mk en mk mk ar es en ro uk nl it en pt ja sq hbs_lat fr el da ne pl nl eo bn zh it zh id pa es da hbs_lat de fi fa en hi ca kk tr ko bg sv be ur zh or am hu ar my ps hu he en km mk mk mk mk mk mk mk mk mk hbs_cyr ru ce mk mk mk hbs_cyr mk mk mk mk hbs_cyr mk mk ru mk ru mk hbs_cyr mk ru mk mk mk hbs_cyr mk mk mk uk ru ru uk ru hbs_cyr hbs_cyr ru mk mk hbs_cyr mk mk hbs_cyr hbs_cyr bg ru mk mn ru mk mk mk mk ru mk mk mk hbs_cyr mk mk mk mk en mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk hbs_lat hbs_lat mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk en mk mk mk mk mk mk ru hbs_cyr mk mk ru mk hbs_cyr mk hbs_cyr mk mk mk mk ru ru mk ru uk en mk mk mk hbs_cyr mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk hbs_cyr mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk mk hbs_cyr ru ce mk mk en en en mk
Како Русија влијае врз српските медиуми · Global Voices на македонски
Ги гледате сите јазици горе? Ние ги преведуваме сториите на Глобал војсис за светските граѓански медиуми да бидат достапни за сите.
Нов Лингва водич за уредници
Формулар за аплицирање за преведувач
Сите теми АфрикаАмерикаАзијаЕвропаСреден ИстокCOVID-19ПолитикаКултураЧовекови праваДигитален активизам
Како Русија влијае врз српските медиуми
Во српскиот јавен дискурс критика кон Кремљ речиси и не постои
Објавено на 12 февруари 2020 10:47 GMT
Прочитај го овој напис на Español, русский, srpski, English
Овој напис е овозможен преку партнерство со „Транзишнс“ – организација за издаваштво и обуки за медиуми со седиште во Прага
Анкета за перцепциите на граѓаните спроведена од Институтот за европски прашања во септември 2019 покажува дека 23 проценти од жителите на Србија мислат дека Русија е најголемиот донатор на помош во нивната земја. Меѓутоа, Русија, според податоци од Министерството за евроинтеграции, од 2000 година не е на врвот на десетте најголеми донатори во Србија. На врвот на листата е ЕУ со 2,96 милијарди евра помош, а по неа следи САД со 696 милиони евра.
Она што генерално се смета дека е причината за ваквата перцепција е распространетоста на медиуми спонзорирани од Русија, чии објави не само што се во согласност со геополитичките интереси на Кремљ, туку и често промовираат погрешни и целосно неточни информации. Д-р Прешс Н. Шатерје- Дуди (Precious N. Chatterje-Doody) од Универзитетот во Манчестер го објаснува овој пристап во изјава за украинската организација за проверка на факти „СтопФејк“:
By mixing fact and fiction, playing on popular sentiments among foreign audiences and trying to sway public opinion in a particular direction that serves Moscow’s interests, they systematically pursue the Kremlin’s geopolitical goals, while discrediting journalistic principles in the process.
Со мешање на факти и измислици, играјќи си со народните чувства кај странските публики и обидувајќи се да го насочат јавното мислење во една одредена насока која е во служба на московските интереси, тие на систематски начин ги остваруваат геополитичките цели на Кремљ, а така ги дискредитираат и новинарските принципи.
Дезинформациите во српските медиуми се особено алармантна тема имајќи го на ум влијанието што го имаат на Балканот. Главниот уредник на скопската новинска агенција „Мета.мк“, Зоран Андоновски, објаснува:
Географската близина, долгата заедничка историја во поранешна Југославија и културните сличности придонесуваат за возвишената слика за Србија, што пак резултира со перцепција дека секоја информација (или дезинформација) што доаѓа од таму треба да се прифати како таква без потреба да се верификува. Српскиот медиумски пазар е многу поголем од македонскиот, медиумските компании се многу поразвиени и економски помоќни, па можат да си дозволат голем број на оригинални публикации, кои пак им импонираат на македонските медиумски работници, особено оние во малите или онлајн „стартап“ портали чија самодоверба е пониска.
Еден пример за ова е порталот за вести и радиостаницата „Спутник Србија“ од Москва. Овие стигнуваат  до пошироката публика што зборува српски јазик во Србија, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Хрватска, Косово и Северна Македонија. Обично произведуваат мешавина од неутрални вести со анализа усогласена со интересите на Кремљ, но според извештајот на босанската организација за проверка на факти „Раскринкавање.ба“, овој портал е главен центар на мрежата за дезинформации на Балканот.
Во поголемиот дел од случаите, колумните и анализите на „Спутник“ содржат примери кои се анти-ЕУ – на пример, неодамнешен напис тврди дека земјите од Западен Балкан „никогаш“ нема да бидат дел од ЕУ. Друг напис вели дека западните сојузи постепено се „распаѓаат“ поради несогласувања меѓу членовите. Понекогаш, тие ја потенцираат теоријата на заговор дека НАТО сака да ја уништи Српската православна црква, а како доказ го наведуваат Законот за слобода на практикување религија донесен во Црна Гора која е членка на НАТО.
