hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy id hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy uk en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy en hy hy hy hy hy hy es en en
Արման Կոթիկյանին օգնել է մի հույն երիտասարդ կին - dzayn hamshenakan
13.08.2020 hamshen Comments 0 Comment
1916-ին ռուսական զորքի կողմից Տրապիզոնը գրավելուց հետո 20-ամյա Ա. Կոթիկյանը զբաղվել է որբահավաքով, մասնակցել է Տրապիզոնի Աղջկանց վարժարանի շենքում որբանոց-դպրոցի ստեղծմանը, Մեծ եղեռնի վերապրողներից գրի է առել նրանց վկայությունները, հայոց լեզու և պատմություն է անվճար դասավանդել Մխիթարյան վարժարանում, ուր իր սաներից կազմել է եռաձայն երգչախումբ և համերգներ տվել: Ի դեպ, նրա աշակերտների թվում էր նաև ապագա ամերիկյան նշանավոր գրող և գրականագետ Լևոն-Զավեն Սյուրմելյանը:
Ծուխն երկնքեն քուլա˜ — քուլա˜,
Քաղցր օրհնությունն գեղի մեր տան…
Ճիտ են ծռեր մաճ ու գութան…
Հաց կը թխե մայրըս աղվոր,
Խմորն առա˜տ, հարսս է շաղվեր…
Փուռն է սառած դամբան մը խոր,
ՈՒր մորս օրհնյալ ձեռքն է թաղվեր…
Երինջն անուշ կը բառաչե,
Քույրս իր լեզուն կը հասկընա…
Գոմը դատարկ կը հառաչե,
Ոչ ոք լեզուն կը հասկընա…
Գիշեր է զով` կալի գիշեր,
Հասկն է արծաթ, լուսեն լուսնի…
Արտերուն մեջ` տխո˜ւր հուշեր,
Ցորենի տեղ փուշ կը բուսնի…
Նա Փարիզում ևս բազմիցս հանդես է եկել հայ թատերասերների առաջ, համագործակցել է Փարիզի «Հայ դրամատիկի» հետ, 1932-ին հիմնել է «Հայ ժողովրդական թատրոնը»:
1936-ին հայրենադարձվելով` Արման Կոթիկյանն աշխատել է Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոնում, ուր խաղացել է բազմաթիվ դերեր: Նա նկարահանվել է նաև կինոյում` «Դավիթ Բեկ» (1944), «Անահիտ» (1947), «Հասցեատիրոջ որոնումները» (1955), «01-99» (1959), «Նվագախմբի տղաները» (1960), «Տժվժիկ» (1961), «Մսյո Ժակ և ուրիշները» (1963), «Կարինե» (1967): Արման Կոթիկյանի բարձր տաղանդի և հյութեղ խաղի շնորհիվ Էկրանից արտասանած նրա խոսքերն ու արտահայտությունները դառնում էին թևավոր, նմանակվում և տարբեր առիթներով կրկնվում ժողովրդի կողմից:
Ա. Կոթիկյանը նաև ֆրանսերենի հրաշալի գիտակ էր. հենց նրա թարգմանությամբ են հայ ընթերցողները կարդացել Գի դը Մոպասանի պատմվածքները (1950) և «Սիրելի բարեկամ» վեպը (1953), Էդմոն Ռոստանի «Սիրանո դը Բերժըրակ» չափածո պիեսը (1951, Ավ. Իսահակյանի առաջաբանով), Լուի Արագոնի բանաստեղծությունները (1959), Էմիլ Զոլայի «Թերեզ Ռաքեն» վեպը (1964): Նա թարգմանել է նաև Վիկտոր Հյուգոյի բանաստեղծությունները, որոնք տպագրվեցին թարգմանչի մահից… քառասուն տարի անց՝ 2008-ին: Ընդհանրապես նա մեծ սեր ուներ պոեզիայի հանդեպ և բանաստեղծություններ է գրել ողջ կյանքի ընթացքում: 1946-ին հրատարակվել է նրա «Խութեցի Հովնան» պոեմը, 1965-ին` «Ակոսներում» չափածո ստեղծագործությունների ժողովածուն, որում տպագրված է նաև ՄԵծ եղեռնի օրերին նրան փրկած Զոյիին նվիրված «Վերհուշ» վերնագրով հրաշալի բանաստեղծությունը:
Մի անհուն թախիծ տանջում է նորից,
Տանջում է անվերջ հոգիս ալեկոծ.
Ո՞վ էր բաց արավ վարագույրը գոց,
Երբ փակել էի այն ահեղ օրից…
Ինչո՞ւ հիշեցի Սև ծովը հանկարծ,
Մանուկ օրերի հիշատակն անեղծ,
Թե՞ մի այլ կարոտ սրտումըս զարթնեց…
Ինչո՞ւ հիշեցի Սև ծովը հանկարծ…
Ճիշտ է, ծնվել եմ Պոնտոսի ափին
ՈՒ երգն եմ լսել մի հույն աղջկա,
Երգն այն սիրային- «Թալասա մավրա»,
Բայց չէ՞ որ կորավ հուշատետրըս հին…
Օ˜, չքնաղ երազ, օ˜, կիզիչ ամառ,
Ի՞նչ ես շաղ տալիս կըրակըդ հոգուս.
Չէ՞ որ դժվար է լաց լինել անհույս
Արդեն ծերացած մի մարդու համար:
Ոչինչ չի կապում այլևս հիմա ինձ
Ծննդավայրիս հողին ու մարդուն,
Մինչդեռ այն տունը, ուր ծնվել ես դու,
Ասում են թանկ է ամենայն բանից:
Հիշում եմ սակայն մի դեմք սրբանուշ,
Մի քույր մտերիմ` անունը` Զոյի,
Նրան նվիրած երգս այս կուզեի
Որ մնար հավետ, որպես անմեռ հուշ…
Մեծանուն դերասանը նաև լուրջ գիտնական էր, այդ են վկայում դեռևս 1935 թ. Փարիզում, Ավետիք Իսահակյանի առաջաբանով նրա հրատարակած «Ֆերդոուսի Թուսի և իր Շահնամէն» աշխատասիրությունը, ինչպես նաև ՀՍՍՌ ԳԱ «Տեղեկագիր» հանդեսում (1962 թ.) տպագրված նրա «Դպրոցա-թատերական կյանքը Տրապիզոնում (1815-1915)» հոդվածը, որն այդ թեմային նվիրված եզակի ուսումնասիրություն է:
«Իրավունքը de facto»-ի ուրբաթ օրվա` ապրիլի 24-ի համարում ընթերցողներին կներկայացնենք Մեծ եղեռնի օրերին Ա. Կոթիկյանի կատարած գրառումներից մի քանիսը, իսկ ցանկացողները բոլոր գրառումները կարող են կարդալ Ա. Կոթիկյանին նվիրված իմ գրքում, որը հույս ունեմ տպագրել այս տարի:
19-րդ դարում Թիֆլիսին 25-26 հայ քաղաքագլուխ ենք տվել…
Թողնել պատասխան Չեղարկել պատասխանը
Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
Արխիվ Նշեք ամիսը Հունվարի 2021  (1) Սեպտեմբերի 2020  (3) Օգոստոսի 2020  (4) Հուլիսի 2020  (3) Հունիսի 2020  (5) Մայիսի 2020  (6) Ապրիլի 2020  (13) Մարտի 2020  (3)
Գյոքհան Բիրբեն. առաջին համշենցի երգիչը, որ երգեց հայերեն
© 2009-2020 | Dzayn Hamshenakan | Developed by Anahit Movsisyan