kk ru kk kk kk uk bg kk kk kk kk kk kk kk kk kk mk ru kk kk kk kk kk kk kk kk ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk tt tt kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk xal kk kk kk kk kk ru kk mk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk ru kk mk kk be kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk en kk kk kk kk uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk ru sv kk fr uk sv mk sv kk en kk kk ky ky ky ky kk kk kk kk kk kk ru ba kk kk kk ru ru uk ru mk kk kk ru kk uk kk ru kk kk ky kk kk kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk ru kk kk en kk kk
Алға Әлем. — Қазақстан ұстаздары
Басты → Блогтар → Алға Әлем.
19 қараша 2016 +4 RSS-лента
Батқан сәт су болды ма дала мұңға.
Сарыарқа жатты талай қанға бөгіп,
Ұмытып дала иесі Алаш барын.
Тепсініп тексіз жоңғар төкті зәрін.
Сан рет тас-талқан қып жауын жеңіп,
Ашық айтып, бедерлеп ойын әман.
Хан- ханымды шашар деп іркілмеген,
Сол жырлармен –ғасырдан біздерге алыс.
Жеткен сөзді еске алу артық болмас,
Бұқар сөзін кейбіреу қылған намыс.
-Алтын торы жырауын барад лағып,
Байқамайсың, хан ием, мұны нағып?
Алтынторы – Алаштың Бұқары ғой,
Осы сөзді айта жүр өзгелерге,
Кездеспеспіз мұнан соң хош аман бол!..
Өресі тар, көр соқыр ақылы аздар.
Ақыры бармақ шайнап тартқан азар.
Сол Бұқар бабамыз ед бәріміздің,
Көр кеуде болар, бәлкім, пасықтықтан,
Алты алашқа әйгілі аты шыққан?!
Танысақ жоқты көкіп таласар ма ек,
Шанин атын ауылдан аластар ма ек?
Біз түгіл айыр қалпақ қырғыздар да,
Шанинді пір тұтқаны жарасад, тек...
Сындырмаса күні ертең ұрпақ сағын.
Сол сәтте мөп-мөлдір боп тұнар санаң.
Есіме осы сөзді салған Қабаң
Ел іргесін жеткізген бұл күнге аман.
Оңтайлы ой, орайлы іске тірер табан,
Қайратты ұрпақ, ел үмітін артам саған.
Ел үмітін ақтамас тегі жаман,
Кемел ойлап дәл пішер кезің жетті,
Сүлеймен Баязитов 6 шілде 2017 0 256 1 Пікір жан айғай
Қара жорға шайқалып бос келеді.
Қара күнді жамылып, қара қазақ,
Қара түнді басынан кешкен еді.
Ақын Мұқағали Мақатаевтың «Райымбек! Райымбек!
Қара жауы қанатын кескен еді,
Талай қара шаңырақ өшкен еді.
Кесілген қанат, шұлғау болған қыздар төккен кестелер түйсігі бар жанның аза төккен кестелер түйсігі бар жанның аза бойын қаза етіп тітірентсе, мәңгілікке оты өшкен қара шаңырақтар ет жүректі қанжылатады.
Қара жауың әкеліп қара қайғы,
Тас уатты-ау төбеңе тайраң қағып.
Аңырайды доғарып аттан қазақ,
Алты жасар ұлыңды майданға алып-деген
Қуатты да, қаһарлы үн босаңса бастаған жүйкеңді қайратқа, елдікке, ел ісі жолында ерлікке, тіпті өлермендікке шақырғандай сондықтанда болар. Қабай жыраудың «жау келеді, жау келеді»! деген даусынан жаудан дабыл көріп, ата қонысынан өкше көтеріп, еңсесі езіліп, алға басқан қадамы кері кетіп келе жатқан жұрт шиыршық атып ширығып шыға келеді.
Ата жауларына сандарының аздығына, күштің тең емес екендігіне қарамастан қасқая қарсы тұрып жан-алып жан беріскен ұрыс салады:
Қиқулаған қалың қол, құйын дерсің,
Қайтып оған шағын жұрт тиым берсін.
Тозған жұртты топырлап, талай кетті,
Қатыгез жау қайсы бір бұйым көрсін!
Сол жандардың арасынан тірі қалған Қабай жырау басы ауған жаққа аттанып бара жатып, артына бұрылмастан қаза тапқандарға аят оқиды. әлде кімнің шырылдаған даусы құлаққа келеді... есі кеткен алдында тұрды бала... бәлкім Қабай жырауға қан сасыған сайын далада баланы кездестіру арқылы ақын қазақ жұртының келешегі алда екенін меңзеген болар. Бала халық тіршілігінің, ел ертеңінің символы тектес әсер етеді.
-Сен ғанасың құлыным, сен ғанасың,
Менде көпке бармаспын, сен қаласың.
Ойран болған ордаңның орнына кеп,
Отау тігіп, оттарын сен жағасың
Бұл Қабай жыраудың ертеңгі күнге аманаты.
Ал әзірге...әулиенің мекеніне бас иіп жырау.
келіп тұрмын, әулие-деп зары мен мұңын ақтара сөйлейді.
Жебеп жібер, әулие –деген тілегін
Тілге тиек ете отырып.
Тумас па екен әулие?!-деп
Жырау көп ұзамай өзі әулиеден сұрағанындай «бар қазақтан бір қазақты» табады. Ол қарт жыраудың мұңы мен зарына құлақ түріп, оның мән жайына қанып, «сендерді жау шаппадыма, ел іргесі бүтін бе» -деген сауалына.
-Ата, біздің өлкені қара жаулар шаппады,
Жауларына біздің ел сәйгүлігін баптады.
Қойын сойып, қолдарын қусырды да сорлылар,
Аяғына бас ұрды, бірі садақ тартпады,
Тартпаған соң олар да әуреленіп жатпады.
Алдыдағы оларын, белімізден атпады.
Ата қазақ бір-бірін арашалай алмай-ақ,
Алауыз боп өзді-өзі құдай бізді ұрды ғой-деп, ауыз бірліктің жоқтығынан осындай халге душар болдық деп күңіренсе, оған жолыққан балғын жас Елбасылардың сатқындығына, екі жүзділіктеріне күйзеледі. Бірінің өзегін ынтымақтықтың жоқтығы күйдірсе, екіншісінің өзегін қара басының амандығын тілеп, ел мүддесіне сатқындық жасауы отша қариды. Ашу - ызасын тудырады. Ойда жоқта ұшырасқан бейтаныс балаға жырау жамандама жұртыңды жамандасаң болмассың»-деп.