Според рејтингот на  „Џемиус Одиенс“, во декември 2019 година веб-страницата на Спутник имала 1.132.547 посетители. Рангиран е на 21 место според читаноста на медиумските портали во Србија, додека исто така емитува содржина на српски јазик преку радиото Спутник.
Засилување на домашниот и регионалниот дострел преку реобјавување
Во 2019 година про-кремљска содржина насочена кон српската публика главно се пренесувала преку руски медиумски платформи како „Спутник Србија“ или преку помалку познатите веб-портали како „Њуз Фронт“ и „Геополитика“.
Печатените медиуми во Србија исто така промовираат слична содржина – два примери се дневните весници „Политика“ и  „Вечерње новости“, а во овој вториот редовно се објавуваат содржини на „Спутник“. Според „Џемиус Одиенс“, онлајн порталот „Вечерње новости“ е петтиот најчитан медиумски портал во Србија – го посетиле околу 15 милиони лица во декември 2019 година.
Киоск со весници во Белград, Србија. Фотографија од Зоран Дрекаловиќ / „Истиномер“, употребена со дозвола.
„Б92“, портал за новости што во минатото беше либерално ориентиран, неодамна, откако се сменија сопствениците, ја промени својата уредничка поставеност свртувајќи се кон Русија.
Новинските агенции како „Танјуг“, сопственост на српската влада, и СРНА, во сопственост на  Владата на Република Српска, српскиот ентитет во Босна и Херцеговина, исто така, објавуваат про-кремљски содржини.
Според српскиот портал за проверка на факти „Раскрикавање“, на насловните страници на три српски таблоиди („Информер“, „Aлo“ и „Српски телеграф“) во 2018 година биле објавени повеќе од 700 лажни или непотврдени вести. Овие лажни или непотврдени вести вообичаено го опишуваат рускиот претседател Владимир Путин во позитивно светло, на пример, тврдејќи дека тој ќе ја „одбрани Србија од Западот“ или дека ќе го „спаси Косово за Србија“.
Насловни страници на српскиот таблоид „Српски телеграф“. Два наслови велат: „Путин е подготвен да влезе во Косово со својата војска“ и „Американскиот хорор план за Косово“. Фото: Зоран Дрекаловиќ / „Истиномер“.
Провладините таблоиди го култивираат имиџот на претседателот како самопожртвуван маченик. Насловот вели „Западот дава 100 милиони евра за соборување на Вучиќ!“ Фото: Зоран Дрекаловиќ / „Истиномер“.
Годишната анализа на „Раскрикавање“ покажа дека четирите таблоиди со најголем тираж имаат објавено над 917 „лажни или неосновани тврдења“ за политички теми во 2019, без темите за забава и спорт.
Najviše laži je izrečeno na račun opozicije i njihovih lidera, dok se u isključivo pozitivnom svetlu predstavljao Aleksandar Vučić, ali i ruski predsednik Vladimir Putin.
„Riznica” laži je tokom cele godine bila i spoljna politika – pohvalno se pisalo o Rusiji i saradnji sa njom, dok su dežurni neprijatelji, kao i uvek, bili Albanci, kosovski lideri i NATO. Najave specijalnih ratova protiv Vučića, udari na njega, lažne tvrdnje o špijunskim aferama i aferi Krušik, takođe su bile dominantne teme.
Повеќето лаги биле искажани на штета на опозицијата и нивните водачи, додека во исклучително позитивно светло биле претставени Александар Вучиќ и рускиот претседател Владимир Путин.
Ризница на лагите во текот на целата година беше и надворешната политика – се пишуваа пофалби за Русија и соработката со неа, додека дежурни непријател, како и секогаш, беа Албанците, косовските лидери и НАТО. Најавите за специјални војни против Вучиќ, штрајковите против него, лажните тврдења за шпионажа и аферата Крушик, исто така беа доминантни теми.
Српските онлајн медиуми служат како извор на вести и забавни содржини за медиумите во соседните земји. Во Северна Македонија, српската содржина се преведува (често со лош квалитет) на македонски, а понекогаш и на албански.
Друг пример се руските списанија за алтернативна медицина кои се печатат во Србија, а се продаваат  низ сите земји од поранешна Југославија. Некои од нив објавуваат и локални изданија на македонски, хрватски и словенечки јазик. Дел од тие публикации користат содржина поврзана со здравјето со цел да го промовираат имиџот на Владимир Путин.
Речиси и да не постои критика кон Русија
Истражувањето на белградскиот Центар за истражување, транспарентност и одговорност (CRTA) покажа дека ЕУ, САД и Кина биле претставени неутрално во сите видови на медиуми во Србија во 2019 година, додека пак НАТО било прикажано негативно светло, а Русија во позитивно.
