hy en id hy hy en hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy hy ca es es en ru en tr en en en hy hy en en en fa en en en en hy hy hy en en hy en de de en en en en en en en
Լոնդոնից շուշի՝ մեկ ուղղությամբ | Dreaming of a Colorful Garden
Ռեֆերատները խաղաղ ապագայից Հարավային Կովկաս
Վերադառնալով իրենց նախկին տները՝ ադրբեջանցիները կարող են գիտակցել, որ որոշ բաներ առհավետ կորսված են: Սակայն նոր բաներ կարող են գտնվել:
Սովորականի պես Ամելիան վերցրեց իր որդի Ալիի լուսանկարը մահճակալի կողքի սեղանիկից և համբուրեց: Վերջապես, նա ետ գցեց ծածկոցներն ու ծուլորեն կանգնեց մահճակալի կողքին՝ սպիտակ շապկի և գիշերազգեստի ճմռթված ծայրերով և սարսափելի խռնված մազերով: Ամելիա Ազիմլին, որ վաթսունյոթ տարեկան էր և ոտքերի երակների լայնացում ուներ, դանդաղորեն շարժվեց: Նա քստքստացնելով անցավ հայելու մոտով և ուղղվեց դեպի խոհանոց՝ բաղձալի սուրճի հետևից: Երբ ջուրն սկսեց եռալ, նա մի բաժակ սուրճ սարքեց և նստեց պատուհանի մոտ: Սուրճը խմելով՝ նայում էր փողոցով քայլող մարդկանց: Ամելիան այնքան մտազբաղ էր, որ չնկատեց, թե ժամանակն ինչպես թռավ: Արդեն իննից տասնհինգ էր պակաս, և նա պետք է աշխատանքի գնար:
Նրա աշխատավայրը բնակարանից տասնհինգ րոպեի ճանապարհի վրա էր: Նա ջութակի՝ կյանքում իր միակ կրքի ուսուցիչ էր Լոնդոնի թագավորական երաժշտական դպրոցում: Ամելիայի դասարանում քսանութ աշակերտ կար: Երբ մտավ դասարան՝ բոլորը կարծես իրենց տեղերում էին: Սովորականի պես նա լրացրեց մատյանն ու անցավ առաջ: Դասի ընթացքում նրա հեռախոսը զանգեց:
Եղբայրն էր զանգում: Նա սովորաբար առավոտվա տասնմեկից շուտ չէր արթնանում: Թոշակի էր անցել և սիրում էր քնել: Ամելիան չպատասխանեց, թեև անհանգստացավ: Երբ հեռախոսը դրեց նստարանին և վերադարձավ աշակերտների մոտ՝ այն կրկին զնգաց: Այս անգամ չկարողացավ սպասել մինչև դասի ավարտը. դուրս եկավ դասասենյակից՝ հետևից կամացուկ փակելով դուռը:
Ամելիան շատ լարվեց: Մտածեց, որ ինչ-որ վատ բան է եղել:
Չգիտեր, թե որքան կանգնեց այնտեղ՝ անշարժ:
«Տիկին Ազիմլի, ամեն ինչ կարգի՞ն է»: Ինչ-որ մեկը միջանցքի ծայրից նրան էր ձայն տալիս: «Տիկին Ազիմլի, լսու՞մ եք»:
Դա դաշնամուրի ուսուցիչն էր՝ պարոն Էբերշոֆը: Ամելիան նկատեց, երբ նա մոտենում էր:
«Լավ եմ: Շնորհակալ եմ, պարոն»,- ասաց նա և վերադարձավ դասասենյակ:
Հազիվ դիմացավ մինչև դասի ավարտը: Բարեբախտաբար՝ դա նրա միակ դասն էր այդ օրը: Երբ զանգը հնչեց, նա թեթևություն զգաց: Ցանկացավ թարմ օդ շնչել:
Դրսում ցրտոտ էր: Ամելիան քայլեց Քուին գեյթ փողոցով դեպի Հայդ պարկ: Թագավորական «Ալբերտ հոլ» սրահի մոտով անցնելիս հիշեց, թե որդին ինչպես էր ուզում այստեղ համերգ տալ թագուհու համար: Ալին շատ տաղանդավոր էր: Նա ջութակ ավելի լավ էր նվագում, քան իր «մաման»: Ամելիային այդպես էր կոչում: Ալին տասնինը տարեկան էր, երբ գնաց ռազմաճակատ Ղարաբաղի պատերազմի ժամանակ: Ամելիան շատ էր վախենում որդու համար: Նա արտիստի էություն ուներ. Միջահասակ, նիհար տղա էր: Նրա մեկնումից հետո Ամելիան այլևս երբեք նրան չտեսավ: «Ասում են՝ ժամանակը բուժում է բոլոր վերքերը. էդպես չի»,- մտածեց նա: Տարիներ էին անցել, սակայն նա ցավն զգաց այնպես՝ կարծես դա երեկ էր եղել:
Դանդաղորեն քայլեց դեպի զբոսայգու իր սիրած մասը՝ կաղնու տակի նստարանը: Դա շատ հանգիստ վայր էր. երբ ընկճված էր լինում՝ դա իր փախուստի վայրն էր: Նա կոնկրետ ոչնչի մասին չէր մտածում, բայց միևնույն է՝ միտքն զբաղված էր: Ամելիան զգայական առումով լրիվ քամված էր և քիչ անց քուն մտավ:
Ուսին մեղմ հպումն արթնացրեց նրան: Դա անցորդ կին էր, որն իր շանն էր ման տալիս: Հավանաբար՝ մտածել էր, թե Ամելիան մահացել է: Համոզվելով, որ տարեց կինը լավ է, նա իր շան հետ հեռացավ:
Նա պետք է խոսեր Ահմադի հետ՝ քաղաքում իր միակ ազգականի: Երբ վեր կացավ՝ ոտքերում ցավ զգաց. լայնացած երակները վերջերս նրա ոտքերին հանգիստ չէին տալիս: Նստեց տաքսի ու գնաց եղբորը տեսնելու:
Եղբոր կինը բացեց դուռը:
«Ողջույն, ո՞նց ես: Չգիտեի, որ գալու ես,- ասաց Շերիլը: – Օհ, կներես, ներս արի»:
«Շնորհակալ եմ: Ահմադը տա՞նն է», – ասաց Ամելիան՝ հանելով ժակետը:
«Հա, հյուրասենյակում է: Հեռուստացույց է նայում»:
«Ահմադ, սիրելի եղբայրս,- ասաց նա: -Եկել եմ հետդ խոսելու»:
«Գիտեմ, սիրելիս, իրոք պետք է դրա մասին խոսենք: Նստիր»:
«Որոշել եմ տուն գնալ. իմ իրական և միակ տունը»,- ասաց Ամելիան՝ աչքերն արցունքով լի:
«Ինչու՞: Արդեն վաղուց Անգլիայում ես ապրում: Բացի այդ՝՝ ո՞վ է քո մասին հոգ տանելու: Էստեղ գոնե գիտես, որ հույսդ կարող ես ինձ վրա դնել»,- ասաց Ահմադը:
«Ես արդեն վճռել եմ: Շատ շնորհակալ եմ այն ամենի համար, ինչ արել ես: Չէի կարող Ադրբեջանում մնալ, որովհետև ամեն ինչը որդուս մասին էր հիշեցնում: Չգիտեմ, թե առանց քեզ ինչ կանեի, բայց ուզում եմ որդուս մոտ լինել: Դա խաղաղվելու միակ միջոցն է ինձ համար: Խնդրում եմ՝ մի փորձիր ինձ համոզել»:
Ահմադը մոտեցավ քրոջն ու լուռ գրկեց նրան:
Շուտով Ամելիան թողեց աշխատանքը, հանձնեց բնակարանը և ուղևորվեց Շուշի:
Ճանապարհն անվերջ էր թվում: Ամելիան Լոնդոնից Բաքու մեկնեց գնացքով, քանի որ բարձրության վախ ուներ և հետևաբար՝ չէր կարող թռչել: Չցանկանալով ժամանակ վատնել՝ նա Բաքվից մեքենայով ուղիղ Շուշի գնաց: Մեքենայի վարորդն ադրբեջանցի էր: Շատախոս վարորդը դեպի Շուշի ողջ ճանապարհին խոսեց: Նա պատմեց, որ նախկինում աշխատել է Բաքու-Գյանջա երթուղում, սակայն հիմա, քանի որ ուղևորությունները դեպի Ղարաբաղ շատացել են, տեղափոխվել է Բաքու-Շուշի երթուղի: Նա ասաց, որ իր ընկերները, որոնք վերադարձել են Ղարաբաղ, իրեն ասել են, որ առայժմ հայերի հետ կապված որևէ խնդիր չեն ունեցել: Ամելիան վարորդին ասաց, որ Շուշիից է, սակայն պատերազմից հետո ապրել է Անգլիայում, բայց հիմա տուն է վերադառնում:
«Ես հյուրանոց չեմ ամրագրել ու չգիտեմ, թե որտեղ պիտի մնամ, ինչ-որ լավ տեղ խորհուրդ կտա՞ք», – հարցրեց Ամելիան:
«Հա, իհարկե: Մի հայտնի հյուրանոց կա, հյուրերը շատ են սիրում: Եթե ազատ համար չունենան՝ այլ տեղերում կփնտրենք», -պատասխանեց վարորդը:
«Շնորհակալ եմ, շատ բարի եք»:
Ամելիան ողջ ճանապարհին անհանգիստ էր. չգիտեր՝ իրեն ինչ է սպասվում Ղարաբաղում այսքան տարիներ անց: Նրա հուզմունքն էլ ավելի աճեց, երբ տեսավ ազդարարող ճանապարհային ցուցանակը՝ «Բարի գալուստ Շուշի»: Ճանապարհային նշանը երեք լեզվով էր՝ ադրբեջաներեն, հայերեն և ռուսերեն: Մի քաղաքի համար, որի բնակչությունը հարյուր հազարից ավելի չէ, ճանապարհը ծանրաբեռնված էր. շատ մեքենաներ էին գնում քաղաք և վերադառնում այնտեղից: Ճանապարհը կանաչ էր. երկու կողմերում ծառեր կային: Քաղաքը շատ էր փոխվել, բայց պահպանել էր իր պատմական հմայքը: Բարձրահարկ շենքեր գրեթե չկային՝ բացառությամբ քաղաքի կետրոնի մի քանի շինություններից:
«Հասանք, տիկին: Շուշիի գրանդ հոթելը քաղաքի լավագույն հյուրանոցն է»,- ասաց վարորդը՝ մատնացույց անելով կապույտ շենքը: Երբ ժամանեցին՝ երեկոյան հինգն էր: Հյուրանոցը քաղաքի կենտրոնում էր, և շուրջը շատ աղմկոտ էր: Նրանք մեքենայից դուրս եկան, և վարորդը բեռնախցիկից հանեց նրա բոլոր իրերը: Այն ամենն, ինչ ուներ Անգլիայում եղած երեսուն տարիներից հետո, մի ճամպրուկ էր և մի ճամփորդական պայուսակ: Ճամպրուկը ծանր էր, և Ամելիան չէր կարող այն տանել, այնպես որ վարորդն օգնեց նրան իրերը տանել հյուրանոց: Երբ ընդունարան հասան՝ աշխատակիցը վերցրեց բեռները և դրեց բեռնասայլակի վրա: Ամելիան վճարեց վարորդին, շնորհակալություն հայտնեց օգնության համար, ու վարորդը հեռացավ:
Ադմինիստրատորի անունը Լևոն էր. Ամելիան դա տեսավ՝ նայելով նրա կրծքանշանին: Դա նրա համար անսովոր չէր. Լոնդոնում Ամելիան տարիներ շարունակ շատ հայ աշակերտներ էր ունեցել:
«Բարի օր: Բարի գալուստ Շուշիի գրանդ հոթել: Ինչո՞վ կարող եմ օգնել», – ռուսերեն հարցրեց ադմինիստրատորը:
«Ցանկանում եմ մեկ շաբաթ մնալ, գուցե ՝ավելի»,- պատասխանեց Ամելիան անգլերեն: Թեև նա վարժ խոսում էր ռուսերեն, սակայն երբեք չէր սիրել այդ լեզուն և նախընտրում էր խոսել անգլերեն:
Ադմինիստրոտորն անմիջապես սենյակ տրամադրեց նրան և բանալիները հանձնեց աշխատակցին, որն ուղեկցեց կնոջը: Տղամարդը բացեց դուռը և բեռները դրեց սենյակում: Ամելիան նրան վճարեց հինգ ֆունտ, որը գտավ պայուսակում, և տղամարդը գնաց: Սենյակը վեցերորդ հարկում էր՝ քաղաքի վրա բացվող լավ տեսարանով: Իր սենյակից նա փողոցի մյուս կողմում տեսնում էր Կանաչ ժամ եկեղեցին:
Նա լոգանք ընդունեց և իջավ ներքև՝ ընթրելու: Ընթրիքից հետո գնաց զբոսանքի: Քաղաքից նույն բույրն էր գալիս: Առաջին բանը, որ ցանկացավ տեսնել, իր տունն էր. պարզել՝ այն դեռ տեղու՞մ է, թե՞ ոչ: Երբ հասավ փողոցին, որտեղ իր տունն էր գտնվում, տեսավ, որ տեղում է, բայց արտաքին տեսքն այլ է: Դա միհարկանի կառույց էր: Ամելիան կանգնել էր դարպասի մոտ և չգիտեր՝ ներս մտնի՞, թե՞ ոչ: Հանկարծ կանացի ձայն լսեց իր հետևում, որը հայերեն ինչ-որ բան էր ասում: Երբ Ամելիան շրջվեց՝ տեսավ երիտասարդ աղջկա՝ ձեռքին տոպրակներ:
«Կներեք, ես հայերեն չեմ խոսում: Ես ադրբեջանցի եմ: Դուք ռուսերեն խոսու՞մ եք»:
«Հարցնում եմ՝ ինչ-որ մեկի՞ն եք փնտրում: Ես այս տանն եմ ապրում», – կրկնեց աղջիկը ռուսերեն:
«Չէ: Ես պարզապես…պատերազմից առաջ էստեղ էի ապրում: Նոր եմ եկել քաղաք և ցանկացա տունը տեսնել»,- ասաց Ամելիան:
«Պարզ է, խնդրում եմ, սպասեք այստեղ՝ հորս կանչեմ», – ասաց աղջիկն ու մտավ տուն: Մեկ րոպե անց վերադարձավ հոր հետ: Նա կովկասյան արտաքինով միջահասակ մարդ էր:
«Բարև ձեզ: Անունս Վիգեն Կազումյան է: Աղջիկս ձեր մասին պատմեց: Համեցեք, խնդրեմ,- ասաց տղամարդն ու մատնացույց արեց ձախ կողմը: – Երբ լավ եղանակ է՝ ճաշում ենք էստեղ կամ թեյ ենք խմում»: Տան ձախ կողմում սեղան և աթոռներ էին: Ամբողջ բակում ծառեր ու ծաղիկներ էին տնկված:
«Սիրելիս, մեզ թեյ բեր», -խնդրեց Վիգենն իր դստերը, և աղջիկը միանգամից ներս գնաց:
«Շնորհակալ եմ, որ ինձ ներս հրավիրեցիք,- ասաց Ամելիան: – Անունս Ամելիա է, մինչ պատերազմը ես կյանքիս մեծ մասն անց եմ կացրել այս տանը: Սա հորս տունն էր: Ես այն ժառանգեցի նրա մահից հետո»: Նա սկսեց պատմել իր պատմությունը:
«Ես իսկապես ցավում եմ ձեր կորստի համար: Ես ու ընտանիքս այս տուն ենք տեղափոխվել 1995թվականին: Պատերազմից հետո բոլոր լքված տներն անցան քաղաքային իշխանությունների վերահսկողության տակ: Ես լավ գնով եմ առել այս տունը», – ասաց Վիգենն ու մի կում արեց իր թեյից:
«Դեմ չե՞ք, եթե ներս գնամ: Շատ կուզեի տունը տեսնել», – ասաց Ամելիան:
«Հա, իհարկե,- պատասխանեց Վիգենը:-Ներս անցեք»:
Երբ Ամելիան շեմքից ներս մտավ՝ շատ տխրեց: Տան ներսն ամբողջովին փոխված էր. տանն ամեն ինչ նոր էր: Ոչինչ չկար, ինչը որևէ մեկին հիշեցներ իր կամ Ալիի մասին: Նա սկսեց մեկ առ մեկ մտնել սենյակները՝ վերհիշելով, թե նախկինում ինչ տեսք ունեին դրանք:
Հետո մտավ Ալիի սենյակ: Այն դարձել էր Վիգենի արհեստանոցը: Նա դերձակ էր: Ամելիան այլևս չէր կարող զսպել արցունքները. նա սկսեց լալ: Նրա տնից, կյանքից ոչինչ չէր մնացել: Նա տեղափոխվել էր Շուշի, որ իր տուն վերադառնա: Հիմա նա ոչինչ չուներ: Պատերազմը նրանից խլել էր ամեն թանկ բան:
Ամելիան այլևս չցանկացավ տանը մնալ. նա տանտիրոջ հյուրընկալության համար արագորեն շնորհակալություն հայտնեց և դուրս եկավ: Նա շատ հոգնած էր ու դանդաղ քայլերով վերադարձավ հյուրանոց: Հենց մտավ սենյակ՝ անմիջապես պառկեց և կորցրեց գիտակցությունը:
Շուտով Ամելիան քաղաքի կենտրոնում բնակարան գտավ և տեղափոխվեց այնտեղ: Օրերն ու շաբաթներն արագորեն անցնում էին: Կամաց-կամաց ավելի շատ ադրբեջանցիներ էին տեղափոխվում Ղարաբաղ՝ որպես պետական ծրագրի մի մաս: Համաձայնագրի պայմանների համաձայն՝ Հայաստանի ադրբեջանցի փախստականներն ու Ադրբեջանի հայ փախստականները մեխանիկորեն քաղաքացիություն էին ստանում համապատասխանաբար՝ Հայաստանում և Ադրբեջանում, և նրանք ապահովվում էին բնակարաններով: Լեռնային Ղարաբաղի ադրբեջանցի հարկադիր վերաբնակները կարող էին ընտրել Լեռնային Ղարաբաղում կամ Հայաստանում բնակվելը, և նրանց բնակարաններ էին տրամադրվում:
Ամելիան սկսեց աշխատել Շուշիում երաժշտական քոլեջ հիմնելու իր վաղեմի երազանքն իրականացնելու ուղղությամբ: Նա խնայողություններ ուներ և եղբորն էլ խնդրել էր, որ իրեն պարտք տա: Հաջորդ չորս ամիսների ընթացքում քոլեջի համար շենք էր փնտրում՝ անցնելով բյուրոկրատական ընթացակարգերի միջով, գտնելով ուսուցիչներ և այլն:
Հոկտեմբերի մեկին տեղի ունեցավ քոլեջի բացման արարողությունը: Գրանցվել էին տարբեր ազգությունների և էթնիկ խմբերի ներկայացուցիչներ. հայերը, ադրբեջանցիները, ռուսները և հրեաները գերակշռում էին: Ամելիան ուրախ էր, որ ինքը մարդկանց հնարավորություն է ընձեռում իր որդու պես երաժիշտ դառնալ: Ուսումնական տարվա ավարտին թերթերն ու լուրերն սկսեցին ավելի հաճախ անդրադառնալ քոլեջին՝ որպես հաջողության մոդել:
Հաշտության պայմանագրի կնքման առաջին տարեդարձը մոտենում էր, և Ամելիան այդ առիթով համերգ էր ծրագրում: Դպրոցական նվագախումբը, որը համերգի ժամանակ պիտի ելույթ ունենար, բաղկացած էր ամենատաղանդավոր աշակերտներից: Աշակերտներն ամբողջ եռանդով պատրաստվում էին համերգին, իսկ Ամելիան հրավիրատոմսեր էր ուղարկում Հայաստանի և Ադրբեջանի բարձրաստիճան պաշտոնյաներին:
Վերջապես եկավ օրը՝ ապրիլի 16-ը: Վերջնական պատրաստություններն արվեցին, ամեն ինչ պատրաստ էր: Համերգից առաջ հաշված րոպեների ընթացքում սրահն աստիճանաբար լցվում էր:
«Տիկնայք և պարոնայք, բարի գալուստ՝ Հանուն խաղաղության տարեկան առաջին համերգին: Հաճելի է ձեզ այստեղ հյուրընկալելը: Բացման խոսքի համար խոսափողը հանձնում եմ այսօրվա իրադարձության կազմակերպիչ տիկին Ազիմլիին», – ասաց հաղորդավարը, որը նաև քոլեջի ուսուցիչ էր:
«Շնորհակալություն: Բարի երեկո, տիկնայք և պարոնայք: Շնորհակալ ենք, որ եկել եք մեզ հետ տոնելու այս պատմական իրադարձությունը: Ես այս պատերազմի պատճառով կորցրել եմ միակ զավակիս՝ որդուս, ինչպես երկու կողմերից հարյուրավոր ու հազարավոր մարդիկ, որոնք կորցրել են իրենց սիրելիներին: Մենք մեր որդիներին, ամուսիններին, եղբայրներին ուղարկում ենք պատերազմ, որովհետև կարծում ենք, որ դա ճիշտ է, պատվաբեր է. սակայն մի՞թե իրոք այդպես է: Հետաքրքիր է՝ ի՞նչ կասեր որդիս այդ կապակցությամբ: Հավանաբար՝ նրանց մահերն իմաստ կունենան այն դեպքում միայն, եթե մենք միասին լինենք այժմ և ասենք Ո՛Չ պատերազմին, Ո՛Չ՝ սպանություններին»:
«Վայելեք համերգը: Շնորհակալություն»,- ասաց Ամելիան և նստեց առաջին շարքի իր տեղում: Երբ նստեց՝ փակեց աչքերն ու թեթևացած շունչ քաշեց: Նվագախումբն սկսեց նվագել Լուիջի Դենցայի «Ֆունիկուլի, Ֆունիկուլա»-ն:·
Էլթուրանը 22 տարեկան է, Բաքվի թուրքական Անադոլու համալսարանի տնտեսագիտության բաժնի վերջին կուրսի ուսանող է և վերջերս է ավարտել եվրոպական կամավորական ծառայությունը՝ աշխատել հաշմանդամ երեխաների հետ Թուրքիայի սևծովյան Սինոպ քաղաքում:
April 5, 2016April 29, 2016 Elturan Kazimli permalink
Leave a Reply Cancel reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
«Մինչ իմ զինծառայությունը, ես Նորվեգիայում ուսանողական փառատոնի ընթացքում ադրբեջանցի ընկերներ էի ձեռք բերել: Հետո, հանկարծ, համազգեստով կանգնեցի սահմանին՝ ադրբեջանցիներին որպես թշնամի դեմ հանդիման: Շատ տարօրինակ զգացում էր, և ես ներքին հակասություն ունեի՝ փորձելով վերաբերմունք ձևավորել նրանց հանդեպ»:
zenith is issued by non-profit organisation CANDID Foundation gGmbH and published by the Deutsche Levante Verlag GmbH. Editor-in-chief Daniel Gerlach is accountable within the meaning of the German Press Law.
Proudly powered by WordPress | Theme: Quill by aThemes
This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish.Accept
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.