ru ru ru ru ru kk kk kk en kk ru kk kk kk en kk kk kk en ru kk en en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en kk kk kk en kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk en en kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk en en kk ru ru ru ru ru uk en en kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk ba kk en en kk kk en kk kk ru
АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника
Осылайша, ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясы – бұл ең маңызды проблемаларды, оларды шешу жолдарын, мақсат пен міндеттерді, күтіліп отырған нәтижелерді анықтайтын ұзақ мерзімді әрекет актісі.
2015-2025 жылдарға арналған ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясы Қазақстан Республикасы Президентінің 2014 жылғы 26 желтоқсандағы №986 Жарлығымен бекітілген**.
Құрылымдық тұрғыда бес бөлімнен тұрады: 1. Кіріспе; 2. Ағымдағы жағдайларды талдау; 3. Мақсат пен міндеттер; 4. Басты бағыттар, негізгі
* Қараңыз: Қазақстанның саясаттану энциклопедиясы. – Алматы, 1998. – 346 б.
** Казахстанская правда, 2014ж., 30 желтоқсан.
тәсілдемелер және басым шаралар; 5. Мониторинг және Стратегияның іске асырылуын бағалау.
Жоғарыда аталған құжаттарды орындау үшін 2015-2025 жылдарға арналған Қазақстан Рес-публикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясы әзірленіп, бекітілді.
** Казахстанская правда, 2014ж., 18 қаңтар.
қорлыққа қарсы әрекет ету саласындағы оң тенденциялар; шешімін таппай жатқан проблемалар; сыбайлас жемқорлықтың болуына себептесетін негізгі факторлар баяндалады.
Қарастырылған Стратегия мәтінінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет ету саласындағы оң тенденциялар ретінде мыналар аталады:
- 2001 ж. бастап жемқорлықпен күресуге бай-ланысты бірқатар мемлекеттік бағдарламалардың қабылдануы және іске асырылуы;
- 2010-2020 жж. аралығындағы ҚР Құқықтық саясат тұжырымдамасында лауазымды тұлға-лардың жемқорлыққа қатысты құқық бұзушы-лықтарын жасағандары үшін заң алдында жауап-кершілікті қатаң ету жөніндегі шаралардың іске асырылуының қарастырылуы;
- мемлекеттік қызметтердің тиімділігін баға-лау және олардың көрсетілу сапасын сырттай ба-қылау жүйесінің жасалуы;
- кәсіпкерлік қызметті жүргізу үшін жағымды жағдайлардың жасалуы;
-мемлекеттік сатып алулардың автомат-тандырылу деңгейінің жоғарылауы.
Стратегияда көрсетілгендей, жалпы алғанда осы оң тенденциялар Қазақстанға жемқорлыққа қарсы қызмет деңгейі бойынша Орта Азия аймағында да, ТМД елдерінің арасында да көшбасшы позициялардың біріне орнығуына мүмкіндік берді.
Стратегияда шешімі табылмай жатқан мәселелер қамтып көрсетілген.
- мемлекеттік-құқықтық реттеу тетігіндегі жемқорлыққа қатысты тәуекелдерді анықтау және оларды барынша азайту тиімділігінің жеткіліксіздігі;
- қоғамдық өмірдің ең маңызды мәселелерін қамтитын шешімдерді қабылдау кезіндегі ашықтықтың жеткіліксіздігі;
- мемлекеттік аппараттың қызметінде қоғамдық пікірдің ескерілмеуі және тиісті заматтық бақылаудың болмауы;
- ҚР сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнамасы әлеуетінің жеткілікті дәрежеде пайдаланылмауы;
- сыбайлас жемқорлықтың алдын-алу кезінде жүйеліліктің жеткіліксіздігі;
- азаматтардың құқықтық мәдениеті мен құқықтық сауаттылығының деңгейін жоғарылату жөніндегі жұмыстардың жеткіліксіздігі.
Сыбайлас жемқорлыққа қатысты әрекеттердің болуына себептесетін негізгі факторлар ретінде мыналар аталады:
- салалық заңдардың жетілмегендігі;
- мемлекеттік және корпоративтік басқару ашықтығының жеткіліксіздігі;
- мемлекеттік қызметтерді көрсетуде лауазым-ды тұлғалардың тұрғындармен тікелей байланысу-ына қатысты жемқорлық тәуекелдерінің сақталуы;
- халықтың құқықтық мәдениетінің төмендігі;
- адамда жемқорлыққа қарсы модельдерді жә-не жемқорлықты қабылдамаудың қоғамдық атмос-ферасын қалыптастыруда кешенді, мақсатты түрде бағытталған ақпараттық жұмыстың жоқтығы;
- мемлекеттік қызметкерлердің әлеуметтік санатына еңбекақы төлеу деңгейі мен мемлекеттік қызметтегі әлеуметтік кепілдер деңгейінің жеткіліксіздігі.
2.Стратегияның мақсаты мен міндеттері
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияның мақсаттары мен міндеттеріне арналған бөлім – «Қазақстан-2050» Стратегиясының ережелері мен 2010-2020 жылдарға арналған ҚР Құқықтық саясат тұжырымдамасының жеке ережелерінің тікелей көрінісі.
Стратегияның негізгі мақсаты – мемле-кеттің жемқорлыққа қарсы саясатының тиімділігін арттыру, жемқорлықтың кез келген көрінісіне ешқандай шыдамдылық танытпау атмосферасын қалыптастыру арқылы жемқорлыққа қарсы күреске барлық қоғамды жұмылдыру және Қазақстанда сыбайлас жемқорлық деңгейін төмендету.
Мақсатқа қол жеткізу белгілі бір инди-каторлардың болуын меңзейді. Индикаторлар – бұл бақыланып отырған құбылыстың немесе про-цестің мөлшерлік немесе сапалық сипаттамаларын анықтаудың көрсеткіштері немесе бағдарлары.
Статегияда мақсатты индикаторлар ретінде мыналар белгіленіп отыр:
- мемлекеттік қызметтердің сапасы;
- халықтың мемлекеттік билік институттарына деген сенімі;
- халықтың құқықтық мәдениетінің деңгейі;
- халықаралық қауымдастықта елдің беделін арттыру және TransparencyInternational-дің Жемқорлықты қабылдау индексіндегі (ЖҚИ) Қазақстанның рейтингін қоса алғанда, тиісті халықаралық рейтингтерді жақсарту.
Алға қойылған мақсатқа қол жеткізу өзара баланысқан міндеттер жүйесін шешуді ұйғарады.
1)мемлекеттік қызмет саласында жемқорлыққа қарсы әрекет ету;
2) қоғамдық бақылау институтын ендіру;
3)мемлекеттік сыңайлы және жеке сектордағы жемқорлыққа қарсы әрекет ету;
4) соттар мен құқық қорғау органдарында жемқорлықтың алдын алу;
5) сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет деңгейін қалыптастыру;
6)жемқорлыққа қарсы әрекет ету мәселелері бойынша халықаралық ынтымақтастықты дамыту.
3. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет ету шаралары
Стратегия ережелеріне сәйкес жемқорлыққа қарсы әрекет ету шаралары немесе 4 бөлімде қам-тып көрсетілген басты бағыттар мен негізгі тәсіл-демелерді Стратегия міндеттерінің толық түсін-дірмесі деуге болады. Міндеттер қанша болса, бас-ты бағыттар да сонша. Міндеттер мен бағыттар-дың құрылымы мәтін негізінде бір-біріне сәйкес келеді. Бұл міндеттерді, сондай-ақ оларды шешу жолдарын түсіндіруді айтарлықтай жеңілдетеді.
Бірінші міндет: мемлекеттік қызмет саласында сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет ету.
Бұл жемқорлыққа қарсы әрекет ету шараларының бірінші басты бағыты.
Бұл міндетті шешуге бағытталған шаралар:
1) мемлекеттік қызметкерлердің өздерінің табыстарымен қатар шығындарын мағлұмдауы;
2) шенеуніктердің еңбекақысы мен әлеуметтік жеңілдіктерін кезең-кезеңмен арттыру;
3) бірқатар мемлекеттік функцияларды мемлекеттік емес секторға – өзін-өзі реттейтін ұйымдарға табыстау;
4) халыққа электронды форматта көрсетілетін қызметтер көлемін арттыру;
5) мемлекеттік сатып алулар жүйесін модернизациялау;
6) халыққа «бір терезе» принципі бойынша ұсынылатын мемлекеттік қызметтер тізбесін кеңейту (ХҚКО-лар арқылы).
Екінші міндет:қоғамдық бақылау инс-титутын ендіру. Бұл жемқорлыққа қарсы әрекет ету шараларының екінші басты бағыты.
Бұл міндетті шешуге бағытталған шаралар:
1) ҚР-ның «Қоғамдық бақылау туралы» Заңын әзірлеу және қабылдау;
2) ҚР-ның «Жария ақпаратқа қол жетімділік туралы» Заңын әзірлеу және қабылдау.
Үшінші міндет: мемлекеттік сыңайлы* және жеке сектордағы жемқорлыққа қарсы әрекет ету. Бұл жемқорлыққа қарсы әрекет ету шараларының
үшінші басты бағыты. Бұл міндетті шешуге бағытталған шаралар:
1) мемлекеттік сыңайлы және жеке сектордың азаматтарға қызметтерді көрсетуіде ашықтықты қамтамасыз ету;
2)банк процедураларында, табиғи монопо-лияларда электронды технологияларды пайдалану аясын кеңейту;
3)мемлекеттің құрылыс саласына және эконо-миканың басқа салаларына қатысуын қысқарту. Төртінші міндет: сот және құқық қорғау орган-дарында жемқорлықтың алдын алу. Бұл жем-қорлыққа қарсы әрекет етудің төртінші бағыты.
*Ескертпе: сыңайлы – латын тілінен quasi – сыңайлы, тәрізді, секілді, жалған, жасанды. Мемлекеттік сыңайлы органдарға, мысалы, жалпы юрисдикцияның соттар жүйесіне жатпайтын конституциялық сот жатқызылады.
Бұл міндетті шешуге бағытталған шаралар:
1) судья кандидатурасына тағайындалатын талаптарды күшейту;
2) сот өндірісін қарапайым ету;
3) сот қызметінің автоматтандырылуын жоға-рылату;
4) құқық қорғау органдарының жұмысында басымдықты жасалған қылмыстарды айқындаудан олардың алдын алу жағына аудару;
5) кадрлар саясатын конкурстық негізде, меритократия* қағидсымен жүзеге асыру;
6) құқық қорғау органдарының қызметкерлерін аттестаттау және тестілеу процедураларын жетілдіру;
7) қызметерлерді кадрлар қорын пайдаланусыз аударуға тыйым салу.
Бесінші міндет: жемқорлыққа қарсы мәдениет деңгейін қалыптастыру. Бұл жемқорлыққа қарсы әрекет ету шараларының бесінші басты бағыты.
Бұл міндетті шешуге бағытталған шаралар:
1) барлық оқу орындарын, мемлекеттік органдарды және жалпы азаматтық қоғамды сыбайлас жемқорлыққа қарсы курстармен қамту;
2) БАҚ арқылы қоғамның жемқорлықты қабылдамау атмосферасын қаматамсыз ету, бұл атмосфера қазақстандықтардың белсенді қоғамдық позициясын қалыптастыруға, олардың жемқор-лыққа қарсы әрекет ету процесіне жігермен қатысуға себептеседі;
3) қоғамда құқықтық нигилизмді** түбегейлі жою;
*Ескертпе: меритократия – латын тілінен meritus–лайықты; кадрларды іскерлі, кәсіби адамгершілік қасиеттері бойынша іріктеуді білдіреді.
**Ескертпе: нигилизм –латын тілінен nihil– ештеңе, ешнәрсе. Көпшілік қабылдаған құндылықтарды теріске шығаруды, әділеттілік пен заңның үстемдігіне сенбеуді білдіреді.
4) тұрғындар арасында түсіндіру жұмыстарын жандандыру.­­
Алтыншы міндет: сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет ету мәселелері бойынша халық-аралық ынтымақтастықты дамыту. Бұл жемқор-лыққа қарсы алтыншы басты бағыты.
Бұл міндетті шешуге бағытталған шаралар:
1) сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет ету мәселелері бойынша халықаралық ынтымақтастықты кеңейту әрі тереңдету;
2) Еуропа Одағымен өзара әрекеттесу;
3)ұлттық заңнама ерекшеліктерін ескеріп шетелдік тәжірибені пайдалану;
4) офшор аймақтары қызметінің ашықтығын қамтамасыз ету, ол арқылы капитал, көп жағдайда заңсыз жолмен табылған капитал заңдастарылады.
1) Заңнамалық актілермен қатар, Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатын білдіру нысанына ҚР Президентінің 2014 жылғы 26 желтоқсандағы №986 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының 2015-2025 жылдарға арналған Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясы жатады.
2) Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегия – ұзақ мерзімді әрекет ету актісі. Мұнда жемқорлықты жою жөніндегі мемлекет пен қоғамның негізгі мақсаты мен міндеттері анықталған, оларға қол жеткізу мен шешудің жолдары мен құралдары айқындалған.
3)Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияның қабылдану фактісіне Қазақстанның қазіргі саясаты мен экономикасының ерекшеліктері, құқықтың ахуалы, әлеуметтік сұраныстардың деңгейі мен мазмұны себеп.
4) Жемқорлыққа қарсы әрекет ету шаралары жемқорлықты жою проблемасына қатысты басты алты бағыт пен тәсілдеме жөніндегі міндеттерге сәйкес топтастырылған.
Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:
1. «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегия», «саяси стратегия» ұғымдарының мазмұны неден тұрады?
2. ҚР-ның 2015-2025 жж. арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясының ҚР-ның сыбайлас жемқорлыққа қарсы актілерінің жалпы жүйесінде алатын орны мен бағыты қандай?
3.Стратегияда орын алған мемлекеттің сыбай-лас жемқорлыққа қарсы саясатының мақсаты не?
4. Бұл мақсатқа қандай міндеттерді шешу негізінде жетуге мүмкін болады?
5. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұрудың қандай басымдық бағыттағы шаралары бар?
6. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұрудың басымдық бағыттағы шаралары мен міндеттерінің өзара байланыстылығының сипаты қандай?
1. Толеубекова Б.Х. Концептуальные аспекты современной стратегии борьбы с преступностью в контексте стратегии «Казахстан-2050» // Хабаршы-Вестник КазНПУ имени Абая. Серия «Юриспруденция». - 2013. - №4(34). – С. 9-14.
2.Толеубекова Б.Х. Государственная политика противодействия преступности и контроля над неюв РК: проблемы и перспективы усовершенствования // Хабаршы-Вестник КазНПУ имени Абая. – 2015. - №1(39). – С. 45-49.
3.Толеубекова Б.Х. Формы реализации государственной политики Республики Казахстан по противостоянию коррупции // Актуальные проблемы реформирования уголовного и уголовно-процессуального законодательства Республики Казахстан: Сб. научных трудов. – Алматы, 2013. – С. 111-128.
4. Толеубекова Б.Х. Государственная политика борьбы с коррупцией в Республике Казахстан: проблемы национальной стратегии и программы действий // Отечественная наука в эпоху изменений: постулаты прошлого и теории нового времени: V Международная научно-практическая конференция. – НАУ, Екатеринбург, 2014. - №5, ч.3. – С. 149-151.
5. Мадиев А. Концептуальные основы борьбы с коррупцией в органах государственной власти // Современные проблемы и тенденции развития уголовного права, криминологии и уголовно-исполнительного права Республики Казахстан: Международная научно-практическаяконферен-
ция. Материалы. – Караганда. – 2009. – Том 1. – С. 346-349.
5-тақырып. Жемқорлық құқық бұзушылықтары үшін заңды жауапкершіліктің конституциялық-құқықтық негіздері
1.ҚР-дағы адам мен азаматтың консти-туциялық құқықтары мен бостандықтары
2. Жеке құқықтар мен еркіндіктерді жемқорлық құқық бұзушылықтарынан қорғау
3. Әлеуметтік, экономикалық және мәдени құқықтар мен бостандықтарды жемқорлық құқық бұзушылықтарынан қорғау
4. Саяси құқықтар мен бостандықтарды жемқорлық құқық бұзушылықтарынан қорғау
Қазақстан Республикасындағы адам мен азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтары
ҚР-ның Конституциясы ең маңызды қарым-қатынасты – адам мен мемлекет арасындағы қарым-қатынасты реттейді. Осы қарым-қатынастар жүйесінде «Адамның құқықтық мәртебесі» атты құқықтық институт жұмыс істейді.
Тұлғаның энциклопедиялық тұрғыдағы құқық-тық мәртебесі мемлекетпен заңнамалық тәртіпте танылған және кепілдендірілген құқықтар, еркіндіктер мен міндеттемелер, сондай-ақ адамның құқық субъектісі ретіндегі заңды қызығушылықтар жүйесі ретінде анықталады. Құқықтар мен еркіндіктер – азаматтың мемлекетпен танылған және қамтамасыз етілген әлеуметтік мүмкіндіктері, міндеттер – мемлекеттің азаматтың алдына, оның жүріс-тұрысына қоятын талаптары*.
*Қараңыз: Үлкен заң сөздігі. – М.: ИНФРА-М. – 2002. – 466 б.
Осылайша, тұлғаның құқықтық мәртебесі – бұл азамат құқықтарының еркіндіктері мен міндет-терінің, сондай-ақ олардың іске асырылуының заңды кепілдіктерінің жиынтығы.
Тұлғаның құқықтық мәртебесінің ажырамас құрамдаушы элементтері бола тұра, құқықтар мен еркіндіктер қоғамдық маңызға ие саяси-құқықтық құбылыс ретінде, жалпы адамның рухани-адамгершіліктік құндылықты болмысын анық-тайтын фактор ретінде танылады.
Қазақстан Республикасының Конституциясында адамның аталған құқықтары мен бостандықтары конституциялық деп аталады. Бұл жайт мынаны білдіреді:
- ҚР Конституциясы, субъектіде азаматтық қарым-қатынастардың бар-жоқтығынан тәуелсіз, Қазақстан аумағында болатын барлық қарым-қатынастарға өз ықпалын тигізеді;
- ҚР-ның Конституциясы ең жоғары заңды күшке ие. Егер адам мен азаматтың құқықтары мен еркіндіктерінің заңды мазмұны мен мәнісі ҚР Конституциясында жазылса, басқа ешбір заң оларға ықпал ете алмайды;
- осы құқықтар мен еркішдіктердің іске асырылуына ҚР Конституциясының бұйрықтары, нормативтік құқықтық актілердің (заңдардың, жар-лықтардың, кодекстердің) ережелері кепіл.
Адамның конституциялық құқықтары мен еркіндіктері мынадай топтарға бөлінеді:
1)жеке құқықтар мен бостандықтар;
2)әлеуметтік, экономикалық және мәдени құқықтар мен бостандықтар;
3) саяси құқықтар мен еркіндіктер.
Адам құқықтары мен еркіндіктерін топтарға бөлу – шартты. Түрлі негіздермен өзге класификациялар бар.
Тұлғаның барлық құқықтары мен бостандықтары өзара тығыз байланыста және өзара шарттасылған. Бұл жайт ешбір құқық және ешбір еркіндік басқа құқықтар мен еркіндіктерге қарсы қойылуы мүмкін емес деген пайымдауға негіз болады.
Кез келген конституциялық құқықтың немесе жалпы алғанда кез келген конституциялық еркіндіктің біртұтастығы мен сақталуына заңсыз қол сұғу тұлғаның құқықтық мәртебесіне қол сұғуды білдіреді. Заңсыз қол сұғушылыққа кінәлі тұлға заңмен белгіленген жауапкершілікті тартады. Заңсың қол сұғушылық жемқорлық сипатқа ие болуы мүмкін.
2. Жеке құқықтар мен бостандықтар және оларды жемқорлық құқық бұзушылықтарынан қорғау
Адамның жеке құқықтары мен еркіндіктері – бұл адам туылғанынан оған тиесілі болатын және оның нақты мемлекетпен байланысынан тәуелді болмайтын табиғи әрі ажыратылмайтын негіз қалаушы құқықтар мен еркіндіктердің жиынтығы. Олар – тұлғаның құқықтық мәртебесінің іргесі.
Қазақстан Республикасының Конституциясында бекітілген адамның жеке құқықтары мен еркін-діктеріне мыналар жатады:
1) өз құқықтары мен бостандықтарын сот арқылы қорғау құқығы (13 бап);
2) өмір сүру құқығы (15 бап);
3) әркімнің жеке еркіндік құқығы (16 бап);
4) дербес құқықтылық және физикалық тұтастық құқығы, адам мәртебесінің құқықтылығы
5) жеке өмірге тиіспеушілік, жеке және отбасылық құпия, өз ар мен абыройын қорғау
6) жеке ұлттық, партиялық және діни наным бостандығын анықтау құқығы (19 бап);
7) туған тілді және мәдениетті пайдалану, араласу, тәрбиелеу, оқу және өнер тілін еркін таңдау құқығы (19 бап);
8) Қазақстан Республикасының аумағы бойынша еркін орын ауыстыру құқығы (21 бап).
mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2017 год. (0.161 сек.)Пожаловаться на материал