kk en en en en en en en en en en bg kk en en kk en it fr kk ru ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en ru ru de ru ru en en kk kk en ru en ru en en en en en en en ru en de ru ru ru ru ru ru de ru ru ru ru de fr ru ru ru de fr en ru en de fr ru ru ru de fr ru ru ru de fr ru ru en en en en en en en en fr en en en en en fr en en en en en en en en fi en en en en fi en en en en en ru
Діни экстремизмнің түрлері мен қазіргі замандағы кейбір формалары. | G-Global
2001 жылғы қырқүйек айында АҚШ-та болған трагедиядан соң, экстремизм, ең алдымен, белгілі бір мемлекеттердің қоғамдық-саяси құрылысын зорлықпен қайта құру үшін күреске, сондай-ақ нәсілдік, ұлттық, діни және әлеуметтік араздықтарды қоздыруға бағытталған террористік көзқарастар мен әрекеттер деп түсіндіріледі. Экстремизмді мемлекет тіршілігіне қауіпті деп түсіну, бұл терминді саясаттану және дінтанумен қатар заңтануда да қолдануға жол ашты.
«экстремизм –ұйым және (немесе) әрекет: жеке және (немесе) заңдық тұлғаның, экстремистік деп танылған ұйым атынан  бірлескен жеке және (немесе) заңдық тұлғалардың  әрекеттері;
жеке және (немесе) заңдық тұлғаның, бірлескен жеке және (немесе) заңдық тұлғалардың келесідей экстремистік мақсаттағы әрекеттері:
конституциялық құрылысты зорлықпен өзгерту, Қазақстан Республикасының егемендігін, тұтастығын, оның территориясының дербес құқылылығы мен жатсыздандырылмауын, ұлттық қауыпсыздығы мен мемлекеттің қорғаныс қабілетін бұзу, билікті зорлықпен басып алу немесе ұстап тұру, басшылықты жасау және заңсыз әскери құрылымдарға қатысу, қарулы көтерілісті ұйымдастыру мен оған қатысу, әлеуметтік, сословиялық араздықты қоздыру (саяси экстремизм);
зорлық пен немесе зорлыққа шақырумен байланысты нәсілдік, ұлттық және рулық араздықтарды тұтату (ұлттық экстремизм);
зорлық пен немесе зорлыққа шақырумен байланысты діни қастандық және араздықты тұтату, сондай-ақ  азаматтардың өміріне, денсаулығына, ізгілігіне немесе құқықтары мен бостандықтарына қауыпты кез-келген діни практиканы қолдану (діни экстремизм).
Автордың ойынша, негізінен, экстремистік әрекеттердің анықтамасы, «шектен тыс көзқарас пен шаралар» ұғымының қазіргі замандық саяси-құқықтық түсінігін дұрыс көрсетеді және терроризмнің қаупі мен көріністерін ескереді. Сондықтан, бұл анықтама террористік әрекет анықтамасын бір шама қайталап оны экстремизм анықтамасына қосады. Қай бір ұйымды «экстремистік» немесе «террористік» деп тану туралы шешімді сот шығаратынын да ескеру керек.
Қазіргі кезде түрлі деңгейдегі соттар 4 ұйымды («Хизб-ут-Тахрир аль Ислами», «Республиканское общественное объединение «Сенім Республикалық қоғамдық бірлестігі. Білім. Өмір», «Алля-Аят» және «Ата жолы») экстремистік деп таныған. Осыған орай, Қазақстан Республикасының 2002 жылдың 19 ақпанында қабылданған «Қазақстан Республикасының терроризммен күресу туралы кейбір заңдарына өзгерістермен толықтырулар» заңына сәйкес, терроризм, қоғамдық қауыпсыздықты қопару мақсатында жеке тұлғаларға немесе ұйымдарға қарсы, тұрғындарды қорқыту, Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарының, шет елдік мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың шешім қабылдауларына ықпал ету немесе мемлекеттік және қоғамдық қайраткерлердің  әрекеттерін тоқтату болмаса кек алу мақсатындағы заңсыз, қылмыстық  жазаланушы әрекет ретінде анықталады.
Қазақстан  Республикасының заңында экстремистік әрекеттердің анықтамасы олардың түрлеріне қарай классификацияланады – саяси, ұлтшыл, діни. Авторлар бұны дұрыс деп санайды, бірақ, көп жағдайларда экстремистік әрекеттердің мұндай түрлерінің арасын ажырату оңай емес. Дегенімен, экстремизм мен діни идеологияның түрлі варианттарының арасындағы тығыз байланыстар, нақты діни факторды бөліп көрсетуді қажет етеді. К.М.Ханбабаев былай деп жазады «Негізгі бағыттарына қарай  дінтанушылар оны былайша көрсетеді: 1) интерконфессионалды немесе ішкіконфессионалды (бір діннің ішіндегі конфессияаралық күрес, сектанттық сепаратизм конституциялық әдістермен жүргізілуі мүмкін, бірақ ол діни құқық принцптеріне қайшы келуі мүмкін. Мысалы,  шіркеулік/канондық христиандық құқыққа, нақтылы мазхаб түсінігі бойынша исламдық фикхқаға т.б.);  2) экстраконфессионалды немесе өзгеконфессионалды (бір елдің ішінде өзге діндермен легитимсіз күрес жүргізу, агрессия объектісін [өз ішіндегі ырым-жоралығымен ерекшеленген сиынушылардан] сыртқа, өзге дін өкілдеріне шығару); 3) жеке-бағдарланған (жеке тұлғаның деструктивті трансформациясы, тіпті «жеке тұлғаның психикалық өлімі», бұл криминалды психология мен  гомицидалды жүріс-тұрыстың шектен тыс формасының психопатология құзырына түседі);  4) этнодіни (өзге этнодіни топтарды басу, кейде террорлық әдістермен де. Онда діни экстремизм өзінің криминалды формасында көрінеді. Мысалы, этнодіни терроризм)  ел ішінде де оның сыртында да нәсілдік/этникалық сегрегациямен жалғасуы мүмкін -«тазарту»;  5) діни-саяси (діни ұрандармен бүркемеленіп саяси билікті басып алу мақсатында мемлекеттің құқықтық жүйесінің деформациясы); 6) әлеуметтік (архаикалық немесе ескі діни-құқықтық институттарды қалпына келтіруге үміттеніп әлеуметтік-экономикалық қоғамдық қатынастарды трансформациялау) діни экстремизм» (1).
Сонымен, діни экстремизм алуан түрлі және ол көп жағдайда өз алдына белгілі бір саяси мақсат қоя бермейді. Осыған байланысты авторлар «діни-саяси экстремизм» және «діни экстремизм» түсініктерін бір бірінен ажырату қажет деп болжайды. Діни экстремизмді - азаматтардың өміріне, денсаулығына, ізгілігіне немесе құқықтары мен бостандықтарына қауып төндіретін, бірақ конституциялық құрылыс пен мемлекеттің территориялық тұтастығына қол сұқпайтын  кезкелген діни практиканы қолдану деп түсінуге болады.
Енді діни экстремизмнің кейбір формаларын қарастыруға болады..
Авторлар, қоғам үшін қауіптілік жағынан адамдарды құрбандыққа шалудан байқалатын діни экстремизмді бірінші орынға қояды. XIII ғасырдан XIX ғасырға дейін  Индияда  ажал мен күйретудің  төрт қолды Кали құдайына табынушы Тхагалар сектасы 600 жыл  әрекет жасады. Олар тонау мақсатында жолаушылар мен саудагерлерді ырым-жоралық жолмен тұншықтырып өлтіретін болған. Тек британдық бодандық биліктің тегеурінді күресі Тхагалар сектасының әрекеттерін тоқтатты. «1841 жылы 3843 тхагтар тұтқынға алынды, ақырында  бұл сектаның қылмыстық ірекеттері әлсіреді» (1).
Бірақ-та әлемде  бүгіндерде адамдарды құдайларға құрбандық шалу жалғасуда. «(AFP) Франспрес Агенттігі, Биджапур  округының полиция басшысының дерегіне сүйене отырып  Үндінің  Чхаттисгарх орталық штатында жеті жасар қыз құрбандыққа шалынып, «молшылық» құдайларына  оның бауыры  тартылғанын хабарлады. 2010 жылы осы Чхаттисгарх штатында тағы екі баланың құрбандыққа шалынғаны хабарланды. Сондай-ақ Батыс Бенгалия храмында адамның ырым-жоралық  жолмен өлтірілуі, жергілікті фабрика жұмысшысының  басы алынған денесі табылғаны да айтылды» (2). 2012 жылдың наурызында «BBC News Мексиканың солтүстігінде полиция  «Санта-Муэрто» (Қасиетті ажал)  культіне мүше және екі он жасар бала мен бір әйелді өлтірген деген күдіктілерді полиция  сегіз адамды тұтқындады деп хабарлыды. Полицияның мәлімдеуінше, секта мүшелері өз құрбандарының қанын ырым-жораға қолдану үшін олардың қан тамырларын кескен. Ол қанды құрбандық шалынған мехрабтың айналасына төгіп тастаған» (3).
