hy en hy tr hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy tr tr tr tr tr tr tr tr tr tr tr tr tr tr tr en hy hy hy hy tr tr tr tr it it tr tr tr tr it it tr tr tr tr cs cs tr tr tr tr cs cs en hy ru hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy pt tr tr pt tr en it pt tr tr it pt tr en ro pt tr tr pt tr en ro pt tr tr tr en ro en hy hy tr tr tr tr tr tr tr tr tr tr tr tr tr tr en hy hy hy cs cs cs hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy es es en en hy hy en hy hy en hy it
Քարտէսներ | Վանի վիլայէթ | Վանի քազա | Տեղական յատկանիշներ | Երգ - Վաղարշակ Շահինեան :: Houshamadyan - a project to reconstruct Ottoman Armenian town and village life
Վաղարշակ Շահինեան եւ Շուշանիկ Շահինեան (ծնեալ Թոհաֆդճեան), 1941.
Այս էջով կը ներկայացնենք մեծ մասամբ Վանի երգեր, որոնց գլխաւոր երգողը Վաղարշակ Շահինեանն է, ինչպէս նաեւ ընտանիքի այլ անդամներ։ Երգերուն մեծ մասը արձանագրուած են 1958-ին՝ Վաղարշակի որդւոյն՝ Անդրանիկի եւ անոր կնոջ՝ Ալիսի Նիւ Ճըրսիի տան մէջ։
Հեղինակ՝ Արմէն Շահինեան, թարգմանութիւն՝ Շաղիկ Շահինեան Արծրունի
Ամեն անգամ որ մեծ հօրս եւ մեծ մօրս՝ Վաղարշակ եւ Շուշանիկ Շահինեաններու պատմութեան մասին այսօրուան գիտցածովս բեռնուած յետադարձ հայեացք կը նետեմ մանկութեանս օրերուն վրայ, կը զմայլիմ այն ուրախութեան եւ կենսախնդութեան վրայ, որմով ապրած են իրենց կեանքը։ Երկուքն ալ վանեցի էին. Շուշանիկը Վան քաղաքէն էր, իսկ Վաղարշակը՝ Վանի մերձակայ գիւղերէն մէկէն։ Երկուքն ալ իրենց մայրերը եւ ընտանիքի այլ անդամներ կորսնցուցած էին Առաջին համաշխարհային պատերազմի օրերուն։ Եւ երկուքն ալ գոյատեւած էին. մերժած էին իրենց ամբողջ կեանքը սուգի ու վիշտի մէջ ապրելով հանգիլ-մեռնիլ։ Իրենց կորսնցուցածին, կորուստներու մասին չէին խօսիր. գոնէ թոռնիկներուն չէին պատմեր։ Մարդու միտքէն չէր անցնիր, որ իրենց կեանքերը մասամբ սահմանուած էին իրենց ապրած ողբերգութիւններով։ Այնպիսի խինդով կ’ապրէին կեանքը… իմ ժամանակակիցներուս մէջ չեմ տեսներ այդպիսի կենսախնդութիւն։
Այդ օրերուն ընտանեկան հաւաքոյթները երգելու եւ պարելու առիթ էին։ 1930-ականներուն եւ 1940-ականներուն մեծ հայրս եւ մեծ մայրս Պրոնքս կ’ապրէին (Նիւ Եորքի շրջաններէն մէկը)։ Ինծի պատմած են, որ մեծ հօրս եւ մեծ մօրս տունը ուրբաթ գիշերները եւ շաբաթավերջերուն իրենց ընկերներուն կանոնաւոր հաւաքատեղին էր։ Լուսանկարներ ունիմ եւ հին նկարահանումներ,  որոնք այդ տարիներու իրենց կեանքը կը վաւերագրեն. ժպիտներու, ուտելիքներով ծանրաբեռն սեղաններով ճաշասենեակներու, երգ ու պարի տարեգրութիւններ են։ Ըստ երեւոյթին ընտանիքի անդամներու թէ ընկերներու այցելութիւնները գրեթէ միշտ կը վերածուէին տօնակատարութիւններու, որոնց ընթացքին իրենց հայրենի Վանայ երգերն ու պարերը կը թնդային։
Շուշանիկի եւ Վաղարշակի որդի Անդրանիկի եւ անոր կնոջ՝ Ալիսի 1949-ին ծնած որդին եմ եւ բախտաւոր եմ, որ բաւականաչափ մեծ էի, որ յիշէի 1950-ականներու վերջերու եւ 1960-ականներու սկիզբի մեր ընտանեկան ընթրիքները, որոնց ընթացքին այնքան կ’երգուէր։ Եւ անշուշտ, ընտանեկան մեծ հաւաքներուն նաեւ շատ պարել կ’ըլլար։ Թերեւս երջանկութեան այս անսանձ արտայայտումը կը բացատրուի այն փաստով, որ մեծ հայրս եւ մեծ մայրս իրենց կեանքի մեծ մասը նախահեռատեսիլեան օրերուն ապրած էին. բայց իրականութեան մէջ աւելին էր։ Ինչպէս զարմիկս՝ Միքայէլ Մանուկեանը կը յիշէ, մինչ ընտանիքի անդամներն ու ընկերները կը զրուցէին հինէն եւ նորէն, մէկը կը սկսէր քիթին տակէն եղանակ մը երգելու, եւ բոլորը կը միանային անոր, շատ յաճախ երգը կը վերաճէր պարերգի, երգելուն կը միանար պարելը։ Այս սովորութիւնը անտարակոյս կապ ունէր մեծ հօրս եւ մեծ մօրս կորսնցուցածին հետ, բայց այդ կապը կսկիծով սգալու փոխարէն կը տօնակատարուէր ուրախութեան մէջ։
