hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy pl hy hy en hy en hy en hy en hy en hy hy ru en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy
Իրականության մեջ ընդհատված կյանքը երազում շարունակվեց
— Տիկին Սահակյան, փաստորեն, երկրաշարժից հետո հավաքագրել եք մարդկանց երազները, որոնք աղետի հնարավոր կանխատեսումներ են եղել: Ի՞նչ պարզեցիք այդ ուսումնասիրության ընթացքում:
— Գրի առած երազներից որո՞նք էին առավել տպավորիչ ու երկրաշարժին առավել շատ առնչվող:
— Օրինակ՝ մեկը երազին տեսել էր, որ երկնքից գնում է Տիրամայրը՝ գրկին երեխա: Եվ նրա շորերի կեսը կարմիր էր, կեսը՝ սև, գրկի երեխան էլ էր այդպիսին: Ասում է՝ նա երկնքի երեսով անցնում էր լացելով ու ասում. «Ես դեռ կամ»: Սա համամարդկային երազ էր, քրիստոնյա ազգերին բնորոշ: Կա նաև ազգային սիմվոլներով: Օրինակ՝ մեկը երազին Անի քաղաքն էր տեսել, բայց ասում է՝ ոնց որ Գյումրին լիներ: Ասում է՝ ես ման էի գալիս այդ քաղաքում ու կանչում՝ «Անի ջան, Անի», որովհետև քաղաքը վերածվել էր գերեզմանոցի, Գյումրին Անիի հետ էր նույնացրել: Այսինքն՝ այդ ինֆորմացիան մարդիկ ավելի արագ են ստացել, քան երևույթը տեղի է ունեցել: Մեկն էլ երազին տեսել էր, որ Կարս տանող ճանապարհները բացվել են: Երևի իր կյանքի մայրամուտին նա տեսել է իր երազանքը, ու ասում է. «Ժողովուրդը մեծ ճանապարհի պատրաստություն էր տեսնում, բոլորը ճամպրուկներով էին, բայց երկնքում ագռավներ էին ու կռռոց էր լսվում»: Իսկ ամենատպավորիչ երազն ինձ համար այս մեկն է. մի մարդ պատմում է, որ իբր 50-ամյակի կամուրջի վրա «ջանդակներով» միս էին վաճառում, ասում է՝ բոլորն իր ծանոթ մարդիկ էին, ինքն էլ էր վաճառում, բայց իրենից ոչ մեկը չէր գնում: Ասում է՝ հետո հասկացա, որ այդ միսն իմ մարմինն էր, ով վաճառել էր՝ մահացել էր: Դա իր մեկնաբանությունն էր: Ես, առհասարակ, ոչ մի երազ չեմ մեկնաբանել, միայն լսել ու գրի եմ առել իրենց մեկնաբանությունները և այդ երազները նրանց նկարել եմ տվել:
— Շատերը երազի խորհրդանշաններին չեն հավատում: Գիտականորեն երազի ֆենոմենն ինչպե՞ս է բացատրվում:
— Երազները, փաստորեն, ենթագիտակցական փաստեր են, երազը չի կարելի ժխտել, որովհետև մեր երազները մեր կյանքի բովանդակություններն են: Երբեք ես չեմ կարող քո կյանքի բովանդակության վերաբերյալ երազ տեսնել, իմ երազներն իմ կյանքի բովանդակություններն են, վաղ մանկության տպավորությունները: Բոլոր մտքերը, որոնց մասին մտածում ենք ու չենք ցանկանում, որ լինեն, ուղարկում ենք ենթագիտակցություն, որն այս կամ այն կերպ ազդանշան է տալիս իրական կյանքի մասին:
Երազները երկու փուլով են ընթանում. քնի արագ և դանդաղ փուլ: Մենք երազներ տեսնում ենք արագ փուլում, դանդաղ փուլում հոգեկան ակտիվությունը շատ ցածր մակարդակի վրա է և երազներ չենք տեսնում կամ, եթե տեսնում ենք, չենք հիշում: Երազները սուտ լինել չեն կարող: Եթե մարդը երազ չտեսնի, կխելագարվի առօրյա ահռելի ինֆորմացիայից: Երազները զտում, մաքրում են մեր հոգեկան աշխարհը: Եթե մարդն ասում է՝ երազ չի տեսնում, այդպես չէ, ուղղակի չի հիշում: Նույնիսկ կենդանիներն են երազ տեսնում:
— Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ երկրաշարժն այդ սերունդի հոգեբանության վրա:
— Ես մի հոդված ունեի՝ «Ժամանակի գիծը ճգնաժամերի պահին»: Սա այն մասին է, թե մարդն ինչպես է ընկալում ժամանակը: Մարդուն թվում է, թե երկրաշարժը երեկ է եղել կամ նման բան չի եղել առհասարակ… Մի կնոջ հետ էի զրուցում, տղան 14 տարեկանում երկրաշարժին մահացել էր: Հետո նա նորից երեխա է ունեցել: Ասում էր՝ մինչ 14 տարին գիտեմ ինչ է լինելու նրա հետ, հետո՝ չգիտեմ: Փաստորեն, այդ մարդը վերարտադրել է իր կորցրած երեխաներին, ոչ թե երեխա է ունեցել, որ ապրի: Բայց այդ երեխան էլ ապրելու իրավունք ունի և երբեք այն մարդը չէ, ում տեղը ծնվել է: Սակայն մայրը միշտ նույնացնում է նրանց: Այսինքն՝ աղետից հետո հոգեբանական խորը դաշտ ստեղծվեց, որը լուրջ ուսումնասիրության կարիք ունի: Բայց ամեն մարդ գտավ աղետից դուրս գալու իր ելուղին: Տեղի ունեցավ նաև կոլեկտիվ ընդօրինակում: Մեկը տեսավ, թե մյուսը վիշտն ինչպես է հաղթահարում, ինքն էլ փորձեց այդպես ապրել: Մեծ տարածում գտավ շինարարությունը: Մարդիկ որոշեցին իրենց օթևանը նորից կառուցել: Մարդուն ասված ամենամեծ անեծքը «Տունդ քանդվի»-ն է, չէ՞: Փաստորեն, մարդիկ որոշեցին իրենց տունը նորից կառուցել, ու երբ առաջին շինարարությունը եղավ, մարդիկ մի քիչ սկսեցին սփոփել իրենց վիշտը. մեկը լացով էր դա արտահայտում, մյուսը կոմպենսացիա տեսնում էր երազներում: Մի կին կար, ասում էր՝ աղջկաս կորցրել եմ, բայց ուղեղիս մեջ ինքը դեռ մեռած չէր, ես նրա համար օժիտ էի հավաքում: Կամ մյուսը տղայի համար հարսնացու էր փնտրում, բայց իրականում տղան մահացել էր: Վշտի ընկալումը միանգամից չի եղել, մարդիկ աստիճանաբար են հասկացել, թե ինչ են կորցրել: Մարդիկ կային գերեզմանոցներ սարքելով հանգստություն գտան, մեծ մասն էլ սուիցիդներ կատարեցին: Ու, առհասարակ, մենք մեր կյանքի մեջ կտրվածք մտցրեցինք՝ երկրաշարժից առաջ և հետո:
— Տիկին Սահակյան, աղետի ականատես մարդկանց մոտ այսօր հաղթահարվա՞ծ է այդ սթրեսը:
— Կան մարդիկ, ովքեր հավետ կապված մնացին մեծ ակնթարթին, ընդհանրապես չկարողացան անջատվել, կարող է այդ դեպքերը մոռացան, կարող է իրենց երազներն այլ բովանդակություն ստացան, բայց մեկ է, իրենց մտածողության ամենախորը շերտը սթրեսն է: Նայած թե ով կոմպենսացիայի ինչ ճանապարհ է բռնում և ում հոգեկան փսիխոկորեկցիան՝ հոգեվերականգնումը, ինչ արագության է լինում: Դա մարդու տեսակից է կախված, յուրաքանչյուր մարդ մի տիեզերք է: Մարդիկ կան, ընդհանրապես, հոգեբանի մոտ չգնացին, իրենք իրենց կարողացան կյանքի իմաստ փնտրել ինչ-որ մի բանում: Մարդ կա սկսեց բանաստեղծություններ գրել, մասնակցել համընդհանուր միջոցառումների, որտեղ, մտածում էր, որ ինքը մենակ չէ:
— Ետերկրաշարժյան՝ մասնավորապես 90-ականների սերունդը, աղետը չէր տեսել, բայց անմիջապես զգաց իր վրա: Հոգեբանորեն ի՞նչ կատարվեց այդ սերունդի հետ:
— Նույն խորությամբ չէ, բայց այդ սերունդն էլ է կրում երկրաշարժի հետևանքները. կիսաքանդ շենքերը, ծնողների լացը, հանգուցյալների նկարները, գերեզմանոցը… Ինչքան էլ ասես, թե ազդեցություն չի թողել, այդպես չէ:
Գծանկարները՝ Վ.Թոփչյանի և Վ.Թադևոսյանի[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]
«Տիկնիկայինը կարողանում է ներթափանցել երեխայի ներաշխարհ»
Արթուր Ալեքսանյանը աշխարհի քառակի չեմպիոն
«Մեր թիմում ամեն մեկը պետք է փոփոխություն բերի եւ արդյունք ապահովի»
Երեք առաջնախաղ 157-րդ թատերաշրջանում
ՀՀ, Գյումրի, Իսահակյան փ., 76
(+374 312) 6 72 56
«Տիկնիկայինը կարողանում է ներթափանցել երեխայի ներաշխարհ»
Արթուր Ալեքսանյանը աշխարհի քառակի չեմպիոն
«Մեր թիմում ամեն մեկը պետք է փոփոխություն բերի եւ արդյունք ապահովի»
Երեք առաջնախաղ 157-րդ թատերաշրջանում
Մեջբերումներ անելիս ակտիվ հղումը shrjapat.am- ին պարտադիր է: Կայքում արտահայտված կարծիքները պարտադիր չէ, որ համընկնեն կայքի խմբագրության տեսակետի հետ:
Գովզդների բովանդակության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում: