kk kk ja en fr en en kk ar az en ky tt kk kk kk kk kk it kk kk kk en pt kk it en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en kk en kk kk kk ru ky kk mn kk kk uk kk kk en kk kk en sv kk kk en fr kk kk en kk kk en kk kk en kk kk en kk ru bg en ru kk kk kk kk ru bg kk kk kk kk en kk kk kk kk hbs_cyr ru kk kk kk it kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk tk ru ru en kk en en kk fr en kk ca en kk en en kk zh kk ru kk kk kk en kk
Сахабалар да өз кезегінде марқұмдарға сауабы тиетін қажылық, ораза, нәзір ғибадат, дұға, истиғфар және садақа сияқты амалдар хақында пайғамбарымыздан (с.ғ.с.) сұраған.
Ендеше, марқұмға медет болып, сауабы сөзсіз тиетін амалдарды жайлы ғылыми тұрғыдан талдап, әрқайсысына арнайы тоқталып көрейік.
Бұл хадистер садақаның марқұмға сауап болып тиетіндігі жайлы. Түрлі жолмен, дұрыс тізбекпен және айқын мәтінмен түсіндірілген. Хадисте пайғамбарымыздан (с.ғ.с.) марқұмның бала-шағасы, перзенттері келіп сұрап тұр. Демек, перзент өзінің бақилық болған ата-анасына сауабын бағыштап садақа беру шариғат бойынша дұрыс.
Екінші амал – ұмра мен қажылық
Қажылық – Исламның ең үлкен негізінің бірі. Қажылық – намаз, зекет, садақа, Алланы ұлықтау, пәктеу, Жалғыз Ие Аллаға сәжде ету, мейірбандылық, бауырластық және басқа ғибадаттарды орындау үшін бір-бірімен жарысатын маусым.
Міне, марқұмның атынан қажылық жасау жайында айтылған аталмыш хадистердің түйіні:
1.Әйелдің ер кісі орнына немесе керісінше, ер кісінің әйел баласы атынан қажылық етуінің дұрыстығы;
2.Қажылыққа кедергі сырқаты, әлсіздігі және басқа себепті орындай алмайтын әкесі, не болмаса анасы атынан перзенттің орындауы;
3.Науқас, қария немесе марқұм атынан ұмра қажылығын орындау;
4.Алланың хақысы басқалардың ақыларынан әуел алдын орындалуы керектігі;
5.Әке-шешеге жақсылық етуде бірінші үлкен перзентінің тұруы;
6.Үзірлі себеп болса бәдел қажылықтың тіріге де, марқұмға да сауабының тиетіндігі.
Үшінші амал – ораза тұту
Төртінші амал – нәзірдің қазасы
Нәзір – бір шаруасы ойдағыдай жүзеге асса, ғибадаттың бір түрін орындауға уәде ету. Мәселен, науқас бауыры жазылып кетсе садақа жасауды, баласы сапардан аман-есен келсе құрбан шалуды, оқуға түссе бір жұма ораза тұтуды және т.б. осы сияқты амалдарды орындауға уәде ету. Міне, марқұм нәзірін орындай алмай қайтыс болса, оның атынан туыстары атқарса марқұмға сауабы тиеді.
Ибн Аббас (р.а.) айтқан хадисте: Сағд ибн Убада (р.а.) пайғамбардан (с.ғ.с.) анасы нәзірін орындамай қайтыс болғанын айтып жөн сұрайды. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) анасының атынан нәзірді орындау керектігін айтып жауап берген.
Абдулла ибн Аббас (р.а.) Синан бин Абдулла әл-Жаһни әпкесінен риуаят етеді: «Ол әйел пайғамбарымызға (с.ғ.с.) барып: «Алла расулы! Анам дүниеден өтті. Ол кісі Кағбаны жаяу зиярат етуді нәзір еткен еді?»– деп сұрады. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): «Анаңның орнына жаяу баруға шамаң келе ме?» – деп сұрады. Ол: «Иә»,– деді. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): «Онда орнына орындап бер»,– деді. Ол әйел: «Орындасам анамның қарызы мойнынан түседі ме?»– деп сұрады. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): «Әрине, анаңның (кісілерден алған) қарызы болса, сен оның орнына қарызды өтесең, сенен қабыл алынады ма?»– деп өзінен сұрады. Әйел: «Иә»,– деді. Ол кісі (с.ғ.с.): «Алланың ақысы одан (пенде ақысынан) да жоғары»,– деп жауап берді (Ахад уал Мәсәни 6/82).
Жоғарыда айтылған хадистерден аңғаратынымыз, кісі қайтыс болғанымен бала-шағасымен, туысқандарымен және де, шәкірттерімен байланысы үзілмейді. Марқұм туысына ізгі амал етіп сауабын бағыштаймын деген әрбір адам үшін, әсіресе, перзент, жақын туыс және де тәлім алған шәкірттерге әрдайым есік ашық.
Бесінші амал – Құран оқу
Миғқал ибн Ясар (р.а.) пайғамбарымыздың (с.ғ.с.): «Араларыңнан марқұм болғандарға «Ясинді» оқыңдар»,– деген сөзін риуаят етеді (Мустадрак, Хаким). Алдыңғы буын ғалымдарына жататын имам Ахмед заманында Құран оқып, сауабын марқұмдарға бағыштау қалыптасқан белгілі үрдіс еді.
Миғқал ибн Ясардан (р.а.) жеткен хадисте: «Бақара» сүресі – Құранның шыңы, оның әрбір аятын сексен періште алып түскен. Ал, «Аятул курси» аршының астынан алынып «Бақара» сүресіне қосылған. «Иасин» сүресі – Құранның жүрегі. Кісі бұл сүрені Алланы және ақыретті қалап оқыса, оның күнәсі кешіріледі, (Ясинді) араларыңнан қайтқан марқұмға оқыңдар»,– делінген (Муснад Ахмад 5/26, 27).
Имам Ахмедтен келтірілген тағы бір риуаятта: «Егер зиратқа кірсеңдер, «Аятул Курсиді» үш рет және «Қул һуа Аллаһу аһадты» оқыңдар, сосын: «Уа, Алла! Бұл сүренің сауабы зират марқұмдарына»,– деп айтыңдар»,– делінген (Исғаф 24, әл-Муғни 3/518).
Құран тилауат етіп, сауабын марқұмға бағыштау жайында фиқһ ғалымдары жеткілікті дәрежеде талқылаған. Көпшілік ғалымдар бұл амалдың шариғатқа сай екендігіне тоқтаған. Ханбали фақихы шейх Абдулла бин Мухаммед бин Хамид өзінің «Ғоят әл-мақсуд» кітабында бұл тақырыпқа арнайы тарау да арнаған. Онда төрт мәзһаб ғалымдарының тұжырымы кеңінен келтірілген.
Осман бин Әли әз-Зайлағи әл-Ханафи (р.а.) «Канз әд-Дақаиқ» кітабына жазған талдау еңбегінің қажылық тарауында: «Бұл мәселеде адамның өз амалының сауабын басқаға бағыштауы әһли-сунна уал-жамағада бар. Ол амал: намаз, ораза, қажылық, садақа, Құран тилауат ету немесе дұға болсын, басқа да ізгі амал түрлерінің бәрінің де сауабы марқұмға тиеді және пайда береді»,-деп жазған (Шарх канз әд-дақоиқ 2/83).
Имам қази Әбу Фадл Ғияд өзінің сахих Муслимге жазған түсіндірмесінде қабір басына отырғызылған екі түп ағаш туралы хадисте пайғамбарымыз (с.ғ.с.): «Бұл екі тал ағаш сулы болып тұрғанда марқұмға жеңілдік берер»,–деген. Осы хадиске сүйеніп, ғалымдар марқұмға Құран оқуды мустахаб деп пәтуа айтқан. Өйткені, жансыз екі талдың тәсбих айтуымен марқұмға жеңіл болса, Құран оқу мұнан да абзал»,– деген (Шарх әл-Аби ғала сахих Муслим 2/12).
Зиратқа келуші кісіге марқұмдарға сәлем беріп, бейіттегі марқұмға және зираттағы өзге де мұсылман марқұмдарға дұға етуі – мұстахаб. Ал ең абзал сәлем мен дұға жоғарыда хадисте айтылған. Сондай-ақ, Құраннан жеңіл бір аят-сүре оқып, дұға ету де – мұстахаб» (Мажмуғ шарх әл-мухаззаб 5/311).
Имам Ибн Қудама өз еңбегінде бұл тақырыпқа арнайы тоқталып: «Қандай болса да сауап амал жасап, дұғасын мұсылман марқұмға бағыштаса, Алла қаласа мұның пайдасы тиеді. Ал, дұға оқу, истиғфар, садақа және уәжіп амалдар төңірегінде ешбір тартыс жоқ (шүбәсіз пайдасы тиеді).
Бір риуаятта: «Қайтыс болған адам өз қабірінде суға батып бара жатқан адамдай. Ол өзіне бала-шағасынан, бауырынан, досы арқылы артынан келетін бір дұғаны күтеді. Егер артынан дұға келсе, оған дүние мен дүниедегі барлық нәрседен де қымбат»,– делінген.
Жоғарыда келтірілген хадистер адам тірі кезінде жайбарақат ешбір пенделік парызын орындамай жүре беруіне болады дегенді білдірмейді. Әрине, мұсылман өз іс-әрекетімен сауап жинауы тиіс. Алайда, сауап ешуақытта көптік етпейді.
Әнас ибн Малик (р.а.) айтқандай: «Жер күнде адамзатқа он өнегелі сөз арнайды: «Ей, адам баласы! Менің үстімде жүресің, барар жерің қойнауым. Үстімде жүріп күнә жасайсың, ішіме кіргенде азабын тартасың. Үстімде жүріп қарқ-қарқ күлесің, қойныма енгенде жылайсың. Үстімде жүріп орынсыз шаттанасың, ішіме кіргенде соған өкінесің. Үстімде жүріп мал-дүние жинаумен әлек боласың, ішіме түскенде күйінесің. Үстімде жүріп тыйым салынған харамды жейсің, қойнауыма кіргенде сені құрт жейді. Үстімде жүріп тәкаппарланасың, қойнауыма кірсең қор боласың. Үстімде қуанып жүресің, ішіме түскенде қайғыға батасың. Үстімде жарық сәуледе жүресің, ал менің қойнауым қара түнек. Үстімде бала-шаға, дос-жаран, ағайын-туыс арасында жүресің, ал қойнауымда жападан-жалғыз қаласың» (Мунаббихат).
Ибн Омар (р.а.) 1 Мұсылман 41 Пайғамбар 19 Сахабалар 1 Әбу Сағид (р.а.) 1 садақа 5 Қажылық 10 намаз 18 зекет 1 Алланы ұлықтау 1 Хасғам руы 1 Абдулла ибн Зубайр (р.а.) 1
ҚР Мемлекеттік хатшысы Алматының мәдени нысандарын аралады
ҚР Мемлекеттік хатшысы Алматының мәдени нысандарын аралады
26/08 16:20 0 141
Елімізде атеистер сезіміне тіл тигізгендерге айыппұл салу ұсынылды
Елімізде атеистер сезіміне тіл тигізгендерге айыппұл салу ұсынылды
26/08 15:26 0 296
ҚР Президенті Владимир Путинге көңіл айтты
ҚР Президенті Владимир Путинге көңіл айтты
26/08 14:07 0 168
Ғасыр жекпе-жегі: Мейвезер мен МакГрегор салмақ өлшеу рәсімін өткізді
Ғасыр жекпе-жегі: Мейвезер мен МакГрегор салмақ өлшеу рәсімін өткізді
26/08 14:01 0 1180
Қыз алып қашу деген жабайы ғұрыпты жою үшін...
Қыз алып қашу деген жабайы ғұрыпты жою үшін...
26/08 13:29 3 277
Алматыда тұрмыстық зомбылықтың құрбандарына арналған баспана ашылды
Алматыда тұрмыстық зомбылықтың құрбандарына арналған баспана ашылды
Жыл сайын Қазақстанда тұрмыстық зомбылық салдарынан 400-ге жуық әйел қаза табады.
18/08/2017 12:28 0 478
Алматыдағы орталық көшелердің бірі жабылды
Алматыдағы орталық көшелердің бірі жабылды
Алматыда Сейфулин көшесінің Қабанбай батырдан бастап Шевченкоға дейінгі аралығы жабық тұр
19/08/2017 11:48 0 997
Тынық мұхитында 1945 жылы жоғалып кеткен кеме табылды
Тынық мұхитында 1945 жылы жоғалып кеткен кеме табылды
300 адам кемемен батып кеткен, қалғандары шөл, галлюцинация мен акуланың шабуылынан көз жұмды
21/08/2017 13:12 0 1858
ТЖК-нің жедел құтқару тобы жылан шаққан туристі құтқарды
ТЖК-нің жедел құтқару тобы жылан шаққан туристі құтқарды
ҚР ІІМ Төтенше жағдайлар комитеті саяхатшыларға сақ болуды ескертеді
22/08/2017 15:05 0 451
ҚР Мәдениет және спорт министрінің қатысуымен флэшмоб өтті
ҚР Мәдениет және спорт министрінің қатысуымен флэшмоб өтті
25-26 тамызда ЭКСПО-ның оңтүстік шығысында старттық сөмкеледерді табыстау рәсімі ұйымдастырылады
22/08/2017 18:16 0 333
Алакөлде жазылған әзіл әңгіме
23/08/2017 08:56 0 1051
Дубайда бір тонна есірткіні қойдың ішегіне жасырған қылмыскер ұсталды
Дубайда бір тонна есірткіні қойдың ішегіне жасырған қылмыскер ұсталды
Күдікті қой сататын компанияда менеджер болып жұмыс істеген екен.
23/08/2017 11:42 0 546
Қазақстандықтарға телефон тыңдалатыны ескертілетін болады
Қазақстандықтарға телефон тыңдалатыны ескертілетін болады
Қазіргі уақытта Жоғарғы Сот өкілдерімен аталған заң жобасы бойынша жұмыстар жүргізіліп жатыр
23/08/2017 16:54 0 1559
Kaspi Bank ұрылар туралы ақпарат бергендерге 5 млн. теңге сыйақы бермек
Kaspi Bank ұрылар туралы ақпарат бергендерге 5 млн. теңге сыйақы бермек
Шабуыл кезінде 60 млн. теңге қолды болған.
24/08/2017 10:38 0 412
Жириновский терроризмді қаржыландырды деп айыпталды
Жириновский терроризмді қаржыландырды деп айыпталды
Украинаның бас прокуратурасы Ресей либерлады-демократиялық партияның басшысы Владимир Жириновскийді «Терроризмді қаржыландыру» бабы бойынша айыптап отыр.
24/08/2017 13:28 4 732
Киев орталығында шетел азаматын атып тастады
Киев орталығында шетел азаматын атып тастады
Марқұмның жеке басы туралы ақпарат жоқ.
24/08/2017 15:28 0 404
Ағаштың бірін таңдап, өз мінезіңізді анықтаңыз
Ағаштың бірін таңдап, өз мінезіңізді анықтаңыз
Мінезіңізді дәл сипаттап беретін психологиялық тест
25/08/2017 09:51 0 2509
Ақмола облысында мас күйде суға түскен ер адам құтқарылды
Ақмола облысында мас күйде суға түскен ер адам құтқарылды
Құтқарушылардың дер кезіндегі іс-қимылдарының нәтиждесінде ауыр қайғының беті қайтарылды
25/08/2017 15:13 1 285
Елбасы: Кез келген басшы мәселені өз деңгейінде біліктілікпен шешуге тиіс
Елбасы: Кез келген басшы мәселені өз деңгейінде біліктілікпен шешуге тиіс
Мемлекет басшысы жұмыс тобы жетекшілерінің есептерін тыңдап, Бес институционалдық реформаның жекелеген бағыттарының іске асырылу барысына тоқталды.
25/08/2017 19:11 0 274
Ұлттық Ұланның ең бірінші түлектері Шекара академиясында бас қосты
Ұлттық Ұланның ең бірінші түлектері Шекара академиясында бас қосты
18-ші тамыз күні елдігіміздің тірегі, атамекен жеріміздің, ел шебінің сақшылары шекарашылар өздерінің төл мерекелерін атап өтті
26/08/2017 12:41 0 100
Ғасыр жекпе-жегі: Мейвезер мен МакГрегор салмақ өлшеу рәсімін өткізді
Тіл фестивалі аясында Түркі халықтары қатысқан жайдарманда Қырғызстан жеңді
Солтүстік Корея АҚШ-пен қақтығыстан кейінгі алғашқы зымыранын ұшырды
Синоптиктер демалыс күндері ауа райы қандай болатынын айтты
Ресейлік саясаткер терроризмнің не себепті өршіп кеткенін айтты
© 2017 «Qamshy.kz» ақпарат агенттігі
Меншік иесі: «Qamshy Media» ЖШС
QNews system, Powered by Attila Group
Біз туралы    Пайдаланушылық келісімі