hbs_cyr mk mk mk uk ru ru mk mk hbs_cyr ru ru hbs_cyr ru mk mk mk mk mk mk hbs_cyr uk ru hbs_cyr hbs_cyr mk hbs_cyr nl mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk nb mk nl mk mk mk mk en mk en bg en mk mk en en mk mk mk mk en fr en oc en oc en mk mk mk en mk en mk en mk en mk en mk en mk en mk en mk en mk en hbs_cyr mk mk bg mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk bg mk mk mk mk mk mk mk hbs_cyr hbs_cyr mk mk ru mk mk mk uk ru ru mk mk ru ru ru hbs_cyr ru mk mk mk mk mk mk hbs_cyr uk ru hbs_cyr hbs_cyr hbs_cyr mk mk en en
Лисабон - Од тројна катастрофа до егземпларна обнова
Порта3 – градежништво, архитектура и екологија Порта3 – градежништво, архитектура и екологија
Јули е месец на годишни одмори, а на оние повозрасните граѓани на Република Македонија и месец за сеќавање на катастрофалниот земјотрес во Скопје, којшто пред 52 години, на 26 јули 1963 година, во голема мера го разурна но и придонесе за оформување на новиот лик на градот, по којшто го препознаваме во овој двесет и први век. Се разбира, трансформацијата на Скопје по земјотресот е една од низата обнови по земјотреси на тлото на Европа.
Веројатно, една од историски најзначајните обнови по земјотреси на тлото на Европа, е онаа што датира од пред повеќе од два и пол века. Во 9.40 часот по локално време, пред 260 години, на 1 ноември 1755 година, католичкиот празник на Сите светци и православниот празник Духовден, Лисабон, главниот град на Кралството Португалија бил разорен од катастрофален земјотрес проследен со пожари и цунами. Сезимолозите проценуваат дека епицентарот на овој земјотрес се наоѓал во Атланскиот Океан околу 200 километри југозападно од ’ртот Свети Винсент (Cape St. Vincent) и дека бил со магнитуда од 8,5 до 9,0 степени, и во него загинале помеѓу 10 и 100 илјади лица.
Како резултат на овој земјотрес, во Лисабон се појавиле до пет метри широки пукнатини во земјата. Како населението бегало од изградените делови кон отворените простори на брегот на реката Тагус, дошло до повлекување на водата од реката, а околу 40 минути по земјотресот градот бил погоден од три цунами бранови кои предизвикале дополнителни разурнувања. Во деловите на градот поштедени од брановите избувнале пожари кои траеле пет дена.
Иако земјотресот е познат како Големиот лисабонски земјотрес (The Great Lisbon Earthquake), песледиците од него биле далекусежни. Земјотресот бил почувствуван дури во Гренлад и Финска, ширум Европа, во Северна Африка и на Карибските острови (Мартиник и Барбадос), на спротивната страна од Атланскиот Океан. Така брегот на Северна Африка бил погоден од 20 метри високи бранови. До три метри високи бранови го погодиле регионот на Корнвол во Англија, додека областа Алгарв на југот на Португалија и Кадиз во Шпанија претрпеле големи штети.
Португалското кралско семејство на кралот Жозе Први (1714-1777) го преживеало земјотресот со оглед на тоа што претходно дента заминале за да го прослават празникот на кралскиот имот Ежуда (Ajuda) надвор од Лисабон. По земјотресот, во Ежуда бил сместен кралскиот двор во шатори и објекти од дрво, бидејќи кралот развил клаустрофобија и не сакал да престојува во ѕидани објекти. Земјотресот се случил кога миленикот на кралот, Себастиао Жозе де Карваљо е Мело (Sebastião José de Carvalho e Melo, 1699-1782), попознат како Маркизот од Помбал (1st Marquis of Pombal, 1st Count of Oeiras) бил премиер на земјата. Се прикажува дека на прашањето на кралот Жозе Први, што да се прави по земјотресот, Маркизот од Помбал одговорил: „закопај ги умрените и излечи ги живите“.
Како резултат на ова, пожарникарите биле испратени да ги гаснат пожарите, а на војската ѝ било наредено да се грижи за одржување на редот во градот. На работоспособното машко насление не му било дозволено да го напушти градот, така што тие се приклучиле на групите работници задолжени за собирање и погребување на починатите, кое вклучувало и погребување на вода.
Околу месец дена по земјотресот, на 4 декември 1755 година, кралот и примерот ја отпочнале обновата на градот, откога Главниот инженер на карлството Мануел да Маиа (Manuel da Maia) презентирал пет предлози за обнова на градот, кои поаѓале од напуштање на градот, преку опции за реконструкција на истото место, па сè до изградба на нов град. Кралот и премиерот се одлучиле за опцијата што се залагала за целосно разурнување на најпогодениот дел од градот, Долниот град (Baixa), и изградба на нова ортогонална улична мрежа и објекти во комбинација со изградба на големи плоштади, авении и пошироки улици. Обновата на градот била поддржана со обиди да се најде начин како новоизградените објекти да бидат отпорни на идните земјотреси.
Во рок од година дена по земјотресот, „Долниот град“ бил расчистен, што овозможило да се отпочне со реконструкација на Помбаловиот долен град (Pombaline Lower Town / Baixa Pombalina) која опфаќала површина од околу 23,5 хектари.  Реконструкцијата се одвивала според проектот на португалскиот архитект Еугенио дос Сантос (Eugénio dos Santos). Во овој проект централно место земал правоаголниот Плоштад на трговијата (Praça do Comércio / Square of Commerce), кој бил изграден на поранешната локација на урнатата кралска палата Рибеира (Ribeira Palace) изградена на брегот на реката Тагус. Плоштадот бил врамен од објекти во форма на буквата „П“, при што отворената страна излегувала на брегот на реката. Во овој објект биле сместени органите на државната управа, додека на приземјата биле формирни длабоки колонади.
Во центарот на плоштадот била поставена скулптура на кралот Жозе Први на коњ кој ги гази змиите под своите нозе, од најистакнатиот португалски скулптор од тој период Јоаким Мачадо де Кастро (Joaquim Machado de Castro). Од „делфините“ (столпчиња за врзување на брoдoви) на брегот на Тагус преку статуата на кралот Жозе Први, погледот оди кон Лакот на улицата Аугуста (Arco da Rua Augusta) изработен според проектот на Верисимо да Коста (Verissimo da Costa). На монументалниот лак се наоѓа часовник и седум скулптури, вклучително на онаа на маркизот од Помбал. Откога ќе се помине низ монументалниот лак, се влегува во пешачката улица Аугуста која води кон плоштадот Росио (Rossio Square) со монументалниот Национален театар.
Улицата Аугуста е дел од ортогонално организираната улична мрежа оформена од униформни правоаголни барокни/неокласчини објекти со мешана функција и средна катност. Односот помеѓу височината и меѓусебното растојание на објектите дава чувство на простор изграден по човечка мерка, во кој се чувствувате пријатно и безбедно. Реконструкцијата на помбалинскиот долен град се смета за една од најраните и најзначајните обнови по природни катастрофи и во Европа и во светот, но и како еден од најраните и најзначајните примери на барокно/неокласично урбанистичко планирање и архитектура.
Големиот лисабонски земјотрес одиграл големо влијание врз развојот на науките и уметностите во тој период, при што особено се истакнуваат зачетоците на сеизмологијата и земјотресното инженерство, концептите за изградба на објекти отпорни на земјотреси, научната географија и слично.
Улогата на премиерот, Маркизот од Понбал, кој ја добил оваа титула 15 години по земјотресот, се смета за клучна во процесот на обнова и реконструкција на градот, и неговото име е овековечено преку иновативниот конструктивен систем, стилот на новоизградените објекти и др. И покрај својот голем придонес, тој успеал да си создаде доволно непријатели помеѓу влијателните слоеви на Лисабон и Португалија, така што набрзо по смртта на кралот Жозе Први, Маркизот од Помбал бил протеран од Лисабон и го поминал преостанатиот, но многу краток дел од својот живот надвор од градот, во чијашто обнова тој многу придонел.
Владимир Б. Ладински (Aнглија)
Претходно: Проширување на капацитетот на белградскиот аеродром
Следно: Голема суша во Романија
„CSI-IDEA“ во Малага со вертикална градина на фасада
Приказната за досега непознат антички римски град низ артефакти
Нов број на списанието Architectum на Wienerberger
Вие можете да ги користите следните HTML ознаки:
Општина Центар издаде одобрение за градење за втора зграда спроти Холидеј Ин
Трите најголеми централни банки обвинети за уништувањето на шумите во Амазонија
Семејствата ја пошумуваат Виена
Најубавите цвеќиња што цветаат во есен
Белгија: Мега проект за обновливи извори на енергија
Bacus – количка за пијалоци од Иан Синклер
„CSI-IDEA“ во Малага со вертикална градина на фасада
Белгија и Данска го склучија првиот билатерален договор за прекуграничен транспорт на јаглерод диоксид
Досега не е видено нешто слично: Снимка од дрон на голема бела ајкула како забрзува (ВИДЕО)
Рама: Главното прашање не е цената на струјата, туку дали воопшто ќе ја има
Досега не е видено нешто слично: Снимка од дрон на голема бела ајкула како забрзува (ВИДЕО)
Sky Whale – авион на три ката за 755 патници
Приказната за досега непознат антички римски град низ артефакти
Стадионот со „златна фасада“ еден од симболите на првенството во Катар
Дронски град на Фостер – без украси, едноставен
Осијек – најзелениот град во Хрватска со 17 паркови
Modern French Art денес како дел од Култиватор
Формирана е компанија која ќе гради офшор ветерна електрана на Јадранот со капацитет од 525MW
Модуларна фасада – дом за птици, инсекти и растенија
Неверојатен полигон за тестирање на возила, кој реагира на секое движење на автомобилите
Општина Центар издаде одобрение за градење за втора зграда спроти Холидеј Ин
Влијанијата на урбанoто зеленило во животната средина
Sky Whale – авион на три ката за 755 патници
Победничката коалиција во Италија се залага за поголемо домашно производство на природен гас и нуклеарна енергија
Што го прави еден град здрав ?
ПОВИК ЗА УЧЕСТВО НА РАБОТИЛНИЦА: Пасош на Скопје 2022
Modern French Art денес како дел од Култиватор
BIG го претстави новиот проект за образовен комплекс на Северното Море
Надреална архитектура создадена со помош на вештачка интелигенција
Две од четирите Европски награди за одржлива енергија отидоа во југоисточна Европа
Светски саеми за градежништво
Светски саеми за мебел
Светски саеми за хортикултура
Светски саеми за градежништво
Светски саеми за мебел
Светски саеми за хортикултура
Porta3 © Copyright 2013, All Rights Reserved. | Designed by Biro Proekt