es es sw en es cy nl ca tr cy es jbo fr cy it en ca de cy cy fr cy it cy en cy en en es en es en cy cy cy jbo cy cy ca cy cy cy cy cy cy fy cy es en en eo ca cy fr pl en de en de zh en de de ru ro ru ru la en cy en cy en de cy en en cy en en en en en en en en en en es en en en cy cy en de cy en pl eo cy eo es cy en es es ceb en es cy cy la ceb sv pl cy cy cy es eo en cy cy hbs_lat hbs_lat cy zh cy cy nl de an ar en az ru sv bg bn br ca id it hbs_lat da de el en eo es et eu fa fi fr de lt he hi tl hbs_lat hu hy it id fr es is it ja ka fi ko it lb lt lv en en nl nb nb fr pa pl pms pnb pt io de ro ru jbo en it hbs_lat en sk sl sq hbs_lat sv hu th tr fy vi pl da zh zh zh cs cy cy cy cy cy cy en eo
Jump to navigation Jump to search
25 Rhagfyr 1983  (90 oed)
Mont-roig del Camp, rue Blomet
Cercle Artístic de Sant Lluc
arlunydd, lithograffydd, seramegydd, cerflunydd, cynllunydd stampiau post
Miró Wall, Dona i Ocell, Portrait of Vincent Nubiola, Nord-Sud (Miró), Retrat d'una vaileta, Hunanbortread, La casa de la palmera, La Ferme, Portrait d'une danseuse espagnole, Intérieur (La fermière), Yr Heliwr (tirlun), Le Carnaval d'Arlequin
Uwch-Groes Urdd Isablla y Pabyddion, Medal Aur am Deilyngdod yn y Celfyddydau (Sbaen), Uwch-Groes Urdd Sifil Alfonso X, Chevalier de la Légion d'Honneur, honorary doctorate of the University of Murcia
Artist o Gatalaniad oedd Joan Miró i Ferrà (20 Ebrill 1893 – 25 Rhagfyr 1983). Caiff ei ystyried yn ffigwr blaenllaw mewn Swrealaeth, er iddo erioed fod yn aelod swyddogol o'r symudiad hynny. Bu'n ddylanwadol iawn ar gyfeiriad celf haniaethol yng nghanol yr 20g, yn enwedig yn yr Unol Daleithiau.[1]
Bywyd[golygu | golygu cod y dudalen]
Fe'i anwyd yn Barcelona i deulu o grefftwyr. Ar ôl dal teiffws symudodd i fyw yn ardal gwledig Montroig, ger Tarragona, er mwyn adfer ei iechyd.[1] Roedd ei blentyndod gwledig yn ysbrydoliaeth gyson iddo. Daeth trobwynt yn ei yrfa ym 1918 pan gafodd arddangosfa o'i waith yn oriel Lluís Dalmau; Dalmau oedd y cyntaf i arddangos gwaith peintwyr avant-garde Paris yn Barcelona. Bu'r arddangosfa yn fethiant a penderfynodd Miró symud i Baris.[1] Uchafbwynt ei waith cynnar yn nhyb rhai[2] oedd Y Fferm (1921–2), sy'n crynhoi ei atgofion o Montroig. Am nad oedd gan yr orielau arferol ddiddordeb yn y gwaith hwn fe'i werthodd i'w ffrind, yr awdur o Americanwr Ernest Hemingway; yn Oriel Gelf Genedlaethol yr Unol Daleithiau y mae'r llun bellach.[1]
Ym 1925 cymerodd Miró ran yn yr arddangosfa Swrealaidd cyntaf. Yn wahanol i weddill y Swrealwyr, gweithiai Miró mewn arddull haniaethol, ond roedd yn rhannu eu diddordeb hwy yn yr isymwybod.[3] Dywedodd André Breton, sylfaenydd y grwp, mai "Miró yw'r un mwyaf swrealaidd ohonom ni i gyd".[1]
Dona i Ocell ("Merch ac Aderyn", 1982), Parc Joan Miró, Barcelona
Ym 1929 priododd Miró ei gyfnither, Pilar Juncosa. O hyn ymlaen teimlodd yn fwy hyderus i fod yn radical yn ei waith, gan gyhoeddi ei fod am "lofruddio" confensiynau peintio. Dechreuodd greu collages mewn deunyddiau anarferol megis pren a metel. Daeth ei waith yn fwyfwy ymosodol ym mlynyddoedd Rhyfel Cartref Sbaen.[1] Creodd y murlun El segador (Payés catalán en rebeldía) ("Y cynaeafwr (Gwerinwr Catalwnaidd mewn gwrthryfel)") ar gyfer Pafiliwn Sbaen yn Arddangosfa Ryngwladol Paris ym 1937, yn yr un adeilad lle arddangoswyd campwaith Pablo Picasso, Guernica. Yn y pafiliwn roedd poster gan Miró ar werth o'r enw Aidez l'Espagne ("Helpiwch Sbaen"), â llun o Gatalaniad â'i ddwrn yn yr awyr.[4]
Ym 1939 symudodd Miró i fyw yn Varengeville, pentref bychan yn Normandi, lle parhaodd i greu peintiadau a oedd yn crynhoi atgofion o blentyndod a chefn gwlad Montroig. Dychwelodd i Sbaen yn y flwyddyn olynol, pan ddechreuodd weithio â serameg.[3] O 1940 i 1941 creodd gyfres o weithiau o'r enw Constellaciones ("Cytserau") a chaiff eu hystyried ymhlith ei weithiau pwysicaf. Yn 1941 cynhaliwyd arddangosfa fawr o'i waith yn Amgueddfa Gelf Fodern Efrog Newydd, a chwaraeodd hyn ran bwysig mewn sefydlu ei enw tu allan i Ewrop.[1] Cafodd sawl comisiwn cyhoeddus yn ei yrfa hwyr, gan gynnwys y murluniau serameg Mur du soleil ("Mur(lun) yr haul") a Mur de la lune ("Mur(lun) y lleuad"; 1956) ar gyfer pencadlys UNESCO ym Mharis.[3] Cynlluniodd hefyd dapestri ar gyfer Canolfan Masnach y Byd yn Efrog Newydd pan agorodd hynny ym 1974; dyma oedd un o'r gweithiau celf mwyaf gwerthfawr i gael ei ddinistrio yn ymosodiadau 11 Medi 2001.[5]
Sefydlwyd amgueddfa o'i waith, y Fundació Joan Miró, yn Barcelona ym 1975, mewn adeilad a'i gynlluniwyd gan ei ffrind Josep Lluís Sert a gyda chasgliad o beintiadau, cerfluniau a phrintiau a'u rhoddwyd gan yr artist ei hun. Bu farw Miró yn Palma de Mallorca ym 1983, ac ym 1992 sefydlwyd Fundació Pilar i Joan Miró yn ei hen stiwdio yno.[1]
Mae pedwar lithograff gan Miró, yn dyddio o'r 1970au, yng nghasgliad Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd. Fe'u rhoddwyd i'r amgueddfa gan y casglwyr Eric a Jean Cass yn 2013.[6]
Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]
↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 (Saesneg) Corredor-Matheos, José. Miró, Joan. Grove Art Online. Gwasg Prifysgol Rhydychen. Adalwyd ar 10 Mai 2014.
↑ Er enghraifft Robert Hughes yn The Shock of the New (1980)
↑ 3.0 3.1 3.2 (Saesneg) Hopkins, Justine. Miró, Joan. The Oxford Companion to Western Art. Gwasg Prifysgol Rhydychen. Adalwyd ar 10 Mai 2014.
↑ Borja-Villel, Manuel J.; et al., eds. (2010). The Collection: Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía – Keys to a Reading (Part I). Madrid: Ediciones de La Central. p. 169.  CS1 maint: Explicit use of et al. (link)
↑ (Saesneg) Wenegrat, Saul (28 Chwefror 2002). Public Art at the World Trade Center. International Foundation for Art Research. Adalwyd ar 10 Mai 2014.
↑ (Saesneg) Joan Miró and John Hoyland works join National Museum Cardiff in dozen-artwork gift. Culture24 (26 Ebrill 2013). Adalwyd ar 10 Mai 2014.
Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]
(Saesneg) Fundació Joan Miró
ISNI: 0000 0001 2099 0089
Wedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Joan_Miró&oldid=7465824"
CS1 maint: Explicit use of et al.
Erthyglau sy'n defnyddio Nodyn Gwybodlen person Wicidata
AC with 14 elements
Wikipedia articles with VIAF identifiers
Wikipedia articles with LCCN identifiers
Wikipedia articles with ISNI identifiers
Wikipedia articles with GND identifiers
Wikipedia articles with SELIBR identifiers
Wikipedia articles with BNF identifiers
Wikipedia articles with BIBSYS identifiers
Wikipedia articles with ULAN identifiers
Wikipedia articles with NLA identifiers
Golygu cod y dudalen
Lawrlwytho ar ffurf PDF
Beth sy'n cysylltu yma
Gwybodaeth am y dudalen
Cyfeiriwch at yr erthygl hon
Newidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 8 Chwefror 2019, am 07:36.
Mae testun y dudalen ar gael dan drwydded Creative Commons Attribution-ShareAlike; gall fod telerau ychwanegol perthnasol. Gweler Telerau Defnyddio'r Drwydded am fanylion pellach.