hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy ru hy hy ceb hy en ko hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy de hy es es tr en en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy es es tr en en hy hy nb hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en en hy hy hy hy hy en en en
6 ամսվա ընթացքում՝ 12 մահ ՔԿՀ-ներում
2019 թվականի առաջին կիսամյակում ՀՀ քրեակատարողական հիմնարկներում արձանագրվել է կալանավորների և դատապարտյալների մահվան  12 մահվան դեպք, որից 10-ը գրանցվել է հենց առաջին 3 ամիսների ընթացքում: Համեմատության համար նշենք, որ նախորդ ողջ տարվա ընթացքում ՔԿՀ-ներում մահվան դեպքերը եղել են 18-ը:
Արձանագրված դեպքերից 8-ը գրանցվել է քաղաքացիական բժշկական հաստատություններում, 4-ը՝ քրեակատարողական հիմնարկներում: Մահվան դեպքերից մեկի մասով արձանագրվել է ինքնասպանություն՝ կախվելու միջոցով (54-ամյա տղամարդը կախվել է այն ժամանակ, երբ իր հետ աշխատող հոգեբաններից մեկն իրենից մի որոշ ժամանակ հեռացել է):
Քրեակատարողական ծառայությունը, Forrights-ի գրավոր հարցումներին ի պատասխան նշեց, որ մահվան յուրաքանչյուր դեպքի առթիվ նախապատրաստվել են նյութեր, հարուցվել՝ քրեական գործ և իրականացվում է նախաքննություն՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի համապատասխան ստորաբաժանման կողմից:
Հատկանշական է, որ, երբ դիմեցինք Քննչական կոմիտե, խնդրելով Forrights-ին տրամադրել յուրաքանչյուր մահվան դեպքի մասով հարուցված քրեական գործի համապատասխան տեղեկատվությունը, ՔԿ-ն պատասխանեց, որ 12 մահվան դեպքերից միայն 4-ի առթիվ է նախապատրաստվել նյութեր և հարուցվել քրեական գործ.
Արդարադատության նախարարությունն էլ իր հերթին «բեռը գցեց» Դատախազության ուսերին: Մեր գրավոր հարցմանն ի պատասխան, նախարարությունից նշեցին, որ «յուրաքանչյուր դատապարտյալի մահվան դեպքով համապատասխան գրությամբ տեղեկացվել են պատժի կատարման օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազները»:
Գլխավոր դատախազի խորհրդական Գոռ Աբրահամյանն էլ փաստեց՝ մահվան 10 դեպքով հարուցվել են քրեական գործեր՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով` բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողների կողմից մասնագիտական պարտականությունները չկատարելը կամ ոչ պատշաճ կատարելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է բուժվող հիվանդի մահը.
«2 դեպքի առթիվ նախապատրաստված նյութերով կայացվել է քրեական գործ հարուցելը մերժելու մասին որոշում՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով՝ պայմանավորված երկու անձանց՝ բնական մահով մահանալու (մի դեպքում՝ սրտամկանի ինֆարկտ, թոքերի այտուց, մյուս դեպքում՝ կերակրափողի անոթների արյունահոսություն)»,- տեղեկացրեց Աբրահամյանը:
Փաստացի, 4 գերատեսչությունները միմյանցից տարբեր պատասխաններ են տվել, որից այդպես էլ չի հասկացվում՝ ի վերջո, մահվան դեպքերից քանիսի՞ առթիվ է հարուցվել քրեական գործ:
«Հայաստանում բանտային համակարգն ամբողջությամբ պետք է ռեֆորմի ենթարկվի և կառավարվի մարդու իրավունքների հիմքով»
Քրեակատարողական հիմնարկներում արձանագրված մահվան դեպքերի պատճառները տարբեր են: Ըստ Քրեակատարողական ծառայության նախնական տվյալների, գրանցված մահվան դեպքերից 5-ի պատճառը  սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդություններն են, 2-ի դեպքում՝ ցիռոզն ու ասցիտ, գրանցվել է նաև սուր լեյկոզն ու գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումների 1-ական դեպքեր:
