kk kk ja en en en en kk so ar en ky tt kk kk kk kk kk kk kk kk kk en pt kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk bg kk kk kk kk ru ky kk mn uk kk kk en kk kk en sv kk kk en fr kk kk en kk kk en kk kk en kk kk kk en kk ru bg en ba ru kk kk kk kk ru bg kk kk kk kk en kk kk kk kk hbs_cyr ru kk kk kk pt kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk fr kk kk kk ca kk kk kk it kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk en kk kk kk en kk kk kk it kk kk kk it kk tk ru ru kk ru kk kk kk en kk
Коасано Такаюки: Хирошима мен Семей жүрегімнің бір бұрышында тұрады
Жарылыстан Хирошима шаһарындағы кісілердің денесі бірден көмірге айналған
— Ол туралы айту кімге де болса ауыр тиері рас. Бірақ тарих парақтарын ешкім жыртып тастай алмайды. Ондағы жазуларды өшіруге де ешкімнің құқы жоқ. Қасірет қайталанбасын деген тілек әркімнің-ақ жүрегінде бар. Бомба тасталғанда бірнеше минут ішінде эпицентрден 800 метр қашықтағы халықтың 90 пайызы мерт болды. Хирошима шаһарының ортасындағы кісілердің денесі бірден көмірге айналған. Жарылыстың жойқындығы сонша, әуеде ұшқан құстарға дейін өртеніп кеткен. Эпицентрден 2 шақырым жердегі қағазға дейін жанған. Ең мығым деген бірді-екілі ғимарат болмаса, қалған үйлердің бәрі тып-типыл болған. Жарылыс нәтижесінде шыққан сәуленің күштілігі сонша, 19 шақырым қашықтықтағы мекемелердің терезелері қираған. Жарылыс толқынынан шыққан жалын қаланы тұтас өртке орап, аз ғана минуттарда қашып шыққандар болмаса, тұрғындар сол жерде-ақ мерт болды. Бірнеше күн өткенде басқа қалалардан келген дәрігерлер тірі қалған азын-аулақ адамды емдей бастады. Алайда радиация бұл адамдарға мәңгілік сырқат сыйлаған еді. Олардың біразы бірнеше апта ішінде көз жұмса, тірі қалғандары өмірінің соңына дейін жазылмайтын ауру болып қалды. 2009 жылғы санақ бойынша Жапонияда 235 мың хибакушя (Хирошима мен Нагасакидегі жарылыстан зардап шеккендер) бар екен. Олардың арасында радиациядан зардап шеккен әйелдерден туған балалар да бар. 2009 жылғы санақ бойынша радиация әсерінен көз жұмғандар 413 мың адамды құрайды. Ол уақытта дүниежүзінде радиактивті ластану туралы әңгіме болмайтын. Өйткені қоршаған ортаның ластануы деген ұғымның өзі жоқ еді. Жарылыс болған екі шаһарды Жапония Үкіметі жауып тастамады. Жыбырлаған жәндігіне дейін жойылған жерге жаңадан шаһар салды. Жасыл желекке орады. Хирошима да, Нагасаки де танымастай келбетке ие болды. Хирошимадағы атом бомбасы жарылған соң қоршаған ортаға нақты қандай зияны тигенін тәптіштеп айту қиын. Бірақ сол жарылыстан соң мүгедек боп қалған, баласы ауру боп туған адамдар аз емес. Олар әлі де өмір сүруде.
–Хирошимада 1945 жылғы жойқын жарылыстан соң бірді-екілі ғимарат қана қалды. Бүгінде ЮНЕСКО тізіміне алынып, маңызды тарихи архитектуралық ғимарат ретінде сақталған құрылыстар туралы айтсаңыз.
– Жапонияда жер сілкінісі жиі болатындықтан құрылыстың сейсмикалық беріктігі жоғары болуына мән беріледі. Хирошимада жарылыстан соң қаңқасы болса да сау қалғандар сол сейсмикалық тұрғыдан мығым етіп салынған ғимараттар. Жарылыс орталығына жақын болса да бұл ғимараттардың каркасы бұзылмай қалған. Бүгінде Гэнбакудому деген атпен танымал кірпіштен салынған Хирошиманың өндірістік палатасының ғимараты жарылыс орталығынан 160 метр жерде орналасқан болатын. Хирошиманы қайта салу кезінде Гэнбакудомудың қалған қаңқасын құлатып, орнына жаңа мекеме салу туралы ұсыныстар көп болғанына қарамастан ел басшылығы жүрекке жара салған тарихи оқиғаның куәсі ретінде нысанды орнында қалдыруды жөн деп біледі. Бүгінде Гэнбакудому Хирошиманың ең белгілі тарихи экспонаты. 1996 жылы ЮНЕСКО-ның әлемдік маңызы бар мұраларының санатына қосылды.
Жарылыс толқыны балаларды ұшырып әкеткен
– ХІХ ғасырда Жапонияның Еуропаға ашылған қақпасы болған Нагасаки қаласы да атом бомбасының астында қалды емес пе?
– Бомба тасталғанға дейін Нагасаки Жапонияның маңызы зор өндірістік қаласы болатын. 1945 жылдың 1 тамызында қаланың оңтүстік батысына бірнеше бомба тасталды. Бомбаның бірі Мицубиши зауытына бағытталған. 1 тамызда мектеп оқушылары шаһардан шығарылып, басқа ауылдарға көшірілді. Жарылыс болған уақытта қалада 200 мың адам тұрған екен. 9 тамызда жергілікті уақыт бойынша 11:02-де күші 21 килотонна болатын жарылыс болды. Тарихи деректерге қарағанда, бомба тастайтын ұшақтың техникалық ақаулықтарына байланысты бомба тек Мицубиши зауытына түскен. Егер қаланың тұрғындары көп орналасқан оңтүстігіне таман тасталғанда Хирошима сияқты тып-типыл болатын еді. Нагасакидегі атом жарылысының күші Хирошимаға қарағанда зор болғанмен жарылыс әсері бәсеңдеу деседі. Оған негіз болған фактордың бірі Нагасакидің географиялық орналасу ерекшелігі. Өзіңіз білесіз, бұл қала жоталар мен төбелердің үстіне салынған. Қатпар-қатпар жоталар шаһарды толық жойылып кетуден аз да болса сақтап қалыпты. Көзімен көргендердің айтуы бойынша, жарылыс толқыны күшті жел түрінде балаларды ұшырып әкеткен. Атом жарылысы Нагасакидің 110 шаршы шақырым аумағын қамтыған. Оның ішінде 22 шаршы шақырымы теңіз аймағы болып табылады. Нагасаки префектурасының есебі бойынша, жарылыс эпицентрінен 1 шақырым қашықтық аумақтағы жан-жануарлар бірден өліп кеткен. 2 шақырым радиуста орналасқан үйлердің барлығы дерлік қираған. 3 шақырым жердегі құрғақ заттар, қағаздарға дейін өртенген. Нагасакидегі жалпы саны 52 мың ғимараттың 14 мыңы қираса, 5 400 үйдің қаңқасы ғана қалыпты. Бомба түскеннен кейін шаһардың әр жерінде өрт болған деседі. 1945 жылдың соңына дейін Нагасакидегі жарылыс салдарынан 60-80 мың адам көз жұмса, 1960 жылға дейін 140 мың адам мерт болған. Яғни, жарылыстың ұзақ кезеңдік зарарын халық көрді деген сөз.
– Өзім Хирошима қаласында туып-өскен соң, атом бомбасының зардабын көргендердің тағдыры көз алдымызда өтіп жатты. Адамзатты жоюға бағытталған жарылыстар туралы мектеп қабырғасында жүргенде-ақ білдік. Әлемде ешқандай жарылыс болмаса екен, мәңгілік бейбітшілік орнаса деген тілек бала күннен көкейімізде ұялады. 1998 жылы Хирошима университеті халықаралық қатынастар факультетіне оқуға түстім. Студент кезімде түрлі халықтардың өмірі мен мәдениеті қызықтырды. Шет елдік студенттермен араласа бастадық. Университеттің халықаралық клубтарына мүше бола жүріп, басқа мемлекеттердің тыныс-тіршілігімен таныстық. 2001 жылы Үкіметтік емес ұйым тарапынан жасалған Хирошима-Семей жобасына қатысу мүмкіндігі туды. Сол жылы тамыз айында мемлекеттік емес ұйым мүшелері Қазақстанға барып, Кеңес Одағы тұсында 450-ден астам сынақ жасап, 1500000 адам зардап шеккен бұрынғы полигон болған жерде денсаулығына зор нұқсан келген жандардың әлі де туылып, тұрып жатқанына куә болдық. Жоғарғы оқу орнын бітірген соң халықаралық ынтымақтастық ұйымын құрдық. Қазір Токиодағы IT компаниясында қызмет істесем де Хирошима мен Семей жүрегімнің бір бұрышында тұрады.
Қазақстан деген  байтақ  мемлекеттің басына бұдан былай зұлмат жағдай төнбесін, қазақ даласында азапты тағдырлар қайталанбасын деп тіледім
– КСРО-да тұңғыш атом бомбасы жарылған Семейге жоба барысымен жиі барасыз ба?
– Семей полигоны туралы алғаш қайдан естідіңіз?
– Жапонияда атом қаруына қарсы, бейбітшілікті қолдауға бағытталған жобаларды жүзеге асыратын басқа да халықаралық ұйымдар бар ма?
– Атом қаруынсыз әлем тақырыбына арналған, бірнеше күнге созылған симпозиумға Жапония мен Американың халықаралық ұйымдарының өкілдері қатысты. Мен Семейдегі полигон зардаптары туралы баяндама жасадым. Полигон сынақтары салдарынан Қазақстанның экологиясына үлкен зардап тигенін, өзен-көлдің ластанғанын, жан-жануарлар санының кемігенін сөз еттім. Сарапшылар бұл тақырыпты халықаралық деңгейде кеңінен қарастырудың өзектілігіне тоқталды. Халықаралық ұйымдардың жобаларын жүзеге асыруға БАҚ белсенді түрде атсалысса деген пікірлер болды.
– Ұлықбек Есдәулеттің сөзіне жазылған Төлеген Мұхаметжановтың «Заман-ай» әні жапон тіліне аударылып («Джидай»), Роза Рымбаевның орындауында Жапония сахнасында сан мәрте шырқалды. Хирошима префектурасында жерұйық мекен саналатын Миядзима деп аталатын арал бар. ЮНЕСКО-ның ерекше қамқорлығына алынған аралға кім көрінген бара бермейтіні белгілі. Еліктері емін-еркін жайылып жүрген ғажап аралға аяқ басқан адам қайтқысы келмейді. Біз барған кезде еліктер жеңімізден тістеп жібермеген еді. Былтыр қазақтың сүйікті әнші қызы Роза Рымбаева Миядзимаға барды деген хабарды жапон БАҚ-нан естідік. Миядзима қазақ әншісін қалай қарсы алды?
– Дүниежүзінде еліктері алаңсыз жайылып жүрген екі-ақ мекен бар. Екеуі де Жапонияда. Бірі Нара шаһары болса, екіншісі Хирошима префектурасындағы Миядзима аралы. Қазақ пен жапонның жүрегін тебіренткен «Заман-ай» әнінің орындаушысы Роза Рымбаева Миядзимаға арнайы шақырылды. Біз әншіні Хирошима қаласында қарсы алып, орталықтан электр пойызға мініп, жағалауға келдік. Аралға кеме он минутта жеткізді. Кемеден түскенде әншіні, ұлы Мәди мен сіңлісін Миядзиманың еліктері қоршап алды. Жұрт бірден суретке түсіре бастады. ЮНЕСКО қарамағына алған Уцукушимаджинджя сарайы, қолөнер шеберлерінің ұстаханасы, ежелгі жапон өнер бұйымдары қойылған дүкен сөрелерінің жанынан өтіп, Хирошима ғана емес, Жапонияның символына айналған алып қызыл Тории қақпасына таяу барып, суретке түстік. Содан соң Миядзима тарихи мұражайына кірдік. Түскі астан соң Роза баласымен Миядзиманың океанариуміне шақырылды. Қайтарда суда жүретін автобусқа мініп Хирошиманың Хонкава өзенімен саяхаттадық. Яғни суда жүретін автобусқа Миядзима аралынан отырып, ішкі Жапон теңізімен жүзіп отырып, Хонкава өзеніне жеттік. Одан соң осы өзенмен жүзіп отырып, Гэнбакудому тарихи ескерткішінің жанынан ағып өтетін Мотоясугава өзенінің көпірінен түстік. Әншінің Хирошимаға келуі тұрғындарға үлкен қуаныш сыйлады. Бұл даңқты әншінің өміріндегі ең қызықты саяхаттың бірі болды-ау деймін. Жалпы, Роза Рымбаеваның Жапониядағы концерттеріне жұрт көп жиналады. Күншығыс еліне танымал десем өтірік емес.
– Қазақстанның бүгінгі даму үрдісін қалай бағалайсыз?
Мен Астана қаласына бармасам да суреттерден оның келбетін көріп, тәнті болған жайым бар. Болашақта арнайы барып қайтсам деген ойым бар. Бәйтерек мұнарасы тәрізді ұлт символына айналған сәулет туындылары шаһардың ажарына ажар қосып, Қазақстанның өркендеп келе жатқанын дәлелдеуде. Оның үстіне Астананың о бастағы жоспарына жапон архитекторы Кисо Курокаваның қатысуы көңіліңе жылылық ұялатады. Астананың дамуы Қазақстан дамуының көрсеткіші деп білемін. Осы орайда қазақтың алыс ауылдарының келбеті де көз алдыға келеді. Арадағы алшақтық байқалмай қоймайды. Дегенмен болашақта Қазақстан осы жолмен қарқынды дамыса, ауылдық округтер де жақсы жағына қарай өзгеретініне сенемін. Сол кезде Астана Қазақстан туында бейнеленген Күн сияқты қазақ жерін шуаққа бөлейді деген ойдамын.
Uber мен НАСА бірігіп ұшатын такси шығармақ
Uber мен НАСА бірігіп ұшатын такси шығармақ
09/11 13:25 0 25
Валюта нарығындағы ахуалдың тұрақтылығы туралы Олег Смоляков айтып берді
Валюта нарығындағы ахуалдың тұрақтылығы туралы Олег Смоляков айтып берді
09/11 13:16 0 42
Анкарада ДАИШ-пен байланысы бар 100-ге жуық адам ұсталды
Анкарада ДАИШ-пен байланысы бар 100-ге жуық адам ұсталды
09/11 13:08 0 49
Германияда "үшінші жыныс" заңдастырылды
Германияда "үшінші жыныс" заңдастырылды
09/11 12:54 0 305
Данияр Ақышев: Bank RBK туралы шешім қабылданды
Данияр Ақышев: Bank RBK туралы шешім қабылданды
09/11 12:44 0 67
Біздің бабамыз кімнен кем, кімнен сорлы еді?
Біздің бабамыз кімнен кем, кімнен сорлы еді?
Біз қараңғы, жабайы, надан, сорлы едік...
29/10/2017 20:37 3 1488
Бір айда Қырғызстан тасымалдаушылары ҚР заңнамасын неше рет бұзған?
Бір айда Қырғызстан тасымалдаушылары ҚР заңнамасын неше рет бұзған?
Ең жиі кездесетін заң бұзушылық тез бүлінетін жүктерді тасымалдау сертификатының болмауы
31/10/2017 11:16 16 414
«QAZAQSTAN» телеарнасы мен «ССТV-7» телеарнасы бірлесіп фильм түсіреді
«QAZAQSTAN» телеарнасы мен «ССТV-7» телеарнасы бірлесіп фильм түсіреді
Шараның мақсаты-телевизия саласында екі ел арасындағы мәдени байланысты дамыту
31/10/2017 12:53 0 312
Экс-министр Қуандық Бишімбаевқа қатысты соттың алдын ала тыңдауы басталды
Экс-министр Қуандық Бишімбаевқа қатысты соттың алдын ала тыңдауы басталды
Экс-министр Қуандық Бишімбаевқа қатысты соттың алдын ала тыңдауы басталды
31/10/2017 13:42 0 448
Facebook және Google Ресейдің АҚШ сайлауына қатысы барын мәлімдеді
Facebook және Google Ресейдің АҚШ сайлауына қатысы барын мәлімдеді
Facebook, Twitter және Google Ресей Федерациясының АҚШ президент сайлауына қаншалықты араласқандығы туралы мәлімет жариялады.
31/10/2017 14:10 0 565
Жапония үкіметі толық құрамда отставкаға кетті
Жапония үкіметі толық құрамда отставкаға кетті
Елдің жаңа премьер-министрін сайлау үшін дауыс беру өтеді
01/11/2017 17:21 0 542
Адамның мінезін ұйқысына қарап қалай анықтауға болады?
Адамның мінезін ұйқысына қарап қалай анықтауға болады?
Ұйқыдағы денеңіздің күйі сіз туралы қандай мәлімет береді?
01/11/2017 17:33 1 8413
Нью-Йорктегі террорист өзбекстандық: «ДАИШ мәңгілік өмір сүреді!» (видео)
Нью-Йорктегі террорист өзбекстандық: «ДАИШ мәңгілік өмір сүреді!» (видео)
Полиция қызметкерлері сейсенбі күні төменгі Манхэттендегі шабуылда пайдаланылған жүк көлігінен қылмыстың ДАИШ террорлық ұйымы үшін жасаған жазбаны тапты.
01/11/2017 19:45 0 791
Ұлттық банктің криптовалютаға қарсылық білдіруінде қандай гәп бар?
Ұлттық банктің криптовалютаға қарсылық білдіруінде қандай гәп бар?
Жақында Ұлттық банк басшысы Данияр Акишев ОКҚ брифингісінде Криптовалютаны әлі күнге дейін түсінбейтінін айтып, оны енгізуге қарсылық білдірген болатын.
02/11/2017 13:34 0 1696
«Мәңгілік ел» патриоттық актісі – берік тұрақтылық негізі
«Мәңгілік ел» патриоттық актісі – берік тұрақтылық негізі
Кез келген тәуелсіз мемлекеттің алға қойған мақсаты мен жоспары болмаса, ол елдің алдағы болашағын елестету мүмкін емес.
03/11/2017 17:34 0 994
ШҚО-да еліміздегі алғашқы кәсіби жеңіл атлетика клубы ашылды
ШҚО-да еліміздегі алғашқы кәсіби жеңіл атлетика клубы ашылды
Елімізде алғаш рет ашылып отырған клубтың құрамына Олимпиада чемпионы Ольга Рыпакова да мүше болып кірді.
04/11/2017 10:10 0 1282
Техаста шіркеудегі атыстан 27 адам қаза тапты
Техаста шіркеудегі атыстан 27 адам қаза тапты
Кеше АҚШ-тың Техас штатында баптистер шіркеуінде құлшылық кезінде әлдебір адам оқ атып, кем дегенде 27 адам қаза тапты.
06/11/2017 09:21 1 402
Иракта екі бірдей жарылыс орын алды
Иракта екі бірдей жарылыс орын алды
Ирактың Киркук қаласында екі бірдей жарылыс болып, кемі 5 адам ажал құшқты. 20 шақтысы жарақат алған.
06/11/2017 12:37 0 244
9-11 қарашаға арналған ауа райы болжамы
9-11 қарашаға арналған ауа райы болжамы
Температура өзгереді, бірақ климаттық нормадан 3...5 С жоғары болып қалады
08/11/2017 14:27 0 1759
АҚШ пен Қытай құны $9 млрд. болатын келісімге қол қойды
АҚШ пен Қытай құны $9 млрд. болатын келісімге қол қойды
Трамптың Қытайға барудағы бірден-бір себебі, екі ел арасындағы сауда байланысын жақсарту
08/11/2017 20:11 0 332
© 2017 «Qamshy.kz» ақпарат агенттігі
Меншік иесі: «Qamshy Media» ЖШС
QNews system, Powered by Attila Group
Біз туралы    Пайдаланушылық келісімі