hy es hy en en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy fr hy hy hy hy hy hy hy hy hy fr hy hy hy hy hy hy hy hy hy fr hy hy hy hy hy hy hy hy hy fr hy hy hy hy hy hy hy hy hy fr hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy fr hy hy hy hy hy hy hy hy hy fr hy hy hy hy hy fr hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy fr hy hy hy hy hy hy hy hy fr hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en en hy en hy en en en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en en en hy en hy en hy en hy en hy en hy hy hy
ՆԱՏԱԼՅԱ ԱՐՈՍԵՎԱՅԻ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ՍԵՎԱՆԻ ՄԱՍԻՆ | AZG Daily
RSS | FACEBOOK | NLA
ԳԼԽԱՎՈՐ | ՄՇԱԿՈՒՅԹ | ԸՆՏՐԱՆԻ | ՈՐՈՆՈՒՄ | ԱՐԽԻՎ | ԹԵՄԱ | ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐ
Տեղադրվել է` 2022-01-21 12:12:13 (GMT +04:00)
Ընթերցված է` 1053, Տպվել է` 2, Ուղարկվել է էլ.փոստով` 0
ՆԱՏԱԼՅԱ ԱՐՈՍԵՎԱՅԻ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ՍԵՎԱՆԻ ՄԱՍԻՆ
Գրիգորի ԱՐՈՍԵՎ, գրող, լրագրող, հրատարակիչ, Բեռլին
Գրող եւ ականավոր թարգմանչուհի (չեխերենից) Նատալյա Արոսեւան (1919-1990)ՙ իմ տատիկը, պատերազմից հետո բազմիցս եղել է Բեռլինում: Պատերազմի ժամանակ նրա ստորաբաժանումը նացիստական Գերմանիայի պարտված մայրաքաղաք չէր հասել, որովհետեւ նրանց տեղափոխել էին Հեռավոր Արեւելք: Սակայն հետո իրավաբան ամուսնուՙ Միրոն Նիսենհոլցի հետ բազմիցս եկել է Բեռլին, իհարկե, արեւելյան: Չգիտեմՙ եղե՞լ են նրանք արեւմտյան հատվածում, չեմ բացառում, բայց հավաստի տեղեկություն չունեմ: ԳԴՀ-ում նրանք շատ-շատերի հետ են շփվել, այդ թվումՙ իրենց գերմանացի ընկերոջ, որն այդ շփումների պատճառով դատապարտվել է եւ բանտում մի քանի տարի անցկացնելուց հետո սկսել է համագործակցել Կարմիր բանակի հետ: Յոթ տարի առաջ հեռախոսազրույց եմ ունեցել նրա հետ, իսկ հիմա նա 101 տարեկան է, ողջ-առողջ է:
Արդյոք Միրոնն ու Նատալյան կարո՞ղ էին 1945-ին պատկերացնել, որ 75 տարի անց իրենց ծոռը կծնվի այդ նույն, բայց միավորված ու ազատ Բեռլինում, դեռ ավելինՙ ծոռը կունենա Գերմանիայի քաղաքացիություն: Ինչեւէ, հենց այդպես էլ եղել է, եւ հիմա Նատալյա Արոսեւայի թոռն ու ծոռը զբոսնում են Բեռլինի նույն փողոցներով, որոնցով անցել է նրանց տատիկը: Խոսում են նույն երկու լեզուներով, որոնցով նա էր խոսումՙ ռուսերեն եւ գերմաներեն (Նատալյա Արոսեւան գերմաներեն սովորել է Մոսկվայի Լիբկնեխտի դպրոցում եւ ռազմաճակատում աշխատել է որպես զինվորական թարգմանիչ): Մենք Պրահայում էլ ենք լինում, նրա մանկության քաղաքում, եւ այնտեղ էլ ենք գնում նրա հետքերով, մոտենում ենք այն վիլլային, որտեղ ապրել է հորՙ դիվանագետ Ալեքսանդր Արոսեւի եւ տատիկիս քույրերիՙ Օլգայի եւ Ելենայի հետ: Հետագայում Օլգան եւ Ելենան դարձան հայտնի դերասանուհիներ:
Նատալյա Արոսեւան կյանքից հեռացավ 1990 թվականի հուլիսին, երբ ես ընդամենը 11 տարեկան էի: Ես նրան հիշում եմ, բայց, իհարկե, կուզեի ավելի լավ ու խորը ճանաչել: Մենք շատ ընդհանուր բաներ ունենք, ես դա միշտ եմ զգում եւ միշտ ունեմ նրա կարծիքի, խորհրդի, խոսքի պակասը: Իսկ վերջերս նրա արխիվում գտա Հայաստանին նվիրված բանաստեղծություն: Ինձ համար դա ցնցում էր, որովհետեւ ես միշտ համակրանքով եմ վերաբերվել Հայաստանին, իսկ հետո, երբ եղա այնտեղ, սիրեցի այն եւ սերն այդ, իհարկե, հավերժ է: Հիմա ես հասկանում եմ, թե որտեղից է ծնունդ առել իմ այդ սերը. իմ տատիկն է սիրել Հայաստանը: Եվ մենք երկուսս էլ գրել-գրում ենք նրա մասին բանաստեղծություններ: Ահա եւս մի ընդհանուր բան: Հետաքրքիր էՙ էլ ինչե՞ր են պարզվելու...
Նկար 1. Նկարում. Նատալյա Արոսեւան ամուսնու հետ Արեւելյան Բեռլինում, 1980-ական թթ.
Ծանր է վիճակն ալեհեր Սեւանի.
մարտիկի վերքերից հոսող արյան պես
լքում է նրան իր կապույտ ուժը:
Չի չափել երբեք ու չի խնայել,
տվել է անսպառ, ինչպես տալիս են սերը,
Յոթ սարից այն կողմՙ հեռավոր հեռվում,
ոտաբոբիկ թռչկոտում է քարերի վրա:
Ջրե հյուսքերն է կապի մեջ առնում,
իսկ րոպե անց բաց թողնում իսկույն,
ջուր է ցողում, պար գալիս ափին,
զվարթ կարկաչում ողորկ քարերին
եւ իր անհոգ ծիծաղով արթնացնում է
Եվ մի անգամ սարերից քամին իջավ
գետակի մոտ այս աշխույժ:
Ջրի վրա կախվելովՙ թեւերը լուռ նա ծալեց
ու այսպիսի երգ երգեց.
ես վատ լուր եմ քեզ բերել,
ծանր է ցավը Սեւանի,
կապույտ ուժն է հեռանում,
Ուժն է կորցնում մեր Սեւանը,
չորացնելու է արեւը բարեբեր հողը,
բերք չեն տալու մեր դաշտերը,
հանգչելու են քաղաքների վառ լույսերը...
Ինչպե՞ս օգնենք, ասա՛, Արփա՛»:
թողեց իր կայտառ ցատկը,
Լացով աղաչեց մեր տխուր Արփան.
«Ա՜խ, փարձանքի մեջ է իմ պապիկ Սեւանը:
Ջինջ ու անարատ իմ արյունը
թո՜ղ նրան նոր կյանք տա,
ետ բերի նրա կապույտ ուժը...
Բայց հեռու է պապսՙ Սեւանը,
յոթ սարից այն կողմ է նրա տունը,
ինչպե՞ս անցնեմ ես այս սարերը,
ո՜նց հասցնեմ իմ թանկ արյունը»:
Քամին աղմուկով թափ տվեց թեւերը.
«Ես գիտեմ, գիտեմՙ ոնց օգնեմ դարդիդ,
երեք ուղղությամբ ես լուր կուղարկեմ,
կտրիճներ կգան բյուր հարյուրներով,
որ ճամփա բացեն ալիքիդ համար»:
Երեք ուղղությամբ նա ձայնեց ահեղ,
սարերի վրա քամիներ փչեցին,
եւ ասես բյուրավոր բազեներ
Մեկ կանչեցՙ եկան հայոց որդիները քաջՙ
իսկ աչքերում կրակոտ վառ արեւն էր շողշողում:
Երկրորդ կանչով եկան մարդիկ Հյուսիսիցՙ
մազերի մեջ հասուն հասկի ոսկեգույնը,
իսկ աչքերում ջինջ կապույտը երկնքի:
Երրորդ կանչը ոտքի հանեց Արեւմուտքն ու Արեւելքը
Միայն հարավից ոչ մեկը չեկավ.
այնտեղՙ հարավում, հողերը գերի են,
այնտեղ ոչ ոք ո՛չ ցանում է, ո՛չ վարում,
միայն ցավն է լուռ շրջում շիրիմների արանքում.
այնտեղ փուշ ու տատասկն են տեր ու տիրականը:
Այնտեղՙ հարավում, Արաքսից այն կողմ
Մասիս որդուն գետի ափ բերել,
գրկել ու ասում է.
«Նայի՛ր, իմ փոքրի՛կ Մասիս,
տեսնո՞ւմ ես հեռվում կապույտ ցոլանքը:
Նա եղբայրն է իմ, արնակից Սեւանը:
Ասում ենՙ ցավն է պատել նրան,
կապույտ ուժն է կորցնում,
ինչպես վիրավոր մարտիկնՙ արյունը:
Սարերի քամին ինձ լուր է բերել, որ
մեր թոռնուհինՙ ճարպիկ Արփան,
իր արյունն է տալիս նրան:
Իմ փոքրի՛կ Մասիս, աչքը քո ջահել
իմ աչքից սուր է, լա՛վ նայիր, ասա՛,
Արաքսից այն կողմ ի՞նչէ կատարվում:
Մի լավ լսի՛րՙ այդ ի՞նչ աղմուկ է
այնտեղ, որտեղ փրփրուն Արփան է»:
Երկար ականջ դրեց ջահել Մասիսը,
Երկար նայեց կրտսերըՙ սարը,
«Օ՜, հա՛յր իմ: Կար ժամանակ,
որ Բաբելոնում հազար ազգ ու ցեղ,
հավաքվել էին, որ աշտարակ կանգնեցնեն...
Եթե հիշում ես, դեռ ես էլ հարցրի,
թե ինչպե՞ս պիտի հասկանան իրար,
եթե բոլորը տարբեր ծագերից են:
Եվ ճիշտ էի ես. իրենց գործը
Ինչպե՞ս բացատրեմ ես հրաշքը այս.
հիմա էլ եմ ես տեսնում հարյուր ազգ,
բայց մեկը մյուսին եղբայր է ասես:
Կարծես այնտեղ հարյուր ցեղ չէ բնավ,
այլ արյունակից հարյուր մեկ օջախ:
Հազարաբարբառ խոսք եմ ես լսում,
Բայց ասես միեւնույն լեզվով են խոսում:
Ռուսերենից թարգմանեց ՆԱԻՐԱ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ
«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ #2, 21-01-2022
ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀՐԱԺԱՐԱԿԱՆԸ՝ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՆՈՐ ՕՐԱԿԱՐԳ
«ՀՐԵԱԿԱՆ ՆՈԲԵԼՅԱՆ» ԿՍՏԱՆԱ «ՓՖԱՅԶԵՐԻ» ՂԵԿԱՎԱՐ ԲՈՒՐԼԱՆ
ՀԻՄԱ ՍԽԱԼՎԵԼԸ ԴԱՐ Է ԱՐԺԵՆԱԼՈՒ