Сатаналық (Шайтан, Ібіліс) общинаның да мүшелерінің практикасында да адамды құрбандыққа шалу бар.  Москва түбіндегі Подольск ауданында 2000 жылдың қаңтарында төрт сатанистер 16 жасар жасөспірімді креске керіп, қан тамырын қиып, басын кесіп құрбандыққа шалған. Құрбан шалу салт жорадан кейін мәйітті орманға апарып көміп тастаған. Маусым айында 2001 жылы Кемеров облысының облыстық соты сатаналық общинаға мүше болғандықтан Кемеров қаласының үш тұрғынын соттады. Олардың қолынан 16 жасар қыз бала қаза тапты, ал кездейсоқ аман қалған оның қасындағы қыздың психикалық жан дүниесінде ауыр жарақат қалды»
Дінтанушылар былай деп көрсетеді: «Сатанистер культінің негізі – құрбандық шалу. Олар үшін нағыз құрбандық шалу ол – өлтіру емес, тіршілік иесінің ажал алдындағы жан күйзелісі. Құрбандықты таңдау оңай.  Сатанистердің ойынша, оларды жақтырмаған немесе тыныштығын бұзған кез келген адам құрбандық болуы мүмкін.  Кей жағдайларда құрбандық орнына оның кейпі қолдануы мүмкін: куыршақ, фотосурет, сурет, жазылған немесе сөзше сипаттама ретінде. Осылардың үстінен магиялық харекеттер жасалады. Жиі жағдайларда жан-жануарлар құрбандыққа шалынады»
Қазақстанда, ресми емес мәліметтер бойынша, бес сатаналық община бар (Ібіліске табынушылар), олардың мүшелер саны жүзге дейін жететінін де айта кету керек. Сатана шіркеуінің әрекеттері Алматы қаласы мен Қарағанды облысының Саран қаласында анықталған. Саран қаласындағы  общинада жүз адамдай мүше бар, ал оның үштен екісі әйелдер. Әзірше Қазақстанда сатанистер қозғалысының басқарушы орталығы әлі жоқ. Бірақ-та, мұндай орталық Ресейде бар, ол елде сатанистер съезі тұрақты түрде өткізіледі және нақтылы аймақтық территориялардың сатанистер княздері тағайындалып отырады.
Мұндай жиылыстың өткізілу тәртібі туралы мәліметтер шамалы болғанымен, сатанистер әрекеттерінің кейбір нәтижелері белгілі. Мысалы, 1994 жылы Алматы қаласының Москва ауданының екі жеткіншегі өздерін өздері өлтірген, олар: «Сатанаға бара жатырмыз. Онымен бірге Әлемді билейміз» деген мазмұндағы тілхат жазып кетті. 1995 жылдың желтоқсанында сатанистер общинасының  адепті Алматы қаласының ортасындағы он жеті қабатты үйден құлап өлген. Оның жаназасына сатанистер қатысып, қабыр басында оның астралды денесін нығайтатын  арнайы жерлеу рәсімін орындаған.
1997 жылдың  20-ы мамырының түніне қарай сатанистер Алматы обылысындағы Бұрындай зиратында бірнеше қабірлерді сатанистер  қорлаған деген дерек бар. Олар 20 кресті және  қабір үстіндегі 87 тастар қорланған, сондай-ақ  Тройцкое селосында православиялық зиратта вандалдар қабірлер басындағы 23 ескерткіш тастардағы марқұмдардың суреттеріне оқ атқан.
Әзірше Қазақстанда тек бір ғана салт жоралық жолмен адам өлтіру тіркелген. Бұл мистикалық оқиға Шығыс Қазақстан обылысында орын алған.  Евгений Клебанов пен Алексей Черновтың жас өспірім шағынан өмірге деген оғаш қөзқарастары, өте қаталдығы байқалған. Олардың өміріндегі шешуші сәт, олардың рубцовтық сатанистер сектасымен танысудан басталды деуге болады. Олар құрбандық шалу әдет-ғұрыптарын жасайтын болды. Малды байлап, бауыздап оның жылы қанын ішетін. Бірақ 2000 жылдың наурызында
осы екеуінің сатаналық инстинкты өзінің шегіне жетті. Олардың бұл өмірден кетуі туралы өз жоспары пайда болды, бірақ кетпес бұрын бір адамды Сатанаға (Ібілістің құрметіне) құрбан шалуға бел байлады. Тау-кен байыту комбинатына олар түнде келді. Ол жерде қарауыл бар еді. Сатаналық салт талаптары бойынша олар оны кезек-кезек пышақтады. Күзетшінің кесілген күретамырынан аққан қанды олар жылыдай ішіп мауқын басты (4).
Діни экстремизм өзін-өзі өлтіруге мәжбүрлеу  мен жаңа діни культ  адепттерін өлтірілуден де байқалады. Мысалы, 1978 жылдың 18 қарашасында  Джонстан қаласында (Гайана) «Народный храм» (лидерлері – Джеймс Уоррен «Джим» Джонс) деген культтің 912 мүшесі мерт болды. 200 адептер өз еркімен у ішкен, ал қалғандары уландырылған немесе өлтірілген.
1993 жылдың 19 сәуірінде «Ветвь Давидова» (лидері – Вернон Хоуэл, себя өзін Дэвид Кореш немесе «Агнец Божий» деп атайды) культінің 90 адептері  Маунт Кармил тұрғын үй кешенінде (Техас штаты, АҚШ)  өздерін өздері өртеп жіберді
1994 жылдың 5 қазанында Швейцария мен Канада «Орден Храма Солнца» (лидері – Люк Журе және Жозеф (Джо) Ди Мамбро) культінің 53 адепті мерт болды
«1996 жылдың сәуірінде швейцария өкметінің 18 айға созылған тергеу аяқталды. 1996 жылдың 3сәуірінде Фрибург қаласында Швейцария мен Канада  «Орден Храма Солнца»  культінің 1996 жылдың қазанында мерт болған 53 адепінің  үштен екісі (37 адам)  өлтірілген, ал қалған 16 адам өзін өздері қөтірген деп ресми хабарланды. Жан түршігерлік салт жораны атқарар кезде көптеген сектанттар, ең алдымен өлтірілетін жас балалардың ата-аналары бағынудан бас тартты. Сондықтан олар өлтірілді, біреулері уландырылды немесе буындырылды, ал басқаларын қарақұсынан атып өлтірілді».
1997 жылдың наурызында Квебекте «Орден Храма Солнца»  культінің тағы бес адепті  өздерін өздері өртеп  жіберді.
1997 жылдың  26 наурызында Калифорния штатының Сан-Диего қаласында «Врата Небес» (лидері – Маршалл Эпплуайт) діни культінің 39 адепті өз еркімен өмірден кетті. Өздерін мерт қылардың алдында олар Интернетке «Пресс-релиз об уходе» деген ұжымдық жолдау жариялады. Бұл жолдауда, «Врата Небес» сектасының мүшелері,  алыс космоста «келесі эволюциялық жоғары деңгейге» жету үшін өздерінің физикалық «қауызын» тастап кеткендерін хабарлады. (5)
1. Ханбабаев К.М. Религиозно-политический экстремизм. Учебное пособие для студентов высших учебных заведений. Махачкала, 2009. С.18.
Бұл мақалада автор діни экстремизм түрлері мен кейбір формаларын қарастырған және мемлект қауыпсыздығына қауып төндіруші экстремистердің әрекеттерін талдайды.
В данной статье, автор рассматривает различные виды и некоторые формы религиозного экстремизма, а также анализирует деятельность экстремистов, представляющих угрозу для государственной безопасности.
In this article the author defines different kinds and forms of religious extremism and also analyses an activity of extremists, who present a real danqerous for a state security.
1. Ханбабаев К.М. Религиозно-политический экстремизм. Учебное пособие для студентов высших учебных заведений. Махачкала, 2009. С.18. 2. http://studentboom.com/ru/articleview.html?id=50 11.02.2012 3. http://tengrinews.kz/crime/205035/ 31.03.2012 4. http://tengrinews.kz/latin/211225/ 31.03.2012 5. http://www.militia-dei.spb.ru/?go=mdbase&id=352 13.03.2012
Download this publication 25.61Kb
КарГТУ КарГТУСГД Діни экстремизм экстремизм
Комментарии 46 Добавить комментарий
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
да больше бы такого!
It is impossible to say when silk, the product that lends its name to the trade route, came to be traded. And while the main object of travelling the early caravan routes was to buy or sell goods to or from faraway places, silk ended up the most eagerly traded and mysterious item. It was so rare that the Romans could only afford to sew a thin strip onto their togas.
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
The virtual project of the IX Astana Economic Forum
Outcome of the VII AEF and II WAC
Outcome of the VIII AEF
© 2010-2017 Eurasian Economic Club of Scientists Association
Attach account from old site
If you have an account at the old Group-Global site you can attach it to the new site. This action will link all the content you published at the old site to your new account so we highly recommend to do this.
Otherwise just click the "Don't show this dialog" button and this message will never appear again. You can attach your account anytime by selecting the item "Attach account from old site" from the user menu.
Error ataching account. Please recheck the entered data.
Don't show this dialog
Enter your G-Global username.
Enter the password that accompanies your username.
In order to use the functionality of the site in its entirety, you need to login with your account to Facebook. Press the "Continue" button and fill in the "E-mail" (or phone) as well as the "password" for your account to Facebook. If you do not have an account in Facebook, we recommend that you create it. Otherwise, you will only function with viewing web content.