cy en ceb cy de ceb cy cy is cy cy cy cy en ta en cy de es cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy de cy cy pl cy de it de cy cy cy cy fr cy cy cy cy en cy en cy cy cy cy cy it nl en pt nl nl pl cy en en en cy en en en en en en cy cy cy cy de fi en cy it en cy su de en cy cy cy cy cy fr cy cy de cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy es fi cy en en en cy en id en en cy de cy es cy en cy cy en
Datblygiadau a dylanwad o’r tu allan
Welsh Law in Medieval Anglesey
Plaints in Mediaeval Welsh Law
Yr Ail Lyfr Du o'r Waun
The Welsh Law of Women
The Welsh King and His Court
Early Irish and Welsh Kinship
Native Law and the Church
The Road to Judgement
The Legal Triads of Medieval Wales
Traethodau heb eu cyhoeddi
Cyhoeddiadau Seminar Cyfraith Hywel
Ancient Laws & Institutes of Wales
Seminar Cyfraith Hywel: Dafydd Jenkins
Dafydd Jenkins (1911-2012), ysgolor cyfraith Hywel (inter plurima)
Ysgrifenna Dr Paul Russell:
Bu farw’r Athro Dafydd Jenkins, hanesydd cyfraith a blaenor cyfraith Hywel, yn oriau mân y bore ddydd Sul 6 Mai yn 101 mlwydd oed. Wedi ei eni ar 1 Mawrth 1911, bu’n fyw yn ddigon hir i gael o leiaf pedair gyrfa. Cafodd ei eni yn Llundain i rieni o Geredigion, mynychodd Goleg Sidney Sussex, Caergrawnt lle y darllenodd y Gwyddorau Naturiol wedi ei ddilyn gan y Gyfraith, a cafodd ei alw i’r Bar ym 1934. Yna bu’n gweithio fel bargyfreithiwr yng Nghaerfyrddin ac ym 1938 yr oedd yn ysgrifennydd yr ymgyrch i gael cydnabyddiaeth i’r Gymraeg yn y Llys. Yn wrthwynebydd cydwybodol yn ystod y rhyfel, prynodd fferm yn Nhrawsnant yng Ngheredigion a ffermio yno yn y pedwardegau a’r pumdegau, fferm yr oedd yn dal i fod yn berchen arni pan y bu farw. Yr oedd yn ddylanwadol mewn cylchoedd amaethyddol Cymreig ac yr oedd ganddo ran yn sefydlu cynlluniau cydweithredu amaethyddol yng Nghymru. Yn y pedwardegau a’r pumdegau bu’n cynnal dosbarthiadau nos ar bynciau amaethyddol ar gyfer Adran Efrydiau Allanol Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth, ac o 1965 bu’n darlithio yn yr Adran Gyfraith yn Aberystwyth, yn y pen draw yn ddeiliad cadair mewn Hanes Cyfraith a Chyfraith Hywel, (1975-1978), hyd ei ymddeoliad.
Cliciwch am ddelwedd fwy
Gwnaeth ei waith ar gyfraith Cymru yn yr oesoedd canol yn y blynyddoedd diwethaf hyn, ac mae’n anhygoel i feddwl pan y dois i i’w adnabod yn y cyd-destun hwnnw yr oedd eisoes wedi ymddeol ac yn ei saithdegau cynnar. Cyhoeddodd yn helaeth trwy gydol ei fywyd wedi dysgu’r grefft o argraffu tra’n cyd-olygu Heddiw gydag Aneirin Talfan Davies tra’r oedd yn dal i fod yn Llundain, ac fe gadwodd hyd y diwedd synnwyr dda am osodiad y ddalen a theipograffeg. Un o’i weithiau cynnar mwyaf enwog oedd Tân yn Llŷn (Aberystwyth, 1937), cofnod fforensig o achos D. J. Williams, Lewis Valentine, a Saunders Lewis am losgi’r ysgol fomio ym 1937. Roedd ei gyhoeddiadau eraill yn cynnwys y teithlyfrau, Ar Wib yn Nenmarc (Aberystwyth, 1951) ac Ar Wib yn Sweden (Aberystwyth, 1959), Y nofel: datblygiad y nofel Gymraeg ar ôl Daniel Owen (Caerdydd, 1948), Law for Co-operatives (Rhydychen, 1958) a golygiad o waith Gwilym Hiraethog ar Helyntion Bywyd Hen Deiliwr (Aberystwyth, 1940). Dim ond yn y saithdegau y dechreuodd y ffrwd o gyhoeddiadau ar gyfraith Cymru’r oesoedd canol ond aethant ymlaen hyd 2010; maent yn cynnwys Cyfraith Hywel (Llandysul, 1970), Celtic Law Papers (Brwsel, 1973), The Law of Hywel Dda: law texts from Medieval Wales (Llandysul, 1986), a’r golygiadau Llyfr Colan (Cardiff, 1963) a Damweiniau Colan (Aberystwyth, 1973), a Conspectus of the Manuscripts of the Cyfnerth Redaction (Cambridge, 2010). Yn ogystal cyfrannodd nifer o ysgrifau i gyfrolau eraill, gan gynnwys The Welsh King and his Court (Caerdydd, 2000), a Tair Colofn Cyfraith: The Three Columns of Law in Medieval Wales (Bangor, 2007). Mae pob ysgolhaig yn dod â holl brofiad eu bywydau i’w gwaith, ond roedd profiadau bywyd Dafydd mor gyfoethog, mor amrywiol a mor berthnasol neu eu bod yn serennu trwy popeth yr ysgrifennodd. Nodwedd ei waith oedd dealltwriaeth fanwl a chlos o’r gyfraith, gan fynegiant gwych yn y Gymraeg, ac yn arbennig gan ddealltwriaeth ddofn o gyfraith y tir yn ddeillio o’i flynyddoedd yn ei ffermio. Ym 1986, pan oedd yn 75, cafodd ei anrhydeddu gyda Festschrift, Lawyers and Laymen (Caerdydd, 1986), a phrin iawn y byddai pawb wedi credu y byddai ganddo gymaint o flynyddoedd cynhyrchiol o’i flaen. Gweithiais i gydag ef fel golygydd ar rai o’r cyfrolau hyn ac hyd yn oed yn 99 ni fyddai’n gadael i chi ddianc rhag unrhyw beth; yn un taer am derminoleg cyfreithiol penodol, byddai bob tudalen brawf yn dod yn ôl gyda nodiadau mewn pensel mewn llaw fechan italig a oedd, po’r lleiaf ydoedd, yn hollol ddealladwy ac yn glir ddiarben yn ei fwriad.
Un o’i lwyddiannau mwyaf oedd sefydlu Seminar Cyfraith Hywel sydd yn cyfarfod ddwywaith y flwyddyn i drafod materion ar gyfraith Cymru a thros y blynyddoedd sydd wedi bod yn ffynhonnell hynod ffrwythlon o gyfrolau o erthyglau a thestunau golygedig ar wahanol agweddau o Gyfraith Hywel, megis cyfraith y gwragedd, mechnïaeth, cyfraith y llys, Tair Colofn Cyfraith (ar alanas, tân a lladrad), ac mae un arall ar y gweill ar Gyfraith Gwyllt a Dof. Yr oedd yn dal i fynychu y cyfarfodydd tan yn ddiweddar, ac ar 6 Mawrth 2011 cynaliasom gyfarfod arbennig i ddathlu ei 100fed pen-blwydd ar y Dydd Gŵyl Ddewi blaenorol. Ni lwyddodd i fynychu cyfarfodydd diwethaf y seminar, ac fe oedd, ac fe fydd, bwlch siâp Dafydd yn y llinell flaen.
Cafodd ei gladdu nesaf at ei wraig yng Nghapel Penrhiw, Joppa, y drws nesaf i’w fferm yn y Trawsnant.
I ANRHYDEDDU DAFYDD JENKINS
Teisen Penblwydd Dafydd Jenkins (c)Bryn Jones
10.30 Coffi ym Mwyty Pen Dinas
Cadair: yr Athro Thomas Charles-Edwards
Dafydd Walters - Cydweithrediad, hen a chyfoes / Co-operation, ancient & modern
Sara Elin Roberts - Pontefract Castle and Welsh law
Christine James - Dafydd (Llwyd) : Dosbarthwr
Huw Pryce - J. E. Lloyd and the Welsh laws
Saib o bum munud
Cadair: Prof Robin Chapman Stacey
Noel Cox - The contribution of Dafydd Jenkins to the study of Welsh Legal History at Aberystwyth
Thomas Charles-Edwards - Llyfr Colan and Llyfr Iorwerth
Paul Russell - Iorwerth ap Madog, Llyfr Iorwerth, and Latin C
Morfydd E. Owen - Oh K
1.00 Cinio bwffe ym mwyty Pen Dinas
Yr ydym yn hynod ddiolchgar i’r Llyfrgell Genedlaethol am ganiatáu i ni gynnal y cyfarfod yn y Llyfrgell.
Ariannwyd y gwaith ymchwil gan Prifysgol Cymru. Ariannwyd datblygiad y wefan gan Coleg Cymraeg Cenedlaethol
Dylunio a hostio'r wefan: Technoleg Taliesin Cyf.