kk de ru en kk ceb ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk uk kk kk kk ru kk ru kk ru kk kk kk kk kk kk ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk uk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk uk tt kk kk oc kk kk kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru kk kk kk uk kk kk kk kk ru kk ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk ru
Бүгінгі таңда дүние жүзіндегі киіктер популяциясының 95 пайызы Қазақстанға тиесілі. 1991-1999 жж аралығында елдегі 1 млн 200 мың киіктің 150 мыңы ғана қалған. Ал 2003 жылы Қазақстандағы киіктердің саны небәрі 21 мың ғана болған. Ерке киіктерге қатысты мұндай қылмыс тек қаскөй адамдардың қолымен жасалған деуге негіз бар.
Қазақстан үкіметі еліміздегі киіктердің мүлдем құрып кетуінен қауіптеніп киік аулауға заң жүзінде тыйым салды, Ғылыми мақсаттарда пайдаланудан басқа Қазақстан Республикасының бүкіл аймағында киіктерді, олардың бөліктері мен дериваттарын пайдалануға 2020 жылға дейін пайдалануға тыйым салатын қаулы да қабылдады. Соған қарамастан елімізде жануарлар дүниесін қорғайтын республика заңнамаларының өрескел бұзылуы, қарда жүретін техниканы, автоқұралдарды пайдалану арқылы заңсыз аң аулау жүйелі және үдемелі сипат алуда. Мысалы, Батыс Қазақстан облысы прокурорының мәліметі бойынша, осы аймақта 2014-2016 жылдары ішінде осы санаттағы қылмыстың саны 5 есеге өскен, алынған киік ұшасы 4 есеге өскен, мүйізі 8 есеге артқан. Келтірілген зиян 423 млн теңгені құраған. Ал еліміз бойынша 2013-2016 жж аралығында 312 киік ату фактісі тіркеліп, 1397 киік ұшасы, 6285 мүйізі тәркіленген. Қолға түспей тіркелмегені қаншама? 2016 жылы Қытай шекарасында Қазақстаннан барған құны 12 млн доллар тұратын біржарым тонна контрабандалық мүйіз тәркіленді. Айта кету керек, еліміздегі қара базарда 1 кг киік мүйізі 10-100 мың теңге аралығында болса, Қытайда ол 3-10 мың доллар шамасында бағаланады. Мамандардың айтуынша 1 кг мүйіз алу үшін 6-7 киікті жер жастандыру керек екен. 1 тонна мүйіз алу үшін 6-7 мың жануарды ату қажет. Ал 10 тонна мүйіз жинау үшін 60-70 мың киікті қыру керек деген сөз. Бұл неткен жауыздық десеңізші. Өкінішке орай, Ұлы даламызды киелі киіктің қанына бөктірудеміз. Осындайда аяулы ақын С.Сейфуллиннің: «Киіктен сұлу аңды мен көрмедім, Басқаға жануарды-ау теңгермедім. Көздері мөлдір қара ақбөкенді Адамның баласынан кем көрмедім», деген жан тебірентер шумағы еріксіз ойға оралады.
Ықылым заманнан бері қазақтың ұлы даласын мекендеген киелі киік тұқымы соңғы жиырма шақты жыл ішінде жер бетінен жойылып кетудің алдында тұр. Оған кінәлі біздерміз. Біздің бабаларымыз ақбөкен мен аққуды қастерлеп, екеуін де кие тұтқан. Заманалардан бізге жеткен тірі мұра, кең жазира даламыздың ботакөзі, ерке сұлуы-киелі киіктерімізді сақтап қала алмасақ, келер ұрпаққа бойтұмарымыздай аманат етіп қалдыра алмасақ, кім болғанымыз! Ертең не айтамыз?
Құрметті Бақытжан Әбдірұлы! Еліміздегі киіктерді қорғау және өсімін молайтудағы жауапсыздық, киелі жануардың азаюына соқтыруда. Бұл мәселе дереу және түбегейлі шаралар қабылдауды қажет етеді. Киіктерді сақтау және олардың санын көбейту мәселесі бойынша елімізде «Киіктерді қорғау» жоспары жасалуы тиіс және бұл мәселені шешуге мемлекет, қоғам атсалысуы керек деп санаймыз.
2017 жылғы 20 сәуірдегі
№ 15-13-74 депутаттық сауалға жауабы
Сіздердің киіктерді сақтауға және санын көбейтуге, «Киіктерді қорғау» іс-шаралар жоспарын әзірлеуге және осы мәселені шешуге мемлекет пен қоғамның белсенді қатысуына қатысты депутаттық сауалдарыңызды қарап, мынаны хабарлаймын.
Қазіргі кезде киіктерді қорғау үшін республикада Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдеріндегі бірден бір арнайы ұйым – Ауыл шаруашылығы министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің «Охотзоопром» ӨБ» РМҚК жұмыс істейді (бұдан әрі – «Охотзоопром» ӨБ» РМҚК). Оның киіктерді және басқа да жануарлар түрлерін қорғаумен айналысатын Астана, Ақтөбе, Қызылорда және Орал қалаларында орналасқан төрт өңірлік филиалы бар. «Охотзоопром» ӨБ» РМҚК-нің материалдық-техникалық базасын нығайту және браконьерлікпен тиімді күрес жүргізуді ұйымдастыру мақсатында 2016 – 2017 жылдары ғана 81 бірлік жол талғамайтын автокөлік сатып алынды.
Ауыл шаруашылығы министрлігі (бұдан әрі – АШМ) жыл сайын киіктерді сақтауға және браконьерлікпен күресуге бағытталған шаралар әзірлеу мақсатында, сондай-ақ мүдделі мемлекеттік органдармен (ІІМ, БП, ҰҚК, Қаржымині) бірлескен қызметті үйлестіріп отыру үшін жұмыс бабындағы кеңестер өткізіп тұрады.
Киіктерді сақтау ісінде қоғамдық ұйымдар да ауқымды жұмыстар атқаруда. Мәселен, Қазақстан биоәртүрлілікті сақтау ассоциациясы (бұдан әрі – ҚБСА) АШМ Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетімен, Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитетімен және ҰҚК Шекара қызметімен бірлесіп республика шекарасында киіктер мүйізін заңсыз алып өтуді анықтау үшін із кесетін иттер жаттықтыру жұмысын жүргізді. Үйретілген иттердің алғашқы тобы Қазақстанның кеден органдарына беріліп, жұмысқа кірісіп те кетті. Ал қазір ҰҚК Шекара қызметіне беру үшін иттердің екінші тобы дайындықтан өтуде.
Қазіргі кезде ҚБСА Каспий құбыр тарту консорциумымен бірлесіп жануарлардың қоныс аударуына тұрақты мониторинг жүргізу және қорғау іс-шараларын жүзеге асыру үшін жайық және үстірт таралымдары киіктеріне 30 спутниктік радиошам (қарғыбау) орнату жұмыстарын жүргізуде. Спутниктік шамдарды пайдаланып киіктерге мониторинг жүргізу технологиясы республикада 2009 жылдан бері жүргізіліп келеді. Осы уақыт ішінде киіктерге 140-тан астам спутниктік қарғыбаулар тағылды, олар киіктерді қорғауды ұйымдастыру шараларын жедел қабылдауға мүмкіндік береді. Осының нәтижесінде киіктер саны 2009 жылғы 81,0 мың дарақтан 2015 жылы 295,4 мың дараққа дейін көбейді.
Киіктер санына әсер ететін факторлардың тағы бірі жұқпалы аурулар болып табылады. Жабайы жануарлар таралымындағы жұқпалы аурулар дүмпулері өзінің эпизоотиялық әлеуетіне, кейде тым жоғары дәрежедегі ажал құштыру коэффициентіне, емдеу мен алдын алудағы проблемаларға және басқа да болжап болмайтын зардаптарға байланысты елеулі қиындықтарды жиі туғызады.
Бетпақдала таралымы киіктерінің 2015 жылы пастереллезден жаппай қырылуы киіктерді аурулардан қорғау жөнінде ғылыми негізделген шаралар қабылдауға шақырып, үрейлі дабыл қаққандай болды. Киіктерді сақтауды ғылыми тұрғыда қамтамасыз ету олардың таралымына әсер ететін барлық факторларды қамти отырып, кешенді зерттеулер жүргізу бойынша ғылыми бағдарлама әзірлеу және іске асыру арқылы ғана мүмкін болмақ.
Қазір кезде АШМ Білім және ғылым министрлігінің Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылыми-зерттеу институтымен (бұдан әрі – БҚПҒЗИ) бірлесіп киіктерді сақтау бойынша 2018 – 2020 жылдарға арналған ғылыми бағдарлама әзірледі, оны Жоғарғы ғылыми-техникалық комиссияның кезекті отырысында қарау жоспарланып отыр.
Бұдан басқа, АШМ Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің ұсынысы бойынша киіктердің жаппай қырылуының алдын алу мақсатында бетпақдала және жайық таралымдарының киіктері төлдейтін орындарда мониторингтік іс-шаралар шеңберінде өсімдіктерді, топырақты, суды және ауаны зерттеу және талдау жүргізілуде. Бұл іс-шараларға Зоология институты және БҚПҒЗИ өкілдері, «Охотзоопром» ӨБ» РМҚК, ҚБСА және Ұлыбритания мен Германиядан келген халықаралық сарапшылар қатысуда.
Осылайша, Үкімет тұрақты түрде бұл мәселелер бойынша қажетті шаралар қолдануда.
Ответ Премьер-Министра Республики Казахстан
на депутатский запрос № 15-13-74 д/с
от 20 апреля 2017 года
Рассмотрев Ваш депутатский запрос касательно сохранения и увеличения численности сайгаков, разработки плана мероприятий «Охрана сайгаков» и активного участия государства и общества в решении данного вопроса, сообщаю следующее.
В настоящее время для охраны сайгаков в республике функционирует единственная в странах Содружества Независимых Государств специализированная организация РГКП «ПО «Охотзоопром» Комитета лесного хозяйства и животного мира Министерства сельского хозяйства (далее – РГКП «ПО «Охотзоопром»). РГКП «ПО «Охотзоопром» имеет четыре региональных филиала по охране сайгаков и других видов животных с дислокацией в городах Астане, Актобе, Кызылорде и Уральске. В целях укрепления материально-технической базы РГКП «ПО «Охотзоопром» и организации эффективной борьбы с браконьерством только за 2016 – 2017 годы приобретена 81 единица автотранспорта повышенной проходимости.
Министерством сельского хозяйства (далее – МСХ) ежегодно с целью выработки мер, направленных на сохранение сайгаков и борьбу с браконьерством, а также для координации совместной деятельности с заинтересованными государственными органами (МВД, ГП, КНБ, МФ) проводятся рабочие совещания.
В деле сохранения сайгаков большую работу осуществляют и общественные организации. Так, Казахстанская ассоциация сохранения биоразнообразия (далее – АСБР) совместно с Комитетом лесного хозяйства и животного мира МСХ, Комитетом государственных доходов Министерства финансов и Пограничной службой КНБ провели работу по подготовке поисковых собак для обнаружения незаконного провоза рогов сайгаков на границе республики. Первая группа обученных собак передана таможенным органам Казахстана и уже задействована в работе. Также в настоящее время проводится подготовка второй группы собак для передачи Пограничной службе КНБ.
В настоящее время АСБР совместно с Каспийским трубопроводным консорциумом осуществляет работу по установке 30 спутниковых радиомаяков (ошейников) на сайгаков уральской и устюртской популяций для проведения постоянного мониторинга за миграцией животных и осуществления охранных мероприятий. Технология ведения мониторинга сайгаков с использованием спутниковых маяков в республике проводится с 2009 года. За это время на сайгаков было установлено более 140 спутниковых ошейников, которые позволяют оперативно принимать меры по организации охраны сайгаков. В результате численность сайгаков возросла с 81,0 тысяч особей в 2009 году до 295,4 тысяч особей в 2015 году.
Еще одним из факторов, влияющих на численность сайгаков, являются инфекционные заболевания. Вспышки инфекционных заболеваний в популяции диких животных часто вызывают серьезные проблемы в силу своего эпизоотического потенциала, подчас высокого коэффициента смертности, проблем в лечении и профилактике и других непредсказуемых последствий.
Массовый падеж сайгаков бетпакдалинской популяции в 2015 году от пастереллеза явился тревожным сигналом для принятия научно-обоснованных мер по сохранению сайгаков от болезней. Научное обеспечение сохранения сайгака возможно через разработку и реализацию научной программы по комплексному изучению с охватом всех факторов, влияющих на популяцию сайгаков.
В настоящее время МСХ совместно с Научно-исследовательским институтом проблем биологической безопасности Министерства образования и науки (далее – НИИПББ) подготовлена научная программа на 2018 – 2020 годы по сохранению сайгаков, которую планируется рассмотреть на очередном заседании Высшей научно-технической комиссии.
Кроме того, по предложению Комитета лесного хозяйства и животного мира МСХ, в целях предотвращения массовой гибели сайгаков в местах окота сайгаков бетпакдалинской и уральской популяций проводятся исследования и анализ растений, грунта, воды и воздуха в рамках мониторинговых мероприятий. В этих мероприятиях принимают участие представители Института зоологии и НИИПББ, РГКП «ПО «Охотзоопром», АСБР и международные эксперты из Великобритании и Германии.
Таким образом, Правительством на постоянной основе принимаются необходимые меры по данному вопросу.
Сенат комитеттерінің жұмысы туралы
Депутаттық сауалдар туралы мәліметтер
Жалпы отырыстың онлайн трансляциясы
© 2017 Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенаты
Ваш отзыв и предложение по сайту