kk ru ru ru kk ru ru kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk ru bg kk zh kk kk mk kk be kk kk hbs_cyr be be kk kk kk be kk tt en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk en kk en kk ru kk kk mhr ba kk ru ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en ru ru
Тапсырмалар. Лексикалық тақырып: Дизайн туралы түсінік
АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника
Лексикалық тақырып: Дизайн туралы түсінік. Дизайн негіздері.
Мақсаты:Дизайн туралы мағлұмат беру, дизайн тақырыбына қатысты жаңа сөздерді игерту, оларды ауызша, жазбаша сөйлеуде пайдалана білуге үйрету, фонетиканы қайталау
1 – тапсырма.Мәтінді оқып, мазмұндаңыз.
Дизайн – көркемсурет және сәулет өнерінің өнеркәсіп бұйымдарының ең үздік үлгілерін жасау және заттық ортаны үйлестіру шараларын қамтитын бағытының атауы. Дизайн қызметінің ерекшелігі – әсем әрі көркем жасалған тұтыну заттары мен бұйымдардың қоршаған ортаға лайық үйлесімін жүзеге асырып, ұдайы олардың жаңа үлгілерін ойлап табу. 1928 ж. АҚШ-та пайда болды.
"Дизайнер" термині 1600 жылдарға жатады. Бұған дейін орындық жасайтын қолөнерші дизайнер де, дайындаушы да өзі болатын. 1800 жылдарға қарай фабрика жұмысшылары арнайы дизайнер әзірлеген дизайн бойынша көптеген орындықтар шығарды. Ақын және дизайнер Вильям Морис 1880 жылдары фабрика бұйымдарына қарсылығын білдірді. Ол қол өндірісіне қайта көшу үшін "Өнер және қолөнер" қозғалысын бастады. Шансорғыш сияқты алғашқы электр құралдары көрер көзге кескінсіз болды. Қәзіргі уақытта біз үй құралдарының тек жақсы жұмыс істейтініне ғана емес, үй ішіне үйлесімділігіне де мән беріп жатамыз, соңдықтан дизайн - қазіргі тауарларды шығарудың маңызды қасиеті.
Терминдік атауы жаңа болғанымен, оның негізі ерте замандарда-ақ қалыптасқан. Мысалы, қазақ халқының қолөнер бұйымдарының (қобыз, домбыра, сандық, ожау, торсық, қару-жарақтар, сәндік әшекейлі бұйымдар, т.б.) қайталанбас түрлері этнодизайндық үлгіде жасалған. Безендіру өнерінде де дизайнның әдіс-тәсілдері мен тәжірибесі кең қолданылады. Дизайн өнері заман талабына орай үнемі өзгеріп, дамып отырады. ТМД елдерінде, соның ішінде Қазақстанда дизайн өнері 1960 жылдан бастап жүйелі түрде қалыптасып, дами бастады. 1987 ж. Қазақстан Дизайнерлер одағы құрылды. Дизайн өнері қазіргі өскелең тұрмыстық жағдайлар мен талап-сұраныстарға байланысты жаңа сипаттарға ие болуда. Жарнама, плакаттар, кітап безендіру, өндіріс бұйымдарын жасау, жиhаз бұйымдарының жаңа үлгілерін өмірге әкелу, т.б. қазіргі заманғы кәсіптердің дамып-жетілуі дизайн өнерімен тығыз байланысты. Ұлттық этнодизайн да өзіндік қолтаңбасы бар өнер ретінде заман талабына сай даму үстінде.
1. Дизайн туралы не білесіз?
2. Дизайнның маңызды қасиеттерінің бірі не?
3. Қазақтың қолөнер бұйымдарын атаңыз.
4. Ұлттық дизайнға нелер жатады?
Дизайнның негізгі қағидаттары және заттық орта мен әлеуметтік-экономикалық құбылыстармен байланыс көздерін анықтау, таңдалған мамандыққа қызығушылығын нығайту, көз алдына елестету және жобалау қабілеттерін дамыту. Мұра мен отандық мәдениетті, техниканы және онымен ежелгі уақыттан қазіргі таңға шейінгі байланысты ғылым бағыттарын шығармашылық игеру; жобалау тәжірибесінде қолданылатын негізгі көркемдік шығармаларды, мәнерлеу құралдарын суреттеуді аналитикалық уйренудің тәсілдерін, шеберлігін және білімін иелену; нақты жобалау барысында сәулет және дизайнның түрлі өнер шығармашылықтарын стильдік және жанрлық ерекшеліктерімен еркін жұмыс жасай білу; дизайнның бейнелік құрылымы мен ішкі құрылымын терең түсіну.
Дизайнның Ресейде дамуы. Ресейдегі дизайнның даму тарихы. Пішін қалыптастырудың тарихи кезеңдері. Дизайн-жобалаудың теорисы және әдіснамасы. Дизайнның анықтамасы және түрлері. Дизайнның қалыптасу және даму тарихы. Жаңа аса жетілдірілген заттардың пайда болуы. Үйлесімді заттық ортаның қалыптасуы. Өндірістік дизайнның бастауы. Пропорция жене пропорциялау. Пішіннің тұтастығы және мазмұны. Өндірістік дизайн. Дизайнның түрлері, ерекшеліктері мен өзіне тән қасиеттері. Өндірістік дизайн түсінігі, оның заты, мақсаты мен нұсқалары. Көркемдік құрылымдау процесінің кезеңдері. Жобалау-көркемдік іс-әрекеттің ерекше түрі ретінде дизайнның қалыптасуы. Коммерциялық дизайн пионерлері. Өнер мен техниканы өзінде біріктіретін құбылыс. Өндірістік дизайн, еуропалық дизайнның пайда болуы мен дамуы және оның негіздерін оқып үйрету мәселелері. Ойлау мен орындаудың арасындағы алшақтықты жеңу. Американдық дизайнның пайда болу алғышарттары. Дизайн тарихы және көркемдік құрылымдау ерекшеліктері. Қолөнер өндірісі дәуіріндегі заттық әлем. "Веркбунд" және "Баухауз" ("Құрылыстық үй") дизайндарының қалыптасуы. Саябақтық "жасыл" құрылыстың композициялық өнері. Дизайн даму тарихы. Дизайн жобалау және көркемдік өнердің ең ықпалды түрі ретінде. Дизайн даму теориясы: негізгі кезеңдері және зерттеу хронологиясы. Дизайн дамуының тарихи кезеңдері және олардың сипаттамалары. Ғылыми-техникалық процесстің әсері. Ағылшын суретшілері – дизайн саласындағы зерттеушілер У. Моррис және Д. Рескин. Интерьердегі классикалық дизайн. Жобалау-көркемдік іс-әрекет ретіндегі дизайнның қалыптасу қысқаша тарихы. Дизайн стильдері, олардың түрлері және сипаттамалары. Ежелгі Грециядағы классикалық стиль мен қалақұрылысының тарихы, оның ерекшелігі мен интерьердегі қолданылуы. Дизайн негіздері. Мақсаты өндірістік бұйымдардың формалды сапасы, әлем мен Қазақстандағы қалыптасуы мен дамуының негізгі кезеңдері, қазіргі заман үрдісі мен келешегі болып табылатын шығармашылық іс-әрекет ретіндегі дизайн. Дизайн тұрпаттары, олардың айырмашылық белгілері. Түрлі өндіріс салаларындағы (жиһаз, автокөлік, киім) италиандық дизайнның жалпы сипаттамасы. Италиандық дизайн феномені, оның бүкіл әлемдегі беделі, стильдер мен бағыттардың әрдайым өзгеруі. Атақты италиан дизайнерлері Марио Беллини, Андре Бранци, Марио Ботта. Италия автокөліктері: Ferrari және Fiat маркаларының тарихы. Беделді сән және дизайн мектептері.
Тілдегі дыбыстардың жасалуын, пайда болуын, ол дыбыстардың жүйесі мен заңдылықтарын зерттейтін тіл ғылымының саласын фонетика деп атайды.
Дыбыстардың жазбаша таңбасын әріпдейміз.
Әріптердің тізбектелген жиынтығы алфавитдеп аталады.Қазақ тілінде 42 әріп бар.
