cy cy cy en de pl ast en en en en en cy cy nl tr cy cy cy cy cy cy cy qu en cs en cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy jbo cy en cy en cy cy en en en en cy cy en en cy cy cy en cy cy cy cy cy cy cy cy en cy en cy cy cy cy en en en cy en en cy en es cy en cy cy cy cy en cy cy en cy tl es en cy en cy cy en cy cy cy cy en cy cy en en cy en eu cy cy cy cy cy en en en es en cy en cs cy cy en de cy cy en cy en de cy jbo cy pl en en de cy fr en en fr en en
Rhodri ap Dyfrig | Hanes y We Gymraeg
Casglu eich hanes chi o ddatblygiad y Gymraeg ar y we.
Author Archives: Rhodri ap Dyfrig
Beth nesaf i brosiect hanes y we Gymraeg?
Mae’r ymateb wedi bod yn wych, internist a’r llinell amser yn adnodd ardderchog ar gyfer cael cip ar ddatblygiadau pob math o agweddau ar fywyd Cymraeg ar y we.
Rydw i fel ymchwilydd am orffen y bennod ar y prosiect hwn o fewn yr wythnosau nesaf, clinic ond er mwyn gallu gwneud hynny dwi wedi cau’r llinell amser.
Cododd Mei Gwilym bwynt da i mi ar ebost sef sut mae cofnodi hanes y we yn y blynyddoedd i ddod, ac ydi’r llwyfan hwn yn gallu bod yn lle da i wneud hynny?
Un syniad gododd o’r sgwrs yna ydi y gellid cael pleidlais ar ddiwedd pob blwyddyn ar beth i’w ychwanegu am y flwyddyn a fu. Byddai’n ffordd dda o gasglu deunydd a thynnu sylw at yr hanes sydd wedi ei gofnodi’n barod, ond byddai hefyd yn ffordd dda o dynnu sylw at brosiectau gwe Cymraeg heb orfod gwneud seremoni wobrwyo. Mi allai Hacio’r Iaith fod yn ganolbwynt da i hynny yn sicr.
Neu oes angen cyfle i ail-agor golygu’r llinell amser eto rhyw bryd a bod hynny’n ffordd o gofnodi?
Beth fyddech chi’n awgrymu fyddai’n ffyrdd da o gyfeothogi’r adnodd yn y dyfodol gan lenwi rhagor o’r bylchau sydd yn codi o wneud y gwaith hwn?
Ailosod yr her i haneswyr
Digwyddodd y prosiect yma’n rhannol fel ymateb i her Rhys Jones i geisio cofnodi mwy o’r hanes ôl-1996, ond wrth gwrs, crafu’r arwyneb wnaiff yr hyn a geir yma a byddai’n werthfawr iawn wrth geisio deall lle rydyn ni nawr, i gael rhagor o ymchwil i fentro’n ddyfnach mewn i agweddau a chyfnodau penodol o’r hanes diweddar a’r effaith cymdeithasol, diwylliannol, gwleidyddol ac economaidd y mae defnydd y Gymraeg wedi ei gael (neu ddim!).
This entry was posted in Am y prosiect, Meddyliau am hanes ac archifo on 15 Chwefror 2013 by Rhodri ap Dyfrig.
Ymestyn dechrau’r llinell amser i 1989
Dwi wedi penderfynu ymestyn dechrau’r llinell amser i gynnwys beth mae Rhys Jones yn ystyried yn eni trafodaethau Cymraeg ar-lein, cost sef y neges Gymraeg gyntaf sydd wedi ei chadw yn archifau Google o drafodaethau Usenet.
NEGES GYMRAEG GYNTAF AR USENET
Yn ôl ymchwil Rhys Jones ar ddechreuadau’r Gymraeg arlein, orthopedist y neges gyntaf Gymraeg sy’n bosib ei darganfod drwy archifau Google erbyn hyn yw’r neges hon gan Rennie Bidgood o AT&T Bell Labs: “I need someone to help me translate the following: Yn nwfn swyn ei fynwes O Caf lonydd caf le i…
Dyma sut mae Rhys Jones yn disgrifio Usenet a geni trafodaethau Cymraeg ar-lein:
“Ceid gogwydd Americanaidd i’r trafodaethau cynnar hefyd. Nifer fechan o brifysgolion a sefydliadau ymchwil oedd â chysylltiad ag Usenet yn y Deyrnas Unedig, ac ychydig iawn o rwydweithiau preifat oeddyn cynnig cysylltiad ag Usenet i ddefnyddwyr cartref neu fusnes. […] Ystyrir Usenet gan Marc Smith yn ‘collection of cyberspaces’, disgrifiad sy’n pwysleisio pa mor unigryw yw pob un o’r grwpiau newyddion, ac yn y dirwedd hon y ganwyd trafodaethau Cymraeg ar-lein.”
Jones, R.J., (2010). ‘Cilfachau Electronig: geni’r Gymraeg ar-lein, 1989-1996’ yn Cyfrwng: Cyfnodolyn Cyfryngau Cymru, Cyfrol 7. Gwasg Prifysgol Cymru: Caerdydd.
Onid oes rhywbeth ysgytwol yn y gwrthgyferbyniad damweiniol hwn o enedigaeth/marwolaeth a’r hen/newydd?
Mae’r englyn yn rhan o englyn ehangach gan Ben Bowen o’i awdl ‘Y Diwygiwr’ oedd yn aflwyddiannus yn Eisteddfod 1901, ond gafodd “ei ddefnyddio ar gofebau rhyfel a beddfeini”.
Dyma’r englyn gyda’r ddwy linell gyntaf:
Ymdawelaf, mae dwylo Duw ei hun
Yn nwfn swyn ei fynwes O
Caf lonydd, caf le i huno.
Ewch i’r gofnod lawn ar y llinell amser.
This entry was posted in Am y prosiect, Newydd ar y Llinell Amser and tagged Ben Bowen, Capel Celyn, Cyfrwng, englyn, Marc Smith, Rennie Bidgood, Rhys Jones, Usenet on 15 Chwefror 2013 by Rhodri ap Dyfrig.
150 cofnod ar linell amser Hanes y We Gymraeg!
Wrth gyrraedd 150 cofnod mae’n gyfle cystal ag unrhyw un i ddweud diolch i bawb sydd wedi cyfrannu at y prosiect ac am roi cymaint o ddeunydd diddorol yno. Mae wedi mynd ymhell tu hwnt i ngobeithion i ar y dechrau a dwi’n siwr bydd yn datblygu eto yn y dyfodol.
Mae’r llinell amser wedi cau i gyfraniadau newydd am y tro, herpes ond os oes unrhywun ar dân eisiau ychwanegu rhywbeth yna dwi’n hapus i’w derbyn drwy ebost / cyfrwng arall a’u gosod nhw fy hun. Mae’r un peth yn wir am gywiriadau neu olygiadau – cysylltwch ac fe wna’i eu newid.
[iframe  frameborder=”0″ style=”border-width:0;” id=”tl-timeline-iframe” width=”960″ height=”600″ src=”http://www.tiki-toki.com/timeline/embed/84932/3660970837/”]
This entry was posted in Am y prosiect and tagged cyfranogiad, cymraeg, gymraeg, hanes, llinell amser, torfoli, y we on 12 Chwefror 2013 by Rhodri ap Dyfrig.
Dyfyniad diddorol o Wales on the Web (2005) gan Andrew Green
Mae Wales on the Web yn lyfryn bach sydd yn ceisio sôn am gynnwys unigryw Cymreig ar y we a lle oedd yr anghenion am ymyrryd er mwyn gwella natur, symptoms safon a chyrhaeddiad cynnwys Cymreig ar y we.
Dyma oedd ganddo i’w ddweud am gynnwys Cymraeg:
“Finally in this section it is worth looking briefly at the role of the internet in giving a virtual voice to the Welsh language. There is no better example of the global dominance of the English language than the Web. If the Welsh language is to survive and thrive, info it must do so on all recording media, site not only the traditional ones such as print and broadcasting. A weakness of the Assembly Government’s strategy for the future of the Welsh language, Iaith Pawb, is that it is very cautious about measures to promote the Welsh language and its use on the internet. A recent strategy document by the Welsh Language Board, Information technology and the Welsh language, begins to fill this gap, though it concentrates on technologies rather than content.”
Green, A. (2005) Wales on the Web. IWA: The Gregynog Papers. (tt.25)
Ar wahân i Golwg360, pa mor bell mae’r pendil wedi symud at ganolbwyntio ar gynnwys yn hytrach na’r dechnoleg?
This entry was posted in Meddyliau am hanes ac archifo and tagged Andrew Green, Bwrdd yr Iaith Gymraeg, cyfieithu, cymraeg, cynnwys, Iaith Pawb, IWA, llyfr, Wales on the Web on 8 Chwefror 2013 by Rhodri ap Dyfrig.
Diwrnod olaf i gyfrannu at y llinell amser…
Cyntaf yn y Gymraeg!
Roedd yn fwriad o’r cychwyn i greu y prosiect yn un torfol ond un gyda ffiniau amser pendant. Un wers dwi wedi ei ddysgu o brosiectau torfol eraill ydi bod cael cyfnod pendant ar gyfer y torfoli yn llawer mwy effeithiol nac un penagored. Yn yr achos hwn, viagra sale mae hynny i’w weld wedi bod yn wir hefyd, a dwi’n andros o falch ei fod wedi rhoi dyddiad i bobol weithio tuag ato i gasglu gwybodaeth oedd efallai wedi ei wasgaur cynt.
Mae’n rhaid rhoi clod i dîm gwe BBC Cymru, presennol a gorffennol, am dynnu at ei gilydd a rhoi eu llinell amser nhw at ei gilydd. Mae nifer fawr o gofnodion wedi cael eu hychwanegu ddoe, ond mae’n bosib y cawn ni hefyd gofnod blog estynedig sydd yn rhoi gwybodaeth fanylach eto o’u cyfraniad nhw at y Gymraeg arlein.
Mae yma hefyd gofnodion newydd gan y Coleg Cymraeg a Chyngor Llyfrau Cymru a bydd rhai gan y Llyfrgell Genedlaethol erbyn diwedd heddiw. Diolch mawr i bawb sydd wedi gweld gwerth mewn ychwanegu, cywiro, a thrafod.
Os oes unrhyw sefydliad eisiau ysgrifennu cofnod lawnach ar y blog hefyd yna mae croeso i chi wneud. Cysylltwch â fi yn y sylwadau, ar Twitter neu ebost.
Wedi’r dyddiad cau bydda i’n allforio copiau o’r llinell ac yn eu cynnig fel ffeil Word, PDF, cronfa ddata CSV ar y wefan hon fel y gall pawb ail-ddefnyddio ac ail-gymysgu fel rydych chi eisiau. Efallai bydd modd hefyd eu cyhoeddi mewn print mewn rhyw fodd. Unrhyw awgrymiadau ar sut fyddai orau?
Cwestiwn arall sydd wedi codi heddiw hefyd: a fyddai gwerth cyfieithu’r llinell i’r Saesneg?
Byddai’n ardderchog gallu rhannu ein stori fechan ni gyda’r byd, yn bydde…
This entry was posted in Am y prosiect and tagged amser, bbc cymru, coleg cymraeg, Llyfrgell Genedlaethol Cymru, proses, torfoli on 8 Chwefror 2013 by Rhodri ap Dyfrig.
Cyflwyniad am y prosiect yn y Llyfrgell Genedlaethol – sleidiau
Mi roddais i ddarlith awr-ginio ddoe yn y Llyfrgell Genedlaethol, page Aberystwyth, mind yn seiliedig ar rai canfyddiadau sy’n codi i fi o’r prosiect hwn. Mi gefais groeso yno a dwi’n gobeithio bod y cyflwyniad wedi bod rhoi rhyw fath o snapshot o weithgareddau 20 mlynedd a mwy o ddefnydd y gymraeg ar y we. Mae hynny’n lot o amser a lot o hanes, physician ac fel gyda’r llinell mae yna rybudd iechyd nad yw hwn yn hollol ddiffiniol, bod posibiliad o feithiau heb dystiolaeth lawn eto, a bod peryg o fod yn llawer rhy arwynebol.
Wedi dweud hynny, mae’n werth dechrau rhywle ac mi o’n i’n awyddus i weld os oedd na batrymau, themau neu gyfnodau’n codi o edrych ar y llinell amser ar ei hyd.
Mi gafodd fideo ohono ei recordio gan y Llyfrgell a dwi’n gobeithio y bydd y recordiad llawn ar gael yn fuan er mwyn bod y sleidiau yma’n gwneud synnwyr. Fel y mae’n nhw, does dim lot o wybodaeth heblaw am strwythr y ddarlith, ond meddwl y dylwn eu rhoi arlein beth bynnag.
Hacio Trwy'r Drysni: Hanes y Gymraeg ar y We gan Rhodri Dyfrig
This entry was posted in Am y prosiect and tagged cyflwyniad, cymraeg, Dot Dot Dash, gymraeg, hanes, rhyngrwyd, sleidiau, y we on 7 Chwefror 2013 by Rhodri ap Dyfrig.
Dolen: The Evolution of the Web
Llinell amser ryngweithiol arall sydd y tro hwn yn mapio twf y rhyngrwyd o ran maint data a nifer defnyddwyr, sildenafil yn ogystal â datblygiad technolegau rhaglennu a phori’r we fel HTML, Flash, Netscape a Chrome.
This entry was posted in Dolenni diddorol and tagged evolution of the web, hanes, ieithoedd rhaglennu, meddalwedd, porwyr, timeline, y rhyngrwyd, y we on 5 Chwefror 2013 by Rhodri ap Dyfrig.
Pimpio Hanes y We Gymraeg ar Heno
Heddiw, sale aeth y nifer o gofnodion ar y llinell amser dros y 100.
Cofnod am fideo YouTube Genod Droog yn cyrraedd dros 50,000 o wyliadau oedd y 100fed. Dyma’r fideo i chi:
Diolch i bawb sydd wedi cyfrannu’n uniongyrchol i’r llinell, neu sydd wedi rhoi gwybodaeth drwy ebost, FB, Twitter a Hacio’r Iaith. Dwi’n eithaf balch bod cymaint yno a dweud y gwir, ond dwi’n sylweddoli o weld beth sydd yna, cymaint sydd hefyd ar goll.
Pa faesydd ddylai gael sylw yn yr wythnos olaf?
Beth am wefannau a phrosiectau gwe’r sector gyhoeddus a’r sector wirfoddol?
Mae ambell un yno am Y Cynulliad ond prin yw’r rhai mwy lleol neu arbenigol. Mae ‘na lawer stori fan honno hefyd.
Beth am wefannau rhaglenni teledu penodol S4C?
Beth yw’r gwefannau sydd wedi bod yn rhai arloesol, arywddocaol neu lot o hwyl i’w defnyddio?
Beth am wefannau i ddysgwyr Cymraeg?
Cynrychioli cyfnod maes-e, contagion
(Diolch i archifdu am y recordiad!)
This entry was posted in Am y prosiect and tagged arch, Heno, teledu on 5 Chwefror 2013 by Rhodri ap Dyfrig.
Cyrraedd y nod! 100 cofnod ar y llinell amser
Heddiw, weight loss aeth y nifer o gofnodion ar y llinell amser dros y 100.
Cofnod am fideo YouTube Genod Droog yn cyrraedd dros 50, shop 000 o wyliadau oedd y 100fed. Dyma’r fideo i chi:
Diolch i bawb sydd wedi cyfrannu’n uniongyrchol i’r llinell, ailment neu sydd wedi rhoi gwybodaeth drwy ebost, FB, Twitter a Hacio’r Iaith. Dwi’n eithaf balch bod cymaint yno a dweud y gwir, ond dwi’n sylweddoli o weld beth sydd yna, cymaint sydd hefyd ar goll.
Pa faesydd ddylai gael sylw yn yr wythnos olaf?
Beth am wefannau a phrosiectau gwe’r sector gyhoeddus a’r sector wirfoddol?
Mae ambell un yno am Y Cynulliad ond prin yw’r rhai mwy lleol neu arbenigol. Mae ‘na lawer stori fan honno hefyd.
Beth am wefannau rhaglenni teledu penodol S4C?
Beth yw’r gwefannau sydd wedi bod yn rhai arloesol, arywddocaol neu lot o hwyl i’w defnyddio?
Beth am wefannau i ddysgwyr Cymraeg?
This entry was posted in Am y prosiect and tagged 100, daf palfrey, genod droog, sector gyhoeddus, sector wirfoddol, youtube on 4 Chwefror 2013 by Rhodri ap Dyfrig.
Owain Owain yn rhagweld dylanwad y we ym 1969
Roedd yn wyddonydd niwclear yn y 50au, viagra a bathodd nifer o dermau gwyddonol megis ‘Gwennol y Gofod’, sickness a chysyniadau a bathiadau gwleidyddol eraill megis ‘Gwledydd Prydain‘ yn hytrach na ‘Phrydain’. Roedd yn golofnydd ‘Nodion Gwyddonol’ Y Cymro am flynyddoedd gan ysgrifennu’n helaeth yn erbyn gorsafoedd niwclear.
Yng Ngorffennaf 1969, fe ysgrifennodd yn Y Cymro: Yn syml, mae’r [cyfrifiadur] yn ei gwneud hi’n bosibl cofnodi’r cyfan o wybodaeth yr hil ddynol drwy’r oesau mewn un lle, mewn modd sy’n galluogi unrhyw unigolyn – o’i gartref ei hun er enghraifft – archebu a derbyn unrhyw ran o’r wybodaeth honno…
‘Beth fydd effaith hyn i gyd ar fyd addysg, dyweder yn 2000 O.C.? Yn gyntaf, fe fydd addysgu’r dechneg o ddefnyddio cyfundrefn o gyfrifyddion yn bwysicach – yn llawer pwysicach – na chael plant i gofio rhestri di-bendraw o ffeithiau; y cyfrifydd bellach fydd y “cof”.
Yn ail, fe welir doethineb y gogwydd diweddaraf i wneud addysg yn rhywbeth sy’n codi o brofiad, gyda’r disgybl, yn hytrach na’r athro yn bwynt canolig. Ac yn drydydd fe fydd athrawon y flwyddyn 2000 yn cael eu dyrchafu o fod yn gyflenwyr ffeithiau i fod yn dywyswyr – yn tywys y disgyblion i gyfeiriad y profiadau gwerthfawr a chyfoethog hynny sy’n gyfystyr a gwir addysg.
Gellir gweld yr erthygl lawn yma.
This entry was posted in Dolenni diddorol and tagged addysg, hanes, Owain Owain, Y Cymro, y we on 4 Chwefror 2013 by Rhodri ap Dyfrig.
Beth nesaf i brosiect hanes y we Gymraeg?
Ymestyn dechrau’r llinell amser i 1989
150 cofnod ar linell amser Hanes y We Gymraeg!
Cofnod wadd: Lowri Cooke ar ei phrofiadau blogio
Dyfyniad diddorol o Wales on the Web (2005) gan Andrew Green
Rhodri ap Dyfrig ar Newydd ar y llinell amser: Gorffennaf 2001 – Negesfwrdd y Cymru Cwl
Nic Dafis ar Newydd ar y llinell amser: Gorffennaf 2001 – Negesfwrdd y Cymru Cwl
Carl Morris ar Beth nesaf i brosiect hanes y we Gymraeg?
Rhys ar Cofnod wadd: Lowri Cooke ar ei phrofiadau blogio
Rhys ar Beth nesaf i brosiect hanes y we Gymraeg?
Meddyliau am hanes ac archifo
Newydd ar y Llinell Amser
Proudly powered by WordPress