kk kk ja en ceb en en kk ar az en ky tt kk kk kk kk kk it kk kk kk en pt kk pt kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk ru ky kk mn kk kk uk kk kk en kk kk ja sv kk kk ja fr kk kk ja kk kk zh ru ru ja kk kk en kk ru bg en ru kk kk kk kk ru bg kk kk kk kk en kk kk kk kk hbs_cyr ru kk kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk fr kk kk kk fr kk kk kk en kk kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk es kk kk kk kk en kk kk kk kk en kk kk kk en kk tk ru ru en kk en en kk fr en kk oc en kk en en kk ca kk ru kk kk kk en kk
Маңғыстауда, Үстірттің үстінде, шыңның жиегінде Сисем-Ата деген үлкен қорым бар. Осы қорымды көшпелі адай жұртының пантеоны деп атау қалыптасқан. Әрине, қазақта бұрын пантеон деген сөз болмағаны белгілі, оны солай атап жүрген - сәбет заманындағы зерттеушілер, тарихшылар екендігі анық, бірақ келе-келе осы сөз күнделікті қолданысқа еніп кетті.
Неге олай атаған? Өйткені онда адай тайпасының көптеген рубасылары, атақты батырлар, билер, шешендер, тұтас елге қайыры тиген байлар, т.б. жерленген.
Көп жағдайда әрбір ру өкілдері өздерінен шыққан атақты, елге еңбегі сіңген адамдарын Сисемге жерлеуге тырысып отырған. Кейде ондай адамдардың өздері де сондай өсиет қалдыратын болған.
Егер өсиет қалдырған адам жорық жолында қаза тапқан болса немесе сол мезетте Сисемге жеткізудің мүмкіндігі болмаса, оларды сол қайтқан жеріне аманаттап уақытша жерлеген де, кейін сүйегін бәрібір Сисемге жеткізіп, қайта жерлеп отырған. Бұл жөнінде халық арасында аңыз әңгімелер жетерлік.
Сисемге жерлеуге ұйғарыла тұрса да, табиғаттың әлдебір тосын құбылысынан (қалың тұман түсіп кетіп адасу) немесе мүрде тиеген көлігі әрі қарай жүрмеуі салдарынан, т.с.с. сол жерге жерленіп, артынан өздері де үлкен қорымға айналып кеткендер де баршылық (Қамысбай, Қара кісі қорымдары).
Пантеон деген сөз болмаса да, сол замандарда Сисем-Ата деген сөздің өзі маңғыстаулықтар үшін пантеон деген сөздің синонимі болғаны анық.
Енді неге 360 әулиенің ішінен Сисем-Ата таңдалып алынған? Меніңше, оған себеп - оның орналасқан жерінің тиімділігінде. Ол адай тайпасының орналасу ареалының қақ ортасында, Маңғыстауға қыстап шығып, жаз шыға Жылой, Ембі, Орынборға дейін жаз жайлайтын, күз түсе кейін қайтатын көш жолының бойында орналасқан.
Бұл пантеон - халықтың өз жүрек қалауымен, табиғи түрде, уақыт өте келе, өзінен-өзі қалыптасқан пантеон.
Ал Астанадағы пантеон - биліктің қалауымен, директивасымен, бюджеттің қаржысына салынып жатқан пантеон.
Сисем-Атадағы ескерткіштер - әрбір рудың немесе марқұмның артында қалған туыстарының ұйымшылдығын, ауызбірлігін, байлығын, беделін көрсететін көрсеткіш, олар маңғыстаулық сәулет өнерінің қаншалықты шарықтап дамығандығын көрсететін өнер туындылары. Қазіргі кезде ол ескерткіштерді тек маңғыстаулықтардың ғана мақтанышы емес, қандай да шетелдікке ұялмай көрсетуге тұратын қазақ халқының сәулет өнерінің туындылары деп айтуға болады.
Ал Астанадағы ескерткіштер - халықтың миллиардтаған қаржысына, экономикалық қиындықтарға қарамастан мемлекет қазынасының есебінен тұрғызылатын, қымбат та түсі суық мрамордан жасалатын жасанды тасбелгілер. Онда шебердің қолының ізі, туыстарының жүрек жылуы, өз қаражатына салмағандықтан қанағаттанғандық сезімі болады деп ойламаймын.
