kk en en zh ja zh zh zh zh zh en bg kk en en kk en ca de kk ru ru en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en en kk en de kk ru ru ru ru ru de ru ru ru ru de fr ru ru ru de fr en ru en de fr ru ru ru de fr ru ru ru de fr ru ru zh en en en en en fi en en en en fi en en en en en ru
КӨПТІЛДІ ТОПТАРДА СӘКЕН СЕЙФУЛЛИН ШЫҒАРМАЛАРЫН ОҚЫТУ | G-Global
Authors: Э.Қ. Түсіпбекова Қ.Қ. Нұржанова Г.Е. Оспанова
Category: Человеческий капитал и социальный сектор
Қазақстан Республикасының шетелдермен халықаралық байланыстары күннен-күнге арта түсуде. Сол байланыстарды дамыту үшін шет тілін білетін мамандар қажет-ақ.
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауындағы білім беру жүйесінде үш тілдің  – мемлекеттік тіл ретінде қазақ тілін, ұлтаралық қатынас тілі ретінде орыс тілін және әлемдік экономикаға үйлесімді кірігу тілі ретінде ағылшын тілін меңгерген, бәсекеге қабілетті маман даярлау міндетін атап көрсеткенін білеміз. Бұл дегеніміз жоғары оқу орындарына жаңа міндеттер, жаңа талап, жаңа мақсаттар қойып отыр дегенді түсіндіреді. Негізгі мақсаты – өмірден өз орнын таңдай алатын, өзара қарым-қатынаста өзін еркін ұстап, кез келген ортаға тез бейімделетін, белгілі бір ғылым саласында білімі мен білігін көрсете алатын, көптілді және көпмәдениетті құзіреттіліктерді игерген  полимәдениетті жеке тұлға қалыптастыру. Бұл ұлттық келісім  мен қазақстандық  патриотизмді нығайтудағы ролін арттыру ең басты мәселелердің бірі. Орыс тілінің лингвистикалық белсенділігін сақтау және ағылшын тілін жаhандану экономикасындағы ғылыми -ақпарат алудағы желісін кеңейту  бүгінгі күннің негізгі тақырыбына айналып отыр.
Еліміздің басқа мемлекеттермен қарым-қатынасы артып отырған шақта ағылшын тілін еркін меңгерген, келешекте білімін түрлі саладағы қарым-қатынас жағдайында пайдалана алатын адамды оқытып шығару – біздің казіргі кездегі міндетіміз. Қазіргі кездегі жаңа білім саласына қойылатын талап, жас маманның кәсіби білімділігін, біліктілігі мен дағдысын қойып отыр [4].
- диалог, монолог және рөлдік ойындарды;
- грамматикалық құрылымдарды түсіндіріп, студенттердің есінде сақтауға көмектеседі.
Қазіргі кезде қазақ тілімен компьютер, телекоммуникациялық құралдарды меңгеруді уақыттың өзі талап етеді, тіпті кейінгі жылдары олардың ролі де арта түсуде. Студенттердің қазақ тілі пәніне деген қызығушылықтары  артып,  көп ізденуге, жаңа ақпараттық технологияларды меңгеруге үйренеді.
Көкшетау поэмасы 1929 жарық көрді. Бұл кезең советтік өмірдің ең бір белеңді уақытымен шендесіп жатыр. Бұл поэма ҚазААП-тың сынағына көп ұшырады. Сәкенге бүгіннен алшақтап өткенді аңсадың, өткен дәуірге көңіл бөлдің деген айып тағылды. Осындай жан-жақты қысымға қарамай Сәкен құнды шығарманы дүниеге әкелді.
Поэма 4 бөлімнен, 47 тараудан құрылған. Бастала бере Көкшенің әдемі табиғатын көлі мен терегін, қарағайы мен қайыңын, тау мен тасын, ауасы мен суын тамылжыта суреттейді. Табиғат сұлулығына, ел мен жер тарихын, ескі ақындарын, шежіресін қосып сұлулық пен рухани байлық үйлесімділігін жыр етеді. Ақын Оқжетпес, Жеке батыр, Бурабай атаулары жөнінде аңызды ел, жер тарихымен бірге береді. Өнер адамдары өмірін айтады.
Поэманың ең негізгі арқауы – қалмақ қызы мен Адақ батыр арасындағы көрініс. Жаугершілікте қолға түскен сұлулығымен талай ержүрек батырларды таластырып қойған қалмақ қызының тағдыры арқылы шешіліп, осы ақылды ұға білген Адақ батыр арқылы толықтырады. Ақын табиғат сұлулығына адамдар сұлулығын, жер, ел тарихының терең тамырын көркем бейнелер жан дүниесінің ізгілігіне сәйкестендіріп, Көкшенің қадір-қасиетін жерімен, онда тіршілік еткен елімен бірге жырлайды [13]. Поэманың мазмұнын студенттердің өздері оқып, танысып келуі тапсырылған, олар қазақ және орыс (ағылшын тілінде жеке сөздер ғана аударылады) тілдерінде қысқаша шолу жасайды.
Дамылсыз сұлу бетін жуған жауын.
Әрқайсы алтын кесе аясында.
Ауасы дертке дауа, жұпар иісті
Көкірек канша жұтса, тоясың ба?
Ырғалған көкке бойлап қарағайы,
Қасында көк желекті әппақ қайың,
Жібектей желмен шарпып төңіректі,
Балқытып мас қылады иіс майы.
Қарағай биік шыңды қиялаған.
Еш адам оны барып қия алмаған,
-Шаңқылдап тау жаңғыртып, шыңға қонып,
Жалғыз-ақ көк қаршыға ұялаған.
Көкпеңбек шың басынан мұнар кетпес,
Басына атсаңдағы оғың жетпес.
Бір жұтсаң Көкшетаудың жұпарынан,
Өлгенше көкірегіңнен құмар кетпес.
Сары алтын Көкшетаудың ерте-кеші,
Тау мен күн сүйіскендей еркелесіп,
Суретті шежіресі өткен күннің,
Талай сыр ертегіні ел айтады,
Ызындап таудан соққан жел айтады.
Күндіз-түн күңіренген көл айтады.
Толғанып төмен қарап шал айтады,
Тау-тасты тұнжыраған куә қылып,
От басы қатын-қалаш - бәрі айтады.
Ертегі болмаса да хатта қалған,
Аузында шежіренің қартта қалған.
Қарттардың баян қылған әңгімесін
Есіткен кейінгілер жаттап алған.
Гора Кокшетау стройна, как сосна.
Дождями свой лик умывает она.
Плывут облака над ее головой,
Справляются: в здравье она иль больна?
Озера ее окружили толпой,
И каждое - в чаше лежит золотой.
Коль вы нездоровы - езжайте сюда:
Недуг исцеляет наш воздух степной.
Высокие сосны растут на горе,
Березы стоят здесь в зеленом шатре.
И ветер, пьянея от трав и цветов,
Их нежно колышет на ранней заре.
На самом верху тоже сосны растут,
Их корни крепки - ни за что не дадут
Деревья свалить. Неприступна гора -
Одни ястреба свои гнезда там вьют.
С вершины не сходит лиловая мгла.
Ни разу ее не касалась стрела...
Вдохнула б душа чистый воздух горы -
До гроба его бы забыть не смогла.
И если целуется солнце с горой,
То кажется местность вокруг золотой.
И снова раскроется бездна времен,
Века пред тобою пройдут чередой.
Об этой, о самой чудесной из гор
С деревьями ветер ведет разговор,
И шепчут о ней и трава, и листва,
И гулкие волны целебных озер.
Поют о горе и акыны-отцы,
Поют о горе молодые певцы,
И камни, и скалы в свидетели взяв,
Споют о ней женщины или юнцы.
Преданья о ней, о ее чудесах
Нигде не записаны, но на устах.
У старцев-сказителей живы они,
Чтоб знал их и пел о них каждый казах [2].
Поэма оқылып болғаннан соң, сөздік  жұмысы жасалады. Бірнеше грамматикалық тапсырмалар жазбаша орындалады, әсіресе табиғатты суреттеуде сын есім және басқа да сөз таптарының атқаратын қызметін студенттер анықтама беру арқылы дәлелдейді.
1-тапсырма. Әр топқа жеке тапсырмалар беріледі.
І топ тапсырмасы: а) Сәкен – табиғатты суреттеуші. Ақын неге «Жеке батыр», «Бурабай», «Оқжетпес», «Жұмбақтас» аңызыдарын поэманың негізгі арқауы етіп алды? Ақынның мақсаты не?
ә) Қара күшке қарсы сұлулық, адамдық, ақыл, тапқырлық, таза махаббат, шынайы ерліктің жырлануы қалай суреттеледі?.
ІІ топ тапсырмасы: а) поэманың бас кейіпкері қалмақ қызы. Ол – махаббат, шынайы достық, адамгершілік символы. Адақ – халықтың жиынтық образы. Әділдіктің, адалдықтың, қайсарлықтың, нағыз батырлықтың символы екенін дәлелдеңіздер.
ә) Көкше өңірінің сал-серілері, әнші-ақындары қалай жырланады? Ақынның туған жерге деген махаббаты қалай көрінеді?
2- тапсырма. Шығармашылық тапсырма: «Сәкенмен сырласу» әр топ Сәкенге өз наздарын, бүгінгі күн мәселелерін айтып шағым жасайды.
Сәкеннің ең үздік шығармасы дегенге келісесіздер ме?
Сәкен ағамыздың бұл шығармасын Мағжан Жұмабаевтың қай шығармасымен салыстыру жұмыстарын жүргізе аласыздар? («Батыр Баян» поэмасы).
Поэмадан көркемдегіш құралдарды табыңыздар, талдаңыздар, – деп бірнеше  сұрақтарды қоя отырып,  студенттердің өздеріне қорытындылатуға болады
Қорытындылай келе біз қазақтың маңдайына біткен шоқ жұлдызы, қазақтың сөз өнерінің асау тұлпары, сыршылдығымен, сымбаттылығымен алаш жұртының жүрегінен орын алған Сәкен Сейфоллаұлының ең үздік шығармасы «Көкшетау» поэмасымен таныстық. Тақырыбы, идеясына, басты кейіпкерлерге мінездеме жасадық.
Бұл топтарда сабақтың өту ерекшелігі – берілген әрбір жұмыс тек қана қазақ тілінде емес, орыс және ағылшын тілдерінде де студенттерге өз ойларын еркін жеткізе алуға мүмкіндіктер береді.
Келешекте көптілді топтарда  «Сәкенді  үш тілде оқимыз» жобасын  әзірлемекпіз.  Үштұғырлы  тіл жобасын іске асыру мақсатында   бірнеше  нақты  іс-шаралар өткізу  келер күннің еншісінде.
1. А.Г. Аримбекова «Көптілді білім беруде қарастырылатын мәселелер» Екібастұз, 2013ж. 2. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2012 жылғы 14 желтоқсан. 3. Сәкен Сейфуллиннің «Көкшетау» поэмасы http://www.zharar.com/kz/olen/3190. 4. Д. E. Байтунов Ағылшын тілі сабақтарында қазіргі заман талабы - көп тілді тұлғаны қалыптастыру мақсатында қолданылатын заманауи технология түрлері. Алматы, 2014ж.
Download this publication 237.71Kb
Комментарии 46 Добавить комментарий
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
да больше бы такого!
It is impossible to say when silk, the product that lends its name to the trade route, came to be traded. And while the main object of travelling the early caravan routes was to buy or sell goods to or from faraway places, silk ended up the most eagerly traded and mysterious item. It was so rare that the Romans could only afford to sew a thin strip onto their togas.
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
© 2010-2017 2010- 2016年的 “欧亚科学家经济俱乐部” 协会
Attach account from old site
If you have an account at the old Group-Global site you can attach it to the new site. This action will link all the content you published at the old site to your new account so we highly recommend to do this.
Otherwise just click the "Don't show this dialog" button and this message will never appear again. You can attach your account anytime by selecting the item "Attach account from old site" from the user menu.
Error ataching account. Please recheck the entered data.
Don't show this dialog
Enter your G-Global username.
Enter the password that accompanies your username.
In order to use the functionality of the site in its entirety, you need to login with your account to Facebook. Press the "Continue" button and fill in the "E-mail" (or phone) as well as the "password" for your account to Facebook. If you do not have an account in Facebook, we recommend that you create it. Otherwise, you will only function with viewing web content.