cy en en en cy en en en en de en en cy da en en pt en en cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy en cy en en cy en en en en en cy en cy en en en en en en en en en en en cy cy en cy cy en en en en cy en en en en en et cy en cy cy en es en en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en en cy en en en en cy cy en cy cy en cy cy en cy en en en en en cy cy en es cy en cy en en cy en en en en en en en en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en en en en es es en en cy en cy cy en en en en en cy en en cy en cy cy en en en en cy cy en en en en cy cy en en en en en en en en en en cy cy en cy en en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en es cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en en en en cy cy en cy cy en cy cy en en en en cy cy en cy cy en es cy en cs cy en de cy en cy cy en en cy en cy cy en fr fr en cy cy en cy cy en fr en en cy cy en cy cy en cy cy en cy cy en en cy en cy cy en cy cy en en en
Mynwent ganoloesol gynnar a gwersyll adeiladu Rhufeinig o dan Ysgol Yr Hendre, Llanbeblig, Caernarfon - PDF
2 Bu i gloddio archaeolegol yn 2010 a 2011 cyn codi ysgol newydd yn Llanbeblig, Caernarfon, Gwynedd, ddatguddio mynwent ganoloesol gynnar ag ynddi bum corfflan. Hefyd canfuwyd cyfres o boptai milwrol Rhufeinig, sydd o bosibl yn cynrychioli gwersyll a ddefnyddiwyd gan filwyr a gododd y gaer yn Segontium. Roedd nodweddion eraill a ganfuwyd yn cynnwys pydew Neolithig a phydewau a rhigolau canoloesol. Cyflwyniad Yn 2006 wrth hedfan dros Gaernarfon yn tynnu lluniau o r awyr ar gyfer Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru, sylwodd Toby Driver ar farc sgwâr gwyrdd ar wellt crin y caeau chwarae sydd ger stad tai Tŷ Gwyn, ac fe dynnodd ei lun. Adnabu Toby y safle fel bedd caeëdig. Mae hwn yn fath o safle y gellir ei weld ar hyd a lled gorllewin Prydain, ac fel rheol maent yn dyddio n ôl i r 5ed i r 7fed ganrif OC. Daeth cyfle i archwilio r safle n fanylach pan ddewisodd Cyngor Gwynedd y caeau yn Nhŷ Gwyn ar gyfer adeiladu ysgol newydd. Cyflogwyd Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd i gynnal rhaglen waith i archwilio r ardal. Cynhaliwyd arolygon cychwynnol oedd yn cynnwys archwilio cofnodion archif, cynnal arolygon geoffisegol a chloddio ffosydd prawf. Bu i r rhain ddatguddio presenoldeb o leiaf un bedd caeëdig arall, cyfres o feddi anghaeëdig a nodweddion eraill. Cafodd yr ardal oedd i w ddatblygu ei chloddio n llawn. Dechreuodd prif gam y cloddio ar 5 Ebrill 2010 ac fe i cwblhawyd ar 30 Gorffennaf 2010, ac yna bu cam llai o gloddio rhwng 16 Mai 2011 a 27 Mai Chwith: Llun o r awyr a dynwyd yn 2006 sy n dangos marc crin sgwâr yn agos i r canol (hawlfraint Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru) Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd 01
3 021 Ysgol yr Hendre, Llanbeblig Canlyniadau r Cloddiad Bu i gloddiad llawn ddatguddio cyfres gymhleth o nodweddion, a r cynharaf o ran dyddiad oedd pydew Neolithig oedd yn cynnwys cerrig wedi u llosgi a naddion fflint. Er ei bob hi n anodd ail-greu hanes llawn y safle o r cyfnod hwn ymlaen, mae n debyg mai defnydd amaethyddol fu iddo yn y cyfnod cynhanesyddol hwyr pryd y i dewiswyd yn y ganrif 1af OC gan filwyr Rhufeinig fel safle addas i adeiladu cyfres o boptai dros dro. Yn dilyn hyn, yn ystod cyfnod pan oedd Segontium ym De: Cynllun o r safle a r nodweddion archaeolegol gyda mewnosodiad yn dangos lleoliad y safle mewn perthynas â chaer Rufeinig Segontium ( Hawlfraint y Goron Arolwg Ordnans. Cedwir pob hawl) Lôn Eilian Lôn Tŷ Gwyn 490 corfflannau mortuary enclosures 491 Ffordd Coed Marion Allwedd Key Nodweddion Archaeological archaeolegol features Ffiniau r Boundary safle of site Terfyn Limit of y excavation cloddiad 625 N 0 100m early fynwent medieval ganoloesol cemetery gynnar heb not ei stripio stripped 623 SH Menai Strait Culfor Menai N buarth remains ferm of farmyard Caernarfon not stripped heb ei stripio tai glasshouse gwydr Segontium fort Site Safle Ffordd Llanbeblig SH Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd
4 meddiant y Rhufeiniaid, mae n ymddangos bod yr ardal wedi cael ei defnyddio eto at bwrpas amaethyddol. Rhyw dro ar ôl i r milwyr Rhufeinig adael yn 393 OC defnyddiwyd y safle fel mynwent. Darganfuwyd pum bedd caeëdig a mwy na 40 o feddau anghaeëdig. Mae r fynwent yn fwy na thebyg yn dyddio n ôl i r 5ed Y Pydew Neolithig i r 7fed ganrif OC. Unwaith eto defnyddiwyd y safle at ddefnydd amaethyddol, ac mae sychwr ŷd sy n dyddio n ôl i r 11eg i r 12fed ganrif yn cadarnhau bod ŷd yn cael ei dyfu yma.yn y 19eg ganrif sefydlwyd fferm fechan yma, ac yn ddiweddarach codwyd tŷ gwydr ar ran o r safle. Roedd yna haenen o gerrig wedi u cracio gan wres a golosg ar waelod pydew bychan bas a i hyd yn 1.1m, ei led yn 0.9m a i ddyfnder yn 0.16m. Roedd y pydew yn cynnwys casgliad o naddion a sglodion fflint a thamaid bychan o grochenwaith Neolithig. Mae r holl ddarnau o fflint yn wastraff creu offer (proses a elwir yn naddu fflint) ac nid oedd dim offer gorffenedig yn y pydew. Defnyddiwyd cerrig bychain o ansawdd gwael, a gasglwyd mae n debyg oddi ar y traethau agosaf ar ôl cael eu cario yno wedi iddynt erydu oddi ar glog-gleiau rhewlifol. Collen oedd y rhan fwyaf o r golosg yn y pydew, a hefyd canfuwyd llawer o ddarnau o gregyn cnau collen, a gariwyd o bosibl ar ganghennau ar gyfer tanwydd. Dangosodd dwy broses ddyddio radiocarbon ar gragen cneuen gollen ruddedig bod y pydew yn dyddio n ôl i r cyfnod Neolithig; rhwng tua 2800 a 2300 CC. Mae presenoldeb y pydew yma o leiaf yn awgrymu lleoliad gwersyll dros dro, ble bu pobl yn coginio ac yn trin offer fflint. Mae tystiolaeth arall o r ardal ehangach, yn arbennig siamberi claddu, yn dynodi poblogaeth breswyl ar yr adeg yma, fyddai wedi symud naill ai mewn grwpiau hela, neu n symud eu hanheddiad o dro i dro. Er y byddai moryd lanw r Seiont, a r arfordir cyfagos, wedi sicrhau cyflenwad digonol o fwyd ac adnoddau eraill, dyma r unig dystiolaeth y mae archaeolegwyr wedi ei ganfod hyd yma o bresenoldeb Neolithig yn yr ardal sy n agos i r safle. Chwith: Fflintiau o r Pydew Neolithig Chwith pellaf: Y Pydew Neolithig yn ystod y cloddiad Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd 03
