ru ru ru ru ru en kk kk it kk kk kk kk kk ru ru kk kk uk uk ky kk tt ky so tt kk ru uk kk kk hbs_cyr krc kk kk ru kk kk kk uk ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk ky kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk en kk kk kk en kk en kk kk kk en en ru
АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника
37. Жүрек- қан тамырлар жүйесі.
39. Жүрек- қан тамырлар аурулары.
41. Фонетика – тіл білімінің тілдің дыбыстық жағын зерттейтін саласы. Қазақ тілінде 42 әріп, 37 дыбыс бар.
Дауысты дыбыстар түрлері Виды гласных звуков
Тілдің қатынасына қарай По подъему языка
Жақтың қатынасына қарай По положению челюсти
Еріннің қатынасына қарай По участию губ
а, о, ы, ұ, э, у
ә, ө, і, ү, е, и
а, ә, е, о, ө, э
ы, и, і, у, ұ, ү
о, ө, у, ұ, ү
а, ә, е, э, ы, і, и
Дауыссыз дыбыстар түрлері Виды согласных звуков
б, в, г, ғ, д, ж, з, һ
й, л, м, н, ң, р, у
к, қ, п, с, т, ф, х, ч, ц, ш, щ
Буын: 1. Ашық: A, BA 2. Тұйық: AB 3. Бітеу: BAB,
Морфология - дербес сөздердің грамматикалық мағыналарын тексеретін, грамматикалық сөз тұлғалардың қызметі мен қалыптасу, даму заңдылықтарын зерттейтін тіл ғылымының бір сапасы.
Сөз таптары (Часть речи)
Бастапқы формасы (Начальная форма)
Тұрақты белгілер (Постоянные признаки, если есть)
Тұрақсыз белгілер (Непостоянные признаки, если есть)
Синтаксистік рөлі (Синтаксическая роль)
Ертең оқушы3 мектепке барады3.
Завтра ученик3 пойдет3 в школу.
Оқушы3 – зат есім. Кім барады? Оқушы.
Тұрақты белгілер: дара, туынды, жалпы, жанды, деректі;
Тұрақсыз белгілер: жекеше, атау септік.
Кім барады? Оқушы (бастауыш).
Барады3 – етістік. Оқушы (не істейді?) барады.
Тұрақты белгілер: дара, туынды, болымды, салт;
Тұрақсыз белгілер: ауыспалы келер шақ.
Оқушы (не істейді?) барады (баяндауыш).
44.Көмекші есімдер. Көмекші есім- лексикалық мағынасынан айырылып, сөйлемде екінші бір сөздің шылауында қолданылатын зат есім. Мысалы: қаланың сырты, жердің асты, үстелдіңүсті, мектептің алды,дүкенніңқасы, үйдіңжаны, ауылдың маңы, көшенің арасы, бөлменің іші.
52. Орфография, орфоэпия. Орфоэпия – сөздер менсөз тіркестерініңдұрыс айтылу ережелерінің жиынтығы. Тілдегі сөздердің айтылуы мен жазылуы бірдей бола бермейді. Қазақ тілініңдыбыс үндестігіне сәйкес көптеген сөздерорфографиянормадан ауытқып айтылады. Мысалы,құлұн, өнөр, түңгү, Амаңгелді, көг гүл, айталады, ағиық, т.б.
Орфография– сөздерді дұрыс жазу ережелерінің жиынтығы және оны қарастыратын тіл білімінің бір саласы. Орфография дыбыстарды (фонемаларды) әріппен таңбалауды, сөздерді, оның бөлшектерін бірге, бөлек немесе дефис арқылы жазуды, бас әріптердің қолданылуын, тасымал тәртібін белгілейді. Орфография емле мағынасында да қолданылып, тыныс белгілерінің қойылу тәртібін де көрсетеді.
4. айырым принциптеріне негізделеді.
58. Синоним(гр. synonymos — мағыналас, мәндес) — тұлғалары әртүрлі, мағынасы жақын сөздер.
а) салмақты, сабырлы, байыпты, байсалда
ә) маңай, төңірек, айнала.
б) келбет, көрік, шырай
в) әдемі, сұлу, келбетті, шырайлы
Антоним(гр.Antі— қарсы,onoma— ат, атау) — мән-мағынасы бір-біріне қарама-қарсы қолданылатын сөздер.
Омонимдер(гр.Homos— біркелкі, onyma — есім) — шығуы жағынан да, мағына жағынан да басқа-басқа, айтылуы және жазылуы бірдей сөздер.
Көш, жаз, қас, алма, бөлме, қос
59. Буын үндестігі- сөз ішіндегі, сөз бен қосымша арасындағы дауыстылардың не бірыңғай жуан, не жіңішке болып айтылу заңдылығы.
1. Басқа тілден енген сөздер(кітап, қадір, мұғалім т.б.)
2. Біріккен сөздер(бойжеткен, баспасөз т.б.)
3. Қос сөздер(қыз келіншек, жоғары-төмен т.б.)
Буын үндестігіне бағынбайтын қосымшалар
Қазақ тілінде осы қосымшылардың бір тобы соңғы буынның жуан-жіңішкелігіне қарамастан, не жуан, не жіңішке қалпында қосылады.
1. Көмектес септік жалғаулары:-мен, -бен, -пен(доп-пен, дос-пе т.б.)
2. -нікі, -дікі, -тікп(апам-дікі, қойшы-нікі)
3. -жаң, -тай, -тал, -дар, -еке, -тар(аға-жан, шеше-тай, білім-дар, ата-еке, сезім-талт.б.)
4. -хана, -стан, -кент, -күнем(дәрі-хана, Пәкі-стан, Шым-кент, пайда-күнемт.б.)
5. -кер, -гер, -қор, -паз, -қой, -ғой, -гөй,- кеш –уар(қалам-гер, пәле-қор, өнер-паз, кәсіп-қой, кіре-кеш, сөз-уарт.б.)
6. -ов, -ев, -ин(Cейсенбеков-тің, Aлмабаев-тың). Мұнда қосымша түбір сөздің соңғы буынындағы дауысты дыбыстың жуан-жіңішкелігіне қарай жалғанады.
7. Қазақ тілінде басқа тілден енген сөз алдынан қосылатынбей- , би-қосымшалары да үндестік заңына бағынбайды (бей-берекет, бей-шара, бей-тарапт.б.)
Көнерген сөздер – тарихи шығармаларда ғана кездесетін, қолданыстан шығып қалған, мағынасы көмескі сөздер. Көнерген сөздер екіге бөлінеді: 1) тарихи сөздер; 2) архаизмдер.
Тарихи сөздер– ескі заманда қолданылған, дәуірі өткен тарихи сөздер атауы. Тарихи сөздер бірнеше салаға бөлінеді:
–ел басқаруғабайланысты атаулар:хан, патша, уәзір, би, аға сұлтан, болыс, ауылнай, т.б.
– пайдаланудан шығып қалғанқару-жарақ атаулары: садақ, жебе, сауыт, айбалта, найза, адырна, т.б.
– кеңес дәуірі тұсында қолданылғанәкімшілік сөздер: қызыл әскер, қызыл отау, т.б.
Архаизмдер – халықтың тұрмыс-тіршілігіне, салт-санасына, әдет-ғұрпына байланысты қолданылатын, әр дәуірде өзгеріп, басқа сөздермен ауысып отыратын ескірген сөздер. Архаизмдерге мынандай сөздер жатады:
– мата атаулары: патсайы, торқа, биқасап, дүрия, т.б.
– әдет-ғұрып атаулары: бесік құда, сауын айту, ұрын бару, т.б.
– үй тұрмысына қатысты атаулар: жаппа, лашық, саптыаяқ, кебеже, әбдіре, шидем, күпі, шекпен, сәукеле, т.б.
mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2017 год. (0.01 сек.)Пожаловаться на материал