Հարկ է նշել, որ այն անձիք, որոնց դեպքում արձանագրվել է կենսաբանական մահը, միջին տարիքի են, հետևաբար ծերունական մահն այս դեպքում քիչ հավանական է. այստեղ ևս կարող ենք պատշաճ բուժօգնության բացակայության «մեղավորությունը գտնել»:
Ըստ Քննչական կոմիտեի, մահվան դեպքերից 3-ի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով` բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողների կողմից մասնագիտական պարտականությունները չկատարելը կամ ոչ պատշաճ կատարելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է բուժվող հիվանդի մահը:
Իրավապաշտպանների և Դիտորդական խմբի կողմից բազմիցս է բարձրաձայնվել ՔԿՀ-ների բուժմասերի անբարեկարգ վիճակի, դեղորայքային անբավարար ապահովվածության, բուժսպասարկման ոչ պատշաճ մակարդակի մասին: Քրեակատարողական համակարգում ոչ պատշաճ բժշկական միջամտություն ցուցաբերելու արդյունքում պատասխանատու անձանց պատասխանատվության չենթարկելը տարիների ընթացքում հանգեցնում է նոր մահացության դեպքերի:
Իրավապաշտպան Արշակ Գասպարյանը ՔԿՀ-ներում մահացության թվի, եթե ոչ լրիվ բացակայության, ապա գոնե նվազեցման երեք լուծում է առաջարկում: Ըստ նրա, հիմնարկներում չպետք է գտնվեն մարդիկ, որոնք կհասնեն ծերունական տարիքի և իրենց մահկանացուն կկնքեն չորս պատերի ներսում.
«Պետության պոզիտիվ պարտականությունն է, որ չթողնի մարդը բանտում մահանա: Մենք պետք է ունենանք համապատասխան իրավական իմաստով կանոնակարգեր, որոնք թույլ չեն տա անձին մահանալ անազատության մեջ և կապահովենք մարդու արժանապատիվ մահը՝ իր ընտանիքում:
Երկրորդ քայլով պետք է ստեղծենք որակյալ անձնակազմ: ՔԿՀ-ներում մենք ունենում ենք կրկնակի ավել ռեսուրս՝ այնտեղ պահվող կալանավորների և դատապարտյալների թվի համեմատ: Ստացվում է, որ տեսականորեն երկու հոգի կարող են 24 ժամ հսկել, որ մարդը չմահանա, այնինչ մենք սա անել չենք կարողանում»,- Forrights_ի հետ զրույցում նշեց Գասպարյանը:
Ըստ իրավապաշտպանի, Հայաստանում բանտային համակարգն ամբողջությամբ պետք է ռեֆորմի ենթարկվի և կառավարվի մարդու իրավունքների հիմքով:
«Բանտային աշխատակիցները պետք է համապատասխան պատրաստվածություն անցնեն մարդու հոգեկան և ֆիզիկական գործողություններ իրականացնելու համար: Քրեակատարողական հիմնարկներից յուրաքանչյուրում պետք է 50-100 դատապարտյալի բաժին ընկնի 1 հոգեբան, ով ոչ թե սիմվոլիկ կլինի, այլ կանցկացնի համապատասխան աշխատանքներ, որոնց արդյունքում հիմնարկում հայտնվելը մեծ սթրես չի դառնա անձի համար, այսպիսով էականորեն կպակասեն սրտի կաթվածով պայմանավորված մահվան դեպքերը»:
«Պետությունը դեռևս ձեռքերը ծալած նստում  ու նայում է, թե մարդիկ ոնց են մահանում»
Արդարադատության նախարար Արտակ Զեյնալյանը պարբերաբար նշում է, որ «քրեակատարողական հիմնարկներում արձանագրվող մահացության յուրաքանչյուր դեպք ցավալի է մեզ համար՝ առանց բացառության, թե ինչի արդյունքում և հետևանքով է մահը վրա հասել: Բանտային բժշկության ոլորտը բարելավելու հարցն անձամբ իմ և կառավարության օրակարգում է և ամենօրյա ուշադրության կենտրոնում»: Թե որքանով էր նախարարի ուշադրության կենտրոնում, պարզ է դառնում արձանագրված մահվան դեպքերի քանակին նայելիս:
Իրավապաշտպան Նինա Կարապետյանցը, անդրադառնալով մահվան դեպքերի աճին, կարծիք հայտնեց՝ հավանականությունը մեծ է, որ այս տարի ոչ թե դեպքերի աճն է արձանագրվել, այլ ուղղակի չեն կոծկվել մահացության իրական թվերը.