Ағалық ақылын айтып, ата –салтын алға тартады. Жөн сұрасып баланың онүштен асып баражатқанын біледі. Хангелдіден тараған бір тұғырдың ұлымын деген жауап алады. Көпті көрген қария балғын жастың аузынан шыққан әр сөзден оның екінің бірі егіздің сыңары емес екендігін аңғарады. Сондықтанда ол:
-Осыншама ақылды кімнен, балам, үйрендің?
-Ішіндегі шалдардан, анау қараша үйлердің.
Қарт жырау сынағын одан әрі жалғастырып,
-Қара жауыз қайтадан шалса еліңді не етер ең?
-Хос батырын бауыздап қанын судай етер ем.
Қатын болып күн кешіп жүргеннен де қырқысып,
Қылша мойным талша боп, қанжығада кетер ем.
Өлуге бар, қатын болып күн кешуге жан дүниесі мен қарсы қаршадай баланың бекем байламы жырауды тәнті етеді. Оған оның.
-Өзің бала болсаң да сөзің дана отты екен,
...Қылдым сенің ығыңа, мынау екі ғаріпке,
Барар жер мен басар тау,басқа пана жоқ мекен...
Деуі айғақ. Көп ұзамай көреген жыраудың үміті ақтала бастайды. Оның балғын танысының күнделікті іс әрекеті оны өзге көпшіліктен даралап сом тұлғасын ерекшелендіре бастайды.
Соның бастауы көзі Түкеннің асқа барып ат барып қасуынан бастау алатындай, Мұқағали оның атын былай суреттейді.
...Жатаған келген Түкеннің жолдас күреңі,
Дүйім ел білген дүлділдің нағыз бірі еді.
Кешегі аста бәйгеге, қосып жүйрігін,
Келерін біліп, қауіпсіз, бейқам тұр еді.
Міне сол үміт күткен құс қанатты жануарын кермені үзіп жеткен сәйгүліктердің арасынан көре алмай Түкеннің көңілі күпті болып тұрған тұсын:
...Оқыс бір ғажап оқиға сонда басталды,
Жалғыз бір қара жұлдыздай ағып келеді.
Қараңғы түнде қақ жарып тілген аспанды.
Қу даладағы құйын ба дерсің ойнаған.
Қыран ба дерсің, қылт еткен құсты қоймаған,
Өз атын өзі ұрандап бала келеді,
Қамшы сабына жейдесін ту ғып байлаған
Ақынның оқыста, ғажап оқиға –деп отырғаны
Бәйгеге шапқан баланың аруақты өткен бабаларының атын ауызға алмай өз есімін ұрандауы. Бұл ата-бабасының аруағын ардақ тұтып, ұранына айналдырған қария үшін жерден жік шықты, екі құлағы тік шықты дерліктей, көз көріп, құлақ естімеген тосын жайт. Сол сәтті ақын:
Тірілер шошып, жағасын ұстап тұр аулақ,
Өлгендер көрде, түскенде болар бір аунап.
Келеді қыршын есімін өзі ұрандап-
Жаңа ғана бәйге аттардың тұяғының дүбірімен дүркіресіп, жұрт мақтанып, желпініп, желігіп тұрған жұрт мына жайдан соң сең соққан балықтай сенделіп, абдырасып «қыбыр да жыбыр, күбір де сыбыр» халге көшкен. Топ ортасынан Әлмерек бидің
-жеті атасын жерге қаратқан қай бала?!-деген
сауалды үні елдің есін жиғызғандай.
Е-е-е, Түкеннің ұлы Түлейдің ұлы сен бе едің?!
Осы болған ғой Түлей әкеңнен көргенің...
Жетесіз туған, ант ұрып кеткір зәнталақ!
Бидің өзін саскөкекке теңеп, Сырымбет пен Хангелді сенен кембе еді. Деп зілдене сауал тастап ақсақалдар мен көксақалдардың қоқилана келіп басына қамшы үйіруі, намыс туын желбіретіп, ата жауға өз атын ұрандап шабар күнін армандай күтіп жүрген балаға ауыр тигені хақ оның сол сәттегі көңіл күйін ақын «булығып тұрды, баланың көзі қанталап» -деп қалай дәл берген десеңізші.
-Оу, ағайындар! Жәбірлемеңдер баланы –бұл ашу үсті көзсіз әрекетке ерік беруге шақ тұрған көпшілікті Қабай жыраудың сабырға шақырған сарабдал үні. Оның баланы құрық көрмеген асау құлынға теңеуі, желісін үзіп сендерден асып қайда барады-деп сауал тастауы.
...Өз атын өзі ұрандағанның несі айып?
Аузына салып, періште шығар дем берген.
Жауына шапса өз атын өзі ұрандап,
Қолдамас па еді өлі аруақ түгіл тірі аруақ.
Есі бар тентек есейе келе ер болар,
Ерік беріңдер, неғыласыңдар бұғаулап.
Аталы сөзге тоқтамау, жыраудың сөзіне құлақ аспау ағаттық болар деді ме екен, жоқ...әлде
Үмітін алдан күтіп, әр ақ тілеуін періштенің құлағына шалынсын деп тілейтін, ең бірінші Алладан, сонан кейінгі жерде ата-баба аруағынан медет күтетін елдің ашуы сабасына түскен. Міне сол сәтте
-Дәрменсіз сорлы кедей-кепшікті бұқтыра,
Күшік тазыдай жылмыңдайсыңдар мықтыға!
Ата жауларың арқаңа бәлкім, шықты ма.
Әкелеріңнің көріне, бәлем тықты ма.
Қазан аңдыған қатындар! Деген Райымбектің ашулы үні естіледі. Осы жолдарды оқығанда поэма кейіпкерінің бесіктен белі шығар шықпастан ел жақсыларының дәрменсіздіктеріне, өздерінен күші асқандардың алдында тазыдай жылмыңдаған екі жүзділіктеріне, қымызға мас болып, желік қуған желөкпеліктеріне қаншалықты сыни көзбен қарағанын «қазан аңдыған қатындар» -деген ауыр сөзінен айқын аңғаруға болады. Ақын аз сөзбен көп жайды аңғарта отырып, Райымбектің ел арасы дау-дамайына араласпай қайсар, қатыгез болып өскенін ел қамын жеген естілердің кеңесіне құлақ түріп, өскенін, көргенін көкірек безбеніне салып, ой түйгенін баяндайды.
Райымбекті алаң етер басты сауал:
Белінен дұшпан аттап барат қайда,
Біздің ел неге қарсы тұра алмады-
Осы сауалға тыншымай жауап іздейді қақпа бола алмаған қайран елге, қауқары жоқ күндердің құрсын бәрі, көңіліне кірбің түсіріп, көкірегін шерменде еткен сауалды Қабай жырауға ақтарады.
-Кенедейден көзімді ашқан жауым,
Еске түсіп, бойымды басқанға мұң.
Деген ой «жастығымды ала жатсам»-
Жоқтұғын менің мүлде басқа арманым.
Райымбектің өзегін өртеген арман мұңын сүйсіне тыңдаған жырау сан тарау сақтандыру шараларын салмақтай келіп,
Халқына хабар арнағын-деген ойын батыр іленің жағасындағы бидің үйіне төбе көрсетеді. Қара сақал, ақ сақал –алқалы топ іс қарап отыр. Пәтуаға келе алмай әбжыландай арбасып, итше ырылдасып, бірінің-бірі мысын басқысы келіп әуре сарсаң.
Осы бір сүреңсіз суретті ақын:
Бірі олай тартады бірі былай,
Бірі өзінше патша, бірі құдай.
Бір сәтте ұйып, бір сәтте іруін-ай,
Қазекемнің осы бір ырымын –ай деп
кескіндейді. Осы алқалы топта Райымбек би билігін күтуде. Ұйқылы ояу отырған би дана сынып қарт жырауға «ылаң, дүбір саласың неге еліме» -деп шүйілгені. Оның айтуынша Райымбек бас білмейтін байғыс. Оны еліктіріп, желіктіріп қолтығына дым бүркуші қарт жырау. Қанша қаһарланса да халықтың бет алысынан секем алған Би:
Амал қанша ұялам сақалыңнан,
Таспа алар ем жоныңнан керіп тұрып.
Деп кіжінуден әрі аспайды. Райымбекке қояр шартын ел алдына жайып салады. Таңдаған атын алып Ілені кесіп өтсін.
Кесіп өтсін қайтадан оралсын да,
Дуылдасқан дау шарды доғарсын да.
Ақ күн тусын алдынан тарта берсін,
Таңдап-таңдап елінен қол алсын да-
Деген кесікті билігін айтады.
Бағыңды сынайсың ба?- Деп сауал тастай тұрып, «оны да біл, құның жоқ суға кетсең» дегенді ескертеді. Жиналған қауымның жаны ашып «қайтсаңшы өлесің ғой текке»-деген өтінішіне құлаққа ілмей, күреңінің қапталына қамыс арттырып, Ілеге беттейді.
Қамшы басып күреңге суға атылды,
Өз есімін айқайлап, өзі ұрандап-
міне осы сәттен адаммен тілсіз жау айдынның алпарысы басталып жүре береді.
Артқан қамыс тірліктің белгісі боп,
Демеу жасап, жылымға бергісі жоқ.
Ақ айдыннан екі бас көрінеді,
Адамның да, аттың да өлгісі жоқ.
Күрең жүзіп барады өлгісі жоқ-деп суреттейді. «А құдайлап» жаратқанға жалынып, жалбарынған жұрт. Тентек толқынды адуын айдын өмір үшін, өлмеу үшін ақ толқынмен жағаласқан жан иелерінің алпарысы.
-кетті өлді! –деген тұста Райымбек пен күреңнің ағын айдап есен сау ар жаққа өткенін көріп аңырған ел.
- Дауасы жоқ жан екен жаратылған,
Тұлпар екен тұғырдан дара туған.
Қамауда ұстап қыранды отыра алмай,
Ұшсын, кетсін жай атып қанатынан.
Бидің аузынан шыққан шешімді сөз бұл бір сәтке оңы, солын аңдай алмай ала бұртқан ел көңілін сабасына түсіріп:
Қыннан алып, қылышын сүйгізіңдер.
Сырымбеттің туының алдына әкеп,
Тәуба еткізіп, басын да игізіңдер –деген
Би әмірі алдағы іс-әрекет жобасын айқындай түскендей.
Балаға бас болу дана жырауға жүктеледі.
Қару алып қол жимақ қабырғалы.
Жорыққа әзірленіп жатты қауым,
Мұқағали ақынның поэмасының бас кейіпкері қазақтың бір туар қол басыларының бірі Райымбек батыр тарих сахнасына міне осылай көтеріледі.
Оның бейіті Алматы қаласында. Батырлығы мен қатар жұрт оны айтқаны айдай анық келетін әулие деп те біледі.
Бір сөзбен «Райымбек! Райымбек!» поэмасы ел қорғаны болған батыр, алдынан ел тараған данагөй, әулие бабамызға арналған оқыған жанның намысын жайып, патриоттық сезімін оятар, елдіктің, ерліктің ұлы ұраны дерлік көркем дүние. Ақын Мұқағалидың мәңгілік музасының қазақ әдебиеті атты ұлы айдынға қосқан сарқылмас, тартылмас мөлдір бастауы бұл.
Сүлеймен Баязитов 14 мамыр 2017 0 340 Пікір жоқ әңгіме
Малайсары Тархан тас тұғырда
... «Малайсары Тархан» қоғамдық қоры құрылып, облыстық әділет департаментінде заңды тұлға ретінде тіркелді. 2015жылдың 21қаңтарында оған бас құрылтайшысы болуға кең байтақ қазақ еліне есімі кеңінен мәлім ел тәуелсіздігін табандылықпен қорғап, ыстығына күйіп, суығына тоңып, өркенді істерімен танылған Тито Уақапұлы Сыздықов мырза келісім берді.
Ол бұрында ел тарихы оның еңіреп өткен ерлеріне ұлы тұлғаларына әманда жүрегінің төрінен орын беріп, оларға байланысты атқарылатын әр істің көшбасшыларының қатарынан табылатын. Сонымен қатар қор мүшелерінің арасында талай игілікті істің басы- қасында болған, басқарған Қуат Есімханов ағаның, т.б. азаматтардың болуы ел сенімін арттыра түскен еді.
-Қоғамдық қор мүшелерінің ұсыныс-тілектері, ортақ ұйғарым шешімдері бойынша жұмыс жоспары жасалып, бекітілді,- деп еске алады.
«Малайсары Тархан» қоғамдық қорының атқарушы директоры Ермат Байғұрманов.
Ерекең айтса айтқандай облыстық «Сарыарқа самалы» газеті (сол кездегі бас редакторы Асыл Әбішев) «Ел мұраты, ердің ісі» атты дөңгелек үстел шараларын ұйымдастырды. Оған қоғамдық қордың президенті Т.Сыздықов, мүшелері А. Меңдібеков, Б.Сағындықұлы,
Е.Байғұрманов, зиялы қауым өкілдері: ақын А.Қани, тарих ғылымдарының кандидаты Е.Жүсіп, ұлттық руханияттың жанашыры, кәсіпкер С. Байбола-товтар қатысты.
Сол дөңгелек үстелге қатысушылардың ой тұжырымдарын елеп, екшеп ой түйген газет қызметкері Сая Молдайып еді. Ол өзінің жасаған түйінінде Малайсары Тарханның есімін ұлықтау туралы басқа да көптеген ұсыныс-пікір айтты.
-Теріс - бұрысы жоқ, барлығы да қазақтың тарихы, елдің бірлігі, жастар тәрбиесі, ұлттық патриоттық сезімді қайткенде оятамыз деген тақырыпты қамтиды», –деген екен. Біздің бұған алып қосарымыз жоқ. Тек «Сарыарқа самалы» газетінде Сая Молдайып қарындасымыз үйлестіретін «Айналайын» қосымшасы байқау ұйымдастырып, оның қортындысы қосымшаның 2015 жылдың 11 шілдесінде жарияланды.
Онда балалар жазған өлеңдер, ертегі, әңгімелер жарық көрді. Жүлдегерлер арасында Лебяжі, Май, Ақтоғай, Шарбақты аудандарының, Екібастұз, Павлодар қалаларының, Кенжекөл орта мектебінің талапты балғындары жеңімпаз атанды. Ал «Айналайынды» балалармен қатар ата-аналар да қызыға, сүйсіне оқитынын еске алсақ, қуанышымыз еселеп арта түседі. Малайсары батырдың кім екенін күні бүгінге дейін жете біле алмай келген ондаған адамдар (балалар, үлкендер) оны ендігі жерде мына байтақ даланы жоңғарлардан азат етушілердің бірі.
Бір болғанда бірегейі жау жүрек батыр жерлесіміз деп білетін болды. Май, Ақтоғай аудандарында,- деді бізге қордың атқарушы директоры Ермат Байғұрманов әңгімесін онан әрі сабақтап, -көшпелі ғылыми - тәжірибелік конференциялар ұйымдастырылды. Жергілікті ғалымдар Б. Сағындықұлы, Айман Зейнуллина, Қ. Батталов, Б. Мұзафаров, Б. Қожахметов баяндамалар жасады.
Айта кету керек дегеннен шығады. Тіпті кезінде күні кешеге дейін облыстық «Сарыарқа самалы» кезінде «Қызыл ту» газетінде ұлтымыздың ұлыларын ұлықтауының олардың қазақ халқының тарих сахнасында сақталып қалуына қосқан үлестерін ұрпақ есіне дүркін-дүркін салып отыруды азаматтық парызы санайтын журналистер аз болған жоқ.
Ал ұлт оның бас көтерер бағландарына кеңестік саясаттың екі тізгін, бір шылбырын ұстау бақытына ие болған бауырларымыз шошына қарап, ерлерін бауырына алып, бастарына әңгір таяқ ойнататын, тіпті тағдырларын от боп шарпитындай шара қолданудан да тайынбайтын біле тұрса да, журналистер оқырман хатын жариялап жататын.
Сонан соңғы жерде саясаттың майын ішкендер өздері көрінбей, бәленбай ардагерлерге, түгенбай озат депутаттарға айтып отырып қарсы мақала жаздыртатын. Малайсарының ерлігін жоққа шығаруға жақындап, тіпті ол біздің жерлесіміз емес деуден де тайынбайтын. Соларды оқығанда, апыр-ай, бұлар ел ішінде «атам қазақ» деген аталы сөздің сақталғанын білмей ме? Білсе, жерлесіміз емес деулері қалай?
Жүзбен-жүз, ру мен ру басшылары жүз жыртысып қалғанның өзінде ел шетіне жау кірген тұста жүз ру басыларының айтқанымен жүріп, айдауына көніп келген көпшілікті қалың қазақты жарға жығар жалған намысты қоя тұрып, атам қазақ деп атқа қонуына түрткі ұйытқы болған Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Бәсентиін Малайсары, т .б. батырлар емес пе? Олардың қай-қайсы болмасын жауды тойтару үшін ханның жарлығын күтпегеніне тарих куә. Бірақ бүгінгінің білгірлеріне мұның барлығы аздық етті.
Малайсарыға көше, аудан атын беру туралы бастама көтеріле қалса, улардай шулап келетіндерін қайтерсің?! Мұндай жай Малайсарының алдынан талай рет шықты. Тіпті «Малайсарыдан май артық па?» деп шырылдаған Ақын Арман Қанидың да үні жоғары жақтағыларды селт еткізбеген.
Талайлар өзіміз деуде жазған мақалаларымызды ертең басамыз, бүрсігүні басамыз деп уақыт оздырып, ақыр соңында, журналшы бауырларыңыздан жоғарыдағылар бұл тақырыпты жабыңдар деп жатыр дегендердін де құлағымыз сан шалған. Сондайда құлазыған көңілімді Жаяу Мұсаның «Ақ сиса» әнінде көрер ем... «күнім туса» деген жалғыз ауыз сөзі жұбататын. Сол күннің туатыны да деген сенім бәрі алда деген үкілі үмітке ұласатын.
Ақыры, ел президенті Н. Ә.Назарбаевтың дана басшылығының нәтижесінде Республика Тәуелсіз ел атанды. Халқымыздың келешегінің кемел екендігіне сан рет көз жеткізген небір айтулы оқиғалар Республика жұртшылығының біртұтастығын онан әрі нығайтып, біріне-бірі ұласып өтіп жатты. Көкірекке сенім құсын ұялатып тәуба дегізген мұндай қазақ тарихының тереңінен шым болатынын той мерекелерден біздің облыста кенде емес еді. Оған облыс орталығында Баян батырға ескерткіш, Лебяжіде хакім Абайға бюст қойылуы айғақ. Аудандар арасында тас тарихымызды түгендеуде Баянауыл ауданы көш бастады.
Баянауыл ауданының орталығында айтулы актер, режиссер киноактер Шәкен Аймановқа ескерткіш қойылды. Ал бұдан бірер жыл бұрын алаштың тарихында аттары қалған қазақтың Шоң Шорманына ескерткіш қойылған еді. Сонымен қатар ал қара көк аспанда қалықтаған аққу үніне ілесіп әсем әні арқаны әлдилеген әнші Жарылғапбердінің және Үкібай бидің мазарлары қалпына келтіріліп, бастарына ескерткіш тақта орнатылды.
Бұған ұйытқы болған Баянауыл ауданының құрметті азаматы, ел ақсақалы Мұрат Дүйсенбайұлы Рахметовтің есімін құрметпен атай кету артық болмас. Күні кеше қазақ тарихы тек ауызша шежіреде ғана сақталған. Тас тарихы жазылмаған деген жел сөзге таптырмас тойтарыс болғанын айтсақ та жеткілікті.
... Сол күні «Баянтау» ойын-сауық орталығы алдындағы көшеге жиналған халық өте көп болды. Бейнелеп айтсақ, еңбектеген бала да, еңкейген қарт та, көктемдей көрікті қыздар мен айбарлы да айбынды жігіт- желең де осында. Облысқа қарасты аудандардан алыс - жақын шет елдерден ат терлетіп, арнайы келген қонақтар да жетерлік.
Міне, облыс әкімі Болат Бақауов, қоғам қайраткері «Малайсары-Тархан» қоғамдық қорының президенті Тито Сыздықов салтанатты жағдайда ескеркішті ашты. Сол сәт алаңда ұзаққа созылған шапалақ үні бір мезгілде аспанға дүр етіп көтерілген мың сан көгершіннің қанат қағысын еске салғандай еді. Тек бұл араға үш жүз жыл салып туған еліне ат басын тіреген Малайсарыдай біртуар ұлына деген қалың елдің шадыман - шаттық үстіндегі лүп-лүп еткен жүрек қағысы еді.
Бұл елдің ерін ұмытпау, ұлықтау сынды ұлы дәстүрін есте ұстай білген өз ортамыздан шыққан ойлы да іскер азаматтарға қолдау көрсеткен аймақтың әкім қарасына, қор демеушілеріне деген облыс, қала берді Республика жұртшылығының риясыз көңілден ақтарылған ақ алғыстары дер едім. Ескеркіштің ашылуына немерем Нұрфарабиді ертіп барған едім.
Малайсары Тарханның тас тұғырындағы бейнесіне таңырқай қараған ол:
-Ата, бұл кім?- деп сұрады.
-Бұл батыр бабамыз – Малайсары.
-Тек сенің ғана емес, бүкіл қазақ балаларының батыр бабасы.
Сол сәт ескерткішке қарай беттеп бара жатқан Тоқтар Әубәкіровті көзі шалып қалған ол:
-Ата, ата, космонавт Тоқтар ата, - деді жымың қағып.
Сол сәт бұдан былайғы жерде ұрпақтарымыздың Тәуелсіздіктің арқасында өз тарихын, ел қорғаны болған хандар мен билерді, батырларды, діни тұлғаларды танып- біліп өсетіні біршама көңілімді көкке көтерген еді.
Сүлеймен Баязитов 12 мамыр 2017 0 300 Пікір жоқ әңгіме
Оятқан мені ерте шығыс жыры... Жалынайық Абайға
Сандаған жылдар бойы кеңестік кезеңнің шілтерлі шымылдығы өскелең ұрпақтың көзінен таса, санасынан аулақ ұстауға тырысқан. Шәкәрім Құдайбердіұлының есімі әдебиет әлеміне қайта оралуы, оның шығармашылығы мен әуелден - ақ азды - көпті таныс аға буын өкілдерін ақыр соңында әділеттің салтанат құрғанына тәуба дегізсе, жаңа талап жас өскіндердің санасын дүр сілкіндіріп, таным көкжиегін кеңейте түскен, солай болу да заңдылық еді.
Осы тұрғыда философия ғылымдарының кандидаты Асан Омаров: «Бүкіл алаш жұрты Шәкәрімді рухани ұстаз, екінші Абай деп құрмет тұтқан»,- дейді. Сол құрметке арада өткен белгісіздік жылдары да көлеңкесін түсіре алмады. Ақын Шәкәрім есімі ақталғаннан кейін көзі тірісінде иеленген өзінің тарихи тағына қайта жайғасты. Бұл тұста оны кейбір қалам ұстағандар: «Шәкәрім ә, дегеннен – ақ не жазса да өзінше жазған, тіпті ақын ретінде қалың қауым Абай екеуін қатар таныған»,- десе , енді бірі Шәкәрімнің алғашқы өлеңдерінен Абайдың тіл мәдениеті, сөз үлгісі анық байқалатынын айтады.
Күні кешеге дейін кеңестік кезең қалыптастырған бір ізділіктен арылып, Абай және оның ізін ала шыққан ақындардың шығармашылығы төңірегінде пікірдің сан алуандығы қалыптаса бастағанын байқаймыз. Бұл, біздіңше, аз олжа емес.
Қалай десек те Шәкәрімнің Абайды ұстаз тұтқаны, оны өзінің ғана емес, жалпы қазақ жастарының ұстазы ретінде танығаны ақиқат. Тіпті Абайды сол тұстағы қазақ қоғамындағы «Бір білімді данышпан» деп атап көрсетеді. Өзінің «Жастарға» атты өлеңінде:
Өшпес өмір, таусылмас мал берейік,
Бір білімді данышпан жан табайық,- деп ортаға ой тастай келіп:
Ал енді олай болса кімді алайық,
Қазақта қай жақсы бар көз саларлық,
- деп сауал қояды.
Сақ болайық бір шоқып, бір қаралық,
Қарауылдар мезгіл ғой тұр қаралық
Жүз айтқанмен өзгенің бәрі надан,
Жалынайық Абайға, жүр барайық.
Осы шумақтағы «жүз айтқанмен өзгенің бәрі надан» деуі оның Абайдан басқа қараңғылық тұманына тұмшаланған жұртты жарық сәулеге бастай алатын жан жоқ екенін ашық айтуы уақыт дертіне шипа- дәру болатын жанды тамыршыдай тап басуы көрегендік емес пе?!
Өмірзая болмастық өнер үйрет,
Ақылыңды аяма бізге ұқпас деп
Бізден үміт үзбе делік.
Арамдықпен, алдаумен күн өткізбей,
Өтірікке өлгенше шынға өлейік.
Бұл тек Шәкәрімнің ғана емес, тіршіліктің көзге түртсе көргісіз қалың тұманына тұмшаланып, тығырыққа тіреліп, қараңғылық, надандық шырмауындағы қам көңілді ондаған, жүздеген қазақ жастарының арман - мүддесі, ет - жүрегі «елім» деп соққан, ақ ниетті, адал жанды қазақ жастарының жан сыры, басқаша айтсақ, көздеген мүддесі ғой.
Шәкәрім «өмірзая болмастық өнер үйрет» деу арқылы Абайдың өздері өмір сүріп отырған қоғамдағы ордалы ойдың тұнық тұнбасы болумен қатар өнеге шашар өнікті істің бастауы екендігіне көз жеткізіп, өнер үйретер жөн сілтер кісі болса, қазақ жастарының бас шайқамасына деген нық сенімін айғақтай түседі.
Өзіміз де алданып, өзгені де алдаумен күн өткізбейік. Өтіріктің түтініне тұншығып, өлгенше шындық үшін басымызды бәйгеге тігейік деп үндейді. «Оңамыз ба Абайдан бата алмастан?» - деген сауал тастай отырып, жастардың жүрегінде намыс отын тұтатып, жігер - жалынын алаулатуды мақсат тұтады.
Бұған әсте шүбә келтіруге болмас. Оған Шәкәрімнің өнер - білімге ынтыққан жастарды Абай төңірегіне топтастырып қана қоймай, солардың көшбасшысы болуы айғақ емес пе?! Бұған Тұрлығұл естелігіндегі: «Біздің ішіміздегі ең үлкеніміз Шәкәрім болды», - деуі айғақ.
Шәкәрімнің біз сөз етіп отырған «Жастарға» атты өлеңі 1897 жылы Абайдың көзі тірісінде жазылып, жұрт арасына тараған. Сол тұстағы Абайдың қадір - қасиетін жете түсінбейтін көзі соқыр замандастарының көпшілігі осы өлең арқылы оның қоғамдағы орнын бір сәт ойша зерделеп, тың көзқарас қалыптастырған да болар.
Әйтеуір Шәкәрімнің жастарға: «Жалынайық Абайға, жүр баралық»,- деп ой тастауы сол тұстағы қазақтың көзі сәл - пәл ашық, көкірегі сәл - пәл ояу бөлігін бір сәтке дүр сілкінтіп, Абайды рухани сарқылмас сарқырамасынан сусындауға, шөл басуға, өнер - білім қууға ықпал еткені талассыз.
... Жалпы Шәкәрімнің «Жастарға» атты Абайға арналған осы өлеңі, меніңше, қазақ оқырмандарына (өткеніне де, бүгінгісіне де, ертеңгісіне де) олжа салған, сала бермек екі ерекшелік бар. Оның алғашқысы - көзі тірісінде - ақ Абайды ұлтымыздың ұлы ұстазы ретінде тануы, екіншісі - Абайтанудың алғашқы алтын әрпі болып жазылуы.
Сүлеймен Баязитов 17 сәуір 2017 0 545 Пікір жоқ әңгіме
Мына жарық дүниеге келген әр адамның діттегені болып, ойлағанның орайы келіп, асығы алшысынан түсіп, қайғы - мұңсыз өмір кешуі ежелден - ақ екіталай дүние екені талас тудырмасы анық.
Алайда «біреудікі біреуге қыз көрінер» демекші әр тағдыр иесісі өз басына үйірілген сәтсіздіктің қара бұлтын ғана көріп, айнала төңірегіндегі адамдардың тағдыр - талайына жете мән бермеген. Олардың да шуақты күндерімен қатар басына бұлт үйірілген сәттері аз болмайтынын есепке ала бермейді. Ең бастысы, өз басындағы сәтсіздіктің бастау көзі қай тұста, оған не себеп екендігіне ой жүгіртіп жатпайды.
Қиыншылыққа қарсы тұру, оған қарсы күресу қаперіне кіріп шықпайды. Содан барып тәңірге, қала берді жарық дүниеге өкпе артады. «Жалған дүние...» осы бір сан көкіректі жарып шыққан өкініш пен өксікке толы сөз тіркесі атам заманнан - ақ ауыздан - ауызға, құлақтан - құлаққа жетіп, тілдік қордан берік орын алған.Оның елден елге, жерден жерге тарауына өмір жайлы толғақты ойларын жырларына арқау еткен жыраулар мен ақындардың да үлесі аз болмаса керек.
Сол жұрт санасына сіңісті «дүние жалған» ұғымына жыраулар мен ақындар арасынан алғаш рет Шәкәрім қарсы шығады. Ол өзінің «Дүние мен өмір» атты өлеңінде :
Білімділер насихат көп жазады,
Адам үшін уайым жеп жазады.
Байқап оқып отырсам соның бәрі,
«Дүние сұм, алдамшы» деп жазады. - Дей келіп өзінің де тіршілікке қадам басқанын, рахатты да, бейнетті де бастан кешкенін айта келіп:
Өмір бойы қуанбақ жынды ісі ғой,
Кейде асып, кейде сасып, кейде қаштым,- деп түйеді.
Осы «асу», «сасу», «қашу» сөздерінің астарына үңілер болсақ, ақынның орайлы тұста асырып - асыра сілтегенін, кейде басын пәледен ала қашып, кейде тығырыққа тіреліп сасқанын айқын аңғарар едік.
Мұнан әрі ол рақат көрген, қайғы көрген тұстардағы көңіл күйін бейнелейді. Алғашқысында: «Кеудесін соғып, жалғанның қаққанына көнбедім, қарсы жалдап шыға бердім», - деп лепірсе, қайғы көрсе: «Дүние жалған міне алдап алды», - дегенге тұяқ тірей отырып, ақын мұның бар болғаны: «Бұрынғы жазғандардың сөзі орнығып, көңіліме қалғандығы», - дейді.
Кезінде өзім де: «Мен де соққы жедім деп сұм дүниеден көп жазып ем, оныма өкіндім мен», - деп мойындайды. Ал осы шумақтағы ойын ақын:
Ойласам көрген бейнет, тартқан қайғы,
Болыпты не біреуден, не өзімнен,- деп түйіндейді.
Бұл сандаған ғасыр бойы қалыптасып, қағидаға айналған «дүние сұм, алдамшы» деген пікірдің іргесін шайқап, шаңырағын ортасына түсірген, соны пікір, тың пайымдау еді. Шәкәрім өзінің осы бір пәлсапалық ойын: «Біз сөкті деп тоқтай ма Алла атқан оқ»,- деп айшықтайды.
Тіршілік иесінің атар таңы, батар күні Аллаға тәуелді екенін:
Кімде - кім қайғы тартып, бейнет көрсе,
Сұм жалғанның қылғаны бұл дей берсе,
Әлбетте бұл тағдырға наразылық
Түбі Аллаға қарсылық ондайға ерсе,- деп ескертеді.
Өз басындағы келеңсіздікті көрмей - білмей, дүниені жамандауды үйреткен білімсіз шала молда екенін ашып айтады. Осы орайда шындық пен жалғанның ара - жігін ашу ақынға да оңайға соқпағаны аңғарылады. Ақыр соңында:
Дүние деген қызыққан ісің болса,
Қызықтырған кім сені оған сонша.
Пайдасыз, баянсызын біле тұра,
Қуа бердің ойланбай неге сонша? - деп сауал тастайды.
Дүниенің бірыңғай думаннан, рақаттан не болмаса белшеден кешер бейнеттен тұрмайтынын тұжырымдап аз сөзбен жеткізеді. Ғалым Серік Елікбайдың: «Шәкәрім қазақ поэзиясында философияға жаңа өріс ашты, шығармаларындағы адамның ақылына өзгеше мән беруі өзіне дейін әдебиетте көп кездесе қоймайтын жаңа түр», - дегенде, бәлкім, Шәкәрімнің басқа өлеңдерімен қатар біз сөз етіп отырған «Дүние мен өмір» атты өлеңін де қаперінде ұстаған болар.
Қалай десек те ақынның терең де тұжырымды пәлсапалары өмір соққысынан көз ашпай, жігері құм болған жандардың өзіне тың қуат беріп, өмірге, дүниеге, тағдырға қатысты қалыптасып қалған һәм күмәнді һәм тұманды күңгірт ойларына нұр шуақты сәуле түсіріп, тың қуатты, албырт та алғыр алға бастар тың ойға жетелері сөзсіз.
Сүлеймен Баязитов 17 сәуір 2017 0 466 Пікір жоқ әңгіме
Атынан айрылып жаяу атанса да жаны жасымаған Жаяу Мұсаның «Ақсисасын» білмейтін қазақ жоқ. Солардың көбі біліп қана қоймай, ойын- тойларында сол әнді шырқаумен келеді. Шырқай да бермек.
-Жігіттер, шамаң келсе маған ұқса,- деген жалғыз тармақтың өзі неге тұрады. Осы күні халық композиторларының әндерінің өміршеңдігін сөз етушілер, себебін іздеушілер аз емес. Оның себебі неде? Оған әртүрлі жауап беруге болады.
Соны ықшамдап айтар болсақ, олардың әндері ойдан шығарылған байбалам емес. Күштіден көрген қорлығын күйіне, күйзеле сөз ете отырып өзін де, өзгелерді де зорлыққа көнбей, әзілдік үшін айбаттанып, қайраттанып күресуге үндеді. Ал рухы жасымаған еңселі ел мұндай сананы сілкетін асқақ әндерді әманда аялай бермек.
Бұл – өмір сынына суарылған сұрапыл шындық. Өткен тарихтың шаң баспас, жоғалып жойылмас өмірмен бірге жасай берер мәңгілік ізі.
Сүлеймен Баязитов 8 ақпан 2017 0 641 Пікір жоқ жаяу мұса
Сен туғанда шаттықтан бір түледім.
Келіп тұрды сол сәтте күлші дегім.
Жөргегіңде жатырсың тырбаң қағып,
Қас-қағымда мына өмір өтер ағып.
Бала бүркіт секілді көкті аңсаған
Талап қылып ұшарсың қанаттанып.
Мына байтақ бабадан алған енші
Тылсымына құлақ түр, тебіренші.
Сенің алтын бесігің – Отаның бұл,
Бастауынан қанып іш, гүлін терші.
Балғыным, бұл – бабалар аманаты,
Туған жерің ұмытпа, жер жәннатың.
Ұланы бол сен оның сенім артар,
Бол еліңнің қатарлы азаматы.
Сүлеймен Баязитов 30 қаңтар 2017 0 431 Пікір жоқ өлең
Айтсын деп ақиқатты тіл берілген
Тәуелсіздік таңы атқалы да 25 - жыл. Осы ақ түйенің қарыны жарылып, Еліміз Тәуелсіздік тойын есте қаларлықтай ұрпақтан ұрпаққа аңыз болып жетерліктей дәрежеде атап өтіп жатқан тұста әркім-ақ өткен жылдарға өзі куә болған жайларды есіне түсірген болар.
Дегенмен атқарылған істі бастан кешкен жайларды бір-ақ сәтте еске түсіру, бағамдап баға беру мүмкін бе? Тәуелсіздік жылдарында атқарылған игілікті істер ұшан - теңіз ғой. Білім беру, денсаулық сақтау, отан қорғау, индустрия т.б.
Салалардағы жетістіктерді айтып шығу тіптен де мүмкін емес және оның бір мақалаға сыюы да екіталай ғой. Толғаныс үстінде менің ойыма өзіміздің облыстық «Сарыарқа самалы» газеті орала кеткені. Сәл шегініс жасау артықшылық етпес.
Кешегі кеңес кезінде партияның айтқаны жүріп, айтқанымен тұрған көп газеттердің бірі еді. Ол тұста басқаны былай қойып, орталық комитеттің жоғары дәрежелі өкілінің облысқа келіп кеткенін облыстық газеттің оқырмандары тек ТАСС-тың КАЗтаг-тың қысқа хабарларынан оқып - білетін.
Ал олардың қандай мәселеге назар аударғаны, қандай шешім қабылдағаны жұмбақ күйінде қалатын. Бір сөзбен, облыстық газеттің (мұнан әрі газет) қызметкерлері үшін сөз бостандығы, хабар алу және оны тарату мүмкіндігі шектеулі еді.
Газет қызметкерлері тек сол аймақтың тұрмыс - тіршілігін ғана жазуға тиіс деген жазылмаған қағида, темір тәртіп, талай қаламының ұшынан от шашыраған таланттардың қиялын қыр асырмай қылтасынан қиды десеңші.
Сондықтан да болар «Сарыарқа самалы» газетінде бұдан бірер жыл бұрын журналист Сая Молдайыптың Алматы сапарынан жазған (газеттің редакторы А.Әбіш) сериялық сұхбаттарын оқығанда, қатты қуанған едім. Осы сериялық дүниелердің жалғаса беруін тілегем.
Сөйтсем, бұл редакция ұжымының арнайы жобасы екен. Енді осы жобаға еніп, жарық көрген сұхбаттарға аз-кем тоқталайық.
Мұзафар Әлімбаев, Әзілхан Нұршайықов, Қалмұқан Исабаев, Ахат Жақсыбаев сынды жазушылармен болған сұхбаттардың, қазақ ұғымына сәйкестендіріп айтсақ, әрқайсысы бір қаралық еді.
Мұзағаң мен Әзағаңның ұрпақ ертеңіне алаң көңілден туындаған толғамдары, отан үшін от кешкен бүгінгі жарқын болашақ ел тәуелсіздігін толымды ой толғақты сырлары газет оқырмандарын тәй басқан тәуелсіздік тұсындағы жетіп артылардай уақыт салмағын бір сәтке ұмыттырғандай еді-ау.
Ал қазақ үшін адам айтқысыз әдеби мұра қалдырған Қалекеңнің соғыс соқпағында Италия жерінде отан үшін опат болған қазақ партизандарының уақыт тозаңына көміле бастаған есімдерін Италиядағы қазақ елшілігі арқылы айдай әлемге паш етті. Оларға Италияда кесене тұрғызылды. Міне, осы жайларды газет тілшісі С. Молдайып жарқырата жазды.
Біздің жерлестеріміз үшін Сәбит Дөнентаевтың есімі аса ардақты, өйткені ол біздің өңірден шыққан шебер журналист. Қазақ әдебиетіндегі алғашқы сатира сардарларының бірі. Оның Семей қаласындағы бейтінің мүшкіл халде екендігі туралы дабыл көтерген де - белгілі қаламгер Сая Молдайып.
ҚР Тағамтану академиясының академигі Төрегелді Шорман дәстүрлі әнші Қайрат Байбосынов, Құнанбай ролін сомдаған Д. Жолжақ-сынов сұхбатын оқып отырып, Саяның сұхбат алу тәсіліндегі бір ерекшелігіне назар аудардым.
Ол кейбір әріптестеріміз сияқты сұхбаттасушының өмірбаянын, қол жеткен жетістігін тізбелеп жаза келіп: «Сіз біздің қалада бұрын болып па едіңіз? Қала сізге ұнады ма?» - деген жаттанды сауалдардан бойын аулақ ұстауы, жазушының, ғалымның, актердің шығармаларындағы көптеген кейіпкерлердің атын атай, іс-әрекеттеріне тоқтала отырып қойған сауалдары сұхбаттасушысын өзіне ынтықтырып, нақтылы жауапқа бастайды.
Ал бұл газет оқырманын қызықтырмай қоймайды. Әттең оқырманға олжа салған дүниелер туралы газет көлемі (жариялана қалса) көшірмейтіндіктен тартына сөйлеуге мәжбүрмін.
Әйтсе де журналист Фархат Әміреновтің, (Бас редактор Н.Жайықбаев) Бауыржан Момышұлының келіні белгілі жазушы Зейнеп Ахметовамен «Қазақтың кіндігі жерден ажырап қалды» атты сұхбатына атүсті болса да тоқтала кетуді жөн көрдім.
Бұл біздің газеттің оқырмандарымен қатар исі қазақты толғандырған небір зауалды жайларға жауап берерліктей дүние екен. Солардың ең бастыларына аз-маз тоқтала кетейік.
Журналистердің: «Жастардың адасуының себебі неде? Қай жерден шалыс бастық?»- деген сауалына Зейнеп: «Ең басты себеп – біздің 70 жыл бойы Құдайсыз қоғамда өмір сүруіміз. Ал адасып жүрген жастар басқа қоғамнан келген жоқ.
Өз ортамыздан шықты...Шекараны айқара аштық, ал оларға керегі жер асты, жер үсті байлығы еді. Сөйтіп, қазақты батыс жалаңаштады, шығыс тұмшалады»,-деген еді.
Сол сияқты Зейнептің дін мен дәстүрге байланысты: «Қазір дін жолында жүргендердің дені қандай бір мәселе жайлы ой айтылса, бұл шариғатта жоқ дегенді алға тартады... Біздің иман- молдалар дін мен дәстүрді дұрыс түсінбейді...
Құдай сені қазақ қып жаратты сол ұлттың тілі, дәстүрі,салты жөн-жобасы, әдебиеті, мәдениеті, тарихы, елі, жері – бәрі саған тиесілі деуді де естен шығарып алады»,- дейді.
-Тіпті қазақтардың бойындағы бауырмалдық, мейірбандық, дархандық сынды қасиеттердің барлығы өзінің бастау көзін ұлттық салт- дәстүрден алатыны жөнінде де жұмған ауыздарын көп аша бермейді.
Газет еліміздің өткенін, бүгінгісін бүкпесіз жазып, оқырманға жеткізе білсе ғана күнделікті өмірдің жылнамасы бірте-бірте тарихқа айналмақ. Жазушылар мен ақындар өнер шеберлері шашасына шаң жұқпайтын Республика ғылымын дамытқандар туралы «Қазақ әдебиеті» газеті, т.б.
Республикалық басылымдар жазсын деп күтіп отырмай, өз оқырмандарына қазір де көп айтылатын тосын сый ұсынып, бірталай білімдарлардың ой маржанына ортақ еткені үшін, «Сарыарқа самалы», саған шексіз алғысымды айта отырып , журналист әріптестеріме: «Жазар көбейсін, бауырлар!» -дегім келеді.
Сүлеймен Баязитов 30 қаңтар 2017 0 442 Пікір жоқ әңгіме
Әжем менің төрт сиыр,
Қане кім тез табады.
Айта қойшы сана да.
(екі мүйіз танада, екі табан шанада).
Неше көз бар қарғада,
(екі көз, төрт доңғалақ).
Әкемде де бар көлік,
Шешемде де бар көлік.
Сексен бестен бірі кем.
Айта қойшы білсең сен.
(әрқайсының нөмірі қырық екі).
Әнегүні Желтауға үш сағатта шығып ем,
180 - минут жұмсадым сол сапарға бүгін мен.
(екеуінде де үш сағаттан).
Қарақаттың литрі 25 - теңге тұрады,
75 - литр сатсаң сен
Сан басында бір тұрады білесің,
Содан кейін әр ондықтан алады бір үлесін.
Жүзге дейін неше бір бар екенін,
(бір он рет келеді).
-Еу жұрнағы, - ау жұрнағы
Атай қойшы сол сандарды
Тұратұғын бір сан бар.
(нөл жүздікте, 10 - рет кездеседі).
Сүлеймен Баязитов 28 қаңтар 2017 0 309 Пікір жоқ жұмбақтар
Қышқыл дәмді қара нанды,
Көңілімді сары уайым жайлады.
Дәрігер маған қара нанды қарағым,
-Көп жеу керек деді, бір сәт жайдары,
Сонда білдім қара нанның қуатын,
Дәру екен көп ауруға ол деген,
Бірте-бірте қалпына кеп саулығым,
Бірте-бірте арта берді қуатым
Қара нанды жесін-дер ем сенбеген.
Сүлеймен Баязитов 28 қаңтар 2017 0 294 Пікір жоқ өлең
Беттер: 1 2 3 Келесі Соңғы
4 қыркүйек 2017 - My diary - 0 - 0
Жан айғай!!! «Шанин» атын ауылдың жөн сақтаған
6 шілде 2017 - Алға Әлем. - 1 - 0
Мақсатқа және күтілетін нәтижелерге жетуді жүзеге асыру жоспары
1 маусым 2017 - Әдістемелік жетістіктер - 0 - 0
Өзгерістерді енгізу үдерісін басқаруды ұйымдастыру жоспары
1 маусым 2017 - Әдістемелік жетістіктер - 0 - 0
Мектепте нақты өзгерістерді жүзеге асыру үшін қажеттіліктер қалай...
1 маусым 2017 - Әдістемелік жетістіктер - 0 - 0
Қазақстан ұстаздары сайтынан көшірілген материалға кері сілтеме берілуі керек.
Қазақстан ұстаздары © 2017