kk kk ja en ceb en en kk ar az en ky tt kk kk kk kk kk it kk kk kk en pt kk it kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk ru ky kk mn kk kk uk kk kk en kk kk ja sv kk kk ja fr kk kk es kk kk ja ru ru ja kk kk en kk ru bg en ru kk kk kk kk ru bg kk kk kk kk en kk kk kk kk hbs_cyr ru kk kk kk kk en kk kk kk kk en kk kk kk kk fr kk kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk kk en kk kk kk kk fr kk kk kk it kk kk kk kk it kk kk kk fr kk kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk tk ru ru en kk en en kk fr en kk fr en kk fr en kk en kk ru kk kk kk en kk
Маңғыстауда, Үстірттің үстінде, шыңның жиегінде Сисем-Ата деген үлкен қорым бар. Осы қорымды көшпелі адай жұртының пантеоны деп атау қалыптасқан. Әрине, қазақта бұрын пантеон деген сөз болмағаны белгілі, оны солай атап жүрген - сәбет заманындағы зерттеушілер, тарихшылар екендігі анық, бірақ келе-келе осы сөз күнделікті қолданысқа еніп кетті.
Неге олай атаған? Өйткені онда адай тайпасының көптеген рубасылары, атақты батырлар, билер, шешендер, тұтас елге қайыры тиген байлар, т.б. жерленген.
Көп жағдайда әрбір ру өкілдері өздерінен шыққан атақты, елге еңбегі сіңген адамдарын Сисемге жерлеуге тырысып отырған. Кейде ондай адамдардың өздері де сондай өсиет қалдыратын болған.
Егер өсиет қалдырған адам жорық жолында қаза тапқан болса немесе сол мезетте Сисемге жеткізудің мүмкіндігі болмаса, оларды сол қайтқан жеріне аманаттап уақытша жерлеген де, кейін сүйегін бәрібір Сисемге жеткізіп, қайта жерлеп отырған. Бұл жөнінде халық арасында аңыз әңгімелер жетерлік.
Сисемге жерлеуге ұйғарыла тұрса да, табиғаттың әлдебір тосын құбылысынан (қалың тұман түсіп кетіп адасу) немесе мүрде тиеген көлігі әрі қарай жүрмеуі салдарынан, т.с.с. сол жерге жерленіп, артынан өздері де үлкен қорымға айналып кеткендер де баршылық (Қамысбай, Қара кісі қорымдары).
Пантеон деген сөз болмаса да, сол замандарда Сисем-Ата деген сөздің өзі маңғыстаулықтар үшін пантеон деген сөздің синонимі болғаны анық.
Енді неге 360 әулиенің ішінен Сисем-Ата таңдалып алынған? Меніңше, оған себеп - оның орналасқан жерінің тиімділігінде. Ол адай тайпасының орналасу ареалының қақ ортасында, Маңғыстауға қыстап шығып, жаз шыға Жылой, Ембі, Орынборға дейін жаз жайлайтын, күз түсе кейін қайтатын көш жолының бойында орналасқан.
Бұл пантеон - халықтың өз жүрек қалауымен, табиғи түрде, уақыт өте келе, өзінен-өзі қалыптасқан пантеон.
Ал Астанадағы пантеон - биліктің қалауымен, директивасымен, бюджеттің қаржысына салынып жатқан пантеон.
Сисем-Атадағы ескерткіштер - әрбір рудың немесе марқұмның артында қалған туыстарының ұйымшылдығын, ауызбірлігін, байлығын, беделін көрсететін көрсеткіш, олар маңғыстаулық сәулет өнерінің қаншалықты шарықтап дамығандығын көрсететін өнер туындылары. Қазіргі кезде ол ескерткіштерді тек маңғыстаулықтардың ғана мақтанышы емес, қандай да шетелдікке ұялмай көрсетуге тұратын қазақ халқының сәулет өнерінің туындылары деп айтуға болады.
Ал Астанадағы ескерткіштер - халықтың миллиардтаған қаржысына, экономикалық қиындықтарға қарамастан мемлекет қазынасының есебінен тұрғызылатын, қымбат та түсі суық мрамордан жасалатын жасанды тасбелгілер. Онда шебердің қолының ізі, туыстарының жүрек жылуы, өз қаражатына салмағандықтан қанағаттанғандық сезімі болады деп ойламаймын.