«Քրեակատարողական հիմնարկներում գտնվող անձիք հենց ոտք են դնում բանտ, միանգամից կարծես դադարում են շրջապատի համար «մարդ» լինել: Այն վերաբերմունքը, պահման պայմանները, պատշաճ բուժօգնություն չտրամադրելն ինքնին խոսում են, որ ցույց են տալիս կալանավորված անձին, մահացության դեպքերի  տրամաբանական շարունակությունն են: Մենք տարիներ շարունակ բարձրաձայնում ենք, թե ինչ է կատարվում հիմնարկներում, ինչ պայմաններում են ապրում այդ անձիք, սակայն մեր ձայնը մնում է օդում կախված: Պետությունը դեռևս ձեռքերը ծալած նստում  ու նայում է, թե մարդիկ ոնց են մահանում, փոխարենը միանգամից քայլեր ձեռնարկի նրանց վիճակը բարելավելու ուղղությամբ»,- նշեց իրավապաշտպանը:
Հայաստանն առաջին հորիզոնականն է զբաղեցնում ազատազրկման վայրերում մահացության բարձր ցուցանիշով
Նկատենք, որ ՔԿՀ-ները շատ հաճախ խախտում են նաև կալանավորված անձի կամ դատապարտյալի` քաղաքացիական բժշկական հիմնարկում հետազոտվելու անհրաժեշտության դեպքում բժշկական հաստատությունն ընտրելու իրավունքը, մասնավորապես այն դեպքում, երբ ազատությունից զրկված անձն ինքն է հոգում հետազոտության ծախսերը։ Այս պարագայում ևս կալանավորը ստիպված է իր բուժումը շարունակել բանտային վատ բուժսպասարկման պայմաններում:
Եվրոպայի 47 երկրների շարքում Հայաստանն առաջին հորիզոնականն է զբաղեցնում ազատազրկման վայրերում մահացության բարձր ցուցանիշով: Համենայն դեպս, դա է վկայում Եվրոպայի խորհրդի քրեական վիճակագրության՝ այս շաբաթ հրապարակած զեկույցը: Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանում յուրաքանչյուր 10 հազար կալանավորից 70-ը մահանում է պատժաչափը չավարտած, ինչը մոտ երկու անգամ գերազանցում է մյուս երկրներում արձանագրված միջին ցուցանիշը:
Նախորդ նյութը«Չեմ կարող ողջունել փոխադարձ ոչնչացման լուծումները». իրավապաշտպանը՝ ՊՆ-ի պարգևատրման մասին
Հաջորդ նյութըՄեկնարկեց Ռոբերտ Քոչարյանին ազատ արձակելու որոշման դեմ բողոքների քննությունը․ դեմ և կողմ ացիաներ դատարանի դիմաց
«Հայաստանը մեծ արվեստագետ կորցրեց». վերջին մարտերում զոհված 19-ամյա Արենից հուշը նրա գեղանկարներն են
«Դիրք չկա, որ խնդիր չլինի»․ ի՞նչ պայմաններում են քնում զինվորները
ԱՄՆ միջնորդությամբ հայ 17 գերիները վերադարձվել են
Այս կայքն ստեղծվել է «Լրատվության այլընտրանքային ռեսուրսներ» ծրագրի շրջանակներում: Ծրագիրը հնարավոր է դարձել Ամերիկայի ժողովրդի աջակցությամբ` ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության (ԱՄՆ ՄԶԳ) միջոցով: Կայքի բովանդակությունը միմիայն հեղինակներինն է և պարտադիր չէ, որ արտահայտի ԱՄՆ ՄԶԳ կամ ԱՄՆ կառավարության տեսակետները:
2022 © Journalists for Human Rights
ՀՀ ՄԻՊ-ը հրապարակել է Ադրբեջանի զինված հարձակման հետևանքների վերաբերյալ արտահերթ զեկույցի...
Հայտարարություն ՀՀ-ում վարժական հավաքների իրականացման ընթացքում խախտումների վերաբերյալ
Edit with Live CSS
Write CSS OR LESS and hit save. CTRL + SPACE for auto-complete.