en cy nl en ceb cy yi en cy en arz fr en en cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy en cy en
Mae hanes hir i’r ardal, sydd ag olion archeolegol pwysig. Lle saif plas y Trawsgoed heddiw bu caer Rufeinig ac yn 2009 daethpwyd o hyd i fila Rufeinig yn Abermagwr, yn agos i fferm o’r Oes Haearn. Yn y 19eg ganrif daeth y gwaith mwyn yn ddiwydiant pwysig ac mae ei olion i’w gweld mewn sawl man, gan gynnwys hen bwerdy Pont Ceunant.
Wedi i ystâd Trawsgoed a’r hen ddiwydiant plwm ddirwyn i ben yn hanner cyntaf yr 20fed ganrif, y Comisiwn Coedwigaeth a sefydliad ymchwil amaethyddol blaengar Trawsgoed fu’r prif gyflogwyr am rai degawdau ar ôl yr Ail Ryfel Byd. Pan gaeodd Trawsgoed a’r swyddfeydd coedwigaeth rai blynyddoedd yn ôl collwyd llawer o swyddi. Ond mae cyfran o’r trigolion yn dal i weithio ym meysydd amaeth, coedwigaeth a diwydiannau cysylltiol, tra bod eraill yn teithio bob dydd i weithio yn Aberystwyth, a rhai yn gweithio o’u cartrefi er gwaethaf diffygion y gwasanaethau band-eang a ffôn. Ar hyn y bryd mae Cyngor Trawsgoed yn gwneud popeth yn ei allu i sicrhau gwelliant yn y gwasanaethau hyn, ac yn hyderus o gael y maen i'r wal yn y pen draw.
Yr Iaith Gymraeg yn yr ardal
Bu llawer o newid yn ardal Trawsgoed ers y 1980au. Erbyn Cyfrifiad 2011, allan o 962 o drigolion dros 3 oed, roedd 57.2% yn medru’r Gymraeg, o gymharu â 59.2% yn 2001. Gwelwyd gostyngiad bach, o 52.6% i 51.5%, ymhlith y rhai rhwng 16 a 64 oed, a gostyngiad o 58.6% i 48.6% ymhlith y rhai dros 65 oed – gan adlewyrchu, mae’n debyg, nifer y di-Gymraeg sy’n dod yma i ymddeol. Ond cafwyd cynnydd o 85.2% i 87.9% ymhlith y plant rhwng 3 a 15 oed, ac i’r ddwy ysgol fach, Llanafan a Llanfihangel-y-Creuddyn ac i ymdrechion diflino athrawon a chefnogaeth rhieni y bu’r diolch am hynny. Ergyd fawr fu penderfyniad Cyngor Sir Ceredigion i gau Ysgol Llanafan yn ystod haf 2014, a hynny er gwaethaf gwrthwynebiad y gymuned gyfan. Heddiw Llanfihangel yw’r unig ysgol o fewn cymuned Trawsgoed.
Yr Iaith Gymraeg a Chyngor Trawsgoed
Mae pob un o’r Cynghorwyr Cymuned a’r Clerc yn medru’r Gymraeg. Mae croeso i aelodau’r cyhoedd gysylltu ag unrhyw un ohonynt yn Gymraeg neu Saesneg, ar lafar neu drwy lythyr. Cyhoeddir cofnodion cyfarfodydd yn ddwyieithog ar y we ac adroddiad cryno yn Gymraeg yn Y Ddolen, y papur bro lleol, ac yn y Cambrian News yn ogystal.
Cynhelir ein cyfarfodydd bob chwech wythnos, yn Neuadd Lisburne, Llanafan, ac Ysgol Llanfihangel-y-Creuddyn bob yn ail. Mae'r cyfarfodydd yn agored i'r cyhoedd ond gofynnir yn garedig ichi gysylltu gyda'r Clerc neu'r Cadeirydd ymlaen llaw os hoffech annerch y cyfarfod. Bydd croeso arbennig i bawb yn y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol a gynhelir fel arfer ym mis Mai a lle bydd digon o gyfle i ofyn cwestiynau o'r llawr.
Cyfarfod nesaf o'r Cyngor Bro Trawsgoed 02 Gorffennaf, 2018 - Neuadd Lisburne, Llanafan
Agenda 02 07 2018
Dylunio a hostio'r wefan: Technoleg Taliesin Cyf.