Тірісінде халық сүйспеншілігіне бөленбеген жанның өлгеннен кейін үкімет қаулысына сәйкес пантеонға жерленуі халықтың сүйіспеншілік сезімін туғыза ала ма?
Сисем-Атаға қанша барсақ та, барған сайын толқимыз, жүрегіміз қобалжиды, бұрынғы өткен бабалар рухымен тілдескендей ғажайып күйге енеміз.
Ал ана жасанды пантеонға барғанда ондай сезімге бөленеміз деп айта алмаймын. Қытайдың жасанды, ГМО қосылған жеміс-жидектерін жеп отырғандай күйде болармыз деп ойлаймын.
Қуаныш Еділхантегінің Фейсбуктегі парақшасынан алынған
Пантеон 6 Ұлттық пантеон 2 Сисем-Ата 1 ескерткіш 15 Астана 351
Мысырда жоғалып кеткен қазақстандық 6 студент табылды
Айдың бетінен әкелінген топырақ 1,8 млн. долларға сатылды
Айдың бетінен әкелінген топырақ 1,8 млн. долларға сатылды
07/25 17:41 0 83
Мамандар педофилді анықтаудың жолдарын тапты
Мамандар педофилді анықтаудың жолдарын тапты
07/25 17:14 0 249
Талибтер Ауғанстанның үшінші ауданын басып алды
Талибтер Ауғанстанның үшінші ауданын басып алды
07/25 17:11 0 75
Астанада көкпардан әлем чемпионаты өтеді
Астанада көкпардан әлем чемпионаты өтеді
07/25 17:04 0 49
Академик Николай Семашко: Лениннің ең әлсіз жері миы болып шықты
Академик Николай Семашко: Лениннің ең әлсіз жері миы болып шықты
Кеңес Одағының көсемі аталған Лениннің немен ауырғаны және саясаткердің әйелі Надежда Крупская күйеуі жайлы шын мәнінде қандай естеліктер айтқаны жайлы...
05/02/2017 15:37 3 2720
Бір секундтта 5 трлн. кадр жасайтын видеокамера ойлап табылды
Бір секундтта 5 трлн. кадр жасайтын видеокамера ойлап табылды
Швецияның Лауд университетінде бір секундтта 5 трлн. кадр жасайтын мүмкіндікке ие видеокамера ойлап табылды деп хабарлайды
05/04/2017 14:04 0 391
АҚПАРАТ ЖӘНЕ КОММУНИКАЦИЯЛАР МИНИСТРЛІГІ МЕН АБАЕВТЫҢ МИНИСТР ҚЫЗМЕТІНЕ – БІР ЖЫЛ (ВИДЕО)
АҚПАРАТ ЖӘНЕ КОММУНИКАЦИЯЛАР МИНИСТРЛІГІ МЕН АБАЕВТЫҢ МИНИСТР ҚЫЗМЕТІНЕ – БІР ЖЫЛ (ВИДЕО)
2016 жылы 6 мамырда Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жарлығымен Ақпарат және коммуникациялар министрлігі құрылып, оған Дәурен Абаев басшылыққа келген. Содан бері...
05/06/2017 20:31 15 5065
Ғаламторда Сауль Альварестің Головкиннен қашып жүргендігі жайлы мультфильм таралуда
Ғаламторда Сауль Альварестің Головкиннен қашып жүргендігі жайлы мультфильм таралуда
Youtube желісіндегі бұл анимациялық фильм елді күлкіге қарық қылуда.
05/09/2017 11:37 0 1379
Дәурен Абаев Георгий лентасына қатысты пікірін білдірді
Дәурен Абаев Георгий лентасына қатысты пікірін білдірді
Дәурен Абаев Жеңіс күнінде тағылатын қоңыр және көк түсті ленталар жайлы өз ойын айтты, деп хабарлайды
05/12/2017 11:20 0 413
Соңғы 100 жылда табылған беймәлім жануарлардың өлекселері (ФОТО)
Соңғы 100 жылда табылған беймәлім жануарлардың өлекселері (ФОТО)
Қазіргі кезде бізге тірі организмдердің 15%-ын ғана біледі екенбіз, ал қалған 85 %- ы бізге беймәлім болып қала береді. Кей ғалымдар түсініксіз, белгісіз...
05/18/2017 17:00 0 3969
Әлемдегі алғаш рет бір анадан туылған алты егіз қыздың қазіргі жағдайы
Әлемдегі алғаш рет бір анадан туылған алты егіз қыздың қазіргі жағдайы
1983 жылдың 18 қарашасында Уолтон отбасы әлемге әйгілі болды.Грэхомның  әйелі  Джанет  бірден алты қызды дүниеге әкелген. Грэхомның қыздары...
