hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en en en en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy fr hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en my en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr en en en
Հունիսի 28, 2011Ապրիլի 22, 2016 Անի Գասպարյան
Լիովին մերկացնելով Սյունիին ու նրա բռնած հայատյաց ճանապարհը` Այվազյանը գրել է. «Սյունիի օգտագործած աղբյուրները շատ հաճախ պարզապես հղված չեն, սա նրա գրքի մեթոդաբանական ամենաբնորոշ և ոչ պատահական թերություններից մեկն է: Ճիշտ այս հակագիտական եղանակով էլ Սյունին «պարզել» է հայերի ծագումնաբանությունը. «Նախահայերը գաղթել են Արևելյան Անատոլիա՝ Հայկական լեռնաշխարհ, մ.թ.ա. VI դարի կեսերին»:
Ըստ Այվազյանի` այս կարճ նախադասության մեջ կա միանգամից երկու կոպիտ սխալ. նախ` Արևելյան Անատոլիայի նույնացումը հայկական լեռնաշխարհի հետ սխալ է և՛ պատմական, և՛ աշխարհագրական տեսանկյուններից: Մինչև վերջին տասնամյակները Անատոլիա աշխարհագրական եզրը եղել է Փոքր Ասիա թերակղզու հոմանիշ: Սակայն 1920-ական թթ. ի վեր, սկզբում միայն Թուրքիայում, ապա նաև Արևմուտքում սկսեցին դիտավորությամբ գործածել Անատոլիան ու նոր թխած Արևելյան Անատոլիա եզրը՝ մատնանշելու համար Թուրքիայի Հանրապետության արևելյան ամբողջ տարածքը, ներառյալ` Արևմտյան Հայաստանը և Քրդստանը:
Այվազյանն ասում է, որ անգամ այդպիսի սխալ և աշխարհագրորեն խեղաթյուրված նշանակությամբ «Անատոլիան» կիրառողները դեռևս այն չէին նույնացրել ամբողջ Հայկական լեռնաշխարհի հետ, որ իր մեջ ներառում է նաև Արևելյան (Պարսկական/Ռուսական/Խորհրդային/անկախ) Հայաստանը. «Իսկ որ Սյունին Արևելահայաստանն էլ է մտցնում Անատոլիայի տարածքի մեջ, շատ պարզ երևում է նաև նրա` Ղարաբաղի աշխարհագրության նկարագրությունից. «Ղարաբաղը լեռնային մի շրջան է՝ Արևելյան Անատոլիայով ձգվող մեծ Հայկական լեռնաշխարհի ամենաարևելյան ծայրին…»,- նկատում է Այվազյանը:
Վերոբերյալ նախադասության երկրորդ կոպիտ սխալը, ըստ Այվազյանի, այն է, որ Սյունին չի ասում, թե նախահայերը որտեղից են հայկական լեռնաշխարհ «գաղթել». «Այդուհանդերձ, վստահորեն կարող ենք եզրակացնել, որ նա նկատի ունի վաղուց հնացած այն տեսությունը, ըստ որի` նախահայեր համարվող փռյուգիացիները մ.թ.ա. VI դարում ներխուժել և գրավել են պատմական Հայաստանի տարածքը, — մեկնաբանում է Այվազյանը` ավելացնելով, որ Սյունին ընդհանրապես չի անդրադառնում, օրինակ, հնդեվրոպացիների նախահայրենիքը Հայկական լեռնաշխարհում և նրա հարակից շրջաններում տեղադրող վերջին կապիտալ ուսումնասիրություններին. չէ՞ որ դրանով կվտանգվեր հայերի եկվորության թուրքանպաստ տեսությունը»:
Իր գրքում Սյունին հայ ժողովրդի կազմավորման մասին հայտարարում է. «Մինչև մեծ թագավոր Տիգրանի (մ.թ.ա. 95-55 թթ.) գահակալումը հայերը նախնական սոցիալական և լեզվական կազմավորման ընթացքի մեջ էին: Նախահայերը դարձան ճանաչելի խումբ իրենց իրանական տիպի ցեղային կառուցվածքով և փոխառված հեթանոսությամբ»:
«Նախ՝ պարզ չէ, թե ինչպե՞ս կարող էին, ըստ Սյունիի, ընդամենը 450 տարի առաջ արևմուտքից Հայաստան խուժած նախահայերը, արդեն մ.թ.ա. I դարում այդքան արագորեն կազմավորվել իրանական տիպի ցեղային կառույցների մեջ: Երկրորդ` այնուամենայնիվ, որո՞նք էին մ.թ.ա. I դարում նախահայկականից հայկական կարգավիճակի անցած ցեղերը, ի՞նչ էին նրանց անվանումները, ե՞րբ վերացավ այդ ցեղային կառուցվածքը: Այս հարցերին Սյունին չի անդրադարձել»,-բացատրում է Այվազյանը:
Ավելին, Սյունին հայերի՝ իբրև ժողովրդի կազմավորումը դնում է ավելի ուշ ժամանակահատվածի մեջ` հայտարարելով, թե մ. թ. IV դարի սկզբի դրությամբ հայերն արդեն կազմել էին եզակի, ճանաչելի էթնիկ-կրոնային համայնք:
«Այս տեղաժամանակային քմահաճ խաթարումներից ու շիլա-շփոթից հետո հայոց պատմությանն անտեղյակ անգլիախոս անպատրաստ ընթերցողը մակաբերում է միայն այն, որ հայ ժողովրդի կազմավորումն ավարտվել է մ.թ.ա. I դարից մինչև մ. թ. IV դարն ընկած ժամանակահատվածում, որն արդեն իսկ սխալ է և ոչ մի փաստով չի հիմնավորվում»,-ասում է Այվազյանը:
Ըստ Այվազյանի` հատուկ ուշադրության է արժանի նաև այն, որ Սյունին ձգտել է հայերին ամեն կերպ հետ պահել իրենց արմատները մինչև մեր թվարկությանը նախորդած դարերը հասցնելու մտքից: VI-V դարերում ապրած «նախահայերի» մասին պարբերությունից անմիջապես հետո Սյունին գրել է. «Գուցե կան գենետիկ կապեր այդ հին ժողովրդի և այսօր Խորհրդային Հայաստանում ապրող ոմանց միջև, սակայն ապրած լինելով Արևելք-Արևմուտք միգրացիաների, ներխուժումների, զավթումների և դաժան բնաջնջումների անկայուն տարածաշրջանում` արդի հայերն ավելի շատ էթնիկ միախառնումների արդյունք են, քան Ուրարտուի կենսաբանական մաքրարյուն ժառանգներ»:
«Ուրարտուն հանկարծ ամենավերջում հիշատակելով՝ Սյունին փորձել է խոհեմաբար իր համար նահանջի տեղ թողնել, սակայն ամբողջ կոնտեքստն ստեղծում է ընթերցողի այն միանշանակ տպավորությունը, թե հայերը որոշակի գենետիկ միատարրության են հասել ավելի ուշ ժամանակներում, քիչ է մնում ասի՝ Խորհրդային Հայաստանի օրոք, չէ՞ որ Հայկական լեռնաշխարհում Սյունիի հիշատակած միգրացիաները, ներխուժումները, զավթումներն ու դաժան բնաջնջումները կրկնվել են ընդհուպ մինչև մեր դարի 20-ական թվականներ»-ասում է Այվազյանը:
Ի հակադրություն դրա` Այվազյանն իր գրքում մանրամասն ներկայացրել է, թե որքան կարևոր է եղել հայոց գենետիկ միատարրությունը` որպես հայերի ազգախմբող, ազգատարանջատող և ազգապահպան որոշիչ գործոն և հայոց ինքնության հիմնաքարերից մեկը:
Քաղաքագետը մեջբերել է նաև Encyclopedia Britannica-ի տվյալները. «Հայերն ունեն շատ բնորոշ և միատեսակ դիմագծեր: Նրանք բարձրահասակ են ու թուխ, նրանց աչքերը մեծ են, քիթը՝ երկար, բավական բարակ, ուղիղ կամ թեթևակիորեն արծվային, հաճախ` ծայրին թեքված: Նրանք չափազանց կարճագլուխ են՝ հայկական տիպիկ գլուխը կարճ է, այն ուղղաձգորեն բարձրանում է վզից վերև, այնպես որ գանգն ընդունում է կոնուսաձև տեսք…»։
«Մարդաբանական-գենետիկ այս աստիճան նույնությունն ունի իր պատմական բացատրությունը,- ասում է Այվազյանը,- մինչդեռ հայերը դարեր շարունակ շատ մեծ թվով ձուլվել են այլազգիների մեջ` շատ հաճախ ենթարկվելով բռնի ուծացման, այնուամենայնիվ նրանք իրենց մեջ չեն ձուլել այլ էթնիկ խմբերի ներկայացուցիչների մի այնպիսի զգալի թիվ, որ բավարար լիներ նշանակալի գենետիկ որակափոխություններ առաջացնելու համար. հայերի մեջ խառն ամուսնությունները միշտ աննշան տոկոս են ունեցել»:
Սյունին իր գրքում անդրադարձել է նաև ադրբեջանցիների և ղարաբաղցիների ծագումնաբանությանը, ղարաբաղյան շարժմանը, հայոց ցեղասպանությանը, հայոց մշակույթին, գիտությանն ու կրթությանը և Հայաստանին ու հայությանը վերաբերող մի շարք այլ հարցերի, որոնց մենք կանդրադառնանք առանձին-առանձին: Այդ բոլոր հարցերում կարմիր թելի պես անցնում է սյունիական ապապատմական մեկնաբանությունը` ընդգծված հակահայ նկրտումներով:
Ցավոք, այդ հեղինակը մեծ հարգանք է վայելում թե՛ ամերիկյան ակադեմիական շրջանակներում, թե՛ ամերիկահայ համայնքում: ԱՄՆ-ում նրան համարում են նախկին ԽՍՀՄ ազգերի խնդիրների, այդ թվում՝ Այսրկովկասի նոր և նորագույն պատմության հարցերի առաջատար մասնագետներից մեկը: Իսկ մեր ակադեմիական շրջանակներում Սյունիի դեմ պայքարը սահմանափակվում է միայն նրան հայաստանյան գիտաժողովներին չհրավիրելով:
«Տարի չկա, որ էստեղից դիակ դուրս չհանենք` բոլորը թոքային հիվանդություններով»
«Երիտսյունիներն» Արցախում. ամառային հասարակագիտական դպրոց հրավիրված են ապազգային գաղափարներով հայ դասախոսնե՞ր
Հունվարի 12, 2017 Անի Գասպարյան 0
​Եզդի Ուսուբ բեկի մասին գիրքը և Կոմիտասի խեղաթյուրված կենսագրությունը
Նախորդ տարի ամռանը հրապարակված «Կոմիտասի կենսագրությունը կեղծվում է ամենաբարձր մակարդակով» հոդվածում գրել էի, որ մեծ երաժշտագետի...
Հոկտեմբերի 05, 2016 Անի Գասպարյան 0
​Ո՞վ է հայը. «Եթե հայերին առիթ տրվի… նրանք… ամբողջ մոլորակի տերը կդառնան»
Մարդը տվյալ ազգության կրողն է, եթե շաղկապված է այդ ազգի կենսագործունեությանը որպես նրա մի մասնիկ, կրում...
Սեպտեմբերի 07, 2016 Անի Գասպարյան 0
​Յուսուֆ Քարշ. լուսանկարչության հայազգի Ռեմբրանդտը
2000 թ. «Ով ով է» (Who’s Who) հայտնի պարբերականն աշխարհահռչակ հայ լուսանկարիչ Յուսուֆ Քարշին ընդգրկեց աշխարհի...
Ես Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի եմ, ՀԱՅ, որ ուզում է իր հայրենիքում ավելի արժանապատիվ ապրել: Ես սովորական ՄԱՐԴ եմ, որ ուզում է աշխարհն ավելի լուսավոր տեսնել: Ես պարզապես ԿԻՆ եմ, որ ուզում է ավելի լիարժեք ու կայացած լինել: Բայց ես գիտեմ, որ այդ ամենի համար ԵՍ եմ պատասխանատու: Փոխիր ինքդ քեզ, ու աշխարհն անպայման կբարեփոխվի…
Հուլիսի 28, 2016:Գյոյ-ջամին կառուցել է Իրևանի կիսանկախ ԱԴՐԲԵՋԱՆՑԻ սարդար Հուսեյն-Ալի խանը գողմից 1766 թ:
Հունվարի 31, 2014:Շատ ափսոսում եմ որ նման վառ անհատականություն հեռացավ մեզանից: Անդառնալի կորուստ: Չգիտեմ ինչպես արտահայտվեմ, ես իրեն շատ եի սիրում,…
Հունվարի 20, 2014:Ձեր գրառումը տեղ գտավ www.BlogNews.am կայքում: Շնորհակալություն:
Հունվարի 12, 2014:Ինչպես և շաաատ այլ բաներ են կիսատ մնում, Անի ջան:
Հուլիսի 11, 2013:_իրականությունը համապատասխանում է հարյուր տոկոսանոց,Անիի հետբազմաթիվ անգամ փորձել է երկխոսություն կազմակերպել Տեր Շահեի հետ սակայն ինքը դեռ բացասական…
«Նորմալ երկրում երեկվա դեպքերին կհետևեին հրաժարականներ»․ Լարիսա Ալավերդյան
​«Դու լեռներում չես, լեռներն են քո մեջ»․ վերադարձ Գերմանիայից
​«Հենց Հայաստա՛նն է ապրելու տեղ»․ Լիդան կոտրում է կարծրատիպերը
Հակոբ Նազարյան․ վերադարձ Հայաստան՝ շինարարության նորագույն տեխնոլոգիաներով
​Երջանկությունը Դեբետ գյուղում էր. վերադարձ Ֆրանկֆուրտից Լոռի
Repat Armenia Զվարթնոց օդանավակայան Կլոր շենք Հայրենադարձություն