hy hy en hy en hy en en hy en hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en en hy ja hy hy hy hy de en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy uz hy hy hy hy hy hy hy uk uk hy hy hy de hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy en hy hy de hy en hy hy de hy en hy hy de hy hy hy hy hy hy en hy hy de hy hy hy de hy en hy hy de hy en hy hy de hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy ru hy hy hy hy hy hy ru hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy my hy hy hy hy hy fr
Սյունիք-Արցախ բարբառային տարածքի մի քանի համանունների ուսումնասիրության շուրջ – ՍՀՀԿ
ՍՀՀԿ 13.12.2018 1 min read
Եթե գրական լեզվում համանունները որոշակիորեն հսկելի վիճակում են, ապա բարբառներում դրանք ազատ են, գրության առումով կանոնական չեն և ըստ էության պատմական համանունության դրսևորումներ են[2], որպիսիք շատ ու շատ են հանդիպում բարբառներում, և ունեն ուսումնասիրման կարիք։
Բարբառագիտական աշխատանքներում, ցավոք, քիչ ուշադրություն են դարձնում ընդհանրապես համանուններին և մասնավորապես բառական-բառային համանունությանը,  համանունության և բազմիմաստության սահմանազատման խնդրին, համանունների տեսակների տարբերակմանը և տարածման աստիճանին, բարբառային բառապաշարի համակարգում համանունների ունեցած դերին՝ ըստ մյուս բարբառների բառապաշարում առկա ձևերի զուգադրության, բանավոր խոսքում համանուն բառերի գործածության և այլն։
Սյունիք-Արցախ տարածքի բարբառների բառապաշարում գործածության հաճախականությամբ, ձևիմաստային բազմազանությամբ յուրահատուկ նշանակություն ունեն կօնդ արմատը և նրան ձևով ու իմաստով նման կամ մոտ բառերը։
Հենց այս հիմքով կողմ ենք այն կարծիքներին, որ կօնդ և գունդ բառերը նույնական չեն, նրանց հնչյունական և իմաստային զուգահեռները բարբառային համանունների օրինակներն են շատացրել, իսկ շատ հաճախ՝ ժողովրդական ստուգաբանության շնորհիվ մոտեցվել և նույնացվել։
Եվ վերջապես կօնդ բառի համանուններից է կընդ-էլ «քնթել, թալանել, կտրել» բառը։
Այս բառերի ընդհանուր փոխկապակցվածությունը բավականին դժվար է տարանջատելը, բայց առավել դժվար է նույնական ծագման տակ դնելը։
Այսպես՝ փորձենք որոշակիացնել կօնդ արմատի իմաստային եզրերը, զուգահեռները, բարբառային և արտալեզվական առնչակցությունները։
Կօնդ և գունդ արմատների հնչյունական և իմաստային զուգահեռները քննելիս կարելի է նկատել ձայնավորների՝ այսպես կոչված երկրորդ դիրքային բաշխվածության օրենքի[14] գործառույթը, այսինքն՝ օ-ի և ու-ի ենթահնչութային հարաբերությունը։ Բարբառային այս տարածքում նկատվող շեշտի տակ ընկած ու-ն ձայնեղների խլացման կամ պարզապես խուլերին հաջորդելու հետևանքով հաճախ նույնացել է ոչ թե առաջնային շարքի ու/-ին, Աճառյանի օրենքով, այլ օ-ին, ինչպես՝ թուզ>թոզ, թութ>թօթ, ծուխ>ծօխ, խուրձ>խորթնը, թուղթ>թօղթ և այլն։ Հնչյունային այս անցումը երբեմն նկատվում է  նաև ձայնորդ հնչյուններին նախորդելու դիրքում, ինչպես՝ կուռն>կօռն, կունդ>կօնդ և այլն։ Այս պարագայում կարելի է կարծել, որ գործ ունենք ուղղակի գունդ բառի բարբառային կերպաձևումի հետ՝ ձայնեղի խլացում, ու-ի շեշտազրկություն և օ-ի վերածում, և այս օրենքի համաբանությամբ գունդ բառի կօնդ-ի վերափոխում։ Սակայն գրաբարից ավանդված բառերի քննության մեջ նկատվում է նաև հակառակ երևույթը, ցօրէն>ցուրնահաց, թօղնէլ>թուղացի, չօր>չուրանալ և այլն։ Հնչյունափոխական ձևերի՝ բարբառային տարածքում ունեցած բազմազանությունը հատկապես օ>ու և ու>օ հնչույթների պարագայում որոշիչ չի դառնում։ Այս դեպքում փորձում ենք հենվել բառային իմաստի և նրանից բաղադրված բազմիմաստության վրա, որն էլ մեզ հուշում է, որ գունդ և կօնդ բառերը, ամենայն հավանականությամբ, նույնական ծագումը չունեն[15]։  Թե այս բառերից յուրաքանչյուրը ո՞ր ժամանակաշրջանից է  գործառվել, դա էլ է դժվար որոշակիացնելը, բայց հետևելով որոշ օրինակների, որոնցում անշեշտ ու-ն անփոփոխ է մնում, իսկ կոշտ օ-ն գիտակցվում է հիմնական հնչույթ, և նրա շեշտազրկությունը արտահայտվում է ը-ի վերածմամբ, պետք է կարծել, որ կօնդ-ը առավել վաղ է ճանաչվել, քան նրան հաջորդած գունդ-ը։ Ընդ որում, ինչպես նկատում է Մ. Աղաբեկյանը, այս օրենքը հաջորդել է «հինհայերենյան աւ>օ անցմանը», որ հաճախ աւ-ից ծագող անշեշտ օ-ն նույնպես վերածվել է ու-ի՝ ամաւթ>համութ, ծանաւթ>ծանութ, արաւճ-արուճ և այլն։ Այստեղից էլ կարելի է ենթադրել, որ կօնդ արմատի համանուններ կօնդ-ը՝ «անդամալույծ» և կօնդ՝ «քնթած, կտրած», որոնք նույն օրենքի համաբանությամբ անշեշտ դիրքում ստանում են ու՝ կունդանալ, կունդէլ||կընդէլ, առաջացել են կօնդ «կոճղարմատ» բառի բազմիմաստությունից,  քանի որ արտասանությամբ իրար մոտ լինելով՝  հաճախ երկիմաստություն են ստեղծում նրբիմաստով, և, բնականաբար, ձևիմաստային զուգահեռներ ունեցող համանուններից մեկը դասվում է հնաբանությունների շարքում[16]։ Դժվարություններ են ստեղծվում նաև այն հարցում,  թե արդյոք այդ համանունները փոխատու լեզվո՞ւմ են ստեղծվել, եթե ընդունում ենք, որ նրանք փոխառյալ են, թե՞ փոխառվելուց հետո, որովհետև լինում են դեպքեր, որ «համապատասխան բառերը հաճախ զարգանում են ճիշտ իմաստային սերտությամբ»[17], բայց քանի որ բառի վերջնական ծագումը անորոշ է, ուստի գիտականորեն ճշգրիտ հետևության հնարավոր չէ գալ։
Արմատը Սյունիք-Արցախ բարբառային տարածքում գործածվող «գնդաձև արմատ», «կոճղեզ», իմաստներից բացի, ինչպես նկատելի է, գործածվում է գունդ նշանակությամբ նաև Սյունիք-Արարատյան միջխոսակցական տարածքում՝ կօնդ և կունդ։   Բազ., Արց. կընդել «գնդէլ, գունդ պատրաստել» և այլն /Բազ․ խոսվածքում գունդ||կօնդ բառին զուգահեռ գործածվում է նաև կօմբ/ա «գունդ»/։ Թերևս կարելի է կարծել, որ այն կօնդ բառից առաջացած մի ձև է։ Իմաստային համապատասխանության կողքին, սակայն, գրեթե անհնարին է դառնում հնչյունների տեղաշարժի բացատրությունը։ Այդ պատճառով առկախ ենք թողնում նրան վերաբերող կարծիքները և հատկապես գունդ և կօնդ բառերից առաջացած լինելու հարցը։ Կօնդ բառին զուգադրելի են կոպալ||կոմբալ բառերը, որոնց հնչյունական տարբերությունները առաջ են բերել հարանվանական արժեք՝ Արց. կօմբալ/չոմբալ 1. «ծայրը գունդ, հաստ գլխով մահակ», փոխ. «մեծ, խոշոր քիթ», որոնց հիմքում, ամենայն հավանականությամբ, ընկած է կոմբ «մեծ, խոշոր» արմատը, որ տարածված է ում և կը ճյուղի բարբառներում՝ Մշ. Վան, Ար. և այլն, Ար.՝ կօմբգլուխ «մեծագլուխ»։ Արցախում այս բառին՝ կօմբալ, հոմանիշ է կունդուռուշ/կունդուռուշիգյ/: Հ. Աճառյանը «Հայերեն գավառական բառարանում» կոպալ/ա/գլուխ և կոմբալագլուխ ձևերը մեկ բառահոդվածի տակ է նշում, իսկ կոպալ արմատի ծագումը համարում է պրսկ. kūpᾱlﻛﻮﭘﺍﻝ/  «բակուղ երկաթո»[18]։ «Հայոց լեզվի բարբառային բառարանում» մեկ բառահոդվածի տակ են առնված ոչ միայն կոպալ/ա/գլուխ և կոմբալագլուխ բառերը, այլև կոպալ և կոմբալ[19]։ Հին հուն. kopδύλn ունի «ելունդ, պալար, հաստ գլխով մահակ»[20] իմաստները, իսկ քրդ. համար առանձնացվում է kop-al «մահակ», որ բխեցնում են  koftan «խփել, հարվածել» բայից[21]։ Այս արմատի համար, ինչպես ցույց են տալիս ընդհանրությունները, պետք է որ լինի հնդեվրոպական նախաձևը։ Դժվար է որոշակիացնել ոչ միայն կոնդ, կոմբ, կոպ-ալ բառերի ընդհանրությունները, այլև նրանց նախաձևը գտնելը։
Արտաքուստ մոտ ձև ունի ճակնդեղ՝ ճա-կնդ-եղ, սակայն առկա են այլ տարբերակներ[22], որոնք, այնուամենայնիվ, իրարամերժ են։ Հ. Աճառյանը այս բառի համար ընտրում է ճակն արմատը՝ հղելով Ղ. Ալիշանի «Հայբուսակ կամ հայկական բուսաբառութիւն» բառարանը /1895թ., Վենետիկ/ և նշում  գրքի՝ «գիտական տեսակէտով անբաւարար»[23] լինելը։ Ճակնդեղ բառի՝ շրջակա լեզուներին անցած լինելու փաստը անառարկելի է։ Այս բառի կազմությանը և ծագմանը վերաբերող տեսակետները շատ են և դրանցից հետաքրքրական է գազար բառի /čukundar/ հետ նույնացնելը։ Գ. Ջահուկյանը «կլմպուզ»՝ բազուկ բարբառային բառի համար դնում է *g(ē)lemb(h)-[24], որ բարբառներում տարածված է տարբեր անվանումներով՝ բազուկ, տակ, մաճար, չաքնտուր, կլմպուզ, կլմբոզ, ղլմբող, կարմիր տակ։ Արց. ունի կալամօզ, այստեղից՝ կլմբօզել «գլորվել», Գոր. կլմպընձրի և այլն, որի համար ՂԲԲ-ում նույնպես դրվում է *g(ē)lemb(h)- արմատը։ Փաստորեն՝ գործ ունենք «գունդ, կլոր, գլորվել, խոշորանալ» և նման իմաստների հետ, որ հատկանշվում են նաև բազուկ-կոնդ բառերին։ Բազուկ բառին հոմանիշ է տակ-ը, որ հիմնականում գործածական է Սյունիքում՝ տակ, տակի կոնդ։ Ճակնդեղ բառի համար համեմատական լեզվաբանության հեղինակները  ընտրում են հ.-ե. *bhedh-, որի նախնական նշանակությունը «քանդել» բայարմատն է, որ նույնական նշանակություն ունի գերմ., գոթ. բառի հետ[25]։ Թերևս ճակնդեղ բառում հատկանշելի է կընդ/կօնդ/ արմատը։ Սա բառաքննական մի փորձ է, որ խոցելի է բազմաթիվ այլ տեսակետների առկայության պայմաններում։ Այնուամենայնիվ կարծում ենք, որ ճակնդեղ բառը վերլուծելի է, և նրա նախնական վիճակը թերևս բարբառային ճախակոնդ||ճըխակոնդ ձևն է, ինչպես ճախաթթու||ճըխթթօ, ճըխատուր «մահակ», ճըխաթակ և այլն։   Բառը հետագայում հնչյունական փոփոխություններ է կրել, բայց և պահել է իմաստը։ Կարծում ենք, որ ճախ «թուփ, ցախ» բառը, որ լայն գործածություն ունի Սյունիք-Արցախ բարբառային տարածքում, կօնդ բառի նախադիր խուլի ազդեցությամբ կորցրել է վերջադիր խ-ն առնմանության պայմանում։ Ի դեպ՝ խ>կ||ք առնչակցությունը խորթ չէ բարբառին, ինչպես՝ խըճէպ||խըճէփ||կըճէպ||քըճէպ||քըճէփ և այլն։ Իսկ կօնդ բառի օ-ն շեշտազուրկ դիրքում դարձել է ը, ինչպես՝ խօրօվէլ>խըրավէլ, կօթ>կըթավէր, կօնդ>կընդըզըհան։ Ձայնավորների փոփոխության այս դեպքը, սակայն, դժվար է որոշակիացնել բուն բարբառային տարածքի համար։ Հնարավոր է, որ բարբառային խմբից դուրս է եղել փոփոխությունը՝ լեզվի այլ տարբերակներում կամ այլ լեզուներում ունեցած փոփոխությունների հետևանքով։ Բարբառային տարածքից դուրս ձայնավորների հնարավոր այդ փոփոխությունը մեր քննության նյութ չենք դարձնում։ Նույն կերպ կվարվենք ճակնդեղ բառի վերջադիր եղ-ի պարագայում, որ Հ. Աճառյանը դնում է խաշնդեղ, կապնդեղ բառերին զուգահեռ։ Հնարավոր դեպքերը շատ են վերջադիր –եղ-ի առկայությունը պատճառաբանելու համար՝ դեղ բառի համաբանություն կամ բաղադրություն, -եղ ածանցի առկայություն և այլն։
Նորից նշենք, որ սա ուղղակի մի փորձ է կօնդ արմատը բառային այլ տարբերակներում դիտարկելու համար։ Եվ մեր քննությունից ստացվում է, կօնդ-ը՝ «գնդաձև արմատ», «կոճղեզ», 2. փոխաբերաբար կամ նմանությամբ՝ «մարդու գլուխ» իմաստներով բառը պետք է առանձնացնել «բոլորակ բլուր», «ճյուղերից մաքրված ծառի բուն»[26], «անդամալույծ»[27], «վեգի կողմ», «պար», «հաշիվ, ծախս» իմաստներով համանուններից  և նրանց չվերագրել բազմիմաստությամբ առաջացած ձևեր. «Հաճախ դժվար է լինում որոշել սահմանագիծը, որից այն կողմ բազմիմաստությունը վերածվում Է համանունության։ Սովորաբար նշվում է, որ բազմիմաստ բառի երկու նշանակություններ վերածվում են համանունների, եթե տրոհվում է դրանց միացնող իմաստային շղթան, որի հետևանքով այդ երկու նշանակություններն սկսում են ընկալվել որպես առանձին համանուն բառեր»։[28]
Այսպիսով նկատեցինք, որ Սյունիք-Արցախ տարածքի բարբառների բառապաշարում գործածության հաճախականությամբ, ձևիմաստային բազմազանությամբ յուրահատուկ նշանակություն ունի կօնդ արմատը, որին համանուն են՝  կօնդ «գնդաձև արմատ», «կոճղեզ», փոխաբերաբար կամ նմանությամբ՝ «մարդու գլուխ», կօնդ «անդամալույծ», կէնդ>կընդ-էլ «մեկական դառնալ, կենտ»։
Կարծում ենք, որ ճակնդեղ բառի մեջ նույնպես կօնդ արմատն է՝  ճախ «թուփ, ցախ»+կօնդ+եղ:
Փաստորեն՝ Կօնդ արմատը, ըստ ուսումնասիրության արդյունքի, ժամանակի ընթացքում վերաճել է և ստեղծել համանուններ ու այլ բառեր, որոնք հիմա էլ գործածվում են:
[1]Այս մասին կարելի է տեսնել Ռ. Շալունց, Համանուն բառերը ժամանակակից հայերենում, Լեզվի և ոճի հարցեր, հ. 4 , Ե., 1974։
[2] Ն. Պողոսյան, Վաղ աշխարհաբարի իմաստափոխության դասակարգման նոր փորձ, Պատմա-բանասիրական հանդես, թիվ 2, Ե., 2012, էջ 230։
[3] Կունդանալ «խեղվել, անդամալույծ դառնալ». գրաբարում վկայված չէ։
[4] «Կնտութիւն. կունդ-ճաղատ լինելը, ճաղատություն, Կնտանալ՝ ճաղատ դառնալ, գլխի մազերը թափվել»։ Տե՛ս Գրաբարի բառարան, Ե., 2000, էջ 663։
[5] Միջին հայերենի բառարանում նշվում է ՆՀԲ /այսուհետև՝ Նոր հայկազյան բառարան/-ի՝ կնդել, կնդացուցանել բառերի իմաստները՝ մազերը խուզել, ծառի ճյուղերը կտրել։ Տե՛ս Ս. Ղազարյան, Հ. Ավետիսյան, Միջին հայերենի բառարան, Ե., 2009., էջ 377։
[6] Հ. Աճառյան, Հայերենի արմատական բառարան: Այսուհետև՝ ՀԱԲ:
[7] Այս մասին մանրամասն կարելի է տեսնել ՀԱԲ, էջ 593-594։
[8] Գ. Ջահուկյան, Հայոց լեզվի պատմություն, Ե., 1987, էջ 521։
[9] Ա. Սարգսյան, Ղարաբաղի բարբառի բառարան, Ե., 2013, էջ 398 /այսուհետև՝ ՂԲԲ /:
[10] Հայերէն գաւառական բառարան, Թբիլիսի, 1913, էջ 592։
[11] Ալ. Մարգարյան, Գորիսի բարբառը, Ե., 1975, էջ 422:
[12] ՂԲԲ, էջ 20:
[13] ՀԱԲ, հ., 2, էջ 632։
[14] Հայերենի բարբառագիտական ատլաս, պրակ 3, Ե., 2010, էջ 85:
[15] Սա պայմանավորվում է նաև այն հանգամանքով, որ բարբառային տարածքում բառի սկզբում համարյա բոլոր ձայնավորներից առաջ ունենք գ>կյ։ Այս մասին կարելի է տեսնել Կ. Դավթյան, Լեռնային Ղարաբաղի բարբառային քարտեզը, Ե., 1966, էջ 54:
[16] Այս մասին կարելի է տեսնել Ռ. Շալունց, Ժամանակակից հայերենի համանուն բառերի գործառությունը խոսքի մեջ, Պատմա-բանասիրական հանդես, թիվ 2, Ե., 1972, էջ 124-130 ։
[17] Այս մասին կարելի է տեսնել R. Bridges, English homophones,  p. 3 /ru.scribd.com. Society for Pure English, Tract 02 On English Homophones by Bridges/:
[18] Հ. Աճառյան, Հայերէն գաւառական բառարան, էջ  593։
[19] Հայոց լեզվի բարբառային բառարան, հ. 3, Ե., 2004, Էջ 149:
[20] И. ДBopeцkий, ДpeBHorpeчecko-пycckий cлoBapb, T. I, M., 1958, cT. 970:
[21] P. ЦaбoлoB,  ЭTиMoлorичeckий cлoBapb kypдckoro языka, T. 2, M., 2010, cT. 41:
[22] Այս մասին մանրամասն տե՛ս ՀԱԲ:
[23] ՀԱԲ, էջ 7:
[24] Գ. Ջահուկյան, Հայոց լեզվի պատմություն, էջ 124։
[25] J. Pokorny, Indogermanisches Etymologisches Wörterbuch, Vienn, 1959, p. 113-114:
[26] ՆՀԲ-ում՝ կնդեմ՝ կունդ առնել, փետել, տերևաթափ առնել և խոշտանգել, կռփել /լծորդված հուն.՝ գինդինէւօ/ «Կնդէ զծառն և մի բնաւ տերև թողուլ։ Քաջ կնդել պիտին, և ապա պատրուսել. վստկ.։ Կնդեալ աքսորին ի բանտ։ Հարկանեն նա և կնդեն, և բանդեն»: Տե՛ս ՆՀԲ, էջ 1104։
[27] Հր. Աճառյանը նշում է, որ կօնդ բառի՝ պարսկերենում ունեցած նախնական իմաստները անցել են նաև մեր բարբառներին՝ «կոճղ», «գուլ, բութ», որ Սյունիք-Արցախ բարբառներում առավել տարածված է քոթուկ հոմանիշը, որ թուրքերենի համար նշվում է պարսկերենից փոխառություն՝ Kütük, güdük, güdüğü, ՝ իր հոմանիշներով՝ odun, kereste: Տե՛ս http://www.osmanlicaturkce.com: Ընդ որում՝ այս բառերը օսմենարենում վկայված չեն:
[28] Ա. Բարլեզիզյան, Իմաստային պատճենումները ժամանակակից հայերենի համանունության, Լրաբեր, թիվ 2 . Ե., 1987, էջ  36-41:
Տեսնել հեղինակի բոլոր գրառումները
Previous: Քարոտանի ամրոցը՝ Որոտան և Հակարի գետերի ջրբաժան բլրի վրա
Next: Կապանի շրջանի Տօրթնի (Անտառաշատ) գյուղի անունը
Գիտաժողովի հրավեր․ “Ղարաբաղ-Շամախիի կամ ծայրհյուսիսարևելյան միջբարբառախումբ. արդի վիճակ, միտումներ և մարտահրավերներ”
Գիտաժողովի հրավեր․ “Ղարաբաղ-Շամախիի կամ ծայրհյուսիսարևելյան միջբարբառախումբ. արդի վիճակ, միտումներ և մարտահրավերներ”
Աղահեճք գավառի Հայելեակ բնակավայրը Վաղատուր գյուղի Հալաք թաղամասն է
Աղահեճք գավառի Հայելեակ բնակավայրը Վաղատուր գյուղի Հալաք թաղամասն է
Բաժիններ Ընտրել կարգը «Տավերս»  (16) Ազգագրություն  (50) Աղահեճք  (7) Այլախ  (1) Աշխարհագրություն  (23) Աշոտ Սիմոնյան  (3) Ավանդազրույցներ  (59) Արկադի Ծատուրյան  (6) Արվեստ  (5) Արցախ  (26) Արցախյան ազատամարտ  (10) Բաղք  (10) Բանահյուսություն  (54) Գևորգ Ստեփանյան  (6) Գիտաժողովներ  (18) Գիտական գործունեություն  (56) Գլխավոր  (39) Գլխավոր  (10) Գուսան Աշոտ  (3) Գրականություն  (43) Գրիշա Սմբատյան  (13) Դասընթացներ  (52)    Ֆրանսերեն դասեր  (52) Զանազան  (56) Զոհրաբ Ըռքոյան  (81) Ընտանիք  (5) Ժիրայր Միրումյան  (4) Ինգա Մարգարյան  (5) Լեզվաբանություն  (75) Լուսինե Ներսիսյան  (6) Խոհանոց  (4) Ծղուկ  (1) Կենցաղ  (8) Կովսական  (4) Հաբանդ  (4) Համագործակցություն  (1) Համլետ Գևորգյան  (6) Հասարակություն  (2) Հիմնական  (12) Հնագիտություն  (34) Հրաչ Մարտիրոսյան  (4) Հրապարակումներ  (65) Ձորք  (1) Ճարտարապետություն  (15) Մալիկ Թելունց  (9) Մհեր Քումունց  (65) Պատմություն  (164) Ռազմաքաղաքական  (7) Սերգեյ Հախվերդյան  (19) Սերգեյ Ջհանգիրյան  (8) ՍՀՀԿ  (26)    Մեր մասին  (1) Սյունիք բնաշխարհ  (33) Սյունիքը արվեստում  (9) Սյունիքի հայագիտական նորություններ  (45) Տարածաշրջան  (15) Տեսանյութեր  (33) Քաշաթաղ  (68)
Պահոցներ Նշեք ամիսը Սեպտեմբերի 2022  (8) Օգոստոսի 2022  (6) Հուլիսի 2022  (12) Հունիսի 2022  (3) Մայիսի 2022  (3) Ապրիլի 2022  (8) Մարտի 2022  (2) Փետրվարի 2022  (6) Հունվարի 2022  (12) Դեկտեմբերի 2021  (20) Նոյեմբերի 2021  (19) Հոկտեմբերի 2021  (3) Սեպտեմբերի 2021  (21) Օգոստոսի 2021  (54) Հուլիսի 2021  (10) Հունվարի 2020  (1) Դեկտեմբերի 2019  (1) Նոյեմբերի 2019  (4) Հոկտեմբերի 2019  (2) Սեպտեմբերի 2019  (2) Օգոստոսի 2019  (8) Հունիսի 2019  (2) Մայիսի 2019  (9) Ապրիլի 2019  (6) Մարտի 2019  (8) Դեկտեմբերի 2018  (4) Նոյեմբերի 2018  (3) Հոկտեմբերի 2018  (9) Սեպտեմբերի 2018  (9) Օգոստոսի 2018  (8) Հունիսի 2018  (1) Մայիսի 2018  (4) Ապրիլի 2018  (8) Մարտի 2018  (11) Փետրվարի 2018  (2) Հունվարի 2018  (3) Դեկտեմբերի 2017  (6) Նոյեմբերի 2017  (1) Հոկտեմբերի 2017  (10) Սեպտեմբերի 2017  (12) Օգոստոսի 2017  (5) Հուլիսի 2017  (13) Հունիսի 2017  (5) Մայիսի 2017  (15) Ապրիլի 2017  (11) Մարտի 2017  (12) Փետրվարի 2017  (6) Հունվարի 2017  (2) Դեկտեմբերի 2016  (4) Նոյեմբերի 2016  (5) Հոկտեմբերի 2016  (6) Սեպտեմբերի 2016  (8) Օգոստոսի 2016  (11) Հուլիսի 2016  (12) Հունիսի 2016  (31) Մայիսի 2016  (5) Մարտի 2016  (1) Փետրվարի 2016  (4)
Համառոտ ակնարկ անգրագիտության և իշխանամոլությամբ հայրենիքի ուրացության մասին
Համառոտ ակնարկ անգրագիտության և իշխանամոլությամբ հայրենիքի ուրացության մասին
Մեհտիշեն բնակավայրի անվան ծագումը
Մեհտիշեն բնակավայրի անվան ծագումը
«Տավերս» մշակութային հասարակական կազմակերպություն, Կապան Ծանոթանալ կենտրոնի աշխատանքներին
Վայոց ձոր Ծանոթացեք հեղինակի հաղորդումներին
Պ.գ.դ., պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ, Սիսիան-Երևան Ծանոթացեք հեղինակի աշխատանքներին
Լրագրող, հասարակական գործիչ, ՄԵՐԱՆ ԼՂՀ Քաշաթաղի շրջանի պաշտոնաթերթի գլխավոր խմբագիր Ծանոթացեք հեղինակի նյութերին
Լեզվաբան, բ.գ.դ., պրոֆեսոր Ընթերցեք հեղինակի հաղորդումները
Պատմության ուսուցիչ, Վերին Շեն Ծանոթացեք հեղինակի աշխատանքների
Լեզվաբան, բ.գ.թ., Գորիս-Երևան Ծանոթացեք հեղինակի աշխատանքներին
Բ.գ.թ., դոցենտ, Գորիսի պետական համալսարան Ծանոթացեք հեղինակի աշխատանքներին
Պ.գ.դ., պրոֆեսոր, Երևան Ընթերցեք հեղինակի հաղորդումները
Պատմաբան, իրավաբան, պ.գ.թ., դոցենտ Ընթերցեք հեղինակի աշխատանքները
ՍՀՀԿ նախագահ, արևելագետ, թուրքագետ, լեզվաբան, բ.գ.թ., դոցենտ Ծանոթացեք հեղինակի հաղորդումներին
Պատմաբան, դոցենտ Ծանոթացեք հեղինակի հաղորդումներին
ՍՀՀԿ անդամ, տ.գ.թ., Կապան-Երևան Ծանոթացեք հեղինակի հաղորդումներին
Սյունիքի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոն Ծանոթացեք կենտրոնի աշխատանքներին
Université Lumière Lyon 2-ի ուսանող (մագիստրատուրա), Ֆրանսերենի դասավանդող Սովորեք ֆրանսերեն հեղինակի հետ
Գիտական ծրագրեր և հաստատություններ
ՀՀ ԿԳՆ գիտության պետական կոմիտե
Հասցե` ք. Երեւան, Մարշալ Բաղրամյան պող. 24,
ՀՀ ԳԱԱ նախագահության կենտրոնական շենք,
Հեռ.` +37410 521362, +37410 527343
Հայագիտական ուսումնասիրությունները ֆինանսավորող համահայկական հիմնադրամ
Հասցե` ք. Երեւան, Մարշալ Բաղրամյան պող. 24,
ՀՀ ԳԱԱ գլխավոր շենք,
Հեռ.` +37410 521362, +37410 527343
Մ. Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտ
Հասցե` ք. Երևան, Մաշտոցի պողոտա 53
ԵՊՀ Հայագիտական Հետազոտությունների Ինստիտուտ
ՀՀ, ք. Երևան, Ալեք Մանուկյան 1,
ԵՊՀ 2-րդ մասնաշենք, 5-րդ հարկ,
Հեռ.` + 37460 71-00-92
ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիա
Հասցե` ք. Երևան, Մարշալ Բաղրամյան պող. 24
Սյունիքի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի գրանցման համարն է՝ 211.171.1181249: Կենտրոնի անգլերեն անվանումն է՝ Syunik Armenological Research Center, ռուսերեն՝ ЦeHTp apMeHoлorичeckиx иccлeдoBaHий CюHиka:  Գործունեության ժամկետը՝ անժամկետ: Գրանցված է ՀՀ իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի գործակալության կողմից: Կայքում հրապարակված նյութերի պատասխանատուն հեղինակներն են: Էլ. հասցե՝ syunhayhetkent@gmail.com
Սյունիքի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոն © Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: | MoreNews by AF themes.