es en sw en en fr cy cy cy cy vi cy hbs_lat pl en fr ru fr pt en en ru en en en en en ru en en pl en hbs_lat pt cy en en en en de es de it en en en en en cy cy cy cy cy cy cy en fi en cy ast ast cy cy en ceb ml es en hu de de es en en oc en ru en oc en de en nb en oc tr oc gd da cy da it da en da en da en da en es sv da en de gn de en de ceb de en de de fr eo en fr en nl en cy de ast cy cy cy en ceb es fr nl de pl fr jbo fr fr sv cy es jbo ja en en ceb jbo en cy fr cy fr fr de fr sv fr sv es cy cy en en en en en en en en en en en en en cy en cy mr en en cy en es en en en cy cy en de cy en pl eo cy eo es cy en es es ceb en es cy cy la ceb sv pl cy cy cy es eo en cy cy hbs_lat hbs_lat cy zh cy cy nl ar en az ku ru sv bg bn hbs_lat ca hbs_lat de dv el en eo es et eu fa fi fr de lt he hi hbs_lat hy id is ja jv ta ko cs lt lv en ml mr ms ne nb nb fr or pa ro ru id jbo en hbs_lat si en sk sl sq hbs_lat la sv hu ta te th ceb tr oc tyv ug fy ur uz vi zh he zh fr zh cs cy cy cy cy cy cy en cy
Jump to navigation Jump to search
Delwedd:L-ascorbic-acid-3D-balls.png, Sample of ascorbic acid.jpg
Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
Un o'r ffynonellau gorau o fitamin C: orenau? Ewch i'r tabl isod i weld!
Fitamin C, sydd hefyd yn cael ei adnabod fel asid ascorbic a L-ascorbig, mae'n fitamin sy'n cael ei ddarganfod mewn bwyd ac yn cael ei ddefnyddio fel atodiad dietegol. Mae clefyd y sgyrfi yn cael ei atal a'i drin gyda bwydydd sy'n cynnwys fitamin C neu atchwanegiadau dietegol. Nid yw'r dystiolaeth yn cefnogi defnyddio yn y boblogaeth gyffredinol ar gyfer atal annwyd.[1][2] Fodd bynnag, mae yna rywfaint o dystiolaeth y gallai defnydd rheolaidd leihau annwyd.[3] Nid yw'n glir os yw atodiad yn effeithio ar y risg o ganser, clefyd cardiofasgwlaidd neu ddementia.[4][5] Gellir ei gymryd trwy'r geg neu drwy chwistrelliad.
Yn gyffredinol, mae fitamin C yn cael ei oddef yn dda. Gall dosau mawr achosi anghysur gastroberfeddol, cur pen, trafferth yn cysgu, a fflysio'r croen. Mae dosau arferol yn ddiogel yn ystod beichiogrwydd.[6] Mae Sefydliad Meddygaeth yr Unol Daleithiau yn argymell peidio cymryd dosau mawr.[7]
Mae fitamin C yn faetholiad hanfodol sy'n gysylltiedig â thrwsio meinwe a chynhyrchu enzymatig o rai niwro-drosglwyddyddion. Mae'n ofynnol ar gyfer gweithredu nifer o ensymau ac mae'n bwysig ar gyfer swyddogaeth system imiwnedd.[8] Mae hefyd yn gweithredu fel gwrthocsidydd. Mae bwydydd sy'n cynnwys fitamin C yn cynnwys ffrwythau sitrws, brocoli, sbrowts, pupur coch amrwd a mefus.  Gall storio neu goginio'r bwydydd yma yn lleihau cynnwys fitamin C sydd ynddynt.
Darganfuwyd fitamin C yn 1912, ynyswyd yn 1928, ac yn 1933 cafodd y fitamin gyntaf i'w gynhyrchu'n gemegol.    Mae Fitamin C ar restr o Feddyginiaethau Hanfodol Sefydliad Iechyd y Byd, fel y meddyginiaethau mwyaf effeithiol a diogel sydd eu hangen yn y system iechyd.[9] Mae fitamin C ar gael fel meddyginiaeth generig a chyffur dros y cownter. Yn 2015, roedd y gost gyfanwerthol yn y byd yn datblygu yn llai na US $ 0.01 y dabled.[10]  Yn rhannol am ei ddarganfyddiad, enillodd Albert Szent-Györgyi a Walter Norman Haworth Gwobrau Nobel 1937 mewn Ffisioleg, Meddygaeth a Chemeg, yn y drefn honno. [11][12]
Ffynhonnell fitamin C[golygu | golygu cod y dudalen]
Planhigion[golygu | golygu cod y dudalen]
Cymerwch 100 gram o'r llysiau a'r ffrwythau canlynol, ac fe welwch yn y tabl faint o fitamin C sy'n bresennol ynddynt.
