cy es es en es cy cy ca en cy nl en cy su cy en en es eo de cy fr cy jbo cy cy cy fr it cy cy jbo cy cy en en cy cy cy fr it cy cy cy cy cy en fr cy cy cy fr nl cy cy cy cy cy en fr cy cy cy fr nl cy cy jbo cy cy en fr jbo cy cy en cy fy en cy so cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy en cy nl cy la es cy nb cy cy cy su cy ceb cy cy ca en cy nl en cy su cy su cy es es en es
Gwastraff | POBL CAERDYDD | #PoblCaerdydd
6 Gwlad actio Adar Gleision Addysg am dram amgen Amgeuddfa Werin Cymru Aneirin Karadog anufudd-dod dinesig Archif Aros mewn Arswyd Arthur Machen Bardd Plant Cymru BBC Cymru BBC Radio Cymru Bluebirds Busnes Cadeirlan LLandaf Caerdydd Calan Gaeaf Canolfan mileniwm Cymru Capel y Crwys Cariad Carwyn Jones chwedl cig clybio Cwis Cwpan y Byd 2013 rygbi'r gynghrair cyfaddawd cyfrwng argraffu Cymraeg Cynghanedd Cŵn Dafydd Huws Datgyfodiad dathlu penblwydd De-Ddwyrain Asia dicter Disgo diwedd y byd Dyddiadur y Dyn Dwad Elyrch ffansin galar Gareth Blayney Gareth Thomas Gary Slaymaker gemwaith Geraint Lewis Gigs good cop bad cop Gulp Guto Pryce Gwesty Nos Da Gwyl 100 Dylan Thomas hanes Cymru Hywel Emrys Iaith John Rea Leighton Andrews Llwyau caru Mabinogi Made in Roath Merêd Evans Mewn Cymeriad Motorpoint Arena New Theatre Nosweithiau mas perfformio perthynas Pobl y Cwm Prifddinas pync RLWC2013 RSPB Ruth Mclees Ryan Davies Rygbi Rygbi'r Cynghrair Santes Dwynwen Sant Ffolant Sant Teilo sector preifat sioeau ysgol siopa Sombis Splott Stadiwm y Mileniwm sylwebu talent teyrngarwch Time Flies traddodiad Y Dinesydd ymchwil Y Meirw Byw ymlacio Ysgolion cynradd
Hugh Fearnley-Whittingstall yn sefyll o flaen tomen o bannas annerbyniol (as you do..)
‘Rwyf newydd wylio Hugh’s War on Waste ar BBC1, sef dwy rhaglen gan Hugh Fearnley-Whittingstall (River Cottage) am yr hyn sy’n cael ei wastraffu gennym, o ran bwyd a dillad – a diffygion y cyhoedd wrth ailgylchu.
Wel, rwyf wedi sgwennu am ddillad eisoes (http://tinyurl.com/on8cjcn) a gallwn ddychwelyd at ailgylchu rhywbryd arall.
Yr hyn a fy synnodd yn fwy na dim arall oedd y wybodaeth am y bwyd a wastraffir gennym.
Yn gyntaf, mae’r archfarchnadoedd yn gwrthod derbyn llysiau a ffrwythau sy’n rhy fawr, rhy fach, wedi torri, neu sy’n siâp rhyfedd, y lliw anghywir (megis afalau sy’n rhy goch, neu sydd ddim yn ddigon coch), yn rhy dew, yn rhy denau, neu ddim yn ddigon syth….
Canlyniad hyn yw fod ffermwyr yn gorfod taflu miliynau o dunelli o fwyd. Gellir troi peth yn fwyd gwartheg yn ystod y gaeaf, ond fe fydd y rhan fwyaf o’r gwastraff yn cael ei gladdu gan ein ffermwyr.
Yn ail, mae’r archfarchnadoedd yn taflu tunelli o fwyd sy’n iawn i’w fwyta – ond sydd wedi cyrraedd y dyddiad ‘best by’. Dangosodd y rhaglen Hugh a’i gyfeillion yn pori drwy finiau nifer o archfarchnadoedd – a thynnu allan ffrwythau, bara, cigoedd, diodydd a hyd yn oed pecynnau o Ferrero Rocher. Y cyfan yn iawn i’w fwyta.
Wedyn, fe welsom arferion gwael cwmnïau megis Kentucky Fried Chicken – a’r gwastraff sy’n deillio o’u polisi i goginio bwyd cyn i’w cwsmeriaid ei archebu – a thaflu unrhyw beth sydd heb ei ddefnyddio o fewn awr a hanner.
Yn olaf, fe welsom arferion gwael y cyhoedd, sy’n taflu bwyd sy’n iawn i’w fwyta, ond sydd wedi cyrraedd ei ddyddiad ‘best by’. Doedd dim llawer o bobl yn gwybod fod modd gweld a ydy wy yn ffres wrth ei osod mewn jwg o ddŵr – a gweld os yw’n gorwedd ar waelod y dŵr yn hytrach na chodi o’r gwaelod.
Siomedig iawn oedd ymateb yr archfarchnadoedd i gynnig Hugh eu bod yn gwerthu ffrwythau a llysiau amherffaith. Glynant at y ddadl fod eu cwsmeriaid am brynu ffrwythau a llysiau perffaith.
Ond, er hynny, peth da oedd gweld ambell i archfarchnad yn cynnig bwyd sy’n iawn i’w fwyta (ond wedi cyrraedd y dyddiad ‘best before’) i gyrff gwirfoddol megis FareShare, sydd wedyn yn ei ddosbarthu’n rhad ac am ddim i’r tlawd ac i glybiau plant (ayb). Ond dim ond 2% o’r bwyd sy’n cael ei drin fel hyn, mae’r gweddill yn mynd i’r bin neu i ganolfannau arbennig ble mae ‘anaerobic digestors’ yn troi bwyd sy’n iawn i’w fwyta i nwy – ac wedyn trydan.
Peth da, hefyd, oedd gweld ambell i fwyty KFC yn cynnig bwyd na ddefnyddiwyd o fewn awr a haner i elusennau. Ond, eto, roedd y rhan helaeth o’r bwyd yn cael ei daflu – a nifer o fwytai ddim yn cynnig y bwyd i unrhyw elusen, gan nad oedd unrhyw un yn ‘ddigon agos i dderbyn y bwyd’.
Wel, ‘rwy’n falch i ddweud fod yna gyfle i ni Gymry ddangos i weddill Prydain, ac i’r byd, sut i ddelio ‘da hyn.
Mae gennym, erbyn hyn, Gomisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol, sef Sophie Howe (a dyma obeithio y bydd hi’n fwy effeithiol na ambell i gomisyndd arall…)
Fe fydd Sophie’n gyfrifol am ‘greu Cymru lewyrchus: cymdeithas arloesol, gynhyrchiol, carbon isel sy’n cydnabod y terfynau sydd ar yr amgylchedd byd-eang ac sydd, o ganlyniad, yn defnyddio adnoddau mewn modd effeithlon a chymesur’ – a llawer mwy, yn ôl gwefan Llywodraeth Cymru.
O’r herwydd, ‘rwyf wedi ysgrifennu at Sophie, gan ofyn iddi hi sicrhau ei bod yn dwyn pwysau ar Lywodraeth Cymru i ddeddfu er mwyn sicrhau:
y bydd yn anghyfreithlon i unrhyw archfarchnad weithredu polisi yng Nghymru sy’n mynnu bod y llysiau a’r ffrwythau a werthir ganddynt yn cyrraedd safonau arbennig o ran siâp, maint, lliw a thewdra ayb
fod dyletswydd ar archfarchnadoedd a bwytai (megis KFC) i wneud gymaint a fedrant, yn unol â chanllawiau i’w cyhoeddi gan y Llywodraeth, er mwyn dosbarthu bwyd nad ydynt am ei werthu, ond sy’n iawn i’w fwyta, i elusennau – a fydd yn gallu eu defnyddio neu ei ddosbarthu i eraill
y bydd modd cosbi unrhyw archfarchnad neu bwyty nad sy’n gweithredu yn unol â’r ddeddf
y bydd y llywodraeth yn gwneud mwy i addysgu plant ac oedolion am sut i leihau gwastraff (o ran bwyd, dillad ac ailgylchu).
Fe adawaf i chi wybod beth fydd ymateb Sophie Howe (gan gofio, chwarae teg iddi, na fydd yn cychwyn ei swydd newydd tan mis Chwefror).
Yn y cyfamser, gallwch arwyddo deisieb Hugh yma (mae drost chwarter miliwn o bobl wedi gwneud hyn eisoes): https://wastenotuk.com.
sylw ar yr adroddiad yma
© Hawlfraint 2019 POBL CAERDYDD. Cedwir Bob Hawl.