hy en hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hy sv hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy nl hy hy nl hy hy hy nl hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy en hy en hy hy hy hy hy hy en hy en hy en hy hy hy hy hy hy nl hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy ru hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy en hy en hy hy hy hy hy hy hy en hy en hy en hy hy hy hy hy hy hy en hy en hy fr hy hy hy hy hy hy hy en hy en hy en hy hy hy hy hy hy nl hy en hy en hy hy hy hy hy hy nl hy en hy en hy hy hy hy hy hy nl hy en hy en hy hy hy hy hy hy en hy en hy fr hy hy hy hy hy hy nl hy en hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy en hy en hy hy hy hy hy hy hy nl hy en hy en hy hy hy hy hy hy hy nl hy en hy en hy hy hy hy hy hy nl hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hu hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy nl hy en hy en hy hy hy hy hy hy nl hy hy hy nl hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy zh hy hy zh hy hy hy hy hy hy hy hy zh hy hy hy zh hy hy zh hy zh hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy zh hy ru hy hy hy ru hy hy zh hy ru hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy fr hy en hy en hy hy hy hy hy hy nl hy en hy en hy hy hy hy hy hy hy en hy en hy en hy hy hy hy hy hy en hy en hy en hy hy hy hy hy hy en hy ru hy en hy hy hy hy hy hy nl hy ru hy en hy hy hy hy hy hy nl hy ru hy en hy hy hy hy hy hy nl hy en hy en hy hy hy hy hy hy en hy en hy en hy hy hy hy hy hy hy nl hy ru hy en hy hy hy hy hy hy nl hy en hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy ru hy en hy hy hy hy hy hy nl hy ru hy fr hy hy hy hy hy hy nl hy ru hy fr hy hy hy hy hy hy nl hy ru hy fr hy hy hy hy hy hy en hy ru hy en hy hy hy hy hy hy de hy ru hy en hy hy hy hy hy hy en hy ru hy fr hy hy hy hy hy hy pl hy ru hy en hy hy hy hy hy hy nl hy ru hy en hy hy hy hy hy hy nl hy ru hy fr hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy
Գլխավոր էջ | Հետադարձ կապ | Հետևեք դիմումի ընթացքին
Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների շտեմարան
Ավան և Նոր-Նորք (ԵԱՆԴ)Մալաթիա-Սեբաստիա (ԵՄԴ)Վճռաբեկ (Նախ)Կենտրոն և Նորք-Մարաշ (ԵԿԴ)Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն (ԵԱՔԴ)Էրեբունի և Նուբարաշեն (ԵԷԴ)Աջափնյակ և Դավթաշեն (ԵԱԴԴ)Շենգավիթ (ԵՇԴ)Կոտայքի մարզ (ԿԴ)Արարատի և Վայոց Ձորի մարզ (ԱՎԴ)Արագածոտնի մարզ (ԱՐԱԴ)Շիրակի մարզ (ՇԴ)Լոռու մարզ (ԼԴ)Տավուշի Մարզ (ՏԴ)Գեղարքունիքի Մարզ (ԳԴ)Սյունիքի Մարզ (ՍԴ)Երևանի քաղաքացիական (ԵՔԴ)Հյուսիսային քաղաքացիական (ՀՅՔԴ)Հարավային քաղաքացիական (ՀՔԴ)Երևանի քրեական (ԵՔՐԴ)Հյուսիսային քրեական (ՀՅՔՐԴ)Հարավային քրեական (ՀՔՐԴ)Վարչական (ՎԴ)Արմավիրի մարզ (ԱՐԴ)Երևան քաղաքի դատարան (ԵԴ)Սնանկության դատարան (ՍնԴ)Հակակոռուպցիոն դատարան (ՀԿԴ)Աբովյան (ԿԴ1)Չարենցավան (ԿԴ2)Եղվարդ (ԿԴ3)Մասիս (ԱՎԴ2)Վեդի (ԱՎԴ1)Եղեգնաձոր (ԱՎԴ4)Վայք (ԱՎԴ3)Ապարան (ԱՐԱԴ1)Թալին (ԱՐԱԴ2)Արթիկ (ՇԴ2)Մարալիկ (ՇԴ3)Աշոցք և Ամասիա (ՇԴ1)Սպիտակ (ԼԴ4)Ստեփանավան (ԼԴ1)Ալավերդի (ԼԴ2)Տաշիր (ԼԴ3)Նոյեմբերյան (ՏԴ3)Դիլիջան (ՏԴ1)Բերդ (ՏԴ2)Սևան (ԳԴ4)Մարտունի (ԳԴ1)Վարդենիս (ԳԴ3)Ճամբարակ (ԳԴ5)Գորիս (ՍԴ3)Սիսիան (ՍԴ1)Մեղրի (ՍԴ2)Գյումրի (ՀՅՔԴ1)Վանաձոր (ՀՅՔԴ2)Սևան (ՀՅՔԴ3)Աբովյան (ՀՅՔԴ4)Աշտարակ (ՀՅՔԴ5)Ախուրյան (ՀՅՔԴ6)Կապան (ՀՔԴ1)Արտաշատ (ՀՔԴ2)էջմիածին (ՀՔԴ3)Արմավիր (ՀՔԴ4)Գյումրի (ՀՅՔՐԴ1)Վանաձոր (ՀՅՔՐԴ2)Հրազդան (ՀՅՔՐԴ3)Կապան (ՀՔՐԴ1)Արտաշատ (ՀՔՐԴ2)Կապան (ՎԴ1)Սևան (ՎԴ2)Վեդի (ՎԴ3)էջմիածին (ՎԴ4)Գյումրի (ՎԴ5)Վանաձոր (ՎԴ6)Գորիս (ՎԴ1)էջմիածին (ԱՐԴ1)Վեդի (ՍնԴ1)Գյումրի (ՍնԴ2)Հրազդան (ՍնԴ3)Մասիս (ՍնԴ1)Մարալիկ (ՀԿԴ1)Վայք (ՀԿԴ2)Ճամբարակ (ՀԿԴ3)
Գործի համարի ձևաչափը ճիշտ չէ
Բոլոր բառերով Որևէ բառով Ստույգ տեքստով Բացառելով
Դատարան Ավան և Նոր-ՆորքՄալաթիա-ՍեբաստիաԿենտրոն և Նորք-ՄարաշԱրաբկիր Քանաքեռ-ԶեյթունԷրեբունի և ՆուբարաշենԱջափնյակ և ԴավթաշենՇենգավիթԿոտայքի մարզ    Աբովյան    Չարենցավան    ԵղվարդԱրարատի և Վայոց Ձորի մարզ    Մասիս    Վեդի    Եղեգնաձոր    ՎայքԱրագածոտնի մարզ    Ապարան    ԹալինՇիրակի մարզ    Արթիկ    Մարալիկ    Աշոցք և ԱմասիաԼոռու մարզ    Սպիտակ    Ստեփանավան    Ալավերդի    ՏաշիրՏավուշի Մարզ    Նոյեմբերյան    Դիլիջան    ԲերդԳեղարքունիքի Մարզ    Սևան    Մարտունի    Վարդենիս    ՃամբարակՍյունիքի Մարզ    Գորիս    Սիսիան    ՄեղրիԱրմավիրի մարզ    էջմիածինԵրևան քաղաքի դատարան Քաղաքացիական վերաքննիչՔրեական վերաքննիչՎարչական վերաքննիչ Վճռաբեկ Վարչական    Կապան    Սևան    Վեդի    էջմիածին    Գյումրի    Վանաձոր    Գորիս Սնանկության դատարան    Վեդի    Գյումրի    Հրազդան    ՄասիսՀակակոռուպցիոն դատարան    Մարալիկ    Վայք    Ճամբարակ
Դատավոր Արմենուհի Սամվելի ԲԱադիրյանԱրշակ Վոլոդյայի ՊետրոսյանԱրսեն Արտուշի ԲաբայանՆելլի Լիպարիտի ԳալստյանՆորա Արայիկի ԿարապետյանԱրա Լևոնի ԿուբանյանԱրթուր Սարիբեկի ԱդամյանԱրշակ ԱլավերդյանԷդվարդ ՆահապետյանՀրաչիկ Երեգլոյի ՍարգսյանԳոհար Խաչատուրի ՖիդանյանԷդգար Էդիկի ՀովհաննիսյանԱնի Գրիգորի ՀարությունյանԱրթուր Ռաֆաելի ԱվագյանՍամվել Սերյոժայի ՀովակիմյանՀրաչ Մարտունի ԱյվազյանԳևորգ Միքայելի ՍոսյանԿարինե Սոսիկի ԲաղդասարյանԱրգիշտի ՂազարյանԳրիգոր Սամվելի ԱռաքելյանՄիքայել Գագիկի ՄելքումյանԱրծրուն ՄիրզոյանԼիանա Օնիկի ՀակոբյանԿարեն ԱվետիսյանՌաֆիկ Գագիկի ԽանդանյանԱրման Էդուարդի ԴիլանյանԺաննա Համլետի ԱսատրյանՆապոլեոն Գրիշայի ՕհանյանԱնահիտ Ալվարոյի ԹումանյանԱվագ Արտուշի ԳաբրիելյանՍերոբ Մովսեսի ՄանուկյանՍարգիս ԵրիցյանՆաիրա Վազգենի ԱվետիսյանԼիլիթ Ռաֆիկի ԽաչատրյանՀայկանուշ Գաբրիելի ՄիքայելյանՄեխակ Կառլենի ԳեվորգյանԳայանե Հայկազի ՄազմանյանԱիդա Մելիքսեթի ԴավթյանԱրկադիկ Պերճի ՄկրտչյանԱրթուր Ալբերտի ՄարգարյանԳևորգ Գրիշայի ՆարինյանՎահե Ռաֆայելի ԽալաթյանՀովհաննես Պարգևի ՄելքոնյանԼևոն Ռուբենի ԱրազյանՍամվել Սերյանի ՄատինյանԳևորգ Հարությունի ԲալյանՅուրի Սերգեյի ԲաղդասարյանՆաիրա Գևորգի ՀովսեփյանԱրմեն ՉիչոյանԻշխան Արամայիսի ԲարսեղյանՎլադիմիր Թորգոմի ԳրիգորյանՀովիկ ՇահնազարյանՌուբեն Մնացականի ԲունիաթյանԶարուհի Կարենի ՆախշքարյանՌուբեն Ռաֆիկի ՆերսիսյանՌուբեն Կորյունի ԱփինյանԱրայիկ Միխայիլի ՄելքումյանԷդիկ Վարազդատի ԱվետիսյանՀայարփի Արթուրի ԶարգարյանԱլեքսեյ Արշալույսի ՍուքոյանԿարինե Գալֆրեդի ՊետրոսյանՌոբերտ Լազոյի ՊապոյանԼիլիթ Մարատի ԿատվալյանԱրթուր Միշայի ՄկրտչյանԷդուարդ Գրիգորի ԱմալյանՆաիրա Արտեմի ՄարգարյանԳայանե ԽաչատրյանՎազգեն Ռուբենի ՌշտունիԳրիշա Համբարձումի Մելիք-ՍարգսյանՍեվակ Ժորայի ՀամբարձումյանՄանուշակ Ավետիքի ՊետրոսյանԱրարատ Պետրոսի ՊետրոսյանՀենրիկ Գադիշի Տեր-ԱդամյանՄհեր Սերյոժայի ԱրղամանյանԱրշակ Նշանի ԽաչատրյանԱրմեն Համլետի ԴանիելյանԼիլիթ Զելիմի ԹադևոսյանԴավիթ Զաքարի ԱվետիսյանԵլիզավետա Ռեմիկի ԴանիելյանԴավիթ Մարատի ԳրիգորյանԱնդրանիկ ՄնացականյանՌուզաննա Հակոբի ԲարսեղյանԳագիկ Նահապետ ԱվետիսյանՍերգեյ ՉիչոյանԿարինե Սուրենի ՂազարյանՄխիթար Վրեժի ՊապոյանՍերժիկ Սերգեյի ԱվետիսյանՎարդան Գուրգենի ՀարությունյանՅուրիկ Արամայիս ԻսկոյանՀամլետ Նորիկի ԱսատրյանՌաֆիկ ՄելքոնյանՍամվել ՄարդանյանԼուսինե Լեւոնի ԱբգարյանՄուշեղ Պապիկի ՀարությունյանՆարինե Ռադիկի ՀովակիմյանՍուրեն ժորայի ԲաղդասարյանՍամվել Վլադիմիրի ՕհանյանՎարդան Լեւոնի ԳրիգորյանԱրտակ Հենրիկի ԹադեվոսյանՀարություն Սերյոժայի ՄովսեսյանԱրթուր Վլադիմիրի ՊողոսյանԱշոտ Զավենի ՄանուկյանՍերգեյ ՄարաբյանՍուրեն Լենդրուշի ՄնոյանՆելլի Ռոմիկի ԲաղդասարյանՌուբիկ Հրանտի ՄխիթարյանՏիգրան Վազգենի ՍահակյանԹաթուլ Ջանիբեկի ՊողոսյանԳագիկ Քերոբի ՍարգսյանՀովհաննես Ռաֆիկի ԱվագյանԱրմեն Ղազարի ՎարդապետյանՎաղինակ Կարլենի ՄկրտչյանԱլեքսանդր Ռոբերտի ԱզարյանՄարինե ՄելքոնյանՎարդան Ալբերտի ԱբրահամյանՏաթևիկ Հրաչի ԳրիգորյանԱրմեն Տարիելի ԽաչատրյանԱրտուշ Վաչագանի ԳաբրիելյանԱրթուր Ռադիկի ՕհանյանՎարդան Արմենակի ԳրիգորյանԱրմեն Ժորայի ԲեկթաշյանՄեսրոպ Երջանիկի ՄակյանԱրթուր Պետիկի ՄկրտչյանԼևոն Բեգլարի ԱվետիսյանԿարեն Սուրենի ՖարխոյանԴավիթ Հրաչյայի ՀարությունյանՍամվել Ազատի ՈւզունյանՄանվել Մազմանի ՍիմոնյանՆախշուն Գևորգի ՏավարացյանՀարություն Վոլոդյայի ԵնոքյանԱլվարդ Հայկազի ՀունանյանՄուրադ Մարտինի ՀովակիմյանԳնել ժորայի ԶաքարյանԱրթուր ԱթաբեկյանԱղասի Արշակի ՄկոյանՏարոն Մանվելի ՆազարյանԳայանե Թաթուլի ԿարախանյանԱստղիկ Ֆրունզեյի ԽառատյանՄարգարիտա ՀարթենյանԿարեն Վանուշի ՉիլինգարյանՍուրեն Ռաֆիկի ԱնտոնյանՍտեփան Կարոյի ՄիքայելյանՆարինե Տարիելի ԲարսեղյանԲորիկ Մկրտչի ԳրիգորյանԱրմեն Օնիկի ԽաչատրյանԱրտաշես Ալֆրեդի ՀովհաննիսյանԿարինե Բենիամինի ՀակոբյանԱրթուր Վազգենի ՍմբատյանԼևոն Վաղարշակի ԳրիգորյանԱմրահի Սուրենի ՊետրոսյանԵլենա Երեմի ՔոչարյանՏիգրան Ռոբերտի ՓոլադյանԱնի Ռաֆիկի ՄխիթարյանԳոռ Գագիկի ԹորոսյանՍամվել Եփրեմի ԹադևոսյանԳարիկ Կարոյի ԱվագյանԵլենա Միհրանի ՍողոմոնյանԱրթուր ԱռաքելյանԳալուստ ՂարիբյանՔրիստինե ՄկոյանԱրա ԲաբայանԱշոտ ԱբովյանԱշոտ ՍարգսյանՌուզաննա Սուրիկի ՀակոբյանՎարդուհի Սուրիկի ՀովնանյանՆաիրա Մանվելի ԳրիգորյանՍլավիկ Անդիջանի ԹորոսյանՍիմիզար Եղիշի ՀովսեփյանՄնացական Հայկի ՀարությունյանՎահագն Լեոնիդի ՄելիքյանԱղվան Ալբերտ ՊետրոսյանԶոյա ԶաքինյանՎարդան Ներսիկի ՍտեփանյանԴավիթ Կիմի ԲալայանԳագիկ Կոլյայի ՊողոսյանՄնացական Վոլոդյայի ՄարտիրոսյանԱրշակ ՎարդանյանՎարդան Ավետի ԱվանեսյանՀենրիկ Ռոբերտի ԴարբինյանՏիգրան Ռաֆիկի ՊետրոսյանՍերգեյ Ժորայի ՍահակյանՄամիկոն Լիբկնեխտի ԴրմեյանԼիզա Ռաֆիկի ԳրիգորյանՍամվել Լևոնի ԳրիգորյանԱրտակ Հակոբի ԲարսեղյանԻգնատ Վազգենի ԲեգլարյանԳոռ Գագիկի ՀակոբյանՎանիկ Բախշիկի ՎարդանյանԱրթուր Համլետի ՍտեփանյանԱրթուր Մնացական ԹամրազյանԱրման ԿուրեխյանՄանուկ Սոկրատի ՄարգարյանԱշոտ ԽաչիկյանԼիլիթ Տիգրանի ՍարգսյանԳագիկ Վոլոդյայի ՀովհաննիսյանԲագրատ Սերգեյի ՄկրտչյանԳոհարիկ Մանուկի ԽաչատրյանԷդգար Ռազմիկի ՍեդրակյանՏաթևիկ Լևոնի ՍտեփանյանԵրեմ ԵսոյանԱրման ԹովմասյանԱրթուր Ռոբերտի ՊողոսյանՀովսեփ ԲեդևյանՀասմիկ ՀովհաննիսյանԱղասի ԴարբինյանԱրթուր ԾատուրյանԿարեն Բարսեղի ԶարիկյանԿարեն Բաղիշի ՄաթևոսյանԱլեքսանդրա Ալեքսեյի ՀարությունյանՄիշա Մկրտչի ՄարտիրոսյանԱրիստակես Վարդանի ՍիսակյանԱննա Ալեքսանդրի ՓիլոսյանԱրմեն ԴանիելյանՀրաչյա Խաչիկի ՀովհաննիսյանԳուրգեն Սողոմոնի ԳագիկյանՍուրեն Ալեքսանի ՄնացյանՀովհաննես Խաչիկի ՂազարյանԱնատոլի Բենյամինի ՄաթևոսյանԳագիկ Զենիկի ՀեբոյանԳագիկ Ռաֆիկի ԽանդանյանՌուբեն Էդուարդի ՎարդազարյանՄերի ՀամբարձումյանՄարտին Սենոյի ՍարոյանԼեռնիկ ԱթանյանՌոբերտ Եղիշի ՍարգսյանԱվագ Արտուշի ԳաբրիելյանԳուրգեն Սողոմոնի ԳագիկյանԽաչատուր ԽաչատրյանՎարդան Գուրգենի ՀարությունյանՅուրիկ Արամայիսի ԻսկոյանԽաչիկ Մայիսի ՀովհաննիսյանՄարգո ՍիմոնյանԱրթուր ՊողոսյանԱրամ Հովսեփի ՀովսեփյանՀամլետ ԴավթյանՌուզաննա Հակոբի ԲարսեղյանՍերժիկ Սերգեյի ԱվետիսյանԽաչիկ Մայիսի ՀովհաննիսյանԱիդա Խաչատուրի ՀովհաննիսյանԱրմեն Էդուարդի ԹումանյանՄասիս ՌեհանյանԺորա Նիկոլայի ՀովսեփյանՌազմիկ Երվանդի ԱզարյանԼեռնիկ Հովհաննեսի ԱթանյանՀամլետ Սուրենի ԴավթյանՀովհաննես Հաբեթնակի ՂուկասյանԵվա Նորայրի ԴարբինյանՍերգեյ Վաղարշակի ԱղաբեկյանԽաչիկ Մայիսի ՀովհաննիսյանԱրսեն Սամվելի ՄկրտչյանՆոյեմ ՀովսեփյանՏիգրան ՍահակյանՎարդան ԱվանեսյանԵրվանդ Հենրիկի ԽունդկարյանԴանիել Վարդանի ԽաչատրյանԱրմեն Էդուարդի ԹումանյանՎահագն Սամվելի ԹորոսյանԷդուարդ Աղաբեկի ՄուրադյանՎարուժան Սամսոնի ԱբելյանԳոհար Կառլենի ՄատինյանՎոլոդյա Արշավիրի ՄանասարյանՍամվել Գուրգենի ԱսատրյանՆունիկ Շաքարի ՊողոսյանՀայկ Սանասարի ԽաչատրյանՀրայր Գուրգենի ՍարգսյանՀամլետ ԱսատրյանՎոլոդյա Վաչագանի ՂազարյանՎոլոդյա Վաչագանի ՂազարյանՍերգեյ Դմիտրիի ՉիչոյանՇիրակ Երեմի ՀակոբյանԷդվարդ Տարոնի ՄանուկյանՍուրեն Ռաֆիկի ԱնտոնյանԱրշակ Հրաչիկի ՇահոյանԱրշակ Հրաչիկի ՇահոյանԵրվանդ Հենրիկի ԽունդկարյանԷրնա Վլադիմիրի ՀայրիյանԱրթուր Արամայիսի ՄխիթարյանՀրայր Գուրգենի ՍարգսյանԿարեն Դերենիկի ՊողոսյանՀովհաննես ԹորոսյանԼարիսա ՍոսյանԱՂասի Արշակի ՄկոյանԱրթուր Արամայիսի ՄխիթարյանՀայկ Հովհաննեսի ՀովհաննիսյանԱնատոլի ՄաթևոսյանՍլավա Սարգսի ՍարգսյանԵլենա ՍողոմոնյանԱնատոլի Բենիամինի ՄաթեվոսյանԱրման Յուրիկի ՄկրտումյանՀովհաննես Գերասիմի ՄանուկյանԻսկուհի Համբարձումի ՎարդանյանՀովհաննես Համազասպի ԹորոսյանԼևիկ Վարդանի ՊողոսյանԼևիկ Վարդանի ՊողոսյանԱրամ Հովսեփի ՀովսեփյանՍարիբեկ Վարդևանի ԱրամյանՏիգրան Տոլիկի ՄուկուչյանՀելբերտ Մկրտչի ՄարգարյանՍուրեն Բախշիկի ՂազարյանԳագիկ Նահապետի ԱվետիսյանՍերգեյ Վաղարշակի ԱղաբեկյանՎոլոդյա Վաչագանի ՂազարյանԵվա Նորայրի ԴարբինյանԱրարատ Պետրոսի ՊետրոսյանԿարինե Սուրենի ՂազարյանՄհեր Գվիդոնի ԽաչատրյանՄարտիրոս Ներսեսի ԿարապետյանՍամվել ՄնացականյանԱրտակ Երվանդի ԶախարյանՍուրիկ Գևորգի ԿոստանյանՄիքայել Վախթանգի ԳրիգորյանԿարինե ՂազարյանՏիգրան Շահենի ՊետրոսյանՄխիթար Վրեժի ՊապոյանԱրշակ ՊետրոսյանՀամլետ ԴավթյանՄխիթար Վրեժի ՊապոյանՎլադիմիր Գարուշի ԱսլանյանԱլեքսանդր Ալբերտի ՄերանգուլյանԱղասի ԴարբինյանԱրամ Հովսեփ ՀովսեփյանԱրամ Հովսեփի ՀովսեփյանԳոհար Խաչատուրի ՖիդանյանԿարեն Արշալույսի ՍտեփանյանԳոռ Գագիկի ՀակոբյանԺորա Սարգսի ՎարդանյանՄարգո Զավենի ՍիմոնյանՏիգրան Վազգենի ՍահակյանՄհեր Գվիդոնի ԽաչատրյանԳոռ Գագիկի ՀակոբյանԽաչատուր ԲաղդասարյանԽաչիկ ԲաղդասարյանՏիգրան Ռաֆիկի ՊետրոսյանԱրտակ Հակոբի ԲարսեղյանԿարեն Արշալույսի ՍտեփանյանՌոբերտ Եղիշի Սարգսյան Յուրա Վարդգեսի ՌաշիդյանԱրմեն Արամի ԴանիելյանԷրնա Վլադիմիրի ՀայրիյանԵլիզավետա Ռեմիկի ԴանիելյանՄամիկոն Լիբկնեխտի Դրմեյան Սամվել Մկրտչի ԳյուրջյանԳրիգոր Վոլոդյայի ՀովհաննիսյանԱրսեն Սերժիկի ՆիկողոսյանԿարեն Հենրիկի ՄարդանյանԱննա Գևորգի ՄաթևոսյանԱննա Սեյրանի ԱրզումանյանՍիմա Ալբերտի ԻսկանդարյանԱրման Վարդանի ՕհանյանՏիգրան Սիմոնի ԳրիգորյանԳրիգորի ՎարդանյանՄհեր ՊետրոսյանԴավիթ Վալերի ՍարգսյանԱրսեն Հեկտորի ՍարդարյանՀարություն Գաբրիելի ՊետրոսյանՍուսաննա Վասիլի ԳզոգյանԱննա Արտեմի ԴանիբեկյանՎաչե Վանիկի ՄարգարյանԼենդրուշ ՀովհաննիսյանԳեղամ Մերուժանի ՄարգարյանՆաիրա Միշայի ՄխիթարյանԱլֆրեդ Մաքսիմի ՎարդանյանԳոռ ՇահբազյանՎահե Ներսեսի ՄիսակյանԱրման ՀովհաննիսյանՀարություն ՄանուկյանՏիգրան Վիգենի ՍիմոնյանԻվան Զավենի ԲաղմանյանԱրմիդա Արմենի ՈսկանյանԱրամ Համլետի ՄկրտչյանԴիանա Ռոմանի ՀովհաննիսյանԴանիել Սամվելի ԴանիելյանՌուզաննա Արայիկի ԱզրոյանԱդրինե Հովհաննեսի ՂուկասյանՌոբերտ Վարդանի ՄաքեյանԴավիթ Մարատի ՍերոբյանՀրաչյա Գագիկի ՄեխակյանԳոռ Գառնիկի ՄինասյանԼիանա Վլադիկի ՆերսիսյանՌուբինա Ռուբենի ԱթոյանԷդգար ԿարապետյանԴիանա Աշոտի ՂուկեյանՄարինա ՏաշչյանԳոռ Վահեի ՀարությունյանԱրմեն Արտաշեսի ՀովհաննիսյանԳնել Գեղամի ԳասպարյանՍյուզաննա Սուրենի ՈՒլիխանյանԳրիգոր ԱռաքելյանԴանիել Մերուժանի ՄխեյանՄարիաննա Ռազմիկի ՍտեփանյանԱրման Սամվելի ՍարոյանՋոն Հակոբի ՀայրապետյանԱնի Ռազմիկի ԱթանեսյանՆարեկ Գագիկի ԲեգլարյանԱզատ Հրաչյայի ԴունամալյանՄանվել Սամվելի ՇահվերդյանՀասմիկ Ռաֆիկի ՋալալյանԵլենա Բորիսի ԱռաքելյանԱՐիստակես ՍիսակյանՆախագահ ՄկրտչյանԿարեն Վաչիկի ՀամբարձումյանՌուստամ Ջասմի ՄախմուդյանՆախագահ ՄկրտչյանՌոմեն Դերենիկի ԱհարոնյանԲորիս Հրանտի ԲախշիյանԷմին Ռուբիկի ԱբգարյանՍարգիս Արմենի ԱրմենակյանԱնդրանիկ Արամի ՍիմոնյանԿարապետ Սերյոժայի ԲադալյանՆախագահ ՄկրտչյանՆախագահ ՄկրտչյանՆախագահ ՄկրտչյանՆարեկ ԳաբրիելյանԱշոտ Լևոնի ՋավախյանԿարեն Ալբերտի ԳևորգյանԵլենա Վարդգեսի ԱռաքելյանԱրմեն Գոգոլի ՆերսիսյանՍերինե ԽաչատրյանՆելլի Ղուկաս ՀարությունյանԼիլիթ Գագիկի ՍաղոյանԼիանա Վարդանի ՀարությունյանՍիմա Լևոնի ԱբովյանՆանե Գառնիկի ՍահակյանԱշոտ Արթուրի ՀովհաննիսյանՆանա Կոնստանդինի ԴալլաքյանՎարազդատ Մերուժանի ՄիքաելյանԿիմա Վաչագանի ԱրզումանյանԱնուշավան Գագիկի ՄուշեղյանՏաթևիկ Կորյունի ՄուրադյանԱնահիտ Արմենի ԱնտոնյանՆոնա Հմայակի ԳալստյանԶարուհի Լևոնի ՄկրտչյանԱրամ Ավետիքի ՄարտիրոսյանԿարեն Ալբերտի ԲիշարյանԱրտակ ԿրկյաշարյանԳևորգ Սարգսի ՊողոսյանՀովսեփ ԲեդևյանԿարեն ԱմիրյանԱրմենուհի Սամվելի ԲադիրյանՀարություն Գաբրիելի ՊետրոսյանՎահագն Լեոնիդի ՄելիքյանՀամլետ Սուրենի ԴավթյանՍամվել Գուրգենի ԱսատրյանԱրծրուն ՄիրզոյանԷդվարդ Թումասի ՆահապետյանԱղասի Սամվելի ԴարբինյանՎալոդյա Արշավիրի ՄանասարյանԺորա ՎարդանյանՍամվել ՈւզունյանԱրմեն ԽաչատրյանՏիգրան ՊետրոսյանԵլենա ՔոչարյանԿարինե ՂազարյանՍուրիկ ՂազարյանՀամլետ ԱսատրյանՌազմիկ ԹովմասյանՎլադիմիր ԱսլանյանՍ ԿոստանյանԳագիկ ՊողոսյանԴ ԲալայանՄիքայել Վախթանգի ԳրիգորյանԿարեն Դերենիկի ՊողոսյանԱրշակ Հրաչիկի ՇահոյանԽաչատուր Հրաչի ԲաղդասարյանԱրսեն Հեկտորի ՍարդարյանԴավիթ Վալերի ՍարգսյանԱննա Արտեմի ԴանիբեկյանՀամլետ Սուրենի ԴավթյանՍամվել Գուրգենի ԱսատրյանՎալոդյա Արշավիրի ՄանասարյանՍամվել ՈւզունյանԱրմեն ԽաչատրյանՏիգրան ՊետրոսյանՍ ԿոստանյանԳագիկ ՊողոսյանԺորա ՎարդանյանԴ ԲալայանՄիքայել Վախթանգի ԳրիգորյանՎահագն Լեոնիդի ՄելիքյանՎլադիմիր ԱսլանյանԿարինե ՂազարյանԱրմեն ԹումանյանԱրմինե Սերժիկի ՄելիքսեթյանԳառնիկ Գարուշի ՍտեփանյանՎահե Ալեքսանդրի ՋիվանյանԱնի Կարեն ԴանիելյանԼուսինե Վահրամի ԱլավերդյանԱրմինե Գեվորգի ՍաֆարյանԿարինե Արմանի ԴավթյանՀովհաննես Գառնիկի ՍտեփանյանՎարդան Զաուրի ՍուղյանԱրտյոմ Ռուդիկի ԱվետիսյանՎարսենիկ Ղուկասի ՄելքոնյանԳայանե Սերյոժայի ՎարոսյանԱրմեն Աշոտ ՎարոսյանՏիգրան Հրաչիկի ՈսկանյանԱրմեն ՊողոսյանԼուսինե Հրանտի ՍեփխանյանԱնի Կարենի ՉիլինգարյանԲակուր Բորիկի ԳրիգորյանՏարոն Ռոբերտի ԹադևոսյանՄուշեղ Արթուրի ԱրամյանՌոման Վազգեն ՍմբատյանԷդուարդ Ստեփանի ՄկրտչյանՄարտին ԱրզումանյանԱրամայիս Գագիկի ԱսատրյանԱննա Համլետի ԴիլբարյանԱրշակ ՀարությունյանԼուսինե Ռազմիկի Հովհաննիսյան
* Արդյունքների դասավորվածությունը կատարվում է ըստ գործերի արդիականության
Սերժ Սարգսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2008թ․ ապրիլի 9-ից մինչև 2018թ․ ապրիլի 9-ը ընկած ժամանակահատվածում, զբաղեցնելով ՀՀ նախագահի պաշտոնը, հանդիսանալով մշտապես իշխանության ներկայացուցչի գործառույթներ իրականացնող պաշտոնատար անձ, իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով, 2013թ․ հունվարի 25-ից մինչև նույն թվականի փետրվարի 7-ն ընկած ժամանակահատվածում, կազմակերպել է պաշտոնատար մի խումբ անձանց կողմից պետությունից վատնելու եղանակով առանձնապես խոշոր չափերով գումարի՝ 489,160,310 ՀՀ դրամի հափշտակության կատարում։
Գևորգ Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2012թ․ հունիսի 25-ից մինչև 2015թ․ հունվարի 12-ն ընկած ժամանակահատվածում զբաղեցնելով ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության բուսաբուծության վարչության պետի պաշտոնը, հանդիսանալով մշտապես իշխանության ներկայացուցչի գործառույթներ իրականացնող պաշտոնատար անձ, իր պաշտոնեական դիրքն օգտագրծելով, 2013թ․ հւնվարի 25-ից մինչև նույն թվականի փետրվարի 7-ն ընկած ժամանակահատվածում, օժանդակել է պաշտոնատար մի խումբ անձանց կողմից պետությունից վատնելու եղանակով առանձնապես խոշոր չափերով գումարի՝ 489,160,310 ՀՀ դրամի հափշտակություն կատարելուն։
Ինչ կարգով է գործը ստացվել:
179       Մաս 3       Կետ 1
ՀՀ կառավարության 2013թ․ փետրվարի 28-ի թիվ 189-Ն որոշման փաստաթղթերի փաթեթը՝ 34 թերթ, ՀՀ կառավարության 2013թ․ հունվարի 24-ի թիվ 81-Ն որոշման փաստաթղթերի փաթեթը՝ 53 թերթ, ՀՀ կառավարության 2013թ․ փետրվարի 7-ի թիվ 84-Ն որոշման փաստաթղթերի փաթեթը՝ 28 թերթ, ՀՀ կառավարության 2013թ․ օգոստոսի 29-ի թիվ 935-Ն որոշման փաստաթղթերի փաթեթը՝ 74 թերթ,
Իրեղեն ապացույցի պահպանման փաստացի տեղը:
քր. գործի հետ հանձնվում է դատավորին
ՀՀ ԳԼԽԱՎՈՐ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ՀՀ ՀՔԾ ՄԻՆՉԴԱՏԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹԻ ՕՐԻՆԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ՀՍԿՈՂՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏ Ա. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՄԵՂԱԴՐՈՂԻՆ ՀԱՅՏՆԱԾ ԲԱՑԱՐԿԸ ՔՆՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
25.02.2020թ. դատական նիստի ընթացքում ամբաստանյալ Ս. Սարգսյանի շահերի պաշտպան Ռ. Հակոբյանը բացարկ հայտնեց դատախազի դեմ , այն հիմնավորմամբ, որ քրեական գործով մինչդատական վարույթն ընթացել է քրեադատավարական օրենքի էական և բազմաթիվ խախտումներով, ինչպես նաև նյութական իրավունքի ակնհայտ խախտմամբ և դատավարական հսկողություն իրականացնող դատախազը նախաքննական մարմնի խախտումներին որևէ ձևով չի արձագանքել, ավելին՝ վերջինս նույնպես թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի խախտումներ, ուստի գտնում է, որ դատախազը սույն քրեական գործով չի կարող օբյեկտիվ, անկողմնակալ, անաչառ և անկախ մեղադրող լինել:
Ամբաստանյալ Ս. Սարգսյանը միացավ պաշտպանի կողմից ներկայացված միջնորդությանը:
Պաշտպան Վ. Քոսյանը ևս միացավ բացարկի միջնորդությանը:
Պաշտպանական կողմում հանդես եկող դատավարության մյուս մասնակիցները դիրքորոշում չհայտնեցին բացարկի միջնորդության վերաբերյալ:
Դատարանը, քննարկելով ներկայացված բացարկի հարցը, գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Դատախազը չի կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե`
1) առկա է սույն օրենսգրքի 90 հոդվածով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը.
2) համապատասխան քրեական գործը կամ նյութը քննող դատավորի հետ գտնվում է ազգակցական կամ անձնական կախվածության այլ հարաբերությունների մեջ:
2. Դատախազի մասնակցությունը քրեական գործի քննությանը, ինչպես նաև դատական նիստում նրա կողմից մեղադրանքը պաշտպանելը համապատասխան քրեական գործով վարույթին որպես դատախազ նրա հետագա մասնակցությունը բացառող հանգամանք չէ:
3. Դատախազին հայտնված բացարկը լուծում է վերադաս դատախազը, իսկ դատական նիստին մասնակցելիս` համապատասխան դատարանը:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի hամաձայն`
«Դատավորի ինքնաբացարկի հիմքերը սահմանվում են «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքով:»:
«Հայաստանի հանրապետության դատական օրենսգիրք» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 71-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դատավորը պարտավոր է ինքնաբացարկ հայտնել, եթե նա տեղյակ է այնպիսի հանգամանքների մասին, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող են ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ գործով նրա անաչառության մեջ:
2. Ինքնաբացարկի հիմքերը ներառում են, ի թիվս այլնի, այն դեպքերը, երբ`
1) դատավորը կանխակալ վերաբերմունք ունի որպես կողմ հանդես եկող անձի, նրա ներկայացուցչի, փաստաբանի, դատավարության այլ մասնակիցների նկատմամբ.
2) դատավորը` որպես մասնավոր անձ, ականատես է եղել այն հանգամանքներին, որոնք վիճարկվում են գործի քննության ընթացքում.
3) դատավորը մասնակցել է տվյալ գործի քննությանն այլ դատարանում.
4) դատավորի մերձավոր ազգականը հանդիսացել է, հանդիսանում է կամ ողջամտորեն կհանդիսանա գործին մասնակցող անձ.
Վկայակոչած իրավանորմերից հետևում է, որ բացարկի ինստիտուտն արդար դատաքննության իրավունքի իրացման երաշխիքներից է և յուրաքանչյուր դեպքում, երբ առկա են մեջբերված օրենսդրական հիմքերը, ապա քննարկվում է դատախազին բացարկ հայտնելու հարցը, իսկ այդ հիմքերը հիմնավոր համարելու դեպքում դատարանի կողմից կայացվում է բացարկ հայտնելու մասին որոշում:
Հարկ է նշել, որ դատախազը իրականացնում է ՀՀ օրենսդրությամբ իրեն վերապահված լիազորությունները։ Մասնավորապես՝ վերջինս նախաքննության և հետաքննության նկատմամբ դատավարական ղեկավարում իրականացնելիս իր իրավասության սահմաններում, ի թիվս այլնի, իրականացնում է քրեական հետապնդում, հսկողություն է իրականացնում հետաքննության և նախաքննության օրինականության նկատմամբ, լուծում է հետաքննության մարմնի, քննիչի որոշումների և գործողությունների դեմ բերված բողոքները, հաստատելով մեղադրական եզրակացությունը՝ գործն ուղարկում է դատարան` ըստ էության քննելու համար, դատարանում պաշտպանում է մեղադրանքը:
Տվյալ դեպքում պաշտպանը որպես միջնորդության հիմնավորում նաև նշել է, որ Ս. Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքն անհիմն է, գործի նախաքննությունն իրականացվել է քրեադատավարական օրենքի խախտումներով, ինչպես նաև քննիչի գործողությունները և որոշումները պաշտպանության կողմից բողոքարկվել են դատախազին և վերջինս դրանք մերժել է:
Նման պայմաններում Դատարանը հանգում է հետևության, որ մեղադրողի բացարկի հարցի քննարկումը տվյալ դեպքում առավելապես կապված է դատախազի՝ ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված լիազորությունների իրականացման հետ, նախնական քննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցների վերաբերյալ դատախազի կողմից տրված գնահատակաների կամ նախաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմի ներկայացված բողոքների մերժման հետ:
Դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի միջնորդության հիմնավորումների համատեքստում դատավարության սույն փուլում դատարանի կողմից ապացույցներին, փաստական հանգամանքներին գնահատական տալը՝ առանց դատական նիստում դատաքննությամբ դրանք հետազոտելու, կողմերի կարծիքն այդ կապակցությամբ լսելու, կխախտի մրցակցության, դատական քննության հրապարակայնության և դատարանի անկողմնակալության սկզբունքները, քանի որ ապացույցների գնահատումը դատարանն իրականացնում է հաջորդող փուլերում՝ կողմերի մրցակցության, հրապարակայնության պայմաններում՝ դրանք դատաքննությամբ հետազոտելուց հետո: Այլ կերպ՝ այս փուլում ապացույցների, փաստական հանգամանքների գնահատումն ու այդ համատեքստում մեղադրողին հայտնած բացարկի հարցի քննարկումը կնշանակի մինչև գործի ըստ էության լուծումը տվյալ վարույթի հանգուցային հարցերի վերաբերյալ դատարանի դիրքորոշման արտահայտում, ինչն էլ օբյեկտիվ հիմքեր կարող է ստեղծել պնդելու, որ դատարանը, մասնավորապես, ի սկզբանե տվյալ գործով որոշակի նախատրամադրվածություն է ունեցել, որպիսի հանգամանքն անթույլատրելի է:
Այսպիսով` դատարանը գտնում է, որ պաշտպանության կողմի ներկայացրած վերը նշված հիմնավորումները, փաստարկները առավելապես դիտվում են որպես առաջադրված մեղադրանքի հետ անհամաձայնություն՝ մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիությունը, վերաբերելիությունը, բավարարությունը վիճարկելու հիմնավորումներով պայմանավորված, որը չի կարող գնահատվել սույն քրեական գործով վարույթին որպես մեղադրող դատախազ Ա. Մարտիրոսյանի հետագա մասնակցությունը բացառող հանգամանք։ Այսինքն, դատախազի կողմից կայացված որոշումների պատճառաբանվածության և իրավաչափության վերաբերյալ մյուս կողմի անհամաձայնությունն ինքնին չի կարող դատախազի անաչառությունը կասկածի տակ դնող փաստարկ հանդիսանալ, հետևաբար՝ դատախազին հայտնած բացարկն անհիմն է և ենթակա է մերժման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 90-րդ, 91-րդ և 313-րդ հոդվածներով՝ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Թիվ ԵԴ/0048/01/20 քրեական գործով ամբաստանյալ Ս. Սարգսյանի շահերի պաշտպան Ռ. Հակոբյանի կողմից մեղադրող Ա. Մարտիրոսյանին հայտնած բացարկը մերժել:
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
չի կայացել մասնակիցների դատական նիստին չներկայանալու պատճառով (պաշտպաններ՝ Ն.Հակոբյանը, Ա.Մակինյանը, նախապես դիմումներ են ներկայացրել դատական նիստը հետաձգելու վերաբերյալ:
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
նիստը չի կայացել ամբաստանյալ Ս. Կարապետյանի և նրա պաշտպան Կ.Բատիկյանի վատառողջ լինելու պատճառով:
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
նիստը չի կայացել ամբաստանյալի դատարան ներկայանալու անհնարինության պատճառով
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Քրեական գործի վարույթը կարճվել է մասնակի
179-րդ       Մաս 3-րդ       Կետ 1-ին
38-179-րդ       Մաս 3-րդ       Կետ 1-ին
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼՆԵՐԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ
ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Վ. Միսակյանի, քարտուղարությամբ Ա. Վարոսյանի, մասնակցությամբ՝ մեղադրող Ա. Մարտիրոսյանի, ամբաստանյալներ Ս. Սարգսյանի, Բ. Բեգլարյանի, Գ. Հարությունյանի, պաշտպաններ Ա. Մակինյանի, Ռ. Հակոբյանի, Ն. Հակոբյանի և Ա. Հովհաննիսյանի, խորհրդակցական սենյակում քննության առնելով դատարանի վարույթում գտնվող թիվ ԵԴ/0048/01/20 քրեական գործով ամբաստանյալներ Ս. Կարապետյանի և Ս. Գալստյանի նկատմամբ մահվան հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
12.04.2019թ. ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 58156419 քրեական գործը:
09.10.2019թ. ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում ՀՀ գործադիր իշխանության մարմինների մի խումբ ղեկավար աշխատողների կողմից խմբով իրենց պաշտոնեական դիրքի օգտագործմամբ առանձնապես խոշոր չափերի պետական միջոցների վատնում կատարելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 62226019 քրեական գործը և նույն օրը այն միացվել է թիվ 58156419 քրեական գործին, նախաքննությունը կատարվել է մեկ վարույթում թիվ 58156419 համարով:
28.11.2019թ. Սերգո Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, այն բանի համար, որ նա, 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ից մինչև 2016 թվականի սեպտեմբերի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար, այսինքն՝ ՀՀ կառավարության անդամ, պաշտոնատար անձ, «Ֆլեշ» ՍՊ ընկերության սեփականատեր Բարսեղ Բեգլարյանի դրդմամբ, 2013 թվականին ՀՀ գործող նախագահ Սերժ Սարգսյանի կազմակերպմամբ, իր տեղակալ Սամվել Գալստյանի և ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության բուսաբուծության վարչության պետ Գևորգ Հարությունյանի օժանդակությամբ անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով, իր պաշտոնեական դիրքը ծառայության շահերին հակառակ օգտագործելով պաշտոնատար այլ անձանց հետ դիտավորությամբ խմբի կազմում կատարել է ՀՀ կառավարության պահուստային ֆոնդում գտնվող առանձնապես խոշոր չափերի պետական միջոցների՝ ընդհանուր 489.160.310 ՀՀ դրամի վատնում:
28.11.2019թ. Սերգո Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
14.12.2019թ. Սամվել Սուրենի Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, այն բանի համար, որ նա, 2003 թվականի ապրիլի 14-ից մինչև հունիսի 9-նն ընկած ժամանակահատվածում զբաղեցնելով ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալի պաշտոնը, հանդիսանալով մշտապես իշխանության ներկայացուցչի գործառույթներ իրականացնող պաշտոնատար անձ, իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով, 2013 թվականի հունվարի 25-ից մինչև նույն թվականի փետրվարի 7-ն ընկած ժամանակահատվածում, օժանդակել է պաշտոնատար մի խումբ անձանց կողմից պետությունից վատնելու եղանակով առանձնապես խոշոր չափերով գումարի՝ 489.160.310 ՀՀ դրամի հափշտակություն կատարելուն:
14.12.2019թ. Սամվել Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
18.12.2019թ. վարույթն իրականացնող քննիչի որոշմամբ թիվ 58156419 քրեական գործից մեղադրյալներ Սերգո Կարապետյանի, Սերժ Սարգսյանի, Բարսեղ Բեգլարյանի, Սամվել Գալստյանի և Գևորգ Հարությունյանի նկատմամբ գործն անջատվել է, անջատված քրեական գործին շնորհվել է 62232219 քրեական գործի համարը, ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն:
31.01.2020թ. թիվ 62232219 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերգո Վաչագանի Կարապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Սերժ Ազատի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Բարսեղ Գերասիմի Բեգլարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Սամվել Սուրենի Գալստյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և Գևորգ Գրիգորի Հարությունյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պետ Ա. Մարտիրոսյանի կողմից հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (դատարանում շնորհվել է ԵԴ/0048/01/20 քրեական գործի համարը) և 01.02.2020թ. նշված քրեական գործը վարույթ է ընդունվել նույն դատարանի դատավոր Վ. Միսակյանի կողմից:
25.02.2021թ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է Ս. Գալստյանի շահերի պաշտպան Վ. Քոսյանի դիմումն այն մասին, որ իր պաշտպանյալ Սամվել Գալստյանը 10.01.2021թ. մահացել է: Պաշտպանը դիմումին կից ներկայացրել է Ս. Գալստյանի մահվան մասին պետական վկայականի պատճենը, Ս. Գալստյանի որդու՝ Նարեկ Գալստյանի դիմումը` հասցեագրված դատարանին, որով վերջինիս հայտնել է, որ չի առարկում Սամվել Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը մահվան հիմքով դադարեցնելու դեմ:
