болашақ - дарынды ұрпақтың қолында!
Ойлы болсаң, озып көр
«Баланың басты ұстазы – ата-ана»
Алғашқы әскери дайындық. Кіріспе сабақ
Тәрбиенің ең тамаша мектебі – отбасы
Ондық бөлшектерді азайтуға есептер шығару.
« Деление на десятичную дробь»
Жыры – інжу рухы биік Жұбан аға!
Орта және қысқа мерзімді жоспарлаудың тиімділігі
Сайт сізге ұнай ма?
Атмосфера Жердің ауа қабаты, ауа қабаты, ауа, оның құрамы
ҰБТ-ҒА ОҚУШЫЛАРДЫ ДАЙЫНДАУДЫҢ ТИІМДІ ӘДІС - ТӘСІЛДЕРІ
Сайт әкімшілігінің рұқсатынсыз материалдарды басқа ақпараттық құралдарында жариялауға тиым салынады. Республикалық танымдық ұстаздар сайты сіздерге әрқашан сапалы материалдар ұсынады. Эл.почта: ustazuni.kz@mail.ru Барлық құқық сақталған 2017 © ustazuni.kz
6 сынып, about professions, Health and body care, БИОЛОГИЯ, Есеп, Жасуша, Менің достарым, Мәтінді есеп, Оқу мотивациясы төмен оқушылармен жұмыс, Сынып сағаты Менің сыныбымның құндылығы, Тараз, Тарих, Химия, ашық сабақ, бастауыш сынып, бағалау, бір шанырақ астында, география, е.бекмаханов, коучинг-сессия, кіші аяқ добы, литература, математика, орта мерзімді жоспар, проблемалық, сабақ жоспары, тағам әзірлеу, топтық жұмыс, физика, футбол, Ғарышқа саяхат, Қазақ тілі, Қазақтың қаһарман хандары, қмж, қысқа мерзімді жоспар, құзыреттілік, әдебиет, әдемілік, әдептілік, өсімдік
Сайт әкімшілігінің рұқсатынсыз материалдарды басқа ақпараттық құралдарында жариялауға тиым салынады. Республикалық танымдық ұстаздар сайты сіздерге әрқашан сапалы материалдар ұсынады. Барлық құқық сақталған 2017 © ustazuni.kz
Разработка сайтов WebQaz.kz в Казахстане