05/23/2017 16:22 1 1016
Әйел адамның мәйітін жуу сәтінде адамдар мына оқиғаға куә болды (ВИДЕО)
Әйел адамның мәйітін жуу сәтінде адамдар мына оқиғаға куә болды (ВИДЕО)
Адам боп келдім өмірге, адам боп өлу - мақсатым. Әр адамның көкейінде осы сөз жатталса, өмірде сорақылық деген дүние болмас еді. Бірақ өмір деген сынға...
05/26/2017 12:30 3 18818
Тасбақаның ішіне операция жасаған ветеринарлар өз көздеріне өздері сенбеді (ВИДЕО)
Тасбақаның ішіне операция жасаған ветеринарлар өз көздеріне өздері сенбеді (ВИДЕО)
Бұл теңіз тасбақасы тасбақалардың сирек кездесетін  түріне жатады. Ол Таиландтың экологиялық орталығында өмір сүреді. Соңғы кездері адамдар...
05/27/2017 12:38 2 12029
Кішкентай сәби комада жатқан анасын құтқарады деп ешкім ойламады
Кішкентай сәби комада жатқан анасын құтқарады деп ешкім ойламады
Шелли Коулидің жүктілігінің сегізінші айы болатын. Жақында Шелли мен оның күйеуі Джеремидің бірінші сәбилері дүниеге келді. Бірақ ұзақ күткен қуаныштары...
06/03/2017 11:16 0 3141
Көкшетау колледжінің басшылығы ай сайын студенттерден 10 000 теңгеден жинап, оның заңды екенін айтады
Көкшетау колледжінің басшылығы ай сайын студенттерден 10 000 теңгеден жинап, оның заңды екенін айтады
Көкшетау колледжінде студенттерден ақша жинауға қатысты дау шықты, - деп хабарлайды, Қамшы ақпараттық агенттігі
06/07/2017 16:00 0 521
Елордада татар халқының өкіліне берілген екінші көше пайда болды
Елордада татар халқының өкіліне берілген екінші көше пайда болды
12 маусым күні Family Village коттедж қалашығында Қазан хандығының ханшайымы Сүйінбике атындағы жаңа көше ашылды, деп жазады
06/12/2017 13:43 1 425
17 жыл бойы бала көтере алмаған әйел үмітін үзбеген, алайда барлығы ол ойламағандай болды...
17 жыл бойы бала көтере алмаған әйел үмітін үзбеген, алайда барлығы ол ойламағандай болды...
Кейде бақыт ең соңында келеді. Тек күту керек. Төмендегі оқиға мен оның басты кейіпкерлердің бастан өткергені  осының дәлелі.
06/13/2017 14:20 2 11143
3 оқушымен жыныстық қатынасқа түскен 25 жастағы мұғалімді қолдайтындар көбеюде (ФОТО)
3 оқушымен жыныстық қатынасқа түскен 25 жастағы мұғалімді қолдайтындар көбеюде (ФОТО)
Солтүстік Каролинада тұратын 25 жастағы мұғалім Эрин Маколифке  3 оқушымен жыныстық қатынасқа түсті деген айып тағылды. Полиция қызметкерлерінің болжамы...
06/14/2017 17:23 0 7557
Той кезінде қызын ұзатқан ана ел естімеген мына 6 сөзді айтыпты (ВИДЕО)
Той кезінде қызын ұзатқан ана ел естімеген мына 6 сөзді айтыпты (ВИДЕО)
Қызын ұзатқалы отырған ана қызына мына 6 сөзді ғана айтты деп жазады Қамшы ақпараттық агенттігі
07/08/2017 20:34 4 28742
1500 тонна бағланның еті Иранға экспортталмақ
Әйел тұңғышын неше жасында дүниеге әкелген дұрыс?
Мысырда 6 отандасымыз із-түссіз жоғалып кетті
Шетелдік журналист: Канеломен жекпе-жекте Головкиннің бетінен бет қалмайды
Мысырда жоғалып кеткен қазақстандықтар туралы жаңа деректер белгілі болды
© 2017 «Qamshy.kz» ақпарат агенттігі
Меншік иесі: «Qamshy Media» ЖШС
QNews system, Powered by Attila Group
Біз туралы    Пайдаланушылық келісімі