hy ca hy hy hy hy hy hy sk ru tr de hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy en hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy nl hy en hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy nl hy ru hy en hy es hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy
ընտրել լեզու հայերեն pyc eng
Բայց, այնուհանդերձ, որոշ նոթեր որոշեցի անել: Թող, որ դիտվեն որպես էսքիզներ ուղեգրության ժանրի կանոններով: Մարդիկ ու միջավայրերը, որոնց հետ ու որոնցում անցկացրի երկու ոչ գործնական օր, ոգևորիչ էին: Անչափ ոգևորիչ:
Հերթական անգամ գնում եմ Գյումրի, բայց այս անգամ գնում եմ Հարավկովկասյան երկաթուղու արագընթաց գնացքով: Հարավկովկասյան բառը մի տեսակ տանում է դեպի Ռուսական կայսրության ժամանակներ՝ թեպետ՝ գուցե այսօր էլ Ռուսական կայսրության ժամանակներ են՝ մի ուրիշ ժամանակային հոլովույթում:
Արագընթացն, անշուշտ, մի քիչ չափազնցություն է ռուսական երկաթուղու գնացքի համար: Ես արագընթաց գնացքներով չափչփել եմ եվրոպական տարածությունները, բայց քանի որ մենք այլ ժամանակային չափույթում ենք ապրում, հայաստանյան այսօրվա իրականության համար, գուցե, շատ լավ էլ արագընթաց է, չգիտեմ:
Մենք, ցավոք, սովորել ենք ամեն ինչ տեսնել սովետառուսական իրողությունների նեղլիկ անցքից:
Ես իմ հարևան ֆրանսիացուն թարգմանում եմ ուղեկցորդուհու հայերեն-ռուսերն տեքստը՝  որ մենք հիմա անցնում ենք Ախուրյանի ջրամբարի մոտով, որ այն հայ-թուրքական սահմանին է, որ այն կառուցվել է Խորհրդային միության ու Թուրքիայի կառավարությունների համաձայնությամբ՝ ավելացնելով, որ Հայաստանն այն ժամանակ Խորհրդային երկրի մաս էր կազմում ու այստեսակ հարցերում գրեթե ոչինչ չէր որոշում, կամ որ մենք անցնում ենք Անիի ավերակների մոտով, որ Անին հայկական քաղաք է, մայրաքաղաք, բայց փշալարերի այն կողմում և այլն:
Ֆրանսիացին հարցնում է իմ ով լինելը, ու երբ իմանում է, որ ժուռնալիստ եմ, ոգևորվում է ու հարցնում, թե ի՞նչ կարծիքի եմ այսօրվա իրավիճակի մասին, Արցախի խնդրի մասին, արդյո՞ք այսօր մենք որևէ բան որոշում ենք որպես անկախ պետություն:
Ես չեմ ուզում ֆրանսիացիուն խաբել՝ հատկապես այսօրվա անկախ պետության մասով, ու մեր անկեղծ խոսակցությունը մինչև Գյումրի շարունակվում է քաղաքականության շուրջ, թեպետ, ինչ մեղքս թաքցնեմ, Գյումրի էի գնում մասնակցելու Gyumri Art Week ժամանակակից արվեստի տոնին ու գոնե երկու օր հեռու լինելու հատկապես քաղաքական հոսքերի ստորացնող, նվաստացնող իրականությունից:
Ի դեպ, ֆրանսիացին էլ Գյումրի էր գնում թատերական ներկայացում դիտելու:
Արագընթաց գնացքում պարծենալիք երիտասարդություն կա՝ ներքին ազատությամբ ու ինքնավստահ, շատ օտարերկրացիներ ու շատ լավ ժողովուրդ, որ Գյումրի է գնում շաբաթ-կիրակնօրյա հանգստի:
Այս կայարանը չկար: Ցավո՞ք, թե՝ բարեբախտաբար, արդեն չգիտեմ: Կայարանում մի տեսակ լռություն է, սառնություն, դատարկություն, որ գնացքի ժամանման պահին մի քանի րոպեով լցվում է աշխույժով ու անեանում:
Մինչև ուշ գիշեր Ալեքս Տեր-Մինասյանի հետ խոսում ենք Գյումրիից: Զով, սուրճ, Գյումրիում նոր հասած ծիրան, շուրջ բոլորդ արվեստ: Ալեքսը Գյումրիի հանրագիտարան լինի, կարծես: Պատմում է սիրով, ոգևորվածությամբ, մի արվեստագետից անցնելով մյուսին, մի պատմությունից անցնելով մյուսին, Գյումրիի արվեստային մի վայրից, մի միջավայրից անցնելով մյուսին: Նա ճանաչում է Գյումրիի բոլոր արվեստագետներին՝ ծերերին, միջին տարիքի ստեղծագործողներին, երիտասարդներին: Բոլոր նրանց, ովքեր արվեստ են ստեղծում:
Բոլորի մասին պատմում է, բոլորի մասին խոսում սիրով, բոլորին ներկայացնում, ցանկություն հայտնում, որ նրանց հանդիպենք, ճանաչենք, շփվենք, ճանաչելի դարձնենք ու սա իր համար կարծես առաքելություն լինի: Ոչ մեկի մասին ոչ մի վատ խոսք: Բոլորի մասին միայն դրականը՝ անշուշտ՝ նրանց արվեստի արվեստագիտական խորը վերլուծություններով: Թանգարաններից է խոսում, հորդորում, որ այս կամ այն թանգարանն այցելենք: Տիկինիկային թատրոնից է խոսում, խնդրում, որ հանդիպենք թատրոնի երիտասարդ տիրուհուն:
Ալեքս Տեր-Մինասյանը խոսում է Կրաշենի դպրոցի մասին: Կրաշենից պատմում է մի առանձնակի ոգևորվածությամբ, մի առանձնակի լույս աչքերում: Պատմում է՝ կարծես մի սրբազան գաղտնիքի մասին, որը դեռ պետք է գաղտնազերծվի: Պատմում է Կրաշենի տաղանդավոր երեխաներից, դպրոցը, ասել է թե գյուղը փրկելու անհրաժեշտությունից ու ջանքերից, այս տարի առաջին դասարան գնացած մեկ աշակերտից: Հետո անցնում է Գուսանագյուղին: Պատմում է Գուսանագյուղի դպրոցից, Գուսանագյուղում լույսի բեկման առեղծվածայնությունից: Հետո անցնում է Գյումրիի այն վայրերին, ուր արվեստ կա. Չաքմաքչյանի քանդակը տեսա՞ք, կայարանի որմնանկարը տեսա՞ք: Գնացեք տեսեք: Կուզե՞ք երեկոյան հանդիպեք Թոփչյան Վահանին, կուզե՞ք գնանք Հովհաննիսյան Հակոբի մոտ ու այսպես շարունակ:
Ուշ գիշերին Ալեքսը թողնում է հյուրանոցը: Նոր օրն արդեն սկսվել էր: Սկզբից ասաց՝ բարի գիշեր, մինչ վաղը: Հետո զրույցը երկարեց, որովհետև կտրվել նրա հետ զրույցից չի լինում: Հետո ասաց՝ դե լավ, մի քանի ժամից կհանդիպենք:
Ալեքս Տեր-Մինասյանի ներկայությունը հյուրանոցում գրեթե չի զգացվում: Նա աննկատ ղեկավարներից է, նա անտեսանելի մարդն է, որովհետև կարող է իր ձեռքով ծիրան քաղել իր ստեղծած այգուց, կարող է բաժակը վերցնել ու գնալ գարեջրի հետևից, կարող է մեկ առ մեկ ցույց տալ գրադարակի վրայի գրքերը, խոսել դրանց հեղինակներից, բովանդակությունից, կարող է անձամբ տեղափոխել ցանցերը, որոնց մեջ իր այգու ծիրանը վերածվում է ծիրանաչրի, կարող է հպարտորեն ցույց տալ երեխաների արած նկարներ, գյումրեցի նկարիչների գործեր ու գոհությամբ խոսել, վերլուծել գործերը:
Արվեստային այն միջավայրը, որ «Բեռլին» - ում է, թույլ չի տալիս այլ բանի մասին մտածել:
Առաջին անգամ ես «Արթ հոթել» տեսել էի Ֆրանսիայի ու Իսպանիայի միջև, բառիս բուն իմաստով, ծվարած Անդորրա պետությունում, որի տարածքն ընդամենը 465 քառակուսի կիլոմետր է: Ինձ հատկացված սենյակը անվանված էր «Պիկասո ռում»: Ես բացեցի սենյակի դուռը՝ պարզ սենյակ էր՝ պատերին Պիկասոյի գործերի հաջող պատճեններ: Մտածեցի կլինե՞ն արդյոք Հայաստանում «Արթ հոթել» - ներ, ուր կլինեն Քոչարի, Միանսի, Սարյանի, մյուսների «ռում»-ները:
«Բեռլին»-ում կարելի է նաև այդ առումով երջանիկ զգալ:
Ալեքսի հորդորով առավոտյան մտնում եմ «Սերգեյ Մերկուրովի տուն թանգարան»: Էլի էի եղել, մի քանի անգամ, նույնիսկ, բայց մեր գիշերային զրույցից հետո թանգարանն ընկալելու տեսանկյունները փոխվել էին: Կյանքի ու մահվան ամենաիրական պատկերը ամենատեսանելիորեն երևում է մերկուրովների շքեղ տանը, տաղանդավոր գյումրեցու՝ Սերգեյ Մերկուրովի մահվան դիմակներում։
Որքա՜ն թափանցիկ է կյանքը, ու որքա՜ն թափանցիկ է մահը մերկուրովյան տաղանդով արված մահվան այդ դիմային ակտերում։ Մտածեցի՝ երևի վատ չէր լինի իշխանական արտագնա նիստ անել մերկուրովների տանը՝ անպայմանորեն խորհրդարանական ու արտախորհրդարանական ուժերով՝ որքան էլ չուզելով՝ այդուհանդերձ մահկանացու լինելու անառարկելի փաստը իրենց համար այլևս մեկընդմիշտ արձանագրելու հույսով։
Հատկապես նայելու համար համաշխարհային պրոլետարիատի այլևս անզոր ճիվաղների՝ Լենինի, Օրջոնիկիձեի, Ֆելիքս Էդմոնդովիչ Ձերժինսկու սառած դեմքերին, ու նրանց հավիտենորեն փակ աչքերում լույսի թափանցիկությամբ տեսնելու ամենազոր թվացող կյանքի վերջին պատկերը՝ ողորմելի ունայնություն։
Գուցե այդժամ ավելի մարդ զգան երկրի իրական պատկերի առաջ, որ երևում է անգամ հարավկովկասյան գնացքի պատուհանից։
Այո, այստեղ ամենախորքայնորեն է ընկալվում՝ մեռածների մասին կամ լավ կամ ոչինչ, ճշմարտությունից բացի անվրեպ բանաձևումը։
Մահվան աչքերում չկա ոչինչ, ճշմարտությունից բացի…
Ձիթողցյանների թանգարանում, որում, կրկին, բազում անգամներ եմ եղել, ավելի շատ խորհում եմ «գեն» կոչվող առեղծվածականության մասին, որովհետև օրեր առաջ Տիգրան Ձիթողցյան համաշխարհային ճանաչման հասած արվեստագետի ձորաղբյուրյան առանձնատանն էի, Ձիթողցյան ստուդիայում, նրա անկրկնելի արվեստի հետ, ու հենց միայն փաստը, որ Տիգրանը շարունակում է շառավիղների գործը՝ հիմնել մնայուն մի ժառանգություն շառավիղների երկրում, փառավորում է մարդուն:
Կարող էր մնալ նյույորքներում, հեռվից պաշտել Հայաստանը, նույնիսկ Հայաստանը սիրելու խորհուրդներ տալ մեզ նյույորքներից, բայց Ձիթողցյանների տուն է կառուցում Ձորաղբյուրում։
