it en it cy de cy cy en cy cy ast de de cy de ast de ro nl cy cy cy ru es cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy de cy cy cy cy cy cy de de cy
Mae DOGME 95 yn gasgliad o gyfarwyddwyr ffilm ddaeth at ei gilydd yn Copenhagen yng ngwanwyn 1995. Nôd DOGME 95 yw ymwrthod â ‘thueddiadau nodweddiadol’ y sinema sydd ohoni. DOGME 95 yw eu hachubiaeth!
Am gyfnod, roedd sloganau unigolyddolyddiaeth a rhyddid yn ddigon i greu gwaith newydd, ond doedd dim yn newid. Roedd y don ar gael i bawb, fel y cyfarwyddwyr eu hunain. Doedd y don byth yn gryfach na’r dynion tu ôl iddi. Daeth y sinema wrth-bourgeois yn bourgeois, oherwydd fod y seiliau adeiladwyd y theoriau arnynt yn eu hunain yn seiliedig ar gysyniad bourgeois o gelfyddyd. O’r cychwyn cyntaf roedd y cysyniad o ‘auteur’ yn rhamantiaeth bourgeois ac felly, yn... ffals!
I DOGME 95, nid yw’r sinema yn unigryw.
Heddiw mae storm dechnolegol yn chwythu, a chanlyniad hyn fydd democrateiddio sinema i’r eithaf. Am y tro cyntaf gall unrhywun wneud ffilmiau. Ond y mwya hygyrch yw’r cyfrwng, y pwysicaf oll fydd yr avant-garde. Nid hap a damwain yw fod gan avant-garde arwyddocâd militaraidd.  Disgyblaeth yw’r ateb... rhaid i ni wisgo ein ffilmiau mewn iwnifform, oherwydd does dim dwywaith na fydd y ffilm unigolyddol yn ddirywiol!
Mae DOGME 95 yn gwrthgyferbynnu’r ffilm unigol drwy ddibynnu ar yr egwyddor o lynu at restr o reolau caiff eu hadnabod fel ‘Y Llw Puryddol’.
Yn 1960, digon oedd digon! Roedd ffilmiau wedi eu prydferthu hyd syrffed, medden nhw; ac ers hynnu mae’r ddibyniaeth ar ‘brydferthu’ wedi cynyddu’n sylweddol. Nod goruchafol gwneuthurwyr ffilm yw twyllo’r gynulleidfa.  Ai dyna sy’n peri balchder i ni?  Ai dyna mae 100 mlynedd o sinema wedi ei roi i ni? Lledrith arwynebol sy’n cyfathrebu emosiynnau?  Hud a lledrith sy’n dod o law yr artist rhydd? Nid yw’n syndod i neb taw dramatwrgiaeth yw’r llo aur ry ni’n dawnsio o’i amgylch.  Mae gadael i fywyd mewnol y cymeriadau gyfiawnhau’r plot yn rhy gymhleth, a dyw e ddim yn ‘gelfyddyd uwch’. Yn waeth nac erioed o’r blaen, caiff gweithredoedd arwynebol a ffilmiau arwynebol glod a chanmoliaeth. Mae’r canlyniadau yn anial. Fe’n twyllir i brofi pathos, fe’n twyllir i brofi serch.
I DOGME 95 nid yw ffilm yn dwyll!
Heddiw mae storm dechnolegol yn chwythu sy’n gosod prydferthwch ar lefel duwdod. Wrth ddefnyddio technoleg newydd, gall unrhywun ar unrhyw amser olchi’r gronynau o wirionedd i ffwrdd dan ledrith cyffro. Mae’r ffilm yn gallu cuddio tu ôl i’r lledrith hwn.
Mae DOGME 95 yn ymwrthod a ffilmiau lledrithiol drwy gyflwyno cyfres o reolau di-amheuol, sef ‘Y LLW PURYDDOL’.
1. Rhaid i’r saethu ddigwydd ar leoliad. Ni chaiff chelfi na setiau eu dwyn i’r lleoliad (os oes celficyn arbennig sy’n angenrheidiol i’r stori, yna rhaid dewis lleoliad lle gellir canfod y celficyn).
2.  Ni ellir cynhyrchu’r sain ar wahan i’r ddelwedd; na’r ddelwedd heb y sain. (Ni ellir defnyddio cerddoriaeth onibai fod cerddoriaeth yn cael ei chwarae wrth i’r olygfa gael ei saethu).
3.  Rhaid i’r camera gael ei ddal yn y llaw. Caiff unrhyw symudiad gellir ei greu pan fo’r camera yn y llaw ei ganiatau. (Ni ddylai’r ffilm ddigwydd pan fo’r camera ar stand; dylai’r saethu ddilyn y ffilm).
4.  Rhaid i’r ffilm fod mewn lliw. Nid yw goleuo arbenigol yn dderbyniol. (Os nad oes digon o olau i saethu golygfa, rhaid torri’r olygfa neu osod un lamp yn unig ar ben y camera).
5.  Ni chaniateir gwaith optegol na ffiltrau.
6.  Ni chaiff y ffilm gynnwys gweithredoedd arwynebol. (Llofruddiaethau, arfau ayb).
7.  Gwaherddir dyfeisiau gelyniaethol amser a daeryddiaeth. (h.y, rhaid i’r ffilm ddigwydd yn y fan a’r lle).
8.  Ni chaniateir ffilmiau genre.
9.  Academi 35mm yw’r unig ffurf a dderbynnir.
10.  Ni chaiff y cyfarwyddwr gredyd.
Ymhellach, fel y cyfarwyddwr, rwy’n addo hepgor pob chwaeth bersonol. Nid wyf bellach yn artist. Tyngaf lw na fyddaf yn creu ‘gwaith’ oherwydd ystyriaf y foment yn bwysicach na’r cyfanwaith. Fy mhrif nod fydd gorfodi’r gwirionedd o bob cymeriad a lleoliad. Rwy’n addo gwneud hynny ar bob achlysur, ar draul chwaeth ac ystyriaethau aesthetig.