Дыбыстау мүшелері арқылы жасалып, естілетін физикалық құбылысты дыбысдеп атайды.
Дыбыстар дауысты және дауыссыздарға бөлінеді.
Дауысты дыбыстар: а, ә, о, ө, е, ұ, ү, у, і, ы, и, ю, я.
1 Тілдің қатысына қарай
а, о, ұ, ы, (у),(и)
2 Жақтың қатысына қарай
а, ә, о, ө, е
ы, і, ұ, ү, у, и
3 Еріннің қатысына қарай
о, ө, ұ, ү, у
а, ә, е, ы, і, и
Дауыссыз дыбыстар: б,в, г, ғ, д, ж, з, й, к, қ, л, м, н, ң, п, р, с, т, (у), ф, х, ц, ш, щ, ч, һ.
Дауыссыз дыбыстар үн мен салдырдың қатысына қарай:
Қатаң: к, қ, п, с, т, ф, х, ц, ш, щ, ч, һ
Ұяң: б, в, г, ғ, д, ж, з
Үнді: р, л, м, н, ң, й, у болып бөлінеді.
1. Мәтінді мәнерлеп оқып, орыс тіліне аударыңыз.
2. Мәтін бойынша берілген сұрақтарға жауап даярлаңыз.
3. Берілген сөздермен сөз тіркестерін құрастырыңыз, қазақ тіліне тән дыбыстарға назар аударыңыз:
өнер, бояу, мөлдір, құнды, туынды, көрме, хат, тұрмыс, құттықтау, алабажақ, мұқаба.
4. Көп нүктенің орнына «о» немесе «ө» әрпін қойып жазыңыз:
м...лдірлік, б...яу, к...рініп, к...п, ...те, к...птеген, ...нер, к...рме, қ...салқы, қ...лданбалы, б...ліну.
5. Берілген сөздерді жуан, жіңішкелігіне қарай топтап жазыңыз:
Атау, шығарма, көрме, керек, жігін, жұмсақ, қолдану, каталог, жазылады, қосалқы, суретшілер, бояу, түс, тұстар, мөлдір, қағаз.
6. Көп нүктенің орнына «қ» немесе «к» әрпін қойып жазыңыз:
гре...тің, ...үнделікті, ...ітап, ...осалқы, ...елсе, ...олданбалы, мұ...аба, ...өрме, ...ораптар.
7. Көп нүктенің орнына «н» мен «ң» әрпін қойып көшіріңіз:
іші...е, о...ың, ә...гіме, ө...ер, салы..ған, мәселе..., қолы...ан, шы...ы, туы...ды.
8. Берілген сөздерге фонетикалық талдау жасаңыз:өнер, суретші, қосалқы.
9. Қазақ тіліне аударыңыз:
Графика – искусство изображения предметов линиями и штрихами одного цвета. Основа графики – линия. пятно, контраст. Графика — вид изобразительного искусства, использующий в качестве основных изобразительных средств линии, штрихи, пятна и точки. При рисовании графикой обычно используют не больше одного цвета, в редких случаях — два.
10. Сөйлемдерді оқып, орыс тіліне аударыңыз:
–1980 жылдары танылған график суретшілер кімдер?
– Олар Василий Тимофеев пен Қайырбай Зәкіровтің туындылары. Осы туындылар 1980-1990 жылдары жоғарғы бағаға ие болды. Еңбектері: «Қазақтың белгілі қайраткерлері» атты сериясында Әль-Фараби, Ш.Уәлиханов, А.Құнанбаев, Ж.Жабаев портреттерін өте нанымды бейнелеген. Аман Батығалиев, Қадырбек Каметовтардың еңбектері: «Менің өлкем», «Дала әуендері» т.б.
11. Эпиграфты қалай түсінесіз, айтып беріңіз.
1-ОСӨЖ. Өмірбаян, түйіндеме дайындау
1-СӨЖ. М. Шахановтың таңдауы бойынша бір өлеңін жатқа айту
Лексикалық тақырып: Қазақстан өнер тарихы
Мақсаты: Қазақстан өнеріне қатысты жаңа сөздерді игерту, оларды қолдану дағдыларын қалыптастыру. Қосымшаларды қайталау.
Тіл дамыту минуты: «Табысты болудың қайнар көздері қандай?» (пікір алмасу)
Адамды биік шыңға жеткізетін еңбек.
Біз баға жетпес білім қорын арттырып,
Оны жаңаша түрлендіре білуіміз керек.
Мүсін - ең ежелгі өнерлердің бірі. Біз бұдан мыңдаған жылдар бұрын Мысыр, Үнді, Грек шеберлерінің қолынан шыққан тамаша туындыларды білеміз. Мүсін өнерін скульптура дейді. Ол латынның "Sculpere" - қашау деген сөзінен шыққан. Әр өнердің төңірегіміздегі дүниені өзінше бейнелеп, өзінше түсіндіретін өз тілі бар. Сурет өнерінің тілі - бояулар; суретшілер сол арқылы бояу әлемінің сұлулығын ашады.
Мүсінші өз шығармасын тастан, мәрмәрдан қашайды, не саздан жасайды. Суретші сияқты мүсінші де өзі бейнелеп отырған мінез - құлқын, ішкі сырын ашуға тырысады. Оны біз бет - әлпетінен, қимыл - қозғалыстарынан аңғарамыз; тіпті мүсінделген адамның үстіндегі киімнің әр қыртысына дейін оның жан дүниесінен бір сыр танытып тұрады.
Металдан мүсін жасау үшін оның моделі жасалады, сосын сол бойынша қола мен шойыннан мүсіннің өзі құйылады. Сурет өнері шығармаларындай мүсін өнерінің туындылары да көлемі жағынан шағын станокты және монументтік түрге бөлінеді.Статуя - адам бойымен тұтас бейнеленген монументтік мүсін.
Мүсіндеудің түрлері: Монументті мүсіндеу және рельеф.
Монументті мүсіндеуде оның барлық жағынан қарауға болады. Рельефті мүсіндеуде жазықтық бетінде орындалады. Қазақ мүсін өнерінің қалыптастырушысы Хакімжан Наурызбаев (1925-2009ж.ж) Парасат кавалер орденінің иегері. 300 ден астам жұмысы бар. Солардың ішінде ен танымал жұмыстары: «Абай Құнанбаев» (1960) ескерткіші, «Ш .Уәлиханов» (1969) Қазақстан Ұлттық Ғылым Академиясының алдында орналасқан биіктігі 8 м, «Ж.Жабаев» ескерткіштері тұлғалық мүсінге жатады. Астана қаласындағы Есіл өзені арқылы өтетін көпірлерде орналасқан Төлеген Досмағанбетовтық «Барыс» мүсіндері, бұлар да сәндік монументальды мүсінге жатады. Мүсін сомдауға көптеген заттар негізгі материал бола алады. Мысалы ағаш, түрлі тастар , саз балшықтар, металл, пластилин т.б. Осылардың ішінде мүсіндеуге үйрену үшін оқушыларға ең ыңғайлысы - саз балшық пен пластилин.
Өз түсінігіңізді айқындайтын сұрақтар:
1) Тамаша туындылар кімдердің қолынан шыққан?
2) Скульптура – қай сөзден шыққан?
3) Мүсінші өз шығармасын неден жасайды?
4) Металдан мүсінді қалай жасайды?
5) Статуя дегеніміз не?
6) Мүсін туралы не білесің?
Жеке тұрғанда болмағанмен, түбірге жалғану арқылы сөзге әр
түрлі лексикалық және грамматикалық мағына беретін сөз бөлшегін қосымша деп атайды.
Қосымша екі түрге жіктеледі: жұрнақ және жалғау.
Жұрнақ дегеніміз - өзі жалғанған сөзге лексикалық немесе грамматикалық мағына беретін қосымшалар.
Жұрнақтар сөз тудырушы және сөз түрлендіруші болып бөлінеді. Мысалы: құрылысшы, шаруашылық, үйшік, құлыншақ, ағатай.
Сөзге грамматикалық мағына үстейтін, сөз бен сөзді байланыстыратын қосымшаны жалғау дейміз.
Қазақ тілінде 4 түрлі жалғау бар:
mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2017 год. (0.156 сек.)Пожаловаться на материал