pl it sw en it cy cy fr en cy ast fr ce cy ro cy es cy ast cy es cy fr cy ast cy hu es cy ast cy cy es cy ast cy cy es cy ast cy cy cy fr cy cy en tr en es en en en cy cy en de cy en pl eo cy eo es cy en es es ceb en es cy cy la ceb sv pl cy cy cy es eo en cy cy hbs_lat hbs_lat cy zh cy cy nl ar arz en az de ru sv bg br hbs_lat ca mzn hbs_lat vi da de el en eo es et eu fa fi fr fy de lt he hbs_lat hu hy id en es is it ja jv ka en ko cs it lb nl lt lv en ml be ms nds af nl nb nb fr pl pt io ro ru hbs_lat en sk sl hbs_lat nl sv ta th ceb tr tyv ug fy uz vi pl zh he zh zh cs cy cy cy cy cy cy en cy
Jump to navigation Jump to search
Mae'r sielo (neu'r soddgrwth) yn offeryn llinynnol ac yn aelod o deulu'r ffidil. Mae'r enw yn deillio o'r gair Eidaleg violoncello, ac mae'r person sy'n canu'r sielo yn cael ei alw'n sielydd. Defnyddir y sielo fel offeryn unawd, yng ngherddoriaeth siambr ac yn yr adran llinynnau o gerddorfa.
2.1 Gwddf, blwch ebill a sgrôl
3.3 Pedwarawdau ac ensembles eraill
Disgrifiad[golygu | golygu cod y dudalen]
Mae'r sielo yn cael ei gyweirio mewn pumedau, gan ddechrau gyda C (dau wythfed dan C ganol) fel y llinyn isaf, a’r llinynnau G, D ac A yn dilyn yn uwch. Mae e'n cael ei gyweirio'r un fath â'r fiola, ond un wythfed yn is. Mae'r sielo yn gysylltiedig â cherddoriaeth glasurol Ewropeaidd, gan fwyaf, ac fe’i disgrifiwyd fel yr offeryn agosaf i'r llais dynol.
Adeiladwaith[golygu | golygu cod y dudalen]
Mae'r sielo fel arfer yn cael ei wneud o bren, er bod deunyddiau eraill megis ffibr carbon neu alwminiwm yn cael eu defnyddio hefyd. Yn draddodiadol defnyddid sbriws i wneud y plât uchaf, gyda choed masarn i’r cefn, ochrau a gwddf. Mae'r rhannau wedi’u cerfio â llaw yn draddodiadol ond mae sieloau rhatach yn cael eu cynhyrchu â pheiriannau. Mae'r ochrau, neu asennau, yn cael eu gwneud drwy gynhesu’r coed ac addasu’r ffurfiau o gwmpas mowldiau.
Gwddf, blwch ebill a sgrôl[golygu | golygu cod y dudalen]
Yn ymestyn o’r prif gorff mae’r gwddf cerfiedig, sy’n arwain at flwch ebill a'r sgrôl. Maen nhw fel arfer yn cael eu cerfio o un darn o bren. Mae'r blwch ebill ar gyfer cyweirio’r tannau ac mae’r pegiau neu ebillion yn cael eu gwneud o eboni.
Llinynnau /Tannau[golygu | golygu cod y dudalen]
Mae tannau sielo yn cael eu gwneud o goludd neu fetel. C G D A yw'r nodau agored safonol.
Pont a thyllau-f[golygu | golygu cod y dudalen]
Bont a thyllau-f y sielo
Mae'r bont yn crogi'r llinynnau dros y sielo ac mae hi'n trosglwyddo'r dirgryniadau o'r plât i'r postyn sŵn. Mae'r tyllau-f yn caniatáu'r aer i symud i mewn ac allan o'r offeryn fel rhan o'r broses swnio.
Bwa[golygu | golygu cod y dudalen]
Yn draddodiadol, mae bwâu yn cael eu gwneud o bren Brasil. Maen nhw tua 73 cm mewn hyd. Mae'r gwallt yn cael ei wneud o rawn o gynffon ceffyl yn draddodiadol, ond yn y dyddiau hyn, defnyddir gwallt synthetig hefyd. Mae rosin neu ystor yn cael ei ddefnyddio i wneud y gwallt yn arw ar gyfer dirgrynu’r tannau.
Defnydd cyfredol[golygu | golygu cod y dudalen]
Ceddorfaol[golygu | golygu cod y dudalen]
Mae sieloau yn rhan o gerddorfa symffoni safonol. Fel arfer, mae’r gerddorfa yn cynnwys wyth i ddeuddeg o sielyddion. Rhan gritigol o gerddoriaeth gerddorfaol yw’r sielo. Mae pob gwaith symffonig fel arfer yn golygu defnydd o’r adran sielo ac weithiau'r angen o unawdau sielo. Sut bynnag, yr adran sielo gan amlaf sy’n darparu’r bas i’r harmonïau.
Unawdau[golygu | golygu cod y dudalen]
Mae nifer o concerti sielo - darnau cerddoriaeth lle mae’r sielo yn cael ei gyfeilio gan gerddorfa - er enghraifft 25 gan Vivaldi, 12 gan Boccherini, 2 gan Haydn, 2 gan Saint-Saëns, 2 gan Dvořák ac 1 gan Elgar. Yn yr 20g, roedd cerddoriaeth sielo’n ehangu mewn pwysigrwydd, oherwydd dylanwad Mstislav Rostropovich, sy wedi comisiynu a symbylu llawer o waith newydd.
Mae llawer o waith unawd sielo hefyd, yn bwysicaf oll y 'Chwe Chyfres ar gyfer Sielo Digyfeiliant' gan J. S. Bach.
Pedwarawdau ac ensembles eraill[golygu | golygu cod y dudalen]
Mae’r sielo yn aelod o'r pedwarawd llinynnol traddodiadol yn ogystal â phumawdau llinynnol, chwechawdau neu driawdau ac ensembles cymysg eraill. Mae hefyd mewn darnau a ysgrifennwyd ar gyfer dau, tri, pedwar neu fwy o sieloau. Y math hwn o ensemble a elwir hefyd yn "gôr soddgrwth" ac mae ei sain yn gyfarwydd yn y cyflwyniad i'r 'Agorawd Gwilym Tel' gan Rossini.
Cyfryngau[golygu | golygu cod y dudalen]
Cyfres Sielo #1 (Bwv1007), Prif Symudiadau - Preliwd
Bwv1007, Prif Symudiadau. Perfformiwyd gan John Michel
Yn cael trafferth gwrando ar y ffeil? Gweler Cymorth - sain.
Preliwd #1 yn C Fwyaf o'r Llyfr Well-Tempered Clavier gan J.S. Bach, ail-ysgrifennwyd fel Gounod's Ave Maria. Perfformiwyd gan John Michel
Yn cael trafferth gwrando ar y ffeil? Gweler Cymorth - sain.
Wedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Sielo&oldid=3603672"
Golygu cod y dudalen
Lawrlwytho ar ffurf PDF
Beth sy'n cysylltu yma
Gwybodaeth am y dudalen
Cyfeiriwch at yr erthygl hon
Newidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 14 Hydref 2017, am 05:20.
Mae testun y dudalen ar gael dan drwydded Creative Commons Attribution-ShareAlike; gall fod telerau ychwanegol perthnasol. Gweler Telerau Defnyddio'r Drwydded am fanylion pellach.
Golwg drwy'r teclun symudol