26.02.2021թ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է ամբաստանյալ Ս. Կարապետյանի կնոջ՝ Նվարդ Կարապետյանի դիմումն այն մասին, որ Սերգո Կարապետյանը 18.02.2021թ. մահացել է: Միաժամանակ դիմումով հայտնել է, որ չի առարկում Սերգո Կարապետյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը մահվան հիմքով դադարեցնելու դեմ, միաժամանակ խնդրել է վերացնել նախաքննության ընթացքում Ս. Կարապետյանի գույքի նկատմամբ կիրառված կալանքը: Դիմումին կից ներկայացրել է իր և Ս. Կարապետյանի ամուսնության վկայականի և Ս. Կարապետյանի մահվան մասին պետական վկայականի պատճենները:
Դատական նիստի մասնակիցների դիրքորոշումները .
Մեղադրող Ա. Մարտիրոսյանը չառարկեց Ս. Կարապետյանի և Ս. Գալստյանի նկատմամբ մահվան հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու դեմ: Հայտնեց, որ առարկում է Ս. Կարապետյանի գույքի վրա դրված կալանքը վերացնելու դեմ, քանի որ ամբաստանյալի գործողությունների արդյունքում առերևույթ պետությանը պատճառվել է առանձնապես խոշոր չափի վնաս, որը վերականգնված չէ:
Ս. Կարապետյանի պաշտպան Կ. Բատիկյանը և Ս. Գալստյանի պաշտպան Վ. Քոսյանը պատշաճ ծանուցվել են դատական նիստի վերաբերյալ, սակայն չեն ներկայացել:
Դատավարության մյուս մասնակիցները քննարկվող հարցի վերաբերյալ դիրքորոշում չհայտնեցին:
Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Քննարկելով ամբաստանյալներ Ս. Կարապետյանի և Ս. Գալստյանի նկատմամբ մահվան հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը՝ դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի համաձայն՝
«Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անձը մահացել է, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ գործի վարույթն անհրաժեշտ է մահացածի իրավունքների վերականգնման համար կամ ուրիշ անձանց նկատմամբ նոր ի հայտ եկած հանգամանքների կապակցությամբ գործը վերսկսելու համար»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝
«Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածով սահմանված հիմքերի կիրառմանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արամ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ` արձանագրելով հետևյալը. «(…) [Թ]եև (…) [ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածով սահմանված] հիմքերն իրենց բովանդակությամբ, կիրառման իրավական հետևանքներով տարբեր են, այնուամենայնիվ, բոլորն էլ կրում են իմպերատիվ բնույթ և դրանցից գեթ մեկի առկայությունն արդեն իսկ բացառում է քրեական գործի վարույթը քրեական դատավարության ցանկացած փուլում։ Այլ կերպ, եթե վարույթ իրականացնող մարմինը հայտնաբերում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասում ամրագրված հանգամանքներից որևէ մեկը, ապա գործի վարույթը ենթակա է կարճման» (տե՛ս Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0503/06/10 որոշման 20-րդ կետը)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Օգսեն Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով կայացված որոշման շրջանակներում արձանագրել է. «(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետով սահմանված հիմքի` քրեական հետապնդման ենթարկվող անձի մահվան դեպքում, այդ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվի, իսկ քրեական գործի վարույթը այդ անձի մասով` կարճվի։ Նշվածից բացառություն կարող է լինել միայն այն դեպքերում, երբ տվյալ գործով վարույթի իրականացումն անհրաժեշտ է.
ա) մահացածի իրավունքների վերականգնման համար,
բ) այլ անձանց նկատմամբ նոր ի հայտ եկած հանգամանքների կապակցությամբ գործը վերսկսելու համար։
Հետևաբար, եթե բացառություն կազմող վերոգրյալ անհրաժեշտությունը բացակայում է, ապա անձի մահվան դեպքում նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ քրեական գործի վարույթը` կարճման, անկախ նրանից, թե գործը քննության որ փուլում է գտնվում» (տե՛ս Օ.Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՐԴ/0150/01/12 որոշման 11-րդ կետը)։
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ նաև ՀՀ սահմանադրական դատարանի 21.03.2017թ. թիվ ՍԴՈ-1358 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին՝ անձի մահվան հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու, հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճելու ընթացակարգերին:
Մասնավորապես, նշված որոշման համաձայն. «(…) Ելնելով իրավունքի գերակայության սկզբունքից, մարդու հիմնական իրավունքների անմիջական գործողության սահմանադրական պահանջից, ինչպես նաև վիճարկվող դրույթի ընդհանուր տրամաբանությունից, մինչև ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից համապատասխան իրավակարգավորումներ սահմանելը, իրավակիրառ պրակտիկան պետք է առաջնորդվի այն մոտեցմամբ, որ անձի մահվան հիմքով քրեական հետապնդում չիրականացնելու կամ գործի վարույթը կարճելու դեպքում անհրաժեշտ է այդ մասին իրազեկել նրա մերձավոր ազգականին, ապահովել վերջինի դիրքորոշման լսելիությունը, մահացածի իրավունքների վերականգնման անհրաժեշտության դեպքում քրեական գործի վարույթը շարունակելու` նրա պահանջի բավարարումը և մասնակցությունը մահացածի իրավունքների պաշտպանության և նրա մեղավորության հարցը պարզելուն ուղղված դատավարության ողջ ընթացքում»:
Նշված որոշմամբ անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի՝ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցին՝ ՀՀ սահմանադրական դատարանը որոշել է, որ այն համապատասխանում է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը` սույն որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների շրջանակներում, մասնավորապես, հաշվի առնելով`
ա) իրավակիրառ պրակտիկայում անմեղության կանխավարկածի սահմանադրական սկզբունքի երաշխավորման անհրաժեշտությունը,
բ) օրենսգրքի նշված դրույթով նախատեսված բացառության իրացման անհրաժեշտությունը` մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների անմիջական գործողության ապահովման ու իրավունքի գերակայության երաշխավորման հիման վրա,
գ) անձի մահվան հիմքով քրեական հետապնդում չիրականացնելու կամ գործի վարույթը կարճելու դեպքում մահացածի հարազատներին նման որոշման ընդունման մասին իրազեկելու անհրաժեշտությունը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալներ Ս. Կարապետյանը` 18.02.2021թ., իսկ Ս. Գալստյանը` 10.01.2021թ., մահացել են (հիմք՝ դատարանում ստացված համապաստասխանաբար թիվ ԲԱ362517 և թիվ ԲԱ353866 մահվան մասին պետական վկայականներ), վերջիններիս մերձավոր ազգականները (Ս. Կարապետյանի կինը և Ս. Գալստյանի որդին), գիտակցելով առաջացող իրավական հետևանքների բնույթը, այդ թվում` այն, որ մահվան հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը կրելու է ոչ արդարացնող (ոչ ռեաբիլիտացիոն) բնույթ, չեն առարկել (համաձայնվել են) նշված հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու դեմ:
Նման պայմաններում դատարանը գտնում է, որ Սերգո Վաչագանի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և Սամվել Սուրենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել` վերջիններիս մահվան հիմքով:
Նկատի ունենալով, որ վերը նշված հիմնավորումներով ամբաստանյալներ Ս. Կարապետյանի և Ս. Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ դատարանը գտնում է, որ նրանց նկատմամբ կիրառված քրեադատավարական ներգործության միջոցները՝ Ս. Կարապետյանի և Ս. Գալստյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցները և Ս. Կարապետյանի շարժական և անշարժ գույքերի, ֆինանսական (դրամական) միջոցների, բաժնետոմսերի, արժեթղթերի և ակտիվների վրա դրված կալանքը, պետք է վերացնել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 238-րդ, 313-րդ, 3761-րդ և 379-րդ հոդվածով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Սերգո Վաչագանի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և Սամվել Սուրենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վերջիններիս մահվան հիմքով:
Սերգո Վաչագանի Կարապետյանի և Սամվել Սուրենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացնել:
Նախաքննական մարմնի 05.12.2019թ. որոշմամբ Սերգո Վաչագանի Կարապետյանի շարժական և անշարժ գույքերի, ֆինանսական (դրամական) միջոցների, բաժնետոմսերի, արժեթղթերի և ակտիվների վրա դրված կալանքը վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալուց հետո` մեկամսյա ժամկետում:
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼԻ ԳՈՒՅՔԻ ՎՐԱ ԴՐՎԱԾ ԿԱԼԱՆՔԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ ՄԻՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Վ. Միսակյանի, քարտուղարությամբ Ա. Վարոսյանի, մասնակցությամբ՝ մեղադրող Ա. Մարտիրոսյանի, ամբաստանյալներ Ս. Սարգսյանի, Բ. Բեգլարյանի, Գ. Հարությունյանի, պաշտպաններ Ա. Մակինյանի, Ռ. Հակոբյանի, Ն. Հակոբյանի և Ա. Հովհաննիսյանի, խորհրդակցական սենյակում քննության առնելով դատարանի վարույթում գտնվող թիվ ԵԴ/0048/01/20 քրեական գործով ամբաստանյալ Ս. Սարգսյանի պաշտպաններ Ռ. Հակոբյանի և Ա. Մակինյանի միջնորդությունը՝ Ս. Սարգսյանի գույքի վրա դրված կալանքը վերացնելու վերաբերյալ,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
12.04.2019թ. ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 58156419 քրեական գործը:
09.10.2019թ. ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում ՀՀ գործադիր իշխանության մարմինների մի խումբ ղեկավար աշխատողների կողմից խմբով իրենց պաշտոնեական դիրքի օգտագործմամբ առանձնապես խոշոր չափերի պետական միջոցների վատնում կատարելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 62226019 քրեական գործը և նույն օրը այն միացվել է թիվ 58156419 քրեական գործին, նախաքննությունը կատարվել է մեկ վարույթում թիվ 58156419 համարով:
04.12.2019թ. ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Ա.Մաիլյանը նշված քրեական գործից անջատված թիվ 62232219 քրեական գործով որոշում է կայացվել Սերժ Ազատի Սարգսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
05.12.2019թ. վարույթն իրականացնող քննիչի որոշմամբ կալանք է դրվել մեղադրյալ Սերժ Սարգսյանի գույքի վրա։
31.01.2020թ. թիվ 62232219 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերգո Վաչագանի Կարապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Սերժ Ազատի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Բարսեղ Գերասիմի Բեգլարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Սամվել Սուրենի Գալստյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և Գևորգ Գրիգորի Հարությունյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ՀՔԾ մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պետ Ա. Մարտիրոսյանի կողմից հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (դատարանում շնորհվել է ԵԴ/0048/01/20 քրեական գործի համարը) և 01.02.2020թ. նշված քրեական գործը վարույթ է ընդունվել նույն դատարանի դատավոր Վ. Միսակյանի կողմից:
11.06.2020թ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է Ս. Սարգսյանի շահերի պաշտպան Ա. Մակինյանի միջնորդությունը՝ Ս. Սարգսյանի գույքի վրա դրված կալանքը վերացնելու մասին:
18.03.2021թ. դատական նիստին Ս. Սարգսյանի շահերի պաշտպան Ռ. Հակոբյանը ներկայացրեց, ըստ էության, նույնաբովանդակ միջնորդություն՝ խնդրելով հարցը քննարկել սույն միջնորդության հիմնավորումների շրջանակներում:
Միջնորդության հիմքերն ու հիմնավորումները.
Ըստ Ռ. Հակոբյանի ներկայացված միջնորդության`
«Պաշտպանության կողմը քննիչի որոշումը բողոքարկել է ՀՀ գլխավոր դատախազին, գործով մեղադրող դատախազ Արսեն Մարտիրոսյանը 2020 թվականի հունվարի 08-ի՝ «Բողոքը քննության առնելու մասին» որոշմամբ այն մերժել է:
Դատախազի որոշումը բողոքարկվել է Առաջին ատյանի դատարան: Դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Կարեն Ֆարխոյանի, 2020 թվականի մայիսի 20-ի թիվ ԵԴ/0074/11/20 դատական ակտով մերժել է պաշտպանի բողոքը: Ստորադաս դատարանի որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ դատարանի 2020 թվականի դեկտեմբերի 07-ի որոշմամբ մերժվել է: 2021 թվականի փետրվարի 08-ին ներկայացվել է վճռաբեկ բողոք, որի վերաբերյալ դեռևս որոշումը չի ստացվել:
Քննիչը 2019 թվականի դեկտեմբերի 13-ին վերացվել է քրեական գործով մեղադրյալներից Բարսեղ Գերասիմի Բեգլարյանի և նրան պատկանող «Ֆլեշ» ՍՊ ընկերության անվամբ հաշվառված շարժական և անշարժ գույքերի վրա 2019 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ կիրառված կալանքը, բացառությամբ Բարսեղ Բեգլարյանի անվամբ «ԱրարատԲանկ» ԲԲ ընկերությունում բացված թիվ 01895641200 հաշվեհամարում առկա 489.160.310 ՀՀ դրամի վրա կիրառված կալանքից:
Գույքի վրա կալանք դնելու մասին քննիչի որոշումն ոչ իրավաչափ է, ակնհայտ չհիմնավորված և չպատճառաբանված, գույքի վրա կալանք դնելիս խախտվել են տվյալ դատավարական հարկադրանքի միջոցի կիրառումը կանոնակարգող, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի բազմաթիվ հոդվածների, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ տվյալ իրավական հարցին վերաբերող նախադեպային որոշումների պահանջները, խախտվել են ընթացակարգային երաշխիքները, գույքի վրա կալանք դնելու պայմանները և հիմքերը նույնականացվել են: Այդ ոչ իրավաչափ գործողություններով ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Ազատի Սարգսյանի համար առաջ են եկել մի շարք սահմանափակումներ` կապված սեփականության տնօրինման, տիրապետման և օգտագործման սահմանադրական իրավունքի հետ, ուստի կալանադրած գույքն ենթակա է ազատման:
Քրեական հետապնդման մարմինները գույքի վրա կալանք դնելու համար բավարար են համարել օրենսդրությամբ սահմանված պայմանները, այն է՝ քրեական գործում «Մեղադրյալ» դատավարական կարգավիճակի առկայությունը, վերագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նախատեսված պատժատեսակը և պատժաչափը, իսկ դատավարական հարկադրանքի կիրառման օրենքով սահմանված հիմքերը, այնքանով, որքանով որոշումներում առհասարակ չեն վկայակոչվել և չեն կոնկրետացվել, ուստի չեն կարևորվել:
Այսպիսով, տվյալ քրեական գործով ապօրինաբար ամբաստանյալի դատավարական կարգավիճակ ստացած ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի գույքի վրա քննիչը կարող էր կալանք դնել միայն (բացառապես) այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված քննչական գործողությունների կատարման ճանապարհով հավաքած լիներ նույն օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված նվազագույնը (առնվազն) երկու ապացույց, որոնցում առկա լինեն գործի փաստական տվյալներով հիմնված կոնկրետ և վերաբերելի հանգամանքներ, և բավարար հիմք տան ենթադրելու, որ Սերժ Սարգսյանը կարող է թաքցնել, փչացնել կամ սպառել բռնագրավման ենթակա գույքը: Իսկ նման ապացույց օբյեկտիվ իրականության մեջ գոյություն ունենալ չի կարող, քանի որ Սերժ Սարգսյանը ոչ իրավաչափ վարքագիծ չի դրսևորել և չի դրսևորելու:
Քննիչի և դատախազի որոշումներում չեն վկայակոչվել վերջիններիս հետևությունները հիմնավորող, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությամբ սահմանված որևէ ապացույց:
Քննիչը և Դատախազը գտել են, որ Սերժ Սարգսյանը կարող է անձամբ կամ միջնորդավորված եղանակով թաքցնել' օտարել կամ սպառել սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող գույքը, հաշվի առնելով.
ա) Սերժ Սարգսյանի անձը, որ նա ՀՀ պետական տարբեր մարմիններում
նախկինում զբաղեցրել է բարձրաստիճան պաշտոններ, ինչպես նաև դրանից բխող
նրա կենսափորձը և ունեցած կապերը (այսինքն՝ հաշվի են առել Սերժ Սարգսյանի անձի, նրա կենսագրության և անցած ուղու մասին հանրային հայտնի և անառարկելի տեղեկությունները, բայց դա գնահատել են որպես բացասական երևույթ, այստեղ տեղին է ասել՝ մեկնաբանություններն ավելորդ են), և
բ) վերագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը:
Ակնհայտ է, որ քրեական հետապնդման մարմինների ներկայացուցիչները հիմք են ընդունել ոչ թե քրեական գործով հավաքված բավարար ապացույցները, այլ առաջնորդվել են սուբյեկտիվ բնույթ կրող ենթադրություններով: Նրանց որոշումների պատճառաբանական մասերը պարունակում են վերացական, ընդհանրական ձևակերպումներ, բացակայում են գործի կոնկրետ ապացույցներից բխող որևէ փաստական տվյալի մասին նշումներ:
Տվյալ դեպքում գույքի վրա կալանք դնելու մասին 2019 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշումը քննիչն օրեր շարունակ չի ծանոթացրել պաշտպանության կողմին, թեև պարտավոր էր ծանոթացնել և ստորագրությամբ հանձնել այն: Ավելին, մերժել է տրամադրել որոշման օրինակը՝ ստանալով այդ մասին երկու գրավոր միջնորդություններ: ԶԼՄ-ները Սերժ Սարգսյանի գույքի վրա կալանք դնելու մասին ավելի շուտ են իրազեկվել, քան պաշտպանության կողմը: Քննիչը գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշման մեկ օրինակը մեզ տրամադրել է այն կայացնելուց 21 օր անց՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 26-ին, երբ նման պահանջով ևս մեկ գրավոր միջնորդություն է ստացել 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ին: (Մանրամասն տես՝ սույն միջնորդության 2.2-2.3-րդ կետեր):
Որոշման եզրափակիչ մասում նշված չէ, որ այն պետք է ստորագրությամբ հանձնվի գույքի սեփականատիրոջը կամ տիրապետողին, նշված (պարզաբանված) չէ բողոքարկելու իրավունքը, կարգը և ժամկետները:
Զարմանալի է նման գործելաոճ ընտրած Քննիչի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 21-ի «միջնորդությունը մասնակի մերժելու մասին» որոշման մեջ զետեղված պատճառաբանությունը, այն է՝ «(...) Միաժամանակ վարույթն իրականացնող մարմինը գտնում է, որ մեղադրյալի իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության իրականացման համար նրան պատկանող գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշումը ենթակա է տրամադրման նրան և նրա պաշտպանին»: Հռետորական հարց է առաջ գալիս. ինչո՞ւ է 21 օր շարունակ խոչընդոտվել այդ իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության իրականացմանը:
Քննարկվող դեպքով քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը, մինչև գույքի վրա կալանք դնելը, առհասարակ չի պարզել, Սերժ Սարգսյանն ընդհանրապես գույք ունի՞, թե ոչ, որտե՞ղ է այն գտնվում: Կալանադրման ենթակա գույքի սեփականատիրոջը կամ գույքի տիրապետողին չի առաջարկվել կամ պահանջվել կամովին հանձնել գույքը, գույքի վրա կալանք դնելու օրենքով սահմանված գործընթաց տեղի չի ունեցել, հետևաբար, չի ներգրավվել մասնագետ-ապրանքագետ և չի որոշվել կալանադրման ենթակա կոնկրետ գույքը և դրա արժեքը:
Քանի որ գույքի վրա կալանք դնելու օրենքով սահմանված գործընթաց տեղի չի ունեցել, ուստի կալանադրման ենթակա գույքի սեփականատերը կամ գույքի տիրապետողը ներկա չի գտնվել դրան, վերջինիս չի պարզաբանվել և չի ապահովվել կալանադրման ենթակա գույքի առաջնահերթությունը որոշելու իրավունքը:
Զարմանալի է քրեական հետապնդման մարմինների այն հիմնավորումը, որ ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի գույքը պետք է կալանադրվի՝ հաշվի առնելով նրա անձը. ՀՀ պետական տարբեր մարմիններում նախկինում զբաղեցրել է բարձրաստիճան պաշտոններ, ինչպես նաև դրանից բխող նրա կենսափորձը և ունեցած կապերը:
Այսպիսով, ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի անձի, նրա կենսագրության և անցած ուղու մասին հանրային հայտնի և անառարկելի վերը նշված տեղեկությունները, նրա՝ սույն, ինչպես նաև ՀՔԾ վարույթում քննվող այլ քրեական գործերով դրսևորած պատշաճ վարքագիծն առավել քան հաստատում են, որ Սերժ Սարգսյանի գույքի վրա կալանք դնելու, հետևաբար, նրա որոշակի իրավունքները և ազատությունները սահմանափակելու անհրաժեշտությունն ի սպառ բացակայել է, չեն եղել նրա գույքի նկատմամբ կալանք դնելու՝ օրենքով սահմանված հիմքերից և ոչ մեկը:»: Արդյունքում խնդրել է թիվ ԵԴ/0048/01/20 քրեական գործով կալանքից ազատել Ս. Սարգսյանի գույքը:
Դատական նիստի մասնակիցների դիրքորոշումները .
Դատարանում պաշտպան Ռ. Հակոբյանը ներկայացրեց միջնորդությունը և պնդեց այն:
Պաշտպան Ա. Մակինյանը միացավ միջնորդությանը, հայտնեց, որ իր կողմից ներկայացված միջնորդությունը նույնաբովանդակ է, խնդրեց միջնորդության քննարկումը իրականացնել պաշտպան Ռ. Հակոբյանի ներկայացված միջնորդության շրջանակներում:
Ամբաստանյալ Ս. Սարգսյանը միացավ պաշտպանների դիրքորոշմանը:
Պաշտպան Ն. Հակոբյանը հայտնեց, որ ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափով (489.160.310 ՀՀ դրամի չափով) արդեն իսկ կալանք է դրված Բ. Բեգլարյանի անվամբ բացված «Արարատբանկ» ԲԲ ընկերությունում առկա դրամական միջոցների վրա և բացառվում է ենթադրաբար մեղադրական դատավճիռ կայացվելու դեպքում յուրաքանչյուր ամբաստանյալից նշված գումարի չափով բռնագանձում տարածվի, ուստի խնդրեց միջնորդությունը քննարկելիս հաշվի առնել նաև այդ հանգամանքը:
Ամբաստանյալ Բ. Բեգլարյանը հայտնեց, որ եթե նույնիսկ ինքը արդարացվի և սույն գործով ամբաստանյալներից որևէ մեկը մեղավոր ճանաչվի, ապա ինքը պատրաստ է այդ գումարը վճարել նրա փոխարեն:
Ամբաստանյալ Գ. Հարությունյանը և վերջինիս պաշտպան Ա. Հովհաննիսյանը չառարկեցին միջնորդության դեմ:
Մեղադրող Ա. Մարտիրոսյանը առարկեց միջնորդության դեմ, հայտնեց, որ նույն հարցը քննարկվել է դատարանի կողմից՝ մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում, և դատարանի համապատասխան որոշմամբ պաշտպանների բողոքը մերժվել է: Նշված որոշման դեմ պաշտպանական կողմը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 07.12.2020թ. որոշմամբ (ներկայացրեց որոշման պատճենը) մերժվել է և փաստվել է վիճարկվող որոշման հիմնավորվածությունը և օրինականությունը՝ մեջբերելով նաև վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշման պատճառաբանությունները: Հայտնեց նաև, որ եթե նույնիսկ քննիչի որոշումը ուշ է տրամադրվել պաշտպանական կողմին, դրանով որևէ անձի իրավունք չի սահմանափակվել, քանի որ պաշտպանական կողմը օգտվել է իր բողոքարկման իրավունքից: Անդրադառնալով գույքի վրա կալանք դնելու գործընթացին՝ հայտնեց, որ վարույթն իրականացնող մարմինը համապատասխան արձանագրություն կարող է կազմել և մասնագետ հրավիրել, եթե հայտնաբերվում է համապատասխան գույքը, իսկ գույք չհայտնաբերելու դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չէր կարող նշված գործողությունները կատարել: Անդրադառնալով ամբաստանյալ Բ. Բեգլարյանի պաշտպան Ն. Հակոբյանի այն դիտարկմանը, որ ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափով արդեն իսկ կալանք է դրված Բ. Բեգլարյանի անվամբ բացված «Արարատբանկ» ԲԲ ընկերությունում առկա դրամական միջոցների վրա և մյուս ամբաստանյալների գույքի վրա դրված կալանքի անհրաժեշտությունը բացակայում է՝ հայտնեց, որ գործով մեկ ամբաստանյալի գույքի վրա դրված կալանքը չի բացառում նույն գումարի չափով մյուս ամբաստանյալների գույքի վրա կալանք դնելու հնարավորությունը, քանի որ հնարավոր է վերջնական դատական ակտ կայացնելիս մի ամբաստանյալի վերաբերյալ կայացվի արդարացման դատավճիռ, մյուսի վերաբերյալ՝ մեղադրական: Արդյունքում հայտնեց, որ Ս. Սարգսյանի գույքի վրա դրված կալանքը իրավաչափ է, խնդրեց պաշտպանների միջնորդությունը մերժել:
Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Քննարկելով միջնորդությունը, ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, լսելով մասնակիցներին` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրություն 60-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի օրինական հիմքով ձեռք բերած սեփականությունն իր հայեցողությամբ տիրապետելու, օգտագործելու և տնօրինելու իրավունք:
3. Սեփականության իրավունքը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով` հանրության շահերի կամ այլոց հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար:
2. Կալանք դրվում է կասկածյալի և մեղադրյալի, ինչպես նաև այն անձանց գույքի վրա, որոնց վրա, կասկածյալի և մեղադրյալի գործողությունների համար, կարող է դրվել նյութական պատասխանատվություն` անկախ նրանից, թե ինչպիսի գույք է և ում մոտ է գտնվում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 233-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գույքի վրա կալանք դնելը քրեական վարույթն իրականացնող մարմինների կողմից կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ գործով հավաքված ապացույցները բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը, մեղադրյալը կամ այն անձը, որի մոտ գտնվում է գույքը, կարող է թաքցնել, փչացնել կամ սպառել բռնագրավման ենթակա գույքը:
3. Գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշման մեջ պետք է նշվի կալանքի ենթակա գույքը, ինչպես նաև գույքի այն արժեքը, որի վրա բավական է կալանք դնել` քաղաքացիական հայցը և դատական ծախսերն ապահովելու համար:
Մեջբերված նորմերի համադրված վերլուծությունը վկայում է, որ օրենսդիրը սահմանել է գույքի վրա կալանք դնելու` որպես քրեադատավարական ներգործության միջոցի կիրառման իրավական հիմքերը և նպատակները։ Մասնավորապես, մատնանշված քրեադատավարական դրույթների բովանդակությունից հետևում է, որ գույքի վրա կալանք դնելը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ գործով հավաքված ապացույցները բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ անձը կարող է թաքցնել, փչացնել կամ սպառել առկա գույքը։ Ընդ որում, կանխարգելիչ բնույթ կրող քրեադատավարական հարկադրանքի այս միջոցը կոչված է սեփականության կամ այլ գույքային իրավունքների սահմանափակման միջոցով ապահովելու՝
2) գույքի հնարավոր բռնագրավումը,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝
«Գույքի բռնագրավումը (...)՝ որպես լրացուցիչ պատիժ (...) կարող [է] նշանակվել միայն սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գույքի բռնագրավումը դատապարտյալի սեփականությունը համարվող գույքը կամ դրա մի մասը հարկադրաբար և անհատույց վերցնելն է` ի սեփականություն պետության։
2. Գույքի բռնագրավման չափը դատարանը որոշում է` նկատի ունենալով հանցագործությամբ հասցված գույքային վնասի, ինչպես նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքի չափը: Գույքի բռնագրավման չափը չի կարող գերազանցել հանցագործությամբ հասցված վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված օգուտի չափը:
3. Գույքի բռնագրավումը կարող է նշանակվել շահադիտական դրդումներով կատարված ծանր և առանձնապես ծանր հանցանքների համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում: (...)»։
6. Բռնագրավման ենթակա չէ դատապարտյալի կամ նրա խնամքի տակ գտնվող անձանց համար անհրաժեշտ գույքն այն ցանկին համապատասխան, որը սահմանված է օրենքով:»։
Մեջբերված նորմերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է իր կողմից կայացված որոշումներում՝ արտահայտելով հետևյալ դիրքորոշումները.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, Ա.Սեկոյանի վերաբերյալ գործով համակարգային վերլուծության ենթարկելով գույքի վրա կալանք դնելու քրեադատավարական ինստիտուտը, իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել այն մասին, որ. «(...) [Գ]ույքի վրա կալանք դնելու հիմքերի առկայության պատշաճ հիմնավորումն առանցքային նշանակություն ունի ինչպես գույքի վրա կալանք դնելու մասին օրինական որոշման կայացման, այնպես էլ հանրային շահի ու անհատի սեփականության իրավունքի պաշտպանության արդարացի հավասարակշռությունն ապահովելու տեսանկյունից։ Ուստի, գույքի վրա կալանք դնելիս վարույթն իրականացնող մարմինը, ելնելով գույքի վրա կալանք դնելու նպատակից, պետք է պատճառաբանված կերպով հիմնավորի, որ.
1) տվյալ գործով անձը ներգրավված է որպես կասկածյալ կամ մեղադրյալ,
2) ենթադրաբար կատարված հանցագործությամբ պատճառվել է հատուցման ենթակա վնաս,
3) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 233-րդ հոդվածի 1.1-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերով առկա է հիմնավորված ենթադրություն առ այն, որ գույքը, որի վրա կալանք է դրվում, ստացվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հանցավոր գործողություն(ներ)ի արդյունքում,
4) գործով ձեռք բերված ապացույցները բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը, մեղադրյալը կամ այն անձը, ում մոտ գտնվում է կամ ում սեփականությունն է հանդիսանում գույքը, կարող են թաքցնել, փչացնել կամ սպառել այն։
(...) Համանման կերպով Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գույքը թաքցնելու, փչացնելու կամ սպառելու հավանական վտանգը վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է հիմնավորի գործով ձեռք բերված փաստական տվյալ(ներ)ով, հակառակ պարագայում անհարկի կսահմանափակվի իր գույքն անարգել տնօրինելու, տիրապետելու և օգտագործելու՝ անձի սահմանադրական իրավունքը»: (տե՛ս Ալլա Սեկոյանի վերաբերյալ 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ԵԿԴ/0185/11/11 որոշումը)։
Մեկ այլ՝ Սամվել Մայրապետյանի գործով Վճռաբեկ դատարանը արձանագրել է. «(...) [Ա]նձի սեփականության իրավունքի ոչ իրավաչափ սահմանափակումը բացառող կարևոր դատավարական երաշխիք է օրենսդրական այն պահանջը, որ վարույթն իրականացնող մարմնի որոշումը՝ անձի գույքի վրա կալանք դնելու վերաբերյալ, պետք է լինի օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված։ Իսկ դա ենթադրում է, որ գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշումը պետք է կայացվի քրեադատավարական օրենքով սահմանված պահանջների պահպանմամբ, քրեադատավարական հարկադրանքի այս միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունը, այլ կերպ՝ դրա կիրառման հիմքերի և նպատակների առկայությունը հիմնավորող՝ քրեական գործի նյութերից բխող փաստական տվյալների հիման վրա: Գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշման մեջ վարույթն իրականացնող մարմինը, հիմնվելով գործում առկա նյութերի վրա, պարտավոր է հիմնավորել դրա իրավական հիմքերի և նպատակներից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը՝ չսահմանափակվելով միայն գույքի վրա կալանք դնելը կարգավորող օրենսդրական ձևակերպումների շարադրանքով: Միայն վերոնշյալ չափանիշների պահպանման դեպքում է հնարավոր ապահովել հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի սեփականության (կամ այլ գույքային) իրավունքի պաշտպանության պահանջների միջև արդարացի հավասարակշռությունը։
Հարկ է նշել, որ կանխարգելիչ բնույթ կրող քրեադատավարական հարկադրանքի այս միջոցի կիրառման համար անհրաժեշտ է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը կամ դատական ծախսերն ապահովելու նպատակներից առնվազն մեկի առկայությունը։
Միևնույն ժամանակ, գույքի վրա կալանք դնելու համար (բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 233-րդ հոդվածի 1.1-րդ մասով նախատեսված դեպքի) անհրաժեշտ է նաև, որպեսզի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից հիմնավորվի, որ գործով հավաքված ապացույցները բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ անձը կարող է թաքցնել, փչացնել կամ սպառել առկա գույքը։ Գույքը թաքցնելու, փչացնելու կամ սպառելու հավանական վտանգը վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է հիմնավորի գործով ձեռք բերված փաստական տվյալ(ներ)ով, հակառակ պարագայում անհարկի կսահմանափակվի իր գույքն անարգել տնօրինելու, տիրապետելու և օգտագործելու՝ անձի սահմանադրական իրավունքը։
(...) [Ա]նձի սեփականության իրավունքի համաչափ սահմանափակման տեսանկյունից կարևոր օրենսդրական պահանջ է նաև գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշման մեջ արգելադրման ենթակա գույքի և դրա արժեքի հստակեցումը, ինչն իր հերթին պետք է հիմնավորված լինի այդ հարկադրանքի միջոցի կիրառմամբ հետապնդվող նպատակներով, լինի որոշակի և հստակ՝ ապահովելով հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի սեփականության (կամ այլ գույքային) իրավունքի պաշտպանության միջև արդարացի հավասարակշռությունը։
Հարկ է նշել, որ գույքի վրա կալանք դնելիս, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պետք է ներգրավվի մասնագետ-ապրանքագետ կամ նշանակվի փորձաքննություն` գույքի արժեքը որոշելու համար, եթե առանց դրա հնարավոր չէ որոշել այն»: (տե՛ս Սամվել մայրապետյանի վերաբերյալ 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԵԴ/0587/11/18 որոշումը)։
Սույն գործի ուսումնասիրությամբ դատարանն արձանագրում է, որ Սերժ Սարգսյանի գույքի հնարավոր բռնագրավումը և ենթադրաբար կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցումը ապահովելու նպատակով 2019 թվականի դեկտեմբերի 5-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել կալանք դնել քրեական գործով մեղադրյալ Սերժ Ազատի Սարգսյանի 489.160.310 ՀՀ դրամի սահմանաչափով.
- շարժական և անշարժ գույքի վրա,
-ֆինանսական (դրամական) միջոցների վրա (բացառությամբ այն գումարների, որոնք վճարվում են առողջության, ինչպես նաև կերակրողի մահվամբ պատճառված վնասների հատուցման համար, ալիմենտային պարտավորությունների համար, որպես պետական նպաստ, ծառայողական պարտականությունները կատարելիս ստացած հաշմության (վիրավորվել, կոնտուզիա, վնասվածք) համար այդ անձանց կամ նրանց մահվան դեպքում` ընտանիքներին, վնասակար կամ ծայրահեղ դժվարին պայմաններում աշխատող անձանց` որպես փոխհատուցում, հաշմանդամներին, տուժողին` լրացուցիչ սննդի, առողջարանային բուժման, պրոթեզավորման և նրա խնամքի համար, աշխատանքից ազատվելու դեպքում` որպես արձակման նպաստ),
- բաժնետոմսերի, արժեթղթերի և ակտիվների վրա:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ 05.12.2019թ. նախաքննական մարմնի որոշումը մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում բողոքարկվել է դատարան, որը առաջին ատյանի դատարանի 20.05.2020թ. որոշմամբ մերժվել է: Նշված որոշման դեմ պաշտպանական կողմը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 07.12.2020թ. որոշմամբ մերժվել է:
Դատարանը գտնում է, որ թեև մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում առաջին ատյանի դատարանի և վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից ստուգվել են նախաքննական մարմնի 05.12.2019թ. «Գույքի նկատմամբ կալանք դնելու մասին» որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը և չեն արձանագրվել անձի իրավունքների և ազատությունների խախտման փաստ, սակայն քննիչի որոշման իրավաչափությունը առաջին ատյանի և վերաքննիչ քրեական դատարանները գնահատել են քննիչի որոշման կայացման օրվա դրությամբ կատարված նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված տվյալների համատեքստում և ներկա պահին գործն ըստ էության քննող դատարանը զրկված չէ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշումից տարբերվող այլ որոշում կայացնելու հնարավորությունից, պայմանով՝ որ քրեական գործում առկա լինեն կամ միջնորդությամբ ներկայացվեն (կամ վկայակոչվեն) այնպիսի նոր փաստական տվյալներ կամ տեղեկություն, որոնք հայտնի չէին (կամ չէին կարող հայտնի դառնալ) և կարող են էական նշանակություն ունենալ քրեադատավարական նման ներգործության միջոցի հետագա կիրառման անհրաժեշտության համար: Այլ հակառակը՝ նախաքննական մարմնի 05.12.2019թ. «Գույքի նկատմամբ կալանք դնելու մասին» որոշման կայացումից հետո նախաքննության ընթացքում ձեռք են բերվել տեղեկություններ, որ Ս. Սարգսյանի անվամբ ՀՀ-ում անշարժ և շարժական գույքեր և արժեթղթերի նկատմամբ իրավունքներ առկա չեն: Թեև քրեական գործում բացակայում են տեղեկություններ Ս. Սարգսյանի՝ փաստացի արգելանքի տակ գտնվող գույքի և դրա չափի վերաբերյալ (միջնորդությամբ և դատական նիստի ընթացքում ևս տեղեկություններ չհայտնվեց), սակայն բացառման սկզբունքով ենթադրվում է, որ փաստացի արգելանք է կիրառված Ս. Սարգսյանի բանկային հաշիվներում առկա դրամական միջոցների նկատմամբ, և այդ գույքի առանձնահատկություններով պայմանավորված դատարանը գտնում է, որ բռնագրավման ենթակա գույքի վրա կալանք չլինելու դեպքում էականորեն բարձր է գույքը սպառելու կամ թաքցնելու հավանականությունը:
Միևնույն ժամանակ, դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի ուսումնասիրությամբ թիվ ԵԴ/0048/01/20 քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին 17.02.2020թ. որոշմամբ չի անդրադարձել գույքի վրա դրված կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ ընտրելու հարցին, քանի որ գույքի վրա դրված կալանքը՝ այն է՝ պատճառված վնասի ապահովման արդեն իսկ ընտրված միջոցը վերացնելու, փոխելու հիմքեր առկա չեն եղել։
Անդրադառնալով պաշտպանների այն դատողությանը, որ գույքի վրա կալանք դնելու հիմքերի առկայության մասին ենթադրություն կարելի է կատարել միայն այդ մասին ուղղակիորեն վկայող՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված քննչական գործողությունների կատարման ճանապարհով հավաքված՝ նույն օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված ապացույցներով, ապա դատարանն այն դիրքորոշմանն է, որ գույքի վրա կալանք դնելու հիմքերի առկայությունը կարող է հիմնավորվել ինչպես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածով թվարկված ապացույցներով, այնպես էլ այդպիսի մտավախության վերաբերյալ ողջամիտ տեղեկությունների առկայության մասին վկայող որոշակի փաստական տվյալներով։ Դատարանը նման եզրահանգման գալիս հաշվի է առնում Ալլա Սեկոյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0185/11/11 որոշմամբ արտահայտված այն իրավական դիրքորոշումը, որ գույքը թաքցնելու, փչացնելու կամ սպառելու հավանական վտանգը վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է հիմնավորի գործով ձեռք բերված փաստական տվյալ(ներ)ով։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Բ. Բեգլարյանի պաշտպան Ն. Հակոբյանի այն դիրքորոշմանը, որ ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափով (489.160.310 ՀՀ դրամի չափով) արդեն իսկ կալանք է դրված Բ. Բեգլարյանի անվամբ բացված «Արարատբանկ» ԲԲ ընկերությունում առկա դրամական միջոցների վրա և մյուս ամբաստանյալների գույքի վրա դրված կալանքի անհրաժեշտությունը բացակայում է, ապա այս մասով մեղադրողի հայտնած դիրքորոշումը ընդունելի է դատարանի համար և դատարանը գտնում է, որ գործի ելքը կանխատեսելի չլինելու պայմաններում գործով մեկ ամբաստանյալի գույքի նկատմամբ ենթադրաբար պատճառված վնասի չափով կիրառված կալանքը չի բացառում նույն չափով գործով մյուս ամբաստանյալների գույքի նկատմամբ կալանք կիրառելու հնարավորությունը: Նշվածի համատեքստում քննարկելով Բ. Բարսեղյանի դատական նիստում արված այն հայտարարությունը, որ եթե նույնիսկ ինքը արդարացվի և սույն գործով ամբաստանյալներից որևէ մեկը մեղավոր ճանաչվի, ապա ինքը պատրաստ է այդ գումարը վճարել, ապա դատարանն արձանագրում է, որ արդարացվածից գույքի բռնագրավվման հնարավորություն քրեադատավարական օրենսդրությամբ նախատեսված չէ:
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի այն դիտարկմանը, որ գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշումը քննիչի կողմից ուշ է տրամադրել պաշտպանական կողմին, ապա դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքը ինքնին չի կարող հանգեցնել որոշման ոչ իրավաչափ լինելուն։
Արդյունքում՝ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս. Սարգսյանի գույքի նկատմամբ կիրառված կալանքը վերացնելու փաստական հիմքերը բացակայում են, հետևաբար ներկայացված միջնորդությունը ենթակա է մերժման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ, 102-րդ, 238-րդ, 313-րդ, 3761-րդ և 379-րդ հոդվածով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Պաշտպաններ Ռ. Հակոբյանի և Ա. Մակինյանի միջնորդությունը մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալուց հետո` տասնօրյա ժամկետում:
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
29.03.2021թ-ին ստացված դիմումի հիման վրա հրավիրվել է դատական նիստ:
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
դատական նիստը նշանակվել է այլ հերթի
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
դատական նիստը վերանշանակվել է 25.11.2021թ. ժամը 14:30-ին:Դատական նիստը կայացել է:
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Փաստաթուղթը գեներացվել է www.datalex.am պորտալի կողմից       26 Օգոստոս 2022
Տե՛ս «Անձնական տվյալների պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ, 5-րդ, 8-րդ և 11-րդ հոդվածները Դիտել օրենքը
Դուք իրավասու չեք դիտելու տվյալ գործը: