cy en id ceb su cy de cy cy de fr fr fr fr fr fr cy fr en ca fr cy cy cy cy cy cy en cy cy cy it cy es en de cy fr cy cy cy cy cy cy cy fr cy cy de cy cy cy cy en es cy su cy de cy cy de fr fr fr fr fr fr cy fr en ca fr cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy de cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy en en en
Dulliau cyfranogol ar gyfer datblygu
Grant cyllid ar gyfer prosiectau rhyngwladol
Cynghrair Cymru dros Addysg Fyd-eang
Dydd Iau 2il o Fai 2019
Roedd Uwchgynhadledd Datblygu Ryngwladol Cymru yn Stadiwm Dinas Caerdydd yn gyfle i ddathlu ein cysylltiadau gyda'r gymuned Affricanaidd.
Yn ystod Uwchgynhadledd Datblygu Rhyngwladol Cymru ar ddechrau’r mis, siaradodd y Gweinidog dros Gysylltiadau Rhyngwladol a'r Iaith Gymraeg, Eluned Morgan, â phennaeth newydd Oxfam GB, Dr Dhananjayan Sriskandarajah, am bwysigrwydd datblygu rhyngwladol yng Nghymru.
Daeth Ms Morgan yn Weinidog dros Gysylltiadau Rhyngwladol a'r Iaith Gymraeg yn 2018, ac mae hi’n goruchwylio rhaglen Cymru o Blaid Affrica Llywodraeth Cymru fel rhan o'i phortffolio. Canmolodd y cymunedau o Gymru sy'n gweithio yn Affrica am y ‘gwaith maen nhw'n ei wneud y tu ôl i'r llenni ' meddai:
"’Dwi eisiau i'r byd wybod bod Cymru'n cymryd cyfrifoldeb byd-eang o ddifrif. ‘Dwi i eisiau i'r byd wybod bod Cymru wastad wedi bod, ac yn parhau i fod, yn genedl sy’n edrych tuag allan, gyda hanes balch o ryngwladoli ac undod gyda chymunedau sy'n profi tlodi ar draws y byd.”
Estynnodd y Gweinidog ddiolch i bobl Cymru hefyd, sydd gyda'i gilydd, wedi codi £1m ar gyfer y Pwyllgor Argyfwng Trychinebau a’i apêl Seiclon Idai.
Yn ddiweddar, penodwyd Dr Sriskandarajah – sy'n cael ei adnabod fel Danny – yn bennaeth Oxfam GB. Cyn hynny, bu'n arwain CIVICUS, y gynghrair o sefydliadau cymdeithasau sifil yn Johannesburg, ac ef oedd Cyfarwyddwr Cyffredinol ieuengaf erioed Cymdeithas Frenhinol y Gymanwlad. Meddai:
"Dwi’n parhau i gael fy ysbrydoli gan y gwaith rydym yn ei wneud ym maes datblygu rhyngwladol. Mae'n bwysig bod gennym gymdeithas sifil gryf, fywiog. Rydym angen ymrwymiad cryf i ryngwladoli. Heb gymdeithas ddinesig gryf, annibynnol, ni allwn gael democratiaeth gryf. "
Trefnwyd y digwyddiad gan Hub Cymru Africa a phartneriaid Grŵp Asiantaethau Tramor Cymru (WOAG), gyda chyllid gan raglen Cymru o Blaid Affrica Llywodraeth Cymru. Daeth ag ymarferwyr, gwirfoddolwyr, academyddion, y gymuned ddiaspora ac ymgyrchwyr at ei gilydd sy'n ymwneud â datblygu rhyngwladol ac sydd â diddordeb ynddo.
Roedd sefydliadau partner a oedd yn cynnwys Tearfund, Cymru Masnach Deg, Oxfam Cymru, Achub y Plant ac United Purpose yn y digwyddiad, a chynhaliwyd cyfres o weithdai i dynnu sylw at faterion pwysig o fewn y sector. Roedd y rhain yn cynnwys olew palmwydd cynaliadwy, trais yn seiliedig ar rywedd ac aflonyddu rhywiol, yswiriant iechyd i bawb, ffermwyr Masnach Deg, ac ymgyrchwyr ifanc.
Meddai Beth Kidd, Pennaeth Partneriaethau Dros Dro Hub Cymru Africa:
"Roedd yn ddiwrnod ysbrydoledig dros ben, ac roedd yn dangos sut mae'r sector datblygu rhyngwladol o fudd i bobl Cymru; mae'n addysgu pobl am faterion byd-eang ac mae'n creu gweithlu mwy cydnerth, amrywiol a chreadigol. Rydym yn parhau i gefnogi'r gymuned ddiaspora, ac yn awyddus i hyrwyddo lleisiau o hemisffer y De yma yng Nghymru. "
Un o uchafbwyntiau'r digwyddiad oedd perfformiad gan y grŵp theatr cynhwysol Hijinx, a gafodd y cyfle i gyfarfod â’r Gweinidog, Eluned Morgan hefyd. Yn 2018, aeth y cwmni theatr arobryn â grŵp o actorion a staff anabl i ymweld â Lesotho, i herio canfyddiadau pobl ynghylch anableddau dysgu. Ariannwyd y prosiect Able to Act gan raglen Cymru o Blaid Affrica Llywodraeth Cymru, drwy Hub Cymru Africa.
Gallwch weld lluniau o’r digwyddiad yma.
Dathlu Diwrnod Rhyngwladol Pobl â Anabledd y Cenhedloedd Unedig
Dydd Gwener 30ain o Tachwedd 2018
(Actor o Theatr Hijinx yn siarad gyda plant ysgol yn Lesotho)
Ar Dydd Llun y 3ydd o Rhagfyr mi fydd Leanne Wood AC a John Griffiths AC, ynghyd â Rhwydwaith Anabledd yng Nghymru ac Affrica (DWA) yn ymuno a ni yn y Deml Heddwch yng Nghaerdydd.
Bydd y digwyddiad yn cynnwys cyflwyniadau gan sawl sefydliad sy'n gweithio ar faterion anabledd yn Affrica, gan gynnwys Theatr Hijinx sy'n gweithio i herio stereoteipiau anableddau dysgu yn Lesotho; Love Zimbabwe sy'n gweithio gyda rhieni plant anabl yn Zimbabwe, a Shamba Iechyd Meddwl Zanzibar sy'n gweithio gyda gwellhawyr traddodiadol i wella iechyd meddwl pobl yn Zanzibar.
Ar hyn o bryd, mae Theatr Hijinx yn nhrydedd cam eu prosiect yn Lesotho, ar ôl ymweld â nhw yn flaenorol ar gyfer eu cyfnod cyntaf ac yna teithio gydag actorion Cymraeg ar eu hail gam, gan ymweld â ysgolion a chymunedau gyda chynhyrchiad mewn partneriaeth ag ysgol leol i fynd i'r afael â nhw mae'r stereoteipio o amgylch anableddau dysgu a helpu'r rheiny ag anableddau yn tyfu eu dyheadau eu hunain.
Mae Love Zimbabwe, sy'n canolbwyntio eu gwaith yn rhanbarth Chinamhora o Zimbabwe, wedi bod yn gweithio'n galed i gefnogi rhieni plant anabl a'u cefnogi i ddatblygu rhwydwaith yn ogystal â ffynonellau incwm i helpu sicrhau bod y plant yn derbyn gofal yn eu cymuned.
Mae Shamba Iechyd Meddwl Zanzibar, yn edrych ar ffyrdd o gefnogi pobl â phroblemau iechyd meddwl lle nad oes unrhyw wasanaethau cymorth proffesiynol trwy hyfforddi healers lleol yn y gymuned.
Meddai Cat Jones, Pennaeth Hub Cymru Africa: "Yn aml mae pobl ag anabledd yn cael eu heithrio ac yn cael eu gwahardd mewn unrhyw gymdeithas, yn anffodus, mae llawer o'r sefydliadau sy'n bartneriaid yr ydym yn gweithio gyda nhw wedi tynnu sylw at y ffaith bod hyn hyd yn oed yn fwy felly felly yn y gwledydd maen nhw'n gweithio yn.
"Mae dathlu Diwrnod Personau ag Anabledd y Cenhedloedd Unedig yn dwyn ynghyd sefydliadau sy'n gweithio i fynd i'r afael â'r heriau sy'n ymwneud â rhaglenni anabledd ac yn helpu i wella ein dealltwriaeth o'r budd mawr y mae cynhwysedd yn ei chael ar ddatblygiad"
Dywedodd Paul Lindoewood o DWA: "Mae cynnwys a chynnwys pobl anabl o fewn unrhyw raglen ddatblygu yn ffactor allweddol i'w lwyddiant."
Cefnogir Hub Cymru Affrica gan Raglen Cymru i Blaid Affrica yn Llywodraeth Cymru.
Jane Hutt yw noddwr newydd Cysylltiadau Iechyd Cymru Affrica
Dydd Mawrth 16eg Hydref 2018
(Jane Hutt AC yn siarad yn y gynhadledd Iechyd Cymru Affrica)
Ar ddydd Iau y 18fed o Hydref yng Nghynhadledd flynyddol Iechyd Cymru Affrica, cyhoeddir Jane Hutt AC yn ffurfiol fel noddwr newydd Rhwydwaith Cysylltiadau Iechyd Cymru i Blaid Affrica (WfAHLN).
Mae hi'n eiriolwr i waith Cymru o Blaid Affrica ac wedi treulio rhan o'i phlentyndod yn Uganda a Kenya ac ers hynny mae wedi cynnal cysylltiadau hirdymor gyda'r cyfandir.
Gwneir llawer o hyn er ei bod hi'n gweithio fel aelod gweithgar o elusen y Fro am Affrica yn Bro Morgannwg, sy'n gweithio i wella gofal iechyd ac Addysg yn ardal Tororo, Uganda.
Dywedodd Kathrin Thomas, Cadeirydd y WfAHLN: "Rydym wrth ein bodd bod Jane Hutt wedi cytuno i ddod yn noddwr. Mae ei hymrwymiad hirsefydlog i gysylltiadau iechyd rhyngwladol a'i phrofiad helaeth yn hwb mawr i'n helusen.
"Rwy'n siŵr y bydd hi'n gallu dod â chyfraniadau a chymorth gwerthfawr i'n gwaith i wella gofal iechyd yn fyd-eang."
Bydd Cynhadledd Iechyd Cymru Affrica eleni yn dod ag academyddion a gweithwyr iechyd proffesiynol blaenllaw at ei gilydd i edrych ar thema Dinasyddiaeth Fyd-eang.
Os hoffech chi fynychu'r digwyddiad (AM DDIM) ewch i: https://waleshealthconference.eventbrite.co.uk
Mae Rhwydwaith Cysylltiadau Iechyd Cymru o Blaid Affrica yn rhan o bartneriaeth Hub Cymru Africa a ariennir gan Lywodraeth Cymru.
Elusen Pen-y-bont ar Ogwr yn ail-adeiladu ysgolion a chefnogi cymunedau yn Zambia gwledig
Dydd Llun 1af Hydref 2018
(Plant ysgol yn Monze yn helpu creu y gerddi ysgol)
Mae Friends of Monze, elusen o Ben-y-bont ar Ogwr sydd wedi ei gysylltu ag ardal Monze yn ne Zambia, wedi ail-adeiladu pedwerydd ysgol ac wedi dechrau adeiladu pumed ysgol yno.
