cy en cy id en ceb fa cy en en la cy ast cy hu cy en fr cy fr es cy es en cy en en cy en hu cy hu en cy en es cy es cy cy cy en fr hu cy cy cy tr en en de en cy cy en cy cy cy pt cy en de cy cy cy en en ca cy cy cy en en de cy cy en oc cy cy en de cy cy en de en cy cy en cy bn en en en hu ceb ast fa cy cy
Darganfod Helygain | Mynydd Helygain
Helygain yn Oes Fictoria Bywyd yn ardal y pyllau plwm
O ble daeth y plwm?
Waun y Brodlas yn Oes Fictoria
Saif cofeb Pen-y-ball ar safle smeltio oedd yn bwysig yn y canoloesoedd. Rhoddwyd y mwyn plwm mewn ffwrneisi syml a wnaed o gerrig. Roedd y rhain yn cael eu cloddio ar dir uchel. Gyda'r gwyntoedd uchel yn eu gwyntyllu roedd y tanau'n llosgi'n boeth ac yn ddisglair.
Odynnau Calch Waen y Brodlas
Arferai'r odynnau rhyfeddol hyn gynhyrchu llawer iawn o galch hydrolig a ddefnyddiwd i adeiladu dociau Lerpwl, Birkenhead a Belfast.
Dyma fan uchaf y mynydd. Mae'n 290 metr uwchben lefel y mor.
Yn ystod hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif Pen-y-bryn oedd prif fwynlawdd plwm Mynydd Helygain. Cafodd yr adeiladau a'r ffram eu tynnu i lawr ar ol i'r mwynglawdd gau yn llwyr yn 1987.
Hen dreflan yw Helygain a bu eglwys yma ers dros 800 mlynedd.Dug Westminster adeiladodd yr eglwys bresennol i'r plwyf yn 1878. Yn ol y son, cafodd yr hen eglwys ei dymchwel i wella'r olygfa o Gastell Helygain roedd o wedi'i adeiladu'n gyfagos.
Tyfodd pentref Rhosemor yn yr 1800au pan roedd cloddio am blwm yn llewyrchus. Adeiladwyd yr eglwys o galchfaen lleol yn 1874.
Olion hen gaer Oes yr Haearn, a ddechreuwyd 2500 o flynyddoedd yn ôl, yw'r cloddiau pridd sydd o gwmpas copa Moel y Gaer. Roedd y cymunedau'n byw yn niogelwch y cloddiau mewn 'treflan' o dai crwn a wnaed o bren. Roedd yma adeiladau hirsgwar a allai fod yn ysguboriau.
Mae tua 800,000 tunnell fetrig o galchfaen yn cael ei chwarela bob blwyddyn. Defnyddir yn y diwydiant adeiladu yn bennaf.
Dewch i weld Mynydd Helygain a mwynhau’r golygfeydd gwych dros Aber y Ddyfrdwy a thua Bryniau Clwyd. Ni chafodd y dirwedd wyllt agored hon ei chau erioed ac mae’n dal yn dir comin. Mae tua dau gan eiddo yn dal hawliau tir comin gan gynnwys hawliau pori, a cheir dros 1500 o ddefaid yn pori’r comin gan gadw’r eithin a’r rhedyn o dan reolaeth a chynnal cymeriad agored y dirwedd.
Cewch grwydro’n rhydd ar y Comin ond mae nifer o lwybrau cyhoeddus yma hefyd a grëwyd gan bobl wrth eu bywyd beunyddiol ac ar eu ffordd i’r gwaith, yr ysgol neu’r capel a’r eglwys. Ar y Llwybr Plwm a Chalchfaen cewch olwg ar ran ganol y Comin lle gwelwch rai creigiau diddorol a thystiolaeth o gloddio am blwm a chwarela. Dyma le da i weld y blodau arbennig sy’n tyfu ar y comin.
Yn yr Adran Dysgu cewch lawer o wybodaeth am gloddio am blwm, chwarela a bywyd ar Fynydd Helygain ers talwm. Hefyd cewch flasu gemau a gweithgareddau hwyliog.
Eiddo Stadau Grosvenor yw Comin Mynydd Helygain a dynodwyd yn Ardal o Gadwraeth Arbennig, felly cofiwch ddarllen y Cod Ymddygiad cyn eich ymweliad.
Rhybudd: Cymerwch ofal yn ymyl hen weithfeydd cloddio. Mae nifer o siafftau pyllau ar hyd a lled Comin Helygain mewn sawl cyflwr gwahanol o ran eu diogelwch. Mae llawer yn ddwfn ac yn disgyn yn syth. Gofynnir ichi roi gwybod am unrhyw siafftau a ail-agorwyd i Swyddfa Stad Grosvenor:
The Estate Manager, Eaton Estate Office, Eccleston, Chester CH4 9ET
Rhif ffôn: 01244 684400
Beth am orffen eich taith ar Fynydd Helygain gyda phaned, llymaid neu bryd o fwyd?
Sylwch y gall yr oriau agor newid a gall tafarnwyr newid felly cofiwch daro golwg ar y wefan neu ffonio o flaen llaw os oes modd.
The Blue Bell Inn, Halkyn
Ar agor o 5pm Llun, Mercher, Iau a Gwener (ar gau dydd Mawrth)
Ar agor o ganol dydd Sad a Sul
Teithiau cerdded am ddim dair gwaith yr wythnos o’r dafarn (gwelwch y wefan am wybodaeth)
Pet Cemetery Tea Rooms
Ar agor: 8.30am – 5pm yn ddyddiol
The Britannia Inn, Halkyn
Ar agor 12.00-11.00pm yn ddyddiol
The Red Lion, Rhosesmor
Ar agor Llun – Gwener o 4pm ymlaen
Ar agor o ganol dydd ar Sad a Sul
The Crooked Horn Inn, Brynford
The Miner’s Arms Rhes-y-Cae
For further information, please contact the Halkyn Mountain Ranger: 01352 703900
Dylunio Gwefan gan Swaydesign