es en sw en en cy cy cy en cy cy en mk mg ar es ru en de en en it en la en en en cy cy en pl en de en cy ast cy eo cy cy cy cy ast cy es cy ast cy cy en en tr nl br en es en en en cy cy en de cy en pl eo cy eo es cy en es es ceb en es cy cy la ceb sv pl cy cy cy es eo en cy cy hbs_lat hbs_lat cy zh cy cy ar en az ru sv bg bn hbs_lat ca mzn hbs_lat da de dv el en eo es eu fa fi fr de lt he hi hbs_lat hu id is it ja ka kk ta ko cs it lt lv en ml be ms nl nb nb or pl pt ro ru en hbs_lat en sl sq hbs_lat la sv ta te th ceb tr fy vi ceb zh zh cs cy cy cy cy cy cy en cy
Jump to navigation Jump to search
Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
Mae osteoporosis yn glefyd ar yr asgwrn lle mae llai o ddwysedd mwynau esgyrn, gan gynyddu'r tebygolrwydd o doriadau. Mae Osteoporosis yn cael ei ddiffinio gan Sefydliad Iechyd y Byd mewn menywod fel dwysedd mwynol esgyrn 2.5 gwahaniaethau safonol islaw màs yr asgwrn brig, o'i gymharu â'r oedran a chyfartaledd rhyw, sy'n cael ei fesur gan amsugnidiometreg pelydr-X ynni deuol, gyda'r term "osteoporosis sefydledig" gan gynnwys presenoldeb toriad bregus. Mae Osteoporosis yn fwy cyffredin mewn menywod ar ôl y menopos, pan ei gelwir yn "osteoporosis postmenopawsol", ond gall ddatblygu mewn dynion a menywod cyn-menopawsal ym mhresenoldeb anhwylderau hormonaidd penodol a chlefydau cronig eraill neu o ganlyniad i ysmygu a meddyginiaethau, yn benodol glwcocrticoidau. Fel rheol nid oes gan Osteoporosis unrhyw symptomau nes bydd toriad yn digwydd. Am y rheswm hwn, mae sganiau DEXA yn cael eu gwneud yn aml mewn pobl ag un neu fwy o ffactorau risg, sydd wedi datblygu osteoporosis ac sydd mewn perygl o dorri.
Achosion[golygu | golygu cod y dudalen]
Mae esgyrn ar eu mwyaf trwchus a chryf yn ystod bywyd cynnar oedolyn. O tua 35 oed ymlaen, mae mwy o gelloedd esgyrn yn cael eu colli nag sy’n cael eu hadfer. Mae hyn yn peri i'r esgyrn fynd yn deneuach ac yn wannach. Mae pobl sy'n ymarfer pan eu bod yn ifanc ac yn aros yn fywiog mewn henaint yn llai tebygol o gael osteoporosis. Mae hyn am fod esgyrn yn aros yn gryf pan gânt eu defnyddio.
Mae menywod mewn mwy o berygl o ddatblygu osteoporosis na dynion. Mae hyn oherwydd y lleihad yn yr hormon oestrogen ar ôl diwedd y mislif, sy'n hanfodol i esgyrn iach. Mae menywod mewn mwy o berygl o ddatblygu osteoporosis pan:
gyrhaeddant ddiwedd y mislif yn gynnar (cyn 45 oed)
gânt hysterectomi cyn 45 oed, yn enwedig pan dynnir yr ofarïau hefyd
mae eu mislif yn absennol am amser hir (mwy na chwe mis) o ganlyniad i orymarfer a gor-ddeietio
Dynion[golygu | golygu cod y dudalen]
Mae'r hormon gwrywaidd testosteron hefyd yn helpu i gadw'r esgyrn yn iach. Mae dynion yn parhau i gynhyrchu'r hormon hwn wrth heneiddio, ond mae'r risg o osteoporosis yn cynyddu mewn unigolion gyda lefelau testosteron isel.
Symptomau[golygu | golygu cod y dudalen]
Mae osteoporosis yn gyflwr sy'n datblygu'n araf dros nifer o flynyddoedd. Nid yw'r symptomau'n amlwg yng nghyfnodau cynnar y cyflwr a gall gymryd misoedd neu flynyddoedd i ymddangos. Gall yr arwyddion rhybuddiol cynnar o osteoporosis gynnwys poenau yn y cymalau a chael anhawster i sefyll neu eistedd yn syth. Efallai na fydd unrhyw rybudd cyn i gwymp dibwys neu ardrawiad sydyn beri i asgwrn dorri. Pan fydd yr esgyrn wedi teneuo'n sylweddol (màs asgwrn isel), mae toriadau'r arddwrn, y glun neu esgyrn y cefn (fertebrâu) yn fwyaf cyffredin. Gall pesychu neu disian beri i asen dorri, neu i un o esgyrn yr asgwrn cefn gwympo'n rhannol. Gall asgwrn wedi torri mewn person hŷn fod yn ddifrifol oherwydd ni all yr asgwrn bellach ei atgyweirio ei hun yn effeithiol. Gall hyn arwain at arthritis a hyd yn oed anabledd, fel problemau tymor hir gyda symudedd. Gallai rhai pobl hŷn fethu â byw'n annibynnol yn dilyn anaf. Mae'r crymu gwar nodweddiadol (crymu ymlaen) sy'n gyffredin mewn pobl hŷn yn arwydd gweladwy o osteoporosis. Mae'n digwydd pan fydd esgyrn yn yr asgwrn cefn wedi torri (wedi cracio), gan ei gwneud yn anodd cynnal pwysau'r corff..[1]
Diagnosis[golygu | golygu cod y dudalen]
Yn aml ni chaiff osteoporosis ei ddiagnosio nes bydd gwanhad yr esgyrn yn achosi asgwrn wedi torri.
Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]
↑ "Iechyd a GofalCymdeithasol". 2011. http://adnoddau.cbac.co.uk/Pages/ResourceByArgs?subId=16. Adalwyd 2017.
Wedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Osteoporosis&oldid=4092570"
Golygu cod y dudalen
Lawrlwytho ar ffurf PDF
Beth sy'n cysylltu yma
Gwybodaeth am y dudalen
Cyfeiriwch at yr erthygl hon
Newidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 11 Rhagfyr 2017, am 14:46.
Mae testun y dudalen ar gael dan drwydded Creative Commons Attribution-ShareAlike; gall fod telerau ychwanegol perthnasol. Gweler Telerau Defnyddio'r Drwydded am fanylion pellach.
Golwg drwy'r teclun symudol