cy en cy cy de en so en ceb su cy cy cy cy cy cy es cy cy es cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy de cy cy cy cy cy cy cy es cy cy cy cy es cy cy cy cy es ur cy cy cy en cy cy cy cy cy cy cy cy cy en cy cy cy de cy cy fr cy cy cy cy cy fr cy cy en fr cy fr ro cy cy en cy fr cy cy cy cy cy cy en cy en cy cy jbo cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy wa en cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy la cy su cy cy cy cy cy es cy cy es cy cy cy de cy cy cy cy cy cy cy es cy cy cy cy es cy cy cy cy cy cy es cy cy cy cy cy en cy cy de cy cy fr cy cy cy su cy pt es es sv es cy cy cy fr cy de en de cy cy cy cy nb
Llywodraeth Cymru | Cwestiynau Cyffredin
Y Cabinet, Ysgrifenyddion y Cabinet a'r Gweinidogion
Cyllid grant yn cael ei ddyblu ar gyfer disgyblion mwyaf difreintiedig Cymru
Bydd hyd yn oed mwy o ddisgyblion yn gallu elwa ar wisg ysgol a chit a chyfarpar newydd ar gyfer chwaraeon a gweithgareddau eraill o ganlyniad i hwb o £3.5 miliwn gan Lywodraeth Cymru.
Yr Ysgrifennydd Cyllid  yn cefnogi uchelgais Caerdydd i fod yn  ‘Ddinas Cyflog Byw’ gyntaf y DU
Prosiect yng Ngwent yn cael  £13.4m i ddatblygu modelau newydd o iechyd a gofal cymdeithasol
£2m ar gyfer prosiectau cymunedol yng Nghymru
Kirsty Williams yn esbonio’r Profion Darllen a Rhifedd Cenedlaethol Newydd
Yr amgylchedd a chefn gwlad
Iechyd a gwasanaethau cymdeithasol
Prosiectau tai fforddiadwy yn darparu 'tai'r dyfodol'.
Rhagor o wybodaeth »
GWASANAETH NEWYDD BETAYmgyngoriadau wedi symud Lleisiwch eich barn am beth sy'n digwydd yng Nghymru.Dysgwch fwy am y newidiadau »
Yn yr adran hon
Bydd y Prif Weinidog yn rhoi amlinelliad o flaenoriaethau deddfwriaethol Llywodraeth Cymru am y flwyddyn nesaf yn ei ddatganiad blynyddol.
Rhagor o wybodaeth »
Yn yr adran hon
Cronfeydd yr UE yng Nghymru
Buddsoddi Rhanbarthol yng Nghymru ar ôl Brexit
Cynllun Buddsoddi yn Seilwaith Cymru
Trysorlys Cymru a diwygio cyllidol
Rheoli arian cyhoeddus Cymru
Corff cyhoeddus newydd sy’n gyfrifol am gasglu trethi newydd Cymru.
Cyllideb Derfynol 2018-19 »
Camau ildio meddiant morgais a gorchmynion ildio meddiant landlordiaid
Holl Ystadegau ac Ymchwil »
I'w cyhoeddi cyn hir »
» Fy nghyfrif |
Cynghorau tref a chymuned
Adolygiad o'r Sector Cynghorau Cymuned a Thref
Cymdeithas Clercod Cynghorau Lleol
Pecyn Cymorth Asedau a Gwasanaethau
Hafan > Pynciau > Llywodraeth leol > Cynghorau tref a chymuned > Cwestiynau Cyffredin
Diweddarwyd 20 Ebrill 2018
Astudiaeth Ymchwil i Rôl a Swyddogaethau Cynghorau Cymuned a Thref yng Nghymru a’u Potensial i’r Dyfodol
Ymateb Llywodraeth Cymru i’r astudiaeth ymchwil i rôl a swyddogaethau Cynghorau Cymuned a Thref yng Nghymru a’u potensial i’r dyfodol
Mae’r papur hwn yn rhoi crynodeb o’r ymatebion i’r ymgynghoriad ar yr astudiaeth ymchwil i rôl a swyddogaethau cynghorau cymuned a thref yng Nghymru a’u potensial i’r dyfodol.
Mae 22 o awdurdodau unedol yng Nghymru (cynghorau sir a chynghorau bwrdeistref sirol) sy’n darparu ystod eang o wasanaethau.
Cwestiynau cyffredin ynghylch cynghorau cymuned a thref, gan gynnwys sut y gallwch gyfrannu at eu gwaith.
Beth yw’r gwahaniaeth rhwng cyngor tref a chymuned a chyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol?
Mae gan y cynghorau sir neu’r cynghorau bwrdeistref sirol (a adnabyddir hefyd fel yr awdurdodau lleol) gyfrifoldeb cyfreithiol i ddarparu gwasanaethau fel addysg, iechyd yr amgylchedd, gwasanaethau cymdeithasol a chynllunio tref a gwlad ar gyfer y sir gyfan.
Mae’r cynghorau tref a chymuned yn cynrychioli cymunedau unigol o fewn y sir. Mae ganddynt bwerau cyfreithiol i gyflenwi rhai gwasanaethau, ond mae ganddynt lai o gyfrifoldebau. Mae’r cynghorau tref a chymuned yn gweithio’n agos gyda chynghorau sir neu gynghorau bwrdeistref sirol yr ardal ac yn cynrychioli buddiannau eu cymunedau.
Mae’n rhaid i’r cynghorau sir neu’r cynghorau bwrdeistref sirol a’r cynghorau tref a chymuned gydweithio mewn partneriaeth i sicrhau’r gwasanaethau a’r canlyniadau gorau ar gyfer y bobl sy’n byw yn yr ardal. Efallai y bydd hyn yn golygu bod cynghorau sir neu gynghorau bwrdeistref sirol yn dyrannu arian i gynghorau tref a chymuned er mwyn iddynt fedru darparu gwasanaeth ar lefel leol. Gall cytundebau siarter fod yn sail dda iawn ar gyfer y berthynas honno rhwng y cynghorau sir neu’r cynghorau bwrdeistref sirol a’r cynghorau tref a chymuned.
Pa bwerau sydd gan y cynghorau tref a chymuned?
Mae gan y cynghorau tref a chymuned y gallu i ddarparu nifer o wasanaethau, ac mae hynny’n dibynnu ar faint y gymuned y maen nhw’n ei chynrychioli, a’u cyllidebau. Dyma enghreifftiau o wasanaethau sy’n cael eu darparu gan gynghorau tref a chymuned:
arwyddion gwybodaeth i’r cyhoedd, a hysbysfyrddau
meinciau cyhoeddus a llochesi bysiau
canolfannau cymunedol a chyfleusterau hamdden dan do.
Mae’r cynghorau tref a chymuned yn gweithio’n agos gyda’r cynghorau sir a’r cynghorau bwrdeistref sirol yn yr ardal ac yn cynrychioli buddiannau eu cymunedau. Hefyd, maen nhw’n gweithio mewn partneriaeth â sefydliadau eraill (gan gynnwys cynghorau tref a chymuned eraill yn yr ardal) i ddarparu gwasanaethau. Drwy gynnig cefnogaeth, gan gynnwys cyllid, cyfarpar neu adeiladau, gall y cynghorau tref a chymuned helpu cyrff eraill hefyd i ddarparu gwasanaethau fel gofal plant, gwasanaethau i’r henoed, mentrau amgylcheddol a gweithgareddau’n ymwneud â’r celfyddydau a chwaraeon.
Mae Canllaw y Cynghorydd Da 2017 yn rhoi rhagor o fanylion am y pwerau sydd ar gael i’r cynghorau tref a chymuned. Gallwch ddod o hyd i’r ddogfen yn y Dolenni Perthnasol ar y dde.
Pwy all fod yn gynghorydd cymuned neu’n gynghorydd tref?
I fod yn gynghorydd cymuned neu’n gynghorydd tref, mae angen i chi fod dros 18 oed ac yn ddinesydd Prydeinig neu’n ddinesydd cymwys o’r Gymanwlad neu’r Undeb Ewropeaidd.
Gellir ennill seddi ar y cyngor cymuned neu’r cyngor tref un ai drwy etholiad neu drwy gyfethol aelodau. Caiff pobl sydd ar y rhestr wirfoddoli eu cyfethol pan nad oes digon o ymgeiswyr yn sefyll yn ystod etholiad neu os nad yw’r etholaeth wedi cynnal etholiad pan ddaw’r sedd yn wag.
Gall cynghorwyr cymuned a chynghorwyr tref gynrychioli plaid wleidyddol neu gallant sefyll fel aelod annibynnol.
Rydw i o dan 18 mlwydd oed – sut y gallaf gyfrannu?
Mae dyletswydd ar gynghorau tref a chymuned i ystyried sylwadau pawb sy’n byw yn eu cymuned, gan gynnwys pobl ifanc. Mae deddfwriaeth, sef Mesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2011 a.118-121, yn rhoi’r pŵer i’r cynghorau tref a chymuned benodi hyd at ddau gynrychiolydd ieuenctid (oed 16-25) i gynrychioli buddiannau’r bobl ifanc sy’n byw, yn gweithio neu’n derbyn eu haddysg neu eu hyfforddiant yn yr ardal. Mae rhai cynghorau wedi sefydlu cyngor ieuenctid neu bwyllgor o bobl ifanc er mwyn gwrando ar farn y bobl ifanc hynny. Os nad oes gan eich cyngor gynrychiolwyr ieuenctid neu gyngor neu bwyllgor ieuenctid gallwch ysgrifennu at y cyngor hwnnw i ofyn iddo ystyried  yr opsiynau hyn neu, a bwrw bod eich cyngor yn rhoi caniatâd, gallwch hyd yn oed godi’r mater mewn cyfarfod o’r cyngor.
Hefyd gallwch gysylltu â’ch cyngor cymuned neu’ch cyngor tref i roi’ch barn ar bwnc a chymryd rhan mewn ymgyngoriadau a gynhelir gan y cyngor.
Sut y gallaf leisio fy marn i’r cyngor cymuned neu’r cyngor tref?
Mae dyletswydd ar gynghorau tref a chymuned i ystyried barn pawb sy’n byw yn eu cymuned. Dylent hefyd ofyn am farn yr etholwyr a’r rheini nad ydynt yn gallu pleidleisio, fel pobl ifanc.
I wneud hyn, efallai y bydd eich cyngor yn cynnal amrywiaeth o ymarferion ymgynghori ar hyd y flwyddyn. Yno, bydd modd i chi roi’ch barn ar fater penodol neu roi’ch barn yn gyffredinol ar y gymuned. Hefyd, gall eich cyngor gynnal cyfarfod o’r cyngor tref neu’r cyngor cymuned lle mae modd i’r etholwyr drafod gwaith y cyngor a’r hyn sy’n digwydd yn yr ardal. Gallai'r etholaeth gynnal cyfarfod o’r fath os y cânt gais gan 10% o’r etholwyr neu 50 ohonynt, p’un bynnag yw’r lleiaf.
Mae cyfarfodydd y cyngor, ei bwyllgorau a’i is-bwyllgorau yn agored i’r cyhoedd, ac eithrio pan fo materion sensitif iawn yn cael eu trafod. Mae Llywodraeth Cymru yn annog y cynghorau tref a chymuned i wahodd aelodau’r cyhoedd i gymryd rhan yn y cyfarfodydd. Mae rhai cynghorau yn pennu amser penodol yn eu cyfarfodydd fel bod aelodau’r cyhoedd yn gallu mynegi’u barn neu holi cwestiynau.
Gallwch ysgrifennu at eich cyngor cymuned neu’ch cyngor tref ar unrhyw adeg. Os oes cyfeiriad e-bost gan eich cyngor gallwch anfon e-bost.  Os nad oes modd i chi ddod o hyd i’r manylion cyswllt ar gyfer eich cyngor cymuned neu’ch cyngor tref, gall eich cyngor sir neu’ch cyngor bwrdeistref sirol eich cynorthwyo.
Drwy wneud hyn, gallwch gael gwybodaeth fanylach, drwy gyfrwng cyhoeddiadau am y cynghorau tref a chymuned, a’u gwaith. Mae canllawiau ar gael i gynghorwyr cymuned a chynghorwyr tref, ynghyd â’r wybodaeth ddiweddaraf am ddeddfwriaeth ac ymgyngoriadau.
Ble alla i ddod o hyd i wybodaeth am ddeddfwriaeth Cymru?
Gallwch ddod o hyd i gopïau o Ddeddfau, Biliau a Mesurau, yn ogystal ag is-ddeddfwriaeth, ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru (dolen allanol), ynghyd ag agendâu a thrawsgrifiadau o gyfarfodydd pwyllgor a’r cyfarfodydd lawn lle cafodd y ddeddfwriaeth ei thrafod.
Y Cabinet, Ysgrifenyddion y Cabinet a'r Gweinidogion
Gwasanaeth Sifil Llywodraeth Cymru
Hysbysiad preifatrwydd Llywodraeth Cymru
Diwylliant, twristiaeth a chwaraeon
Yr amgylchedd a chefn gwlad
Iechyd a gwasanaethau cymdeithasol
Ymgynghoriadau ar y gweill
Ymgynhoriadau wedi dod i ben
Y broses o ymgynghori
Cronfeydd yr UE yng Nghymru
Buddsoddi Rhanbarthol yng Nghymru ar ôl Brexit
Cynllun buddsoddi yn seilwaith Cymru
Trysorlys Cymru a diwygio cyllidol
Rheoli arian cyhoeddus Cymru
I gael newyddion a rhybuddion