cy en en su cy fi cy cy de cy cy cy jbo cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy pt cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy ca es cy cy cy cy cy
Dechrau cyfieithu - Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru
Dod o hyd i gyfieithydd
Hoffech chi fod yn gyfieithydd
Yr hyn sy’n hanfodol i fod yn gyfieithydd da yw bod gennych chi ddiddordeb mewn iaith a’ch bod yn sylweddoli mor syfrdanol yw’n gallu ni i gyfathrebu â’n gilydd. Hanfod y broses ryfeddol o allu trosi o un iaith i’r llall yw geiriau a’r gwahanol ffyrdd y mae geiriau mewn gwahanol ieithoedd yn gweithio. Yna, rhaid i chi allu cyplysu’r geiriau â’i gilydd yn gelfydd i greu cyfieithiadau graenus.
Nid yw gallu siarad Cymraeg a Saesneg yn golygu y gallwch fod yn gyfieithydd. Na, ddim o bell ffordd.
Wrth ystyried gyrfa fel cyfieithydd, gofynnwch i chi’ch hun:
A oes gen i sgiliau iaith cadarn yn y Gymraeg a’r Saesneg, a gafael dda ar y ddwy iaith?
Ydw i’n gallu deall a dehongli testun yn y ddwy iaith yn hyderus?
Ydw i’n gallu ysgrifennu’n raenus yn y ddwy iaith?
Ydw i’n gallu datrys problemau a goresgyn rhwystrau?
Ydw i’n gwybod am y gwahaniaethau mawr a mân yng ngwahanol dafodieithoedd Cymru?
Y cam nesaf yw ystyried a fedrwch chi gyfieithu ac a ydych chi’n mwynhau gwneud hynny. Rhowch gynnig, felly, ar drosi darn o’r Saesneg i’r Gymraeg. Gall fod yn ddarn o destun gwefan, yn erthygl neu’n adroddiad. Dewis arall fyddai ceisio cyfieithu un o ddarnau arholiad Aelodaeth Sylfaenol y Gymdeithas.
Wedi i chi lunio’ch cyfieithiad, ystyriwch pa mor llwyddiannus fu’ch cyfieithiad. Ydy’r cyfieithiad yn ramadegol gywir ac yn darllen yn rhwydd, neu a yw’r iaith yn wallus a’r trosiad yn herciog ac yn un rhibidirês o gamgymeriadau? Gall fod yn anodd i rywun dibrofiad farnu. I gael barn gytbwys am ragoriaethau a diffygion eich gwaith, gofynnwch i gyfieithydd sydd â stôr o brofiad. O gael gwybod am rinweddau a ffaeleddau’ch gwaith, cewch weld a oes deunydd cyw gyfieithydd ynoch chi. Os nad ydych chi’n adnabod cyfieithydd profiadol, holwch y Gymdeithas i weld a oes rhywun a allai’ch helpu.
O’r dechrau’n deg, fe ddylech chi fod yn gyfarwydd â hanfodion cyfieithu da. Eich nod, felly, fydd:
creu cyfieithiad sy’n cyfleu ystyr y gwreiddiol yn gywir, ond nid yn slafaidd;
sicrhau bod yr arddull yn addas ar gyfer y gynulleidfa darged;
defnyddio iaith gywir a’r cywair priodol;
gwneud yn siŵr bod y mynegiant yn argyhoeddi yn yr iaith darged;
peri i’r darllenydd dybio mai dyna iaith wreiddiol llunio’r testun.
Mae angen addysg hyd at lefel gradd brifysgol arnoch i fod yn gyfieithydd. Er mai’r gred gyffredin yw bod yn rhaid i gyfieithwyr astudio’r Gymraeg yn y brifysgol ac ennill gradd anrhydedd dda ynddi, dydi hynny ddim bob amser yn wir – yn enwedig wrth i’r cyfleoedd i astudio amrywiaeth o bynciau yn Gymraeg gynyddu drwy’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Mae amryw byd o gyfieithwyr penigamp wedi dod yn gyfieithwyr ar hyd llwybrau eraill ac ar ôl graddio mewn pynciau eraill (gan gynnwys gwneud gradd gydanrhydedd yn y Gymraeg a phwnc arall).
Mae’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol a Phrifysgol Aberystwyth bellach wedi datblygu cynllun cenedlaethol uwchraddedig mewn Astudiaethau Cyfieithu Proffesiynol.  Ceir rhagor o wybodaeth am y cwrs ar wefan y Brifysgol.
Mewn unedau neu wasanaethau cyfieithu yn y sector cyhoeddus, neu mewn cwmnïau neu asiantaethau cyfieithu yn y sector preifat, y bydd y mwyafrif o gyfieithwyr yn dysgu eu crefft. Yno y cewch chi’r sylfaen a fydd yn sail gadarn i’ch gyrfa. Drwy lunio cyfieithiadau, eu trafod gyda’ch cydweithwyr a dysgu o’ch camgymeriadau y gwnewch chi’ch trwytho’ch hun yn hanfodion cyfieithu da.
Fel rheol, bydd cyfieithydd dan hyfforddiant yn gweithio o ddydd i ddydd dan arweiniad uwch-gyfieithydd neu olygydd profiadol. Yr uwch-gyfieithydd neu’r golygydd hwnnw fydd yn gyfrifol am oruchwylio datblygiad y cyw gyfieithydd. Fel cyfieithydd dan hyfforddiant, mae’n debyg y byddwch chi’n datblygu amryw o sgiliau eraill megis adolygu, mireinio a phrawfddarllen cyfieithiadau yn ogystal â datblygu’ch gwybodaeth o feysydd arbenigol.
Bara menyn y mwyafrif o gyfieithwyr yn y naill sector a’r llall yw cyfieithu testun. Gan fod gwaith o bob math yn llifo i mewn ac allan yn ddi-baid fel rheol, mae’n bwysig i chi allu gweithio’n gywir a chyflym i derfynau amser a’ch bod chi bob amser yn parchu cyfrinachedd y testun a’r cwsmer.
Gan fod natur y gwaith yn amrywio cymaint, mae hi hefyd yn bwysig i chi fod â dealltwriaeth dda o amrywiaeth go fawr o bynciau ac i chi ymddiddori’n arbennig mewn materion cyfoes. Yn aml, does wybod beth fydd pwnc y darn nesaf y cewch chi gais i’w gyfieithu.
Bydd hi’n hanfodol hefyd i chi fod â sgiliau technoleg gwybodaeth cadarn a bod yn barod i’w datblygu ymhellach wrth i chi ddysgu mwy a mwy am holl faes technoleg cyfieithu.
Cyfieithu ar y pryd
Gan fod cyfieithu ar y pryd yn gamp ac yn grefft arbennig iawn, mae’n bosib y cewch chi gyfle i’w flasu a’i feistroli.
Rhaid i’r cyfieithydd ar y pryd allu cyfieithu’n gywir, yn gyflym ac yn rhugl. Ni fydd amser i droi at eiriadur na llyfr gramadeg, a rhaid cyfieithu geiriau’r siaradwr yn y fan a’r lle rhag i’r gwrandawyr golli’r un dim o’r hyn a ddywedir.
Pan fydd y cyfieithwyr ar y pryd gorau wrth eu gwaith, bydd y cyfarfod yn mynd rhagddo’n hwylus, bydd y di-Gymraeg yn dilyn popeth a ddywedir, a bydd iaith y cyfarfod yn symud yn ôl ac ymlaen o’r Gymraeg i’r Saesneg ac yn ôl eto i’r Gymraeg yn gwbl ddidrafferth.
Mae Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant yn cynnig Tystysgrif Ôl-raddedig mewn Cyfieithu ar y Pryd, a gaiff ei ddysgu ar gampws Llanbedr Pont Steffan.
Un ffordd o ddechrau arni yw dod o hyd i gyfleoedd i wneud gwaith cyfieithu’n wirfoddol. Os ydych chi’n fyfyriwr, beth am wneud gwaith cyfieithu i Undeb y Myfyrwyr neu i un o gymdeithasau’r myfyrwyr? Yn eich cymuned chi, a oes grŵp neu fudiad sy’n awyddus i weld cyfieithu ei ddeunyddiau?
Gall cyfieithu am ddim, neu am gyflog isel, i grŵp neu fudiad fod yn ffordd werthfawr o fagu profiad, a gall eich helpu i wneud cryfach cais am swydd gyfieithu yn ddiweddarach.
Os hoffech chi roi cynnig ar gyfieithu ar y pryd, beth am ddechrau drwy wrando ar raglen radio? Dewiswch ddarn o raglen drafod lle mae’r cyflwynydd a’r cyfranwyr yn siarad yn eithaf naturiol ond yn sylweddoli bod cynulleidfa’n gwrando. Cyfieithwch y drafodaeth yn eich meddwl i ddechrau ac yna cyfieithwch hi fel petaech chi’n siarad i feicroffon.
Os ydych chi wrthi’n gwneud gradd ac yn awyddus i ddilyn gyrfa fel cyfieithydd, ystyriwch fod yn un o Fyfyrwyr Cyswllt y Gymdeithas.
Bwriad cynnig cydnabyddiaeth fel Myfyriwr Cyswllt yw annog a chefnogi myfyrwyr a hoffai ddilyn gyrfa fel cyfieithydd. Caiff y Myfyriwr Cyswllt elwa ar rwydweithiau a chynghorion a manteisio hefyd ar rai o weithgareddau'r Gymdeithas, gan gynnwys cael dod i’w gweithdai a sefyll ei harholiadau am bris gostyngol. Nid yw bod yn Fyfyriwr Cyswllt yn golygu bod yn aelod o’r Gymdeithas ac ni fydd gofyn i chi dalu tâl ymaelodi.
Fel Myfyriwr Cyswllt, cewch fagu profiad o weithgareddau’r Gymdeithas ac o gyfarfod â chyfieithwyr profiadol. Bydd hynny’n help wrth i chi ddatblygu’ch gyrfa. Bydd hefyd yn arwydd o’ch dyhead a’ch awydd i ddatblygu a llwyddo fel cyfieithydd ac o’ch ymrwymiad i gyrraedd y safonau proffesiynol uchaf yn eich gwaith.
Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru, Bryn Menai, Ffordd Caergybi, Bangor, Gwynedd, LL57 2JA
Dilynwch ni ar Twitter
Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru. Hawlfraint 2015. Cofrestrwyd yng Nghymru Rhif 4741023. Gwefan