1946-ի շուրջ։ Հայկական հաւաքոյթ մը Վաղարշակի եւ Շուշանիկի տան մէջ, Պրոնքս (Նիւ Եորք)։
Ճէք Արապեան, Քարլ Կոզիկեան, Քաջբերունի Կոզիկեան, Շուշանիկ Շահինեան, Շուշանիկ Կոզիկեան, Մանուկ Մանուկեան, Արփին Մանուկեան, Վաղարշակ Շահինեան
Անճըլ Կոզիկեան, Տայեան Արապեան, Ալիս Շահինեան
1943-ի շուրջ։ Շահինեան ընտանիքին Պրոնքսի (Նիւ Եորք) ճաշասենեակը Ուրբաթ երեկոները հաւաքավայր մըն էր ընտանիքի անդամներու եւ բարեկամներու համար։ Վաղարշակ Շահինեանը ձախին, ամէնէն առջեւի շարքինն է։ Աջին, նոյնպէս ամէնէն առջեւը կ՚երեւին Ճորճը, Շուշանիկը եւ Վիրճինիան։
Այս հին ձայնագրութիւնները մտիկ ընելը ինծի համար հին օրերու յիշողութիւններու գիրկը ճամբորդութիւն մը եղաւ։ Կը յիշեմ ինչպիսի՛ ուրախութեամբ եւ ոգեւորութեամբ կ’երգէին։ Մեծ հօրս քաշած տնական գինին թերեւս իր դերը ունէր, բայց մեծ հայրս մեծ սէր չունէր խմելու հետ, եւ ըմբոշխնելու համար գինիի պէտք չունէր։ Ինքնաբուխ, անմիջական ըլլալը եւ քէֆին մեկնարկը տալը իր արեան մէջ էին։ Եւ իր կինը՝ Շուշանիկ մեծ մամաս, երբ որ կարենար կը միանար ամուսինին՝ խոհանոցէն ճաշասեղան իր անվերջ երթ ու դարձին ընթացքին, իսկ երգեցողութեան մեծ մասը ճաշի սեղանին շուրջ տեղի կ’ունենար։
1934։ Մեծամասնութեամբ Արսէնեան կողմի ընտանիքի (Շուշանիկի հարազատները) անդամներ։ Նստած, երաժիշտներ, ձախէն աջ՝ Վահան Մելքոնեան եւ Տիոս Գրիգորեան։ Պարողներ, ձախէն աջ՝ Արամ Արսէնեան, Շուշանիկ Շահինեան, Վաղարշակ Շահինեան, Մարինա եւ Վահան Չոպանեան, Կարին Գրիգորեան, Ենովք Արսէնեան, հաւանաբար Ենովքին դուստրը։
Կը յուսամ որ Յուշամատեանի մէջ այժմ հնչող այս երգերը, որոնց մեծ մասը մեծ հայրս՝ Վաղարշակ Շահինեանը կ’երգէ, պարզ ու յստակ կերպով կը հաղորդեն երջանկութեան այն ոգին, որմով ան կ’երգէր այս երգերը ու կ’ապրէր զանոնք՝ նոյնիսկ եթէ ձայնագրուած չեն այն զուարթ մթնոլորտին մէջ, որուն մէջ կ’երգուէին առհասարակ։ Ընտանեկան հաւաքոյթներու ատեն իր երգածներուն ձայնագրութիւնները, աւաղ, այս նպատակին չեն կրնար ծառայել՝ պզտիկներուն եւ առհասարակ ներկաներուն ստեղծած խորքային զուարթ աղմուկին պատճառով։
Տեսերիզին մէջ գտնուող երկու լուսանկարներուն հայերէն մակագիրները կը գտնէք հոս։
Երգիչն է Վաղարշակ Շահինեան, որուն կ՚ընկերանայ նաեւ որդին՝ Անդրանիկը։ Տըմպէք (dumbeg, darbuka, dumbelek) նուագողը Անդրանիկն է։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։
Ման ես գալիս էրին վերին
Կրակն ընկնի սիրտդ ըրի [կրկնել] [2×]
Մօրդ ասա մէկն էլ բերի
Քեզ պէս խորոտ թող շատ ըլնի [կրկ.]
Ման էս գալիս քուչա քուչա
Ծոցիդ նամակները ինչ ա [կրկ.]
Շատ սիրուն էս խելքդ քիչ ա
Ասա տեսնեմ մտքումդ ինչ ա [կրկ.]
Դուն ելեր ես կ՚երթաս պախչէն
Կը չխչխկայ ոտքիդ նալչէն [կրկ.]
Ես վարդ քաղեմ դու ալուչէն
Ես փունջ անեմ դու զարկ մախչէն [կրկ.]
Դու ելեր ես կայներ ես դուռ
Մէջքդ կը նմանի խնչելի բուռ [կրկ.]
Քամին իզարկ շուռ մուռ իտուր
Ինձ արել ես սեւտալի ծուռ [կրկ.]
Ման էս գալիս քուչա քուչա
Ծոցիդ նամակները ինչ ա [կրկ.]
Շատ սիրուն էս խելքդ քիչ ա
Ասա տեսնեմ մտքումդ ինչ ա [կրկ.]
Դու նստեր ես լուացք կ՚անես
Շամամ ծծերդ բաց կ՚անես [կրկ.]
Ինձ տեսնալուդ սուտ լաց կ՚անես
ճամալ պոյիդ ես հէյրանեմ, ղուրպանեմ
Դուն ելեր ես կ՚երթաս պախչէն
Կը չխչխկայ ոտքիդ նալչէն [կրկ.]
Ես վարդ քաղեմ դու ալուչէն
Ես փունջ անեմ դու զարկ մախչէն [կրկ.]
Դու ելեր ես կայներ ես դուռ
Մէջքդ կը նմանի խնչելի բուռ [կրկ.]
Քամին իզարկ շուռ մուռ իտուր
Ինձ արել ես սեւտալի ծուռ [կրկ.]
Դու նստեր ես լուացք կ՚անես
Շամամ ծծերդ բաց կ՚անես [կրկ.]
Ինձ տեսնալուդ սուտ լաց կ՚անես
ճամալ պոյիդ ես սէյրանեմ, սէյրանեմ
Երգիչն է Վաղարշակ Շահինեան։ Կրկներգին կ՚ընկերանայ Անդրանիկ Շահինեան։ Տըմպէք նուագողը Անդրանիկն է։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։
Ինձ պէս տղին ոնց սազի
Մեղր ու շաքար քեզ (?)
Նարոյ, նարոյ, նարոյ ջան [Վաղարշակ]
չարտախաւոր – տունին տանիքին շինուած փայտեայ կառոյց մը, ուր տնեցիները ամառները հոն կ՚անցընեն
Այս երգին մասին Ուղուր Ատսըզ  Յուշամատեանին կը գրէ, որ անիկա կը պատկանի պէրիթէ կոչուող երգային ժանրիմ. երգ-զրոյց մըն է երկու խումբերու միջեւ։ Երգը յատուկ է Կոյան ցեղախումբի քիւրտերուն, որոնք իրենց առանձին բարբառը ունին։ Շնորհակալութիւն կը յայտնենք Ուղուր Ատսըզին այս երգը քրտերէն արտագրելուն համար։
Երկու երգերը կ՚երգէ Վաղարշակ Շահինեան։ Տըմպէք նուագողը Անդրանիկ Շահինեանն է, որ ատեն-ատեն կը մասնակցի նաեւ երգերուն։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։
Հօօօ քօ ռաքօ, թալլա ռաքօ թալլաստիքօ թիրսէնէքօ
Փօզէ մին փօզ պի չի փօզ պի եէք
Եքէմին եէք նաւ պօթան
Տիւէմին տու Ճիզիր Պէկան
Տօմմեր վաթօօօ տօմմեր վաթօօօ
Հօօօ քօ ռաքօ, թալլա ռաքօ թալլաստիքօ թիրսէնէքօ
Փօզէ մին փօզ պի չի փօզ պի եէք
Եքէմին եէք նաւ պօթան
Տիւէմին տու Ճիզիր Պէկան
Տօմմեր վաթօօօ տօմմեր վաթօօօ
Հօօօ քօ ռաքօ, թալլա ռաքօ թալլաստիքօ թիրսէնէքօ
Փէնճէմին փէնճ նաւ պօթան
Տօմմեր կարթօօօ տօմմեր կարթօօօ
Հօօօ քօ ռաքօ, թալլա ռաքօ թալլաստիքօ թիրսէնէքօ
Տօմմեր վաթօօօ տօմմեր վաթօօօ
«Օրն էր Ուրբաթ» (առաջին տարբերակ)
(…) ըսաւ խաղ մ՚էլ ունեմ
Խանիման ջան ի ման [կրկնել ամէն տողէ վերջ]
Խաղ խանողին խերն անիծեմ
Օրն էր ուրբաթ աղօթըրուին
Ասինք էրթանք Վանից էգին
Ուտենք խմենք խետ մեր քէֆին
Խանիման ջան ի ման
Մեր խուրուղուն տփենք գետին
Ուտենք խմենք խետ մեր քէֆին
Մեր Աւագեան Տիգրան աղէն
Էստեղ թռաւ էնտեղ թռաւ
-Բարի լիւս քէ Գէորգ ախպեր
-Աստծու բարին Տիգրան աղա
-Քո արապէն կու տաս քիրա
Թոզ արապէն, ես քէ ծառայ
Արապէ մ՚ունիմ խըրեղէն կառք
Ձիանք ունիմ թեւաւոր խաւք
Մեզ կը տանես չուր Կարմըրւոր
Թոզ Կարմըրւոր Վերին Վարագ
Փէշին փարա քսան ղուրուշ
Թէ գնա ասա թող հազրուեն
Չուր մշակներ ձիանք ջրեն
Ձիանք ջրեց արապէն լցրեց
Պիղնի փողին ճանբախ բռնեց
Կիյներն բերին բերքն ու բարին
Արախ, գինին խետ ուլ մազին
Ուլն էլ առին խետ իրենց կշտին
Էլան նստան մէջ արապին
Եալլա ըսին, արապէն քաշին
Գացին խասան Աւօյի դար
Դիմացն եկաւ պստիկ խանտալ
Կոտրաց գնաց արապի թէքէր
Եալլա ըսինք արապէն քաշին
-Տէ էլէք էճէք որ ես քշեմ
Յուշիկ քելէք որ ես հասնեմ
Քարեր ժողվէք ճամբի վերվէն
Չի պէյպէյվի իմ արապէն
Խալ խլուսաւ խալ մէլ ունիմ
Խալ խանոլին խերն անիծեմ
խաղ խանողին – երգ երգողին
Վանից Էգին – Վանի այգին
խուրուղու – խորոված գառ կամ ոչխար
թոզ – ոչ միայն
խաւք – հաւեր, թռչուններ
փէշին փարա - կանխավճար
Պիղնի փողի – Պիղնի փողոց
«Օրն էր Ուրբաթ» (երկրորդ տարբերակ)
Այս երգը ունի այլ տարբերակ մը, որ 1954-ին լոյս տեսած է Ֆրէզնոյի «Արծուի Վասպուրական» պարբերաթերթին մէջ (Յունուար-Փետրուար 1954, Գ. Տարի, թիւ 4)։ Երգը յուշագրած է Մ.Տ. Մարկոսեան։ Այս պարբերաթերթին բաժանորդ էին Վաղարշակ եւ Շուշանիկ Շահինեանը։ Զայն կը ներկայացնենք իր ամբողջութեամբ։
Ուրբաթ առտու մութ ու լիւսուն
Խան Ամիր, ջան Ամիր [կրկնել ամէն տողէ վերջ]
Կըռկէ Տիգրան ափալ թափալ
Չուր Խաչ փօղան մէլար գնաց
Էստէխ ինկաւ, էնտէխ ինկաւ
-Պարի լիւս քէ Գեւորգ աղա։
-Ասծու բարին Տիգրան աղա։
-Քո արապէն կու տա՞ս քըրա։
-Թոզ զ՚արապէն ես քէ ծառայ։
Արապէ մ՚ունեմ խըրեղէն կառք,
Ձիանք մ՚ունեմ թեւաւոր խաւք։
Պազար առին քառսուն քուրուշ,
Խաթրի համար քսան քուրուշ։
-Թէ, գնա ասա թող հազրուին
Չուր մշակներ ձիանք ջրեն։
Կիյտերն առին բերքն ու բարին
Էկան լկցան մէջ արապին
Ձիանց զօրեց, արապէն քաշեց
Էհանք խասանք Ուրբաթ առուն,
Արինք չարինք տիւս խանեցինք,
-Էլէք էճէք որ ես քշեմ
Չուր էսա դիք սարերն ընցնեմ
Էկանք խասանք Փէօրօզա քար
Մէկ ձին ինկաւ էլ վեր չելաւ
Էն ձիու տեղ Գէւօն լծուաւ
Տքտքալէն քիչ մը տարաւ
Նէֆէս կտրաւ էլ չկրցաւ
-Ախ տնաւէր Գէորգ աղա
Քօ կօտն ուտի խրեղէն կառք
Էդ քո ձիանք թեւաւոր խաւք
Մի խաղք արիր ու խայտառակ
Դիւռ դրկցին ծաղր ու ծանակ
Խաթուններն առին բերքն ու բարին
Զմէն բառցան Տիգրան աղին
Չուր կէսօրին ջէօրով խասան
Իրենց խօր մօր խարսնիս տեսան
թոզ – ոչ միայն
նէֆէս կտրաւ – շունչը կտրուեցաւ
քօ կօտն ուտի – հայհոյանք
խաղք արիր – խաբեցիր
«Օրն էր Ուրբաթ» (արտասանութիւն)
Հոս Վաղարշակ Շահինեան պարզապէս կ՚արտասանէ «Օրն էր Ուրբաթ» երգը։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։
«Օրն էր Ուրբաթ» (երրորդ տարբերակ)
Հոս լսուողը «Օրն էր Ուրբաթ»ին եղանակային այլ տարբերակն է։ Կ՚երգեն խումբով։ Վաղարշակ արդէն մահացած է։ Ձայնագրութեան վայրը շատ հաւանաբար Երեւան է, Գաբրիէլ Խանոյեանի տան մէջ, 1978-ին, երբ Վաղարշակի հարազատները եկած են Հայաստան հանգուցեալին աճիւնները հողին յանձնելու Սարդարապատի յուշարձանին քով կառուցուած յատուկ գերեզմանի մը մէջ։ Առաջին լսուող ձայնը Միսաքեանն է (առաջին անունը անյայտ), ապա երգին կը միանան Շուշանիկ Շահինեանը, Անդրանիկ Շահինեանը, եւ Տիգրանուհին (Վաղարշակին քոյրը)։ Տիգրանուհին կ՚ապրէր Սոչի (Սեւ Ծովու ափին)։ Յայտնապէս, ան յատուկ եկած էր Երեւան ընտանեկան այս հաւաքին մասնակից ըլլալու համար։
«Ելէք տեսէք վովն ա կերել»
Երգիչ՝ Վաղարշակ Շահինեան։ Ընկերակցողը եւ տըմպէք նուագողը Անդրանիկ Շահինեանն է։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։
[Վաղարշակ] «Աս երգը շատ հին երգ է, կ՚ըսէին եւ կը պարէին խմբովին Վանի մէջ։ Կ՚ըսէին եւ կը ցատկէին։ Շատ երեխայ էինք, հարսանիքի մը գացեր էի, աս երգը կ՚երգէին եւ կը ցատկէին երիտասարդները։ Այդ ատենուանից միտքս մնացեր է։ Շատ երկար, կ՚ըսեն եւ կը պարեն»։
Ելէք տեսէք վովն ա կերել մեր ուռ
էծն է կերել մեր ուռ
Էծն էր ուռուն, ուռն էր թփան,
Թուփն էր իգին իգն Վարագայ
Տաքն ա կիւ գայ
Ինչ որ ասես վրես կը գայ
ինչ բարի տարիք մեր եկաւ
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
Ելէք տեսէք վովն ա կերել մեր էծ
Շունն ա կերել մեր էծ
Շունն էր էծին, էծն էր ուռուն, ուռն էր թփան,
Թուփն էր իգին իգն Վարագայ
Տաքն ա կիւ գայ
Ինչ որ ասես վրես կը գայ
ինչ բարի տարիք մեր եկաւ
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
էլէք տեսէք վովն ա կերել մեր շուն
Գայլն ա կերել մեր շուն
Գայլն էր ը շան, շունն էր էծուն, էծն էր ուռուն, ուռն էր թփան,
Թուփն էր իգին իգն Վարագայ
Տաքն ա կիւ գայ
Ինչ որ ասես վրես կը գայ
ինչ բարի տարիք մեր եկաւ
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
էլէք տեսէք վովն ա կերել մեր գայլ
Արջն ա կերել մեր գայլ
Արջն է գայլին, գայլն էր ը շան, շունն էր էծուն, էծն էր ուռուն, ուռն էր թփան,
Թուփն էր իգին իգն Վարագայ
Տաքն ա կիւ գայ
Ինչ որ ասես վրես կը գայ
ինչ բարի տարիք մեր եկաւ
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
էլէք տեսէք վովն ա կերել մեր արջ
Խոզն ա կերել մեր արջ
Խոզն ա արջին, արջն է գայլին, գայլն էր ը շան, շունն էր էծուն, էծն էր ուռուն, ուռն էր թփան,
Թուփն էր իգին իգն Վարագայ
Տաքն ա կիւ գայ
Ինչ որ ասես վրես կը գայ
ինչ բարի տարիք մեր եկաւ
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
էլէք տեսէք վովն ա կերել մեր խոզ
Թուանքն ա կերել մեր խոզ
Թուանքն ա խոզին, խոզն ա արջուն, արջն էր գայլին, գայլն էր ը շան, շունն էր էծուն, էծն էր ուռուն, ուռն էր թփան,
Թուփն էր իգին իգն Վարագայ
Տակն ա կիւ գայ
Ինչ որ ասես վրես կը գայ
ինչ բարի տարիք մեր եկաւ
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
էլէք տեսէք վովն ա կերել մեր թուանք
Ժանքն ա կերել մեր թուանք
Ժանքն ա թուանքին, թուանքն ա խոզին, խոզն ա արջին, արջն էր գայլին, գայլն էր ը շան, շունն էր էծուն, էծն էր ուռուն, ուռն էր թփան,
Թուփն էր իգին իգն Վարագայ
Տակն ա կիւ գայ
Ինչ որ ասես վրես կը գայ
ինչ բարի տարիք մեր եկաւ
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
Կէօվեր մեր, կէօվեր ձեր
վովն ա – ով է
ուռ - պտուղ տուող ծառի կամ թուփի ճիւղ
Էծն էր ուռուն – այծը ուռին
կիւ գայ – կու գայ
Վանի բերդը։ Լուսանկարը մաս կը կազմէ Շահինեան ընտանիքի հաւաքածոյին։
Վարագայ վանքը, 1907-ին։ Լուսանկարը մաս կը կազմէ Շահինեան ընտանիքի հաւաքածոյին։
Երգիչ՝ Վաղարշակ Շահինեան։ Ընկերակցողներ՝ Անդրանիկ Շահինեան եւ Շուշանիկ Շահինեան։ Տըմպէք նուագողը Անդրանիկն է։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։
Բոպիկ մի քելէ Լալուխան,
Փուշ կ՚էլնի տօտիկ Լալուխան,
Տիւնն էր սօրօտիկ Լալուխան
Էրթանք պզտիկ գեղ Լալուխան
Ժողվենք թուփ մը եղ Լալուխան
Մեր բերնին (…) Լալուխան
Ոչխար վեր բերին Լալուխան
Կթենք թուխ մաքին Լալուխան
Իմ եար խռով էր Լալուխան
Էրթանք պզտիկ գեղ Լալուխան
Ժողվենք թուփ մը եղ Լալուխան
Մեր բերնին (…) Լալուխան
կոտիկ – բարակ շրջականաձեւ զարդարանք, որ կիները իրենց գլխուն կը դնեն
Էրէրին – գիւղի մը անունը
մաքի – էգ ոչխար
ըրխկենք – ուրախացնենք (՞)
Երգիչ՝ Վաղարշակ Շահինեան։ Ընկերակցողը եւ տըմպէք նուագողը Անդրանիկ Շահինեանն է։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։
Վավէլէր Զուլօն վավէլէր, թօյ
Քո տարողի տունն աւիրեր [կրկ.]
Մեր տանն իտեւ արտ կորենկան
Ձեր տան իտեւ արտ կորինկան
Ձիանք մէջը կը խրխնչան
Թող ձեռք զարնի վեր ու ծնկան
Համէն մրջան տանձ պատնջան
Վավէլէր Զուլօն վավէլէր, թօյ
Քո տարողի տունն աւիրեր
Մեր տան իտեւ ծառ կայ պնտուկ
Ձեր տան իտեւ ծառ կայ պնտուկ
Առնեմ Զուլօն մտնեմ սնտուկ
Վավէլէր Զուլօն վավէլէր, թօյ
Քո տարողի տունն աւիրեր
Մեր տան իտեւ արտ լըհանա
Ձեր տան իտեւ արտ լըհանա
Եկէք անենք կօ մահանա
Պալքի Զուլօն գայ դուռ բանայ
Քո տարողի տունն աւիրեր
Վավէլէր Զուլօն վավէլէր, թօյ
Քո տարողի տունն աւիրեր
վավէլէր – արտայայտութիւն մը
Զուլօ – աղջկայ անուն
տէգէրկնկան -  տագրին կնոջ
լըհանա – լահանա, կաղամբ
մահանա – կեղծ պատճառ, առիթ
Երգողը Վաղարշակ Շահինեանն է։ Ընկերակցողը եւ տըմպէք նուագողը Անդրանիկ Շահինեանն է։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։
Ելանք տանիք թոփ քէլիցինք
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
Մաքրօն տուն չէր, նստանք լացինք
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
Մէջ քարվնին ջորի մը կեր
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
Վերին ջորուն սնտուկ մը կեր
Մէջ էն սընտկին չայմաճա կեր
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
Մէջ չայմաճին շուշփէ մը կեր
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
Մէջ էն շուշփին շուշփէ մը կեր
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
Մէջ էն շուշփին աղջիկ մը կեր
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
Աղջիկ, աղջիկ անունդ ինչ ի
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
Խորած-խեղդուած, դաւիդ ինչ ի
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
Իմ խեր լսի քեզ կը սպաննի
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
Առուն թաղէ թաղ կը ցրուի
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
Խաղ խլսաւ խաղ մ՚էլ ունիմ
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
Խաղ խանողի խէրն անիծեմ
Մաքրուհի ջան, Մաքրուհի [կրկ.]
թոփ քէլիցինք - հաւաքուեցանք
կեր – կար չայմաճա – փոքր արկղ
դաւի – հարց, կռիւ, վէճ
Կ՚ենթադրուի որ երգիչը Վաղարշակ Շահինեանն է։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։ Շնորհակալութիւն կը յայտնենք Տէնիզ Թ. Քիլինճօղլուին, Սամիյէ Տէմիրին եւ Զէյնէլ Տէմիրին, որոնք սոյն երգը այս էջին համար արտագրեցին։
O çini mavi çini
Öpüm [Öpeyim] ağzın içini [2x]
Bahçalarda arik [erik] var
Kız dilinde (?) delik var [2x]
O delikten bana ver
Sana bir çift lira var [2x]
Adana’da tantane (?) töktürmüş [döktürmüş] birer tane [2x]
Senin gibi bir tane [2x]
Ben murad alamadım [2x]
Kara kuş yuva yapmış
Kuş kadar olamadım [2x]
1941-ի շուրջ, «Սեդա Սիւնի» պարախումբին մաս կազմող երիտասարդ հայուհիներ։ Ոտքի, ամէնէն ձախին՝ Ալիս Զէմանեան (հետագային Շահինեան), կեդրոնը, գետին պառկած՝ Վիրճինիա Շահինեան (հետագային Մելքոնեան)։
«Պէտիրխան պէյ» (թրքերէն երգ)
Երգիչ՝ Վաղարշակ Շահինեան։ Տըմպէք նուագողը Անդրանիկ Շահինեանն է։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։ Շնորհակալութիւն կը յայտնենք Ուղուր Ատսըզին, Սամիյէ Տէմիրին եւ Զէյնէլ Տէմիրին, որոնք սոյն երգը այս էջին համար արտագրեցին։
Երգին դերակատարները Պէտիրխան պէյը, Օսման փաշան եւ Խան Մահմուտն են։ Պէտիրխան պէյը Պօթանի շրջանի քիւրտ էմիրն էր, որ մինչեւ 19-րդ դարու կէսը Օսմանեան կայսրութեան մաս կազմող այս տարածքին մէջ իշխանապետութեան մը գլուխն էր։ Խան Մահմուտը Պէտիրխան պէյի գլխաւոր դաշնակիցներէն էր։ 19-րդ դարու կէսերուն օսմանեան պետութիւնը Օսման փաշայի գլխաւորութեամբ բանակ կը ղրկէ Պէտիրխանին դէմ՝ զայն հպատակացնելու եւ անոր հաստատած ինքնավարութիւնը վերացնելու համար։ Երգը կը ներկայացնէ այն պահը, երբ Օսման փաշա իր բանակով հասած է անձնատուր եղած Պէտիրխան պէյը ձերբակալելու։
Bedirhan Bey dedi hey kapı kapı
Sonra seni çağırtırırım way lı mın babo
Çok dara düşsem Han Mahmut  imdada gelir
O da bu yerlerin bir kehremanî
Ram di ray ray ram di ray ray r ara ri rayy
Ram di ray ray ram di ray ray r ara ri rayy
Amaneeyyyy Osman Paşa dedi hey şaşkın ahmak
Dört yanınî keserim yoktur kaçamak
Seniii seniii seniii buyurttururum şehir istanbulîi
Ram di ray ray ram di ray ray r ara ri rayy
Ram di ray ray ram di ray ray r ara ri rayy
Amaneeyyy Bedirhan bey dedi
Galibe şaşkın ne cesaret ile bu dağları aştın
Ancak geldin kendin tuzağa düştün
Her ne hal olsa koyu vermem yakaniiii
Rin na na ninay Rin na na ninay
Rin na na ninay Rin na na ninay
Amaneeyyy Osman Paşa dedi
Toptoplari kurun hazır cem olun alesta durun
Marş ettiğince zurnayı vurun
Varsın çalınsın Alî- Osmanî
Rin na na ninay Rin na na ninay
Rin na na ninay Rin na na ninay
Վաղարշակ Շահինեան եւ Շուշանիկ Շահինեան (ծնեալ Թոհաֆթճեան), 1941-ի շուրջ։
Զուգերգ՝ Շուշանիկի եւ Վաղարշակի կատարողութեամբ։ Այս երգին բառերը եւ երաժշտութիւնը կը պատկանին Աշուղ Փիլօյի (Գասպարեան), որ ծնած էր Երեւան, 1893-ին, կը մահանայ 1932-ին։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։
Կէս-գիշերին ես ու եարս միասին
Նստած էինք ու մեզ կ՚իշխէր պարզ լուսին,
Խօսում էինք մեր լաւ ու վատ օրերից
Եւ մերթ առ մերթ համբոյր առնում իրարից։ [կրկ.]
Բայց թէ ինչու եարս էր տխուր այս գիշեր,
Մղկտում էր ու յիշում էր վառ յուշեր,
Լաց էր լինում, արցունք թափում դառնագին,
ճմլւում ու անհանգիստ էր իր հոգին։ [կրկ.]
Յանկարծ եարս արտասուալի աչքերով
Ինձ պինդ գրկեց, օծեց դէմքս համբոյրով,
Ասաց. «Գնա այսուհետ ինձ մի՛ յիշի,
Քեզնից հանում, ինձ տալիս են ուրիշի»։ [կրկ.]
Ես դողացի ողջ մարմնովս ոնց տերեւ,
Եւ աչքերս բարձրացնելով դէպ վերև,
Ասի. «Գնա, ում որ կ՚ուզես, ում կ՚առնես,
Քո կեանքումդ լաւ օրերը չտեսնես»։ [կրկ.]
Անիծեցի ես իմ եարին վշտացած,
Որ չեմ տեսնի լաւ օրերս անցկացած,
Օդն ու ջուրը թող թոյն դառնան, ճամբէն՝ փուշ,
Երկինք, գետին անէծք կարդան, կանչեն «վո՛ւշ»․․․ [կրկ.]
Քալած ճամբէդ թող չորանայ, քար դառնայ,
Ագռաւները աչքեր հանեն, կուրանան,
Օդին թոյնը թող նա ուտէ (…)
Որ բաժանեց երկու սրտով սիրածին [կրկ.]
Սկիզբի երգողը Անդրանիկ Շահինեանն է։ Վաղարշակ Շահինեանը եւ Տիգրանուհին (Վաղարշակին քոյրը) կը միանան երգին։ Ձայնագրուած է Երեւանի մէջ 1963-ին, Գաբրիէլ Խանոյեանի տան մէջ ընտանեկան հաւաքի մը ընթացքին։ Այս երգը իր բառերով եւ նօթաներով լոյս տեսած է Միհրան Թումաճանի գործին մէջ («Հայրենի երգ ու բան», 4-րդ հատոր, Երեւան, 2005)։ Այս հատորին մէջ կը գտնենք նաեւ Վանէն այլ երգեր, զորս Միհրան Թումաճան քաղած է ուղղակի Վաղարշակէն եւ Շուշանիկէն։
Չեմ ը չեմ, չեմ, չեմ ը չեմ, չեմ կանայ խաղայ
Սաքոյիս ծանրութենէն չեմ կանայ խաղայ
Սաքոն ել խան դիր տհան, ել կ՚այնի խաղայ
Սաքոն ել խան դիր տհան, ել կ՚այնի խաղայ
Չեմ ը չեմ, չեմ, չեմ ը չեմ, չեմ կանայ խաղայ
Շապիկիս ծանրութենէն չեմ կանայ խաղայ
Շապիկ ել խան դիր տհան, ել կ՚այնի խաղայ
Շապիկ ել խան դիր տհան, ել կ՚այնի խաղայ
Չեմ ը չեմ, չեմ, չեմ ը չեմ, չեմ կանայ խաղայ
Փանթոլիս ծանրութենէն չեմ կանայ խաղայ
Փանթօլ ել խան դիր տհան, ել կ՚այնի խաղայ
Փանթօլ ել խան դիր տհան, ել կ՚այնի խաղայ
Չեմ ը չեմ, չեմ, չեմ ը չեմ, չեմ կանայ խաղայ
Վարտիքիս ծանրութենէն չեմ կանայ խաղայ (ծիծաղ)
[Վաղարշակ] Հապա ատոր ամբողջ շարունակութիւնը այդ է։ Շապիկ կ՚ըսէ…
[Անդրանիկ] Բայց վարտիքէն առաջ գուլպայ կայ, կօշիկ կայ…
[Վաղարշակ] Այո՛, ուզեցի վերջ տալ։ Ամէնէն վերջ վարտիք կ՚ըսէ…
մի քելէ – մի քալէ
ել խան դիր տհան – հանէ եւ հոն դիր
փանթոլ – հողաթափ, մուճակ
«Խարմիրն նստեր էր աթոռին»
Երգիչ՝ Վաղարշակ Շահինեան։ Շուշանիկ Շահինեան կ՚ընկերակցի երգին վերջաւորութեան։ Տըմպէք նուագողը Անդրանիկ Շահինեանն է։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։
Օրն էր Ուրբաթ լոյս կիրակին
Էլաւ տըխվան քաղըք գնաց
Երեք հատ քիւրտ եկաւ դիմաց
Մէկ ասաց զարնենք թիւլցուցենք
Մէկ ասաց զարնենք կէօրցուցենք
Ո՛չ թիւլցուցենք, ո՛չ կէօրցուցենք
Տանինք ճամին թող գիրք կարդայ
Խալխըլ ասաւ խալ մ՛էլ ունեմ
Խալխանողին խերն եմ (…)
Խարմիրն նստեր էր աթոռին
Ձեռքը կը սիրէր մօրուսին
Շիւքիւր կու տայ իշու մսին (կրկ.)
Փէշ քաշեցին թորվան բերին
Քրփօն զանի քրփօն խաղա
Ոտքերն առին սուրն ու կերան
Գլուխն առին փաչա կերան
Խարմիրն նստեր էր աթոռին
Ձեռքը կը սիրէր մօրուսին
Շիւքիւր կու տայ իշու մսին (կրկ.)
աննենք մոլլա – մոլլայի վերածենք
«Թագւոր ինչ բերեմ քո նման»
Հարսանեկան երգ է, որ ուղղուած է փեսային, այդ օրուան թագաւորին։
Երգիչներն են Տիգրանուհին եւ անյայտ մարդ մը։ Տիգրանուհին Վաղարշակին քոյրն էր, որ կ՚ապրէր Սոչիի մէջ, Սեւ Ծովու ափին։ Ան յատուկ եկած էր Երեւան ընտանեկան այս հաւաքին մասնակից ըլլալու համար։ Ձայնագրութեան վայրը Երեւանն է, Գաբրիէլ Խանոյեանի տան մէջ, 1978-ին, երբ Վաղարշակի հարազատները եկած են Հայաստան հանգուցեալին աճիւնները հողին յանձնելու Սարդարապատի յուշարձանին քով կառուցուած յատուկ գերեզմանի մը մէջ։
Թագւոր ի՞նչ բերեմ քո նման
Քո կանաչ արեւու նման
Էլ կանաֆիլ (՞) որ կը բացուէր
Բացուէր քո արեւ, թագաւոր
Թագւոր ի՞նչ բերեմ քո նման
Քո կանաչ արեւու նման
(…) որ կը բացուէր
Բացուէր քո արեւ, թագաւոր
Թագւոր ի՞նչ բերեմ քո նման
Քո կանաչ արեւու նման
Էլ մանուշակ որ կը բացուէր
Բացուէր քո արեւ, թագաւոր
(…) շալակ կանգնել եմ
Կանաչ ու կարմիր կապել էս
Աստուած պահի քեզ պարզերես
“Dolama geymişem“ (թրքերէն երգ)
Թրքերէն երգ։ Երգիչ՝ Վաղարշակ Շահինեան։ Տըմպէք նուագողը Անդրանիկ Շահինեանն է։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։ Շնորհակալութիւն կը յայտնենք Տէնիզ Թ. Քիլինճօղլուին, Սամիյէ Տէմիրին եւ Զէյնէլ Տէմիրին, որոնք սոյն երգը այս էջին համար արտագրեցին։
Dolama geymişem al yeşil [2x]
Sarhoşum dilim dolaşır [2x]
At kolun boynundan aşır [2x]
Sensin Lalo Lalo can Lalo
Şirin …  (?) ceylano (?) can Lalo
Dolama geymişem duz (?) gibi
Erittin beni buz gibi
Erittin beni duz [tuz?] gibi
Ben seni sevdim kız (?) gibi
Sensin Lalo Lalo can Lalo
Şirin …  (?) ceylano can Lalo
Almayı [elmayı]  koydum harala
Korkarım yani [yanı] karala [karara]
Vurgunam bir çüt [çift] marala
Sensin Lalo Lalo can Lalo
Şirin …  (?) ceylano can Lalo
Merdin (?) gapusi [kapısı] sandali (?)
Üç gece burda kalmalı
Sensin Lalo Lalo can Lalo
Şirin …  (?) ceylano can Lalo
“Bayburt’un ince yolunda" (Թրքերէն երգ)
Պայպուրթ/Բաբերդ քաղաքին մասին թրքերէն երգ։ Երգիչ՝ Վաղարշակ Շահինեան։ Տըմպէք նուագողը Անդրանիկ Շահինեանն է։ Ձայնագրուած է 1958-ին, Ռիվըր Էճի (Նիւ Ճըրսի), Անդրանիկի եւ Ալիսի (ծնեալ Զէմանեան) տան մէջ։ Շնորհակալութիւն կը յայտնենք Տէնիզ Թ. Քիլինճօղլուին, Սամիյէ Տէմիրին եւ Զէյնէլ Տէմիրին, որոնք սոյն երգը այս էջին համար արտագրեցին։
Bayburt’un ince yolunda yolunda
(Bir vişne buldum dalında) [2x]
Fişne kaldı hayalımda anımda
Bayburt Kalası’nda fesi mi kaldı [2x]
Bu fesidir süslü yapar adamı
Adamı ay adamı dost adamı [2x]
Ergen kızlar alsın bizim [benim] kadami
Bayburt Kalası’nda püskülüm kaldı [2x]
O püsküldür süslü yapar adamı [2x]
Adamı ay adamı dost adamı [2x]
Ergen kızlar alsın bizim [benim] kadami
Bayburt’un ince yolunda yolunda
Bir (elma) kaldı dalında [2x]
Alma kaldı hayalımda anımda
Վան, Արսէնեան ընտանիք, 1903-ի շուրջ։
Առաջին շարք, ձախէն աջ՝ Իսկուհի Թոհաֆթճեան (ծնեալ Արսէնեան, Շուշանիկ Թոհաֆթճեան-Շահինեանին մայրը), Շուշանիկ Թոհաֆթճեան (հետագային Շահինեան), Կարապետ Թոհաֆթճեան (Շուշանիկին հայրը), Զարմայր Թոհաֆթճեան (Շուշանիկին եղբայրը), Օհաննէս Արսէնեան (Շուշանիկին մօրենական մեծ հայրը), Օհաննէսի գիրկը նստած՝ Փոլ Արսէնեան (Վարդան եւ Զարուհի Արսէնեանին որդին), Վարդան Արսէնեան (Իսկուհիին եղբայրը), Մարինա Արսէնեան (հետագային Չոպանեան, Վարդանին եւ Զարուհիին դուստրը), Զարուհի Արսէնեան (ծնեալ Յարութիւնեան, Վարդանին կինը)։
Ետեւի շարք, ոտքի, ձախէն աջ՝ Հայկ Թէօքմանեան (Իսկուհիին քրոջ՝ Զարուհիին ամուսինը), Կարինէ Գրիգորեան։
1. Վան, 1914-ի շուրջ։ Ձախէն աջ, նստած՝ Գէորգ Շահինեանին կինը (անունը անյայտ, կը մահանայ Առաջին համաշխարհային պատերազմին ընթացքին Վանէն Կովկաս գաղթին ժամանակ), ոտքի, առջեւի շարք՝ Անդրանիկ/Անդրէաս (կը մահանայ Պաքուի մէջ 1918-ի շուրջ), ոտքի, ետեւի շարք՝ Տիգրանուհի, նստած՝ Գէորգ, ոտքի՝ Սիրուն (հետագային Մանկըրեան)։ Ընտանիքին իսկական մականունը եղած է Գէորգեան։ Պատերազմի եւ գաղթի պայմաններուն մէջ ընտանիքը կ՚որդեգրէ Շահինեան մականունը։ Անդրանիկ, Տիգրանուհի եւ Սիրուն զաւակներն են Գէորգ Շահինեանի։ Պատկերէն կը բացակայի Գէորգի միւս որդին՝ Վաղարշակը։
2. Վաղարշակ Շահինեան, Շուշանիկ Շահինեան եւ իրենց որդին՝ Անդրանիկ/Էնտին, 1920-ի շուրջ, հաւանաբար Պոլիս, նախքան Վաղարշակին ճամբորդութիւնը դէպի Միացեալ Նահանգներ։ Աւելի ուշ ընտանիքն ալ պիտի միանար իրեն։
3. Ձախէն աջ՝ Վաղարշակ Շահինեան, Վաղարշակին որդին՝ Անդրանիկ Շահինեան, Վաղարշակին հայրը՝ Գէորգ Շահինեան։ Լուսանկարուած է հաւանաբար 1933-ին, Պրոնքսի մէջ (Նիւ Եորք)։
Հայկական հաւաքոյթ մը, Սիրաքուսի մէջ, Նիւ Եորք, 1922։ Ճիշդ կեդրոնը, սեւ պեխով եւ փողկապով, գիրկն ալ երեխայ մը՝ Վաղարշակ Շահինեանն է։ Գիրկի երեխան շատ հաւանաբար Արփինն է։ Վաղարշակին ճիշդ առջեւը նստած փոքր տղան Անդրանիկ/Էնտին է։ Շուշանիկ նստած է Վաղարշակի ձախին։ Շուշանիկի գիրկի երեխան Արշալոյսն է, որ նոյն տարին ալ կը մահանայ։ Շուշանիկին ետեւ, քիչ մը դէպի ձախ նստած մարդը հայրն է՝ Կարապետ Թոհաֆթճեանը։ Վաղարշակին ետեւի անձը Կարապետի երկրորդ կինն է՝ Իսկուհին։ Անոր աջինը շատ հաւանաբար իր դուստրն է՝ Շուշանիկ Կոզիկեանը։
1924-ի շուրջ, Սիրաքուս, Նիւ Եորք։ Ձախէն աջ՝ Շուշանիկ (յղի է Վիրճինիայով), Արփին, Ճորճ, Անդրանիկ եւ Վաղարշակ։
1926-ի շուրջ։ Ձախէն աջ՝ Արփին Շահինեան (հետագային Մանուկեան), Շուշանիկ Շահինեան (ծնեալ Թոհաֆթճեան), Վիրճինիա Շահինեան (հետագային Մելքոնեան), Գէորգ Շահինեան (Վաղարշակին հայրը), Անդրանիկ/Էնտի Շահինեան, Ճորճ Շահինեան, Վաղարշակ Շահինեան։
Լուսանկարին թուականը հաւանաբար 1946 է, Պրոնքսի մէջ (Նիւ Եորք)՝ Վաղարշակի եւ Շուշանիկի տան մէջ։
1.Բաբգէն Մելքոնեան, 2.Տայեան Արապեան, 3.Վիրճինիա Շահինեան Մելքոնեան, 4.Շաքէ Շահինեան, 5.Շուշանիկ Շահինեան, 6.Ճորճ Շահինեան, 7.Ալիս Զէմանեան, 8.Վաղարշակ Շահինեան, 9.Արմէն Զէմանեան, 10.Անճըլ Կոզիկեան, 11.Քարլ Կոզիկեան, 12.Ֆիլոր Զէմանեան, 13.Լեւոն Տիգրան, 14.Ճէք Արապեան:
1941-ի շուրջ։ Ետեւի շարք, ձախէն աջ՝ Ճորճ Շահինեան, Մանուկ Մանուկեան։ Առջեւի շարք, ձախէն աջ՝ Վաղարշակ, Վիրճինիա, Շուշանիկ, Արփին Մանուկեան։ Երեխան՝ Միքայէլ՝ Մանուկի եւ Արփինի որդին։
Ծնունդ, 1946-ի շուրջ, Պրոնքս (Նիւ Եորք)։ Ժամացոյցի սլաքի ուղղութեամբ, ձախէն աջ՝ Վաղարշակ, Փէթի Մելքոնեան, Բաբգէն Մելքոնեան, Փիթըր Մանկըրեան (Սիրունին որդին), Ճորճ, Էտտի Կոզիկեան, Էտտիին կինը (անունը անյայտ), Վիրճինիա Մելքոնեան, Շուշանիկ, Շաքէ, Սիրուն Մանկըրեան, Ալիս Շահինեան։
Ձախէն աջ՝ Հրահատ Հրաչեան, Վաղարշակ Շահինեան, Լեւոն Տիգրան, Օգսէն Սարեան, Սուրէն Հրաչեան, անծանօթ մը, Ճէք Արապեան, Ճորճ Շահինեան, Ֆիլ Նովաք (Վիրճինիա Հրաչեան Նովաքին ամուսինը), Փէթ Ուրամ (Ատրինէ Հրաչեանին ամուսինը), Անդրանիկ/Էնտի Շահինեան, Վիրճինիա Նովաք։
Ծխախոտի սեւատապատուած արծաթեայ տուփ, պատրաստուած է Վանի մէջ։ Մէկ կողմին վրայ կ՚երեւի Մայր Հայաստանը խորհրդանշող կինը՝ աւերակներու մէջ նստած եւ խորքին Արարատ լեռը։ Մաս կը կազմէ Շահինեան ընտանիքի հաւաքածոյին։ Միւս կողմին վրայ կ՚երեւի Վարդան Մամիկոնեանը։
Անդրանիկ Շահինեանի տըմպէքը, որ յաճախ ներկայ եղած է ընտանեկան հաւաքներու երգին եւ պարին։ Լուսանկար՝ Պրենտա Շահինեանի։
Վաղարշակ Շահինեան եւ իր քոյրը՝ Սիրուն Մանկըրեան, 1970-ի շուրջ, Անդրանիկ/Էնտի եւ Ալիս Շահինեանի տան մէջ, Օրատէլ, Նիւ Ճըրսի։ Սիրուն Լոս Անճելըսի օփերային մէջ երգչուհի էր։ Հետագային կը դառնայ բրուտ։ Աստուածածինը ներկայացնող անոր կաւէ գործերէն մէկը կը ցուցադրուի Էջմիածինի մէջ։ Կը մահանայ Լոս Անճելըսի մէջ, 1989-ին։
1995-ի շուրջ, Փոլ Շահինեանի տան մէջ, Ուայքոֆ, Նիւ Ճըրսի։ Ամէնէն առջեւը, ուտ նուագողը՝ Փոլ Շահինեանը, կիթար նուագողը՝ Տիգրան Քապարաճեանը (Փոլի կնոջ՝ Սեդա Արազի զարմիկը), ջութակահարը՝ Անդրանիկ/Էնտի Շահինեանը։
1968-ի շուրջ. պարի պահուն։ Ձախէն աջ՝ Բաբգէն Մելքոնեան, Վաղարշակ Շահինեան, Մանուկ Մանուկեան, Ճորճ Շահինեան։
Պար, 1980-ականներու վերջերուն տեղի ունեցած հարսանիքի մը առիթով։ Առաջին շարքի կիներն են, ձախէն աջ՝ Փէթի Մելքոնեան Լայթ, Վիրճինիա Մելքոնեան, Ալիս Շահինեան, Վիրճինիա Տէվիթրէ Շահինեան։
Շուշանիկ եւ Վաղարշակ իրենց տան առջեւ, Քրէսքիլ, Նիւ Ճըրսի, 1969-ի շուրջ։
Եկեղեցիներ և վանքեր 1
Եկեղեցիներ և վանքեր 2
Եկեղեցիներ և վանքեր 3
Եկեղեցիներ և վանքեր 4
Եկեղեցիներ և վանքեր 5
Եկեղեցիներ և վանքեր 6
Երգ - Պետրոս Ալահայտոյեան հաւաքածոյ1
Երգ - Պետրոս Ալահայտոյեան հաւաքածոյ2
Երգ - Պետրոս Ալահայտոյեան հաւաքածոյ3
Երգ - Վաղարշակ Շահինեան
Վաղարշակ Շահինեան լուսանկարուած Գաբրիէլ Խանոյեանի կողմէ, Երեւանի մէջ, շատ հաւանաբար 1958-ին։
Վաղարշակ Շահինեան, Երեւան, 1918։