kk ru ru ru kk kk en kk en en kk kk kk kk kk kk en en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en kk kk kk kk ru kk kk en en kk kk kk kk kk kk kk en en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en ru ru
Нер тұтастығы мазмұнындағы ақындар поэзиясы
АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника
Өнер тұтастығы мазмұнындағы ақындар (сал-серілер, әнші ақындар) шығармаларындағы көрнек өнерінің ежелгі замандық тұтастық (синкретизм) белгілерінің сақталуы, жаңғыра қолданылуы (әншілік, ақындық, жыршылық, сазгерлік, аңшылық-мергендік, атбегілік-сейістік, құсбегілік-саятшылық, әр түрлі мазмұндағы күлдіргі ойынпаздық, палуандық, ұсталық-зергерлік, т.б.). Атасы Қожағұл тәрбиелеген. Ауқатты отбасында еркін өскен. Көкшетауда Жекей көлінің жағасында дүниеге келген.
Біржан сал шығармаларының көркемдік ерекшеліктері.
Ақан сері Қорамсаұлы (1843-1913)
Өмірі туралы мәлімет. Ақан сері – қоршаған ортадағы әсемдік әлемін, сұлулық тағылымын жырлаушы суреткер ақын. Тән сұлулығы мен рухани жан дүниелік тазалықты, пәктікті, нәзік сезіммен аялай жырлаушы.
Лирикалық өлеңдеріндегі /«Адамның біліміне ақыл серік», «Айтамын замандасқа біраз кеңес», «Әйелдер сипаты», «Жігіт сипаты», «Жастық шақты», «Кәрілік», «Достарыма»/ көңіл күйлері мен философиялық тереңдікке негізделген мазмұндық ерекшеліктер.
Махаббат тақырыбындағы лирикалық өлеңдері: «Сырмбет», «Үш тоты», «Қара торғай», «Кербез сұлу», «Ақ көйлек», «Мақпал», «Торыны таң асырып мінген қандай», «Сүйген жардан айрылдым», «Біздің көңіл қайда жатыр», «Жайықтың ақ түлкісі аралдағы», «Сүйген қалқа», т.б.
Азаматтық әуенді, сыншыл сарындағы өлеңдеріндегі заман қайшылықтары мен озбырлықты сынау /«Заманға қарап», «Құлагер», т.б./. «Құлагер» - лирикалық психологиялық өлең.
Аңшылық-саятшылық тақырыбындағы өлеңдері /«Мылтық пен мергеншілік»/. Аңшылықты өнер деп бағалаған.
Айтыс өлеңдеріндегі, атап айтқанда «Ақан сері мен Әділ», «Ақан сері мен Ысмағұл Шаймерден айтысы», «Қожанбет пен Ақан сері», «Ақан сері мен Орынбай», «Ақан сері, Бекәлі және Сүлеймен молда» сөз қағысуларындағы қазақы қалжың бояулары, көркем тіл кестелері.
Ақын өлеңдерінің тіл өрнектілігі, көркемдік ерекшеліктері, бейнелілігі. Ақан басындағы қайғы:
1. құсы – қаратоғай жоғалып кетеді
2. тазысы – Базаралы уланып кетеді
3. сүйгені – Ұрқия өледі, Ақтотыға үйлене алмайды
4. жүйрік аты – Құлагер мерт болады.
Сегіз сері (Мұхамедханапия) Баһрамұлы Шақшақов (1818-1854)
Сегіз сері Қызылжарда туылған 36 жасында қайтыс болған. Өмірі туралы мәлімет. Лирикалық ән-өлеңдеріндегі азаматтық, романтикалық әуендер /«Қашқын келбеті», «Үміт», «Үш жүзге атым шыққан Сегіз сері», «Көңіл-күй», т.б./.
Махаббат тақырыбындағы ән-өлеңдері: «Қарлығаш», «Гауһар тас», «Әйкен-ай», «Еңлік», «Қызғалдақ», «Ғани»», т.б. Табиғат туралы өлеңдері /«Айымжаным»/.
Арнау өлеңдерінде ел қорғаған батырларды (Исатай батырға арналған «Өкініш», «Ақ бұлақ». «Үбі батырға») мадақтауы және опасыз, екіжүзді бисымақтарды /«Шомбал биге»/ сынауы.
Дастандары: «Алуа-Жарылқамыс», «Зейне-Зайып», «Айсара-Шолпан», «Кер бие».
Суырып салма өнерінің негізінде туған әзіл-қалжынды қағысулары: «Сегіз бен Дариға қыз», «Сегіз бен төре қызы», «Сегіз бен Шернияз», «Сегіз бен Мақпал».
Сегіз серінің нақыл сөздеріндегі достық, адамгершілік, елдік,ерлік туралы толғаныстар. Ақын шығармашылығының ұлттық көркемсөз өнері мен сан салалы мәдениетінің тарихындағы маңызы.
Өмірі, ақындық шығармашылығы. Сара – қазақ әйелінің арманы, мұң-шерін поэзия тілімен өрнектеген ақын.
Әлеуметтік теңсіздік, заман зары тақырыбындағы лирикалық өлеңдері: «Жүрек», «Ашындым», «Ортақ мұң», т.б.
Табиғат тақырыбындағы /«Шымылдық»/ өлеңдеріндегі лирикалық кейіпкер толғаныстарының мәні.
Арнау өлеңдеріндегі лирикалық кейіпкер тағдыры хақындағы зар мұң және оның әлеуметтік мәні /«Арсалаң алдында», «Аққу», «Қарлығаш», «Торығу», «Қош бол, елім»/.
Ақынның Біржан салмен айтысы, ондағы Сара өлеңдерінің көркемдік-эстетикалық тағылымы. «Төребай мен Сара» - қыз бен жігіт айтысы мазмұнындағы ақындық өнер сайысы.
Ақын шығармашылығындағы көркемдік, бейнелілік кестелері.
Өмірі, ақындық шығармашылығы. Толғау-тармелерінің, өлеңдерінің әншілік орындаушылықпен, сазгерлікпен тығыз байланыстылығы. Шығармаларындағы өнер, сұлулық, асыл мінез-құлық, еңбексүйгіштік, халық бақыты үшін еңбек ету /«Ән басып мейір қандыра салғандай ғып», «Жігіттің жігіт болар бейнесінде», «Жас жігіт надандықпен алданады»/ тақырыптарының жырлануы.
Өмірді сүю, өлімді мойындау жырлары /«Болжаусыз осы екен ғой өлім деген»/.
Айтыстары. Ақындар айтысының қоштасу-жұбату /«Кембірбай мен Әсет»/, қағысу-қалжыңдасу /«Әсет пен Кәрібай»/ мазмұнында сөз жарыстырудағы Әсет тілінің өрнектері. Қыз бен жігіт айтысы пішініндегі «Әсет пен Рысжан» айтысының мазмұнындағы халықтық әдет-ғұрыптарды жырлау ерекшелігі. Жұбақ айту және оны шешу арқылы ақындық дүниетаным кеңдігінің танылуы.
Дастандары: «Салиха-Сәмен», «Ағаш ат», «Үш жетім», т.б.
Аудармалық-назиралық шығармалары /«Евгений Онегин», т.б./.
Ақын шығармалырының көркемлік ерекшеліктері. Өлеңдеріндегі шешендік сөз үлгілеріне тән бейнелілік өрнектері.
Әндері – 8 баспа табақ әні бар. «Қаракөз», «Кәрілік туралы», «Майда қоңыр», «Гауһар тас», «Әпитөк», «Жалған ән», «Әсет», «Өтепберген», «Зұлқия әні» т.б
Қосымша (өз бетінше) оқуға ұсынылатын ақындар:
Сары Батақұлы /1863-1895/, Жаяу Мұса Байжанұлы /1835-1929/, Құлтума Өтемісұлы /1840-1915/, Балуан Шолақ Баймырзаұлы /1864-1919/ шығармалары.
Өнер тұтастығы мазмұнындағы ақындардың әдеби шығармашылығындағы дәстүр жалғастығы. Мұхит, Үкілі Ыбырай, Тайжан, Мәди, Естай, Шашубай, Кенен, Нартай, т.б. ақындар мұраларындағы дәстүрлы ерекшеліктер.
Данная страница нарушает авторские права?
mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2017 год. (0.008 сек.)