hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy ru hy hy ceb hy en ko hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy mk hy es es tr en en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy es es tr en en hy hy nb hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en en hy hy hy hy hy en en en
Ռազմագերիների նկատմամբ դաժան վերաբերմունքը շարունակվում է նաև Հայաստանի Պաշտպանության նախարարությունը: 44-օրյա պատերազմի օրերին գերեվարվարված զինվորներին, որոնք անցել են պատերազմի, ապա ադրբեջանական գերության սարսափները, կարճատեև վերականգնողական բուժումից հետո կրկին զորակոչել են բանակ:
Մինչ օրս Ադրբեջանից Հայաստան է վերադարձվել 69 գերի: Պաշտպանության նախարարությունից հայտնեցին, որ նրանցից երեքն են զորակոչվել: Մնացածը ճանաչվել են ոչ պիտանի զինվորական ծառայության համար:
Նախարարության պաշտոնյաների հետ զրույցից տպավորություն ունենք, որ այնտեղ հասկանում են, որ գերությունից վերադարձած զինվորներին, որոնք անցել են դժոխքի 7 շրջանները, կրկին բանակ տանելն  անմարդկային քայլ է, որ նրանք բոլորը խնդիրներ ունեն՝ հոգեբանական և ֆիզիկական: Սակայն պաշտոնյաները պնդում են, որ ՊՆ-ն ոչինչ չի կարող անել: Հայաստանում չկա օրենք, որով արգելվում է նախկին ռազմագերիների ծառայությունը բանակում:
Նախկին ռազմագերի Ս.-ն, որը Ադրբեջանից վերադառնալուց հետո ծառայում է Արարատում, պատասխանեց. «Ոչ ֆիզիկապես, ոչ հոգեպես պատրաստ չեմ ծառայության: Ոտքիս բեկորը խանգարում է շարժվել: Մեկ-մեկ ահավոր ցավ ունեմ: Ձախ կողավանդակի վիրավորում ու ներսի կոտրվածք ունեմ, և դա էլ է խանգարում: Կոտրվածքս խորն է եղել ու մինչև հիմա համարյա ամեն օր ցավ ունեմ այդ մասում: Իսկ հոգեբանականի պահով, սենց ասեմ՝ ավելի լավ է, դատվեմ, քան լիարժեք կատարեմ սպայակազմի հրաման, քանի որ ես իմ սպայակազմի սխալ պահվածքի, նրանց փախուստի պատճառով գերեվարվեցի ու անցա դժոխքի միջով: Ես Հայրենիքիս օգնեցի, որ դիակների ու գերիների բացահայտեն: Անցածս դժոխքն աչքերիս առաջ ա:»:
Ս-ն առողջական լուրջ խնդիրներ ունի, որոնք ռազմաբժշկական հանձնաժողովը երկրորդ անգամ զորակոչելիս անտեսել է: Երկու ոտքերը վնասված են: Մեկում շարժողական բեկոր կա: Կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալում ասել են. «Չենք կարող հանել, որովհետև շատ մոտ է նյարդերին, եթե հանենք, ոտքը կմնա անշարժ»: Մյուս ոտքի ծնկի շրջանում է վիրավոր, թոքն ու կողոսկրը վնասված, ողերը կոտրված են ծեծի հետևանքով, գլխուղեղում ևս վնասվածք են հայտնաբերել: Մեջքի շրջանում փամփուշտ կա, երիկամների շրջանում՝ չբուժված վերքեր, որոնք կտտանքերի հետևանք են:
Ս-ի մայրը՝ Հ-ն, պատմում է, որ ադրբեջանական գերության օրերին տղան մահվան եզրին է եղել: Նա անգամ հրաժեշտի նամակ է գրել ծնողներին՝ ով սաղ մնա, թող հասցնի հարազատներիս, որ ես մահանում եմ:
