hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy ru hy fr hy hy hy en hy en hy en en hy en hy en ru hy en hy en en hy es hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy
Հորդորակ բայական որոշ կառույցների ճիշտ գործածության մասին - ՀՀ Լեզվի կոմիտե | Language committee of RA
Իրավունք ունենալ ասելո՞ւ, թե՞ ասել։
Հնարավորություն տվեց  երգելո՞ւ, թե՞ երգել։
Ձգտում է հաղթելո՞ւ, թե՞ հաղթել։
Հայերենին հարազատ չեն հնչում իրավունք ունենալ ասել, հնարավորություն տվեց երգել, ձգտում է հաղթել կապակցությունները։ Դրանք ճիշտ կլինեն, եթե ձևակերպվեն այսպես՝ իրավունք ունենալ ասելու, հնարավորություն տվեց երգելու, ձգտում է հաղթելու։
Բայի իմաստից է բխում, թե ի՛նչ ձևով է դրվում նրան կապվող բառը։ Օրինակ՝ հրաժարվել (ի՞նչ անելուց կամ ինչի՞ց) դատարան ներկայանալուց, խուսափել (ի՞նչ անելուց կամ ինչի՞ց)  մանրամասներ հաղորդելուց։ Սակայն օտար որոշ լեզուների ազդեցությամբ, որոնցում անորոշ դերբայը գործածվում է ուղիղ ձևով, հայերենում «հայտնվում են» սխալ կառույցներ։
Գործածության սխալ ձևերը հաճախ հանդիպում են հարադրական բայերի տարբեր կապակցությունների մեջ, ինչպես՝ ի վիճակի է մասնակցել, հիմք է տալիս պնդել, ի զորու լինել անել, կարիք ունենալ լսել և այլն։ Ճիշտ կլինեն, եթե դերբայը թեք (այստեղ՝ տրական) հոլովով դրված լինի։ Այսպես՝
«Նա ի վիճակ չի եղել մասնակցելու տարեկան ասուլիսին»։
«Աղբյուրները հիմք են տալիս պնդելու, որ նման քայլն անխուսափելի է»։
«Նա այլևս ի զորու չէր մենակ մնալու ինքն իր հետ»:
«Տան կառուցումից առաջ կարիք ուներ լսելու ճարտարապետի կարծիքը»։
Իսկ ինչպե՞ս կողմնորոշվենք այս կամ այն ձևն ընտրելիս։
Ճիշտ ձևերը պարզելու համար մի քանի հնար կարելի է կիրառել։
«Դու իրավունք չունես նրա մասին այդպես խոսելու (թե՞ խոսել)»։
«Դու նրա մասին այդպես խոսելու իրավունք չունես»։
2. Ինչպես արդեն ասացինք, թելադրողը բայի իմաստն է, հետևաբար պետք է ուշադրություն դարձնել դրան։
«Այդ միտքը մղում էր հանցագործություն կատարելու (ոչ թե՝ կատարել)»։
«Շտապում եմ տեսնելու (ոչ թե՝ տեսնել) բանակից վերադարձող որդուս»։
«Երիտասարդ նկարիչը ձգտում էր անկախանալու (ոչ թե՝ անկախանալ)»։
Համոզվելու համար, որ սրանք են ճիշտ տարբերակները, բավական է պատասխանել բայի հարցին։
«Մեր աշխատակիցներն ի վիճակի են (ի՞նչ անելու) լուծելու այդ խնդիրները»։
«Ազգայնական գործչին հորդորեցին խուսափել (ի՞նչ անելուց) սադրիչ հայտարարություններ անելուց»։
«Վախենում էր (ինչի՞ց) խիստ պատժվելուց»։
Սակայն մարդիկ երբեմն «ոգևորվում» և ու են ավելացնում այն բայաձևերին, որոնք առանց դրա պիտի լինեն։ Այսպես՝ թույլ տալ ի՞նչ անել՝ «Նա իրեն չէր կարող  թույլ տալ (ի՞նչ կամ ի՞նչ անել) հայտնել իր կարծիքը»: Հարցը ճիշտ տալու դեպքում նման սխալներ չեն լինի։
3. Բայական ձևը փոխարինել գոյականով.
պատրաստվել վազելու – պատրաստվել վազքի,
խուսափել պարտվելուց – խուսափել պարտությունից,
զգուշանալ հանդիպելուց – զգուշանալ հանդիպումից ։
Հիմք ընդունելով վերոնշյալ դիտարկումները՝
ուշադիր լինել և հավատարիմ մնալ հայերեն լեզվամտածողությանը։
Լեզվի կոմիտե / Language Committee of RAFollow
Բարի գալուստ Հայաստանի Հանրապետության Լեզվի կոմիտեի թվիթերյան պաշտոնական էջ։
Լեզվի կոմիտե / Language Committee of RA@LangComArmenia·
Reply on Twitter 1572468164981424128Retweet on Twitter 1572468164981424128Like on Twitter 15724681649814241282Twitter 1572468164981424128
Լեզվի կոմիտե / Language Committee of RA@LangComArmenia·
🔷ՀՀ լեզվի կոմիտեն հրապարակել է 2019-2022 թթ. հայաշխարհի լեզվավիճակին վերաբերող տեղեկագիր։
🔶Աշխատանքն անվանվել է «#Հայաստանի, #Արցախի և #Սփյուռքի լեզվական կյանքի ուրվագծային պատկեր»:
🔻Տեղեկագիրը կարող եք կարդալ առցանց կամ ներբեռնել այստեղից՝ http://www.langcom.am
Reply on Twitter 1567060596083884035Retweet on Twitter 1567060596083884035Like on Twitter 1567060596083884035Twitter 1567060596083884035
Լեզվի կոմիտե / Language Committee of RA@LangComArmenia·
Reply on Twitter 1556641320696963072Retweet on Twitter 1556641320696963072Like on Twitter 1556641320696963072Twitter 1556641320696963072
Լեզվի կոմիտե / Language Committee of RA@LangComArmenia·
Աշխատանքային հարաբերություններում անհարկի կիրառվող օտար բառերն ու արտահայտությունները գործածողների «ծուլության» պատճառով ներթափանցում են մայրենի լեզու, ապականում այն։
Reply on Twitter 1553007618628657152Retweet on Twitter 1553007618628657152Like on Twitter 1553007618628657152Twitter 1553007618628657152
Լեզվի կոմիտե / Language Committee of RA@LangComArmenia·
Reply on Twitter 1548994793308655617Retweet on Twitter 1548994793308655617Like on Twitter 1548994793308655617Twitter 1548994793308655617
Եթե ցանկանում եք մեր կողմից պարբերաբար ստանալ ծանուցումներ, կրթական ու այլ պիտանի նյութեր, ապա բաժանորդագրվեք, և մենք կուղարկենք դրանք Ձեր էլեկտրոնային փոստին։
Մենք ակտիվ ենք նաև սոցիալական կայքերում, որտեղ տարածում ենք կոմիտեի մասին այն ամենը, ինչ կգտնեք կայքում։ Հետևե՛ք մեզ առցանց։