cy tr ceb cy kw ast es cy en cy cy cy fi cy en cy cy en cy cy cy cy cy fi es es en cy cy cy cy cy cy en
Trafod Gwelliannau i'r Hen Neuadd 1978
Yr oedd bwriad yn yr ardal ers diwedd y rhyfel i sefydlu neuadd yn y pentref. Roedd ystafell billiards yn y Gelli i’r dynion, ond daeth y defnydd i ben erbyn diwedd y 50au a gwerthwyd yr adeilad i’w newid yn dy “ Arlunfa Uwch y Mor”. Pan ddaeth y bechgyn lleol adref o’r Rhyfel , sefydlwyd cronfa iddynt, y “Welcome Home Fund “, ond penderfynodd y rhelyw mawr ohonynt i adael yr arian yn y gronfa i’w ddefnyddio at y perwyl o adeiladu neuadd newydd. Cafwyd amryw o gynlluniau a gwahanol leoliadau i’r adeilad newydd, ond oherwydd gwahanol resymau ni aethpwyd ymlaen gyda’r adeiladu.
Yn y cyfamser adeiladwyd Ysgol Gynradd newydd, a agorwyd yn 1959, a phrynwyd yr hen ysgol oddiwrth Bwyllgor Addysg Meirionnydd yn 1961, am swm anrhydeddus o £500. Penderfynwyd hefyd i brynu Iscoed, fel ty i’r gofalwr. Addaswyd yr adeilad i fod yn neuadd, rhoed bwrdd snwcer yn ystafell “yr infants” ac agorwyd y neuadd yn swyddogol erbyn Nadolig 1963. Atebodd yr adeilad ei bwrpas yn rhagorol dros y blynyddoedd, gyda mudiadau fel Merched y Wawr, y WEA, Yr Aelwyd, yn gwneud defnydd rheolaidd. Byddai cyngherddau achlysurol ac edrych ymlaen mawr at yr eisteddfod ym mis Mawrth pan fyddai’r neuadd dan ei sang.
Ond yn y cefndir roedd yr adeilad yn dirywio. Roedd gwaith cynnal a chadw beunyddiol, ac erbyn y nawdegau roedd yn amlwg nad oedd yr adeilad o safon derbyniol i ateb y gofynion. Yn 1997 cafwyd cynllun ymarferoldeb i edrych am ffordd ymlaen. Daeth y pensaer ymlaen a thri chynllun. Y cyntaf i wella yr adeilad presennol, yr ail i’w ddymchwel ac adeiladu neuadd newydd ar y safle, ac yr olaf i adeiladu adeilad newydd ar safle’r ysgol gynradd. Bu cryn drafod, a chafwyd dau gyfarfod cyhoeddus i geiso ffordd ymlaen, a daeth yn amlwg mai’r opsiwn i adeiladu ar safle’r ysgol oedd y cynllun mwyaf poblogaidd.
Site Design: Deudraeth Cyf Supporting Communities