kk kk ja en fr en zh kk ar az en ky tt kk kk kk kk kk it kk kk kk en pt kk it kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru ky kk mn uk kk kk kk kk fr kk fr sv kk kk kk fr kk fr en kk kk kk fr kk fr en kk kk en kk kk zh sv kk kk fr fr kk kk en kk kk en kk kk en kk kk en kk ru bg en ru kk kk kk kk ru bg kk kk kk kk en kk kk kk kk hbs_cyr ru kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk fr kk kk kk it kk kk kk kk it kk kk kk it kk kk kk en kk kk kk en kk tk ru ru en kk ru en kk en en kk sv en kk oc en kk fr kk ru kk kk kk en kk
Жазушы Рақымжан Отарбаевтың сұхбаты "Әдебиет" порталынан алынды.
- Мемлекеттік сыйлыққа қарсыластарыңыздан кімді лайықты деп ойлайсыз?
Жапондар әр онжылдықта бір жазушыны әлемдік аренаға шығарып отырады
- Сіздің шығармаларыңыз шет тілінде жақсы оқылады деп ойлайсыз ба? Меніңше қазақы сөзге қан жүгірткен көркем еңбектеріңізде оқиға шиеленісі аздық ететін сияқты...
Мағауинді классик жазушылардың қатарына жатқызбаймын
- Ол рас, қазір ақсақалдың құты қашқан заман болды. Оның барлығына зиялы қауым өкілдерінің өздері кінәлі. Елбасының алдына барса ел жайын айтудың орнына, қара басының қамын сөз етуден әрі аса алмайды. Қазіргі қазақтың сол қолынан, оң қолы ұзарып алға шықты. Бізге отыз екідегі саяси нәубаттың тісі батып кеткен. Біреу мансабына малданады, біреу үй сұрайды, біреу бала-шағасының қызметін айтып бас қайғы болып жатады. Кейде осы қылықтың бәрінен жиіркенем. Бұл елден жыраққа кетіп, тыныш өмір сүргім келетін кездер болады. Қазір Түркияда екі бөлмелі пәтерім мен жартылай азаматтығым бар...
- Сонда сіз шетелге көшіп кеткен классик жазушы Мұхтар Мағауинді қолдайсыз ғой?
- Бізде шет жайлап, көмескі тартып тасада қалған таланттар көп деп жатады ғой. Осы қатардан кімді көресіз?
- Атырауда өзімнен он жас үлкен Марат Отаралиев деген ақын досым болды. Өзі бірбеткей, мінезді жігіт еді. Сол мінезінің кесірінен кеңестік кезеңде болмайтын нәрселер үшін сотталып, өз өмірін құртып алды. Бірақ ақындығы от еді. Өлеңдерін әлі күнге дейін жатқа айтам.
Мен жайлы көп сыр ашпассың
Тек қана ақ шаш кемпірге,
-Неге екені белгісіз, маған сіздің шығармаңыз Жұмекен ақын поэзиясының прозаға айналған кейпін көрсетеді. Бұл ұқсастық па, әлде еліктеу ме?
- Жұмекеннің қолына су құюға жарасақ үлкен жетістік емес пе?! Менің ойымша оның поэзиясы алдына жан салмайтын және қайталанбайтын интелектуалдық өлеңнің биік межесі. Оның шығармашылығын Мәскеуге дейінгі, және Мәскеуден кейінгі деп қарастыру керек. Өмірінде үлкен үш поэма жазды. Қазақта Абайдың ақындық мектебінен кейінгі көшті Жұмекеннің мектебі қалыптастырды десек артық айтқандық емес. Ақынның өлеңдерін тарқатып, талдап беруге бұл қазақтың өресі жете қоймас. Ол үшін Жұмекен болып туылу керек, оның ойлау көрсеткішін игеру қажет.
Мен оның ағалық ыстық ықыласына бөленіп өстім. Жанынан екі елі тастамайтын еді. Бірде екеуміз сол кісінің басына бөрік алу үшін дүкен араладық. Ақын әр бөрікті бір киіп, талғамына сай келетінін таппады. «Ақылды басқа, ақымақ бөрікті киіп қайтесіз» деп қылжақтап едім, ағам күліп жіберді. Кейде ойлаймын, Жұмекен ақын өзін түсінбеген ортадан талантына тең деңгейде баға ала алмай өмірден өткеніне іштей налыған да шығар. Ақын өмірінің соңын жүрек ауруымен емханада өткізді. Соңғы кітабын сол жерде жазып бітірді. Дәрігерлердің берген дәрісін ішпей, төсегінің астына тыға береді екен. Сол дәрілерді жанында асқазаны аурып жатқан шал ұрлап, ішіп қоятын көрінеді. Соны естіп күлкіге қарқ болатын едік. Сол туралы кейін өлең де жазды. Ажалмен арпалысып ауруханада жатып саналы өлеңдер жазуға болатын шығар, бірақ жарты жүрекпен бүтін бір кітапты жазып шығу дегеніңіз адам ақылына сыймайды ғой. Ақындардың ішінде ақылды адам көруім Жұмекен еді...
Кез-келген қазақтың басында болатын қиыншылық жас кезімде менің де басымнан өтті. Алматыда үй-күйі жоқ қызметкер кезім болатын. Жезқазған облысынан жаңа қызметке орналасуға мүмкіндік болды. «Пәтер мен көлік мәселесін бірден шешіп береміз» деді. Көңілім Арқаға қатты ауды. Ауруханада жатқан Жұмекен ақынға келіп мән-жайды түсіндірдім. Ағам бір ауыздан қарсы шықты. «Егер басқа қалаға кетсең Алматыға қайтып келе алмай қаласың, барма» деді. Қоштасып, ауруханадан енді шыға берген кезімде «саған да бір жақсылық жасай алмадым ғой» деп өкініп тұрды. Ертеңіне жұмысқа келген кезде газет бетінен қаралы хабарды көріп, еңкілдеп жылап жібердім. Мен сол кездесудің соңғы тілдесу екенін қайдан білейін...
- Ақын Өтежан Нұрғалиев пен жазушы Асқар Сүлейменовтың және сіздің мінезіңізден үлкен ұқсастықты көрем. Өздерін классикке бағалайтын әдебиетшілер өміршең туынды жаза алды ма?
- Маған келетін болсақ, мен қазақтың сөзін қойдай өргізетін адаммын. Таңқалмаңыз, ана тіліміздің шұрайлы тіркестерін топтастырып бір қораға қамай аламын. Мені Ғабит Мүсіреповтың мектебінен шыққан жазушы деп жатады, бірақ мен өзімді Бейімбет Майлиннің шәкіртімін деп есептеймін. Жаныма сол жақын. Бірақ, қазаққа керек шығарманы жаза алдым ба, әлде жазбадым ба деген сұрақ болашақтың еншісінде.
Өтежан жақсы ақын. Бастапқы өлеңдері әдеби ортаға жағымды әсер етті. Бірақ ол өмірінің соңында Эйнштейн сияқты бас ауруымен ауырды. Менің мінезім қаншалықты қыңыр болғанымен оның кейінгі өлеңдерін қабылдай алмадым. Ал, Асқар Сүлейменов жазушы емес. Оның «Ақ кемпірі» мен «Қара шалынан» басқа жөні түзу көркем шығармасы жоқ. Ол бар болғаны өзінің еркіндігін ғана қорғаған адам. Бірақ, әлемдік деңгейдегі этнограф, ғалым еді. Білмейтін дүниесі жоқ. Дегенмен, екеуі де өздері айтқандай классикалық туынды қалдырған жоқ. Әдебиетті тек қана хобби ретінде қарастыратын бірқатар жазушылар болды. Мәселен, Ғабит Мүсірепов пен Тәкен Әлімқұлов сондай еді. Тәкен өз талантына, оның ішінде қазақ әдебиетіне қиянат жасады. Ол әдебиетті хобби ретінде емес, тұтас ұлттың құндылығы ретінде қарастырғанда үлкен шығармалар жазып кетуге ішкі қуаты жетіп артылатын...
- Шығармашылық жолыңызды поэзиядан бастапсыз ғой. Жақсы ақындар ығыстырып тастады ма?
- Ия, оныңыз рас. Жас кезімде жазған өлеңдерімді газет-журналдар жариялап тұрды. Бір өлеңім кеңес үкіметіне қарсы пікір айтты деп саяси қуғын-сүргінге ұшырады. Сол үшін журнал басшысы Тұманбай Молдағалиев жоғарғы жақтан ескерту алды. Содан кейін Тұмағаң «сен бала осыдан бастап өлең жазуды доғар» деді (күлді). Ағалардың тілегін қалай аяқ асты етесің? Әлі күнге дейін өлең жазған емеспін.
- Қаламдасыңыз Тынымбай Нұрмағамбетовке қандай кітап оқуға кеңес бересіз?
- Ойбай-ау, сен де қоймайтын сұрақты қояды екенсің. Тынымбай дегеніңіз ұлы жазушы ғой. Оған кітап оқымаса да болады.
- Еркін көсілгеніңізге қуаныштымыз!
найзабек • 11 ай бұрын
Алтай Арланы - Қошқарбаев деп бір емес екі рет жазыпсыз. Аты Рақымжан болғанмен тегі Қошқарбаев-емес еді ғой. Пікір жазсаңыз сауатты жазыңыз.
ғаппар • 11 ай бұрын
Жерден жік шықты- екі құлағы тік шықты! Оқымаған надан өзін өзі мақтап қалған тамам жұртты даттап сөилепті - осы сұхбатты қалайша ҰЯЛМАЙ жариялаған?
АТЫРАУ • 11 ай бұрын
Қанша əдеби кітап оқыдым. Бырақ бұл адамның бірде бір шығармасымен таныс емеспін. Өзім Атырауда тұрамын. Атырауда Рақымжан деген көл бар деп те естімедім. Короче оттап отыр бұл кісі сымақ. Абайға тіл тигізетіндей кім еді. Ақырзаман жақындағанда пайғамбармын деушілер көбейеді демеп пе еді(((.
Тұтқынға алудағы бұлтартпау шарасы қолданылатын қылмыстар қысқартылады
Тұтқынға алудағы бұлтартпау шарасы қолданылатын қылмыстар қысқартылады
24/08 19:18 0 189
Ресейлік сарапшылар Путинсіз Ресейді қалай елестетеді?
Ресейлік сарапшылар Путинсіз Ресейді қалай елестетеді?
24/08 19:17 2 812
Алдымыздағы жылы Астанада 150 апатты үй қиратылады
Алдымыздағы жылы Астанада 150 апатты үй қиратылады
24/08 19:13 0 66
Нұрлан Ермекбаев ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының төрағасымен кездесті
Нұрлан Ермекбаев ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының төрағасымен кездесті
24/08 18:59 0 143
Имамның несие туралы даулы уағызына Қайрат Жолдыбай жауап берді
Имамның несие туралы даулы уағызына Қайрат Жолдыбай жауап берді
24/08 18:23 0 7261
Бақытжан Сағынтаев SANY Group компаниясы өкілдерімен кездесу өткізді
Бақытжан Сағынтаев SANY Group компаниясы өкілдерімен кездесу өткізді
Үкімет үйінде ҚР Премьер-министрі Бақытжан Сағынтаев компания президенті И Сяоган басшылық еткен SANY Group компаниясының өкілдерімен кездесу өткізді
16/08/2017 19:44 0 603
Сауд Арабиясында ханзада Бандар бен Фахд қаза тапты
Сауд Арабиясында ханзада Бандар бен Фахд қаза тапты
Жергілікті агенттіктің хабарлауынша, жерлеу рәсімі бейсенбі, 17 тамызда Эр-Риядта өтеді.
17/08/2017 08:35 0 770
Оңтүстік Корея президенті Солтүстік Кореямен соғыс болмайды деп уәде берді
Оңтүстік Корея президенті Солтүстік Кореямен соғыс болмайды деп уәде берді
Мен солтүстік Кореямен ешқандай соғыс болмайды деп толық сеніммен айта аламын
17/08/2017 13:01 0 755
Ирак ДАИШ қылмысын тергеуде БҰҰ-дан көмек сұрады
Ирак ДАИШ қылмысын тергеуде БҰҰ-дан көмек сұрады
Ирак министрі Ұлыбританияның БҰҰ Қаупісздік кеңесіне халықаралық тергеу жүргізу мәселесі бойынша қарар дайындауға көмктесетінін мәлімдеді.
18/08/2017 18:27 0 618
ҚР СІМ: «Анталиядағы жол апатында бір қазақстандық азамат зардап шекті»
ҚР СІМ: «Анталиядағы жол апатында бір қазақстандық азамат зардап шекті»
Анталиядағы жол-көлік оқиғасы салдарынан 20 турист зардап шеккен болатын
21/08/2017 19:46 0 498
Жезқазған шахтасында оқыс оқиға болып, бір адам қаза тапты
Жезқазған шахтасында оқыс оқиға болып, бір адам қаза тапты
Орын алған оқиғаның мән-жайын анықтау үшін арнайы комиссия құрылды
22/08/2017 08:29 0 716
Вилли Монро: «Головкиннің жеңіске жеткенін қалаймын»
Вилли Монро: «Головкиннің жеңіске жеткенін қалаймын»
16 қыркүйекке белгіленген жекпе-жекте –Монроның өзі де екінші рет әлем чемпионы титулы үшін таласады
22/08/2017 10:06 0 467
Нобель сыйлығының лауреаттары: «Еуро қаржы дағдарысына төтеп бере алмайды»
Нобель сыйлығының лауреаттары: «Еуро қаржы дағдарысына төтеп бере алмайды»
Лауреаттардың айтуынша, жаһандық сандық желілердегі қаржы дағдарысына дайындыққа талпыну – иллюзия ғана.
22/08/2017 12:16 0 303
Талғарда банкке шабуыл жасалды
Талғарда банкке шабуыл жасалды
Kaspi Bank ақпаратты растады
22/08/2017 13:31 0 321
«Боко харам» жыл басталғалы 83 баланы тірі бомба ретінде пайдаланған
«Боко харам» жыл басталғалы 83 баланы тірі бомба ретінде пайдаланған
ЮНИСЕФ-тің хабарлауынша, 2017 жыл басталғалы «Боко харам» террористер ұйымы теракт ұйымдастыру үшін 83 баланы пайдаланған.
23/08/2017 09:51 0 662
Бетін тұмшалап алатындарға қандай жаза қолданылатыны белгілі болды
Бетін тұмшалап алатындарға қандай жаза қолданылатыны белгілі болды
Тағы да айта кететіні заң жобасында баласына екпе салдырудан бас тартқан ата-аналарға да жаза қарастырылған
23/08/2017 11:18 2 1317
«Қазақстан – Польша арасындағы ынтымақтастық және оның даму болашағы»
«Қазақстан – Польша арасындағы ынтымақтастық және оның даму болашағы»
Форумға 240 поляк өкілдерінің қатысқандығы  расталды
23/08/2017 13:47 2 225
Ербол Қайыров: «Үніңді өшір, Хамитов! Қазақстанда футбол болады!»
Ербол Қайыров: «Үніңді өшір, Хамитов! Қазақстанда футбол болады!»
Қазақстандық клуб Еуропа Лигасының топтық кезеңінде ойын көрсетеді
23/08/2017 19:49 0 384
Бразилияда 70 адамды тасымалдаған кеме суға батты
Бразилияда 70 адамды тасымалдаған кеме суға батты
Апаттың салдары белгісіз. Кеме 21 тамыз күні Сантаренадан Шингу өзені арқылы Викторияға бет алған
24/08/2017 08:27 0 138
БҚО-да МӘМС жүйесі  белсенді  түсіндірілуде
БҚО-да МӘМС жүйесі  белсенді  түсіндірілуде
Өңірде 2500-ге жуық кездесулер ұйымдастырылып, оған 357 972 тұрғын қатысқан.
21/08/2017 18:01 0 1665
Имамның несие туралы даулы уағызына Қайрат Жолдыбай жауап берді
Ұлттық арнада тағы бір танымал ток-шоу жабылды
Ресейлік сарапшылар Путинсіз Ресейді қалай елестетеді?
Кеңес үкіметін аңсайтын ректорлар қазақ тілді жастарды қалай тәрбиелемек?
220 «Алтын белгі» иегері білім гранттарынан айырылды
© 2017 «Qamshy.kz» ақпарат агенттігі
Меншік иесі: «Qamshy Media» ЖШС
QNews system, Powered by Attila Group
Біз туралы    Пайдаланушылық келісімі