Резултатите од истражувањето беа ставени на располагање на „Глобал војсис“ пред нивното официјално објавување како дел од партнерството за споделување содржини.
Резултати од истражувањето на CRTA. Употребени со дозвола.
При ова истражување, „CRTA“ ги мониторираше српските дневни весници („Блиц“, „Информер“, „Курир“, „Вечерње новости“), порталите за вести („Блиц“, „Б92“, „Курир“, „Телеграф“) и ТВ-вестите и утринските емисии (РТС1, „Пинк“, ТВ „Хепи“, „Прва“).
Преку методологијата беа разгледувани не само тонот на текстот и насловот, туку и аголот, фотографиите и припишаната важност и просторот за секој напис или приказна.
Истражувањето исто така открило дека српскиот претседател Александар Вучиќ бил најцитираниот српски функционер во 2019 година, но никогаш не бил цитиран во приказни кои биле негативни кон Русија или Кина. Вучиќ бил цитиран главно на неутрален начин во написите за ЕУ и САД.
Резултати од истражувањето на CRTA. Употребени со дозвола.
Раша Недељков, програмски директор во CRTA, во изјава за „Глобал војсис“ посочи на привидните противречности меѓу преголемата застапеност на српските претставници во проруската содржина и напорите на српската влада за влез на земјата во ЕУ:
Our monitoring of the most influential media in Serbia shows that the highest officials, such as the country's president, the minister of foreign affairs, the minister of defense, and the prime minister have not been quoted negatively about Russia or China. Still, their quotes with a negative tone about the EU, U.S. and NATO are widely present. This is not in line with the program of work of the Serbian government which states that Serbia's main strategic goal is accession to the European Union.
Нашето мониторирање на највлијателните медиуми во Србија покажува дека највисоките функционери, како што се претседателот на земјата, министерот за надворешни работи, министерот за одбрана и премиерот, не биле цитирани во негативен контекст кон Русија или Кина. Сепак, нивните цитати со негативен тон кон ЕУ, САД и НАТО се мошне присутни. Ова не е во согласност со работната програма на српската влада во која се наведува дека главната стратешка цел на Србија е пристапување кон Европската Унија.
Мониторирањето на CRTA утврди дека приватните медиуми со широк опсег, како што се весникот „Блиц“ и телевизиската станица ТВ „Пинк“, известуваат негативно само за ЕУ и САД. Кај нив не постои негативно известување за Русија и Кина.
Српскиот јавен радиодифузен сервис (RТS) објавил повеќе позитивни написи за Русија отколку за ЕУ, а не објавил ниту еден негативен напис за Русија или Кина.
Резултати од истражувањето на CRTA. Употребени со дозвола.
Руските и кинеските државни претставници се многу често цитирани во објави кои се позитивни за нивните земји, додека цитати од државните претставници на САД, ЕУ и НАТО се присутни во неутрални објави.
Пристрасноста присутна во српската медиумска сфера може негативно да влијае врз способноста на српските граѓани да учествуваат во демократскиот процес на информиран и рационален начин, додека непрофесионалните практики во медиумите придонесуваат за ширење на дезинформациите и подалеку од границите на една земја.
Источна и Централна Европа
Најнови написи од Источна и Централна Европа
Хрватските граѓани и бизниси искажуваат поддршка за Украина на различни начини
Белорусија  24 март 2022
Росана Алексоска: Руското влијание особено се провлекува во клучни периоди и настани за Северна Македонија
Македонија  18 февруари 2022
„Не го барав тоа“: Четири жени се борат против родовото насилство во Босна и Херцеговина
Босна и Херцеговина  21 јануари 2022
Топ написи од свет
Фото-есеј: без државјанство во поранешната советска република Грузија
Грузија  4 октомври 2018
Дали претседателот на Казахстан е диктатор? Одлучете сами.
Централна Азија и Кавказ  27 март 2017
Списоци на затвореници будат сеќавања на Информбирото во бившите југословенски републики
Источна и Централна Европа  21 февруари 2014
Автори, ве молиме Најава »
Имејл (Нема да биде јавно видлив) (задолжително)
Претплати се на коментарите на овој пост преку имејл
Сите коментари се модерирани. Не го поставувајте вашиот коментар повеќе од еднаш, бидејќи може да биде идентификуван како спам.
Ве молиме однесувајте се кон другите со почит. Коментарите кои содржат омраза, непристојност и лични напади нема да бидат одобрени.
Лингва водич за преведувачи
Нов Лингва водич за уредници
Што е Глобал војсис?
Формулар за аплицирање за преведувач
Global Voices is supported by the efforts of our volunteer contributors, foundations, donors and mission-related services. For more information please read our Fundraising Ethics Policy.
Special thanks to our many sponsors and funders.
Please support our important work:
Овој сајт е лиценциран под Криејтив комонс - Наведи извор 3.0  Некои права задржани