Եթե ժուռնալիստ չլինեի, հաստատ գենետիկայով պետք է զբաղվեի:
Գյումրիում շատ մարդ կա, աննկարագրելի շատ մարդ: Շատ երևանցիների կարելի է հանդիպել հենց Գյումրիում: Ես, օրինակ, հանդիպում եմ հրաշալի դերասան ընկերներիս (կամ՝ դերասան հրաշալի ընկերներիս)`  Նարինե Գրիգորյանին ու Սերգեյ Թովմասյանին: Գյումրու թատրոնում գործ են անում: Հանդիպում եմ արվեստաբաններ Օսյա Քարամյանին, Էսթեր Աբրահամյանին ու այլոց: Ու եթե Երևանում հանդիպելու, սուրճ խմելու, եկեղեցի գնալու ժամանակ չկա՝ Գյումրիում կա, թեպետ Գյումրիում կա նաև սրճարանում ազատ տեղ գտնելու խնդիր:
Գյումրիում շատ օտարերկրացիներ կան: Գյումրիում տարբեր լեզուներով խոսակցություններ են լսվում, թանգարաններում մարդիկ խմբերով են, ընտանիքներով:
Քաղաքն ապրում է իր յուրօրինակ կյանքով:
Գյումրիում Գյումրվա ավանդական հումորը բոլոր ժամանակակից դրսևորումներով դուրս է եկել փողոց ու գրավում է. «Գյումրին պուճախ չէ, Գյումրին օջախ է»՝ գրված է փողոցում, «ծո, դեմդ նայե, ծո կամաց քշե»՝ գրված է չորս ակնանի հեծանիվների վրա, որոնք կարծես Գյումրու նոր ֆայտոնները լինեն, «ղայդին քշել սորվի»՝ ազդարարում է վարորդական դասընթացների հայտարարությունը ու այսպես շարունակ՝ ամենաաներևակայելի սլացքներով:
Գյումրին զարգանում է, բայց, ցավոք, Գյումրին կարծես զարգանում է երևանյան հետագծով՝ անծրագիր, ինքնահոսի, խառնիխուռն, անգաղափար՝ վերջին հաշվով։ Մինչդեռ  Գյումրին շա՜տ մտածված զարգանալու, շա՜տ մանրակրկիտ ու խնամքով մտածված զարգանալու թե հնարավորություն ունի, թե ռեսուրս: Այլապես՝ որոշ ժամանակ անց կանգնելու ենք երևանյան իրականության փաստի առաջ:
Սրա լավագույն վկայությունը Վարդանանց հրապարակն է՝ աղճատված, անհասկանալի, անճաշակ, անտաղանդ արձաններով, քաղաքապետարանի անտաղանդ շենքով, ինչ-որ բանկի ապակե անճոռնի մասնաշենքով, թեկուզ և Յոթ Վերքի սքանչելի պատկերի, մի ողջ հիշողություն ամբարած շատրվանախմբի, հրապարակ իջնող ճեմափողոցների սիրուն միասնությամբ:
Գյումրու պատմական թատրոնի շենքի մոտ, դեռևս 1805-ին կառուցված աղբյուրի անմիջապես կողքին, որի վրա փորագրված է՝ Գյումրի, Ալեքսանդրապոլ 1805, դրված է սուրճի մեծ սարքը, ու չկա մեկը, որ սեփականատիրոջն ասի՝ եղբայր, արի, մի տասը մետր հեռու դնենք այս սարքը:
Պատմական շենքն այսօր «Թումոյի» տրամադրության տակ է, իտալական դիզայներական մտքի կարմիրով լրացված, թեպետ, եթե անկեղծ լինեմ, ոչ թե իտալական դիզայներական միտքն է գրավչություն տալիս շենքին, այլ հենց բուն շենքն է փառահեղ գրավչություն ավելացրել իտալական դիզայներական մտքին։ Եթե նայեք շենքին, դիմացի սալաքարերին, ձեզ կթվա, թե իտալական փոքրիկ քաղաքներում եք, խաղաղ, փոքրիկ իտալական դրախտներում:
«Թումոյի» առկայությունը, այգին, միջավայրը հույս են տալիս, որ Գյումրիի այս անկյունը կմնա սերունդներին: Մանավանդ, որ Գյումրիի՝ արդեն պատմական դարձած այգին, որը ժամանակին նույնպես սարսափելիորեն աղճատվել էր Վարդանանքի սիրահար փոքրիկ վարդանանքների փողային ախորժակից, հնարավորություն ունի վերադառնալու իր սկզբին:
Դրամատիկական թատրոնի դիմաց, որի հրապարակը որոշակի ճարտարապետական ամբողջություն ունի՝ Մհեր Մկրտչյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Հովհաննես Շիրազի՝ թող որ ոչ բոլորի կողմից ընդունելի արձաններով, մանկական փչովի խաղահրապարակն է, մինչդեռ մի քանի քայլ այն կողմ մանկական խաղերով այգին է, ու էլի ոչ մեկը չկա, որ սեփականատիրոջն ասի՝ եղբայր, արի այս խաղը տեղափոխենք թատրոնի դիմացից:
Հայտնի Կիրովի (նախկինում) ճեմափողոցում՝ շատերի համար Գյումրու սքանչելի Բուլվարում, մի կողմից «Ճռճռան գրախանութն» է՝ ուղղակի գտնված, սիրուն, փայփայելի անունով, մյուս կողմից՝  ինչ-որ անգլիաբառ ու անգլիատառ անհասկանալի անվանումներով գովազդային խառներամ վահանակներ, շենքերի ճակատների՝ սեփական ճաշակային դրսևորումներով ավերածություններ, նույն դարբնագործ ճաղաշարի տարբեր գույներով ներկված հատվածներ և այլն:
Նույն իրավիճակն է նաև մեկ այլ ճեմափողոցում՝ Աբովյանում: Ասլամազյան քույրերի թանգարանի անկրկնելի շենքը՝ մետաղահյուսք դարպասով, դիմացը՝ պիոներական ճամբարները հիշեցնող գույնզգույն բետոնե ծաղկամաններ՝ քաղաքային մշակույթից անսահմանորեն հեռու, մինչդեռ Գյումրին՝ Շուշիի հետ, քաղաքային մշակույթը լավագույնս արտացոլող քաղաքն է: Ամենուր մի կողմից հրաշալի, աննման, ստեղծարար անկյուններ՝ Գյումրիի շունչը ներսում, մյուս կողմից՝ օտար տառեր, օտար անուններ, օտար անվանումներ ու բետոնե գույնզգույն հատակ, երբ Արթիկի տուֆը մի քանի կիլոմետրի վրա է ու տուֆի մեջ կյանք կա: Այն կյանքը, որ Գյումրիի պատմությունը կարող է բերել փողոց՝ ի տես ամենքի:
Գյումրին բազմաշերտ քաղաք է: Հին քաղաքը՝ մշակութային ու պատմական ժառանգություն շենքերով, որոնք երկյուղած սիրո կարիք ունեն։ Սերը, կարծես, կա, բայց չկա երկյուղածությունը, ու սերը կարող է մի օր մնալ փողի ստվերում:
Սովետական առաջին շրջանի Գյումրին՝ շենքերով, որոնք նույն այդ երկյուղած սիրո պարագայում կարող են այլ տեսք ունենալ: Սովետական երկրորդ շրջանի Գյումրին՝ Սայաթ-Նովա փողոցով, օրինակ, ուր շատ յուրահատուկ վեհություն կա, արժանապատվություն, ու կարծես կանգուն է այն Գյումրին, որ 88-ից առաջվա հիշողությունն է անթեղում:
Եվ մի այլ բազմաշերտ Գյումրի էլ՝ տարբեր երկրների մշակույթի ու հիշողության համադրմամբ:
Գյումրիի թանգարաններում արգելում են լուսանկարվել: Ինչո՞ւ, Գյումրի ջան: Ինչո՞ւ, սիրելի քաղաք: Մի տեղ անգամ լուսանկարվելու համար լրացուցիչ տոմս առաջարկեցին: Ինչո՞ւ: Այդ լոնդոններն ու փաիզներն են «հոգնել» իրենց զբոսաշրջիկներից, այդ նրանց թանգարաներում են համաշխարհային արվեստի գանձերը, բայց նրանք թույլ են տալիս: Ինչո՞ւ այցելուն չի կարող լուսանկարվել, ասենք, Մհեր Մկրտչյանի՝ սիրելի արտիստի թանգարանում, ասենք Մհերի տակառիկի հետ: Ինչո՞ւ:
Ինչո՞ւ ենք այս համատարած լուսանկարվելու դարում մարդուն զրկում իր կյանքի մասնիկ դարձած սովորույթ-հաճույքից, էլ չեմ ասում, թե ինչո՞ւ ենք արհեստականորեն արգելափակում Գյումրու գովազդը, Գյումրին աշխարհով մեկ անվճար հանրայնացնելու, տարածելու հնարավորությունը՝ փոխանակ շնորհակալություն հայտնելու մարդկանց, որ իրենց գյումրիական լուսանկարները սփռում են սոցիալական ցանցերով:
Գյումրիի սիրելի պաշտոնյաներ. ինչո՞ւ չեք արգելում մուղամային «երգարվեստի» կարկառուն դեմքերի «ներկայությունը» Գյումրու ռեստորաններում: Երկու օր շարունակ, որտեղ մտանք ճաշելու, ընթրելու, նախաճաշելու՝ մի աղջիկ «երգչուհի» մուղամային մի ողբ էր կապել, այն դեպքում, երբ Գյումրին «Բամբիռ» տված քաղաքն է, երբ Գյումրին Ջիվանու երկիրն է ու այդպես հարյուրներ ու հարյուրներ…
Մի անգամ գնացեք «Բեռլին Արթ Հոթել», տեսեք, թե ինչպես կարող է երաժտությունն ամբողջ օրը քեզ հետ լինել ու դու չզգաս դրա ներկայությունը: Հարցրեք, ներդրեք:
«Էս աշխարհի տեր Ռոստոմի» կարիքն ունի Գյումրին:
Կենտրոնից հեռու փողոցներում անգամ խնամքով փայփայված պատշգամբներ կան, շքամուտքեր՝ ծաղիկների մեջ, առանձնատների բակեր՝ հյուրընկալ ու բացսիրտ, որովհետև Գյումրիում շատ սեր կա:
Ուշ երեկոյան գնում ենք Ալեքսեյ Մանուկյանի արվեստանոց՝ Ավստրիական թաղամասում: Ալեքս Մանուկյանը հեռացել է մարդուն կաշկանդող բոլոր պայմանականություններից, ձուլվել է բնության հետ ճիշտ այնպես, ինչպես ձուլված է մարդը ի սկզբանե, իր ծնունդով, բացվել է հանրության համար ու հանրության առաջ, իր օազիսը տարել է դեպի մարդիկ, դեպի հանրույթը, որպեսզի փոխի մարդուն, փոխի նրա պատկերացումները կյանքի մասին, բերի իր արմատներին, իր նախասկզբին:
Ալեքսի տուն-արվեստանոցում չկան պարիսպներ, չկան փշալարեր, չկան սահմաններ, ու Ալեքսը վերադարձնում է մարդկանց այն, ինչ նրանք տալիս են արվեստագետին՝ հույզ, զգացողություն, մտապատկերներ՝ վերացնելով իրականության ու ոչ իրականի սահմանը: Ժամանակակից արվեստը ժամանակի մեջ, իր ապրած ժամանակի մեջ, իր շրջապատի նյութով, իր շրջապատի նյութի վերացարկմամբ:
Կարծես Գյումրիի փողոցներից մագնիսով հավաքած լինեն բոլոր օտարերկրացիներին: Ֆրանսիացիներ, գերմանացիներ, ռուսներ, այլ ազգերի ներկայացուցիչներ, Երևանից, այլ վայրերից Gyumri Art Week-ին ժամանած մարդիկ մինչև ուշ գիշեր Ալեքսի տարածքում են, Ալեքսի արվեստային միջավայրում, խարույկ են վառում, գինի խմում, հայաստանյան դեղձ, խաղող վայելում ու վայելում Ալեքսի արվեստը: Գյումրին է:
Առավոտյան գնում եմ Գեղարվեստի ակադեմիայի Գյումրու մասնաճյուղ: Այս շենքը այլ զգացողություններ է առաջացնում միշտ, քանի որ այն, ինձ համար գոնե, ուղղակիորեն կապված է սիրելի մարդու՝ կոմպոզիտոր, դիրիժոր Լորիս Ճգնավորյան անկրկնելի արվեստագետի բացառիկ նախաձեռնության՝ դեպի Գյումրի ուխտագնացության հետ: Այդ ուխտագնացության ճանապարհի մի հատվածը Լորիս Ճգնավորյանի հետ անցնելու բախտ եմ ունեցել:
Ժամանակին հենց այդ բացառիկ ուխտագնացության շնորհիվ հիմնադրվեց Գյումրու Արվեստների ակադեմիան:
Գնում եմ, որովհետև այդ շենքում այսօր աշխատում է Վահագն Ղուկասյանը:
Վահագն Ղուկասյանը տաղանդավոր նկարիչ է: Շատ լավ նկարիչ: Բայց ես հիմա չգիտեմ՝ ճի՞շտ է, որ Վահագնը իր ժամանակի մեծ մասը ծախսում է կառավարելու, նոր մի բան ստեղծելու, արվեստային միջավայրեր կայացնելու վրա, քան՝ նկարելու: Վահագնը, անշուշտ, նկարում է, և նրա արվեստը նույնքան նոր է, ստեղծարար, որքան նրա միտքը: Նրա նման մարդիկ ունեն հաստատուն, կոնստանտ մի բան՝ ոգևորություն, փոխելու ջանք, նոր բան անելու ձգտում, լրջագույն գիտելիք, ստեղծարար միտք, որը չի տեղավորվում ոչ մի կաղապարում: Ճիշտ այնպես, ինչպես կաղապարներից դուրս է նրա արվեստը:
Նրա նման մարդկանց  համար, այո, չունի նշանակություն՝ կա՞ փող, թե՝ չկա փող: Այդ մարդիկ գտնում են և փողը, և հնարավորությունը, և միջոցը: Չնայած՝ ավելի լավ կլիներ, որ այդ մարդկանց համար գտնվեր թե փող, թե իշխանություն:
Երբ շա՜տ երիտասարդ Վահագն Ղուկասյանը նշանակվեց Գյումրու «Մարիամ և Երանուհի Ասլամազյան քույրերի թանգարան»-ի տնօրեն, այդ հիասքանչ թանգարանի տեղը գրեթե ոչ մեկը չգիտեր, բացի, հավանաբար, արվեստասեր մի քանի գյումրեցիներից:
Ու շատ կարճ ժամանակ անց թանգարանը դարձավ ձգողական կենտրոն, Գյումրիի ամենասիրելի անկյուններից մեկը՝ բազմաթիվ նոր, ստեղծարար նախագծերով, ծրագրերով, ցուցադրություններով, հանդիպումներով, քննարկումներով, զբոսաշրջիկներով: Իսկ այն ժամանակ Գյումրին դեռևս չուներ այսօրվա զբոսաշրջային գրավչությունը:
Վահագն Ղուկասյանն այն դարձրեց մշակութային կենտրոն, այցեքարտային նշանակություն տվեց թանգարանին:
Այսօր Վահագնը Գեղարվեստի պետական ակադեմիայի Գյումրու մասնաճյուղի ղեկավարն է ու էլի կարճ ժամանակում ակադեմիան դարձրել է կենտրոն՝ ձգողական կենտրոն, մշակութային կենտրոն: Էլի նախագծեր, ծրագրեր, հանդիպումներ, քննարկումներ:
Այսօր էլ ակադեմիայի ավերակ բակը վերածվել է ուսանողական ազատ միջավայրի, ստեղծվել է արվեստ յուրացնող ուսանողների ազատ շփման մի հարթակ, արվեստային մի գոտի: Եվ ահա, այդ կենտրոնում Gyumri art Week-ի շրջանակներում բացվում է Վահագն Ղուկասյանի «Հայելային իրականության ձայները» քանդակային ինստալյացիան:
Այս հայելային իրականությունը՝ ճիշտ, ինչպես հայելին, ցուցանում է այն պատկերը, որը կայացրել ու կայացնում է արվեստագետը: Այս իրականության մեջ է արտացոլված հենց այն փոփոխված իրականությունը, որին կյանք է տվել արվեստագետը՝ փոխելու համար մարդուն:  Վահագն Ղուկասյան արվեստագետի ձգտման արդյունքում՝ փոխվել է միջավայրը, փոխվել է շուրջը, բնությունը բերվել է դեպի մարդը, մարդը գնացել է դեպի բնություն, և այս իրականության մեջ, իսկապես, լսելի են բոլոր այն ձայները, որոնք Վահագնի գործ դարձող խոսքի մեջ են:
Գնում ենք տիկնիկային թատրոն: Ստեփան Ալիխանյանի անվան տիկնիկային թատրոն: Ներկայացումը սկսված է: Գյումրեցի փոքրիկները վայելում են թատրոնը, իսկ ես վայելելով Աբովյան փողոցը՝ սպասում եմ թատրոնի տնօրենուհուն, որին չեմ ճանաչում: Եվ ահա Աբովյանի բազմադեմ քայլողների մեջ հեռվում երևում է արտիստական կեցվածքով, հագուստի ոճով, գույներով տարբերվող երիտասարդ կինը, ու ենթադրում եմ, որ հենց նա պետք է լինի թատրոնի տնօրենուհին: «Ընբես կըխաղար, օր». Ականջդ կանչի Գալյա Նովենց:
Արմենուհի Մանուկյանի հետ շատ երկար խոսում ենք տիկնիկային թատրոնից, նրա երազանքներից՝ տեսնել թատրոնը նոր գույներով, նոր լույսերով, նոր ներկայացումներով՝ ժամանակին, Գյումրուն, այսօրվա փոքրիկներին համահունչ, տանել թատրոնը հյուրախաղերի՝ երևաններ, մոսկվաներ, լոնդոններ. ինչո՞ւ չէ, արժանավայել ապրել դերասանի վաստակով, նոր հորիզոններ ընդգրկել: Եռանդը, նվիրումը, հաստատ մարդու ջիղը, համառությունը, որ ուներ Արմենուհին, վստահ եմ բերելու են այդ նոր հորիզոնները, իսկ Արմենուհի Մանուկյանին աջակցելու պատրաստ մի ամբողջ բանակ կա:
Շատ «վտանգավոր» տեղում է տիկնիկային թատրոնը: Փողային ախորժակով մարդկանց աչքի առաջ, եզակի մշակութային օջախ Աբովյան բիզնես գրավչությամբ փողոցում, և բոլոր նրանք, ովքեր կունենան այդ ախորժակը՝ կուլ տալու թատրոնը, պիտի վստահ լինեն, որ հանդիպելու են մի մեծ, հսկայական բանակի դիմադրությանը:
Մի օր հայ հարուստները պիտի հասկանա՞ն, որ մշակութային ակունքներում է նաև իրենց հարստանալու  ակունքը:
Երեկոյան կրկին «Բեռլին Արթ Հոթելի» դրախտային այգում ենք՝ Վահան Թոփչյանի, Ալեքս Տեր-Մինասյանի, Սարգիս Հովհաննիսյանի, Վահագն Ղուկասյանի, Երևանից, Թբիլիսիից, Ֆրանսիայից ժամանած հյուրերի հետ: Թբիլիսիից ժամանած մեր հայրենակցուհին, ի դեպ, ժամանել էր ուսումնասիրելու արդեն բոլորին հայտնի Գյումրիի «Արեգակ»-ի փորձը՝ որպես սոցիալական ձեռներեցության հրաշալի, հաջողված օրինակ՝ ներդնելու համար Թբիլիում: Այո, Գյումրին արդեն արտահանում է  տեխնոլոգիաներ:
«Բեռլին»-ում բացվում է Սարգիս Հովհաննիսյանի «Մետավերս» ցուցահանդեսը:
Այս ցուցահանդեսի մասին առանձին անդրադարձ է լինելու, բայց Սարգիս Հովհաննիսյանին անհնար է այստեղ չանդրադառնալ:
Բացառիկ մի ստեղծագործող, որ ունենալով լուրջ միջազգային ճանաչում, լուրջ միջազգային կապեր, չի դադարում լինել մեծ երազող: Երազող՝ Գյումրիում, Երևանում, այլուր իրականացնելու ամենաանհավանական ծրագրերը, նախագծերը, իրականում «ոչ մի լումա բյուջեով» հիմնելու Gyumri Art Week-ը, վերականգնելու ավանդույթները՝ Գյումրին որպես ժամանակակից արվեստի կենտրոն, համախմբելու ամենատարբեր ստեղծագործողների, մղելու նրանց դեպի նոր որոնումների, ու այս ամենը անելով լուռ, առանց իր անձի մասին բարձրաձայնելու, քաշված իր չընդհատվող գործերի մեջ, երազների մեջ, երևակայությունների մեջ։
Ես այս նյութը կարող էի վերնագրել ոչ միայն Գյումրին, Ալեքսը, Վահագնը, Սարգիսը, Արմենուհին,  Gyumri Art Week-ը, այլև  Հակոբը, Ռոզան, շատ սիրելի բանաստեղծ Ռոզան, որին այս անգամ չհանդիպեցինք, Աստղիկը, Աստղիկ Եդիգարյան- Բաբունցը, որին, որքան էլ տարօրինակ թվա, անձամբ չեմ ճանաչում և շատ-շատերը, որովհետև Գյումրին հարուստ է այստեսակ մարդկանցով:
Ու հիմա միամտորեն մտածեցի՝ թե ինչո՞ւ Գյումրիի նոր քաղաքապետը չի ստեղծում այս մարդկանց խորհուրդը, որը մանրամասնորեն կաշխատի Գյումրիի պահպանման ու զարգացման դետալացված ծրագրի վրա, իսկ իրեն կմնա միայն անվերապահորեն կատարել այդ ծրագիրը: Չէ, որ այստեսակ մարդիկ են Գյումրիի նյարդերը ու նրանք են, որ հոդացավի սրությամբ զգում են յուրաքանչյուր նյարդի ցավը:
Չէ որ նրանք «Էս աշխարհի տեր Ռոստոմի» ցեղից են:
Գոնե Գյումրիում ստեղծեք: Երևանից վաղուց հույս չկա:
ՃԱՆԱՉԻՐ ԿԱՆԱՉ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ, ԱՊՐԻՐ ԵՐԿԱՐ
ՄԵՆՔ ԳԻՏԵՆՔ ՁԵՐ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ
© Copyright «ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակ 2016
«ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակում գովազդի տեղադրման բացառիկ իրավունքը պատկանում է PBM Media House ընկերությանը
Իրավաբանական աջակցությունը ՝ MM Legal Outsource ընկերության
Ծանոթացեք խմբագրական քաղաքականությանը և հաստատեք, որ համաձայն եք մեր խմբագրական քաղաքականության հետ:
Դառնալով «ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակ նախագծի անդամ, Դուք ազատ եք «ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակի Ձեր անձնական մեդիատարածքում տեղադրվող Ձեր հրապարակումներում (հոդված, ակնարկ,վերլուծություն, ուսումնասիրություն, նոթ և այլն) արտահայտելու Ձեր կարծիքը, տեսակետը, դիրքորոշումը, սակայն մենք ունենք խմբագրական քաղաքականության ընդունված սկզբունքներ, որոնք Դուք ևս պետք է ընդունեք:
Եթե չեք ընդունում մեր խմբագրական քաղաքականության սկզբունքները, Դուք չեք կարող դառնալ մեր համայնքի անդամ:
Ինչ խոսք, պարտադիր չէ, որ Դուք կիսեք մեր խմբագրական քաղաքականության սկզբունքները: Այսօր արտահայտվելու հարյուրավոր հարթակներ կան՝ սոցիալական ցանցերից մինչև սեփական բլոգային տիրույթներ:
Ուղղակի մենք ունենք ընդունված սկզբունքներ և ուզում ենք, որ «ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակում ընդգրկվեն մարդիկ, որոնք ընդունում են դրանք:
Մեզ համար կարևորը ՊՐՈՖԵՍԻՈՆԱԼ խոսակցությունն է կոնկրետ ոլորտների շուրջ, որում էլ տեսնում ենք ՓՈԽԵԼՈՒ ԵՎ ՓՈԽՎԵԼՈՒ փիլիսոփայությունը:
Մենք հրապարակելու ենք բացառապես ՍՏՈՒԳՎԱԾ, ՀԱՎԱՍՏԻ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆ, ՓԱՍՏԱՐԿՎԱԾ ԿԱՐԾԻՔ և ՏԵՍԱԿԵՏ, ԽՈՐՔԱՅԻՆ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ, ՊՐՈՖԵՍԻՈՆԱԼ ՄԻՏՔ՝ շարադրված չաղարտված լեզվով, հարգալից, բարեկիրթ տոնով:
Դուք իրավունք չունեք Ձեր հրապարակումներում օգտագործել ԱՆՎԱՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ, ցանկացած տեսակի ԱՆՎԱՅԵԼ, ԱՆՊԱՐԿԵՇՏ բառեր և արտահայտություններ, դրանց փոխարինող ԽՈՐՀՐԴԱՆՇԱՆՆԵՐ, ՆՇԱՆՆԵՐ, ԱՐՏԱՀԱՅՏՉԱՁԵՎԵՐ և այլն, այդ թվում՝ տառերի մտածված, ակնարկող բացակայություններ, կետադրական նշաններով՝ բազմակետեր, փակագծեր և այլն, արվող ակնարկներ, լեզվական աղավաղումներ:
«ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակը բացառիկ նշանակություն է տալիս լեզվական խնդիրներին, լեզվի անաղարտությանը օգտատերերի նյութերի շարադրանքներում՝ ընդունելով միաժամանակ այն, որ լեզուն զարգացող երևույթ է:
Դուք չեք կարող տեղադրել անպարկեշտ բնույթի տեղեկատվություն, ՊՈՌՆՈԳՐԱՖԻԱ,  ԲՌՆՈՒԹՅՈՒՆ, ԴԱԺԱՆՈՒԹՅՈՒՆ պարունակող, քարոզող տեքստեր, պատկերներ, նկարագրություններ, կենդանիների հետ անմարդկային վարվելու օրինակներ, սուիցիդի դրդող սադրիչ նյութեր, հրապարակումներ, անչափահասների իրավունքները, մարդու անձնական իրավունքները, անձնական կյանքի անձեռնմխելիությունը խախտող բնույթի տեղեկատվություն՝ տեքստեր,լուսանկարներ, արտահայտություններ և այլն:
Մենք ԱՆԹՈՒՅԼԱՏՐԵԼԻ ենք համարում որևէ կերպ վիրավորել որևէ մեկին, քննարկել որևէ մեկի ԱՆՁԸ՝ ԴԻՐՔՈՐՈՇՄԱՆ կամ ՏԵՍԱԿԵՏԻ, ԿԱՐԾԻՔԻ փոխարեն, սեփական կարծիքի, տեսակետի կամ դիրքորոշման արտահայտումը պայմանավորել այլոց կամ նրանց տեսակետը, դիրքորոշումը անվանարկելով, տարածել սպառնալիքներ, վարկաբեկիչ բնույթի տեղեկատվություն, մարդու պատիվն ու արժանապատվությունը, գործարար համբավը վիրավորող՝ այդ թվում և այլ օգտատերերին կամ երրորդ անձանց վերաբերվող:
Մեր սկզբունքներին դեմ է ազգային, կրոնական կամ այլ կարգի անհանդուրժողականություն հրահրելը, ծայրահեղական մոտեցումներ պարունակող նյութեր տարածելը, հանցավոր գործունեությունը խրախուսելը, պետական, ռազմական, առևտրային գաղտնիք պարունակող տեղեկատվություն տեղադրելը:
Արգելվում է օգտատերերի կողմից գովազդային նյութեր, այդ թվում և քաղաքական, այդպիսի երանգավորում ունեցող տեղեկատվություն տարածելը, սպամեր ուղարկելը, այլ իրավունքներ և շահեր խախտելը:
Մենք մեզ իրավունք ենք վերապահելու «ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակում չտեղադրել մեր համայնքի անդամ դարձած օգտատերերի բոլոր այն հրապարակումները, որոնք կխախտեն վերընշյալ պահանջները, այն հրապարակումները, որոնք մենք հիմնավորված կգտնենք, որ չեն համապատասխանում «ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակի խմբագրական քաղաքականության սկզբունքներին:
Դա չի նշանակում, որ մենք դեմ ենք լինելու որևէ երևույթի քննադատությանը: Մենք լինելու ենք բաց և գնահատելու ենք բացախոսությունը, բայց և հարգելու ենք այն սկզբունքները, որոնք միջազգայնորեն ընդունված են որակյալ բովանդակություն արտադրող Մեդիայի կողմից:
Մեր խմբագրական քաղաքականության սկզբունքներին օգտատերերի հրապարակումների ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ կամ ՈՉ՝ որոշելու են ՄՈԴԵՐԱՏՈՐՆԵՐԸ, որոնք ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՈՒ անձ են:
Մոդերատորները չեն կարող միջամտել Ձեր նյութերի բովանդակային կողմին, և իրավունք ունեն միայն.
Ա. Կատարել խմբագրական աշխատանք:
Բ. Կատարել վարնագրային քաղաքականության միջամտություն՝ առանց վնասելու նյութերի բովանդակային կողմին:
Գ. Առարկություններ ներկայացնել լեզվական խնդիրների հետ կապված՝ բացառությամբ գրական ստեղծագործությունների լեզվի:
Դ. Որոշել նյութերի համապատասխանությունը կամ անհամապատասխանությունը մեր խմբագրական քաղաքականության սկզբունքներին:
Ե. Չթողարկել այն նյութերը, որոնք չեն համապատասխանում խմբագրական քաղաքականության սկզբունքներին:
Զ.Նյութերի հեղինակների հետ կատարել որոշ ճշգրտումներ՝ կապված նյութերում առկա տեղեկատվության, լեզվական խնդիրների, շարադրանքի և այլ հարցերի հետ:
Վեճերը մոդերատորների հետ անթույլատրելի են:
«ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակի խմբագրական քաղաքականության սկզբունքների անհամապատասխանության հետևանքով չտեղադրված հրապարակումների համար՝ անկախ դրանց քանակից և պարբերականությունից, «ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակը պարտավորություն չի կրում:
Օգտատերը ներկայացնելով իր հրապարակումը «ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակում, հրապարակայնորեն հայտարարում է, որ ինքը տեղյակ է «ՀԱՅԵՐ»համահայկական մեդիահարթակի խմբագրական քաղաքականության սկզբունքներին, համաձայն է դրանց և պարտավորվում է մնալ այդ սկզբունքների սահմաններում:
Օգտատերը ներկայացնելով իր հրապարակումը «ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակում, դրանով հավաստում է, որ իր կողմից տեղադրված նյութերն իր ինտելեկտուալ սեփականությունն են:
Պահպանելով օգտատերերի հրապարակումները իրենց անձնական մեդիահարթակներում՝ տեղադրված մեր կողմից օգտագործվող սերվերային տարածքներում, մենք չենք հավակնում լինել իրավունքի կրող՝ կապված օգտատիրոջ հրապարակումների իրավունքների հետ:
«ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակը պարտավորվածություն չունի վերադարձնել օգտատերերի նյութերը, գրախոսել դրանք, տալ կարծիք, մեկնաբանություն և այլն:
«ՀԱՅԵՐ» համահայկական մեդիահարթակի միջոցով չի թույլատրվում որևէ կերպ տարածել ուրիշների ինտելեկտուալ սեփականությունը, երրորդ անձանց սեփականությունը: Դա հանդիսանում է անօրինական գործունեություն:
Օգտատերը պարտավորվում է չտարածել ուրիշի կամ երրորդ անձանց ստեղծած բովանդակությունը: Օգտատերն ինքն է պատասխանատվություն կրելու նմանօրինակ գործունեության համար:
Համաձայն եմ Ձեր խմբագրական քաղաքականության հետ:
Բնակության վայր (քաղաք, գյուղ, ավան և այլն)
Բնակության հասցե (փողոց, տուն, շենք, բնակարան և այլն)
Խորագիր Ազգագրություն Անվտանգություն Առողջապահություն Աստվածաբանություն Առևտուր Ապագայագիտություն Ապահովագրություն Արժեքներ Արձակ Արվեստ Բիզնես կառավարում Բանկային Բնապահպանություն Բնական պաշարներ Բնական գիտություններ Բորսաներ Բոնդեր Բրենդի կառավարում Բիզնես Գրականություն Գիտություն Գրականագիտություն Գյուղ Դատական Դրամատուրգիա Դիվանագիտություն Երաժշտություն Եկեղեցի Երեխաներ Ընտանիք Թատրոն Թարգմանչական Թվային աշխարհ Ժամանակակից արվեստ Ժուռնալիստիկա Ինովացիա Իրավունք Ինտերնետ Լուսանկարչություն Ծրագրավորում Կառավարում Կովկաս Կրթություն Կրոն Կրեատիվ Կինո Հատուկ նախագիծ / special stories Հանրային կապեր Հանրային քաղաքականություն Հեռահաղորդակցություն Հասարակություն Հոգեբանություն Հանրային կառավարում Հեռուստատեսություն Ճարտարագիտություն Ճարտարապետություն Մանկավարժություն Միտք Մուլտիմեդիա Մերձավոր Արևելք Մարքետինգ Միգրացիա Միջազգային հարաբերություններ Մշակույթ Նորաձևություն Շուկաներ Պատմություններ Պաշտպանություն Պրոդյուսինգ Ռադիո Ռեսուրսների կառավարում Սոցիալական Սոցիոլոգիա Սփյուռք Վերլուծություն Տարածաշրջան Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ Տեխնոլոգիաներ Տեղեկատվական անվտանգություն Տուրիզմ Տնտեսություն Ցեղասպանություն Փորձագիտություն Քաղաքագիտություն Քաղաքականություն Քաղաքաշինություն Ֆինանսներ
Կենսագրություն (Ներկայացրեք Ձեր կենսագրությունը ազատ շարադրմամբ)
Բեռնեք Ձեր լուսանկարը (4X4 չափի)
Համաձայն եմ Ձեր խմբագրական քաղաքականության հետ: