kk en en en en en en en en en en bg kk en en kk en oc fr ba ru ru kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en en kk en de ru ru ru ru ru ru de ru ru ru ru de fr ru ru ru de fr en ru en de fr ru ru ru de fr ru ru ru de fr ru ru en en en en en en en en fr en en en en en fr en en en en en en en en fi en en en en fi en en en en en ru
КӨРНЕКТІ АҚЫН МАҒЖАН ЖҰМАБАЕВТЫҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫН ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІ | G-Global
Authors: Канафин Т.З., Сәрсенбеков Н.Ж., Утебаев Н.Е.
Category: G-Global – диалоговый центр между G20 и развивающимися странами
Адамдар дүние есігін ашқаннан бері қоршаған ортаға әсер ету үшін  қоғам мен табиғаттың даму заңдылықтарын зер сала зерттеп, тынымсыз тануда.
Тілдің адамдардың өзара қатынасы құралы екендігі, әр халықтың сөйлейтін өзіне тән төл тілі болатыны анық. Мәдениет пен тілдің белгілі бір ортада ғана өркен жайып, көсегесін көгерте алады.Анасын қадірлемеу қандай хайуандық болса, ана тілі тағдырына енжарлық та адамгершілікке жатпайтын өрескелдік. Елінің тәуелсіздігін ойлайтын адам тілінің кемелденуіне де қолғабасын аямауға тиіс.Ана тілі-халықтың өткен ұрпағын, қазіргі және келешек ұрпағын мәңгілік біріктіретін ең сенімді құрал.
" Ерлік, елдік, бірлік, қайрат, бақ, ардың.
Нұрлыжұлдыз, бабам тілі, сен қалдың!" [1]- деп жырлағанұлыМағжанақынныңжүрексөзіненанатіліміздіңшексіз бай, мәңгілікекенікөрінеді.
Ана тіліміз арқылы ғана біз халқымызды, Отанымызды танып білеміз. Ел-жұртымыздың, туған жеріміздің ерекшелігін, қасиетін ана тіліміз арқылы ғана қабылдап, соған деген махаббатымызды ана тіліміз арқылы жеткіземіз.Өзіңді өзің жақсы білмесең, басқаның жақсы жаманын салыстыра да білмейсің. Қазақ және орыс топтарына қазақ тілін үйрету кезінде қазақ ақын-жазушыларының өмірі мен шығармашылығы туралы көп мағлұматтар беруге тырысамыз. Көрнекті  қазақ ақыны, сөз шебері Мағжанның шығармашылығы туралы жалықпай сөз етуге болады. Ақынның «Түркістан», «Қазақ тілі», «Абай хәкімге», «Мен сенемін жастарға» т.б. көптеген  өлең-жырларын тіл дамыту жұмыстарында жиі қолданамыз.
Оқу білім жағынан келгенде Мағжан өз тұсындағы орыс, шығыс мәдениетінен тел емген көп қазақ интелигенттерінің жолын қайталайды: әуелі ауыл молдасынан қара таниды. 1908 жылға дейін мұғалімнен сабақ алады. Арабша тіл үйренеді. Қазақ оқығанының біреуіне орысша жетігеді.
Кейінгі жылдары М.Жұмабаев Уфадағы медресе Ғалияда оқиды, бірақ оны бітірмей кетіп қалады. Орысша білім алуға аңсары ауады. Аз маз даярлықтан соң, 1913 жылы Омбыдағы мұғалімдер әзірлейтін орысша семинарияға түсіп, оны 1917 жылы бітіріп шығады. Үздік оқығандарға атаған бір байшікештің стипендиясымен күн етеді. Әрі тілмаш, басқа қызмет істей жүре нан табады.
Кейінірек бір жылдай политехникалық институтта тыңдаушы болады. 1923 жылы М.Жұмабаев Москваға барып, сонда Кеңес Одағындағы елдердің орталық баспасында істейді, Горький «орыстың ең мәдениетті ақыны» деп сиппатама берген В.Брюсов басқаратын әдеби көркем институтта оқиды. Осы институт қабырғасында ол неміс тілін үйренеді. Гете, Гейнелерді тікелей өз тілінен аударады. Әсіресе, орыс тіліне жетік болған. Өзі ерекше қадір тұтқан Пушкинның, Лермонтовтың, Некрасовтың поэмаларын жатқа айтқан. Түрік, өзбек, татар, башқұрт тілдеріне судай ағып тұрған.
Сөйтіп Мағжан өз заманының білімді адамдарының санатына қосылған. Дүниетаным жағынан ол - негізінен материалистік көзқарасты ұстанған ағартушы, демократ. Рас, Мағжан өлеңдерінде алла, тәңірі деген сөздер көп кездеседі. Поэзия мифке, аңыздарға бір табан жақын тұратынын ескерсек, оның сөкеттігі жоқ.
Мағжан жүрегін өлең ерте, 12 жасында тербетеді. Біз білетін баспасөз бетінен алғаш көрген шығармасы - «Қазақтың кешегі күйі» атты өлеңі. Ол 1912 жылы Орал қаласында «Қазақстан» газеті баспаханасында басылған «Үзік» атты жинақта жарияланады. 1913 жылы Қазан қаласында Каримовтар баспасынан Мағжан Жұмабаевтың «Шолпан» атты жинағы жарық көреді. Көп жаңалықтарымен, нағыз поэзиялық жалынымен дәметтірген бұл жинақ әдебиет көгіне Мағжандай жұлдызды бірақ көтеріп шығарды [2].
1936 жылы тағдыр Мағжанға иілгендей болады. Максим Горькийдің көмегімен ол лагерьден босап, еліне оралады. Қызылжардың (Петропавловск) техникумында оқытушы болып істейді. Әрине, түрмеден қайтқан адамның тұрмысы белгілі ғой. Оның үстіне семьяның қоры да таусылған. Зылиха апай бір Карелия орманының өзіне 14 рет сапар жасаған. Сүйген жарына қарлығаштың қанатымен су сепкендей көмек етпесе, мүмкін ол Карелия орманында қалып қояр ма еді, кім біледі...
Сол Петропавловскіде Мағжан Сәбит Мұқановпен кездесіп, Жазушылар одағына мүшелікке алуын өтінеді. Жаңа шығарма жазған соң көрерміз деген жауап алады.
«XX ғасырдағы қазақ әдебиеті»  деген еңбегінде Сәбит Мұқанов М.Жұмабаевтың творчестволық мұрасына мынадай баға береді: «Ақындық жағына келгенде Мағжан, әрине, қазақтың күшті ақындарынан саналады. Қазақтың тілін байыту ретінде, әдебиетіне түрлер енгізу ретінде, Мағжанның еңбегі көп. Абайдан кейін тіл өнегесінде Мағжаннан асқан ақын қазақта жоқ».
Рас сөз. Тек бүгінгінің биігінен толықтыруды қажет етеді. Өйткені түр мен мазмұнның қабысып жататынын  ескерсек, жоғарыдағы  пікірдің әлі де анықтай түсетін тұстары бар екенін аңғарамыз. Әдебиет идеясы өмірден туындайды. Идеяны жеткізетін тіл. Ол суреткердің дүниетанымына сәйкес құйылады, саяси, философиялық, эстетикалық, этикалық тұрғысына қарай өріледі. Тілі ғана пайдалы, басқасынын мәні жоқ деуге келмейді.
М.Жұмабаев күрделі де қиын жолдан өтті. Нағыз ақын ойына келгенін өзі дұрыс деп тапса іркіп қалмайды, ағынан жарылып сөйлейді. М.Жұмабаев талай қатерлі өткелдерден өтті, бұрма кезеңдерді басынан кешірді, үш революцияның, азамат соғысының нелер қиын қыстау кезеңнің куәсі болды. Осының бәрінде де ол бұғып қалған жоқ, өресінің жеткенінше қайрат көрсетті, айтысты, таласты, күрес барысында шыңдалды, ақиқат жолды іздеді, ақыры оң бағасын тапты да.
Қорыта айтсақ, ақындық жолдың бірінші кезеңінде М.Жұмабаев өзінің бетін әжептәуір айқындаған, алдыңғы дәстүрді игере келе, жеке дара үнін де сездіре бастаған суреткер ретінде танылады. Тіпті кезінде «Шолпан» жинағы бойынша ақын әлі толыспаған деп тұжырымды пікір айтылса да, М.Жұмабаев сол өлеңдерінде ақ қазақ әдебиетіне ерекше дарын келгенін паш етті.
Мағжан Жұмабаев поэзиясының ерте қанаттануына орыс әдебиетінің үлесі мол А.Пушкин, М.Лермонтов, А.Фет, К.Бальмонт, А.Блок, М.Горький қазақ ақынының соншалық сүйіп, ғибрат алып оқыған ақын жазушылары [3].
1924 жылдың 29 июні Мағжан өмірі мен творчествосындағы жаңа кезең басталған күн іспетті. Бұл күні Ташкенде шығатын «Ақ жол» газетінде ақынның советтік платформаға біржола көшкеніне, жаңа реализм арнасына бет бұрғанына бұлжымас айғақ «Қызыл жалау» өлеңі жарық көрді.
«Қызыл жалау» сол кезде В.Маяковский, Хамза Хакимзаде Ниязи, С.Сейфуллин дәстүрі бойынша сөзін қалың бұқараға арнап сөйлейтін жалынды шешен бейнесін көз алдыңа әкеледі. Жанры публицистикалық өлең. Басы қарабайыр тұрмыс деталінен басталады да («Іш, ішіңдер, Бұл қымыз») күрт сұрақ қойылады: «Жалындай жалау кімдікі?» Осы сұрақ еселеп қайталанған сайын, қазақ халқының тарихы әр кезеңінен елес беріп өтеді. Өзінің бостандығы мен тәуелсіздігі жолыңда аянбай күрескен шағы еске алынады.
1. Жұмабаев М. шығармалар жинағы. – Алматы: «Жазушы» 1989ж. 2. Қазақ. – Алматы: «Білім», 1994ж. 3. Әуезов М. Қазақ әдебиеті-газеті. 1993. 13 тамыз
Download this publication 0.00Kb
Комментарии 46 Добавить комментарий
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
да больше бы такого!
It is impossible to say when silk, the product that lends its name to the trade route, came to be traded. And while the main object of travelling the early caravan routes was to buy or sell goods to or from faraway places, silk ended up the most eagerly traded and mysterious item. It was so rare that the Romans could only afford to sew a thin strip onto their togas.
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Стратегически важным проектом также является Западная Европа Западный Китай, который можно также назвать возрождение торговой пути "Великий шелковый путь". Этот путь будет проходить по пяти областям и тем самым даст большой толчок в экономическом подъеме этих регионов. Будут созданы новые рабочие места, откроются множество торговых точек, что в свою очередь значительно изменит экономический потенциал всего южного региона. Если заглянуть в историю, то мы увидим за счет чего в основном существовали древние города Средней Азии и Восточного Туркестана...(Великий шелковый путь), есть возможность восстановить исторически сложившийся экономический потенциал региона...
Тема очень актуальная и дискутабельная. Но я бы хотел сказать, что здесь надо обсуждать не только будущую инфраструктуру вокруг проекта "Западная Европа- Западный Китай", а скорее те проблемы с которыми сталкивается вся туристическая отрасль Казахстана. Ведь есть огромный потенциал ставить те же этноаулы в местах где это позволяет погодные условия, электричество вырабатывать с помощью энергии солнца и ветра и так далее. Поддержка со стороны государства в виде налоговых освобождений на 2 или 3 года с начала проекта, так же способно привлечь инвестиций в эту отрасль, что несомненно снимает и социальное напряжение в регионах, так как идет создание новых рабочих мест для населения. Конечно, другой вопрос, это вопрос сервиса и услуг которые мы сможем оказывать.
The virtual project of the IX Astana Economic Forum
Outcome of the VII AEF and II WAC
Outcome of the VIII AEF
© 2010-2017 Eurasian Economic Club of Scientists Association
Attach account from old site
If you have an account at the old Group-Global site you can attach it to the new site. This action will link all the content you published at the old site to your new account so we highly recommend to do this.
Otherwise just click the "Don't show this dialog" button and this message will never appear again. You can attach your account anytime by selecting the item "Attach account from old site" from the user menu.
Error ataching account. Please recheck the entered data.
Don't show this dialog
Enter your G-Global username.
Enter the password that accompanies your username.
In order to use the functionality of the site in its entirety, you need to login with your account to Facebook. Press the "Continue" button and fill in the "E-mail" (or phone) as well as the "password" for your account to Facebook. If you do not have an account in Facebook, we recommend that you create it. Otherwise, you will only function with viewing web content.