hy hy en hy en hy en en hy en hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en en hy fr hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy ru ru en en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy de hy en hy hy de hy en hy hy de hy hy hy hy hy hy hy hy de hy en hy hy de hy en hy hy de hy hy hy de hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy ru hy hy hy hy hy hy ru hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy my hy hy hy hy hy fr
Ձայնարկությունների իմաստային-ոճական դրսևորումները Հ. Թումանյանի երկերում – ՍՀՀԿ
Մհեր Քումունց 14.08.2019 1 min read
Հ. Թումանյանի ստեղծագործությունների գրականագիտական և լեզվաբանական արժևորումները բազմաթիվ են, և դժվար է գտնել նոր խոսք, որ գոնե հավասարակշիռ լինի եղած բոլոր գնահատանքներին, ուսումնասիրության նոր նյութ, որ համադասվի թումանյանագիտության բնագավառում մինչ այժմ կատարված աշխատանքների շարքին:
Հեղինակի ստեղծագործությունների լեզվի քննությունը պետք է սկսել թումանյանական լեզվի համար ակունք դարձած ժողովրդական զրույցներից և մեր գրականության մեջ այն երևելիների ավանդից, որ ուղղորդել են Հ. Թումանյանին դեպի մեծ գրականություն:
Այս առումով անուրանալի ենք համարում Խ. Աբովյանի դերը: Ե՛վ թեմայի ու գեղարվեստական ժանրի, և՛ ժողովրդական լեզվին դիմելու մեթոդների ընտրությամբ բազմաթիվ զուգահեռներ կարելի է բերել երկու հեղինակներից: Նման քննությունը, որ դեռևս ամբողջական չի հանդիպել հայ բանասիրության շրջանում, կարող է գիտական լուրջ թեմա լինել հետագա ուսումնասիրողների համար: Մեր թեմայի շրջանակում միայն մի զուգահեռ կանցկացնենք, որ վերաբերում է իմաստային առանձնահատկությամբ բառային մյուս խմբերից տարբերվող[1] ձայնարկությունների գործածությանը: Ընթերցեք Խ. Աբովյանի՝ բանահյուսական ծագում ունեցող ցանկացած ստեղծագործություն և համեմատեք, ասենք, Հ. Թումանյանի լեգենդներին, հեքիաթներին, պոեմներին: Առաջին տպավորությամբ կարող ենք ասել, որ նմանությունը ժողովրդական բառ ու բանի, իսկ նրանում՝  ձայնարկությունների բազմազանության ու հաճախականության  մեջ է:
Ոճական միտվածությամբ նյութական իմաստ ունեցող բառերը, անշուշտ, կարող են դառնալ ձայնարկություններ, որոնք, այնուամենայնիվ, պահպանում են բառային իմաստը, որ արդեն վերացարկված է և նպատակադրված է արտահայտելու ձայնարկություններին բնորոշ ձայնական, կոչական, գնահատողական երանգներ:  Այսպես, կարծում ենք, «աղջի» բառի համաբանությամբ՝ օրինակ՝ «-Աղջի՛, անաստված, նըստի՛ր վըրանում…», կոչական ձայնարկության արժեք ունի նաև «տղա» բառը, որ ժամանակակից խոսակցական տարբերակներում փոխարինվել է «արա, ապե» բառերով, համեմատել՝ «-Ա՛յ ջան տղա, չոբա՛ն տղա, ո՞ւմն ես դու…»: Մյուս խոսքի մասերից ձևավորված և ձայնավորական արժեքով են, համեմատել՝ «է՜հ» (ափսոսանք) իմաստով՝ «-Չե՛լավ, էդ չե՛լավ…», «սըը՜» (լռեցնելու հորդոր) իմաստով՝ «Սո՜ւս… ակա՛նջ արա,- հովիվն է կանչում…» և այլն:
Ձայնարկությունների ոճական կիրառության իսկական վարպետ է Հ. Թումանյանը: Արտաքուստ թվում է, թե ձայնարկությունները, զրկված լինելով նյութական իմաստից, քերականական թեքման հնարավորություններից, չեն կարող մասնակից լինել ստեղծագործության գեղարվեստականացմանը, առավել ևս՝ լինել պատկերավորման միջոցների այս կամ այն խմբում: Հենց այդ նպատակով դիտարկենք մեկ ստեղծագործություն՝ «Մուկիկի մահը» բալլադը: Այստեղ ձայնարկությունները  մասնակցում են անձնավորում ոճական հնարքին:  Եվ բնության տարբեր երևույթներ, իրեր, կենդանիներ շնչավորվում են, դառնում մարդկանց պես հուզառատ, հոգսաշատ, տխուր կամ ուրախ և այլն, ինչպես՝ «-Ա՛խ-վա՛խ, ա՛խ-վա՛խ,- կանչեց ծառը», իսկ ջրերը՝ «-Վա՛շ-վի՛շ, վա՛շ-վի՛շ, ի՜նչ իմացանք…»: Հայ ժողովրդական բանահյուսության մեջ անձնավորման բազմաթիվ հասկացություններ կան՝ կապված տոտեմիստական երևույթների հետ: Մի այլ առումով հետաքրքրական է հենց Ձենով Օհանի կերպարը. ինչո՞ւ հենց Ձենով Օհան, ի՞նչ ձայն է ունեցել, ըստ ժողովրդի՝ էպոսի այդ հերոսը ինչպե՞ս է ազդարարել տագնապը, ուրախությունը և ի՞նչ բարձրությամբ, լեզվի ծորով, որ Ձենով մակդիրն է ստացել: Այս և նման հարցեր քննության այլ նյութ են պահանջում: Եվ գալով բուն հարցին՝ նշենք, որ հաղորդակցման ձայնավորական միջոց-երևույթներից ամենաշոշափելին այն է, որ ձայնարկություններից բազմաթիվ նոր բառեր են ստեղծվել: Հ. Թումանյանը տարբեր բառերի զուգադրությամբ, բնաձայնական բառերին բնորոշ բառակազմական միջոցներից կրկնության կիրառմամբ ոչ միայն ստեղծել է բառախաղ՝ ստեղծագործության մասերի նույնահանգությունը, երաժշտականությունը պահպանելու համար, այլև նոր բառեր, որ բնորոշում են իրը կամ երևույթը, ինչպես՝ «-Լորիկ քուրիկ, ճըտճըտուրիկ…Ծառիկ-մառիկ, կանաչ թառիկ…Ու գոռալեն, գըռգըռալեն…Քարերը ցած գըլտոր-մըլտոր…»: Ճիշտ է նկատված, որ չնայած ձայնարկություններն ընդհանրապես բառական արժեք չունեն, բայց երբեմն ձեռք բերելով այդ՝ հանդես են գալիս արդեն որպես լիարժեք բառեր, որոնք իրենց հերթին ստեղծում են մի շարք առանձին բառաձևեր և որոշ չափով հարստացնում լեզվի բառային կազմը[10]:
Ձայնարկություններից առաջացած դիպվածային բառեր կարելի է համարել ճըտճըտուրիկ, գըլտոր-մըլտոր, որ հեղինակը գործածել է միայն տվյալ խոսքային իրադրության համար՝ որպես պատկերավոր որոշչիներ, որոնք կենդանի գործածությունից անցել և հեղինակային ձևավորմամբ մտել են գրականություն, շարադրանքին հաղորդել հուզաարտահայտչականություն, ոճական նպատակադրմամբ՝ մակդիր-բանադարձումներ:
Ամենևին էլ այն տպավորությունը թող չստեղվի, որ Հ. Թումանյանը, տուրք տալով ձայնարկությունների լայն կիրառմանը, իր ստեղծագործությունների գրական արժեքը նսեմացրել է: Համեմատության համար դնենք հեղինակի թարգմանությունները, որոնցում բավականին քիչ են ձայնարկությունները, երբեմն կոչական բառերի հետ գործածված են կոչական ձայնարկություններ: Հարցն այն է, որ Հ. Թումանյանը մեծ աշխատասիրությամբ իր զգացմունքներն ու ապրումները նաև ձայնարկությունների միջոցով  անկաշկանդ փոխանցել է ընթերցողին: Ձայնարկությունների կրկնությամբ, հոմանիշ ձևերի կիրառությամբ ուժգնացրել է տրամադրությունը: Ահա մի քանի բնագրային օրինակներ՝ «վայ-վա՜յ, վույ-վո՜ւյ…», «Վայ-վա՜յ, դու-դո՜ւ…», «-Պա՜, պա՜, պա՜, պա՜, Սևուկ ջան, ի՛նչ լավ է եղել, որ բաց չես արել…» և այլն:
Բազմաթիվ ու բազմազան են ձայնարկությունները, խոսքում ունեցած նրանց արտահայտությունները հատկապես Հ. Թումանյանի ստեղծագործություններում՝ «Հը՞, ո՞նց ես, որդիս…», «-Ըսպանեցի՜ն…հա՜յ օգնությո՜ւն…», «Դե, զարկելը հիմա դու տես…», «Վա՛հ, էսքան էլ չա՞ր լինի մա՜րդ», «-Վա՜հ, չէ՜, ես պիտի գնամ ցերեկը, խոսեց վրդովված սիրուն Արեգը…», «-Հո՛ գիտեք, ասավ, ես էլ խըղճի տեր…», «Ափսո՜ս, Անո՜ւշ, սարի ծաղիկ, / Ափսո՜ս իգիթ քու յարին…», «Ու էն օրից / Ջինջ այերից / Զիլ, թռթռուն / ինչ էլ երգի…», «Թաո՜ւ, թաո՜ւ,- ասավ ծիտը…», «Նա՛նի ջան, նա՛նի, ես ինչպե՞ս անեմ…», «Ա՜յ պաղ ջրեր, զուլալ ջրեր…», «-Աղջի՜, հե՜յ Անուշ, ա՛յ աղջի՜, Անո՜ւշ…», «-Համբարձում յա՛յլա, / Յա՛յլա ջան, յա՛յլա…», «- Հը, աստված ի՞նչ ասաց», «-Դե գնա կուժ բեր…», «-Վա՜յ, քու տունը քանդվի, այ աղվես. էդ ի՞նչ ես արել…», «Թո՜ւ ձեր գեղին, միջի մարդին…», «Հե՜յ, է՜յ…»,  «Հասան, տեսան- ա՜յ քեզ հըսկա…» և այլն:
Լինելով վերաբերմունք արտահայտող բառերի շարքում[11]՝ դրանց ընդհանուր թիվը նշել հնարավոր չէ, որովհետև պատկանում են կենդանի-ստեղծագործվող բառերի թվին. «յուրաքանչյուր անձնավորություն կարող է լայնացնել ձայնարկությունների շրջանակը՝ ըստ իր տպավորության կազմելով նորանոր տեսակներ»[12]:
CMыcлoBoe и cTилиkTичeckoe иcпoлbзoBaHиe MeждoMeTий B пpoизBeдeHияx OBaHeca TyMaHяHa
B coчиHeHияx O.TyMaHяHa дoBoлbHo MHoro иcпoлbзoBaHы MeждoMeTия. ПoпyляpHocTb  TBopчecTBa O.TyMaHяHa  oбycлoBлeHa иcпoлbзoBaHиeM  HapoдHыx cлoB,BыpaжeHий,HopM. BыдeляюTcя MeждoMeTия, Bыpaжaющиe MHorooбpaзиe чyBcTB: paдocTb, иcпyr, yдиBлeHиe, дocaдy, paзHooбpaзHыe зBykoпoдpaжaHия.Mы зaMeчaeM,чTo O.TyMaHяHa He Bcerдa yдoBлeTBopяюT изBecTHыe MeждoMeTия,иx orpaHичeHHыe BoзMoжHocTи.ПoэToMy aBTop чacTo coздaëT HoBыe MeждoMeTия или пpoизBoдHыe oT Hиx HoBыe cлoBa Takиe,kak Ta՜y, Ta՜y (թաո՜ւ, թաո՜ւ), чTчTypиk (ճըտճըտուրիկ), rылTop-MылTop (գըլտոր-մըլտոր) и дpyrиe,koTopыMи Tak бoraTa лekcиka Beлиkoro пиcaTeля.
Meaningful-stylistic manifestations of interjections in works of Hovhannes Tumanyan
In works of Hovhannes Tumanyan interjections are widely used. Popularity of Hovhannes Tumanyan’s works is conditioned by using national words and forms, where interjections are separating with their sensual, vocative and similar voices features. It is often noticed, that Hovhannes Tumanyan was not satisfied with existed interjections and their common opportunities. With that aim he created interjections or words generated from interjections, for example tau, tau (թաո՜ւ, թաո՜ւ), chytchyturik (ճըտճըտուրիկ), gyltor-myltor (գըլտոր-մըլտոր), etc., with which is rich vocabulary of Hovhannes Tumanyan and his figurative system.
[1] Ասատրյան Մ., Ժամանակակից հայոց լեզվի ձևաբանություն, չորրորդ հրատարակություն, Ե., 2004, էջ 418:
[2] Պետրոսյան Լ. Բ., Հովհաննես Թումանյանի լեզվի և ոճի մի քանի առանձնահատկություններ, «Պատմա-բանասիրական հանդես», N 1, Ե., 1961, էջ 72:
[3] Այտընյան Ա., Քննական քերականութիւն աշխարհաբար կամ արդի հայերէն լեզուի, Վիեննա, 1866, էջ 136:
[4] Պետրոսյան Հ., Զ., Հայերենագիտական բառարան, 1987, էջ 468:
[5] Բոլոր օրինակները բերված են Արևելահայերենի ազգային կորպուսի (ԱՐԵՎԱԿ) պաշարից՝ http://eanc.net (վերջին այցելությունը՝ 4.04.2019):
[6] Եզեկյան Լ. Կ., Հայոց լեզու, Եր., 2007, էջ 317:
[7] Մուրվալյան Ա., Հայոց լեզվի ձայնարկությունները և բառային կազմը, ՀՍՍՀ ԳԱ տեղեկագիր, թիվ 2, Ե., 1956, էջ 86 /այսուհետև՝ Մուրվալյան, 1956/:
[8] Այս մասին կարելի է տեսնել՝ Ղարիբյան Ս., Խոսքիմասային փոխանցումները գոյականից սպասարկու բառերի, Կանթեղ, Գիտական հոդվածների ժողովածու, № 1. էջ 93-98:
[9] Այս մասին կարելի է տեսնել՝ Աճառյան Հ., Լիակատար քերականություն հայոց լեզվի, Համեմատությամբ 562 լեզուների, (ամփոփ հրատարակություն), Ե., 2005, էջ 13-14:
[10] Մուրվալյան, 1956, էջ 84:
[11]Ջահուկյան Գ. Բ., Ժամանակակից հայերենի տեսության հիմքունքները, Ե., 1974, էջ 355-387 /այսուհետև՝ Ջահուկյան 1974/:
[12] Ջահուկյան 1974, էջ 363:
Տեսնել հեղինակի բոլոր գրառումները
Previous: Գրաբարի անցյալ դերբայը բարբառային մի քանի բառերում (ստուգաբանություններ)
Next: Տանձավեր. մատենագրական տեղեկություններ, խոսվածքը, պատմահնագիտական հուշարձաններ
Հայագիտությունն ու բարբառագիտությունը սահման և ժամանակ չեն ճանաչում․ Մ․ Քումունց
Հայագիտությունն ու բարբառագիտությունը սահման և ժամանակ չեն ճանաչում․ Մ․ Քումունց
Գիտաժողովի հրավեր․ “Ղարաբաղ-Շամախիի կամ ծայրհյուսիսարևելյան միջբարբառախումբ. արդի վիճակ, միտումներ և մարտահրավերներ”
Գիտաժողովի հրավեր․ “Ղարաբաղ-Շամախիի կամ ծայրհյուսիսարևելյան միջբարբառախումբ. արդի վիճակ, միտումներ և մարտահրավերներ”
Բաժիններ Ընտրել կարգը «Տավերս»  (16) Ազգագրություն  (50) Աղահեճք  (7) Այլախ  (1) Աշխարհագրություն  (23) Աշոտ Սիմոնյան  (3) Ավանդազրույցներ  (59) Արկադի Ծատուրյան  (6) Արվեստ  (5) Արցախ  (26) Արցախյան ազատամարտ  (10) Բաղք  (10) Բանահյուսություն  (54) Գևորգ Ստեփանյան  (6) Գիտաժողովներ  (18) Գիտական գործունեություն  (56) Գլխավոր  (39) Գլխավոր  (10) Գուսան Աշոտ  (3) Գրականություն  (42) Գրիշա Սմբատյան  (13) Դասընթացներ  (52)    Ֆրանսերեն դասեր  (52) Զանազան  (56) Զոհրաբ Ըռքոյան  (81) Ընտանիք  (5) Ժիրայր Միրումյան  (4) Ինգա Մարգարյան  (5) Լեզվաբանություն  (75) Լուսինե Ներսիսյան  (6) Խոհանոց  (4) Ծղուկ  (1) Կենցաղ  (8) Կովսական  (4) Հաբանդ  (4) Համագործակցություն  (1) Համլետ Գևորգյան  (6) Հասարակություն  (2) Հիմնական  (12) Հնագիտություն  (34) Հրաչ Մարտիրոսյան  (4) Հրապարակումներ  (65) Ձորք  (1) Ճարտարապետություն  (15) Մալիկ Թելունց  (9) Մհեր Քումունց  (64) Պատմություն  (164) Ռազմաքաղաքական  (7) Սերգեյ Հախվերդյան  (19) Սերգեյ Ջհանգիրյան  (8) ՍՀՀԿ  (26)    Մեր մասին  (1) Սյունիք բնաշխարհ  (33) Սյունիքը արվեստում  (9) Սյունիքի հայագիտական նորություններ  (45) Տարածաշրջան  (15) Տեսանյութեր  (33) Քաշաթաղ  (68)
Պահոցներ Նշեք ամիսը Սեպտեմբերի 2022  (7) Օգոստոսի 2022  (6) Հուլիսի 2022  (12) Հունիսի 2022  (3) Մայիսի 2022  (3) Ապրիլի 2022  (8) Մարտի 2022  (2) Փետրվարի 2022  (6) Հունվարի 2022  (12) Դեկտեմբերի 2021  (20) Նոյեմբերի 2021  (19) Հոկտեմբերի 2021  (3) Սեպտեմբերի 2021  (21) Օգոստոսի 2021  (54) Հուլիսի 2021  (10) Հունվարի 2020  (1) Դեկտեմբերի 2019  (1) Նոյեմբերի 2019  (4) Հոկտեմբերի 2019  (2) Սեպտեմբերի 2019  (2) Օգոստոսի 2019  (8) Հունիսի 2019  (2) Մայիսի 2019  (9) Ապրիլի 2019  (6) Մարտի 2019  (8) Դեկտեմբերի 2018  (4) Նոյեմբերի 2018  (3) Հոկտեմբերի 2018  (9) Սեպտեմբերի 2018  (9) Օգոստոսի 2018  (8) Հունիսի 2018  (1) Մայիսի 2018  (4) Ապրիլի 2018  (8) Մարտի 2018  (11) Փետրվարի 2018  (2) Հունվարի 2018  (3) Դեկտեմբերի 2017  (6) Նոյեմբերի 2017  (1) Հոկտեմբերի 2017  (10) Սեպտեմբերի 2017  (12) Օգոստոսի 2017  (5) Հուլիսի 2017  (13) Հունիսի 2017  (5) Մայիսի 2017  (15) Ապրիլի 2017  (11) Մարտի 2017  (12) Փետրվարի 2017  (6) Հունվարի 2017  (2) Դեկտեմբերի 2016  (4) Նոյեմբերի 2016  (5) Հոկտեմբերի 2016  (6) Սեպտեմբերի 2016  (8) Օգոստոսի 2016  (11) Հուլիսի 2016  (12) Հունիսի 2016  (31) Մայիսի 2016  (5) Մարտի 2016  (1) Փետրվարի 2016  (4)
Համառոտ ակնարկ անգրագիտության և իշխանամոլությամբ հայրենիքի ուրացության մասին
Համառոտ ակնարկ անգրագիտության և իշխանամոլությամբ հայրենիքի ուրացության մասին
Մեհտիշեն բնակավայրի անվան ծագումը
Մեհտիշեն բնակավայրի անվան ծագումը
«Տավերս» մշակութային հասարակական կազմակերպություն, Կապան Ծանոթանալ կենտրոնի աշխատանքներին
Վայոց ձոր Ծանոթացեք հեղինակի հաղորդումներին
Պ.գ.դ., պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ, Սիսիան-Երևան Ծանոթացեք հեղինակի աշխատանքներին
Լրագրող, հասարակական գործիչ, ՄԵՐԱՆ ԼՂՀ Քաշաթաղի շրջանի պաշտոնաթերթի գլխավոր խմբագիր Ծանոթացեք հեղինակի նյութերին
Լեզվաբան, բ.գ.դ., պրոֆեսոր Ընթերցեք հեղինակի հաղորդումները
Պատմության ուսուցիչ, Վերին Շեն Ծանոթացեք հեղինակի աշխատանքների
Լեզվաբան, բ.գ.թ., Գորիս-Երևան Ծանոթացեք հեղինակի աշխատանքներին
Բ.գ.թ., դոցենտ, Գորիսի պետական համալսարան Ծանոթացեք հեղինակի աշխատանքներին
Պ.գ.դ., պրոֆեսոր, Երևան Ընթերցեք հեղինակի հաղորդումները
Պատմաբան, իրավաբան, պ.գ.թ., դոցենտ Ընթերցեք հեղինակի աշխատանքները
ՍՀՀԿ նախագահ, արևելագետ, թուրքագետ, լեզվաբան, բ.գ.թ., դոցենտ Ծանոթացեք հեղինակի հաղորդումներին
Պատմաբան, դոցենտ Ծանոթացեք հեղինակի հաղորդումներին
ՍՀՀԿ անդամ, տ.գ.թ., Կապան-Երևան Ծանոթացեք հեղինակի հաղորդումներին
Սյունիքի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոն Ծանոթացեք կենտրոնի աշխատանքներին
Université Lumière Lyon 2-ի ուսանող (մագիստրատուրա), Ֆրանսերենի դասավանդող Սովորեք ֆրանսերեն հեղինակի հետ
Գիտական ծրագրեր և հաստատություններ
ՀՀ ԿԳՆ գիտության պետական կոմիտե
Հասցե` ք. Երեւան, Մարշալ Բաղրամյան պող. 24,
ՀՀ ԳԱԱ նախագահության կենտրոնական շենք,
Հեռ.` +37410 521362, +37410 527343
Հայագիտական ուսումնասիրությունները ֆինանսավորող համահայկական հիմնադրամ
Հասցե` ք. Երեւան, Մարշալ Բաղրամյան պող. 24,
ՀՀ ԳԱԱ գլխավոր շենք,
Հեռ.` +37410 521362, +37410 527343
Մ. Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտ
Հասցե` ք. Երևան, Մաշտոցի պողոտա 53
ԵՊՀ Հայագիտական Հետազոտությունների Ինստիտուտ
ՀՀ, ք. Երևան, Ալեք Մանուկյան 1,
ԵՊՀ 2-րդ մասնաշենք, 5-րդ հարկ,
Հեռ.` + 37460 71-00-92
ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիա
Հասցե` ք. Երևան, Մարշալ Բաղրամյան պող. 24
Սյունիքի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի գրանցման համարն է՝ 211.171.1181249: Կենտրոնի անգլերեն անվանումն է՝ Syunik Armenological Research Center, ռուսերեն՝ ЦeHTp apMeHoлorичeckиx иccлeдoBaHий CюHиka:  Գործունեության ժամկետը՝ անժամկետ: Գրանցված է ՀՀ իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի գործակալության կողմից: Կայքում հրապարակված նյութերի պատասխանատուն հեղինակներն են: Էլ. հասցե՝ syunhayhetkent@gmail.com
Սյունիքի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոն © Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: | MoreNews by AF themes.