hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy fr hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy fr en oc en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en en
Հոկտեմբերի 3, 2010Ապրիլի 22, 2016 Անի Գասպարյան
Այս տողերի հեղինակը 51-ամյա մի կին է`մանկավարժ, որն ապրում է Հայաստանի հեռավորգյուղերից մեկում:
Ցավոք, նման խնդիրների լուծումը դեռ երկար ժամանակ կպահանջի` սոցիալական, հոգեբանական վերափոխումների շրջան, որը, միգուցե, տասնամյակներ տևի, սակայն բռնության այնպիսի դրսևորումներն ընտանիքում, ինչպիսիք են ստորացումը, ծեծը, ահաբեկումն ու խոշտանգումը, ոչ մի դեպքում չպետք է ենթարկվեն ժամանակի փորձությանը, քանի որ դրանք դուրս են և՛ ավանդականի, և՛ տվյալ հասարակության մեջ ձևավորված վարքուբարքի շրջանակներից, դրանք հանցագործություն են, որ պետք է բացահայտվեն ու պատժվեն օրենքի ողջ խստությամբ:
Մասնագետներն ընտանեկան բռնությունն այսպես են սահմանում` արարքների մի ողջ շղթա, որով ընտանիքի մի անդամը հարկադրում է մյուսին կատարել իր ցանկությունները` վերջինիս հանդեպ վերահսկողություն հաստատելու համար:
Հայաստանում ընտանեկան բռնության ամենատարածված օրինակներից է հոգեբանական բռնությունը, որը դրսևորվում է մտավոր գերազանցություն ցուցադրելով, ստորացնելով, վիրավորական ածականներով դիմելով, ընտանիքից կամ բարեկամներից մեկուսացնելով: Ընտանեկան բռնության տեսակներից են նաև տնտեսական բռնությունը, որը դրսևորվում է դրամական միջոցներից զրկելով, աշխատելու կամ աշխատանք փնտրելու արգելքով, ֆիզիկական, սեռական բռնությունը, հալածանքն ու հետապնդումը, ահաբեկումը:
Ցանկացած մարդ կարող է ընտանեկան բռնության զոհ դառնալ` անկախ տարիքից, սեռից, սոցիալական վիճակից և այլն, սակայն աշխարհում ավելի հաճախ ընտանեկան բռնության զոհ են դառնում կանայք:
Միայն ԱՄՆ-ում յուրաքանչյուր չորրորդ կին կյանքում թեկուզ մեկ անգամ ընտանեկան բռնության զոհ է դառնում: Իսկ Միչիգանի նահանգի ոստիկանության վարչության վիճակագրությունը վկայում է, որ Միչիգանում յուրաքանչյուր հինգերորդ օրը մեկ մի կին է զոհվում իր ներկա կամ նախկին զուգընկերոջ ձեռքով: Ընդ որում, այդ սպանությունների 75%-ը կատարվում է այն ժամանակ, երբ զուգընկերների միջև հարաբերություններն արդեն խզվել են, կամ կանայք փորձում են դա անել:
Ինչպես նշում է ԿԻԿ-ի ճգնաժամային կենտրոնի հոգեբան Սոնա Գրիգորյանը, հայ կանայք իրենց վիճակի մասին խոսում են այն ժամանակ, երբ «դանակը հասնում է ոսկորին».
«Մեզ դիմում են այն կանայք, ովքեր ամուսնու հետ լեզու գտնելու և ընտանիքը փրկելու բոլոր միջոցները սպառել են, ընդհուպ մինչև ինքնասպանության փորձ,- ասում է հոգեբանը: – Սակայն այդ իրավիճակում արդեն խնդիրը լուծելն էլ է բարդանում»:
Հոգեբանը կարծում է, որ կանայք պետք է իրենց պաշտպանեն մինչև ամենավատթար վիճակին հասնելը. «Օրինակ` կինը պետք է պայքարի այն պահից, երբ ամուսինը, իմանալով, որ աղջիկ է ունենալու, փոխում է վերաբերմունքը նրա նկատմամբ»,- կարծում է հոգեբանը` նշելով, որ այդ ժամանակից էլ ծնվում բռնությունը:
Բռնությունը, որպես կանոն, ձեռքբերովի վարքագիծ է. այն ուժեղանում է հատկապես թմրանյութեր և ալկոհոլ օգտագործելու դեպքում: Սակայն կանանցից շատերը (ոչ միայն Հայաստանում, այլև ողջ աշխարհում) չեն համարում, որ իրենց վիրավորել կամ ծեծել են, չեն կարծում, թե իրենց զուգընկերոջ վերաբերմունքը բռնակալական է, համարում են, որ դա միայն մեկ հարված է, այլ ոչ վարքագիծ: Հոգեբանները հավաստում են, որ հենց այդ մտածողությունն էլ հանգեցնում է մեկ հարվածը բազմապատկելու անխուսափելի իրողությանը:
Ըստ ԿԻԿ-ի մեկ այլ վիճակագրության` Հայաստանի 10 կանանցից 6-ը կարծում են, որ «լավ կինը միշտ ենթարկվում է իր ամուսնուն` նույնիսկ համաձայն չլինելու դեպքում», «ամուսնու համար կարևոր է ցույց տալ իր կնոջը, թե ով է ղեկավարում տունը», և 10 կանանցից 4-ն են համաձայնել, որ կինն իրավունք ունի ընտրելու իր ընկերներին, նույնիսկ եթե ամուսինը նրանց չի հավանում: Գրեթե բոլոր կանայք, սակայն, համաձայնել են, որ «ամուսինը երբեք չպետք է հարվածի կնոջը»:
Հայաստանի տասը մարզերում ԿԻԿ-ն ունի ներկայացուցիչներ և կանանց ակտիվ խմբեր, իսկ չորս մարզկենտրոններում` ճգնաժամային կենտրոններ:
Հոգեբանը նշում է նաև, որ մարզերում ու մայրաքաղաքում իրավիճակը շատ չի տարբերվում:
Դեպքերն ու օրինակները մեկը մյուսից զարհուրելի են ու զավեշտալի. օրինակ` հոգեբանը ներկայացնում է մի դեպք, երբ կնոջը տնից վռնդել են միայն այն պատճառով, որ նա երեք աղջիկ է լույս աշխարհ բերել: Զարմանալին այն է, որ աղջիկ երեխաների նկատմամբ այդպիսի անողոք ու անհանդուրժող վերաբերմունք դրսևորող հայրն ու սկեսուրը դուստրերին չեն տվել մորը, այլ պահել են իրենց մոտ: Մեկ այլ դեպքում էլ ամուսինն իր չորս-հինգ տարեկան որդուն առևանգել է, տարել մայրաքաղաք, ստիպել, որ մուրացկանությամբ զբաղվի: Մորը ոչ մի կերպ չի հաջողվել երեխային հետ վերադարձնել` անիրազեկության և իր իրավունքների մասին չիմանալու պատճառով: Միայն հիսուն օր անց, երբ կինը պարզել է, որ որպես միայնակ մայր (ամուսինները զագսավորված չեն եղել) ինքն իրավունք ունի երեխային իր մոտ պահելու, կարողացել է որդուն ամուսնու ձեռքից հետ վերցնել:
Կենտրոնի իրավաբան Ասյա Մկրտչյանի խոսքով` իրենց խնդիրը կնոջն ամուսնալուծության մղելը չէ, ընդհակառակը` շատ դեպքերում իրենք փորձում են կնոջը բացատրել, որ տվյալ դեպքում ամուսնալուծությունը խնդրի լուծման լավագույն ելքը չէ:
«Մեր խնդիրը կանանց իրենց իրավունքների մասին տեղեկացնելն է,-ասում է նա,- սակայն որոշում կայացնողն իրենք են: Ցավոք, ճգնաժամային կենտրոն դիմած կանանց մեծ մասն արդեն այն սահմանագծին է լինում, երբ ամուսնալուծությունն անխուսափելի է. դատարանի կողմից տրված հաշտության ժամկետը (1-3 ամիս) ևս ոչինչ չի փոխում»:
«Երբ կինը դիմում է մեր կենտրոն, նրա ինքնագնահատականը շատ ցածր է լինում, և մեր խնդիրը, նախ, կնոջ ինքնագնահատականը բարձրացնելն է,- ասում է հոգեբանը: – Օրինակ` մի կին էր եկել` մի քիչ թմբլիկ, բայց շատ հաճելի ու խնամված արտաքինով: Նա շարունակ կրկնում էր, որ ինքը շատ տգեղ է ու գեր, ամուսինն ասել էր` «ոնց որ կալբասի մատերյալ լինես», կամ` «որ ես քեզ չտանեի, ի՞նչ պիտի անեիր» և այլն: Այդ ամենն այնքան հաճախ էր ասվել, որ կնոջը թվում էր, թե ինքն իսկապես շատ վատն է»:
Ընդհանրապես, թեժ գծի հեռախոսահամարով զանգահարող կամ ճգնաժամային կենտրոն այցելած կանանց մեծ մասը նույն հոգեվիճակն ու վարքագիծն ունի` ցածր ինքնագնահատական, ապագայի նկատմամբ անորոշություն, ցրվածություն, դեպրեսիա, վախ:
Ըստ հոգեբանի` այդ ամենն անմիջականորեն ազդում է երեխաների վրա, քանի որ վերջիններս «որսում են մոր էմոցիոնալ վիճակը և հաճախ, մեծանալուց հետո, մեղադրում հենց մորը, որ դիմացել է և իրենց էլ «ստիպել» ապրել այդ միջավայրում»:
Հոգեբանի խոսքով` իրենք աշխատանքներ են տանում նաև իրենց դիմած կանանց երեխաների հետ, որպեսզի նրանք դուրս գան ծանր հոգեվիճակից և հետագայում չընդօրինակեն այդ բռնարարքները:
Ընտանեկան բռնության հիմքը, ըստ հոգեբանի, գենդերային բռնությունն է, ուստի, նախ և առաջ, պետք է պայքարել դրա դեմ: Սակայն ինչպե՞ս, եթե մեր հասարակության մեջ շատ աղջիկների ու կանանց համար կոպտությունը, խստությունը, գոռալը, երբեմն անգամ` բռունցքը «տղամարդկության» նշան է համարվում: «էլ ի՞նչ տղամարդ, որ կնոջ վրա չգոռա ու ձեռք չբարձրացնի». ցավոք, այսպես են մտածում ոչ միայն հայ տղամարդկանց մեծ մասը, այլև շատ կանայք:
«Կանանց ու աղջիկների մի մեծ խումբ իրենց զուգընկերոջ խանդն ընկալում է որպես հոգատարության դրսևորում, իսկ խանդի բացակայությունը` չսիրելու նշան,- ասում է հոգեբանը: – Երբեմն էլ կինը նորմալ է համարում, որ տղամարդը պետք է խփի կամ ծեծի իրեն. դա կնոջ ինքնագնահատականի ցածր լինելու մասին է վկայում»:
Սակայն ընտանիքում բռնարարները միայն ամուսինները չեն. հաճախ բռնարար են սկեսուրը, սկեսրայրը, տեգրը, տալը կամ ընտանիքի մյուս անդամները: Միևնույն ժամանակ ԿԻԿ-ի ճգնաժամային կենտրոնի աշխատակիցները նշում են, որ տարեցտարի սկեսուրների կողմից բռնության ենթարկվելու պատճառով իրենց կենտրոն դիմող կանանց թիվը զգալիորեն նվազել է: «Օրինակ` մի դեպք ունենք, երբ սկեսուրն է հարսին մեզ մոտ բերել` որդուց պաշտպանելու նպատակով»,- ասում է հոգեբանը:
Եղել է նաև դեպք, երբ մի տղամարդ է զանգել` հայտնելով, որ կինը խաբել է իրեն. իր համաձայնությամբ կինը վաճառել է ունեցվածքն ու տունը, մեկնել արտերկիր` խոստանալով ամուսնուն էլ տանել, սակայն այդպես էլ խոստումը չի կատարել: Կանանց շահերը ներկայացնող կազմակերպությունը ոչնչով չի կարողացել օգնել տղամարդուն, բացի հոգեբանական զրույց անցկացնելուց:
Վստահության հեռախոսային անվճար ծառայությունն իրականացվում է 1997 թվականից: Դրա նպատակն է՝ բացահայտել ընտանեկան բռնության դեպքերը, տրամադրել անվճար հոգեբանական և իրավաբանական խորհրդատվություն ընտանեկան բռնությունից տուժած կանանց և նրանց երեխաներին:
Ազգային թեժ գծին զանգահարողները, ըստ հոգեբանի, ստանում են նախնական խորհրդատվություն, որը նպաստում է կնոջ հոգեկան հավասարակշռության վերականգնմանն ու հետագա քայլերի հստակեցմանը: Եթե պարզվում է, որ խնդիրը միայն հեռախոսային զրույցի միջոցով հնարավոր չէ լուծել, կինը հնարավորություն է ստանում այցելել խորհրդատվական կենտրոն` մասնագիտական լուծումներ ստանալու կենտրոնի մասնագետների կողմից: Իսկ այն դեպքերում, երբ կնոջ ու նրա երեխաների առողջությանն ու կյանքին ընտանիքում վտանգ է սպառնում, նրանք ուղղորդվում են ժամանակավոր ապաստարան:
Եթե նախկինում ազգային թեժ գծի հեռախոսահամարին կանանց զանգերի թիվը բավական փոքր էր, ապա այսօր օրական միջինը 5-15 զանգ է լինում, որը, ըստ հոգեբանի, վկայում է հասարակության շրջանում իրազեկման մակարդակի բարձրացման մասին:
Կազմակերպության նախագահ Սուսաննա Վարդանյանը նշում է, որ տարիներ առաջ, երբ Հայաստանում հիմնվեց այս կազմակերպությունը, շատերն իրենց գործունեությունը քարկոծում էին` այն պատճառաբանությամբ, թե հայ ընտանիքը սրբություն է, և ոչ ոք իրավունք չունի խառնվելու ուրիշի ընտանիքի գործերին, քանի որ դրանով կարող է ավելի շատ վնաս հասցնել, քան օգնել: Այսօր արդեն իրավիճակն ու ընկալումն այլ են թե՛ հասարակության և թե՛ պետական մարմինների կողմից:
«Այսօր գենդերային հավասարության խնդիրներն արդեն պետական մակարդակով են քննարկվում,- ասում է Սուսաննա Վարդանյանը,- դրա վկայությունն է «Ընդդեմ գենդերային բռնության» ազգային ծրագրի մշակումը, գենդերային հարցերով զբաղվող` վարչապետին կից ստեղծված խորհուրդը և այլն»:
Վարդանյանը նաև նշում է, որ իրենց կազմակերպությունում մշակվել և կառավարությանն է ներկայացվել «Ընտանեկան բռնության մասին» օրենքի նախագիծը («Ընտանեկան բռնության մասին» օրենք ՀՀ-ում դեռևս գոյություն չունի):
Նա վստահ է, որ եթե նախագիծն օրենքի ուժ ստանա և շրջանառության մեջ մտնի, շատ ու շատ հարցեր ևս իրենց լուծումը կստանան, քանի որ այսօր իրենք կանանց կարողանում են օգնել այնքան, որքան ներկայիս օրենսդրությունն է թույլ տալիս:
Եթե ընտանիքում ձեր իրավունքները ոտնահարվում են,
եթե դուք պարբերաբար բռնության եք ենթարկվում
ընտանիքի որևէ անդամի կողմից, ապա զանգահարեք
Սկեսուրը հարսի սուրճի մեջ հղիությունն ընդհատող հաբեր է լցրել` սպանելով սեփական թոռանը
«Նոյյան տապանը» հանրագիտարանը կվաճառի «վրիպակների և սխալների ներդիրով»
Հոկտեմբերի 05, 2016 Անի Գասպարյան 0
«Տեսա Վլադիկին` սև հագուստով, կացինը ձեռքին». ի՞նչ է պատմում դժոխքի միջով անցած Թագուհին
Օրեր առաջ պատահաբար մի երիտասարդ կնոջ հանդիպեցի ու զրույցի ընթացքում հետաքրքրվեցի, թե ինչու է գլխաշոր կապում:...
Մայիսի 11, 2016 Անի Գասպարյան 0
27 տարեկան, 5 երեխա, ինքնասպանության 2 փորձ
27-ամյա Աննան հասցրել է 5 երեխա ունենալ: Նրա աչքերում, սակայն, ոչ թե մայրական բերկրանք ու երջանկություն...
Մայիսի 24, 2014 Անի Գասպարյան 0
Ամազոնուհիներ. աշխարհի ամենախորհրդավոր կանայք
«Ամազոնուհի» բառը հին հունարենից թարգմանած նշանակում է անստինք կին: Ըստ հին հունական առասպելի՝ ամազոնուհիները միակուրծք կանանցից...
Ես Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի եմ, ՀԱՅ, որ ուզում է իր հայրենիքում ավելի արժանապատիվ ապրել: Ես սովորական ՄԱՐԴ եմ, որ ուզում է աշխարհն ավելի լուսավոր տեսնել: Ես պարզապես ԿԻՆ եմ, որ ուզում է ավելի լիարժեք ու կայացած լինել: Բայց ես գիտեմ, որ այդ ամենի համար ԵՍ եմ պատասխանատու: Փոխիր ինքդ քեզ, ու աշխարհն անպայման կբարեփոխվի…
Հուլիսի 28, 2016:Գյոյ-ջամին կառուցել է Իրևանի կիսանկախ ԱԴՐԲԵՋԱՆՑԻ սարդար Հուսեյն-Ալի խանը գողմից 1766 թ:
Հունվարի 31, 2014:Շատ ափսոսում եմ որ նման վառ անհատականություն հեռացավ մեզանից: Անդառնալի կորուստ: Չգիտեմ ինչպես արտահայտվեմ, ես իրեն շատ եի սիրում,…
Հունվարի 20, 2014:Ձեր գրառումը տեղ գտավ www.BlogNews.am կայքում: Շնորհակալություն:
Հունվարի 12, 2014:Ինչպես և շաաատ այլ բաներ են կիսատ մնում, Անի ջան:
Հուլիսի 11, 2013:_իրականությունը համապատասխանում է հարյուր տոկոսանոց,Անիի հետբազմաթիվ անգամ փորձել է երկխոսություն կազմակերպել Տեր Շահեի հետ սակայն ինքը դեռ բացասական…
«Նորմալ երկրում երեկվա դեպքերին կհետևեին հրաժարականներ»․ Լարիսա Ալավերդյան
​«Դու լեռներում չես, լեռներն են քո մեջ»․ վերադարձ Գերմանիայից
​«Հենց Հայաստա՛նն է ապրելու տեղ»․ Լիդան կոտրում է կարծրատիպերը
Հակոբ Նազարյան․ վերադարձ Հայաստան՝ շինարարության նորագույն տեխնոլոգիաներով
​Երջանկությունը Դեբետ գյուղում էր. վերադարձ Ֆրանկֆուրտից Լոռի
Repat Armenia Զվարթնոց օդանավակայան Կլոր շենք Հայրենադարձություն