ՄԻՆՉ ԱՇԽԱՐՀՆ ՈՂՋՆՈՒՄ Է ՆՈՐՄԱԼԱՑՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԸ ԱՌԱՆՑ ՆԱԽԱՊԱՅՄԱՆԻ ԾԱՎԱԼԵԼՈՒ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵՎ ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ԿՈՂՄԵՐԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ
ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ ՄԱՍՆԱՏՎԱԾ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՔԱՐՏԵԶԻ ԱՌՋԵՎ
ՀԱՄԱՁԱՅՆՈՒԹԻՒՆ, ԲԱՅՑ Ի՞ՆՉ ԳԻՆՈՎ
ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՀԵՏ «ԱՌԱՆՑ ՆԱԽԱՊԱՅՄԱՆՆԵՐԻ» ԲԱՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՎՏԱՆԳԱՎՈՐ ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ
ՀԱՅ-ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ «ԱՌԱՆՑ ՆԱԽԱՊԱՅՄԱՆՆԵՐԻ» ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿՆ ՈՒ ՎԱՅՐԸ
ԻՇԽՈՂ ՔՊ-Ն ՎԱՆԱՁՈՐՅԱՆ ԹՆՋՈՒԿԻ ՀԱՄԱՐ ԵՐԿՈՒ ՍՑԵՆԱՐ ՈՒՆԻ
ՄԵԽՈՂՆ ԷԼ ԵՆ ԻՐԵՆՔ, ՊԱՅՏՈՂՆ ԷԼ
ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՐՑԸ ՎԱՂՈՒՑ ԱՐԴԵՆ ՄԻԱՅՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՉԷ
«ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՀԵՏ ԱՐՀԵՍՏԱԿԱՆՈՐԵՆ ՄԵՐՁԵՑՄԱՆ ՎԵՐՋԻՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆ Է ԻՐԱԿԱՆՑՆՈՒՄ»
ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ ՀՀ ԴԵՍՊԱՆ ՀՐԱՉԵԱՅ ՓՈԼԱՏԵԱՆԻ ՀԵՏ
ԿՅԱՆՔԸՙ ՀՈՒՆՎԱՐԻ 22-ԻՑ ՀԵՏՈ
ԱՎԵԼ ԹԻՔԱՆ ՓՈՐ ՉԻ ԾԱԿՈՒՄ
ԻՐԱՆԻ ԻՍԼԱՄԱԿԱՆ ՀԵՂԱՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ՊԱՀԱՊԱՆՆԵՐԻ ԿՈՐՊՈՒՍԸ
ՀԵՐԹԱԿԱՆ ԱՊԻԿԱՐՈՒԹԻ՞ՒՆ, ԹԷ՞ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ՀԵՐՔՈՒՄԻՆ ՀԱՆԴՈՒՐԺՈՂԱԿԱՆ ՄՕՏԵՑՈՒՄ
ԿԱԹ ՊԱՐՈՒՆԱԿՈՂ ՄԹԵՐՔ. Ի՞ՆՉ Է ԱՅՆ
SOS. ՓՐԿԵՑԵՔ ՆՐԱՆՑ ՀՈԳԻՆԵՐԸ
ՍԵՎԱՆ ՆՇԱՆՅԱՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆ Է ԳԱԼԻՍ
ԱՆՎՃԱՐ ԴԱՍԱԳՐՔԵՐ ԿԱՐԻՔԱՎՈՐ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ
FREE TEXTBOOKS FOR NEEDY CHILDREN
ԳԱԳՈ ՋԵՔՍՈՆ. ՄԱՅՔԼ ՋԵՔՍՈՆԻ ՆՄԱՆԱԿԸ ՎԱՆԱՁՈՐԻՑ
ՄՐՑԱՆԱԿԱԿԻՐՆԵՐԸՙ ԶԱՎԵՆ ԽԱՉԻԿՅԱՆ ԵՎ ԱՐՄԵՆ ԵՆԳՈՅԱՆ
ՆԱՏԱԼՅԱ ԱՐՈՍԵՎԱՅԻ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ՍԵՎԱՆԻ ՄԱՍԻՆ
ՕՐՈՐԱ ՄԱՐՏԻԿԱՆՅԱՆԻ ՀՈՒՇԵՐԻ ՆՈՐԱԳՈՒՅՆ ԻՍՊԱՆԵՐԵՆ ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԱԶԳ-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԳՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