Cig anifeiliaid[golygu | golygu cod y dudalen]
'Oes gafr eto?' Oes, yn llawn fitamin C! Fel pob anifail arall (heblaw dyn), mae'r afr yn medru creu fitamin C o fewn ei chorff ei hun: dros 13,000 mg ohono y dydd.
Gallwn gael ein fitamin C hefyd o gig, yn enwedig iau. Does na fawr ohono mewn cyhyr fodd bynnag. Cymerwch 100 gram o'r cigoedd canlynol, ac fe welwch yn y tabl faint o fitamin C sy'n bresennol ynddynt:
Iau llo bach (amrwd)
Wyau Penfras ('roe') (wedi'u ffrio)
Ymennydd cig oen (wedi'i ferwi)
Iau cyw iâr (wedi'i ffrio)
Iau cig oen (wedi'i ffrio)
Calon oen (wedi'i rostio)
Tafod oen (wedi'i ferwi)
Darganfod fitamin C[golygu | golygu cod y dudalen]
Roedd tîm o Hwngari rhwng 1928 ac 1933 wrthi fel lladd nadroedd yn ceisio profi bodolaeth asid ascorbic, dan arweiniad Joseph L Svirbely ac Albert Szent-Györgyi. Yn 1937 derbyniodd y ddau wobr Nobel mewn meddygaeth am eu gwaith.
Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]
↑ "Fact Sheet for Health Professionals - Vitamin C". Office of Dietary Supplements, US National Institutes of Health. February 11, 2016. Archifwyd o'r gwreiddiol ar July 30, 2017. https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminC-HealthProfessional/.
↑ WHO Model Formulary 2008 (PDF). World Health Organization. 2009. p. 496. ISBN 9789241547659. Adalwyd December 8, 2016.  Check date values in: |access-date= (help)Check date values in: |access-date= (help)
↑ "Vitamin C for preventing and treating the common cold". The Cochrane Database of Systematic Reviews (1): CD000980. January 2013. doi:10.1002/14651858.CD000980.pub4. PMID 23440782.
↑ "Effect of antioxidant vitamin supplementation on cardiovascular outcomes: a meta-analysis of randomized controlled trials". PLOS One 8 (2): e56803. 2013. Bibcode 2013PLoSO...856803Y. doi:10.1371/journal.pone.0056803. PMC 3577664. PMID 23437244. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3577664.
↑ "Vitamin C: Promises Not Kept". Obstetrical & Gynecological Survey 71 (3): 187–93. March 2016. doi:10.1097/OGX.0000000000000289. PMID 26987583.
↑ "Ascorbic acid Use During Pregnancy | Drugs.com". Archifwyd o'r gwreiddiol ar December 31, 2016. https://www.drugs.com/pregnancy/ascorbic-acid.html.
↑ Institute of Medicine (2000). "Vitamin C". Dietary Reference Intakes for Vitamin C, Vitamin E, Selenium, and Carotenoids. Washington, D.C.: The National Academies Press. pp. 95–185. ISBN 0-309-06935-1. Adalwyd September 1, 2017.  Check date values in: |access-date= (help)Check date values in: |access-date= (help)
↑ "Vitamin C". Micronutrient Information Center, Linus Pauling Institute, Oregon State University, Corvallis, OR. January 14, 2014. http://lpi.oregonstate.edu/mic/vitamins/vitamin-C.
↑ "WHO Model List of Essential Medicines (19th List)". April 2015. Archifwyd o'r gwreiddiol ar December 13, 2016. http://www.who.int/medicines/publications/essentialmedicines/EML_2015_FINAL_amended_NOV2015.pdf?ua=1.
↑ "International Drug Price Indicator Guide. Vitamin C: Supplier Prices". Management Sciences for Health, Arlington, VA. 2016. Archifwyd o'r gwreiddiol ar March 23, 2017. http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=830&searchYear=2015.
↑ "The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1937". Nobel Media AB. Archifwyd o'r gwreiddiol ar November 5, 2014. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1937.
↑ "Nobel Prize 1937 to Albert von Szent-Györgyi: identification of vitamin C as the anti-scorbutic factor". Acta Paediatrica 98 (5): 915–9. May 2009. doi:10.1111/j.1651-2227.2009.01239.x. PMID 19239412.
Wedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Fitamin_C&oldid=4895677"
Tudalennau a chysylltiadau toredig i ffeiliau ynddynt
Golygu cod y dudalen
Lawrlwytho ar ffurf PDF
Beth sy'n cysylltu yma
Gwybodaeth am y dudalen
Cyfeiriwch at yr erthygl hon
Newidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 23 Mawrth 2018, am 14:11.
Mae testun y dudalen ar gael dan drwydded Creative Commons Attribution-ShareAlike; gall fod telerau ychwanegol perthnasol. Gweler Telerau Defnyddio'r Drwydded am fanylion pellach.
Golwg drwy'r teclun symudol