kk ru ru ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk uk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en ru ru ru
Мағжан Жұмабаев – табиғат суретшісі
АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника
Түн еді. Көкте қаптап бұлт тұрды,
Жел жылады, долы дауыл ұлып тұрды.
Секіріп сары шаш шайтан жындар билеп,
Әлдекім сылқ-сылқ қана күліп тұрды.
Жапан түз, отсыз, сусыз бетпақ шөлде,
Жын-шайтан мекен еткен тағы жерде.
Жас бала — жолдасым жоқ, жапа-жалғыз
Мен келе жаттым батып қанды терге.
Көзімнен жас ақпады, қандар ақты,
Табанды тілгіледі тастар қатты.
Қарқылдап қиқу салып қарға-құзғьш.
Жалпылдап жүрегімді шоқып жатты —
деп, табиғаттың дүлей күшімен адамның қайғысын сабақтастырды. Мағжан психологиялық параллелизмді жақсы меңгерген. Табиғат пен адамның жан дүниесі бірге өріліп, бірге қанаттасып жатады. «Қысқа жол» өлеңіне назар аударсақ:
Екі иінінен дем алып,
Аңдай ұлып бір мезгіл,
Аязды тірі жандай суреттеу, сол арқылы табиғи құбылысының жұмбақ сырын көз алдыңа келтіру ақынның көрегендігінің айғағы. «Ақ киімді, ақ сақалды» деп қысты суреттеген Абай ұстазынан Мағжан да қалыспады.
Жел — шын тентек бір бала
Жан сүйгені — сар дала,
Сыр айтқан болып сыбырлап,
Кейде егіз боп өкірер, —
деп, «Жел» өлеңінде де құбылысты жан бітіре суреттейді. «Қайық», «Сең», «Жиіленді қара орман» өлеңдері де осы әдіспен жазылған. «Жазғы түнде» — сюжетті өлең. Ақын табиғат тынысына көп тоқталмай, жазғы түнде болған оқиғаны тілге тиек етеді. Табиғат құшағындағы екі жастың махаббатын жырлайды.
«Жазғы таң» өлеңінде ақын таңның баяу атып келе жатқанын, мүлгіген тыныштықты шынайы жеткізе білген. Табиғаттың сұлулығын, әсемдігін, жүрекке жылы тиер шуағын нәзік қылмен шертеді.
«Ақырын ескен жылы жел
Міне, алтын таң атты
Ақындардың арасынан табиғатты Мағжандай жырлаған ешкім жоқ. Ақын табиғаттың сұлулығын суреттеп қана қоймай, әлеуметтік, адамшылық факторлармен де байланыстырып отырған. Бұл тектес шығармалары мұрасының мәнін арттырады, өшпес, тозбас қасиетін белгілейді.
Мағжанның «Шын сорлы» өлеңі тақырыптық жағынан саяси лирикаға жатады. Өлеңнің тақырыбы — революцияға дейінгі қазақ кедейінің ауыр тұрмысы. Мағжан сол ауыр тұрмысты табиғатпен үндестіре жырлайды:
Күн суық, қатты аяз, шыдар емес,
Қар борап, соққан жолмен қылып егес.
Кедейлер үсіп-тоңып, дір қалтырар,
Жылы үйіде байлар жатар, уайым жемес».
Сол сияқты ақынның «Жылқышы» өлеңінде де табиғат суреті көрініс береді:
«Бораны — бөрі ұлып тұр,
Төбеттей тынбай үріп тұр.
Аман ба екен жылқышы?
Аман ба екен жылқысы?
Малға барған жан бар ма?
Хабар бар ма, мал қалай?
Малдағы жалғыз жан қалай?
Адам бар ма қатынаған?»
Мағжан адамды, қоғамдағы болып жатқан мәселелерді уақыттан, кеңістіктен тыс алып жырламай, керісінше сонымен сабақтастыра жырлауға тырысқан. Әлеуметтік өмір мен табиғат Мағжан өлеңдерінде әрдайым егіз, бір-бірін толықтырып, тоғысып жатыр. Ел өмірінің тіршілігін ақын сол қалпында алдымызға әкеледі. Сонымен қатар, Мағжан бір тақырыпты жаздым екен деп, оған оралмай кетпейді. Қайта сол тақырыпты әр қырынан зерттеп, уақыт өте жетілдіре түседі. Мағжан күз, көктем тақырыбына жиі-жиі оралып отырған.
Мағжанның табиғат тақырыбында аудармалары да жетерлік. Ол өзге ұлт шығармаларына бөтенсіп қарамай, аудармаларына өз туындысындай қарап, қазақы рух беріп, ерекшелендіріп отырған.
Жалпы Мағжанның табиғат лирикасы адамға үлкен әсер беретін құнды дүниелер. Тілі шебер, ойы өткір, алғыр ақын табиғатты шығармашылық жолының өн бойында үзбестен сүйсіне жырлап өткен. Мағжанның табиғат жырларын саралай берсек, толықтай бір диссертация да қорғауға болатын еді.
Данная страница нарушает авторские права?
mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2017 год. (0.005 сек.)