hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy it hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy fr hy hy en hy en hy en hy en hy en hy hy ru en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy
Շատացել են ամուսնալուծություններն ու դրա հետ կապված քաշքշուկները
Հարցազրույց փաստաբան ԱՆՆԱ ԴԱՎԹՅԱՆԻ հետ:
— Տիկին Դավթյան, հետհեղափոխական Հայաստանում, երբ տարբեր բնագավառներում ակնառու են շատ փոփոխություններ, արդյո՞ք փոփոխություններ կան նաև փաստաբանական ծառայություններից օգտվող քաղաքացիների հայցադիմումներում, բողոքներում:
— Փաստաբանական ինստիտուտը, անկախ նրանից, թե որ ու ինչպիսի իշխանությունների ժամանակահատվածում է գործում, զբաղվում է քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանությամբ և, բոլոր դեպքերում էլ՝ լինում են խախտված իրավունքներ: Թեպետ, պիտի ասեմ, որ եթե ժամանակագրությամբ վիճակագրություն անցկացնենք, ապա անցած իշխանությունների օրոք բավական շատ էին ժողովրդի դժգոհությունները՝ իրավունքների խախտումներից: Հիմա էլ կան, սակայն ավելի շատ են եղել ու մնում են միջանձնային, սոցիալական խնդիրներով պայմանավորած բողոքները:
— Եթե մտովի պատկերացնենք վարկանիշային աղյուսակ, ապա առաջին հորիզոնականում ո՞ր գործերն են:
— Ասել է, թե՝ մեր հին, ավանդական հարս—սկեսուր կռիվը մինչ օրս արդիական է:
— Այն էլ ինչպես: Ձեր ասած՝ մտովի վարկանիշային աղյուսակը գլխավորում է ամուսնալուծությունները՝ հարակից խնդիրներով, գյուղական բնակավայրերում հող կիսելու, ժառանգության, ունեցվածքի կիսման հարցերն են: Ու պիտի նշեմ, վերջերս շատացել են այն ընտանիքների բողոքները, որոնք կառավարության 1999թ. 432 որոշմամբ, կիսվեցին, ու որպես անօթևան, մի հատվածին բնակարան հատկացվեց, իսկ մյուս մասը մնաց տնակում:
— Դե, իհարկե, մարդիկ սկզբում հույս ունեին, թե մի օր էլ իրենց խնդիրը կլուծվի, և պետությունն իրենց էլ, որպես անօթևան, բնակարան կհատկացնի, սակայն տարիներն անցան, լիքը ջրեր հոսեցին և մարդկանց հույսերը մարան:
— Այո, այդպիսի իրավիճակ է, մեկը մյուսից փոխհատուցում է պահանջում, իրար մեջ չեն կարողանում հարցը լուծել, գործը հասնում է «դիվան բաշուն»: Ի վերջո, այդ բնակարանն աճուրդային հիմունքով վաճառվում է, երկու ընտանիքներին շատ քիչ գումարային փոխհատուցում է հասնում, ու ստացվում է, որ երկուսի համար էլ բացասական հետևանք է գրանցվում: Մյուս դեպքերն էլ կան. մարդիկ աղետից տուժածներ են, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով դուրս են մնացել անօթևանների հաշվառման ցուցակներից: Այս պահին միայն ինձ մոտ 15 նմանատիպ գործ կա:
— Տիկին Աննա, հեղափոխությունից հետո ժողովուրդը մեծ սպասելիք ուներ, որ դատական համակարգում ևս բարեփոխումներ կլինեն:
