cy cy en cy en es cy es cy cy cy cy cy cy en cy en ca es es de cy es en cy en es cy es en cy jbo cy en en en en en en cy cy es cy nb de cy en en de cy de de de en de cy cy cy fr it cy cy jbo cy cy en en cy cy cy fr it cy cy cy cy cy en en cy cy cy fr it cy cy jbo cy cy en en cy cy cy fr cy cy cy cy cy en cy cy cy cy de cy cy en cy cy cy nl cy en ca en fr ro en cy fr en es cy nb de cy en en de cy de de de en de cy cy cy fr it cy cy jbo cy cy en en cy cy cy fr it cy cy cy cy cy en en cy cy cy fr it cy cy jbo cy cy en en cy cy cy fr cy cy cy cy cy en cy cy cy cy de cy cy en cy cy cy nl cy en ca en fr ro en cy fr en en en en en
Stryd y Gynffon – Hanes Dyffryn Ogwen
Rhai nodiadau am safleoedd diddorol yn Nyffryn Ogwen gan John Ll. Williams a Lowri W. Williams
On Mai 15, 2018 By johnllywelynYn Adeiladau hanesyddol, Cyfraith a threfn, Diwydiant
Ffordd Tanrhiw – Cerdyn post o ddauddegau’r 19g gyda manylion perthnasol gan fforddolyn caredig.  Delwedd o archif cardiau post Dyffryn Ogwen drwy garedigrwydd a chaniatâd Alaw Jones, Parc Moch, Bethesda.
Mae Rhes Tanrhiw yn deras hardd o dai deulawr a adeiladwyd mewn dwy ran yn 1902. Defnyddiwyd cerrig nadd i adeiladu’r rhannau isaf tra oedd y rhannau uchaf o dan orchudd o lechi yn nhraddodiad gorau pensaernïaeth tai Stad y Penrhyn. Cyfeirir at y teras ar dafod leferydd, fel ‘Stryd y Gynffon’ neu ‘Tell Tale Terrace’, oherwydd adeiladwyd y tai ar gyfer lletya teuluoedd chwarelwyr a fynnodd weithio yn ystod Streic Fawr y Penrhyn rhwng 1900 ac 1903. Adeiladwyd nifer o dai ychwanegol yn Nhregarth a chafwyd datblygiadau tebyg, ond llai eu maint, yn Hendyrpeg a Chilgeraint. Cost yr deiladu yn Nhregarth oedd £5,000.
Problem fawr y dewiswyr oedd gosod tai yn Nhregarth a Mynydd Llandygái lle’r oedd streicwyr yn byw, ac yn arbennig felly mewn amgylchiadau pan oedd amodau’r prydlesau’n trosglwyddo yn ôl i berchnogaeth y Penrhyn. Yr oedd achosion anodd i’w datrys. Yn Llwybr Main ar farwolaeth gwraig oedrannus gwnaethpwyd cais i adnewyddu’r denantiaeth gan ei mab, sef W. H. Williams, is lywydd pwyllgor y streic. Adeiladwyd y tŷ gan ei dad ac yr oedd yntau wedi gwario hyd at £65 yn gwella’r cartref. Derbyniwyd y denantiaeth yn yr achos hwn ond mae’n debyg fod y trafodaethau’n danbaid ar brydiau yn y drafodaeth ynghylch a ddylid di-gartrefu tenantiaid. Gellir mesur maint y broblem yn Llwybr Main pan mai dim ond tri thŷ yn 1901 oedd ym meddiant chwarelwyr a oedd yn mynnu gweithio a gweddill y 26 tŷ yn nhenantiaeth streicwyr. Hwn oedd un o’r cyfnodau mwyaf cythryblus yn hanes Dyffryn Ogwen pan ddrylliwyd pob egwyddor a oedd yn angor i gymdeithas gymodlon. Mae Rhes Tanrhiw yn cynrychioli hawl pobol i fyw mewn heddwch a chytgord, ond ni ellid cyflawni hynny gan fod seiliau’r gymdeithas yn gaeth i ofynion teyrn a reolai’r gwaith yn ogystal â marchnad dai yr ardal.
R Merfyn Jones. 1981.  The North Wales Quarrymen 1874- 1922. Caerdydd
Jean Lindsay   1987. The Great Strike : A History of the Penrhyn Quarry Dispute of 1900-1903. Newton Abbot.
Y traddodiad corawl yn Nyffryn Ogwen
Bethesda ac aur y Wladfa
Gadael Ymateb Diddymu ymateb
Rhowch eich sylw yma...
Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:
E-bost (angenrheidiol) (Nid yw'r cyfeiriad yn cael ei ryddhau)
You are commenting using your WordPress.com account. ( Log Out /  Newid )
You are commenting using your Google account. ( Log Out /  Newid )
You are commenting using your Twitter account. ( Log Out /  Newid )
You are commenting using your Facebook account. ( Log Out /  Newid )
Rhoi gwybod i mi drwy e-bost am sylwadau newydd.
Rhoi gwybod i mi drwy e-bost am unrhyw gofnodion newydd.
Hau a Medi Ŷd
Llys y Gwynt, Dyffryn Ogwen a’r Rhufeiniaid
Dafydd Fon ar Tyn yr Hendre
Arwyn Oliver ar Tollty Hendyrpeg
Melin Cochwillan… ar Chwarel William Williams
Melin Cochwillan… ar Jamaica
Robert Morris ar Stand lefrith Bryn Owen
Hau a Medi Ŷd
Llys y Gwynt, Dyffryn Ogwen a’r Rhufeiniaid
Dafydd Fon ar Tyn yr Hendre
Arwyn Oliver ar Tollty Hendyrpeg
Melin Cochwillan… ar Chwarel William Williams
Melin Cochwillan… ar Jamaica
Robert Morris ar Stand lefrith Bryn Owen