hy es hy en en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en en hy en hy en en en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en hy en en en hy en hy en hy en hy en hy en hy hy hy
ԻՄԱՍՏԱԲԱՆԱԿԱՆ ԲԱՌԱՐԱՆ | AZG Daily
RSS | FACEBOOK | NLA
ԳԼԽԱՎՈՐ | ՄՇԱԿՈՒՅԹ | ԸՆՏՐԱՆԻ | ՈՐՈՆՈՒՄ | ԱՐԽԻՎ | ԹԵՄԱ | ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐ
Տեղադրվել է` 2022-01-21 12:12:13 (GMT +04:00)
Ընթերցված է` 1996, Տպվել է` 1, Ուղարկվել է էլ.փոստով` 0
Նախ, ներկայացնեմ էշի ու ձիու ցեղակցական կապի մասին Նորին Գերազանցություն ստուգաբանության հայտնությունը, համաձայն որիՙ հայերեն ԷՇ բառը ծագում է հնդեվրոպական նախալեզվի *ek՛ue-s արմատիցՙ ՁԻ նշանակությամբ, որի ժառանգներից է պարսկերեն [ասբ] (ՁԻ) բառը:
ԷՇԻ եւ ՁԻՈՒ ցեղակցական կապն ապացուցելու համար կարելի է բերել նաեւ այն փաստը, որ երկու կենդանիների ձագերն էլ կոչվում են քուռակ: Էլ չեմ խոսում ջորու ֆենոմենի մասին:
Մի հարց մշտապես հետաքրքրել է ինձ, թե ինչո՞ւ հայերն ու մեզ հարեւան ժողովուրդները «գործը մի կերպ գլուխ բերելու» իմաստն արտահայտելիս, օգտագործում են «ԷՇԸ ՑԵԽԻՑ ՀԱՆԵԼ» դարձվածքը: Ձիուն անտեսելու պատճռը ո՞րն է: Երկար մտորումներից հետո պարզեցի հետեւյալը. Երկրաչափության մեջ կա գեոդեզիկ գծերի թեորեմՙ (էվկլիդեսյան հեռավորություն), համաձայն որիՙ երկու կետերի միջեւ ընկած ամենակարճ տարածությունը ուղիղ գիծն է: Ուշագրավ է, որ արաբներն ու իրանցիներն այն կոչում են ԷՇԻ, կամ արաբերենովՙ ՀԻՄԱՐԻ ԹԵՈՐԵՄ (հայերեն ՀԻՄԱՐ բառն առաջացել է ԷՇ նշանակությամբ արաբերեն himaar հոմանիշից): Ըստ այդ թեորեմիՙ եթե էշը կանգնի A կետի վրա, իսկ B կետի վրա խոտ տեղադրվի, A կետից B կետն անցնելու համար էշը կընտրի ամենակարճՙ ուղիղ ճանապարհը: Այլ կերպ ասած, եթե նշված կետերի միջեւ ցեխ էլ լինի, միեւնույն է, համառությամբ ձիուց տարբերվող էշն իր նպատակակետինՙ խոտին հասնելու համար կընտրի ամենակարճ ճանապարհը: Այդ պատճառով էլ էշը համարվում է գեոդեզիայի հիմնադիրը:
Էշի եւ ձիու առանձնահատկություններն ընդգծելու համար, այդ ցեղակից կենդանիների համառության աստիճանի, ականջների երկարության ու երգեցողության ոճերիՙ զռռոցի ու խրխինջի միջեւ համեմատություններ անցկացնելը բավարար չէ: Սրանց տարբերակելու համար կան նաեւ այլ կռվաններ: Օրինակՙ «էշի ականջի մեջ» կարելի է քնել, իսկ ձիու ականջի մեջՙ ոչ: Անիմաստ խոսակցությունը բնութագրելու համար կարելի է ասել «էշ-էշ դուրս տալ», իսկ ձիու մասինՙ ոչ: Անիրական խոստումների համար ժամկետ առաջարկելիս, կարելի է հիշել «էշի զատիկը» , իսկ «ձիու զատկի» մասին առայժմ մեզ ոչինչ հայտնի չէ:
Մի հարց եւս մշտապես հետքաքրքրել է ինձ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» միջոցով մեզ փոխանցված հնագույն առասպելաբանական վեպից տեղեկանում ենք, որ արի արքայն Արտաշեսն Ալանաց օրիորդին գերեվարելիս, սեւ ձի է հեծնել: Բայց Խորենացին, չօգտագործելով «ՁԻ» բառը, ասես անորոշության քող է սփռել այդ խնդրի վրա:
«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ #2, 21-01-2022
ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀՐԱԺԱՐԱԿԱՆԸ՝ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՆՈՐ ՕՐԱԿԱՐԳ
«ՀՐԵԱԿԱՆ ՆՈԲԵԼՅԱՆ» ԿՍՏԱՆԱ «ՓՖԱՅԶԵՐԻ» ՂԵԿԱՎԱՐ ԲՈՒՐԼԱՆ
ՀԻՄԱ ՍԽԱԼՎԵԼԸ ԴԱՐ Է ԱՐԺԵՆԱԼՈՒ
ՄԻՆՉ ԱՇԽԱՐՀՆ ՈՂՋՆՈՒՄ Է ՆՈՐՄԱԼԱՑՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԸ ԱՌԱՆՑ ՆԱԽԱՊԱՅՄԱՆԻ ԾԱՎԱԼԵԼՈՒ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵՎ ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ԿՈՂՄԵՐԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ
ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ ՄԱՍՆԱՏՎԱԾ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՔԱՐՏԵԶԻ ԱՌՋԵՎ
ՀԱՄԱՁԱՅՆՈՒԹԻՒՆ, ԲԱՅՑ Ի՞ՆՉ ԳԻՆՈՎ
ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՀԵՏ «ԱՌԱՆՑ ՆԱԽԱՊԱՅՄԱՆՆԵՐԻ» ԲԱՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՎՏԱՆԳԱՎՈՐ ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ
ՀԱՅ-ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ «ԱՌԱՆՑ ՆԱԽԱՊԱՅՄԱՆՆԵՐԻ» ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿՆ ՈՒ ՎԱՅՐԸ
ԻՇԽՈՂ ՔՊ-Ն ՎԱՆԱՁՈՐՅԱՆ ԹՆՋՈՒԿԻ ՀԱՄԱՐ ԵՐԿՈՒ ՍՑԵՆԱՐ ՈՒՆԻ
ՄԵԽՈՂՆ ԷԼ ԵՆ ԻՐԵՆՔ, ՊԱՅՏՈՂՆ ԷԼ
ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՐՑԸ ՎԱՂՈՒՑ ԱՐԴԵՆ ՄԻԱՅՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՉԷ
«ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՀԵՏ ԱՐՀԵՍՏԱԿԱՆՈՐԵՆ ՄԵՐՁԵՑՄԱՆ ՎԵՐՋԻՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆ Է ԻՐԱԿԱՆՑՆՈՒՄ»
ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ ՀՀ ԴԵՍՊԱՆ ՀՐԱՉԵԱՅ ՓՈԼԱՏԵԱՆԻ ՀԵՏ
ԿՅԱՆՔԸՙ ՀՈՒՆՎԱՐԻ 22-ԻՑ ՀԵՏՈ
ԱՎԵԼ ԹԻՔԱՆ ՓՈՐ ՉԻ ԾԱԿՈՒՄ
ԻՐԱՆԻ ԻՍԼԱՄԱԿԱՆ ՀԵՂԱՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ՊԱՀԱՊԱՆՆԵՐԻ ԿՈՐՊՈՒՍԸ
ՀԵՐԹԱԿԱՆ ԱՊԻԿԱՐՈՒԹԻ՞ՒՆ, ԹԷ՞ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ՀԵՐՔՈՒՄԻՆ ՀԱՆԴՈՒՐԺՈՂԱԿԱՆ ՄՕՏԵՑՈՒՄ
ԿԱԹ ՊԱՐՈՒՆԱԿՈՂ ՄԹԵՐՔ. Ի՞ՆՉ Է ԱՅՆ
SOS. ՓՐԿԵՑԵՔ ՆՐԱՆՑ ՀՈԳԻՆԵՐԸ
ՍԵՎԱՆ ՆՇԱՆՅԱՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆ Է ԳԱԼԻՍ
ԱՆՎՃԱՐ ԴԱՍԱԳՐՔԵՐ ԿԱՐԻՔԱՎՈՐ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ
FREE TEXTBOOKS FOR NEEDY CHILDREN
ԳԱԳՈ ՋԵՔՍՈՆ. ՄԱՅՔԼ ՋԵՔՍՈՆԻ ՆՄԱՆԱԿԸ ՎԱՆԱՁՈՐԻՑ
ՄՐՑԱՆԱԿԱԿԻՐՆԵՐԸՙ ԶԱՎԵՆ ԽԱՉԻԿՅԱՆ ԵՎ ԱՐՄԵՆ ԵՆԳՈՅԱՆ
ՆԱՏԱԼՅԱ ԱՐՈՍԵՎԱՅԻ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ՍԵՎԱՆԻ ՄԱՍԻՆ
ՕՐՈՐԱ ՄԱՐՏԻԿԱՆՅԱՆԻ ՀՈՒՇԵՐԻ ՆՈՐԱԳՈՒՅՆ ԻՍՊԱՆԵՐԵՆ ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԱԶԳ-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԳՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