hy fr hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy fr nl eu ru de hy oc hy eu hy sv hy hy en hy en hy hy hy hy hy en hy ja hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy en hy ja hy hy hy hy pt en en en en en en en en en en en en hy hy en en en hy hy hy hy hy fi hy hy hy en ja hy hy hy hy hy hy ru hy hy hy ja hy hy hy hy hy en hy hy en hy hy en hy hy hy hy hbs_lat en hy hy de hy pl en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy pl hy hy hy hy hy hy hy de cs en cs cs en cs cs da da de cs da en en cs cs cs en en en en en cs da cs en cs en en cs en en en cs da en da cs en en hy hy hy hy hy cs en en en de cs da en da cs en en cs cs en en cs cs en da cs en en cs da en hy hy hy
Հնչյունատարբերիչ նշաններն ու հայերեն տառերը
Մի անգամ մեր ընթերցողներից մեկը հարցրեց, թե ինչպես կարելի է բարբառագիտական գրականության մեջ գործածվող հատուկ տարբերիչ (հնչյունատարբերիչ, դիակրիտիկ) նշանները մուտքագրել հայերեն տառերի հետ, և ես պատասխանեցի, որ, ցավոք, չգիտեմ։ Բայց այսօր գիտեմ։ Խոսքն անշուշտ յունիկոդային հայերեն տառերի հետ այդ նշանների գործածության մասին է։ Վերջին շրջանում տպագրված լեզվաբանական այն աշխատությունները կամ բարբառագիտական ժողովածուները, որ ձեռքս ընկել են, գործածում են արդեն դարն անցած և անհանձնարարելի ոչ յունիկոդային տառատեսակներ և հիմնականում միայն երկկետ տարբերիչ նշանը։ Իսկ մենք հիմա ձեզ կբացատրենք, թե ինչպես կարելի է երկկետ, սուղ և որոշ այլ նշաններ դնել անմիջապես հայերեն տառերի վրա (և ոչ թե կողքին)՝ գործածելով յունիկոդային տառատեսակներ։ Թեև յունիկոդային տառատեսակների մեծ մասն էլ կարելի է գործածել սրա համար (ծայրահեղ դեպքում), սակայն լավ արդյունք տալիս են Titus Cyberbit Basic և FMBF Tahoma  տառատեսակները, ինչպես կարող եք տեսնել ներքևում բերված նկարում։ Եթե չունեք այս տառատեսակները, ներբեռնեք յունիկոդային տառատեսակների մեր պատրաստած հավաքածուն այստեղից։
Նշանները գրելու համար պետք է օգտվել բազմաթիվ ծրագրերում գտնվող կամ առանձին ծրագրի տեսքով ներկայացվող գրանշանային աղյուսակներից (Character map) կամ իմանալ տվյալ նշանի յունիկոդային այլագիրը։ Այդ այլագիրը մուտքագրելու համար պետք է հիշել հետևյալ ստեղնային համադրությունները.
(Linux) Ctrl Shift U և այլագիր
(Windows) այլագիր և Alt X
Առավել հանգամանորեն սա բացատրված է այստեղ՝
Ինչպես մուտքագրել հատուկ գրանշաններ և պատկերակներ
Նկարը, որ դրել ենք, կարող եք ներբեռնել և պահել ձեր համակարգչում։
Նկարում տրված են յունիկոդային անհրաժեշտ այլագրերը, որոնք կարիք չկա ամեն անգամ մուտքագրելու. բավական է, որ մի անգամ ձեզ անհրաժեշտ նշանը մուտքագրեք և այդուհետ կարող եք պարզապես պատճենել այն և գործածել հայերեն տառերի հետ (կամ էլ պատճենեք նկարի տակ մեր մուտքագրածից)։
Իսկ անմիջապես ներքևի աղյուսակում տեսնում եք նույն նշանները՝ հայերեն տառերի հետ, բայց նշանները կարող են աղավաղված կամ դիրքափոխված լինել (կախված ձեր դիտարկիչից և ձեր համակարգչում տեղակայված տառատեսակներից)։ Եթե չեք ցանկանում այլագրեր մուտքագրել, պարզապես պատճենեք ձեզ անհրաժեշտ նշաններն այս աղյուսակից։
Հեղինակ՝ Seda Stamboltsyan at 8:48 PM
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest
Պիտակներ՝ diacritics, գրեր, համակարգիչ, հայերեն, յունիկոդ, նշաններ, տառեր, տարբերիչ նշաններ
Հայերս մի մե՜ծ վախ ունենք, որ դեռ չենք կարողանում հաղթահարել։ Թերևս դա կարելի է կրոնական վախ կոչել։ Գիտացված կրոնական կամ չգիտակցված կրոնական։ Մենք վախենում ենք մտքերից։ Մենք վախենում ենք գաղափարներից։ Չենք վախենում թշնամուց ու մահից։ Չենք վախենում մեղքից ու ստոր արարքներից. գողանում ենք, անիրավում, սպանում, թալանում, կեղծում, շնանում... Ու չենք վախենում։ Իսկ հանկարծ որ մեկն անկեղծորեն արտահայտի մի միտք, որ դուրս է ընդունվածից, մեր կրոնական կամ ազգային պատկերացումներից ու ավանդույթներից, վախենում ենք, վախից ուզում ենք արգելել այդ միտքը, բզկտել, կտրատել, թաքցնել, փակել, ջնջել, վերացնել...
Այս մասին մտածեցի այսօր, երբ Լեռ Կամսարին նվիրված ֆեյսբուքյան էջում կարդացի 1961-ին նրա գրածը Նարեկացու մասին* (https://web.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1209830805724311&id=260317210675680) և ապա աչքի անցկացրի մի երկու մեկնաբանություն։ Կամսարի թոռնուհին (Վանուհի Թովմասյանը) այս գրվածքը հրապարակել է, բայց սրտում վախ ունի և հարցնում է. «Ժողովրդիս ռեակցիան եմ ստուգում, որ հասկանամ՝ նման պամֆլետները դնե՞մ գրքերում, թե՞ ոչ․․․ Ձայն հանեք․․․ Էնպես չլինի, որ հանկարծ ազգիս ինքնասիրությունը վիրավորվի․․․»։ Մեկը պատասխանում է. «Միանշանակ չպետք է ընդունել, սա շաաատ սուբյեկտիվ է, շատերը կարող են Կամսարի այս անբռնազբոս մոտեցումը լրիվ այլ նպատակների ծառայեցնել, կարծում եմ չպետք է թույլ տալ էս միտքը իբրև գործիք ծառայի ոմանց ձեռքին, անկախ Ձեր կամքից ջուր լցնեք հակահայ ու հակաքրիստոնեական ջրաղացին...»։
Հեղինակ՝ Seda Stamboltsyan at 2:00 AM
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest
Պիտակներ՝ Լեռ Կամսար, մտքեր
ԿԳՆ-ն և Լեզվի պետական տեսչությունը ժողով գումարեցին և մի շատ կարևոր որոշում ընդունեցին, որը, հուսանք, վերջապես կբարձրացնի ՀՀ քաղաքացիների լեզվիմացության և գրագիտության մակարդակը։ Այսուհետ մեր կրթական համակարգում՝ վարից վեր, այսինքն՝ տարրական դպրոցից մինչև բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ, ներդրվելու է լեզուների ուսուցման «Չի՛ կարելի» մեթոդը՝ Գ. Նալբանդյանի հեղինակությամբ։ Ովքեր ծանոթ չեն այս մեթոդին, կարդան «Պարզագույն ճշմարտությունները», որովհետև դրանք չգիտեն ու դրանց չեն հետևում «միայն տգետները»։
Հեղինակ՝ Seda Stamboltsyan at 1:49 PM
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest
Անբան Հուռին գրում է, որ արդեն ինչքան ժամանակ է՝ քունն ու հանգիստը կորցրել է, քանի որ ինչ-որ գրագետներ շուրջ 20 տարի առաջ գնացել, ձեռքից հունական մաստակը տարել են, մնացել է անգործ ու տառապում է։ Ուներ-չուներ, մի զբաղմունք ուներ, այն էլ ձեռքից տարել են վաղուց։ Վերադարձրե՛ք մաստակը Հուռիին, աղաչում է մեր աղջիկը։
Ծամոնն էլ մյուս կողմից է ընկճախտի մեջ ընկել. իրեն դավաճանված է զգում. «Այդքան երկար ու ձիգ տարիներ ես՝ մաքուր, զտարյուն հայս, ծառայեցի իմ ժողովրդին, բայց հանկարծ մի հույն մաստակ, որի դեմ ես ոչինչ չունեի, բնավ չէի ընդդիմանում, որ մերթընդմերթ այստեղ-այնտեղ երևար, եկավ իմ բոլոր իրավունքներն ու պատիվը ձեռքիցս առավ, հիմա ամենուր է՝ խանութներում, հեռուստաէկրաններին, համացանցում, անգամ դպրոցներում... Վերականգնե՛ք իմ ոտնահարված իրավունքները»։
Ժողովո՛ւրդ, պետք է այս երկու դժբախտներին օգնության ձեռք մեկնենք։ Որ ազգովին «կպնենք», մի բան դուրս կգա հաստատ։ Մենք դա բազմիցս ապացուցել ենք։ Մաստակները ամեն տեղից հավաքենք-ճամփենք Հուռիին՝ Լոռվա մարզ, գյուղ Դսեղ։ Իսկ մեր եղբայր Ծամոնին վերականգնենք իր նախկին փառք ու պատվի մեջ. նա դրան արժանի է։
Հեղինակ՝ Seda Stamboltsyan at 1:36 PM
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest
Սիրելի ընթերցողներ, Մի խնդրանքով եմ դիմում ձեզնից նրանց, ովքեր գործածում են Մակինտոշ համակարգիչ և ծանոթ են Ukelele ծրագրին։ Ցավոք, ես OS X ՕՀ-ով աշխատող գործիք չունեմ (ընտանիքումս էլ ոչ ոք չունի), այլապես ոչ մեկիդ չէի հանդգնի անհանգստացնել։ Իմ խնդրանքը կատարելու համար ձեզնից չափազանց քիչ ժամանակ կխլվի։ Եվ սա պետք է անել ո՛չ անձնապես ինձ համար, այլ հայագիտությամբ զբաղվող այն անձանց, ովքեր գործածում են Մակինտոշ տիպի համակարգիչներ։ Ձեզնից ովքեր վաղուց են հետևում մեր բլոգի նյութերին կամ ուշադիր զննել են մեր բլոգը, հիշում են կամ նկատել են, որ մենք երկու տարի առաջ ստեղծել էինք Հյուբշման-Մեյե-Բենվենիստի հնչյունային այբուբենի համար մի ստեղնաշար, որը նույն անգլերեն տարածված ստեղնաշարն է, պարզապես վերին տողը (թվերի մասը) փոխարինված է անհրաժեշտ գրանշաններով, ինչպես տեսնում եք այս նկարում և կարող եք կարդալ մեր հետևյալ գրառման մեջ՝ http://grahavak.blogspot.am/2014/05/blog-post_27.html
(Ընդհանրապես հայերենի տառադարձության և հնչյունային այբուբենների մասին կարող եք կարդալ այստեղ՝ http://grahavak.blogspot.am/2014/05/blog-post_15.html)։
Բայց ես պատրաստել եմ ստեղնաշարը միայն լինուքսյան և ուինդոուսյան համակարգերի համար, ուստի Մակինտոշ գործածողները, ցավոք, չեն կարողանա դրանից օգտվել։ Ուինդոուսյան ստեղնաշարը պատրաստելու համար ես Լինուքսում օգտվեցի (իմ համակարգիչը միայն լինուքսյան բաշխումով է աշխատում) ուինդոուսյան համապատասխան ծրագրից՝ Wine-ի միջոցով, բայց վերջում ստեղծված .klc նիշքը տեղակայման համար անհրաժեշտ գործարկելի նիշքի վերածելու համար դիմեցի ուրիշին, քանի որ իմ լինուքսյան համակարգում դա անել այլևս հնարավոր չէր։ Իսկ Մակինտոշի համար նույն ստեղնաշարը ստեղծել ես չեմ կարող, ուստի դարձյալ պիտի դիմեմ ուրիշների օգնությանը։ Այս ստեղնաշարը չափազանց հեշտացնում է այն մարդկանց աշխատանքը, ովքեր կարիք ունեն հայերեն բառերը ներկայացնելու տառադարձությամբ։ Այսպիսի մի ստեղնաշարի բացակայությունն է, կարծում ենք, ստիպել ստեղծելու հայերենի ուրիշ տառադարձական համակարգեր, որ այսօր լայնորեն գործածվում են, բայց հանձնարարելի չեն այն պարզ պատճառով, որ հակագիտական են։ Օրինակ՝ շատ է տարածվել վերջին տարիներին Ամերիկյան Կոնգրեսի գրադարանի մշակած տառադարձական համակարգը, բայց այն չի ներկայացնում հայերեն յուրաքանչյուր տառ միայն մեկ գրանշանով. սա ոչ ճիշտ մոտեցում է։ Ահա այս պատճառով էլ խիստ ցանկալի է, որ մարդիկ զանազան տառադարձական համակարգեր գործածելու փոխարեն, ունենալով համապատասխան ստեղնաշարը, շարունակեն գործածել արդեն վաղուց հայագիտությանը հայտնի և հարմար Հյուբշման-Մեյե-Բենվենիստի հնչյունային այբուբենը հայերենի համար։ Եթե Ձեզնից որևէ մեկը ժամանակ և ցանկություն ունի Ukelele ծրագրով պատրաստելու այս ստեղնաշարը, ապա անգլերեն ստեղնաշարի վերին տողի գրանշանների յունիկոդային այլագրերը (կոդերը) հետևյալն են.
key { [ 0x1002018, asciitilde ] };
key { [ 0x1000113, 0x1000112 ] };
key { [ 0x100014D, 0x100014C ] };
key { [ 0x1000259, 0x100018E ] };
key { [ 0x1000142, 0x1000141 ] };
key { [ 0x1000121, 0x1000120 ] };
key { [ 0x100010D, 0x100010C ] };
key { [ 0x1000161, 0x1000160 ] };
key { [ 0x100017E, 0x100017D ] };
key { [ 0x10001F0, parenleft ] };
key { [ 0x100030C, parenright ] };
key { [ minus, underscore ] };
key { [ 0x1001E59, 0x1001E58 ] };
Ստեղնաշարի անունը դրել ենք "Armenian (IPA)"։
Հեղինակ՝ Seda Stamboltsyan at 8:04 PM
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest
Newer Posts Older Posts Home
Subscribe to: Posts (Atom)
Ժողովածուներ, անհեղինակ երկեր, հանրագիտարաններ, մատենաշարեր
Հայկական ձայնագրություն (նոտագրման համակարգ)
Հայ դասականների գործերը համացանցում
Ձեռնարկներ և աշխատություններ (հայոց լեզու)
Թյուրքական ծագման բառեր արդի հայերենում
ԹՎԱՅՆԱՑՎԱԾ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՊԱՐԲԵՐԱԿԱՆՆԵՐԸ ՀԱՄԱՑԱՆՑՈՒՄ
ՈՐՈՆՈՒՄ հայերեն բնագրերի առցանց շտեմարաններում
Համացանցում առկա հայերեն ձայնային գրքերի տվյալները հավաքում ենք «Ձայնային գրքեր» կայքում։
CHERRYTREE. հայացված հիանալի խմբագրիչ-նշատետր
FOCUSWRITER. հայացված ծրագիր գրողների համար
CLASSICAL ARMENIAN. Easy Lessons
Սեղմելով նկարի վրա՝ կհայտնվեք մեր մյուս՝ ցավոք հիմնականում լքված բլոգում՝ գրաբարի դասեր անգլիախոսների համար, ովքեր հայերեն չգիտեն։ Առաջին դասերը սովորեցնում են նաև հայոց այբուբենը տառերի թե՛ արևելահայերեն, թե՛ արևմտահայերեն արտասանությամբ։ Դասերին կցված են նաև ձայնային նիշքեր, որոնցում կարելի է լսել դասերում գործածված հայերեն տառերը, բառերն ու նախադասությունները։
Հայերենի դասական տառադարձություն և հնչյունային այբուբեններ
(նիշքը թարմացվել է 07/07/2022-ին)
ՀԱՅԵՐԵՆԻ ՀՆՉՅՈՒՆԱՅԻՆ ԱՅԲՈՒԲԵՆԻ ՍՏԵՂՆԱՇԱՐ
Ē Ǝ Ł Č Š Ž ē ō ə ł č š ž ǰ ṙ
Սեղմեք նկարին՝ տեղափոխվելու փոխարկիչի էջ։ Փոխարկիչը ANSI այլագրմամբ ստեղծված հայերեն տեքստերը փոխարկում է յունիկոդի։
Սեղմեք նկարին և կտեղափոխվեք փոխարկիչի էջը՝ ԱՌԱԿ-29 հիմնադրամի կայքում։ Փոխարկիչը հայերեն տեքստերի ուղղագրությունը փոխարկում է աբեղյանասևակյանից ավանդականի և հակառակը։ Փոխարկումից հետո անհրաժեշտ է սրբագրել, քանի որ փոխարկիչը մանր-մունր սխալներ է թույլ տալիս։
Հնչյունատարբերիչ նշաններն ու հայերեն տառերը
«ֆ» տառը (1) 1914-1915 (1) archive.org (1) Armenian Musical Notation (1) CherryTree (1) diacritics (1) embedding (1) Gallica (1) GoldenDict (2) Limonjian (1) pdf (2) pdf-ի տպիչ (1) Ա-Դօ (1) Աբեղյան Մանուկ (2) Ագոնց Ստեփանոս (1) Ազգագրական հանդէս (1) ազգագրություն (3) ազգային բնավորություն (1) ազգեր (1) ալբոմ (1) Ալիշան (1) Ակինեան Ներսէս (1) Ակօս շաբաթաթերթ (1) Աճառյան (3) անգլերեն (1) անմիտներ (1) Անտոնեան Արամ (1) առոգանություն (1) Աստվածաշունչ (1) ավանդական ուղղագրություն (1) ավետարանակ (1) Ավետիս Ահարոնյան (3) արաբերեն (1) արդարություն (1) արևմտահայերեն (2) բանահյուսություն (1) բանաստեղծական (1) Բանբեր Երևանի համալսարանի (1) Բառարան (6) բառեր (3) Բիթլիսի վիլայեթ (1) բնագիր (3) բնագրեր (4) բոտազերծում-մարդացում (1) Գ. Այվազովսկի (3) Գանձարան (1) գիտություն (1) գրաբար (5) գրադարաններ (2) Գրահավաք (1) գրահղումների գրադարան (1) գրապանակ (1) գրեր (3) Գրիգոր Նարեկացի (1) գրքեր (24) դեսից-դենից (2) երաժշտություն (1) երգեր (1) երգիծական կերպար (1) երգիծանք (2) զանազան-զարմանազան (8) զրույց (1) էլ. գիրք (1) ընթացիկ (1) ընթերցիչ (1) թարգմանություն (1) Թիֆլիս (1) Թիֆլիսի նահանգ (1) Թումանյան Հովհաննես (2) թուրքերեն (1) ժողովածու (1) ի նկատի ունենալ (1) Ինճիճեան Ղուկաս (1) Իսահակյան (1) լատիներեն (1) Լեզվական (23) Լեզվի և ոճի հարցեր (1) Լեռ Կամսար (1) Լիմոնճյան (1) լինուքս (7) լուրջգործովզբաղվեք (1) Խենթ (1) ԽՆԴՐԱՆՔ ԸՆԹԵՐՑՈՂՆԵՐԻՆ (1) Խրիմեան Հայրիկ (2) ծրագրեր (10) կայքեր (11) կեղծիք (6) կենդանիներ (1) կետադրություն (2) կիսվել ինչ-որ բանո՞վ (2) կնիք (1) կողմից (1) Կոմիտաս (2) կոչական (1) համակարգիչ (12) համառոտագրություն (1) համացանց (1) համշենահայերեն (1) հայ ազգ (1) Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն (1) հայ գեներալներ (1) Հայ դասականներ (1) հայ ժողովրդական հեքիաթներ (1) Հայ կամավորներ (1) հայերեն (24) հայերեն այբուբեն (1) հայերենացում (7) հայկական ձայնագրություն (1) հայհոյանք (1) Հայոց ազգագրական ընկերություն (1) հատուկ նշաններ (1) հարցական նշան (1) հեքիաթ (2) ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան (1) հղումներ (1) հմայիլներ (1) հնատիպ գրքեր (1) հնչյունային այբուբեն (2) Հովարդ Զին (1) հունարեն (1) հունարեն հին բոլորգիր (1) հրատարակություն (7) ՁԵՌԱԳՐԵՐ (3) ձեռնարկներ (1) ղփչաղերեն (1) Ճառընտիր (1) ճիշտ ու սխալ (13) մաթեմատիկա (1) մայրապետ (1) մանկական (1) Մատենադարան մանկանց (1) մատենաշար (3) մաքրուհի (1) մեղվագործություն (1) Մոկս (2) Մովսէս Խորենացի (1) մտքեր (6) յունիկոդ (2) ներկառուցում (1) Ներսես Աշտարակեցի (1) Ներսես Շնորհալի (1) նիշքակառավարիչ (1) ննջեցյալներ (1) նշաններ (4) նոտաներ (1) շեշտ (2) շուտասելուկ (1) շուրջգիտություն (1) Ոսկեան Համազասպ (1) Ոսկեբերան (1) ոտանավոր-խաղ (1) Որոնում շտեմարաններում (1) ուղեցույց (1) Չարենց Եղիշե «Երկիր Նաիրի» (1) պանգրամ (1) պատիվ (2) պատկերակներ (1) պատմություն (2) պատվանիշ (1) պարբերականներ (1) պարսկերեն (1) պտղաբուծություն (1) ռազմական (1) ռուսաբանություն (1) ռուսերեն գրքեր (3) ռուսերեն հայագիտական գրքեր (1) Սայաթ-Նովա (1) Սարյան Մարտիրոս (1) Սարուխան Առաքել (1) ստեղնաշար (1) Սրուանձտեանց (1) վախկոտություն (2) վարք սրբոց (1) Տաշեան Յակովբոս (1) տառադարձություն (3) տառատեսակներ (1) տառեր (2) տարբերիչ նշաններ (1) տերմինաբանական տեղեկատու (1) տերմինալ (3) Ցոկլոլա (1) փարիսեցիներ (1) փոխառություններ (2) քաղաքական (3) Քաջունի Մանուէլ (1) քարտեզներ (1) քելեխ (1) քննադատություն (1) քրիստոնեություն (2) օտար բառեր (2) օրհներգ (1) ֆիզիկա (1) ֆուտբոլ (1)
© ԳՐԱՀԱՎԱՔ. © Սեդա Ստամբոլցյան | Կայքի որևէ նյութ գործածելիս մի՛ մոռացեք նշել աղբյուրը ակտիվ հղմամբ. Powered by Blogger.