ru uk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk uk kk kk ce kk kk kk kk ru en en en ru en en en en en en ru en ru ru kk ru fr ru ru kk kk kk kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk ru ru en en kk kk ru ky mk tt bg kk mk en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en ru hbs_cyr ru ru ru ru ru kk en uk oc mk de kk af kk pt kk oc kk be ru ru mk ru ru ru de ru en fr en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk kk en ru
На сайте зарегистрировано пользователей 10274
Централизованная библиотечная система города Семей
Мы в соц - сети!
Для информационных потребностей вы используете?
Ол өзіне дейін өмір сүрген атақты жыраулардың, өзімен қатарлас ақындар мен жыршылардың бай мұрасын, күллі халық поэзиясын толық меңгеріп, өз шығармашылығына тұғыр еткен. Асан Қайғы, Бұқар жырау, Шөже, Балта, Шернияз, Шортанбай, Дулат, Сүйінбай, Досқожа, Нысанбай, Майкөт, Майлықожа, Құлыншақ т. б. ақындарды үлгі тұтқан. Сонымен бірге Жамбыл туысқан қырғыз елінің де сөз өнерін жетік білген.
Жамбыл — өткен екі ғасырдың куәсі болды, қайшылыққа толы екі түрлі қоғамда ғұмыр кешті. Ақын шындықты айтып, замана болмысын суреттеді, өзінің өкініші мен күйінішін жырлайды, сынайды, күйініп те, қиналып та сөйлейді. Шыншылдық пен сыншылдық қасиетін Жамбыл ақындармен айтыстарында да сақтап, турашылдығымен ерекшеленеді.
Жамбылды нағыз ақын ретінде байтақ елге танытқан өнері – оның айтыстары. Ақындармен айтыс Жамбылдың суырып-салма дарынын шыңдады, ақындық шеберлігін арттырды, азаматтық өресін өсірді және тақырып аясын кеңейтті. Жамбылдың Сайқал қызбен, Жаныс ақынмен, Бөлектің қызымен, Бұрым қызбен, Айкүміспен, Сарамен, Сары ақынмен, Шыбылмен, Бөлтірікпен, Майкөтпен, Сарбаспен, Құлмамбетпен, Доспамбетпен, Шашубаймен т. б. айтыстары қазақ әдебиетінің алтын қорына қосылды.
1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалысына Жамбыл ақын белсене қатысты. Патша жарлығына қарсы көтерілген халық бұқарасының қалың ортасында жүрді. Өзінің жалынды үндеу жырларын сол қозғалысқа арнап шығарды. Оның көбісі сақталмаған. Тек есте қалып, хатқа түскені – «Патша әмірі тарылды», «Зілді бұйрық» деген өлең-толғаулары. Осы шығармаларында Құлансаз, Қарабастау жайлауындағы Қарғалы, Самсы, Ұзынағаш және Шейінпенде болған қақтығыстардан елес береді. Жамбыл көтерілісшілерді өлең-жырымен жігерлендірді, оның үгітшілік қимыл-әрекетін патша әкімдері жазаламақ болды, бірақ халық Жамбылды қорғап қалып отырған.
Жамбыл 1919 жылы Жетісу халық ақындары бас қосқан слетке қатысты. 1934 жылы республикалық өнер шеберлерінің тұңғыш слетінде жыр толғап, тағы бір көзге түсті. «Замана ағымы», «Белсенділерге», «Қазақстан тойына», «Жастар алдындағы сөз» сияқты арнау, толғаулары осы тұста жырланды. 1936 жылы Мәскеуде өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігі кезінде оның дауысы бұрынғыдан да асқақ естілді.
Жамбыл 1930–1940 жылдар аралығында мемлекеттік мәні бар мәселелерді көтеріп, қоғам өмірі мен ел мүддесін жырлайды, замана жайында толғайды. Толғауларында қарт жырау, көбінесе, ертедегі болмысты суреттеп, көне тарихқа көз жүгіртеді. Ол байырғы ұлы жыраулардың дәстүрін қайта түлетіп, біздің дәуірімізге жаңа сапада, соны мазмұнға байытып жеткізді. Асан Қайғы, Шалкиіз, Жиембет, Үмбетей, Бұқар жырау сияқты Жамбылдың да қалың жұртшылық алдында мемлекет басшылары мен партия көсемдеріне қарата айтқан жырларында жалпы мемлекеттік мәселелерді көтереді.
Ұлы Отан соғысы тұсында бүкіл Кеңес Одағында Жамбылдан дәрежесі, мәртебесі биік ақын болған жоқ. Жамбыл есімінің әлемнің шартарабына танылған тұсы да осы кезең еді. Ақын жырлары майдандағы әр ұлттан құрылған жауынгерлердің бәрінің де жүрегіне жетіп, жігерін қайрады. Оның Украинаны, Мәскеуді, Кавказды, Ленинградты қорғаушыларға арнап, солардың рухын көтере, ерлікке шақыра жыр төккені де – жыраулықтың үрдісі.
Жамбыл өшпес мұра қалдырды. Оның үздік шығармалары 40-тан астам шет елдер тілдеріне аударылды. Ұлы жырау қазақ халқын, оның поэзиясын бүкіл әлемге жария етті. 1938 жылы Жамбылдың шығармашылық өнерінің 75 жылдығын тойлағанда, оған әлемнің әр түкпірінен құттықтаулар келді. Ромен Роллан, Мартин Андерсен, Нексе, Катарина Сусанна Причард сияқты атақты суреткерлер Жамбыл поэзиясына өте жоғары баға берді. Жамбыл туралы жүздеген өлең-жырлар жазылды.
20-ғасырдағы халық ақындарына Жамбылдың әсері өте зор болды. Бұл қатарда Кенен Әзірбаев, Үмбетәлі Кәрібаев, Әбдіғали Сариев, Нартай Бекежанов, Доскей Әлімбаев, Саяділ Керімбеков, Орынбай Тайманов сияқты белгілі импровизаторлар бар. Қазақтың ұлттық мәдениеті мен әдебиетіне сіңірген еңбегі үшін Жамбыл «Ленин», «Еңбек Қызыл Ту», «Құрмет белгісі» ордендерімен марапатталды.
1941 жылы Сталиндік (кейін КСРО Мемлекеттік) сыйлығының лауреаты атанды. 1-ші сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, КСРО және Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі болды.
1945 жылы 22 маусым айында 100 жасқа қараған шағында қайтыс болады.
Жабаев, Жамбыл. Екі томдық шығармалар жинағы [Мәтін] / Жамбыл Жабаев.
Т. 1 : Революцияға дейінгі шығармалары / Ж. Жабаев. - Алматы : Жазушы, 1982. - 336 б.
Жабаев, Жамбыл. Екі томдық шығармалар жинағы [Мәтін] / Жамбыл Жабаев. Т. 2 : Совет дәуіріндегі шығармалары / Ж. Жабаев. - Алматы : Жазушы, 1982. - 440 б.
Жабаев, Жамбыл. Шығармаларының екі томдық толық жинағы [Мәтін] / Жамбыл Жабаев. Т.1. - Алматы : Қазақ университеті, 2010. - 374 б.
Жабаев, Ж. Халық-менің шын атым [Мәтін] : [өлең жырлары мен айтыс дастандары] / Жабаев Ж. - Алматы : Атамұра, 2008. - 256 б. - (Атамұра кітапханасы).
Аленова, Т. Жамбыл Жабаев өмірі мен шығармашылығы [Мәтін] / Т. Аленова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2015. - №5. - Б. 124-125.
Аманжолов, Қасым. өлеңдер [Мәтін] / Қ. Аманжолов. - Алматы : Мектеп, 1985. - 158 б.
Ашанова, Айнара. Мен өзім көпті көрген ақсақалмын [Текст] / А. Ашанова // Қазақ әдебиеті. - 2011. - 25 ақпан. - Б. 1-7.
Әлім, Қайсар. Таңдау ұлы Жамбылға түсті [Мәтін] : [Жамбыл Жабаевтың көшесі және ескерткіш-тақтасы бар Украинаның астанасы Киев қаласында енді ақынға ескерткіш қойылмақшы] / Қ. Әлім // Егемен Қазақстан. - 2010. - 31 қазан. - Б. 5.
Бегалин, Сапарғали. Жамбыл. Т. 5. [Мәтін] : өмірбаяндық хикаят / С. Бегалин. - Алматы : Балалар әдебиеті, 2009.
Бердібаев, Рахманқұл. Дәстүр тағлымы [Мәтін] : зерттеулер, мақалалар / Р. Бердібаев. - Алматы : Жазушы, 1973. - 232 б.
Дастан ата [Мәтін] : Жамбыл Жабаев туралы естеліктер / құраст. Н. Төреқұлов. - Алматы : Жазушы, 1989. - 412 б. - (Жайсаң жандар).
Елубай, Смағұл. Дүлділдер өткен... дүбірі даланы тербеп [Мәтін] : [жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың өмірі] / С. Елубай // Егемен Қазақстан. - 2009. - 27 қаңтар. - Б. 5.
Есжанов, С. Жыр алыбы Жамбыл [(1846-1945)] / С. Есжанов // Ақиқат. - 2011. - №1. - Б. 94-95.
Жағыпарұлы, Жылқыбай. Елордадағы ерендіктің еңселі ескерткіштері [Мәтін] / Ж. Жағыпарұлы // Егемен Қазақстан. - 2009. - 28 қазан. - Б. 6.
Жамбыл Жабаев творчествосы [Мәтін]. - Алматы : Ғылым, 1989. - 272 б.
Жамбыл Жабаев = Джамбул Джабаев [Мәтін] : Библиографиялық көрсеткіш = Библиографический указатель. - Алматы : Қазақстан, 1986. - 354 б.
Жамбыл және қазіргі халық поэзиясы [Мәтін] : құраст: М.Байділдаев, С.Негимов. - Алматы : Ғылым, 1975. - 271б.
Жамбыл бейнелеу өнерінде [Мәтін]. - Алматы : Өнер, 1989. - 144 б.
Ибраева, Жанар. Жамбыл Жабаевтың "Жаныс ақынға" өлеңін оқыту [Мәтін] / Ж. Ибраева // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2015. - №4. - Б. 107-110.
Илюхин, Г. П. Өсімдіктер патогенезінің абиотикалық және биотикалық факторларын зерттеу [Мәтін] : оқу құралы / Г. П. Илюхин, Г. Н. Рябинина. - Астана : Фолиант, 2010. - 104 б. - (Кәсіптік білім).
Қасқабасов, С. XX ғасырдың ұлы жырауы [Мәтін] : Жамбыл Жабаевтың өмірі мен шығармашылығы туралы көлемді мақала / Қасқабасов С. // Егемен Қазақстан. - 2007. - 28 ақпан. - Б. 7.
Қасқабасов, Сейіт. Жамбылтанудың келелі мәселелері [Мәтін] / С. Қасқабасов // Қазақ әдебиеті. - 2011. - 1 сәуір. - Б. 4.
Қасқабасов, Сейіт. ХХ ғасырдың ұлы жырауы [Мәтін] : [Жамбыл Жабаев жайлы] / С. Қасқабасов // Қазақ әдебиеті. - 2010. - 5 наурыз. - Б. 4. Жамбыл Жабаев өмірінің тарихи тізбесі [Текст] // Аңыз адам. - 2011. - № 8. - Б. 7-9.
Мұқанов, Сәбит. Таңдамалы шығармалар [Текст] : 16 томдық. Т.15 / С. Мұқанов. - Халық мұрасы. Тарихи-этнографиялық шолу. Әдеби портреттер. - Алматы : Жазушы, 1979. - 380 б.
Мұхаметова, Т. Жамбыл Жабаев. "Аттандыру" өлеңі [Мәтін] / Т. Мұхаметова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2016. - №1. - Б. 72-75.
Маханбетова, Бақытгүл. Жамбыл Жабаевтың өмірі мен ақындығы [Мәтін] / Б. Маханбетова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2015. - №4. - Б. 98-102.
Рақымқызы Р. Бала Жамбылдан - дана жырау Жамбыл Жабаевқа дейін [Мәтін] / Рақымқызы Р. // Аңыз адам. - 2011. - № 8. - Б. 6-10.
Омарбекова, Т. Жамбыл Жабаев өмірі мен шығармашылығы [Мәтін] / Т. Омарбекова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2015. - №5. - Б. 121-123.
Сағындықова, Гүлмира. Қазақ әдебиеті пәнінен шығарма жоспарлары [Мәтін] / Г. Сағындықова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2014. - №12. - Б. 86-98.
Төреқұлов, Н. Жамбыл мен Кенен [Текст] : творчестволық этюдтер / Н. Төреқұлов. - Алматы : Жалын, 1978. - 107 б.
Тұрдалиева, А. Жамбыл Жабаев өмірі мен шығармашылығы [Мәтін] : А. Тұрдалиева // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2015. - №7. - Б. 102-106.
Садырбайұлы, Сұлтанғали. Сөз асылы сөзде (қанатты сөздер және фольклор) [Мәтін] / С. Садырбайұлы; Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті. - Алматы: Қазақ университеті, 2009. - 292 б. : сур.
© 2017 Централизованная библиотечная система города Семей