hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy en en en en hy en en en en en en en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en en
Միքելանջելո Բուոնարոտի (1475-1564թթ.)՝ իտալացի մեծն քանդակագործ, գեղանկարիչ, ճարտարապետ, պոետ և մտավորական, Վերածննդի դարաշրջանի մեծագույն վարպետներից մեկը: Նրա արվեստի ձևավորմանը մեծապես նպաստել են Ջոտտոյի, Դոնատելլոյի և Մազաչչոյի ստեղծագործություններն ու անտիկ քանդակագործությունը:
Ծնվել է 1475թ. մարտի 6-ին Տոսկանայի Կապրեզե փոքրիկ քաղաքում, ֆլորենտացի աղքատացած ազնվական Լոդովիկո Բուոնարոտիի ընտանիքում: Միքելանջելոյի մոր՝ Ֆրանչեսկա դի Ների դի Մինիատո դել Սերայի մասին տեղեկությունները քիչ են. նա ամուսնացել է վաղ տարիքում, շատ երեխաներ է ունեցել, ինչի արդյունքում քայքայել է առողջությունն ու մահացել է, երբ Միքելանջելոն վեց տարեկան էր: Քանի որ Լոդովիկո Բուոնարոտին իր փոքրիկ հողատարածքից ունեցած եկամտով չէր կարողանում հոգալ իր բոլոր երեխաների ապրուստը, ստիպված է լինում Միքելանջելոյին հանձնել հարևան
ընտանիքներից մեկի խնամակալությանը: Արդյունքում տղային դաստիարակում են Տոպոլինո ամուսինները, որոնց շնորհիվ Միքելանջելոն մինչ գրել-կարդալ սովորելն արդեն կավի հետ աշխատել գիտեր:
1488թ. Միքելանջելոյի հայրը, համակերպվելով որդու՝ արվեստի հանդեպ ունեցած ակնհայտ հակումների հետ, թույլատրում է աշակերտել նկարիչ Դոմենիկո Գիրլանդաոյին:
ինքնատիպ պատվանդան ամբողջ քանդակի համար: Այս ծալքերի մեջ ուժ է թաքնված՝ ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ հոգևոր, որն իր հերթին հակադրվում է Մարիամի նուրբ, մեղմ դիմագծերին: Ըստ բազմաթիվ մասնագետների՝ իր տարրերի բարդությամբ ու ամբողջականությամբ «Պիետան» գերազանցում է Միքելանջելոյի մնացած բոլոր քանդակները:
Այս աշխատանքի ավարտից հետո շատերը կասկածի տակ դրեցին Միքելանջելոյի՝ «Պիետայի» հեղինակը լինելու փաստը. պատճառը վարպետի երիտասարդ տարիքն էր: Զայրացած Միքելանջելոն որոշում է ստորագրել քանդակը՝ դարձնելով այն իր միակ ստորագրված աշխատանքը: Աստվածածնի զգեստի ժապավենի վրա կարելի է կարդալ հետևյալ տողերը՝ «Միքելանջելո Բուոնարոտին, ֆլորենտացի, ստեղծեց սա»:
1504թ. Միքելանջելոն ավարտում է Իսրայելի լեգենդար թագավոր Դավթին պատկերող հայտնի արձանը (բարձրությունը` 5 մ), որը կամքի ահռելի ուժի ու հերոսական պոռթկումի մարմնացում է: Միքելանջելոն իր ահեղ հերոսին պատկերել է հսկա Գողիաթի հետ մարտին պատրաստվելու պահին. նա լայն բացած աչքերով նայում է հսկային՝ պարսատիկը ձախ ձեռքում սեղմած: Թեև Դավթին անհավասար մենամարտ է սպասվում, նա հանգիստ է ու վստահ իր ուժերին: Նրա դեմքը խիստ արտահայտություն է ստացել. հերոսը լի է հաղթելու վճռականությամբ, որն արտահայտվում է նաև մարմնի մկանների լարվածությամբ: Կերպարի ազատ կեցվածքը քանդակագործության մեջ կոնտրապոստի (հակադիրքի) դասական օրինակներից է: «Դավիթ»-ն այժմ ներկայացված է Ֆլորենցիայի Գեղարվեստի ակադեմիայում:
Հուլիոս II պապի դամբարանը
1505 թ. Հուլիոս II պապը Միքելանջելոյին հրավիրում է Հռոմ և պատվիրում իր դամբարանի կառուցումը, որի շինարարությունը քանդակագործն ավարտել է 1545 թ.: Դամբարանի համար Միքելանջելոն ստեղծել է Մովսես մարգարեի և 2 պատանի գերյալների արձանները. մեկը ձգտում է ազատվել կապանքներից, իսկ մյուսը մահամերձ է: Մովսեսը պատկերված է կամքի հզոր ուժով ու խառնվածքով:
Շուտով Միքելանջելոն ստանում է նաև անձամբ Հուլիոս կայսերը քանդակելու պատվերը (1507թ., հետագայում ոչնչացվում է):
Միքելանջելոն նաև հանճարեղ գեղանկարիչ է: Իր բոլոր մոնումենտալ գործերը վարպետը ստեղծել է առանց օգնականների: 1508թ. Հուլիոս II Պապը նրան է պատվիրում որմնանկարել Վատիկանի Սիքստինյան կապելլայի ավելի քան 600 մ2 մակերեսով վիթխարի առաստաղը: Անասելի դժվար պայմաններում, բարձր փայտամածին պառկած՝ նկարիչը ստեղծել է աշխարհի արարչագործության մասին զանազան պատկերներ: Որմնանկարի ամենավառ կերպարներից է առասպելական առաջին մարդը՝ Ադամը՝ իր առնական ու գեղեցիկ կերպարանքով («Ադամի արարումը», 1508-12թթ.): Այս որմնանկարը Սիքստինյան կապելլայի գլխավոր զարդերից է: Պատկերում է անծայրածիր տարածության մեջ անթև հրեշտակներով շրջապատված Հայր Աստծուն՝ աջ ձեռքը պարզած դեպի Ադամը: Վերջինիս մարմինն աստիճանաբար կյանք է ստանում: Ամբողջ կոմպոզիցիան կենտրոնանում է երկու ձեռքի շարժման վրա. Աստծո ձեռքը կյանք է փոխանցում, Ադամը վերցնում է այն՝ կենսական էներգիան փոխանցելով իր ողջ մարմնին:
Պատահական չէ, որ նրանց ձեռքերը չեն դիպչում միմյանց, թեև շատ մոտ են հպվելուն. Միքելանջելոն նպատակ է ունեցել ցույց տալ մարդկայինի ու աստվածայինի միաձուլման անհնարինությունը: Աստծո կերպարով հեղինակն արտահայտել է ստեղծարար հսկայական ուժը, իսկ Ադամի միջոցով փառաբանել է մարդկային մարմնի ուժն ու գեղեցկությունը: Կարելի է փաստել, որ Միքելանջելոն պատկերել է ոչ թե մարդու արարումը որպես այդպիսին, այլ նրան հոգով օժտելու պահը:
Տարիներ անց՝ 1536-41 թթ., Սիքստինյան կապելլայում նկարիչը ստեղծել է նաև «Ահեղ դատաստան» որմնանկարը: Չնայած այն արտահայտում է աշխարհի կործանման գաղափարը, Հիսուսի կերպարում հեղինակը փառաբանել է մարդու գեղեցկությունն ու ուժը, հավատը բարու նկատմամբ:
Որմնանկարը հարուստ է սարսափահար, խելակորույս և հուսահատ բազմաթիվ կերպարներով, որոնցից մեկն էլ սրբ. Բարդուղիմեոսն է՝ ներկայացված նկարչի ինքնանկարով:
Ուշագրավ է, որ Միքելանջելոն դժկամորեն է համաձայնվել աշխատել Սիքստինյան կապելլայում՝ շեշտելով, որ ինքը քանդակագործ է, և ոչ թե գեղանկարիչ: Վարպետի երկմտանքի մյուս պատճառն այն կասկածն էր, որ իր թշմամիներն էին Պապին խորհուրդ տվել կապելլայի առաստաղի աշխատանքներն իրեն պատվիրել՝ հույս ունենալով տեսնել նրա հնարավոր ձախողումը:
Միքելանջելոն հայտնի է նաև որպես ճարտարապետ. նրա գործերին բնորոշ է պլաստիկ արտահայտչականությունը: 1546 թ-ից մինչև կյանքի վերջը նրա հիմնական աշխատանքը Հռոմի սրբ. Պետրոսի տաճարի և Կապիտոլիումի համալիրի կառուցումն էր՝ որպես «հավերժական քաղաքի» հոգևոր ու աշխարհիկ կենտրոններ (2 շինություններն էլ ավարտվել են Միքելանջելոյի մահից հետո` նրա նախագծերով): Միքելանջելոյի կենդանության օրոք կառուցվել է սրբ. Պետրոսի տաճարի արևելյան մասը, իսկ գմբեթը, որ բացառիկ գործ է, նրա մահից հետո տեղադրել է Ջակոմո դելլա Պորտան:
Ծերության տարիներին Միքելանջելոն գրել է բանաստեղծություններ՝ հիմնականում մադրիգալներ ու սոնետներ, որոնք տպագրվել են մահից հետո՝ 1623 թ.:
Խոսելով Միքելանջելոյին ոգեշնչած կանանց մասին՝ հարկ է նշել Վիտտորիա Կոլոննայի անունը, որին քանդակագործը հանդիպել է 61 տարեկան հասակում: Իր վերոհիշյալ սոնետների մեծ մասը Միքելանջելոն նվիրել է նրան:
Միքելանջելոն մահացել է 1564թ. փետրվարի 18-ին ու թաղվել Ֆլորենցիայի Սանտա Կրոչե եկեղեցում: Մահվանից առաջ կտակը թելադրել է իրեն բնորոշ լակոնիկությամբ. «Հոգիս հանձնում եմ Աստծուն, մարմինս` հողին, ունեցվածքս` բարեկամներիս»:
Միքելանջելոյի արվեստը կանխորոշել է ինչպես XVI դարի, այնպես էլ հետագա հարյուրամյակների եվրոպական արվեստի զարգացումը:
Posted by Արվեստի Աշխարհը at 11:40
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest
Newer Post Older Post Home
Subscribe to: Post Comments (Atom)
Միքելանջելո Բուոնարոտի (1475-1564թթ.)՝ իտալացի մեծն քանդակագործ, գեղանկարիչ, ճարտարապետ, պոետ և մտավորական, Վերածննդի դարաշրջանի մեծագու...
Պիեռ Օգյուստ Ռենուար «Մառլիի անտառը»
Վիկտոր Հյուգո «Փարիզի Աստվածամոր տաճարը»
«Փարիզի Աստվածամոր տաճարը» (1831) Վիկտոր Հյուգոյի հանրագիտարանն է, ֆրանսիական ռոմանտիզիմի հիմքը: Այս վեպը յուրովի պատմական է, իսկ գաղափ...
Էդուարդ Մանե (1832–1883 թթ.)՝ ֆրանսիացի հայտնի գեղանկարիչ, իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից մեկը:  Ծնվել է 1832թ. հունվարի 23-ին Փարիզի...
«Անտիգոնե»՝ Սոֆոկլեսի ամենահայտնի ողբերգություններից մեկը, որն առաջին անգամ բեմադրվել է մ.թ.ա. 442թ.: Ստեղծագործության հիմքում ընկած է Թ...
Ստենդալ «Կարմիրը և սևը»
Ստենդալը պատկանում է ֆրանսիական ռեալիզմի առաջին շրջանին , ում  ստեղծագործությունը Լուսավորությանը XIX դարի ռեալի...
Միգել դե Սերվանտես «Դոն Կիխոտ»
Միգել դե Սերվանտեսի «Դոն Կիխոտ» վեպը հանդիսանում է Արևմտյան Եվրոպայի առաջին մեծածավալ վեպը, որից, ինչպես նշում է Բելինսկին, «...սկ...
Լուվր՝ աշխարհի խոշորագույն ու ամենահեղինակավոր թանգարաններից մեկը , որը գտնվում է Փարիզի կենտրոնում՝ Սենա գետի ա...
Օնորե դը Բալզակ «Շագրենի կաշին»
«Շագրենի կաշին» (1830-1831թթ.)՝ ֆրանսիական դասական ռեալիզմի հիմնադիր Օնորե դը Բալզակի ամենահայտնի վեպերից մեկը: Բալզակը պատմական վեպերի...
« Թշվառները » (1862 թ .) կյանքի խնդիրների ընդգրկումով և սոցիալական քննադատության թափով Վիկտոր Հյուգոյի ամենանշանակալից ...
Արխիվ March (1) January (3) December (1) May (1) April (5) March (2) February (3) January (17) December (2) November (4) October (12) September (9) August (5) July (7) June (19) May (22) April (14) March (12) February (18) January (22) December (3) November (34) October (28) September (55) August (19) July (43) June (25) May (49) March (13) February (9) January (1) December (9) November (14) October (7) September (1) August (67) July (10)
Simple theme. Theme images by gaffera. Powered by Blogger.