5 Poptai Pydew Rhufeinig a Gwersyll Adeiladu posibl ar gyfer Caer Segontium De: Cynllun yn dangos lleoliad y poptai (mewn du) Wedi u gwasgaru ar hyd y safle, yn y fynwent ddiweddarach a thu hwnt, roedd yna ddeunaw o nodweddion yn ymylu ar fod yn siap ffigur wyth a ffurfiwyd o ddau bydew wedi u huno. Ym mhob achos roedd yna briddoedd oren-goch o ganlyniad i wres ar waelod ac ochrau un o r pydewau oedd yn amlwg wedi cynnal tân, tra bod yna brinder olion llosgi n gyf- fredinol yn y llall, er gwaethaf presenoldeb golosg. Roedd yr holl nodweddion hyn yn amrywio mewn hyd o 2.98m i 1.4m, mewn lled o 2.0m i 0.65m ac mewn dyfnder o 0.58m i 0.12m. Mae r dystiolaeth yn awgrymu bod yna do o dywyrch ar y pydewau oedd o bosibl wedi cael eu cynnal gan ganghennau, oedd yn creu gofod caeëdig y gellid ei ddefnyddio i goginio. 0 25m 04 Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd
7 De: Trawslun drwy un o r pydewau cribinio yn dangos haenau o olosg a phridd wedi i losgi bob tro y i defnyddiwyd De: Pâr o boptai yn agos at ei gilydd mai derw a ddefnyddiwyd yn bennaf fel tanwydd yn y poptai, ac ychydig y gollen, onnen neu boplysen. Defnyddiwyd llwyfen hefyd yn chlysurol. Darganfuwyd ychydig o rawnfwyd rhuddedig yn cynnwys gwenith, haidd a cheirch, ond dim llawer ohono, ac mae n bosibl y defnyddiwyd y grawn gyda gwellt i gynnau r tân Oherwydd prinder y darganfyddiadau roedd hi n anodd dyddio r poptai, felly defnyddiwyd dyddio radiocarbon ar danwydd rhuddedig a grawnfwyd o saith o r poptai. Mae dadansoddi ystadegol y canlyniadau n awgrymu y defnyddiwyd y poptai rhwng cal OC a cal OC , am gyfnod nad oedd yn fwy na 80 mlynedd ac mae n debyg am 1-30 o flynyddoedd yn unig. Mae r dyddiadau mewn gwirionedd yn gyson â r holl boptai n cael eu defnyddio ar yr un adeg, a gwall ystadegol y dyddiadau sy n rhoi r ystod bosibl. Mae natur fregus y poptai yn awgrymu y defnyddiwyd pob un am gyfnod byr yn unig, a gall eu dosbarthiad ar y safle fod yn gyson â grwpiau bychain o bobl yn eu defnyddio o gwmpas yr un adeg. Er nad yw n bosibl profi n bendant bod yr holl boptai wedi cael eu defnyddio ar yr un adeg, mae n werth archwilio r ddamcaniaeth ac edrych eto ar y dadansoddi ystadegol. Drwy gyfuno r holl ddyddiadau, gellir sefydlu gwell amcan o ran defnydd sy n rhoi r cyfnod cal OC i ni: ystod digon manwl i allu ei chymharu â digwyddiadau hanesyddol. Awgrymwyd gan gloddwyr caer Rufeinig Segontium, 06 Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd
8 Chwith: Tribuli wedi i greu gan grŵp ail-greu. Hawlfraint: Sean Richards, Legio IX Hispana, California gan ddefnyddio tystiolaeth hanesyddol a thystiolaeth crochenwaith ac arian, bod y safle yn un Agricolaidd ac yn dyddio n ôl i OC 77 neu n fuan wedi hynny (Casey a Davies, 1993,10). Mae r awdur Rhufeinig Tacitus yn dweud wrthym bod Iuluis Agricola, oedd yn llywodraethwr rhwng OC 77 ac OC 83, wedi tawelu r llwyth lleol, a alwai n Ordoficiaid, ac wedi mynd ymlaen i ymosod ar Ynys Môn. Mae r syniad y gallai r rhain fod yn boptai maes milwrol Rhufeinig yn cael ei gefnogi gan ddarganfyddiad nifer o boptai tebyg mewn gwersyll gorymdeithio Rhufeinig yn Kintore yn Swydd Aberdeen. Yno awgrymwyd fod y poptai n cynrychioli lleoliad pebyll contubernia (grwpiau o 8 dyn) unigol a byddai r dehongliad yma n gyson â dosbarthiad y poptai yn Ysgol yr Hendre ble mae r amcan ddyddiad yn amgrymu y u defnyddiwyd pan godwyd y gaer yn Segontium. Felly, efallai bod hwn yn safle gwersyll y milwyr oedd yn adeiladu r gaer. Nid yw ei leoliad, rhyw 300m o r gaer, ddim yn broblem, gan fod gwersylloedd adeiladu hysbys eraill yn bellach oddi wrth eu caearau, ond byddid yn disgwyl gweld ffos amddiffynnol o gwmpas y gwersyll, ac ni chanfuwyd un yn ystod y cloddiad. Fodd bynnag, mewn man arall ym Mhrydain ceir tystiolaeth nad oedd ffosydd yn perthyn i bob gwersyll dros dro. Gallai defnyddio tribuli, amddiffynfeydd a adeiladwyd o stanciau wedi u rhwymo at ei gilydd, neu ddyfais debyg, fod wedi darparu amddiffynfa ddigonol heb yr angen am ffosydd. Os yw r poptai n cynrychioli gwersyll adeiladu ar gyfer Segontium, mae n bosibl dychmygu bod pob contubernium wedi gwersylla ar wahân gyda phellter cymharol gyson oddi wrth ei gilydd, pob un â phabell a r rhan fwyaf â phopty. Darganfuwyd darnau o ledr, a ddehonglwyd fel paneli ar bebyll milwrol Rhufeinig, mewn ffynhonnau Rhufeinig ger Segontium ym 1920 a Gallai pebyll o r fath fod wedi cael eu defnyddio yn Ysgol yr Hendre, a byddai gwersyll o r fath wedi gadael ychydig o olion archaeolegol ar wahân i r poptai. Chwith pellaf: Un o r poptai Rhufeinig wedi i gloddio n lân, yn dangos ochrau a gwaelod y pydew tân wedi u llosgi n goch. Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd 07
9 Y Fynwent Ganoloesol Gynnar Daeth teyrnasiad y Rhufeiniaid i ben yng Nghaernarfon ar ddiwedd y 4edd ganrif mae n debyg bod y milwyr Rhufeinig olaf wedi cael eu tynnu o Segontium yn OC 393, gan adael y gaer yn anghyfannedd. Roedd yna anheddiad allanol y tu allan i r gaer, ond hyd yma ni chafwyd fawr o dystiolaeth am ei datblygiad ar ôl iddynt adael y gaer. Mae r dystiolaeth archaeolegol ar gyfer y canrifoedd sy n dilyn teyrnasiad y Rhufeiniaid yn gymharol denau, a r dystiolaeth honno n nodweddiadol yn dod o fynwentydd yn hytrach nag o aneddiadau. A dyma r achos yn Ysgol yr Hendre. De: Cynllun o r brif fynwent gyda thair corfflan wedi u hamgylchynu â beddau Allwedd Key Mynwent Early medieval ganoloesol cemetery gynnar Poptai Ovens a and phydewau pits Ffosydd Early ditches cynnar Nodweddion Natural features naturiol corfflan mortuary enclosure Ffin Edge y of cloddiad excavation sychwr corn drier ŷd popty oven 6239 mortuary enclosure corfflan oven popty 6239 pydew medieval canoloesol pit popty oven 6238 popty oven beddau graves corfflan mortuary enclosure N 0 10m pydew Neolithic Neolithig pit 6237 SH Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd
10 Mae yna siapiau gwahanol i fynwentydd o r cyfnod yma, a mathau gwahanol o feddau ynddynt, ond mae gan bob un nodweddion sy n gyffredin. Mae n nodweddiadol i r beddau fod wedi cael eu gosod mewn bras aliniad o r dwyrain i r gorllewin, mae r beddau n cynnwys claddedigaethau gyda r pen yn y gorllewin, ac nid yw r beddau n cynnwys unrhyw nwyddau claddu. Fodd bynnag, ceir mân wahaniaethau. Gellir leinio rhai beddau a u gorchuddio â slabiau cerrig (fel rheol gelwir beddau o r fath yn feddau cistfaen hir), gellir leinio eraill â choed, tra mae n ymddangos nad oes gan eraill unrhyw leinin amlwg, ond yn hytrach maent wedi cael eu tyllu a u hôl-lenwi. Mewn rhai mynwentydd, mae rhai beddau wedi u hamgáu gan ffos amgylchynol, fel yn yr achos hwn. Gellir cyfeirio at y caeadle fel corfflan, ac ar brydiau cyfeirir at safleoedd tebyg fel crugiau sgwâr. Roedd yna dair corfflan ym mhrif ran y fynwent wedi u hamgylchynu â 41 o feddau, a darganfuwyd dwy gorfflan arall i r gogledd. Er bod ffiniau r fynwent wedi cael eu darganfod ar y terfynau deheuol, dwyreiniol a gogleddol, efallai ei bod wedi parhau tua r gorllewin o dan y stad o dai presennol. Roedd tair o r corfflannau yn sgwâr, a u maint hyd at 7.3m wrth 7.3m, ac roedd Allwedd Key nodweddion modern features modern nodweddion natural features naturiol ffin limit y cloddiad of excavation corfflan mortuary enclosure Chwith: Cynllun o r corfflannau gogleddol a dim beddau amgychynol rhigol ganoloesol medieval gully mortuary corfflan enclosure 6244 SH 0 N 10m Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd 09
11 De Pellaf: Stripio uwchbridd â pheiriannau a chloddio r fynwent â llaw De: Y gorfflan ogleddol wedi i chloddio n lân dwy yn rhai petryal. Diffiniwyd pob un gan ffosydd, oedd mwy neu lai ar yr un aliniad dwyrain-gogledd-ddwyrain i r gorllewin-de-orllewin, a mynedfa ar yr ochr ddwyreiniol. Roedd gan bedair corfflan fedd canolog unigol, ond roedd gan un corfflan betryal dri bedd wedi eu gosodd yn gyfochrog y tu mewn iddi. Mae r rhain yn edrych fel grŵp teuluol, ond gan nad oes unrhyw esgyrn wedi goroesi yn unrhyw un o r beddau (mae r pridd yn rhy asidig i esgyrn oroesi) ni ellir profi hyn. Tybir fod y corfflannau yn dynodi ffafriaeth ar gyfer unigolion penodol, sydd efallai n adlewyrchu eu statws pan oeddent yn fyw. Roedd y beddau, yn gaeëdig ac anghaeëdig, yn amrywio rhwng 2.6m a 0.6m mewn hyd. Mae n debyg bod yr amrywiaeth mewn hyd yn gysylltiedig â thaldra r unigolyn a gladdwyd ac awrymwyd mai beddau plant oedd y rhai llai. Er bod union orweddiad y beddau yn amrywio, roedd pob un wedi i alinio n fras o r dwyrain i r gorllewin, a r pen yn y gorllewin. Roedd y beddau n rhannu n grwpiau, a r beddau ym mhob grŵp yn gytbell ac ar yr un aliniad. Yr argraff yw bod beddau n cael eu hychwanegu fesul ychydig, gyda pheth ymwybyddiaeth o ble yr agorwyd beddau cynharach. Roedd y beddau oedd agosaf at y corfflannau yn tueddu i adlewyrchu gorweddiad y gorfflan, fel petaent wedi eu gosod yn fwriadol mewn perthynas â hwy. Mae n debyg bod un neu ragor o r corfflannau wedi bod yn ganolbwynt y fynwent ond heb dystiolaeth ddyddio mae n amhosibl dweud pa un oedd y cynharaf. Roedd gan nifer o r beddau, yn cynnwys y rhai yn y corfflannau, gerrig wedi u gosod ar hyd yr ochrau hir, mewn rhai achosion wedi cael eu pentyrru hyd at dair carreg mewn uchder. Mae n debyg bod y cerrig yma yn dynodi bod leinin o goed wedi bod yn y beddau. Darganfuwyd cerrig o r fath mewn beddau yn Nhŷ Mawr, Caergybi, ac ar rai ohonynt roedd yna staeniadau oedd yn dynodi planciau coed. Efallai nad oedd y rhain yn eirch ag uniadau, ond planciau heb uniadau yn cael eu cynnal drwy bacio cerrig. Nid oedd yr un o feddau Ysgol yr Hendre yn cynnwys cistiau wedi u leinio â cherrig. Dargafuwyd rhai darnau o grochenwaith Rhufeinig yn y beddau a ffosydd y corfflannau, ond mae n debyg bod y rhain wedi bod yn yr uwchbridd pan agorwyd y beddau, a u bod wedi cael eu cynnwys yn ddamweiniol wrth ôl-lenwi. Roedd prinder y darganfyddiadau ac olion ysgerbydol dynol yn golygu nad oedd hi n bosibl dyddio r fynwent yn fanwl. Fodd bynnag, roedd ychydig o olosg wedi cae ei daflu i un o ffosydd y corfflannau. 10 Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd
12 0 50mm Ysgol yr Hendre, Llanbeblig Mae dyddio radiocarbon ar olosg collen o r dyddodyn hwn yn ei ddyddio n ôl i r 6ed i r 7fed ganrif OC. Mae r darganfyddiadau (darnau bychain o esgyrn ac onnen wedi u llosgi) yn awgrymu bod y dyddodyn hwn efallai wedi dod o domen sbwriel. Roedd hefyd yn cynnwys ambell delchyn o grochenwaith Rhufeinig, sy n dangos bod peth deunydd o gyfnod llawer cynharach yn gymysg ynddo. Yn anffodus nid yw n eglur pam fod y deunydd hwn wedi cael ei daflu i r ffos, nac o ble y daeth cyn iddo gael ei daflu. Felly mae n anodd defnyddio r canlyniadau hyn i ddyddio r gorfflan, er bod y 6ed i r 7fed ganrif fel dyddiad i r golosg yn gyson â mynwentydd tebyg eraill sydd wedi cael eu dyddio n fwy cywir. Y dyd-destun ehangach Roedd defodau claddu Rhufeinig yn ordeinio y dylai mynwentydd gael eu lleoli y tu allan i ardaloedd caerau, trefi ac aneddiadau eraill. Corfflosgi oedd y prif ddefod gladdu yn y ganrif 1af a r 2il ganrif OC, ac yn dilyn hyn daeth claddedigaeth i fod yn norm. Darganfuwyd corfflosgiadau Rhufeinig mewn yrnau a photiau eraill yn dyddio n ôl i ddiwedd y ganrif 1af a dechrau r 2il ganrif OC pan agorwyd beddau newydd yn y Fynwent Newydd i r de o Ffordd Llanbeblig o tua 1850 hyd at Bu i hyn ddatguddio lleoliad mynwent Rufeinig oedd yn nodweddiadol wedi i lleoli ar ymyl y ffordd o Segontium i r gaer yn Nhomen y Mur. Mae gwasgariad o gladdedigaethau eraill wedi cael eu darganfod yn bennaf i r gogledd o r gaer. Roedd mynwent Ysgol yr Hendre gryn bellter o r fynwent Rufeinig, felly mae n debyg na fyddai hynny wedi dylanwadu ar leoliad y fynwent ddiweddarach. Felly tybed beth allai r dylanwad hwnnw fod? Gall Eglwys Llanbeblig, sydd tua 200m i r de-ddwyrain o r fynwent ganoloesol gynnar, ddynodi safle anheddiad cynnar. Nid yw olion presennol yr eglwys yn cynnwys dim deunydd o gyfnod cynharach na r 13eg ganrif, ond Chwith pellaf: U n o r beddau gyda r cerrig fyddai wedi cynnal leinin coed Chwith: Enghreifftiau o r crochenwaith Rhufeinig a ddarganfuwyd yn y fynwent ac o i chwmpas Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd 11
13 De: Y safle yn ystod y cloddiad ac Eglwys Llanbeblig a r Fynwent Newydd fodern (safle r fynwent Rufeinig) ar ochr arall y ffordd cysegrwyd yr eglwys i Peblig Sant (Publicius), yr honnir yn draddodiadol iddo fod yn fab i Macsen Wledig (h.y. Magnus Maximus, a ddaeth am gyfnod byr yn ymerawdr Rhufeinig y gorllewin rhwng OC 383 a 388). Mae r eglwys yn agos i safle r fynwent Rufeinig, ac awgrymwyd y gall ei lleoliad a i chysegriad i Gristion Rhufeinig ddynodi parhad Cristnogaeth Rufeinig. Daeth Cristnogaeth i fod yn grefydd swyddogol yr ymerodraeth yn y 4edd ganrif OC ac roedd yn boblogaidd ymysg milwyr. Awgrym efallai o bresenoldeb Cristnogion yng Nghaer Segontium yn y cyfnod Rhufeinig hwyr yw i deml i Fithras gael ei dinistrio gan dân, teml a ddarganfuwyd ac a gloddiwyd ym 1959, tua 150m o r safle presennol. Mae r berthynas rhwng y fynwent yn Ysgol yr Hendre a r eglwys ganoloesol yn parhau i fod yn amwys, ond os oedd yr eglwys yn dynodi safle anheddiad, gellid disgwyl y byddai r fynwent gyfoes bellter parchus i ffwrdd. Ni all y crynodiad o henebion claddu a chrefyddol yn yr ardal i r dwyrain o r gaer fod yn hollol ddamweiniol, a gall ddynodi parhad arferion crefyddol yma a hynny n arwain at godi r eglwys a gysegrwyd i Beblig Sant yn y 12fed, neu r 13eg ganrif. Yn ystod y cyfnod o droi at Gristnogaeth, ac mewn gwirionedd am nifer o genedlaethau wedyn hyd at y 7fed ganrif OC, roedd mynwentydd yn cael eu cysylltu ag aneddiadau, ac nid ag eglwysi. Ar y cychwyn roedd paganiaid a Christnogion yn cael eu claddu ochr yn ochr â i gilydd, a dim ond ar ôl OC 700 y ceisiodd yr eglwys reoleiddio claddu ac annog claddu ger neu mewn lle o addoliad. Ar brydiau gelwir y mynwentydd cynnar hyn yn fynwentydd aneddiadau oherwydd fe u dynodwyd fel tir claddu r gymuned, ac nid yr eglwys o anghenraid. Fel hyn, mae n debyg, y dylem ystyried y fynwent yn Ysgol yr Hendre. 12 Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd
14 Nodweddion Canoloesol 4896 Darganfuwyd rhai nodweddion nad oeddent yn perthyn i r fynwent na chyfnod y Rhufeiniaid. Un o r nodweddion hynny oedd sychwr ŷd gyda sianel hir yn rhedeg o bydew isgylchog bas. Byddai grawn wedi cael eu hongian uwchben y pydew, a thân wedi cael ei gynnau ar ben pellaf y ffliw. Byddai hyn wedi galluogi i aer poeth o r tân sychu r grawn heb orfod poeni am wreichion yn eu rhoi ar dân. Roedd yna dystiolaeth o losgi yn y ffliw ond nid yn y pydew. Roedd y sychwr ŷd yn torri drwy ddau fedd, ac felly yn ystod y cloddiad fe ddynodwyd yn glir ei fod o gyfnod diweddarach na r fynwent. Cadarnhawyd hyn gan ddyddiadau radiocarbon a gafwyd o rawn wedi i losgi a i gosododd yn yr 11eg i r 13eg ganrif. Yn amlwg, erbyn y cyfnod hwnnw roedd gwybodaeth am y fynwent wedi cael ei anghofio. Mewn samplau pridd o r nodwedd hon cafwyd grawn ceirch rhuddedig, ac ychydig o farlys o darnau o gregyn cnau collen. Mae r prinder hadau chwyn yn awgrymu bod grawn wedi i olchi yn cael ei sychu, a bod rhuddo r grawn efallai wedi digwydd o ganlyniad i losgi r grawn yn ddamweiniol wrth ei sychu. Mae sychu 4897 sychwr corn drier ŷd popty oven mortuary enclosure ŷd yn helpu i gadw r grawn ac i hwyluso melino. Roedd sychwyr ŷd yn arbennig o bwysig pan fo ceirch yn brif gnwd gan fod y rhain yn cael eu tyfu mewn mannau gwlypach ble mae r tymor tyfu n fyrrach. Daeth defnyddio ceirch i fod yn fwy poblogaidd yn y cyfnod canoloesol, ac mae hyn yn helpu i egluro r cynnydd yn nifer y sychwyr ŷd a nodwyd yn y cyfnod hwn. Yn y fynwent hefyd roedd yna bydew is-betryal 1.6m wrth 1.0m wrth 2.5m o ddyfnder. Ar waelod y pydew roedd yna ychydig o gerrig mawr ac roedd y llenwad yn cynnwys telchyn o grochenwaith Rhufeinig a darn o asgwrn wedi i losgi. Roedd hefyd yn cynnwys nifer sylweddol o rawnfwyd rhuddedig, ceirch yn bennaf ond hefyd nifer fechan o rawn barlys a gwenith. Gall hyn ddynodi dympio grawn wedi i ddifetha neu wastraff domestig i r pydew. Roedd dyddiadau radiocarbon o rawnfwyd rhuddedig yn dangos bod y nodwedd, er gwaetha r crochenwaith, yn perthyn i r cyfnod canoloesol a hefyd yn dyddio n ôl i r 11eg i r 13eg ganrif OC, ond o bosibl i gyfnod cynharach na r sychwr ŷd. Y demtasiwn yw dehongli r 6241 pydew hwn fel math symlach o sychwr ŷd, ond mae diffyg tystiolaeth o dân yng ngwaelod y pydew yn awgrymu nad hynny ydoedd Chwith pellaf: Cynllun o r sychwr ŷd yn ei ddangos yn torri drwy feddau. Chwith: Pydew canoloesol a cherrig mawr ar y gwaelod mortuary enclosure popty oven 6239 al pit oven Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd 13
15 corfflan mortuary enclosure De: Cynllun o r rhigol ganoloesol yn rhedeg o r gorfflan fwyaf ogleddol rhigol medieval ganoloesol gully Roedd yna rigol fain yn rhedeg o un o r corfflannau gogleddol. Roedd hon yn troi n raddol a goroesodd 15m ohonni. Roedd ei lled yn 0.5m a i dyfnder yn hyd at 0.22m, ac fe i hagorwyd drwy ffos y gorfflan oedd wedi cael ei llenwi. Roedd yna hefyd rigol dro fas debyg ar ochr ogleddol y gorfflan. Roedd y rhigol yn cynnwys darnau o olosg, y profwyd eu bod yn cynnwys collen a helygen neu boplysen, sy n awgrymu mai coed tân oeddent. Roedd hi hefyd yn cynnwys swm annisgwyl o fawr o rawnfwyd rhuddedig, ceirch yn bennaf (dros 4000 o rawn) a nifer fechan o wenith a barlys, ychydig o hadau chwyn a darnau o gragen cnau collen. Yn y dyddodyn hefyd dynodwyd un bysen gardd ruddedig. Mae cymhareb y grawn yn awgrymu mai ceirch oedd y cnwd a dyfwyd yn bennaf. Defnyddiwyd dyddio radiocarbon ar y bysen ac un gronyn o geirch, ond roedd y ddau ganlyniad yn wahanol iawn. Roedd y bysen yn dyddio n ôl i r 16eg neu r 17eg ganrif OC, a r gronyn ceirch i r 10fed i r 12fed ganrif OC. O ystyried swm y ceirch yn y dyddodyn mae n debyg bod y bysen unigol yn ymyrraeth ddiweddarach, a bod y rhigol yn dyddio n ôl i r 10fed i r 12fed ganrif OC. Mae n debyg bod y deunydd planhigion rhuddedig a ganfuwyd yn y rhigol yn ganlyniad i ddamwain yn y sychwr ŷd. Ni ellid dynodi r gyfundrefn gaeau ganoloesol yn glir yn y cofnod archaeolegol. Darganfuwyd nifer o ffosydd o gyfnod cynharach na chyfnod y gyfundrefn gaeau bresennol, ond nid oeddent yn cynnwys unrhyw dystiolaeth ddyddio, ac ni ellid dynodi unrhyw gynllun ystyrlon. Fodd bynnag, mae tystiolaeth o fan arall yn awgrymu y tyfid y cnydau mewn lleiniau hirion mewn caeau mawr agored. Erbyn y 18fed ganrif byddai r rhain wedi cael eu hamgáu, a chyfundrefnau caeau newydd wedi cael eu sefydlu. 14 Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd
16 Y Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg a r Ugeinfed Ganrif Tai gwydr Yn rhan ddeheuol y safle roedd yna olion tŷ gwydr wedi i ddiffinio gan wal frics isel. Chwe metr i r dwyrain o ben yr adeilad hwn roedd yna strwythur bach o frics â llawr concrid a 3 gris yn troi i lawr i r adeilad, oedd wedi i osod tua 1m o dan wyneb y tir. Roedd yn cynnwys strwythur brics sylweddol, oedd o bosibl yn cynnwys boeler, ac yn gweithredu fel ystafell foeler i gynhesu r tŷ gwydr trwy gysylltiad pibell wedi i diogelu o dan slabiau llechi mawr. Roedd yna hefyd drydydd adeilad o frics y mae n ymddangos iddo fod yn gwt potio, ac olion storfa lo o bosibl. Ar argraffiad cyntaf map Arolwg Ordnans 25 modfedd 1888 gwelir llwybr o Ffordd Llanbeblig i adeilad nad yw n cael ei labelu ar y map hwn ond a ddangosir ar fap 1918 fel tŷ gwydr. Erbyn y cyfnod hwn roedd yna ddau dŷ gwydr arall a strwythurau cysylltiedig. Adeiladwyd Ysbyty Neilltuo Gallt-y-Sil ar gyfer clefydau heintus ym 1904, dros y ffordd i Dyddyn Pandy. Mae n bosibl bod y tai gwydr wedi cael eu hymestyn i ddarparu bwyd i r ysbyty. Mae lluniau o r awyr yn dangos bod y tai gwydr wedi cael eu dymchwel yn llwyr erbyn 1948 pryd y gellir gweld padogau bychain a rhandiroedd yn y cae. Chwith pellaf: Ystafell foeler wedi i chysylltu â r tŷ gwydr Chwith: Olion bwthyn bach cerrig Buarth ferm Dynodwyd buarth bychan wrth gynnal asesiad archaeolegol o r safle, pan yr oedd olion rhai adeiladau brics yn weladwy. Datguddwyd rhagor o strwythurau brics yn ardal y cloddiad a chofnodwyd olion bwthyn cerrig. Mae map Arolwg Ordnans 1888 yn dangos tri adeilad bach, a r bwthyn cerrig oedd yr un pellaf i r de-ddwyrain. Roedd ffynnon yno hefyd. Erbyn 1918 roedd y tri adeilad yma wedi cael eu troi n fuarth petryal caeëdig, gydag adeiladau ychwanegol a phadogau neu erddi bychain. Roedd y ffarm yn dal i fodoli ym 1950, ond cafodd ei dymchwel erbyn 1966 (fel y gwelir yn y lluniau o r awyr). Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd 15
18 Davidson, A., The early church in north-west Wales yn Edwards, N. (ed) 2009, The Archaeology of the Early Medieval Churches, Society for Medieval Archaeology Monograph Vol 29 Davies, J. L., a Jones, R. H., Roman Camps in Wales and the Marches, Gwasg Prifysgol Cymru, Caerdydd Driver, T., RCAHMW Aerial Reconnaissance 2006, Archaeology in Wales 46, James, H., Early medieval cemeteries in Wales, yn Edwards, N. a Lane, A. (eds) 1992, The Early Church in Wales and the West. Oxbow Monograph 16, Kenney, J. a Longley, D., Ty Mawr, Holyhead. Neolithic activity, ring ditch and early medieval cemetery, yn Cuttler, R., Davidson, D., a Hughes, G. (eds) 2012, A Cor- ridor Through Time, The Archaeology of the A55 Anglesey Road Scheme, Oxbow Books, Oxford, Kenney, J. a Parry, l., Ysgol yr Hendre, Llanbeblig, Caernarfon (formerly Cae Ty Gwyn Playing Fields and Environs): Adroddiad ar Gloddiadau Archaeolegol, heb ei gyhoeddi Adroddiad Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd Rhif Longley, D., Early Medieval Burials in Wales, yn Edwards, N. (ed) 2009, The Archaeology of the Early Medieval Churches, Society for Medieval Archaeology Monograph Vol. 29 Pollock, K. J., The Evolution and Role of Burial Practice in Roman Wales. BAR British Series 426 Wheeler, R. E. M., Segontium and the Roman Occupation of Wales, Y Cymmrodor XXXIII Hawlfraint Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd 17
19 Gwynedd Archaeological Trust Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd Craig Beuno, Ffordd y Garth, Bangor, Gwynedd. LL57 2RT Ffon: Ffacs:
Pibell Nwy Pwllheli i Flaenau Ffestiniog
Buy to Let Information Pack
DYFED ARCHAEOLOGICAL TRUST NEWSLETTER SUMMER 2014 NEWYDDLEN HAF 2014 YMDDIRIEDOLAETH ARCHAEOLEGOL DYFED
DEVELOPMENT LAND FOR SALE Merthyr Tydfil
Adran 3 Cydberthyniad ac Atchweliad - Nodiadau Athrawon
Mae r data o r papur: Archwilio Perthnasoedd mewn Dimensiynau Corff Grete Heinz a Louis J. Peterson San José State University Roger W. Johnson a Carter J. Kerk South Dakota School of Mines and Technology
Côd Ymarfer ar gyfer Gweithwyr Gofal Cymdeithasol
Adran 3 Cydberthyniad ac Atchweliad - Taflen Waith
Mae r data o r papur: Archwilio Perthnasoedd mewn Dimensiynau Corff Grete Heinz a Louis J. Peterson San José State University Roger W. Johnson a Carter J. Kerk South Dakota School of Mines and Technology
Ceisiadau Cynllunio Newydd ~ New Planning Applications
NP2/11/LB352J 08/05/2013 Newid amod Beddgelert 258807 348026 Dirprwyiedig/Delegated Diwygio Amod Rhif 3 o Ganiatâd Cynllunio NP2/11/LB352C dyddiedig 20/06/2003 i gadw offer presennol Airwave (mast telathrebu
Development Impact Assessment Impact Asssessment in respect of rights and Covenants on Development Property: 56 Cedar Wood Drive Third party interests such as rights and covenants can have a negative effect
MONITRO TLODI AC ALLGÁU CYMDEITHASOL YNG NGHYMRU 2015
MONITRO TLODI AC ALLGÁU CYMDEITHASOL YNG NGHYMRU 2015 Mae r Canfyddiadau hyn gan y New Policy Institute yn dadansoddi r data diweddaraf i ddangos tueddiadau o ran gwaith, tlodi a sancsiynau budd-daliadau
Cyflwyniad cyflym i Parkinson s
Cyflwyniad cyflym i Parkinson s A quick introduction to Parkinson s Welsh Os ydych newydd dderbyn eich diagnosis, neu os ydych yn adnabod rhywun sydd newydd gael gwybod, mae n debyg bod gennych lawer o
A: Property Register / Cofrestr Eiddo
THIS IS A PRINT OF THE VIEW OF THE REGISTER OBTAINED FROM HM LAND REGISTRY SHOWING THE ENTRIES SUBSISTING IN THE REGISTER ON 24 MAY 2017 AT 11:04:26. BUT PLEASE NOTE THAT THIS REGISTER VIEW IS NOT ADMISSIBLE
MAPIAUMAPS. Llyfrgell Genedlaethol Cymru The National Library of Wales
MAPIAUMAPS Y map hynaf yng nghasgliad y Llyfrgell, map Ptolemaidd o Ynysoedd Prydain, a brintiwyd ym 1486 The oldest map in the Library s collection, a Ptolemaic map of the British Isles, printed in 1486
Beth oedd newidiadau crefyddol y Tuduriaid - Pam y cafodd Abaty Tyndyrn ei chau?
Pa fath o wlad oedd Cymru yn yr Oesoedd Canol (tua 1000)? Pa fath o gestyll sydd i w gweld yng Nghymru heddiw? Pa effaith gafodd y Normaniaid ar Gymru? I ba raddau y dylai Owain Glyndwr gael ei gofio yng
Deddf Awtistiaeth i Gymru
Deddf Awtistiaeth i Gymru Until everyone understands Nes bydd pawb yn deall CYNNWYS Rhagair gan Mark Lever, Prif Weithredwr, Cymdeithas Genedlaethol Awtistiaeth Cyflwyniad 03 04 05 06 07 08 Diagnosis a
Cynllun Datblygu Lleol ar y Cyd Gwynedd a Môn ( )
Cynllun Datblygu Lleol ar y Cyd Gwynedd a Môn (2011-2026) Archwiliad Sesiwn Gwrandawiad 8 YNNI ADNEWYDDADWY 9.30 yb, Dydd Iau 15 Medi 2016 Datganiad ysgrifenedig pellach a thystiolaeth i w hystyried gan
Beth oedd newidiadau crefyddol y Tuduriaid? - Pam y cafodd Abaty Tyndyrn ei gau?
Pa fath o wlad oedd Cymru yn yr Oesoedd Canol (tua 1000)? Pa fath o gestyll sydd i w gweld yng Nghymru heddiw? Pa effaith gafodd y Normaniaid ar Gymru? I ba raddau y dylai Owain Glyndwr gael ei gofio yng
Dadansoddiad disgrifiadol o iechyd yng nghyffiniau Gwaith Hanson Cement
Dadansoddiad disgrifiadol o iechyd yng nghyffiniau Gwaith Hanson Cement Chwefror 2011 Arsyllfa Iechyd Cyhoeddus Cymru Awduron: Rhys Gibbon, Dr Ciaran Humphreys, Claire Jones, Nathan Lester, Margaret Webber
CYNGOR TREF AMLWCH TOWN COUNCIL. Cyngor Tref Amlwch Town Council
CYNGOR TREF AMLWCH TOWN COUNCIL Swyddfa r Cyngor, Llawr y Llan, Lon Goch, Amlwch, Ynys Mon, LL68 9EN Ebost/Email: swyddfa@cyngortrefamlwch.co.uk Ffon/Tel: 01407 832 228 Cyngor Tref Amlwch Town Council
BODWYN FARM / FFERM BODWYN CAEATHRO CAERNARFON GWYNEDD LL55 2TG
BODWYN FARM / FFERM BODWYN CAEATHRO CAERNARFON GWYNEDD LL55 2TG 104.23 acres (42.18 hectares) or thereabouts of land including a substantial character residence with garden grounds and a walled garden
Criw Celf 2017/18. Celebrating and creating opportunities for young artists Yn dathlu a chreu cyfleoedd i artistiaid ifanc
Criw Celf 2017/18 Celebrating and creating opportunities for young artists Yn dathlu a chreu cyfleoedd i artistiaid ifanc Criw Celf Participants 2016/17 Cyfranogwyr Criw Celf 2016/17 Imogen Sadler Imogen
Anhwylderau r Sbectrwm Awtistig. Adnodd i Deuluoedd yng Nghymru
Anhwylderau r Sbectrwm Awtistig Adnodd i Deuluoedd yng Nghymru Rhagfyr 2010 ISBN 978 0 7504 5977 8 Hawlfraint y Goron 2011 WAG10-11196 F1141011 2 Cynnwys Tudalen Beth yw Anhwylderau r Sbectrwm Awtistig?
Wreiddio. Crynodeb. Dinas a Sir. yn y pen draw. Abertawee. newydd i CDSA. equivalent/fte) yn. corfforaethol ailddefnyddio, m 2.
Astudiaeth Achos: Defnyddio Strategaeth Gaffael Arloesoll i Wreiddio Cylcholdeb yn Adnewyddiad Swyddfa Canolfann Ddinesig Cyngor Abertawee Crynodeb Ffeithiau Allweddol Yn ystod 2017, dechreuodd Cyngor
Llantwit Major Llanilltud Fawr
Neath SWANSEA 4 Port Talbot A465 4 4 40 39 38 37 A4 Glyn- Neath A406 A4059 35 470 Monmouth Ebbw Abergavenny Merthyr Vale Tydfil Blaina Raglan Rhymney Hirwaun Aberdare Crumlin Pontypool Usk Treorchy Cwmbran
Welsh Conservative Manifesto for Local Government
Welsh Conservative Manifesto for Local Government MAY 2017 FOREWORD Welsh Conservatives believe that strong and effective local government should put power back into your hands, giving people across Wales
Arsyllfa Wledig Cymru Wales Rural Observatory ADRODDIAD AR FYW A GWEITHIO YNG NGHEFN GWLAD CYMRU
Arsyllfa Wledig Cymru Wales Rural Observatory ADRODDIAD AR FYW A GWEITHIO YNG NGHEFN GWLAD CYMRU Medi 2004 CYNNWYS Rhifau r tudalennau Crynodeb gweit hredol 3-7 Adran 1 Rhagymadrodd a methodoleg 8-10 Adran
CYNGOR CYMUNED LLANGERNYW LLANGERNYW COMMUNITY COUNCIL
CYNGOR CYMUNED LLANGERNYW LLANGERNYW COMMUNITY COUNCIL Cynhaliwyd Cyfarfod o r Cyngor Cymuned Nos Fercher, Medi 30ain 2015 am 7.30 yh yng Nghanolfan Gwytherin Ymddiheuriadau: Elen H Edwards, R Emlyn Williams,
Grwp Rheoli Adeiladu canllawiau rheoli adeiladu 2018
Grwp Rheoli Adeiladu canllawiau rheoli adeiladu 2018 The Seashore Grill We are available for Private hire at the Seashore Grill and can cater for all your needs and requirements. The warm and friendly
33 Glan y Gors PRESTATYN Clwyd LL19 7RL
33 Glan y Gors PRESTATYN Clwyd LL19 7RL Home Information Pack Index About this form: 33 Glan y Gors PRESTATYN Clwyd LL19 7RL Under the Home Information Pack (No. 2) Regulations 2007, you must include
Datganiad Cadwraeth Clawdd Offa. Offa s Dyke Conservation Statement
Datganiad Cadwraeth Clawdd Offa Offa s Dyke Conservation Statement Menter Clawdd Offa, Gorffennaf 2000 Offa s Dyke Initiative, July 2000 Testun Casglwyd ynghyd a i olygu gan Ian Bapty ar ran Pwyllgor Ymgynghorol
14 th September 2017 The ninth meeting of the Mynydd y Gwair Wind Farm Community Liaison Group Felindre Welfare Hall
14 th September 2017 The ninth meeting of the Mynydd y Gwair Wind Farm Community Liaison Group Felindre Welfare Hall Attendees Emma North, Planning, City and County of Swansea Councillor Paul Northcote,
Cyngor Cymuned Llandwrog Cofnodion Cyfarfod y Cyngor 15 Medi 2014 Clerc y Cyngor David Roberts Tudalen - 1 - Cyngor Cymuned Llandwrog Cofnodion y cyfarfod o Gyngor Cymuned Llandwrog a gynhaliwyd Nos Lun,
Anatomi cydnerthedd: Pecyn cymorth. Heading. Datblygwyd yr adnodd hwn yn wreiddiol gan yr Asiantaeth Gwella Gwasanaethau Cymdeithasol.
Heading Anatomi cydnerthedd: Pecyn cymorth Datblygwyd yr adnodd hwn yn wreiddiol gan yr Asiantaeth Gwella Gwasanaethau Cymdeithasol. Anatomi cydnerthedd: Pecyn cymorth /1 Manylion cyswllt Gofal Cymdeithasol
Cyfarwyddiadau i Gyfranwyr. Wrth baratoi eu cyfraniadau dylai awduron ymgynghori â r cyfarwyddiadau a geir yn Elwyn
Cyfarwyddiadau i Gyfranwyr Wrth baratoi eu cyfraniadau dylai awduron ymgynghori â r cyfarwyddiadau a geir yn Elwyn Davies, Cyfarwyddiadau i Awduron, ail argraffiad (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1969);
Cynhadledd a Gwobrau r Gymraeg mewn Iechyd, Gwasanaethau Cymdeithasol a Gofal Cymdeithasol Darparu gwell gofal i genedl ddwyieithog
Cynhadledd a Gwobrau r Gymraeg mewn Iechyd, Gwasanaethau Cymdeithasol a Gofal Cymdeithasol 2015 Darparu gwell gofal i genedl ddwyieithog Enillwyr Gwobrau Gwireddu r Geiriau 2015 Mae Gwobrau Gwireddu r
Sut rydym yn delio â ch cwynion a ch canmoliaeth
Sut rydym yn delio â ch cwynion a ch canmoliaeth 2015 2016 dwrcymru.com PRE 0081 2 Weithiau, mae pethau n mynd o chwith Ein nod bob amser yw sicrhau ein bod yn gwneud pethau n iawn y tro cyntaf, bob tro
Yr Athro Emeritws Prys T. J. Morgan mewn ymgom â Richard Glyn Roberts
Yr Athro Emeritws Prys T. J. Morgan mewn ymgom â Richard Glyn Roberts Nodweddion arwyddocaol: Ymchwil ddiweddar i hanes Cymru; Bylchau yn yr ymchwil i hanes Cymru; Dyfodol disglair felly i hanes Cymru?
Agenda Item 3. Public Accounts Committee. Inquiry into Regulatory oversight of Housing Associations. January Pack Page 1
Agenda Item 3 Public Accounts Committee Inquiry into Regulatory oversight of Housing Associations January 2017 National Assembly for Wales Public Accounts Committee Pack Page 1 The National Assembly for
CYMDEITHAS TREFTADAETH Y CAPELI THE CHAPELS HERITAGE SOCIETY TAFLEN WYBODAETH LEOL 23 LOCAL INFORMATION SHEET
CYMDEITHAS TREFTADAETH Y CAPELI THE CHAPELS HERITAGE SOCIETY TAFLEN WYBODAETH LEOL 23 LOCAL INFORMATION SHEET Y BALA BALA Organ Capel Tegid Saif tref Y Bala o fewn i blwyf Llanycil. Mae eglwys y plwyf
CYNGOR CYMUNED LLANWENOG COMMUNITY COUNCIL
CYNGOR CYMUNED LLANWENOG COMMUNITY COUNCIL Neuadd y Pentref, Drefach am 7.30yh 3ydd o Ebrill 2018 / 3 rd April 2018 Yn bresennol / Present: Cyng Alwena Williams, Cyng Hazel Thomas, Cyng Euros Davies, Cyng
NEWYDDION. I gael yr wybodaeth ddiweddaraf dilynwch ni ar:
Rhifyn. 63 Elusen Rhif 1043989 Haf 2014 NEWYDDION Cwmni Cyfyngedig gan Warant Rhif 2993429 I gael yr wybodaeth ddiweddaraf dilynwch ni ar: /AVOWWrexham @AVOWWrexham Yn Y Rhifyn Hwn 03 04 05 06 07 08 09
ACQUISITION OF LAND ACT 1981
ACQUISITION OF LAND ACT 1981 NOTICE OF A PROPOSED COMPULSORY PURCHASE OF LAND FORMING PART OF A COMMON AND RIGHTS OVER LAND FORMING PART OF A COMMON, SUCH LAND BEING KNOWN AS CWMTAFF FECHAN RIVERSIDE COMMON
CYNGOR CYMUNED LLANWENOG COMMUNITY COUNCIL
CYNGOR CYMUNED LLANWENOG COMMUNITY COUNCIL Neuadd y Pentref, Drefach am 7.30yh 3ydd o Fedi 2013 Drefach Village Hall, 7.30pm 3 rd of September 2013 Yn bresennol/present: Cyng. Bill Green, Cyng. Gwilym
Gan Heini Gruffudd a Steve Morris
Canolfannau Cymraeg a Rhwydweithiau Cymdeithasol Oedolion sy n Dysgu r Gymraeg: Ymdrechion i Wrthdroi Shifft Ieithyddol mewn Cymunedau cymharol ddi-gymraeg Gan Heini Gruffudd a Steve Morris Hawlfraint
Yr hyn a ofynnir: I chi gymryd sylw o r cyngor a gynigir yn y ddogfen hon.
Dewis Dŵr Arweiniad ar Ddŵr mewn Ysgolion Cynulleidfa: Penaethiaid, athrawon a llywodraethwyr ysgolion sy n derbyn peiriannau oeri dŵr a noddir gan y Cynulliad. Gorolwg: Mae r ddogfen hon yn cynnig gwybodaeth
No 7 Digital Inclusion
No 7 Digital Inclusion 7 Digital Inclusion Active Response 7 will reflect on the issues that have arisen around the lack of engagement of some sectors of the community in recent technological advances.
Tystysgrif Ganolradd mewn Cymraeg Ail Iaith: Defnyddio r Gymraeg
Defnyddio r Gymraeg: Canolradd B1 2018 Tystysgrif Ganolradd mewn Cymraeg Ail Iaith: Defnyddio r Gymraeg LLYFRYN YR YMGEISYDD Mae CBAC yn aelod llawn o ALTE (Cymdeithas i Brofwyr Ieithoedd yn Ewrop). WJEC
Cylchlythyr / Newsletter 42 Hydref I Autumn Spring Meeting at Bala
CYMDE1THAS TREFTADAETH Y CAPELI THE CHAPELS HERITAGE S0C1ETÌ' Cylchlythyr / Newsletter 42 Hydref I Autumn Spring Meeting at Bala 2003 This year our Spring Meeting was held at Bala on 17 May. We met in
Hawliau n gwreiddio Adroddiad Sicrwydd Comisiynydd y Gymraeg
Hawliau n gwreiddio Adroddiad Sicrwydd 2016-17 Comisiynydd y Gymraeg Cyhoeddwyd yn unol ag Adran 4 Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011 1 Cynnwys Rhagair Rhagair 3 Cefndir 4 Adroddiad cryno 6 Rhan 1: Mae gwasanaethau
Atrium Building, University of South Wales, Cardiff, April 2018/ Adeilad Atrium, Prifysgol De Cymru, Caerdydd, Ebrill 2018
Atrium Building, University of South Wales, Cardiff, 13-14 April 2018/ Adeilad Atrium, Prifysgol De Cymru, Caerdydd, 13-14 Ebrill 2018 Dame Venodotia, alias Modryb Gwen. A map of North Wales.... Designed
W32 05/08/17-11/08/17 2 Hedd Wyn: The Lost War Poet 3 The Bug Grub Couple 4 Cardiff Bay Lives 5 Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn 2017 Places of interest / Llefydd o ddiddordeb: Bodedern, Ynys Môn / Anglesey
Family Housing Annual Review
Family Housing Annual Review 2013-14 Statement from Chief Executive Last year has seen significant change for Family Housing also significant achievements in terms of the delivery of services and new homes.
Confensiwn y Cenhedloedd Unedig Ar Hawliau Pobl ag Anableddau Beth mae n ei olygu i chi?
Confensiwn y Cenhedloedd Unedig Ar Hawliau Pobl ag Anableddau Beth mae n ei olygu i chi? 2 Cynnwys Beth mae r canllaw 3 yma n ei gynnwys Rhan 1 4 Cyflwyno Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Pobl
Cycle Tracks Traciau Beicio & Butterflies & Glöynnod Byw. WREN projects in Wales Prosiectau WREN yng Nghymru
Cycle Tracks Traciau Beicio & Butterflies & Glöynnod Byw WREN projects in Wales Prosiectau WREN yng Nghymru FCC Environment From waste to resource. FCC Environment are the leading UK waste and resource
Llenydda a Chyfrifiadura Ifor ap Dafydd Archif Llenyddiaeth Cymru / The Welsh Literature Archive Cyflwyniad Awr Ginio 03/02/10 J. Guttenburg (1397?-1468) (Artist anhysbys G19) Yny lhyvyr hwnn John Price,
Gwobrau. Enillwyr. Prif noddwyr 1
Gwobrau 2015 Enillwyr Prif noddwyr 1 Prif noddwyr Cyflwyniad Heb ymgeiswyr am Wobrau CEW ni fyddai cyfle i ddathlu rhagoriaeth y sector adeiladu yng Nghymru. Ac heb noddwyr, ni fyddai digwyddiad dathlu
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Morgannwg Y Lle Celf
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Morgannwg 2012 Y Lle Celf Noddwyr Balch Medal Aur am Bensaernïaeth Eisteddfod Genedlaethol Cymru Cymru wedi i dylunio n well Cynnwys Contents 3 Gair o r Gadair A Word
Traddodiad a newydd-deb. yn nofelau Wiliam Owen Roberts
Traddodiad a newydd-deb yn nofelau Wiliam Owen Roberts Non Meleri Hughes Traethawd a gyflwynwyd ar gyfer gradd PhD Prifysgol Bangor 2011 2 DATGANIAD Nid yw sylwedd y gwaith hwn wedi cael ei dderbyn o r
ADRODDIAD GAN GOMISIWN ATHRAWIAETH SEFYDLOG YR EGLWYS YNG NGHYMRU YR EGLWYS YNG NGHYMRU A PHARTNERIAETHAU O R UN RHYW
ADRODDIAD GAN GOMISIWN ATHRAWIAETH SEFYDLOG YR EGLWYS YNG NGHYMRU YR EGLWYS YNG NGHYMRU A PHARTNERIAETHAU O R UN RHYW Mawrth 2014 YR EGLWYS YNG NGHYMRU A PHARTNERIAETHAU O R UN RHYW Cyflwyniad i r adroddiad
CYNGOR CYMUNED LLANGERNYW LLANGERNYW COMMUNITY COUNCIL
CYNGOR CYMUNED LLANGERNYW LLANGERNYW COMMUNITY COUNCIL Cynhaliwyd Cyfarfod o r Cyngor Cymuned Nos Fercher, Tachwedd 4ydd 2015 am 7.30 yh yng Nghanolfan Pandy Tudur Ymddiheuriadau: Gwydion Jones, Cyngh
Mentro a cholli? Alcohol a gamblo: ymchwilio i r nodweddion cyffelyb ac atebion cyffredin
Mentro a cholli? Alcohol a gamblo: ymchwilio i r nodweddion cyffelyb ac atebion cyffredin Alcohol Concern Alcohol Concern yw r elusen genedlaethol ar gamddefnyddio alcohol, gan ymgyrchu dros bolisi alcohol
Brwydr Iaith, Brwydro Iaith: Terminoleg y byd pop Cymraeg fel dull protestio yn y 1960au a r 1970au
Craig Owen Jones Brwydr Iaith, Brwydro Iaith: Terminoleg y byd pop Cymraeg fel dull protestio yn y 1960au a r 1970au C Y F N O D O L Y N A C A D E M A I D D C Y M R A E G Golygydd Yr Athro Ioan Williams
Datganiad i r wasg: Rwyt ti'n fwy na digon da!
DYDDIAD: 10/07/2018, dim embargo Datganiad i r wasg: Rwyt ti'n fwy na digon da! Mae'n bleser gennym gyflwyno Cynhadledd Genedlaethol Cymdeithas Atal Dweud Prydain 2018 i ddinas brydferth Caerdydd ar gampws
Cefnogi gwaith eich eglwys
Elusen Gofrestredig Rhif: 1142813 Rhifyn Hydref 2017 2 Am fwy o cysylltwch: Â ch Trysorydd lleol neu Yr Eglwys yng Nghymru 2 Sgwâr Callaghan, Caerdydd. CF10 5BT rhoiynsyth@eglwysyngnghymru.org.uk gwaith
SAETHU YNG NGHYMRU. er budd cefn gwlad a chymuned. y r ac h o s dro s gefnogi
SAETHU YNG NGHYMRU er budd cefn gwlad a chymuned y r ac h o s dro s gefnogi r h aga i r Rwyf wir yn credu bod saethu yng nghefn gwlad Cymru n rhan annatod o ddiwylliant a thraddodiadau campau ein cenedl.
Effaith iaith ar adsefydlu corfforol: Astudiaeth o ddylanwad iaith ar effeithiolrwydd therapi mewn cymuned Gymraeg
Huw Dylan Owen a Steve Morris Effaith iaith ar adsefydlu corfforol: Astudiaeth o ddylanwad iaith ar effeithiolrwydd therapi mewn cymuned Gymraeg C Y F N O D O L Y N A C A D E M A I D D C Y M R A E G Golygydd
CYMDEITHAS EDWARD LLWYD. Y Naturiaethwr. Cyfres 2 Rhif 4 Gorffennaf 1999
CYMDEITHAS EDWARD LLWYD Y Naturiaethwr Cyfres 2 Rhif 4 Gorffennaf 1999 Dosberthir yn rhad i aelodau Cymdeithas Edward Llwyd Pris i r cyhoedd: 2.50 Gellir cael ô-rifynnau: Cyfres 1, Rhif 1 33 (1979-95)
CYMDEITHAS EDWARD LLWYD. Y Naturiaethwr. Cyfres 2 Rhif 18 Gorffennaf 2006
CYMDEITHAS EDWARD LLWYD Y Naturiaethwr Cyfres 2 Rhif 18 Gorffennaf 2006 Lluniau r Clawr Clawr blaen: Gafr Wyllt. Cwm Idwal, Eryri. Gweler yr erthygl ar tud. 5. Clawr ôl: Brial y Gors Parnassia palustris
Recriwtio: Ystyried y Gymraeg
Recriwtio: Ystyried y Gymraeg comisiynyddygymraeg.cymru Cefndir Prif nod Comisiynydd y Gymraeg, sefydliad annibynnol a grëwyd yn unol â Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011, yw hybu a hwyluso defnyddio r Gymraeg.
Llogi Cyfleusterau Venue Hire
Llogi Cyfleusterau Venue Hire Cyflwyniad Introduction Bwyta mewn neuadd neo-glasurol gain, priodi mewn plasty o oes Elizabeth, neu gael cyfarfod busnes mewn amgueddfa fodern arobryn ar y glannau; gall
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 2018 Y Lle Celf
Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 2018 Y Lle Celf Cynnwys Contents 3 Rhai Cwestiynau Hynod o r Gadair 4 Some Extraordinary Questions from the Chair Thomas Williams Y Lle Celf 2018 8 David Alston Sylwadau
Profion. a monit. mewn. Dyddiad: Mawrth
Adroddiad Cryno Profion casglu a monit tro WEEE: adlewyrchu mewn cytundebau awdurdod Cod prosiect: EEE520-021 Dyddiad yr ymchwil: Tachwedd 2015 Chwefrorr 2016 Dyddiad: Mawrth 2016 Gweledigaeth WRAP yw
Anatomi cydnerthedd: cynorthwyon a rhwystrau wrth i ni heneiddio Adolygiad llenyddiaeth
Anatomi cydnerthedd: cynorthwyon a rhwystrau wrth i ni heneiddio Adolygiad llenyddiaeth Gan Imogen Blood, Ian Copeman & Jenny Pannell Hydfref 2015 1 Cydnabyddiath Hoffai r awduron gofnodi eu diolch i r
My Square Mile Fy Milltir Sgwâr
My Square Mile Fy Milltir Sgwâr Published by the Design Commission for Wales 2007 Cyhoeddwyd gan Gomisiwn Dylunio Cymru 2007 Eileen Adams and the Design Commission for Wales Eileen Adams a Chomisiwn Dylunio
Amrywio ieithyddol ymhlith siaradwyr Cymraeg Treorci ar ddiwedd y saithdegau
Phylip Brake Amrywio ieithyddol ymhlith siaradwyr Cymraeg Treorci ar ddiwedd y saithdegau Rhif 7 Ionawr 2011 ISSN 1741-4261 C Y F N O D O LY N A C A D E M A I D D C Y M R A E G 9 Amrywio ieithyddol ymhlith
Adnoddau Llyfrgell ar gyfer Gwleidyddiaeth Ryngwladol
Adnoddau Llyfrgell ar gyfer Gwleidyddiaeth Ryngwladol I gael rhagor o wybodaeth a dolenni gwe sy n berthnasol i r maes ewch i: http://www.aber.ac.uk/cy/is/subject/interpol/ Cyflwyniad Mae astudio Gwleidyddiaeth
Ailddiffinio cyfeillgarwch yn nofel Michael Roes, Geschichte der Freundschaft (2010)
Seiriol Dafydd Ailddiffinio cyfeillgarwch yn nofel Michael Roes, Geschichte der Freundschaft (2010) C Y F N O D O L Y N A C A D E M A I D D C Y M R A E G Golygydd Yr Athro Ioan Williams 25 Ailddiffinio
Cyngor Cymuned Y Fali Community Council
Cyngor Cymuned Y Fali Community Council 1. Croeso / Welcome. Clerc / Clerk Gwenda Owen gwenda.owen1@ntlworld.com Trigfa, Four Mile Bridge, LL65 2EZ (01407 740046) http://www.valleycommunitycouncil.com
Iechyd Effeithiau Newid yn yr Hinsawdd
Living With Environmental Change Iechyd Effeithiau Newid yn yr Hinsawdd Cerdyn Adroddiad 2015 Mae r Cerdyn Adroddiad Byw gyda Newid Amgylcheddol (LWEC) hwn ar gyfer y rhai sy n gyfrifol am iechyd cymunedau
Mwslemiaid yn y Gymru wledig: datgysylltiad, ffydd a pherthyn
Dr Rhys Dafydd Jones Mwslemiaid yn y Gymru wledig: datgysylltiad, ffydd a pherthyn C Y F N O D O L Y N A C A D E M A I D D C Y M R A E G Golygydd: Dr Anwen Jones 9 Mwslemiaid yn y Gymru wledig: datgysylltiad,
CYNGOR CYMUNED LLANGERNYW LLANGERNYW COMMUNITY COUNCIL
CYNGOR CYMUNED LLANGERNYW LLANGERNYW COMMUNITY COUNCIL Cynhaliwyd Cyfarfod o r Cyngor Cymuned Nos Fercher Chwefror 15fed 2017 am 7.30 yr hwyr yng Nghanolfan Gwytherin Ymddiheuriadau: Gwynfor Davies, Ifor
Bil Cyllido Gofal Plant (Cymru)
Cynulliad Cenedlaethol Cymru Y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg Bil Cyllido Gofal Plant (Cymru) Adroddiad Cyfnod 1 y Pwyllgor Gorffennaf 2018 www.cynulliad.cymru Cynulliad Cenedlaethol Cymru yw r corff
Rheithgorau Dwyieithog: Penbleth Geltaidd?
Yr Athro R. Gwynedd Parry Rheithgorau Dwyieithog: Penbleth Geltaidd? Rhif 9 Rhagfyr 2011 ISSN 1741-4261 C Y F N O D O LY N A C A D E M A I D D C Y M R A E G 9 Rheithgorau Dwyieithog: Penbleth Geltaidd?
GWOBRAU TAI CYMRU COMPENDIWM ARFER DA. Rhannu r gwersi a ddysgwyd wrth Gwobrau Tai Cymru Cymru. 1
GWOBRAU TAI CYMRU 2017 COMPENDIWM ARFER DA Rhannu r gwersi a ddysgwyd wrth Gwobrau Tai Cymru 2017 www.cih.org 1 Sponsored Noddwyd by gan Cymru Adnewyddu Cymunedau Trawsnewid Bywydau O fewn Lovell, rydym
Bwletin i Rieni - Hydref 2014
Bwletin i Rieni - Hydref 2014 Dyddiadau Pwysig 27.10.14 31.10.14 Gwyliau Hanner Tymor. 03.11.14 Yr ysgol ar agor yn dilyn hanner tymor. 18.11.14 Cyfarfod Rhieni Bl. 8 02.12.14 Cyfarfod Rhieni Bl. 7 Croeso!
Cyfnodolyn Academaidd Cymraeg Golygydd: Dr Anwen Jones Rhif20 Hydref 2015 ISSN 1741-4261 Golygydd: Dr Anwen Jones Cyhoeddwyd gyda chymorth: C Y F N O D O L Y N A C A D E M A I D D C Y M R A E G Golygydd:
Woyzeck Büchner, Peter Szondi ac argyfwng y Ddrama
Dr Myfanwy Miles Jones Woyzeck Büchner, Peter Szondi ac argyfwng y Ddrama Rhif 4 Gorffennaf 2009 ISSN 1741-4261 C Y F N O D O LY N A C A D E M A I D D C Y M R A E G 24 Woyzeck Büchner, Peter Szondi ac
Bwletin Gorffennaf 2017 Hau i Fedi www.ysgoluwchraddbodedern.org @YUBoded Wythnos Sgiliau Unwaith eto mae r ysgol wedi trefnu wythnos o weithgareddau gyda r nod o ehangu gorwelion ein disgyblion, a hynny
Dyfodol ffermio ar yr ucheldiroedd yng Nghymru
Dyfodol ffermio ar yr ucheldiroedd yng Nghymru 2017 Cymru Cyfeiriwch at y geirfa ar y dudalen ôl am ddiffiniad o'r testun sydd wedi ei oleuo'n las. Cyflwyniad Mae r ucheldiroedd yn nodwedd allweddol o
1965 CYMDEITHAS HYNAFIAETHWYR A NATURIAETHWYR MÔN NEWSLETTER Cylchlythyr ANGLESEY ANTIQUARIAN SOCIETY AND FIELD CLUB No. 64 Gwanwyn / Spring 2015 Departing Editor t is with great regret that I have to
Ymgynghoriad ar safonau addysg a hyfforddiant cychwynnol technegwyr fferyllol
Ymgynghoriad ar safonau addysg a hyfforddiant cychwynnol technegwyr fferyllol Adroddiad dadansoddi r ymgynghoriad Ynghylch yr adroddiad hwn 1. Mae r adroddiad hwn yn crynhoi r ymatebion i r ymgynghoriad
MEDDYLIWCH AM FYD NATUR SUT MAE RHOI BYWYD I DDATBLYGU CYNALADWY
MEDDYLIWCH AM FYD NATUR SUT MAE RHOI BYWYD I DDATBLYGU CYNALADWY Mark Hamblin (rspb-images.com) Os ydym am ymestyn ein bodolaeth ein hunain, mae n rhaid i ni ddiogelu n hamgylchfyd y byd naturiol rydym
CYLCHLYTHYR IECHYD CYMRU WHC (2007) 022 Parc Cathays Caerdydd CF10 3NQ Cathays Park Cardiff CF10 3NQ Dyddiad Cyhoeddi: 20 Ebrill 2007 Statws: Gweithredu Teitl: Datganiad Polisi a Fframwaith Gwasanaeth
Moeseg Cyfraith Naturiol Johannes Duns Scotus: a oes ganddi gysylltiadau Cymreig?
Dr Carys Moseley Moeseg Cyfraith Naturiol Johannes Duns Scotus: a oes ganddi gysylltiadau Cymreig? C Y F N O D O L Y N A C A D E M A I D D C Y M R A E G Golygydd: Dr Anwen Jones 48 Moeseg Cyfraith Naturiol
Gwaith Cymdeithasol yng Nghymru. Social Work in Wales. Prosbectws i Israddedigion. Undergraduate Prospectus
Gwaith Cymdeithasol yng Nghymru Prosbectws i Israddedigion Social Work in Wales Undergraduate Prospectus Dysgu sy n Newid Bywydau Mae popeth sydd angen i chi ei wybod er mwyn dechrau ar eich taith gyda
RHAN UN: Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2006/2007. Arolwg ac asesiad Ymddiriedolaeth y BBC
RHAN UN: Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2006/2007 Arolwg ac asesiad Ymddiriedolaeth y BBC Cynnwys 2 Cyflwyniad y Cadeirydd 5 Trosolwg Ymddiriedolaeth y BBC 9 Beth ydyw a beth mae n ei wneud 12 Yr Ymddiriedolwyr
Y Meddwl a r Dychymyg Cymreig. FfugLen. Y Ddelwedd o Gymru yn y Nofel Gymraeg o Ddechrau r Chwedegau hyd at Enid Jones. Gwasg Prifysgol Cymru
Y Meddwl a r Dychymyg Cymreig FfugLen Y Ddelwedd o Gymru yn y Nofel Gymraeg o Ddechrau r Chwedegau hyd at 1990 Enid Jones Gwasg Prifysgol Cymru FfugLen Y MEDDWL A R DYCHYMYG CYMREIG Golygydd Cyffredinol
2019 © estatedocbox.com Privacy Policy | Terms of Service | Feedback
To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.