«Քունը չի տանում: Ամբողջ գիշեր մի պատից մյուսն է գնում: Անընդհատ դիմեդրոլ է խմում, որ քնի: Չի խոսում: Գիշերը 4 տուփ սիգարետ է ծխում: Ընկերներին էի կանչում, որ մի քիչ հետը շփվեն, չլռի: Ասում էր՝ ախր, ես խ՞ի ապրեցի, ես ո՞ւմ համար ապրեցի», — պատմում է Հ-ն, ներկայացնելով որդու վիճակը գերությունից վերադառնալուց հետո:
Ս-ն ծառայության մեջ է եղել 2020 թվականի հուլիսի 12-ից:  Ջաբրայիլի զորամսում էր, պատերազմի առաջին օրվանից՝ սեպտեմբերի 27-ից առաջնագծում էր: Հոկտեմբերի 15-ին վիրավորվել է, 5 օր անց գերի է ընկել: Մոտ երկու ամիս անց՝ դեկտեմբերի 14-ին վերադարձել է գերությունից և մարտի 31-ին հոսպիտալից տեղափոխվել է ծառայության: Կոշիկ հագնել չի կարողանում: Ծառայում է հողաթափերով: «Բլյախը»՝ զինվորական գոտին, կապել չի կարող, քանի որ այդ հատվածում վերք ունի:
Հոգեբանական պատնեշ ունի հրամկազմի հետ շփումներում: Այն բանից հետո, երբ տեսել է, թե ինչպես են իր աչքի առաջ սպան չոքեչոք փախել առաջնագծից, տղաներին ասելով, որ շուտով կգա ու մենակ թողնելով իրենց, վերաբերմունքը ավագ հրամկազմի նկատմամբ 180 աստիճանով փոխվել է: Նա չի կարողանում ենթարկվել սպաներին: Չի կարողանում համազգեստ հագնել:
Հայ գերիները Ադրբեջանում կտտանքների են ենթարկվել ամենօրյա ռեժիմով: «Էլեկտրաշոկի հատուկ ժամեր են եղել: Ասում է՝ հենց դռան չխկոցը լսում էինք, գիտեինք, որ մեր վերջը եկել ա», — պատմում է զինվորի մայրը:
Այնքան փոխված է եղել Ս-ն, որ վերադառնալուց հետո մայրը նրան միանգամից չի ճանաչել:
«Երբ որ գերիներին վերադարձրեցին, սկզբում տարան Կանազի հոսպիտալ/: Ես գնացի, դիմացս կանգնած՝ էդ գերեվարված երեխեքը: Հարցնում եմ, ասում եմ՝ երեխեք, բա Ս-ն որտե՞ղ է: էդ պահին իմ երեխեն, վիրավոր, զոռով քայլելով գալիս է, ես չեմ իմանում, որ իմ երեխան է, չեմ ճանաչում»:
Կենտրոնական հոսպիտալում գերիների նկատմամբ անտարբեր վերաբերմունքը շարունակվել է: Ծնողներին ցույց տալուց առաջ նրանց անգամ լոգանք չի տրամադրվել, նոր հագուստ չեն տվել: Հարազատների հետ տեսակցել են գերիների շորերով, կեղտոտ և գարշահոտ:
Այստեղից տղաներին տեղափոխել են Դիլիջանի «Լեռնային Հայաստան» առողջարան: Այնտեղ նախկին ռազմագերիների հետ աշխատել է կենտրոնայան հոսպիտալի անձնակազմը:
Երիտասարդը կոնֆլիկտ է ունեցել հոսպիտալի բժիշկ Թունյանի հետ: Վերջինս պահանջել է Ս-ից, որ նա հանի գլխարկը՝ կեպին: Երիտասարդը չի ենթարկվել: Դիլիջանում Ս-ի վիճակը վատացել է: Մարտի 31-ին նրան անսպասելի տարել են Երևան, հոսպիտալ, այնտեղից էլ առանց նրա ծնողներին տեղյակ պահելու, ընդհատելով վերականգնողական բուժումը երեք ռազմագերիներին՝ Ս-ին, Հ-ին և Ն-ին, տեղափոխել են, ծառայության վայր: Նախապես հարցրել են, թե չե՞ն ցանկանա արդյոք ծառայությունը շարունակել Արցախում: «Ոնց որ ձեռք առնեին», — ասում է նախկին ռազմագերու մայրը:
Հ-ն բազմազավակ մայր է, 7 երեխա ունի, որոնցից երկուսը մանկահասա են: Ապրում է Սյունիքի Խոտ գյուղում, կիսաքանդ տնակում, որն անգամ կոմունալ հարմարություններ չունի: Ամուսինը հաշմանդամ է: Ընտանիքի ապրուստի միջոցը նպաստն է և ամուսնու հաշմանդամության թոշակը:
Արցախի դեմ սանձազերծված ռազմական գործողությունների հետևանքով վիրավորում ստացած զինծառայողներին որպես սոցիալական աջակցության հատկացվող 500 հազար դրամը ընտանիքին մեծ դժվարությամբ են տվել:
«Մեզ ասեցին՝ Ադրբեջանից մի հատ էպիկրիզ վերցրեք, որ այդ գումարը ինքը ստանա: Զանգեցի «Կարմիր Խաչ», ասեցին, մենք էդքան ջանքեր ենք գործադրել, բերել, հասցրել ենք, իրենք թշնամուց էպիկրի՞զ են ուզում: «Կարմիր Խաչը» որ գնացել է այցելության, գաղտնի հետը բետադին է տարել, որ մշակեն տղաների վերքերը: Ադրբեջանը Կարմիր Խաչին խաբել է, թե  տղաներին բուժել են, կար են դրել վերքերին, բայց էդ երեխին էնքան էին ծեծել, որ մատները չէր կարողանում շարժել,  Ոսկոռները մատների լրիվ ջարդած էին», — պատմում  է Հ-ն:
Հոգեբանական բուժում ստացողներին պետությունը լրացուցիչ 500 հազար է տրամադրում, որը Ս-ին չեն տվել, պատճառաբանելով, որ նա արդեն սոցաջակցություն է ստացել:
Հ.Գ. Նյութը հրապարակելուց առաջ դիմեցինք նաև ՊՆ մարդու իրավունքների և բարեվարքության կենտրոնի պետ Գևորգ Մարտիրոսյանին: Նա խոստացավ ավելի ուշ պարզաբանումներ ներկայացնել:
Նախորդ նյութը««Կոլցո» գործողությունը դարձավ Ադրբեջանի ցեղասպան քաղաքականության հերթական դրսևորումը»
Հաջորդ նյութըՆախագահը գերիների վերադարձն ապահովելու խնդրանքով դիմել է Կարմիր Խաչին
Հայտարարություն ՀՀ-ում վարժական հավաքների իրականացման ընթացքում խախտումների վերաբերյալ
«Հայաստանը մեծ արվեստագետ կորցրեց». վերջին մարտերում զոհված 19-ամյա Արենից հուշը նրա գեղանկարներն են
Ռազմական վերջին ագրեսիայի հետևանքով ծայրահեղ ծանր վիճակում գտնվող զինծառայող այլևս չկա․ՊՆ
Այս կայքն ստեղծվել է «Լրատվության այլընտրանքային ռեսուրսներ» ծրագրի շրջանակներում: Ծրագիրը հնարավոր է դարձել Ամերիկայի ժողովրդի աջակցությամբ` ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության (ԱՄՆ ՄԶԳ) միջոցով: Կայքի բովանդակությունը միմիայն հեղինակներինն է և պարտադիր չէ, որ արտահայտի ԱՄՆ ՄԶԳ կամ ԱՄՆ կառավարության տեսակետները:
2022 © Journalists for Human Rights
Փաշինյանը մեկնել է Պրահա․ հանդիպումներ կունենա Էրդողանի և Ալիևի հետ
Այսօր ավարտվեց իմ պաշտոնավարումը` որպես Հայաստանի Արդարադատության նախարար. Անդրեասյան
Edit with Live CSS
Write CSS OR LESS and hit save. CTRL + SPACE for auto-complete.