Тірісінде халық сүйспеншілігіне бөленбеген жанның өлгеннен кейін үкімет қаулысына сәйкес пантеонға жерленуі халықтың сүйіспеншілік сезімін туғыза ала ма?
Сисем-Атаға қанша барсақ та, барған сайын толқимыз, жүрегіміз қобалжиды, бұрынғы өткен бабалар рухымен тілдескендей ғажайып күйге енеміз.
Ал ана жасанды пантеонға барғанда ондай сезімге бөленеміз деп айта алмаймын. Қытайдың жасанды, ГМО қосылған жеміс-жидектерін жеп отырғандай күйде болармыз деп ойлаймын.
Қуаныш Еділхантегінің Фейсбуктегі парақшасынан алынған
Пантеон 6 Ұлттық пантеон 2 Сисем-Ата 1 ескерткіш 15 Астана 351
Мысырда жоғалып кеткен қазақстандық 6 студент табылды
Айдың бетінен әкелінген топырақ 1,8 млн. долларға сатылды
Айдың бетінен әкелінген топырақ 1,8 млн. долларға сатылды
07/25 17:41 0 92
Мамандар педофилді анықтаудың жолдарын тапты
Мамандар педофилді анықтаудың жолдарын тапты
07/25 17:14 0 325
Талибтер Ауғанстанның үшінші ауданын басып алды
Талибтер Ауғанстанның үшінші ауданын басып алды
07/25 17:11 0 83
Астанада көкпардан әлем чемпионаты өтеді
Астанада көкпардан әлем чемпионаты өтеді
07/25 17:04 0 66
Ресей Георгий лентасын енді Сирияға тықпалай бастады
Ресей Георгий лентасын енді Сирияға тықпалай бастады
Ресейдің ақпарат көздері Сирия территориясында алғаш рет Георгий лентасын таққан «патриоттық» акция басталды деп жалаулата жазды. Бұл туралы
04/26/2017 18:11 12 1052
Президент мұрағаты өз қорында сақталған латын графикасындағы сирек құжаттарды жариялады
Президент мұрағаты өз қорында сақталған латын графикасындағы сирек құжаттарды жариялады
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында қазақ тілін біртіндеп латын әліпбиіне көшіру жайын айтқан еді...
05/17/2017 10:01 11 587
Үйде жалғыз қалған бала әкесінің 10 мың долларын жыртып тастады
Үйде жалғыз қалған бала әкесінің 10 мың долларын жыртып тастады
Қытайда үйінде жалғыз қалған 5 жасар бала әкесіне тиесілі ақшаны тауып алып, жалпы сомасы 500 мың юаньдық купюраларды әп-сәтте жыртып тастаған.
05/23/2017 09:54 0 481
Димаш: «Нью-Йоркте тұрсам да, жүрегім Қазақстанда» (ВИДЕО)
Димаш: «Нью-Йоркте тұрсам да, жүрегім Қазақстанда» (ВИДЕО)
Нью-Йоркте тұратын қазақ баласының видеосы желіде кеңінен таралуда, деп хабарлайды
06/12/2017 11:13 4 738
Ресейде өткен қарсылық акциясына қатысқандарды полиция соққының астына алған (ВИДЕО)
Ресейде өткен қарсылық акциясына қатысқандарды полиция соққының астына алған (ВИДЕО)
Ресей күнінде Ресейдің бірнеше  қаласында жемқорлыққа қарсы наразылық  акциясы өткен болатын. Полиция алдын-ала жиын өтетін жерді торауылдаған....
06/13/2017 12:52 2 1156
Англиядан көшіп келген шетелдік азамат Алматы емес, не себепті Астанада тұрақтағанын түсіндірді
Англиядан көшіп келген шетелдік азамат Алматы емес, не себепті Астанада тұрақтағанын түсіндірді
Англиялық азамат Қазақстандағы өмірі жайында, Алматыдан гөрі Астанада не себепті тұрғысы келгені жайында, сондай-ақ қазақ халқының қонақжайлылығы турасында...
06/14/2017 17:26 0 947
Елбасы электрокармен «ЭКСПО-2017» көрмесін аралады (ВИДЕО)
Елбасы электрокармен «ЭКСПО-2017» көрмесін аралады (ВИДЕО)
20 маусымда Финляндия ұлттық павильонының ашылу рәсімінде Елбасы электрокардың рөлін өз қолына алып, Финляндия Республикасының Президенті үшін «...
06/21/2017 11:43 0 508
ОҚО-да ауа райы температурасы 43 градусқа дейін көтеріледі деп күтілуде
ОҚО-да ауа райы температурасы 43 градусқа дейін көтеріледі деп күтілуде
Оңтүстік Қазақстан облысының кейбір жерлерінде ауа температурасы 40 градустан жоғары көтерілуі мүмкін. «Аптапты ыстық шіліңгір шілденің алғашқы он...
07/04/2017 10:49 0 815
Павлодарда «BMW» жүргізушісі ағашқа соғылып, көлігін тастап кеткен
Павлодарда «BMW» жүргізушісі ағашқа соғылып, көлігін тастап кеткен
Павлодарда қала көшелерінің бірінде «BMW» маркалы көлігінің жүргізушісі ағашқа соғылып, темір тұлпарын тастап кеткен, деп хабарлайды
07/04/2017 15:56 1 173
Ирак премьер-министрі ДАИШ содырларынан азат етілген Мосулды құттықтады
Ирак премьер-министрі ДАИШ содырларынан азат етілген Мосулды құттықтады
Ирак премьер-министрі Хайдар әл-Абади сегіз ай бойы жиһадшылармен күрестің нәтижесінде азаттыққа қол жеткізген Мосул қаласының әскерін құттықтады, деп жазады
07/10/2017 11:15 0 533
Қазақстанда мұсылмандар бірлестігін қолдау бойынша қор құрылды
Қазақстанда мұсылмандар бірлестігін қолдау бойынша қор құрылды
Қазақстанда Мемлекет басшысының тапсырмасымен «Уақып» корпоративті қайырымдылық қоры құрылды. Қор әртүрлі әлеуметтік жобаларды қолдауды жүзеге...
07/11/2017 14:31 7 382
Наполеон Бонапарттың семсері Қазақстанның ұлттық мұражайына қойылды
Наполеон Бонапарттың семсері Қазақстанның ұлттық мұражайына қойылды
Елордада «Шығыс және Батыс: мемлекеттік Эрмитаж жиналымынан көне қару-жарақ» көрмесінен императорлардың сайыс қылыштары мен серілік...
07/12/2017 16:05 0 593
Кәсіпкерлер 6 айға дейін кеден салығын төлемей жүре алады
Кәсіпкерлер 6 айға дейін кеден салығын төлемей жүре алады
Қазақстанның жаңа Кеден кодексі құжат жұмыстарын барынша автоматтандыруды көздейді. Осылайша, тауар таситын кәсіпкерлер барлық декларацияларын ақпараттық ...
07/19/2017 16:18 0 340
Трамп Путинмен кездесу барысында қандай мәселені қозғағанын айтып берді
Трамп Путинмен кездесу барысында қандай мәселені қозғағанын айтып берді
Путин мен Трамп басты кездесуден бөлек тағы бір кездесу өткізді
07/20/2017 13:16 0 688
Президентке хат: «Маариф» сияқты жаңа білім беру жүйесі қажет пе?
Президентке хат: «Маариф» сияқты жаңа білім беру жүйесі қажет пе?
Түркия Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігін ең алғашқылардың бірі болып мойындап, туыс, бауыр екенін дәлелдеді.
07/21/2017 17:43 3 1654
1500 тонна бағланның еті Иранға экспортталмақ
Әйел тұңғышын неше жасында дүниеге әкелген дұрыс?
Мысырда 6 отандасымыз із-түссіз жоғалып кетті
Шетелдік журналист: Канеломен жекпе-жекте Головкиннің бетінен бет қалмайды
Мысырда жоғалып кеткен қазақстандықтар туралы жаңа деректер белгілі болды
© 2017 «Qamshy.kz» ақпарат агенттігі
Меншік иесі: «Qamshy Media» ЖШС
QNews system, Powered by Attila Group
Біз туралы    Пайдаланушылық келісімі