Mae rheolwr yr elusen, Daena Owen yn gyn Ymwelydd Iechyd a Nyrs Ysgol o ardal Pen-y-bont ar Ogwr wedi dechrau gwneud y gwaith yma ar ol i'r gymuned leol a'r Adran Addysg yn cysylltu â hi.Ac mae hi wedi bod yn edrych ar ffyrdd y gallai'r gymuned gydweithio â efo'r elusen i ail-adeiladu'r ysgolion.
Dywedodd Deana: "Roedd wir angen ail-adeiladu'r pum ysgol gan ei bod mewn stad difrifol. Drwy weithio mewn partneriaeth â sefydliad o'r enw Sefydliad Menywod a Merched Zambia a chyda'r Adran Addysg leol, fe wnaethom ni ddod â'r gymuned at ei gilydd i helpu i ailadeiladu eu hysgolion eu hunain, ond hynny oedd y dechrau."
Yn ogystal ag ailadeiladu yr ysgolion mae Friends of Monze a'i phartneriaid wedi bod yn gweithio i ddatblygu gerddi bwyd cynaliadwy yn yr ysgolion i sicrhau bod y plant yn cael eu bwydo'n iawn. Mae'r disgyblion yn gweithio yn y gerddi paramaethu, felly maent yn gallu dysgu sgiliau tyfu bwyd.
Mae Friends of Monze hefyd wedi ymuno ag elusen Giakonda Solar Schools o Cwmbrân ag yn ystod yr haf diwethaf mi wnaethon nhw gosod cyfrifiaduron sydd wedi ei bweru gan ynni solar mewn dwy ysgol ac maent yn darparu gliniaduron, taflunydd a chyfrifiaduron Raspberry Pi.
Mae Deana yn esbonio: "Mae cyfrifiaduron Raspberry Pi yn gweithredu fel mannau darparu Wi-Fi ac yn cael eu llwytho â gwybodaeth addysgol, Wikipedia, gwyddoniaeth, iechyd, gwybodaeth amaethyddol ac y mae'r ysgolion yn medru ei ddefnyddio lle nad oes mynediad i'r rhyngrwyd. Mae'r paneli solar hefyd yn pweru goleuadau LED, felly mae'r ysgolion hefyd yn cael eu defnyddio ar gyfer dosbarthiadau noson llythrennedd oedolion."
Dywedodd athro lleol: "Rwy'n syfrdanu bod plant mewn ysgolion gwledig heb hyd yn oed ffyrdd priodol yn gallu cael mynediad i chyfrifiaduron, nawr gall y gymuned gyfan ddysgu oddi wrth gyfrifiaduron."
Mae'r elusen hefyd yn gweithio gyda nifer o sefydliadau sy'n seiliedig yn Monze i hyrwyddo rheoli hylendid menywod, ymwybyddiaeth o ganser ceg y groth a hawliau menywod. Mae hyn wedi'i anelu at sicrhau bod merched yn gallu mynychu'r ysgol a bod menywod gallu gwella ei statws yn y gymdeithas.
Cefnogwyd gwaith Friends of Monze gan Hub Cymru Africa a ariennir gan raglen Cymru o blaid Affrica Llywodraeth Cymru.
Dywedodd Cat Jones, Pennaeth Hub Cymru Africa: "Mae gwaith Friends of Monze yn golygu bod y plant yn yr ardal hon yn dal i allu cael addysg, bwyd a hyd yn oed defynyddio technoleg diweddar - sy'n hanfodol mewn gwlad gydag un o'r poblogaethau sy'n tyfu gyflymaf yn y byd *."
Mae Friends of Monze yn awr yn codi arian ar gyfer llyfrau i'r ysgolion. Cynhaliodd Crynwyr Pen-y-bont ar Ogwr eu Parti Gardd flynyddol ar 1 Medi a rhoddodd arian hael i brynu llyfrau. Cawsant stondin yng Ngŵyl Roots Street ym Mhen-y-bont ar Ogwr ar 15 Medi. Gwerthiant crefftau a wnaed yn Zambia a chrefftau a wnaed gan bobl yng Nghymru, a chodi arian i brynu llyfrau ysgol.
Elusen Canolbarth Cymru yn gwella dylunio amaethyddiaeth yn Uganda
Dydd Llun 20fed Awst 2018
(Hyfforddwyr Uganda yn arwain sesiwn Paramaethu)
Mae Sector 39 wedi dychwelyd yn ddiweddar o gyflwyno cyfres o sesiynau hyfforddi paramaethu i helpu i gefnogi cymunedau i dyfu cnydau newydd a defnyddio eu tir yn gynaliadwy.
Mae 8 allan o 10 o bobl yn Uganda yn byw mewn ardaloedd gwledig ac yn dibynnu ar amaethyddiaeth sy'n dibynnol ar law, sy'n cael ei effeithio'n gynyddol gan newid hinsawdd, felly mae angen dulliau newydd i sicrhau bod digon o fwyd yn cael ei dyfu yn yr amodau heriol hyn.
Dywedodd Steve Jones o Sector 39: "Rydym wedi bod yn gweithio gydag ystod eang o bobl mewn ysgolion a mentrau cymunedol. Mae dau o'r prosiectau sy'n sefyll allan y mae'r hyfforddiant wedi eu helpu, mae un yn helpu merched o gefndiroedd difreintiedig yn Ysgol Uwchradd Busoga, Kamuli a’r llall yn cynnig cyfleoedd dysgu ymarferol i brosiect Amddifadiaid Ngora.
"Rydym hefyd yn gweithio gyda Dolen Ffermio fel y gallwn rannu ein dysgu mewn ysgolion yng Nghanolbarth Cymru."
Mae mudiad o Llanrheadr ym Mochnant yn cyflawni'r gwaith hwn mewn partneriaeth â Sefydliad Ymchwil Paramaethu, Uganda a Chanolfan PermoAfrica, Kenya i ddarparu hyfforddiant a datblygu arbenigedd a gweithgarwch parhaus yng Ngorllewin Affrica.
O ganlyniad i lwyddiant y prosiect, mae sefydliadau eraill sy'n gweithio yn Uganda wedi gofyn am Sector 39 i'w helpu gyda'u prosiectau, ac mae hyn wedi arwain at gefnogi ffoaduriaid Sudan sydd wedi'u dadleoli.
Cefnogwyd y prosiect gan Hub Cymru Africa gyda chyllid gan raglen Cymru o Blaid Affrica Llywodraeth Cymru.
Meddai Cath Moulogo, Rheolwr Datblygu yn Hub Cymru Africa: "Mae dulliau paramaethu yn ffordd wych o dyfu cnydau'n effeithlon ac yn gynaliadwy, gellir eu haddasu i faint y gofod sydd ar gael.
"Trwy hyfforddi pobl leol gyda'r sgiliau sydd eu hangen i fod yn hyfforddwyr Mae Sector 39 yn helpu pobl i gymryd camau i gefnogi eu hunain a'u cymunedau eu hunain i dyfu cnydau yn wyneb heriau newid yn yr hinsawdd."
Bydd Sector 39 yn siarad mewn digwyddiad dysgu a rennir (AM DDIM i fynychu) ar weithio'n gynhwysol ac adeiladu partneriaethau cryf trwy Paramaethu yn Affrica Is-Sahara yn y Ganolfan Morlan yn Aberystwyth ar 29 Awst, i archebu lle ewch i: https://permaculturedevelopment.eventbrite.co.uk
Elusen o’r Fenni yn cydnerthu cymunedau i wynebu newid hinsawdd yn Zimbabwe wledig
Dydd Llun 20fed Awst 2018
(Martha (canol y llun mewn coch) gyda gwirfoddolwyr ac aelodau'r gymuned)
Gyda'r gaeaf oer diweddar ac yna'r haf poeth dilynol yma yng Nghymru, gallwch ddechrau gweld y straen ar ein seilwaith ac adnoddau ond yn Zimbabwe, mae'r effeithiau'n llawer mwy.
Felly mae’r elusen Love Zimbabwe wedi bod yn gweithio mewn partneriaeth â phentrefwyr yng Nghinamhora yng ngogledd-ddwyrain y wlad fel y gallant adeiladu'r seilwaith sydd ei angen i ymdopi pan fo adegau'n anodd.
Mae Martha Musonza Holman o Love Zimbabwe yn esbonio: "Er mwyn helpu'r gymuned, gwnaethom ddadansoddi eu hanghenion, cyn cymryd camau.
"Fe wnaethom sylweddoli'n gyflym fod ynni a mynediad at ddŵr yn bethau hanfodol yr oedd angen i ni fynd i'r afael â nhw ac mi wnaethon ni penderfynu gosod paneli solar i ddarparu trydan a thanciau dŵr atgyfnerthol i ddal y glaw sydd ei angen."
Mae'r dŵr dros ben a gasglwyd nawr yn golygu y gall y gymuned dyfu eu cnydau gan ddefnyddio dulliau garddio twll clo sy'n defnyddio ychydig iawn o ddŵr hyd yn oed pan fydd y glaw yn stopio. Mae hyn yn helpu i gynyddu lefelau diogelwch bwyd a thyfu y llysiau sydd eu hangen.
Mae'r prosiect wedi gwneud argraff mor fawr o'r gwaith a wnaed hyd yn hyn mae Pennaeth y pentref wedi cynnig 7 hectar arall (sef maint y 7 maes chwarae rygbi), i'w ddefnyddio ar gyfer prosiectau datblygu cymunedol.
Cefnogwyd y prosiect gan Hub Cymru Africa gyda chyllid gan raglen Cymru o Blaid Affrica Llywodraeth Cymru.
Meddai Hannah Sheppard o Hub Cymru Africa: "Yn anffodus, yn aml y bobl sydd o leiaf yn gallu ymdopi sy'n cael eu taro gan y newid yn yr hinsawdd. Mae hon yn gylch diddiwedd gan adael pobl a chymunedau sy'n agored i niwed sydd wedi gwneud y lleiaf i gyfrannu at newid hinsawdd yn y llinell tanio.
"Mae prosiectau fel hyn yn helpu pobl i baratoi ar gyfer yr effeithiau a chaniatáu iddynt fod mewn sefyllfa gryfach i ymdopi yn ystod amseroedd anodd iawn."
Elusen o Gaerdydd yn helpu teuluoedd i aros gyda'i gilydd yn Uganda
Dydd Llun14eg Mai 2018
(Un o'r teuluoedd a gefnogwyd gan y prosiect)
Mae Trio Uganda sydd wedi eu lleoli yn y brifddinas, wedi dychwelyd yn ddiweddar o Uganda lle maent wedi bod yn datblygu rhaglen allgymorth i weithio gyda'r teuluoedd tlotaf yn y gymuned, y rhai sy'n byw dan 65c y dydd.
Mae'r gwaith gan Trio Uganda a'u partneriaid yn Uganda, Nauyo Community Action (NCA), yn anelu at ddarparu'r hanfodion sydd eu hangen arnynt i oroesi ac atal y plant rhag cael eu gadael gan deuluoedd na allant fforddio gofalu amdanynt. Gall hyn amrywio o bethau ymarferol fel sicrhau bod ganddynt fwyd, gwelyau a blancedi yn ogystal ag imiwneiddiadau ar gyfer y plant.
Un o'r heriau y mae'r prosiect wedi eu hwynebu yw bod llawer o ariannwyr prosiectau bellach yn rhoi blaenoriaeth i gynhyrchu incwm a hunangymorth fel atebion i dlodi, gan wrthod mentrau 'rhwydweithiau diogelwch' sy'n ofni eu bod yn creu dibyniaeth.
Esboniodd Cydlynydd Trio Uganda, Jon Sait: "Gan fod lefel y tlodi i'r teuluoedd hyn mor isel, nid oes ganddynt unrhyw ffordd o fynd allan o'r cylch tlodi hwn. Mae llawer o'r effeithiau ar y teuluoedd yr ydym yn gweithio gyda nhw y tu hwnt i'w rheolaeth, megis eu hoedran, salwch cronig ac anabledd.
"Mae ein hymyriad yn torri'r cylch tlodi ac yn helpu i gael lle iddynt fedru adfer i gael lefel sylfaenol o fywoliaeth a iechyd gwell, yna gallwn weithio gyda hwy i ddatblygu cyfleoedd i ddod yn hunan-ddibynnol a chynyddu eu hincwm a gwella eu bywydau eu hunain. "
Mae Trio Uganda a'r NCA wedi bod yn monitro effaith eu hymyriadau i sicrhau eu bod yn effeithiol a bod y teuluoedd y maen nhw'n eu cefnogi yn gallu aros gyda'i gilydd a lleihau nifer y plant sy'n cael eu gadael neu fynd i mewn i fathau eraill o ofal.
Ariannwyd y prosiect trwy raglen Cymru o Blaid Affrica Llywodraeth Cymru gyda chymorth gan Hub Cymru Africa.
Meddai Liz Rees, Swyddog Cymorth Grantiau yn Hub Cymru Africa: "Mae arbenigedd Jon, ar ôl gweithio gyda Home-Start, elusen cymorth teuluol blaenllaw yn y DU, wedi darparu sylfaen ardderchog iddo allu trosglwyddo ei sgiliau a'i wybodaeth i waith teuluol yn Uganda.
"Rydym wedi cael argraff fawr ar yr hyn y maent wedi llwyddo i gyflawni cyllideb fach a'u hymrwymiad i ddatblygu gofal cymunedol cynaliadwy yn slwmp Nauyo yn Rhanbarth Mbale Uganda."
Elusen Gymreig yn dod â golau a Raspberry Pis i dosbarthiadau yn Zambia
Dydd Mawrth 1 Mai 2018
(Howard o Giakonda,  yn gweithio ochr yn ochr a phobl lleol i rhoi y paneli solar mewn lle)
Mae Giakonda Solar Schools o Gwmbran wedi bod yn defnyddio'r cyfrifiaduron Raspberry Pi a adeiladwyd yng Nghymru a goleuadau LED wedi'u pweru gan baneli solar i drawsnewid ystafelloedd dosbarth mewn ardaloedd gwledig yn Zambia gan greu canolfannau dysgu cymunedol.
Mewn gwlad lle mae digonedd o haul, penderfynodd Giakonda Solar Schools y byddai'r paneli solar yn ffynhonnell berffaith gynaliadwy i ddarparu ynni i'r ysgolion.
Gosodwyd y paneli gan bobl o'r gymuned leol yn rhanbarth Siavonga, yn dilyn peth hyfforddiant, i bweru yr offer TG a rhoi cyfle iddynt ddatblygu eu sgiliau TG.
Gwneir hyn gan ddefnyddio llwyfan RACHEL, gweinydd all-lein yn llawn o gynnwys addysgol o gwricwlwm addysgu, Wikipedia, llenyddiaeth glasurol, deunydd cyfeirio a gwerslyfrau wedi'u gosod ar y Raspberry Pis.
Mae Giakonda Solar Schools hefyd wedi bod yn gweithio gyda'r Weinyddiaeth Addysg yn Zambia i weld sut y gall y dechnoleg helpu plant i gyflawni pwyntiau allweddol a nodir yn y cwricwlwm cenedlaethol.
Dywedodd Wendy Kirkman o Giakonda: "Mae un o'r ysgolion yr ydym ni wedi eu helpu yn anghysbell iawn, y gellir cael mynediad atynt yn unig gan gychod, mi wnaeth hyn cyflwyno ychydig o heriau, ond mae natur awyddus a datrys y bobl yn y gymuned leol wedi ein helpu i gael yr holl yr offer yno a’i rhoi mewn lle.
"Yn ogystal ag offer TG, penderfynom gymryd peiriannydd a swyddog glanweithdra i wirio cyfleusterau'r pentref a'r cyflenwad dŵr. Fe wnaeth hyn helpu i sicrhau bod y risgiau o golera yn cael eu lleihau ac y byddai'r hen bwmp dŵr yn cael ei hatgyweirio. "
Mae'r gosodiad diweddaraf o baneli solar yn golygu bod Ysgolion Solar Giakonda wedi llwyddo i hyfforddi a gosod offer mewn 11 o'r 26 grid o ysgolion y rhanbarth.
Ariannwyd y prosiect gan raglan Cymru o Blaid Affrica Lywodraeth Cymru gyda chefnogaeth Hub Cymru Africa.
Dywedodd Hannah Sheppard o Hub Cymru Africa: "Yr elfen fwyaf pleserus am y prosiect hwn yw bod pobl leol bellach yn gallu gosod a rheoli'r offer eu hunain. Mae gwaith partneriaeth gyda yr awdurdodau lleol yn golygu y bydd llwyddiant hirdymor y gwaith hwn yn helpu i ddatblygu sgiliau TG sydd eu hangen yn fawr ac yn darparu deunyddiau addysgu i gymunedau gwledig. "
Mae Giakonda bellach wedi dychwelyd i Gymru ac maent yn cynllunio eu cyfres nesaf o osodiadau a gweithgareddau codi ymwybyddiaeth yn ogystal ag edrych ar sut y gallant weithio ochr yn ochr ag elusennau eraill yng Nghymru i gefnogi datblygiadau TG a chyfleoedd datblygu eraill mewn ardaloedd wledig o Zambia.
Allwch chi helpu i atgyweirio peiriannau a gwella bywydau?
Dydd Llun 30 Ebrill 2018
Mae'r peiriannau gwnïo yn cael eu defnyddio'n dda yn Tanzania (uchod, i'r chwith), tra bod gwirfoddolwyr yn gweithio'n galed i'w hatgyweirio yn y gweithdy (uchod, i'r dde)
Mae elusen Tools for Self Reliance Cymru (TSFR Cymru) wedi bod yn trwsio hen offer a pheiriannau gwnïo ers 25 mlynedd. Anfonir yr offer yma i Tanzania lle maent yn gweithio gyda chrefftwyr lleol i'w cefnogi gydag offer a'u helpu i sefydlu eu busnesau eu hunain.
Mae eu gweithdy newydd yn Y Fenni yn dod yn weithdy atgyweirio peiriannau gwnïo sefydledig, lle mae hen beiriannau yn cael eu troi'n beiriannau gweithiol gan grŵp o wirfoddolwyr brwdfrydig.
Meddai James Nyakwibata, un o'r rhai a dderbyniodd y peiriannau yn Tanzania: "Mae'r gefnogaeth a gefais gan TFSR Cymru a'i sefydliad partner wedi newid fy mywyd a bywydau fy nheulu yn llwyr. Mae fy holl blant bellach yn mynd i'r ysgol, ac rydw i nawr yn gallu prynu dillad newydd i holl aelodau fy nheulu yn ystod y Nadolig. Ond ar wahân i hyn oll, nid wyf erioed wedi gweld pobl sy'n cadw eu haddewidion cystal a TFSR Cymru. "
Fodd bynnag, mae TSFR Cymru yn chwilio am wirfoddolwyr i'w helpu i wneud gwahaniaeth a chadw i fyny gyda'r mewnlifiad o hen beiriannau a all yn aml, gymryd dyddiau i'w gosod. Y sialens y maent wedi ei osod eu hunain yw i drwsio oddeutu 200 o beiriannau y flwyddyn.
Esbonia Tony Care o Tools for Self Reliance Cymru: "Ein ffocws yw darparu peiriannau gwnïo ar gyfer y grwpiau merched. Mae'r menywod yn rhanbarth Tanga wrth wraidd y gymuned ac mae eu cynorthwyo i sefydlu busnesau teilwra gyda'n peiriannau yn dod ag incwm ychwanegol sydd ei angen i'r cymunedau hyn.
"Os hoffech gymryd rhan neu ddatblygu sgiliau newydd, cysylltwch â ni trwy e-bostio: contact@tfsrcymru.org.uk"
Sefydlwyd y gweithdy gyda chefnogaeth Hub Cymru Africa trwy gyllid gan raglan Cymru o Blaid Affrica Lywodraeth Cymru.
Meddai Hannah Sheppard, Rheolwr Datblygu Hub Cymru Africa: "Mae gan Tools for Self Reliance hanes profedig o helpu gwirfoddolwyr yng Nghymru eu ddarparu gyda sgiliau ardderchog yn ogystal â chefnogi celfyddydwyr yn Nhansania, gan roi'r cyfleoedd sydd eu hangen arnynt i wella eu bywydau eu hunain. Mae un o'r peiriannau hyn yn unig yn ddigon i greu busnes bach.
"Mae lleihau ein gwastraff yn bwnc cyfredol iawn, ac mae TSFR Cymru wedi bod yn arwain y ffordd wrth gasglu a trwsio hen offer ers blynyddoedd lawer, mae rhai o'r peiriannau y maent yn eu gosod dros 100 mlwydd oed!"
Cefnogi cytundebau masnach teg a tryloyw
Dydd Gwener 27 Ebrill 2018
Mae Aileen Burmeister, Cydlynydd Cenedlaethol Cymru Masnach Deg yn gwneud yr achos dros cytundebau masnach newydd sy'n deg i bawb.
Nid oes neb eisiau meddwl bod y pethau y maent wedi'u prynu wedi cyfrannu at ddioddefaint dynol. Mae pobl yng Nghymru, ac ar draws y DU, wedi treulio llawer o amser i hyrwyddo cael masnach yn deg i bawb: o gynhyrchion cotwm wedi'u tyfu gan bobl rhydd, a nid caethweision yn y 1800au, i wrthod a prynu nwyddau o De Affrica yn y cyfnod Apartheid yn yr 1980au a thyfiant cynnyrch Masnach Deg o y 1990au. Daeth Cymru yn Wlad Masnach Deg gyntaf y byd yn 2008 a heddiw, mae llywodraeth, busnes a chymdeithas sifil ar bob lefel yn parhau i ddangos cefnogaeth ar gyfer Masnach Deg.
Mae masnach yn rhan bwysig o berthnasoedd gwledydd gyda'i gilydd ac, pan wneir yn deg, gall fod yn sylfaen ar gyfer creu bywoliaeth hirdymor a chynaliadwy i gynhyrchwyr a ffermwyr tlawd. Yn anffodus mae llawer o cytundebau masnach yn creu rheolau annheg a tharifau sy'n golygu fod pobl mewn gwledydd sy'n datblygu yn cael eu dal mewn tlodi a dim ond allforio allforio cynnyrch amrwd.
Am fwy na 60 mlynedd, mae'r mudiad Masnach Deg wedi gweithio i ddangos bod ffordd arall o fasnachu sy'n deg o fudd i bawb yn bosibl.
Wrth i'r DU dynnu'n ôl o'r UE, masnach yw un o'r ardaloedd mwyaf dadleuol. Mae Mesurau Masnach a Thollau wedi'u gosod yn y Senedd ond nid yw'n glir eto beth fyddai'r broses o negodi cytundebau masnach newydd, a beth fydd effaith peidio â chael neu drosglwyddo masnachol yn dod o'r UE ar Gymru, gweddill y Y DU a gwledydd eraill ledled y byd. Beth bynnag fo'r canlyniad, bydd effaith fawr ar Gymru ac ar ein perthynas ryngwladol.
Gallai ffermwyr a gweithwyr mewn gwledydd datblygol ddioddef os yw masnach newydd yn delio â'r DU yn gosod rhwystrau iddynt allforio cynhyrchion i ni. Ar hyn o bryd mae gan yr UE delerau masnachu da gyda llawer o wledydd sy'n datblygu ond gallai'r DU wneud hyd yn oed yn well.
Ar ôl llawer o ymgyrchoedd cymdeithas sifil y llynedd, gwnaeth Llywodraeth y DU ymrwymiad i gario dros ymrwymiadau'r UE ar gyfer mynediad i'r farchnad di-ddyletswydd i 48 o wledydd sydd wedi'u dynodi'n Gwledydd Lleiaf Datblygedig (LDCs) swyddogol yn y byd: y gwledydd sy'n cynhyrchu 79% o'r te y byddwn yn ei yfed. Roedd hyn yn ymrwymiad gwych, ac mae wedi ei roi yn y Mesur Tollau, ond nid yw wedi egluro pethau ar gyfer gwledydd sy'n datblygu nad ydynt wedi'u adnabod fel LDCs fel De Affrica, India a Colombia. Hoffem i'r cynlluniau ffafriol hyn fod ar gael i economïau archolladwy eraill.
Fel mae’n sefyll, ni fydd gan Gymru llais mewn unrhyw ddatganiadau yn y dyfodol yn ymwneud â masnach a wnaed gan Lywodraeth y DU, er y gallant effeithio ar rai o'i feysydd deddfwriaethol presennol a gallai fod yn rhaid i Gymru dalu cwmniau preifat i dalu am benderfyniadau deddfwriaethol a wneir gan y Cynulliad Cenedlaethol. Mae hyn oherwydd bod Buddsoddwr Aneddiadau Anghydfodau'r Wladwriaeth (ISDS) posibl, yn fecanweithiau dadleuol sy'n cael eu cyflwyno mewn amryw o farciau masnach ryngwladol cyfredol, megis NAFTA (Cytundeb Masnach Rydd Gogledd America). Mae hyn yn galluogi buddsoddwyr tramor i gymryd yr Unol Daleithiau i dribiwnlysoedd rhyngwladol 'caeedig' os ydynt yn credu bod polisi yn tanseilio eu proffidioldeb.
Er enghraifft, ym 1997, cafodd Canada dribiwnlys gan gwmni cemegol o’r Unol Daleithiau am wahardd MMT, ychwanegyn gwenwynig a oedd eisoes wedi'i wahardd yn yr Unol Daleithiau. Setlwyd yr achos o fewn y system tribiwnlys preifat a thalodd Canada y cwmni, cododd y gwaharddiad ar MMT, a bu'n rhaid iddo nodi bod MMT yn ddiogel. Mae enghreifftiau eraill o ddefnyddio ISDS yn erbyn penderfyniadau polisi gwledydd yn cynnwys: codi isafswm cyflog gweithwyr y sector cyhoeddus yn Yr Aifft; gosod moratoriwm ar frackio yng Nghanada; atal dirywiad amgylcheddol yn El Salvador, a threthu a rheoleiddio bwydydd sothach uchel siwgr ym Mecsico.
Am gyfnod rhy hir, cytunwyd ar farciau masnach heb graffu neu atebolrwydd priodol i'r cyhoedd. Mae'n rhy hawdd i anwybyddu ystyriaethau cymdeithasol ac amgylcheddol a anwybyddu lleisiau cymunedau tlawd. Rhaid inni sicrhau bod ein masnach yn y dyfodol yn cael ei arwain gan leihau tlodi, datblygu cynaliadwy a democratiaeth.
Rhaid inni godi ein lleisiau i gefnogi trefniadau masnachu teg yn y dyfodol. Er budd Cymru ac ein ffrindiau yn Ne a Chanol America, Affrica ac Asia sy'n tyfu ein coffi, gwneud ein dillad a phwytho ein peli rygbi.
Yng Nghymru, fe ddylem wthio'r achos hwn gyda gusto. Mae gan gymaint o grwpiau ledled Cymru gysylltiadau uniongyrchol â chymunedau, ysgolion, ysbytai, cyrff anllywodraethol a phrifysgolion yn Affrica ac ar draws gwledydd sy'n datblygu. Mae ffermwyr yng Nghymru a ledled y byd yn haeddu triniaeth deg a phrisiau teg. Nid yn unig oherwydd ni yw yr Cenedl Masnach Deg gyntaf y byd, ond hefyd gan bod ein deddfwriaeth Lles Cenedlaethau Dyfodol yn ei gwneud yn ofynnol i bob lefel o lywodraeth fod yn gyfrifol yn fyd-eang.
Mae Cymru Masnach Deg yn gweithio gyda phartneriaid ledled y DU i eirioli ar gyfer cytundeb masnach newydd sydd o fudd i bawb. Drwy ein rhwydwaith, ein hawgrymiadau allweddol yw:
Sicrhau a gwella mynediad i'r farchnad i wledydd sy'n datblygu mewn ffyrdd sy'n cefnogi eu blaenoriaethau datblygu - yn unol â Nodau Datblygu Cynaliadwy y Cenhedloedd Unedig
Sicrhau bod cytundebau masnach yn cael eu trafod gyda phroses ddemocrataidd gywir, gan gynnwys craffu o'r Senedd, gweinyddiaethau datganoledig, cymdeithas sifil a'r cyhoedd
Cynnal asesiadau effaith pob cytundeb masnach a drafodwyd gydag economïau mwy, gan ymchwilio sut y byddant yn effeithio ar economïau llai, nid yn economaidd ond hefyd yn amgylcheddol ac yn gymdeithasol.
Wrth gwrs, mae'n rhaid i Lywodraeth Cymru sefyll er budd Cymru ar gyfer dadleuon ar gynnydd masnach newydd, ond gobeithiwn y bydd ef, a ASau Cymru, hefyd yn cofio miliynau o bobl ledled y byd sy'n dibynnu arnom i ymgymryd â masnach yn deg ac yn cefnogi eu datblygiad economaidd.
Mae Masnach Deg Cymru yn rhan o bartneriaeth Hub Cymru Africa a ariennir gan Lywodraeth Cymru.
Uwch Gomisiynydd Uganda yn ymweld a De Cymru
Dydd Iau 26 Ebrill 2018
(Uwch Gomisiynydd Uganda, Mr Julius Peter Moto)
Mae Yr Uwch Gomisiynydd Uganda, Ei Ragoriaethedd, Mr Julius Peter Moto ynghyd â Godfrey Kwoba, Gweinidog a chynghorydd sy'n gyfrifol am faterion economaidd a masnachol ar ymweliad 4 diwrnod yn ne Cymru ar hyn o bryd.
Mae'r rhain yn rhan o ymdrechion i ymgysylltu â chymuned diaspora Uganda, i adeiladu cysylltiadau ag elusennau sy'n gweithio yn y wlad ac i edrych ar bartneriaeth a chyfleoedd ar gyfer cydweithredu masnachol ac economaidd.
Mae'r ymweliad â Chymru yn cael ei gefnogi gan elusen sy'n seiliedig ar Gaerdydd, Panel Ymgynghorol Is-Sahara, sy'n cefnogi aelodau Diaspora Affricanaidd yng Nghymru ac yn rhan o bartneriaeth Hub Cymru Africa.
Ar ddiwrnod cyntaf eu hymweliad gan UC Moto aeth i bencadlys awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog i drafod sut mae'r parc yn gweithredu'n fasnachol ac i rannu'r profiadau a'r heriau a wynebir gan barciau cenedlaethol yn Uganda ac i ddatblygu cysylltiadau.
Meddai Fadhili Maghiya o Banel Ymgynghorol Is-Sahara: "Rhan bwysig o'n ffocws yw darparu cyfleoedd ar gyfer cydweithio a phartneriaeth rhwng gwledydd Affricanaidd a Chymru. Mae y cymunedau diaspora yr ydym yn gweithio'n agos â yn chwarae rôl bwysig yn eu cymunedau yng Nghymru, ond hefyd yn aml mae ganddynt gysylltiadau cryf â'u cenhedloedd tarddiad. Rydym yn ceisio harneisio hyn trwy ddatblygu sgiliau a chyfleoedd yn y ddwy gyfeiriad. "
Dywedodd ei Ragoriaetholdeb, Julius Moto: "Mae gan Gymru berthynas unigryw gydag Uganda ac rwy'n awyddus i weld sut y gallwn dyfu'r berthynas hon i wasanaethu'r ddwy wlad.
"Fe wnes i weld yr ymweliad ag Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog (BBNPA) yn hynod o addysgiadol a byddaf yn darlledu yr hyn a ddysgais i'm cymheiriaid yn Uganda. Rwyf hefyd yn falch o glywed am y gwaith y mae elusennau Cymru yn ei wneud yn Uganda a chwrdd ag aelod o'n cymuned ddiaspora dros y dyddiau nesaf. "
Yr ymweliad yw'r ail ymweliad gan Uchel Gomisiynydd Uganda yn ystod y blynyddoedd diwethaf, gan ddangos y pwysigrwydd a roddir ar ddatblygu cysylltiadau â Chymru.
Meddai Julian Atkins, Prif Weithredwr Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog: "Roeddem wrth ein bodd yn croesawu yr Uwch Gomisiynydd Mr Moto i'n Parc Cenedlaethol, ac fe wnaethom fwynhau'r cyfle i rannu'r heriau sy'n wynebu Parciau Cenedlaethol yn ein dwy wlad yn ogystal wrth drafod rhai o'r atebion posibl. "
Yn y dyddiau nesaf bydd yr Uwch Gomisiynydd yng Nghaerdydd i gwrdd ag elusennau sy'n seiliedig ar Gymru ar lawr gwlad sy'n gweithio yn Uganda i ddysgu am eu gwaith ac i weld sut y gall Llywodraeth Uganda weithio'n agos gyda nhw i ddarparu manteision allweddol i'r wlad.
Welsh Centre for International Affairs, Temple of Peace, King Edward VII Avenue, Cathays Park, Cardiff, CF10 3AP
TEL +44 (0) 2920 821 057 EMAIL: enquiries@hubcymruafrica.org.uk
© 2016 Hub Cymru Wales | Designed & Hosted by Gloversure Ltd