hy hy en hy en hy en hy hy hy hy hy en hy en en hy hy en hy hy hy hy hy en hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy en en en en hy en en en en en en en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy en en
Ֆրեդերիկ Ֆրանսուա  Շոպեն (1810-1849թթ)՝  աշխարհահռչակ լեհ կոմպոզիտոր, վիրտուոզ դաշնակահար, մանկավարժ, լեհական ու համաշխարհային երաժշտական արվեստի խոշորագույն դեմքերից: Շոպենը հանդիսանում  է դաշնամուրային բազմաթիվ ստեղծագործությունների հեղինակ, որը նորովի է մեկնաբանել գոյություն ունեցող մի շարք ժանրեր. ռոմանտիկական հիմքի վրա զարգացրել է պրելյուդիան, ստեղծել է դաշնամուրային բալլադը, բանաստեղծականացրել ու դրամատիզացրել պարերը՝ մազուրկան, պոլոնեզը, վալսը, սկերցցոն վերածել ինքնուրույն ստեղծագործության: Հարստացրել  է հարմոնիան ու դաշնամուրային ֆակտուրան, միաձուլել դասական ձևերը մեղադային գույներով ու երևակայությամբ:
Շոպենի երաժշտական ժառանգությունը ներառում է սոնատաներ, ֆանտազիաներ, բալլադներ, սկերցցոներ, էքսպրոմպտներ, նոկտյուրներ, էտյուդներ, վալսեր, մազուրկաներ, պոլոնեզներ, պրելյուդիաներ եւ դաշնամուրային այլ գործեր, որտեղ զգացմունքների խորությունն ու անկեղծությունը միախառնվել է տեխնիակակն կատարելությանն ու վայլեչությանը:
Շոպենը ծնվել է Վարշավյան կոմսությունում գտնվող Ժելյազովա-Վոլյա բնակավայրում: 1795թ. դրությամբ Լեհաստանը դադարել էր գոյություն ունենալ որպես առանձին պետություն, իսկ Վարշավան նապոլեոնական պատերազմների արդյունքում գտնվում էր Ռուսական կայսրության տիրապետության տակ: Շոպենը մինչև արևմուտք ուղևորվելը փաստացիորեն  ապրում էր Ռուսական կայսրության մաս հանդիսացող տարածքում: Բացառություն են միայն նրա կյանքի առաջին երեք տարիները՝ ընդհուպ 1815թ. մարտը, երբ այդ շրջանը հանդիսանում էր Ֆրանսիական կայսրությանը պատկանող Վարշավյան կոմսության մաս:
Կոմպոզիտորի հայրը՝ Նիկոլյա Շոպենը (1771—1844) 1806թ. ամուսնանում է Սկարբկովների հեռավոր բարեկամ Յուլյա Կիրուջինայի հետ (1782—1861): Պահպանված տեղեկությունների համաձայն՝ Շոպենի մայրը պատշաճ կրթություն է ստացել, տիրապետել է ֆրանսերենին, եղել է  շատ երաժշտասեր, հրաշալի դաշանամուր է նվագել, գեղեցիկ ձայն ունեցել: Շոպենը հենց մորն է պարտական երաժշտական իր առաջին տպավորությունների համար, ինչպես նաև ժողովրդական երաժշտության նկատմամբ ունեցած հետաքրքրության ու սիրո համար:
1810թ. աշնանը՝ որդու ծնունդից որոշ ժամանակ անց, Նիկոլյա Շոպենը տեղափոխվում է ապրելու Վարշավայում: Շնորհիվ Սկարբկովների հովանավորության, որոնց մոտ նա աշխատում էր որպես դաստիարակ, Վարշավայի լիցեյում մանկավարժ Մաեի մահից հետո նա զբաղեցնում է վերջինիս տեղը:  Մտավորական ծնողների  ազդեցությունն իր մեծ նշանակություն է ունենում ընտանիքի անդամների վրա: Բացի Ֆրեդերիկից, ընտանիքում կային նաև նրա երեք քույրերը՝ Լյուդովիկան, Իզաբելլան ու Էմիլյան: Քույրերը բազմակողմանի զարգացած էին, իսկ վաղամեռիկ Էմիլյան առհասարակ հրաշալի գրական տաղանդ ուներ:
Երիտասարդ Շոպենին սովորեցնում են երաժշտություն՝ դրա հետ մեծ հույսեր կապելով: Ծագումով չեխ   դաշնակահար  Վոյցեխ  Ժիվնին  սկսում է պարապել յոթամյա տղայի հետ: Պարապմունքները բավականին լուրջ էին, չնայած նրան, որ Շոպենը միաժամանակ սովորում էր նաև Վարշավայի կրթարաններից մեկում: Տղայի կատարողական տաղանդն այնքան արագորեն էր զարգանում, որ տասներկու տարեկան հասակում Շոպենը գրեթե չէր զիջում լեհ կոմպոզիտորներին: Ժիվնին հրաժարվում է  պարապել նրա հետ՝ հայտարարելով, որ այլևս ոչինչ չունի նրան սովորեցնելու:
Ավարտելով կրթարանն ու Ժիվնիի մոտ յոթամյա պարապմունքները՝ Շոպենն սկսում է տեսական պարապմունքները կոմպոզիտոր Յոզեֆ Էլսների մոտ:
Դելակրուա «Շոպենի ու Սանդի համատեղ դիմանկարը» 1838
Իշխան   Անտոն    Ռադզիվիլլայի   ու Չետվերտինսկի իշխանների հովանավորությամբ՝  Շոպենը  դուրս   է գալիս բարձր հասարակություն, որը տպավորված էր նրա գրավիչ արտաքինով ու նրբակիրթ շարժուձևերով:
1829թ-ից  սկսվում  է  Շոպենի արտիստիկ գործունեությունը: Նա ելույթներ է ունենում       Վիեննայում, Կրակովում՝   կատարելով  իր   ստեղծագործությունները: Վերադառնալով Վարշավա՝ 1830թ. նոյեմբերի 5-ին նա լքում է այն մշտապես: Հայրենիքից  այդ բաժանումը դառնում  է  նրա մշտական լուռ կսկիծի պատճառը: 30-ականներին դրան ավելանում  է  նաև Ժորժ Սանդի նկատմամբ սերը, որը նրան ավելի շատ թախիծ է  բերում, քան երջանկություն:
1830թ. տարածվում են Լեհաստանի անկախության համար բարձացված ապստամբության լուրերը: Շոպենը երազում էր վերադառնալ հայրենիք ու մասնակցել մարտերին: Հավաքագրումներն ավարտվում են, սակայն ճանապարհին հասնում են սարսափելի լուրերն այն մասին, որ ապստամբությունը ճնշվել է, իսկ դրա կազմակերպիչները գերի են վերցվել: Շոպենը խորապես հավատում էր, որ իր երաժշտությունը կարող էր օգնել իր հարազատ ժողովրդին՝ հասնելու հաղթանակի: «Լեհաստանը կլինի փայլուն, հզոր ու անկախ»,- գրում էր Շոպենն իր օրագրում:
Ֆելիքս Ժոզեֆ Բարիոս  «Շոպենի մահը»
Մեկնելով Դրեզդեն, Վիեննա, Մյունխեն՝ 1831թ. ժամանում է Փարիզ: Ճանապարհին Շոպենը գրում է «Շտուտգարդյան օրագիրը», որն արտահայտում էր Շտուտգարդ ժամանելու ընթացքում նրա հոգեվիճակը, որտեղ նա տառապում էր Լեհական ապաստամբության ձախողման լուրերից: Այդ շրջանում Շոպենը գրում է իր նշանավոր «Հեղափոխական էտյուդը»:
Առաջին համերգը նա տալիս է Փարիզում, քսաներկու տարեկան հասակում, որը հսկայական հաջողություն է ունենում: Համերգներով Շոպենը հազվադեպ էր ելույթ ունենում, մինչդեռ  ֆրանսիական  ազնվականության  ու  լեհական համայնքների սրահներում Շոպենի հռչակն աննախադեպ էր: Կային կոմպոզիտորներ, որոնք չէին ընդունում Շոպենի տաղանդը, ինչպես, օրինակ, Կալկբրեններն ու Ջոն Ֆիլդը, բայց դա չէր խանգարում Շոպենին երկրպագուների բանակ հավաքել ինչպես արվեստագետների, այնպես էլ շարքային քաղաքացիների շրջանում:
1837թ. Շոպենն ունենում է թոքերի հիվանդության առաջին նոպան: Հենց այդ շրջանին է համընկնում Ժորժ Սանդի հետ կապը: Վերջինիս հետ Մալյորկա այցելությունը բացասաբար է  անդրադառնում նրա առողջության վրա՝ ստիպելով տառապել ցավագին նոպաներից: Այնուամենայնիվ, նրա մի շարք փառահեղ գործեր, այդ թվում՝ քսանչորս պրելյուդիաներ, ստեղծվել են հենց իսպանական այդ կղզում բնակվելու ընթացքում:
Ժորժ Սանդի հետ տասնամյա համատեղ կյանքը, որը լի էր մի շարք փորձություններով, մաշում է նրա առողջությունը, իսկ 1847թ. Սանդի հետ բաժանումը խորը սթրեսի պատճառ է  դառնում:
Ցանկանալով լքել Փարիզը, որպեսզի լայնացնի ծանոթների իր շրջանակը, 1848թ. ապրիլին Շոպենը մեկնում է Լոնդոն՝ համերգներ տալու ու մանկավարժությամբ զբաղվելու: Դա դառնում է նրա վերջին ճանապարհորդությունը: Հաջողությունը, նյարդային ու լարված կյանքը, բրիտանական խոնավ կլիման ու պարբերաբար կրկնվող նոպաները վերջնականապես խլում են նրա ուժերը: Վերադառնալով Փարիզ՝ Շոպենը մահանում  է 1849թ. հոկտեմբերի 5-ին (17):
Շոպենի մահը խորապես սգում է ողջ երաժշտական աշխարհը: Նրա հուղարկավորությանը մանսակցում են նրա արվեստի ու տաղանդի հազարավոր երկրպագուներ:
Շոպենի արձանը Վարշավայի Լազիենկի զբոսայգում
Նրա կամքի համաձայն՝ հուղարկավորությանը նշանավոր արտիստների կողմից կատարվում է Մոցարտի «Ռեքվիեմը»՝ այն կոմպոզիտորի ստեղծագործությունը, որին Շոպենը բոլորից վեր էր դասում: Կատարվում է նաև  Շոպենի № 4 պրելյուդիան: Պեր-Լաշեզ գերեզմանատանը Շոպենի աճյունը հանգչում է  Քերուբինիի ու Բելլինիի կողքին: Շոպենի սիրտը, նրա իսկ ցանկության համաձայն, տեղափոխվել է  Վարշավա, որտեղ զմռսվել է Սուրբ Խաչ եկեղեցում:
Շոպենի վերջին դաշնամուրը (1848–49)
Պոլոնեզներում ու բալլադներում Շոպենը պատմում  է իր հարազատ երկրի՝ Լեհաստանի մասին, նրա գեղատեսիլ վայրերի ու ողբերգական անցյալի մասին: Այդ ստեղծագործություններում նա օգատգործել է ժողովրդական էպոսի լավագույն գծերը: Դրա հետ միաժամանակ՝ Շոպենը բացառիկ ինքնատիպությամբ է փայլում՝ առանձնանալով  համա8ձակ ստեղծարարությամբ:
Բեթհովենից հետո կլասիցիզմն իր տեղը զիջում է ռոմանտիզմին, եւ Շոպենը դառնում է  երաժշտության  մեջ այդ խոշորագույն ուղղության գլխավոր ներկայացուցիչներից մեկը: Շոպենը հաճախ հասնում է  ողբերգականության գագաթնակետին, ինչպես դա կարելի է  տեսել նրա նշանավոր «Թաղման քայլերթում»՝ 35-րդ սոնատայում, կամ հանդես  է գալիս որպես հրաշալի քնարերգու, ինչպես իր երկորրդ  դաշնամուրային կոնցերտի «Larghetto»-ում:
Շոպենի երաժշտական արվեստի լավագույն գործերից են նրա էտյուդները, որտեղ տեխնիակկան էքզերսիների հետ ունկնդրի առջև բացվում է յուրօրինակ պոետիկ աշխարհ: Այդ էտյուդներն առանձնանում են թե՛ երիտասարդական ավյունով ու թարմությամբ, թե՛ դրամատիզմով: Նրանցում նկատվում են հարմոնիկ հրաշալի երանգենր:
Առավել «իքնակենսագրական» ժանր նրա արվեստում համարվում է  վալսը, որը, մի շարք երժշտագետների կարծիքով, սերտորեն կապված է Շոպենի իրական կյանքի հետ, ուստի դրանք կարող են դիտվել իբրև յուօրինակ «քնարական օրագրեր»:
Posted by Արվեստի Աշխարհը at 09:01
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest
Newer Post Older Post Home
Subscribe to: Post Comments (Atom)
Միքելանջելո Բուոնարոտի (1475-1564թթ.)՝ իտալացի մեծն քանդակագործ, գեղանկարիչ, ճարտարապետ, պոետ և մտավորական, Վերածննդի դարաշրջանի մեծագու...
Պիեռ Օգյուստ Ռենուար «Մառլիի անտառը»
Վիկտոր Հյուգո «Փարիզի Աստվածամոր տաճարը»
«Փարիզի Աստվածամոր տաճարը» (1831) Վիկտոր Հյուգոյի հանրագիտարանն է, ֆրանսիական ռոմանտիզիմի հիմքը: Այս վեպը յուրովի պատմական է, իսկ գաղափ...
Էդուարդ Մանե (1832–1883 թթ.)՝ ֆրանսիացի հայտնի գեղանկարիչ, իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից մեկը:  Ծնվել է 1832թ. հունվարի 23-ին Փարիզի...
«Անտիգոնե»՝ Սոֆոկլեսի ամենահայտնի ողբերգություններից մեկը, որն առաջին անգամ բեմադրվել է մ.թ.ա. 442թ.: Ստեղծագործության հիմքում ընկած է Թ...
Ստենդալ «Կարմիրը և սևը»
Ստենդալը պատկանում է ֆրանսիական ռեալիզմի առաջին շրջանին , ում  ստեղծագործությունը Լուսավորությանը XIX դարի ռեալի...
Միգել դե Սերվանտես «Դոն Կիխոտ»
Միգել դե Սերվանտեսի «Դոն Կիխոտ» վեպը հանդիսանում է Արևմտյան Եվրոպայի առաջին մեծածավալ վեպը, որից, ինչպես նշում է Բելինսկին, «...սկ...
Լուվր՝ աշխարհի խոշորագույն ու ամենահեղինակավոր թանգարաններից մեկը , որը գտնվում է Փարիզի կենտրոնում՝ Սենա գետի ա...
Օնորե դը Բալզակ «Շագրենի կաշին»
«Շագրենի կաշին» (1830-1831թթ.)՝ ֆրանսիական դասական ռեալիզմի հիմնադիր Օնորե դը Բալզակի ամենահայտնի վեպերից մեկը: Բալզակը պատմական վեպերի...
« Թշվառները » (1862 թ .) կյանքի խնդիրների ընդգրկումով և սոցիալական քննադատության թափով Վիկտոր Հյուգոյի ամենանշանակալից ...
Արխիվ March (1) January (3) December (1) May (1) April (5) March (2) February (3) January (17) December (2) November (4) October (12) September (9) August (5) July (7) June (19) May (22) April (14) March (12) February (18) January (22) December (3) November (34) October (28) September (55) August (19) July (43) June (25) May (49) March (13) February (9) January (1) December (9) November (14) October (7) September (1) August (67) July (10)
Simple theme. Theme images by gaffera. Powered by Blogger.