kk ru en ru ru ru ru ru ru ru en bg kk ru ru kk ru ca fr ru ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en en kk en uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru en ru ru ru bg kk ru ru de ru fr fr de ru en nl de ru de fr ru ru de kk ru de kk en de kk ru de kk ru de kk ru de kk ru de kk ru de kk ru ru ru ru ru de ru ru ru ru de fr ru ru ru de fr en ru en de fr ru ru ru de fr ru ru ru de fr ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru hbs_cyr ru ru ru fr ru ru ru ru en en ru ru ru fi ru ru en en fi ru ru ru ru ru ru
Авторы: С.С. СЕЙДЫГАЛЫМОВ, Т.Г. ДАНЕНОВА
Жоғарғы білім саласындағы нарықтық қатынастарды дамыту, білім беру нарығында оқу орындар арасында бәсекелестікке әкеледі. Білім сапасы оқу орындарының бәсекеге қабілеттілігін анықтайтын маңызды сипаттамасы болып табылады. Бұл жағдайда білім беру сапасын арттыру міндеті оқу процесін тиімді басқару тапсырмасымен және білім беру мекемесі ресурстарымен тығыз байланысты.
Зерттеудің өзектілігі оқу процесін басқаруда жаңа тәсіл ұсынылады, зерттеудің тәжірибелік маңыздылығы, Шахтинск технологиялық колледжін арналған оқу процесін басқарудағы ақпараттық жүйе әзірленеді. Бұл жүйе арқылы оқу процесін сапалы және шапшаң басқару керек. Жұмыстың мақсаты – оқу процесін басқарудағы автоматтандырылған ақпараттық жүйесін әзірлеу және хатшының еңбек сыйымдылығын арттыру (мысал ретінде Шахтинск технологиялық колледжі).
Автоматтандырылған ақпараттық жүйені енгізу инновациялық және классикалық оқу орнының алдында тұрған міндеттерді шешу үшін кешенді көзқарас мүмкіндік береді, атап айтқанда [1]:
‒ оқу процесін жоспарлау, мамандық бойынша оқу жоспарын әзірлеу және жаңарту, бөлімшелерге мұғалімдер жүктемесін бөлу, топ кестелерін қалыптастыру;
‒ бірыңғай ақпараттық ортасын құру, оқу процесін ұйымдастыру үшін инновациялық көзқарасты қамтамасыз ету;
‒ ішкі процестерді стандарттау және реттеу, рәсімдеу және оқу орнының ұйымдастырушылық құрылымын айқын басқару;
‒ іріктеу комиссиясының, декандар, кадр бөлімі, студенттердің жеке үстелі, оқу-әдістемелік жүктемесін автоматтандыру;
‒ автоматтандырылған құжаттарды стандартты жиынтығымен қоса дайындау, шарттар, сауалнама, тізімдеме, өтініш, қолхаттар, бұйрықтар, және басқа да құжаттар;
‒ талапкерлер мен студенттердің жеке істерін жүргізу және техникалық қызмет көрсету;
‒ кітапхана, әкімшілік бөлімінің және оқу орнының басқа бөлімшелерін ақпараттық қызметтермен қамтамасыз ету;
‒ оқу орнының филиалдар мен өкілдерінің жұмысын ұйымдастыру;
‒ мұрағаттық құжаттардың толық қалпына келтіру мүмкіндігі бар деректерінің сақтық көшірмесін жасау жүйесін ұйымдастыру;
‒ жалпы деректерге қашықтықтан қол жеткізу және тиісті ақпаратты жедел алу (жергілікті, статистикалық, жоспарлау, т.б.).
Егер басқарудың автоматтандырылған ақпараттық жүйесін іске асырсақ, онда осы шарттар тиімді болады. Алайда, коммерциялық себептер бойынша оқу орындарының ақпараттық жүйелерін дамыту бойынша шектеулер болады, оқу процесінің толық кешенін автоматтандыруға мүмкіндік бермейді. Талдау көрсеткендей, оқу процесі бойынша барлық құжаттарды дайындау және өңдеуді автоматтандыру, қазіргі таңда орташа білім беру орындарына экономикалық тұрғыда тиімді емес, ол мемлекеттің жоғарғы оқу орындарында материалдық ресурстары немесе оқу орындарының бірқатар ынтымақтастығы барларға тиімді.
Қазіргі уақытта, деректер қорының пән саласын үлгілеу мақсатында бағдарламалық қамтамасыз ету нарығына жататын CASE – құралдарының кең спектрі ұсынылады. Біздің елімізде ең танымал CASE – құралдары Rational Rose, ErWin, BPwin, Silverrun, Process Analyst болып табылады. Бұл құралдардың пән саласын үлгілеу кезіндегі айырмашылықтан гөрі, ортақ нәрселер көп. Алайда, кешенді тәсілді және бірыңғай біртұтас белгілерді пайдалану, пән саласын үлгілеу кезеңінде ғана маңызды емес, сондай-ақ, бағдарламалық жүйенің әзірлену кезеңінде де маңызды болып табылады.
Деректер қорын семантикалық үлгілеудің көптеген тәсілдері бар. Соңғы 10 жыл ішінде семантикалық үлгілдеудің ең танымал тілдердінің бірі UML болып табылады. Реляциялық деректер қорын жобалау – бұл тілдің қолдану аясы тек біреу емес және тым көп емес, оның мүмкіндіктері әлдеқайда кең болып табылады, бірақта UML ішкі жиыны (топ диаграммасы) дәл осындай мақсаттар үшін сәтті пайдаланылады.
Қазіргі уақытта, қандайда бір деректерді сақтау және өңдеуге байланысты, кез келген елеулі ақпараттық жобаны деректер қоры технологиясын қолданбай істей алмайды. Бүгінгі жетекші бағдарламалық қамтамасыз ететін әзірлеу компаниялары (Microsoft, IBM, Oracle және т.б) олар деректер қоры негізінде автоматтандырылған ақпараттық жүйелерін құру құралдарының өте кең спектрін ұсынады, жоғары мамандандырылған тегін бағдарламалардан бастап, терең автоматтандырылған ақпараттық жүйелерін әзірлеуге дейінгі құралдар (CASE – құралдары). Алайда, ақпараттық технологиялар мен деректер қорының мұндай қарқынды дамуы жаңадан бірқатар мәселелерге әкеліп соқтырды және осы саладағы алдағы зерттеулердің бағытын анықтады [2].
Деректер қоры кез келген ақпараттық жүйенің негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. Кез келген деректер қорының құрылу мақсаты кез келген пән саласындағы ақпаратты сақтау және пайдалану болып табылады. Кез келген деректер қорының негізі, онда деректер үлгісінің жүзеге асырылуы, деректік құрылымдардың жиынтығы болып табылатын, деректердің тұтастығы мен шектеулері және манипуляциялау операциялары болып табылады. Деректерге үлгі көмегімен пән саласының объектілері және олардың арасындағы қарым-қатынас ұсынылуы мүмкін [4].
Деректер қорын жобалау кезінде мынадай кезеңдерге бөлуге болады, пән саласынан нақты іске асырылуына [4]:
1. Пән саласын зерттеу және пән саласының үлгілерін әзірлеу.
2. Деректер қорының логикалық үлгісін әзірлеу.
3. Деректер қорының физикалық үлгісін әзірлеу.
4. Нақты ДҚБЖ-ның физикалық үлгісін әзірлеу.
Автоматтандырылған ақпараттық жүйе – кейбір практикалық аясы бар сақтау, іздеу, өңдеу және ақпаратты үлкен көлемде берілетіндерге арналған компьютерлік технологияларға негізделген жүйе.
Кез келген ақпарат жүйесінің негізгі компоненттері болып табылатын:
‒ бағдарламалық қамтамасыз ету, ақпаратты іздеу үшін деректер қорымен жұмыстарын жүргізу (бағдарламалар), деректер, деректерді өзгерту, шығыс құжаттарын алу, т.б.;
‒ пайдаланушы интерфейсі ‒ пайдаланушы ақпараттық жүйесімен қарым-қатынас құралы.
ААЖ-мен жұмыс істеу кезінде белгілі бір процестер жүзеге асырылады.
Қазақстанның ЖОО-да басқарудың автоматтандырылған ақпараттық жүйелері белгілі бір аспектілер бойынша жұмыс істейді. Электронды оқу орын ҚарМУ, мысалы: «Оқу жоспарлары», «Тестілеу», «Кадрлар», «Кредиттік жүйе» ретінде жергілікті басқару жүйелері. ААЖ ҚарМТУ, «Сабақ үлгерімі», ИРБИС біріктірілген кітапхана ақпараттық жүйесі. ААЖ кредиттік және қашықтықтан оқыту жүйесін автоматтандырылған процестерді бірқатар пайдаланады. Мысалы, Рудный индустриалдық институты үшін «Доцент» автоматтандырылған жүйесі, ҚарМТУ, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті объектілі-бағытталған басқару жүйесі «Moodle» оқытуын қолданады. Кейбір университеттер өз деректер базасын, электронды каталогтар мен сандық кітапханаларды өңдейді, бірақ университеттер арасында қарым-қатынас жоқ, басқа жоғары оқу орындарының білім беру ресурстарына сілтемелер жоқ, жоғары оқу орындарының білім беру ресурстары негізінен жабық, олар студенттер мен оқытушылар үшін ғана қол жетімді [2].
Бағдарламалық қамтамасыз ету ААЖ «Platonus» 2006 жылы жүзеге асырылды. Бағдарламалық қамтамасыз ету университеттің тапсырмаларын орындауға бейімделген. Қазіргі уақытта, Қазақстанның 25 ЖОО, ААЖ білім беру процесінде пайдаланады, мысалы, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Қарағанды «Болашақ» университеті, Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті және тағы басқалары [2].
Шахтинск технологиялық колледжінің оқу бөлімін автоматтандырудың алдындағы ақпараттық ағын және құжат айналымның құрылымы 1-суретте көрсетілген.
Схемада көрсетілгендей оқу бөлімін автоматтандыру алдында ақпараттық ағындар келесі түрде орындалады:
– талапкер қабылдау комиссиясына келесі мәліметтерді ұсынады: аты-жөні, туған күні, жынысы, ұлты, білімі туралы құжат, мектебі, бітірген жылы, жеке куәлік, т.б;
– қабылдау комиссиясы талапкерді қабылдап, оқу бөліміне оқуға түскен студенттердің мәліметтерін жібереді;
– оқу бөлімі академиялық топтарды құрып және оларды MS Excel файл түрінде сақтайды (ақпарат 3);
– студенттер оқу бөліміне қосымша мәліметтерді және ата-анасы немесе қамқоршысы жайлы ақпаратты жібереді, оларда MS Excel файл түріне енгізеді (ақпарат 2).
– кез келген оқушылардың қозғалыс контингенті (оқудан шығару, басқа топқа ауысу немесе басқа бөлімге, т.б) MS Excel файл түрінде белгіленеді;
– әкімшілік оқу бөлімінен кез келген студент, топ жайлы ақпаратты сұрай алады, оқу бөлімі сол ақпаратты кестеден іздеп және әкімшілікке жауап қайтарады.
Құжат айналым автоматтандыру алдында келесі процестер бойынша көрсетіледі:
– сессия кезінде мұғалімдер оқу бөліміне емтихан бағаларының тізімін жібереді, сол арқылы емтихан тізімдемелері, топ бойынша жинақты тізімдемелер мен жалпы тізімдемелер құрастырылады.
– әкімшілік оқу бөлімінен қандай да бір оқушылардың контингенті бойынша сапасы мен саны жайлы есеп берулерді сұрайды, оқу бөлімі бұл сұраққа MS Excel файл мәліметтер түрінде жауап қайтарады (ақпарат 1).
Автоматтандырудан кейін ақпараттық ағын және құжат айналымының құрылымы 2-суретте көрсетілген.
Автоматтандырудан кейін жалпы ақпараттық ағынның схемасы бастапқы түрде қалады. Олардың айырмашылығы, оқу бөлімі қабылданған мәліметтерді автоматтандырылған ақпараттық жүйе «Электрондық оқу бөлімі» деректер қорына енгізеді. Әрі қарай ақпараттың өнделу процесі автоматтандырылған: академиялық топтың құрылуы, студенттердің жеке карточкалары. Студенттің жағдайы ауысса, сол ауысу тіркеледі және автоматты түрде топ тізімі түзетіледі. Сондай-ақ, жүйе есеп беруді шығару мен тізімдемелерді автоматтандырады.
Әзірленген жүйе бөлігінің жұмысын автоматтандыруға арналған бағдарлама ұсынылып отыр.
Бұл жүйенің орнату мүмкіншілігі:
– оқу бөлім хатшысының жұмысының тиімділігін жоғарылатады, яғни ақпаратты іздеу және өңдеуге кететін уақыттың қысқартылуы;
– хатшының жұмысын жайлы қылдырады;
– ақпараттың жоғалып кету мүмкіншілігін азайтады.
Жүйе жақын және интуитивті-түсінікті интерфейске ие. Бұл программамен тиімді және сауатты жұмыс істеуіне, компьютердегі негізі жүйені білетін адамға ешқандай қиындық тудырмайды. Мысал ретінде, 3-суретте бағдарламаның басты формасы көрсетілген.
Түсетін студенттер туралы ақпарат
Оқушы контингенті, студент жайлы, топтар мәліметтері, сұраныстар
1-сурет – Автоматтандырудың алдындағы ақпараттық ағын және құжат айналымының құрылымы
Оқушы контингенті, студент жайлы, топтар мәліметтері, сұраныстар
2-сурет – Автоматтандырудан кейін ақпараттық ағын және құжат айналымының құрылымы
3-сурет – Бағдарламаның басты формасы
«Электрондық оқу бөлімі» сынақтан өткізіліп, қолдану жүйесінің барлық түрлерін дамытып, қорытып, оның нәтижелері тиімділік пен пайдалану қарапайымдылығын көрсетті .
Бұл жүйе өзінің мақсатына жетті деп те айтуға болады, яғни оқу бөлімінің оқушылары мен олардың оқу жетістіктерінің ақпараты, өңдеу үдерісін жеделдету, күрделілікті азайту мен хатшы өнімділігін арттыру, ақпаратты өңдеу кезінде қателерді және шығындарды азайтуға мүмкіндік береді.
Жүйе оқу бөлімінің барлық аспектілерін қамтымайды, сондықтан болашақта жүйені дамытып, жаңа мүмкіндіктерге ие болады.
1. Баранов В.В., Калянов Г.Н., Попов Ю.Н., Титовский И.Н. Информационные технологии и управление предприятием. – М.: Компания АйТи, 2006. – 328 с. 2. Материалы сайта «RUSNAUKA» [Электронный ресурс]. – Режим доступа: http://www.rusnauka.com/15_NPN_2013/ Informatica/3_137996.doc.htm, свободный. 3. Фаронов В. Программирование баз данных в Delphi 7. СПб: Издательский дом «Питер», 2006. 459 с. 4. Михеева В., Харитонова И. Microsoft Access 2010. – СПб.: БХВ – Санкт-Петербург, 2011. 1072 с.
басқарудың автоматтандырылған ақпараттық жүйесі құжат айналымы оқу процесі ақпараттық ағынның құрылымы деректер қоры
Перспективы применения базальтового волокна в бетон с использованием нанокремнезема
Финансовые и нефинансовые показатели эффективности деятельности предприятия
Методы определения поверхностной энергии (натяжения) твердых тел
Комментарии 8 Добавить комментарий
Мақаланың мақсаты – оқу процесін басқарудағы автоматтандырылған ақпараттық жүйесін әзірлеу және хатшының еңбек сыйымдылығын артты­руы жайында жазылған.
Автоматтандырылған ақпараттық жүйені енгізу оқу орындарында өте тиімді екендігін толық ашып тұрған мақала екен.
Автоматтандырылған ақпараттық жүйені білім беру саласына енгізу инновациялық және классикалық оқу орнының алдын­да тұрған міндеттерді шешу үшін тиімді пайдасын тигізеді. Бұл мақалада жазылған мәселе оку процесін және құжат айналымын шапшаңдату үрдісінде мол пайдасын тигізеді
Оқу процесін басқарудағы заман талабына сай керемет жазылуда.
Комментарии 46 Добавить комментарий
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
да больше бы такого!
It is impossible to say when silk, the product that lends its name to the trade route, came to be traded. And while the main object of travelling the early caravan routes was to buy or sell goods to or from faraway places, silk ended up the most eagerly traded and mysterious item. It was so rare that the Romans could only afford to sew a thin strip onto their togas.
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
Виртуальный проект IX Астанинского экономического форума
Итоги VII АЭФ и II ВАК
© 2010-2017 Ассоциация "Евразийский экономический клуб ученых"
Attach account from old site
В случае наличия у Вас аккаунта старого сайта, Вы можете использовать его здесь. Таким образом, все публикации данной учетной записи будут перемещены сюда.
Для подтверждения своего согласия, необходимо в меню пользователя выбрать команду «Прикрепить уже существующий аккаунт». Также Вы можете проигнорировать это сообщение, нажав на кнопку «Не показывать это сообщение».
Ошибка. Пожалуйста проверьте введенные данные.
Don't show this dialog
Укажите ваше имя на сайте G-Global.
Укажите пароль, соответствующий вашему имени пользователя.
Для того, чтобы использовать функционал сайта в полном объеме, Вам необходимо зайти с Вашего аккаунта в Facebook. Для этого вам следует нажать кнопку "Продолжить" и заполнить поля "E-mail" (или телефон) а также, "пароль" от Вашего аккаунта в Facebook. Если у Вас нет аккаунта в Facebook, то мы рекомендуем зарегистрироваться. В ином случае Вам будут доступны только функции просмотра контента сайта.