cy es es en es cy cy ca en cy nl en cy su cy en cy es eo de cy fr cy jbo cy cy cy fr it cy cy jbo cy cy en en cy cy cy fr it cy cy cy cy cy en fr cy cy cy fr nl cy cy cy cy cy en fr cy cy cy fr nl cy cy jbo cy cy en fr jbo cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy es cy cy es cy cy cy cy cy nl cy la es cy nb cy eo en cy su cy ceb cy cy ca en cy nl en cy su cy su cy es es en es
Darganfod Trysor yng Nghaerdydd! | POBL CAERDYDD | #PoblCaerdydd
6 Gwlad actio Adar Gleision Addysg am dram amgen Amgeuddfa Werin Cymru Aneirin Karadog anufudd-dod dinesig Archif Aros mewn Arswyd Arthur Machen Bardd Plant Cymru BBC Cymru BBC Radio Cymru Bluebirds Busnes Cadeirlan LLandaf Caerdydd Calan Gaeaf Canolfan mileniwm Cymru Capel y Crwys Cariad Carwyn Jones chwedl cig clybio Cwis Cwpan y Byd 2013 rygbi'r gynghrair cyfaddawd cyfrwng argraffu Cymraeg Cynghanedd Cŵn Dafydd Huws Datgyfodiad dathlu penblwydd De-Ddwyrain Asia dicter Disgo diwedd y byd Dyddiadur y Dyn Dwad Elyrch ffansin galar Gareth Blayney Gareth Thomas Gary Slaymaker gemwaith Geraint Lewis Gigs good cop bad cop Gulp Guto Pryce Gwesty Nos Da Gwyl 100 Dylan Thomas hanes Cymru Hywel Emrys Iaith John Rea Leighton Andrews Llwyau caru Mabinogi Made in Roath Merêd Evans Mewn Cymeriad Motorpoint Arena New Theatre Nosweithiau mas perfformio perthynas Pobl y Cwm Prifddinas pync RLWC2013 RSPB Ruth Mclees Ryan Davies Rygbi Rygbi'r Cynghrair Santes Dwynwen Sant Ffolant Sant Teilo sector preifat sioeau ysgol siopa Sombis Splott Stadiwm y Mileniwm sylwebu talent teyrngarwch Time Flies traddodiad Y Dinesydd ymchwil Y Meirw Byw ymlacio Ysgolion cynradd
Dyfarnu bod ceiniogau Rhufeinig a modrwyau canoloesol yn drysor.
Mae llwyth o geiniogau Rhufeinig a dwy fodrwy o’r oesoedd canol wedi cael eu cyhoeddi yn drysor gan Grwner E.M. Caerdydd a Bro Morgannwg.
Cafodd y ceiniogau arian Rhufeinig eu darganfod gan Mr. Richard Annear a Mr. John Player tra’n defnyddio datgelyddion metel mewn cae yn Y Wig ym Mro Morgannwg flwyddyn yn ôl. Roedd rhai o’r ceiniogau wedi’u gwasgaru o ganlyniad i waith ar y tir dros y flynyddoedd, a gadawodd y ddau gweddill y trysor yn y ddaear cyn cysylltu â Amgueddfa Cymru. Diolch i hyn, llwyddodd staff yr Amgueddfa i godi’r celc yn un darn a’i ddatgloddio’n ofalus yn y labordy.
Claddwyd y 91 denarii (ceiniogau) Rufeinig mewn potyn â gynhyrchwyd yn lleol. Maent yn dyddio o gyfnod yr Ymerawdwr Nero (AD 54-68) i Marcus Aurelius (AD 161-180) gyda’r delwedd ddiweddaraf yn cael eu stampio yn AD 163-4. Mae ceiniogau pedwar ar ddeg ymerawdwr ac ymerodres yma i gyd yn ogystal â thair ceiniog a stampiwyd gan Mark Antony yn 31 B.C. ac oedd yn dal mewn defnydd 200 mlynedd yn ddiweddarach.
Dywedodd Edward Besly, niwmismatydd Amgueddfa Cymru:
“Roedd pob ceiniog yn gyfystyr â diwrnod o gyflog yn y cyfnod, felly byddai’r celc yn swm sylweddol o arian.
“Canfuwyd y celc prin filltir (1.6 km) fel hed y fran o Sain Dunwyd – lle canfuwyd celc arall o’r ail ganrif yn 2000. Roedd y ceiniogau yno yn cynnwys 103 denarii a gladdwyd oddeutu AD 150. Mae’r ddau gelc yn awgrymu bod economi arian lewyrchus yn yr ardal yng nghanol yr ail ganrif”
Cafodd y ddwy fodrwy o’r canol oesoedd eu darganfod yn Llancarfan, Bro Morgannwg gan Mr David Harrison yn Rhagfyr 2013.
Band addurnedig yw un ohonynt, yn teneuo i ffwrdd o’r bezel. Mae’r addurn yn gorchuddio’r wyneb allanol wedi’i engrafu, cyn mewnosod niello (sydd wedi dirywio’n rhannol erbyn hyn ond mae rhai darnau tywyll i’w gweld o hyd). Caiff y fodrwy ei dyddio i’r ddeuddegfed ganrif a gellir ei chymharu â modrwy gyffelyb o gelc Lark Hill, Caerwysg (a gladdwyd tua 1173-74).
Ar y fodrwy aur mae patrwm ailadroddus o haneri blodau a thrionglau am yn ail gyda mowldio igam-ogam dwfn yn eu gwahanu. Credir ei bod yn dyddio o ddiwedd y bymthegfed ganrif.
Dywedodd Dr Mark Redkna, Adran Hanes ac archaeoleg Amgueddfa Cymru: “Modrwyau o wahanol ganrifoedd yw’r rhain – un o’r ddeuddegfed ganrif a’r llall o’r bymthegfed – yn adlewyrchu traddodiadau metelwaith gwahanol, sy’n bwysig i ddangos newidiadau mewn ffasiwn yn ne Cymru yn ystod yr Oesoedd Canol.”
Ddoe (25 Tachwedd) dyfarnwyd bod sawl canfyddiad arall o’r ardal yn drysor:
·        Crogdlws arian o’r 15-16eg ganrif o Benllyn, Bro Morgannwg
·        Modrwy arian gilt o’r 17eg ganrif o Benllyn, Bro Morgannwg
·        Modrwy arian o’r 15-16eg ganrif o Lancarfan, Bro Morgannwg
·        Tlws arian o’r 13-14eg ganrif o Lancarfan, Bro Morgannwg
·        Modrwy arian o ddechrau’r 18fed ganrif o’r Rhws, Bro Morgannwg
·        Celc o ddiwedd yr Oes Efydd o Benllyn, Bro Morgannwg
·        Celc o ddiwedd yr Oes Efydd o Bentyrch, Caerdydd
Bydd y trysorau yma yn cael eu cadw gan Amgueddfa Cymru gyda chefnogaeth grant dan nawdd project Cronfa Treftadaeth y Loteri Saving Treasures; Telling Stories.
sylw ar yr adroddiad yma
© Hawlfraint 2019 POBL CAERDYDD. Cedwir Bob Hawl.