— Ունենք թերացում, ունենք ժամանկի անտեղի կորուստ: Հեղափոխությունից հետո մենք ունեցանք ժողովրդի ուզածով և՛ օրենսդիր, և՛ գործադիր իշխանություն, բայց դատական իշխանությունն այդպես էլ բաց մնաց: Ճիշտ է, դժվար է կադրային քաղաքականությունը ճիշտ վարելը, ճիշտ կադրեր ընտրելը, բայց լիքը բաներ կան՝ հաշվի առնելով աշխատանքային ստաժը, մասնագիտական փորձը, բարոյական կերպարը, որոնց շնորհիվ հնարավոր կլիներ, գոնե մի 100 ազնիվ դատավոր գտնել և խնդիրը լուծել: Հիմա չեմ կարող չասել, դատական համակարգ մուտք գործող երիտասարդ դատավորները, որոնք 1-2 տարվա փորձ արդեն ունեն, բավական անաչառ են, արդար են, մարդկային բարձր որակական հատկանիշներով են օժտված: Նոր սերունդը տիրապետում է իր մասնագիտությանը, օրենքներին, բավականին պատրաստված է, ուղղակի փորձն է պակասում, բայց դա էլ ժամանակի ընթացքում հնարավոր է ձեռք բերել: Մեր նախկին դատավորներից մեկը հաճախ էր ասում. «Խղճիս դեմ եմ գնում. օրենքն այլ բան է ասում, խիղճս այլ»: Բայց նույն այդ դատավորը հայտնի էր նրանով, որ երբեմն օրենքին դեմ էր գնում, բայց ոչ խղճին: Բարոյական չափանիշներով էր առաջնորդվում: Եվ մենք միշտ նրանց պես մարդկանց հիշում ենք ու, երբ նրանց մոտ գործ էր ընկնում, մենք հաճախ ասում էինք՝ մարդկայնորեն կշարժվի, ոչ թե ցամաք օրենքներով: Չեմ կարող ասել՝ դա ճիշտ էր, թե սխալ, քանզի օրենքը մնում է օրենք, բայց բոլոր դեպքերում, այստեղ արդարության և բարոյականության ընկալության խնդիր կա: Հասարակությունն ընկալում է բարոյական օրենքը:
— Թեպետ ենթադրելի էր, որ օրենքները մարդկային սկզբունքներ պետք է ունենային:
— Օրենքները բոլորի համար հավասար են, բայց տեսեք, երբ օրինակ ենք վերցնում կառավարության 432 որոշումը, այստեղ հասկանում ես, որ դա ընդամենը վիրահատական միջոց դարձրած որոշում է: Բայց դա էլ պայմանավորված է եղել ֆինանսատնտեսական միջոցների հետ. պետությունը դա չուներ, կամ գոնե մեզ է այդպես հայտնի, ու ստիպված նման կացնային օրենք է ընդունել: Հիմա, տեսեք, նշածս ամուսնալուծությունների պատճառով առաջացած երեխայի տեսակցման խնդիրը. ունենք որոշում, որ մի կողմի ծնողը պիտի տեսակցի երեխային: Անգամ ընդունվել են այն օրենքները, որ քրեականացվում է այն ծնողի վարքագիծը, որը կարող է խոչընդոտել: Բայց չկան այն մեխանիզմները, թե ինչպես պետք է դա տեղի ունենա: Եթե, ասենք, մայրը երեխային սաստել է, հոգեբանական ազդեցություն ներգործել երեխայի վրա ու, երբ հայրը կամ հայրական կողմի տատիկը գալիս է տեսակցության, երեխան չիմանալով ինչպես վարվել, վախից կպնում է մորը: Այստեղ փաստացի խոչընդոտում տեղի չի ունենում, բայց հո տեսանելի է, որ հոգեբանական ազդեցություն կա: Եվ սա օրինական դաշտում չէ:
— Ծնողական իրավունքից զրկման դեպքե՞ր էլ կան:
— Օրենսդրությունն այդ առումով շատ խիստ չափորոշիչներ է դրել: Եվ այդ չափորոշիչներին համապատասխան մենք չենք կարող գնալ դատարան ու ասել՝ այ, սրան զրկեք մայրական կամ հայրական իրավունքից:
— Ի՞նչ կարծիքի եք այսօր տարբեր ուժերի կողմից շահարկվող Ստամբուլյան կոնվենցիայի մասին:
— Նրանք, ովքեր դեմ են այդ կոնվենցիային, հայուգենապաշտությամբ են տոգորված, ինչպե՞ս կընդունեին, եթե իմանային, որ 21-րդ դարում դեռ գործում են վայրենի բարքեր, թե՞ հենց կնոջը ծեծելով, երեխայի աչքի առաջ մորը նվաստացնելով է տղամարդը զորեղանում ու իսկական, արիացու, տղամարդկային գենը պահպանում: Սա շատ ցավալի հարց է: Այստեղ բոլոր տեսակի նորմերը խախտված են: Դուք ասում եք ամուսինը, ես կասեմ՝ դեռ ոչինչ, որ ամուսինը, բա որ սկեսրա՞րն է ծեծում հարսին: Մարալիկում նման դեպք ունենք: Մի տարվա ընթացքում հարսը 4 անգամ դիմել է ոստիկանություն, հետո, ընտանիք է, որպեսզի չքայքայվի, հարսը հետ է վերցրել բողոքը՝ հաշտության հիմքով գործը կարճվել է: Բայց սա շարունակական բնույթ է կրել: Եվ հարսը ստիպված երեխաներին վերցրել, հեռացել է:
— Օրենքը չունի՞ այն ենթակետը, որ, եթե նույն դեպքը կրկնվում է, ապա այլևս չի գործում բողոք—դիմումի հետկանչումը:
— Ոչ, եթե հաշտության եզր է գտնվում, գործը փակվում է:
— Այսինքն, դա կարող է այնքան կրկնվել, որ մի օր էլ հարսը կամ հաշմանդամ դառնա, կամ… մահանա… Նման դեպքերն էլ են հայտնի:
— Ամեն մեկը պատասխանատվություն է կրում իր կատարած արարքների համար: Եթե մեկի կատարած արարքին իրավական գնահատական չի տրվում, ապա այն մնում է անցյալում:
— Մի անգամ, Շիրակի մարզի դատախազն օրինակ բերեց, որ կա դեպք, երբ կինն է ամուսնուն բռնության ենթարկել:
— Ես երկու դեպք ունեցել եմ: Ամուսնուն երկու քույրերով կամ մայր ու աղջիկ ծեծել, անձնական իրերը չեն տվել, ու դուրս են արել տանից: Այսօր հայ կինը բավական փոխվել է, առաջվա այն հեզ-համեստը չէ, համարձակ են դարձել:
— Տիկին Աննա, երբ ինչ—որ դատավարական պրոցես է սկսվում, մեկ էլ տարիներով ձգձգվում է, դա ինչի՞ հետ է կապված:
— Դա դատարանների ցավն է: Տեսեք, խնդիրն ինչումն է. օրենքները կան, կան նաև դատավարական, այսպես ասած, անցնելիք փուլեր, որոնք ժամկետների հետ են կապված: Երբ նախկինում հայցը ներկայացնում էիր, դատավորը 3-օրյա ժամկետում պետք է որոշում ընդուներ: Հիմա՝ 7-օրյա է դարձել: Հետո՝ 14-օրյա ժամկետ կա, որ պիտի կողմերին ծանուցի… ու այդպես շարունակ: Այս փուլերը մինչև չանցնի՝ դատ չի նշանակվի: Այս ամենից զատ, կա դատավորների ահավոր ծանրաբեռնվածություն: Ներկայում մեր մարզում կա դատավորների թափուր աշխատատեղեր՝ և՛ քրեական, և՛ քաղաքացիական գործերով: Եվ ունենք գործերի շատ մեծ հոսք: Դե, պատկերացրեք, գործերի ծավալն ու ծանրաբեռնվածությունը. եթե մի դատավորն իր վարույթում ունի 1000-1200 գործ, միայն, որ հերթի դնեն, արդեն ժամանակի մեծ անհրաժեշտություն կլինի: Պետք է նաև որոշակի տեսակի գործերի լուծում տալ: Այդ գործերի առյուծի բաժինն ընկնում է բանկերի ու վարկային կազմակերպությունների հետ կապված խնդիրներին՝ վարկեր, չվճարումներ, արգելքներ և այլն: Դրա համար էլ գտնում եմ, որ մի ճկուն համակարգային լուծում է պետք տալ: Ասենք, բանկային գործերը քննելու համար ստեղծվի Արբիտրաժային դատարան: Նման ձևով բեռնաթափելով, մյուս գործերը ոչ ժամանակի, ոչ էլ որակի առումով այլևս չեն թերանա:
— Իրավաբանների հետ զրույցներում, ոմանք նշում էին, որ կարիք չկար Հայաստանում ունենալ եռաստիճան դատական համակարգ, սակայն այս դեպքում Դուք ևս մեկը «ավելացրեցիք»:
— Նախկինում մեր հարևան պետություններում, եվրոպական պետություններում միշտ էլ երկաստիճան դատական համակարգ է եղել: Բայց ժամանակի ընթացքում փոխվեցին պատկերացումները. Ֆրանսիայում դարձավ եռաստիճան, ԱՄՆ-ում՝ 7-աստիճան ու եսիմ քանի աստիճան… Մենք էլ նայելով ու հենվելով հարևան պետությունների դատական համակարգի փորձին, ընդունեցինք ֆրանսիական եռաստիճան դատական համակարգի փորձը: Սակայն, բոլոր դեպքերում, պետք է հաշվի առնել նաև ազգայինն ու բնակչության առանձնահատկությունները, կրոնական և, ինչու չէ, մենթալիտետը, չի կարելի մի երկրում հաջողած փորձը վերցնել ու կիրառել քո երկրի մեջ: Ես աշխատել եմ երկաստիճան դատական համակարգի ժամանակ ու պիտի ասեմ, որ այն ժամանակ, իրոք, ավելի արագ էին գործերն ընթացք ստանում: Հիմա մի տեսակ ձգված է ու «կարուսելային». գործը մի տեղում շահում ես, գնում է մյուս տեղ՝ հակառակորդի օգտին է  բեկանվում, նորից հետ է գալիս, նորից սկսում ես այստեղից, գնում է այնտեղ… Ու այսպես մի 5 գործ միայն իմ ձեռքի տակ է: Եվ սա էլ, իր հերթին, ծախսեր է բերում: Քաղաքացիները հոգնում են: Մի հարցը լուծելու համար տարիներ են պահանջվում:
Արթուր Ալեքսանյանը աշխարհի քառակի չեմպիոն
«Մեր թիմում ամեն մեկը պետք է փոփոխություն բերի եւ արդյունք ապահովի»
Երեք առաջնախաղ 157-րդ թատերաշրջանում
«Բոլորիս ցանկությունն է՝ քաղաքը դարձնել ավելի գեղեցիկ, ավելի մաքուր, ավելի բարեկարգ»
Ինչու են բնակարաններն անտերության մատնված, կամ՝ 10 տարվա հանցավոր անտարբերություն, թե՞…
ՀՀ, Գյումրի, Իսահակյան փ., 76
(+374 312) 6 72 56
Արթուր Ալեքսանյանը աշխարհի քառակի չեմպիոն
«Մեր թիմում ամեն մեկը պետք է փոփոխություն բերի եւ արդյունք ապահովի»
Երեք առաջնախաղ 157-րդ թատերաշրջանում
«Բոլորիս ցանկությունն է՝ քաղաքը դարձնել ավելի գեղեցիկ, ավելի մաքուր, ավելի բարեկարգ»
Ինչու են բնակարաններն անտերության մատնված, կամ՝ 10 տարվա հանցավոր անտարբերություն, թե՞…
Մեջբերումներ անելիս ակտիվ հղումը shrjapat.am- ին պարտադիր է: Կայքում արտահայտված կարծիքները պարտադիր չէ, որ համընկնեն կայքի խմբագրության տեսակետի հետ:
Գովզդների բովանդակության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում: