cy en ceb cy de ceb cy cy is cy cy cy cy en ta en cy de es cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy de cy cy pl cy de it de cy cy cy cy fr cy cy cy cy en cy en cy cy cy cy cy it nl en pt nl nl pl cy en en en cy en en en en en en cy cy cy cy de fi en cy it en cy su de en cy cy cy cy cy fr cy cy cy cy cy de cy en cy cy en
Yr Ail Lyfr Du Cyfraith Hywel
Datblygiadau a dylanwad o’r tu allan
Welsh Law in Medieval Anglesey
Plaints in Mediaeval Welsh Law
Yr Ail Lyfr Du o'r Waun
Archwilio Cymru'r Oesoedd Canol
Tro yn y Gynffon
The Welsh Law of Women
The Welsh King and His Court
Early Irish and Welsh Kinship
Native Law and the Church
The Road to Judgement
The Legal Triads of Medieval Wales
Traethodau heb eu cyhoeddi
Cyhoeddiadau Seminar Cyfraith Hywel
Ancient Laws & Institutes of Wales
Cyhoeddiadau a thestunau: Yr Ail Lyfr Du o'r Waun
Yr Ail Lyfr Du O’r Waun: Golygiad Beirniadol ac Eglurhaol o Lawysgrif LlGC Peniarth 164 (H) - G. Angharad Elias
Dafad ddu’r llawysgrifau cyfraith yw Peniarth 164 (H). Fe’i staeniwyd yn ddu gan John Jones, Gellilyfdy, a thorrwyd ei dalennau yn ddalennau unigol fel nad oes modd gweld na’r plygion na’r strwythur gwreiddiol. Rywbryd cyn 1619 cafodd H ei rhwymo â’r Llyfr Du o’r Waun ac arhosodd felly tan ar ôl 1869. Mae’r rhan fwyaf o’r llawysgrifau cyfraith, sydd fel arfer yn llyfrau twt a chymen, yn cynnwys fersiwn o un o’r prif ddulliau, sef Cyfnerth, Blegywryd, Iorwerth neu destun Lladin. Mae strwythur testun H yn wahanol i strwythur cyffredinol y llyfrau cyfraith gan nad yw’n cynnwys copi o un o’r prif ddulliau ac mae’n canolbwyntio ar y deunydd ychwanegol sydd fel arfer yn gynffon i’r prif ddulliau. Ceir yn agos i 500 o drioedd yn y llawysgrif a cheir ynddi gasgliadau o gynghawsedd unigryw.
Mae’r gyfrol hon yn cynnwys golygiad o’r fersiwn mwyaf cyflawn o’r testun cyfraith yn llawysgrif Peniarth 164 (sef y copi ohono yn llawysgrif Peniarth 278) gyda rhagymadrodd llawn a nodiadau cynhwysfawr yn dangos y gyfatebiaeth rhwng y testun a thestunau cyhoeddedig eraill. Dengys bod cynnwys a diwyg y llawysgrif yn awgrymu iddi gael ei chyfansoddi gan weinyddwr yn un o arglwyddiaethau’r gogledd-ddwyrain yn ail hanner y bedwaredd ganrif ar ddeg.
Mae Dr Angharad Elias yn Swyddog Gweinyddol y Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd. Enillodd raddau BA dosbarth cyntaf ac M.Phil. yn Adran y Gymraeg, Prifysgol Aberystwyth, ac aeth ymlaen i gwblhau traethawd Ph.D. yn Ysgol Hanes, Hanes Cymru ac Archeoleg Prifysgol Bangor, sef ei hastudiaeth destunol a golygiad o lawysgrif H o gyfraith Hywel Dda. Mae hi hefyd wedi cyhoeddi erthyglau ar gyfraith Hywel, sef ‘Llyfr Cynog of Cyfraith Hywel and St Cynog of Brycheiniog’, Cylchgrawn Hanes Cymru 23 (2006), 27–47; ‘Llawysgrif Peniarth 164 a Pharhad Cyfraith Hywel yn yr Oesoedd Canol Diweddar’, Llên Cymru 33 (2010), 32–50; a ‘Llyfr Cynyr Ap Cadwgan’ (Pamffledi Cyfraith Hywel, Aberystwyth, 2006). Gellir prynu copi yma.
Ariannwyd y gwaith ymchwil gan Prifysgol Cymru. Ariannwyd datblygiad y wefan gan Coleg Cymraeg Cenedlaethol
Dylunio a hostio'r wefan: Technoleg Taliesin Cyf.