hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy de hy hy ceb hy en ko hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy de hy es es tr en en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy es es tr en en hy hy nb hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en en hy hy hy hy hy en en en
Արցախցի Մերին իր տասներկուերորդ ծնունդը դիմավորում է տանից, հարազատներից և ընկերներից շատ հեռու։ Դեռ ամիսներ առաջ ծնունդը նշելու բոլոր մտահաղացումները հօդս ցնդեցին, երբ սեպտեմբերյան մի առավոտ թշնամին որոշեց հարձակվել Արցախի վրա․
Ստեփանակերտից Արմավիրի մարզի Աղավնատուն ժամանած յոթհոգանոց ընտանիքում տղամարդը միայն 65-ամյա Վովա Աբրահամյանն է։ Ցածրահասակ, դանդաղ ու հանգիստ ձայնով խոսող արցախցին զրույցի ողջ ընթացքում պարբերաբար դուրս էր գալիս սենյակից, ծխում, հետո նորից գալիս, պատերազմից որոշ բաներ պատմում, ապա կրկին գլխիկոր հեռանում։
Ամուսնու կիսատ թողած խոսքը շարունակում է կինը՝ տիկին Նելլին։ Ինչ-որ ժամանակ սև մազերով կինն այսօր ճերմակել է, ասում է՝ մտածմունքներից է։ Ստեփանակերտում գտնվող իրենց շենքն առաջին հարվածը ստացել է հենց սեպտեմբերի 27-ին։ Սկզբում մտածել են՝ ադրբեջանական հերթական սադրանքն է․ ամեն ինչ փոխվել է, երբ կրակոցներն իրար հերթ չտալով սկսել են հրետակոծել և հրթիռակոծել տարածքը․
«Ամսի 28-ին գնացի աղջկաս տուն, երեխոնցը բերեցի մեր տուն, որ գմփոց լսելու դեպքում, տանենք խանութի նկուղ։ Հետո, որ տեսա վիճակը լրջանում ա, ասեցի՝ չէ, էս անգամ ուրիշ ա, տարեք Հայաստան խոխեքին՝ մինչև վերջանա էս մղձավանջը»,- պատմում է տիկին Նելլին։ Վովան, ով այդ ընթացքում կրկին վերադարձել էր սենյակ, հավելեց,- «90-ականներին էլ ա նման դեպք եղել, երեխեքս տունը, երկու հատ սնարյադ ուղիղ եկել ա տան մեջ․․․Տառապանքս փորձ ունի»։
Տունը լքելու որոշումը երկար սպասեցնել չտվեց․ հենց հաջորդ օրը հակառակորդը թիրախի տակ վերցրեց բնակելի չորսհարկանի շենքն ու ուղիղ կրակ բացեց դրա ուղղությամբ։ Միանգամից պայթեց շենքի ջրի խողովակը՝ մի քանի րոպեի ընթացքում ամբողջ շենքը կեղտաջրով լցնելով․
«Հենց էդ վիճակում ամբողջը թողել ենք ու իջել նկուղ, գիշերը՝ այնտեղ մնացել։ Առավոտ փեսաս ու տղես զանգեցին, ասեցին՝ դուք էլ գնացեք, արա՛գ։ Դրանից հետո երկրորդ անգամ էլ շենքի վրա խփեցին․․․Թողեցինք տունն ու եկանք Հայաստան»։
Հոգոց լսվեց, հետո՝ կրկին ծանր լռություն տիրեց սենյակում։
Մթնոլորտը մի քիչ թեթևացնելու համար մեր քայլերն ուղղեցինք բազմոցին նստած երեք երեխաների ուղղությամբ։ Մերին, Մելիսան ու Մանուելլան զրույց ողջ ընթացքում իրենց մոր՝ Նունեի գրկում էին։ Չարաճճի աչքերով առանձնանում էր Մելիսան, ով պարբերաբար դիրքը փոխում էր և ժպտում, երբ նկատում էր, որ իրեն լուսանկարում ենք։
Երբ սկսեցինք զրուցել, երեխաները որոշեցին խոսել ոչ թե բարբառով, այլ գրական հայերենով։ Այնուամենայնիվ, մայրենի լեզուն որոշ ժամանակ անց տեղի տվեց․
«Մեր տանից քաղաքի կեսն երևում էր, պայթյունների ժամանակ գնում նայում էինք, թե ոնց ա ծուխը բարձրանում ամպերին խառնվում։ Ես հիշում եմ հրթիռակոծման ձայները։ Ամեն անգամ, որ թխում էին (խփում էին- խմբ․), արագ գնում էինք պատուհանի մոտ՝ նայելու։ Հենց անօդաչուների ձայներն էին գալիս ու խփում՝ պատուհանները դղրդում էին»,- արագ-արագ խոսելով պատմում էր Մելիսան ու միանգամից կանխարգելում հաջորդ հարցս,- «Չէ, չէինք վախենում»։
Մերին, ով մինչ այդ լուռ էր, քրոջ ոգևորությունից կարծես «բացվեց»։ Անկեղծացավ՝ այս պահին իր միակ երազանքը կրկին տուն վերադառնալն է։ Երբ կողքից հարցին՝ էստեղ վա՞տ ա ինչի, Մերի, ձայնն իջեցրեց ու պատասխանեց․
«Լավ ա, բայց էնտեղ ա իմ տունը, մեր բարեկամներն ու իմ ընկերուհիները։ Օրերն եմ հաշվում, թե երբ պետք ա գնամ հետ։ Ես էնտեղ եմ մեծացել ախր»,- դեռ խոսքը չէր ավարտել Մերին, երբ Մելիսան միջամտեց ու իր երազանքի էլ պատմեց,- «Եթե ես կախարդուհի լինեի, Աղավնատունը մի փոքրիկ տոպրակ կանեի ու կտանեի հետս Ստեփանակերտ»,- ասաց միջնեկն ու առաջին անգամ ծիծաղով լցվեց սենյակը։
Տան փոքր անդամը նախակրթարան հաճախող Մանուելլան է։ Գյուղում հասցրել է միայն երկու օր գնալ քոլեջ, հետո արձակուրդ են տվել։ Ինքն էլ սկսել է տանը նկարել։ Երբ խնդրեցինք իր նկարած նկարներից մեզ ցույց տալ, տանը հաճելի խառնաշփոթ սկսվեց։ Բոլորն իրար հերթ չտալով մեզ էին ներկայացնում նկարները, որոնց մեջ առանձնանում էին աղավնիները։ Մեր հարցերին «այո»-«ոչ» պատասխանող 5-ամյա Մանուելլան գլխով դրական պատասխանեց, երբ հարցրինք՝ գիտի՞ աղավնու նշանակությունը․
«Խաղաղություն ա նշանակում։ Մեծ եմ նկարել, որ խաղաղությունը շատ գա»։
Քույրերը՝ Անուշն ու Նունեն
Ընտանիքի մյուս երկու անդամները հարազատ քույրերն են՝ Անուշը և Նունեն։ Վերջինս Հայաստան գալուց առաջ մորթել էր տան բոլոր ինը հավերին, որ կենդանիները սովից չկոտորվեն։
Ցավով պատմեց, թե Երևան գալու ճանապարհին ինչ ավերվածություններ են տեսել սիրելի քաղաքում։ Անուշն էլ վերհիշեց պատերազմի սկսման առավոտը, երբ պայթյունի ձայներն իրեն հրավառություն էր թվացել․
«Անհիշելի ժամանակներից չէինք լսել էդքան մոտից ձայներ։ Եկանք էստեղ, բայց ուզում ենք շուտ ավարտվի, որ քինանք մեր տուն։ Մեր օջախն ավելի քաղցր ա»։
Աղջկան միջամտեց հայրը։ Խոսակցության թեման փոխվեց․ խոստովանեց՝ վախենում է այս պատերազմից, բայց ոչ թե իր, այլ երիտասարդ տղաների կյանքի համար․
«Մեր կռվի տարիներին էլ կար գմփոց, կրակոց, էն ժամանակ էլ էին դրանք վայրենավարի ու գազանաբար, բայց էս ուրիշ ա, սա ավելի կազմակերպված ու դաժան ա․․․Ափսոս ա, որ մեր անմեղ տղերքը մահանում են։ Վախենում եմ, բայց իմ համար չէ, քո, նրա, բոլորի խոխեքի, էս ջահելների համար եմ վախենում։ Մենք իրավունք չունենք կրվելու»,- արագ-արագ ասաց Վովան և կրկին դուրս եկավ եկավ սենյակից։
ՀԳ նյութի հրապարակման օրը տեղեկացանք, որ Աբրահամյանների ընտանիքը վերադարձել է Ստեփանակերտ։
Հոդվածը պատրաստվել էր մինչ համաձայնագրի ստորագրումն ու հրադադարի կնքումը։
Լուսանկարները և տեսանյութը՝ Ազնիվ Սիրադեղյանի
Նախորդ նյութը«Բա մեր երեխեքը դրան էին արժանի, գոնե մարմինները հուղարկավորենք»․բողոքի ակցիա՝ ՌԴ դեսպանատան մոտ
Հաջորդ նյութըՀաստատվել է կորոնավիրուսով վարակման 1563 և մահվան 38 նոր դեպք
«Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում դատապարտյալ է մահացել
21 օր հացադուլի մեջ․դատապարտյալը պահանջում է բուժում
«Թեկուզ կյանքի գնով պետք է իմ ազգին մի բանով օգնեմ»
Այս կայքն ստեղծվել է «Լրատվության այլընտրանքային ռեսուրսներ» ծրագրի շրջանակներում: Ծրագիրը հնարավոր է դարձել Ամերիկայի ժողովրդի աջակցությամբ` ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության (ԱՄՆ ՄԶԳ) միջոցով: Կայքի բովանդակությունը միմիայն հեղինակներինն է և պարտադիր չէ, որ արտահայտի ԱՄՆ ՄԶԳ կամ ԱՄՆ կառավարության տեսակետները:
2022 © Journalists for Human Rights
Ադրբեջանական հանցագործությունները հետաքննել պահանջող բանաձևի նախագիծ ԱՄՆ Կոնգրեսում
Քննչական կոմիտեն լրացուցիչ հայտնում է՝ «կարմիր բերետավորների» գործողությունների առթիվ քրեական վարույթ...
Edit with Live CSS
Write CSS OR LESS and hit save. CTRL + SPACE for auto-complete.