cy en cy en pt en cy cy cy cy de cy cy cy sl cy cy cy cy cy cy eo de cy nds fr cy cy kw cy cy cy cy cy et cy cy cy cy en de de fy en cy cy cy fy de nds cy cy cy cy de cy de en cy en kw fy cy cy en en en en en en en
Pryd? Amser cinio. dydd Sadwrn Hydref 26, 2013.
Erbyn hyn yn y byd cerddoriaeth yng Nghymru, sdim llawer o fobl yn clywed y geiriau ‘Llwybr Llaethog’ ac yn meddwl am galacsi ein hunain yn y gofod. Yn hytrach, mae pobl yn meddwl am ddau foi ar lwyfan mewn cotiau gwyn tu ol i offer technegol cymleth iawn yn blastio synau arallfydol. Dau foi sydd wedi gwasanaethu, hybu a chreu cerddoriaeth amgen Cymraeg ers 28 mlynedd. Dau foi sydd wastad yn meddwl tu hwnt i’r box mewn dulliau di drais, cyfoes a chreadigol ond byth yn brin o letygarwch hen ffasiwn! Y ddau foi? John ‘Gedru’ Griffiths a Kevs Ford – Llwybr Llaethog. Roedd y gyrrwr taxi yn gwybod yn union i le’r o’n i’n mynd yn Grangetown… wrth iddo dynnu drosodd, dywedodd mewn acen Caerdydd, “cross the road… it’s the 3rd door on the right.” Atebodd John y drws, roedd Kevs allan yn nol llysiau i’r cawl. Wedi Kevs gyrraedd i baratoi’r cawl… oedd hi’n LL.LL. HQ! John ar y ffôn efo Dave R Edwards a Kevs yn trafod prosiect efo Menter Caerdydd. Ymhen chydig, dechreuodd y ddau setlo… album ‘Dub Cymraeg’ ymlaen yn y cefndir, cawl ar y bwrdd (neis iawn hefyd!). Record…
Llongyfarchiadau ar yr album newydd ‘Dub Cymraeg’, ymateb dda?
Kevs: Yeah! Da ni wedi gwerthu lot o CD’s a vinyl a gyna ni chydig o reviews reit dda, Rhys Mwyn, Golwg 360…
John: Downloads wedi gwerthu hefyd, ie ma wedi mynd yn reit dda
Mae lot o pobl yn cyfrannu ar yr album, faint mor bwysig ydi cydweithio efo pobl eraill?
K: Holl bwysig! John a fi ddim yn ganwrs, dwi ddim eniwe…
J: Wyt…  fedri di’n ganu well na fi!
K: Ia wel… dim fel Jarman, Gwenno a Ruth. Ma’n dda cael llais gwahanol ar gân gwahanol, texture. Mae na lot o bobl isio neud stwff efo ni, da ni’m yn mynd allan i chwilio am ganwrs…
J: Wel weithia, dwi yn…
K: Ie.. ond mae na lot o fobl yna sydd yn…
J: Nes i ffeindio Osian Opera. Mae na un trac ar yr album – Mwydro. Oni allan ar pnawn Sadwrn efo ffrindia i Canton, cwrdd a boi ma yn pub ac oedd o’n son… “Dwi newy symyd nol i Gymru o Lundain, oni’n Opera singer yn fana, es i’n pissed off efo’r opera scene…”, so oni’n syth fel, right… tyd draw i ty ni! Daeth o a’i ffrind draw a natho ni baratoi gwledd, bwyd a diodydd ballu… wedyn, “..ti isio warble yn y stiwido?”, twbo… meics ymlaen a ballu. Ie, freestyle session oedd hwnna mwy na’m byd. Mae Dyfrig Topper ar cwpl o tracs ar yr album ‘ma, oni gweithio efo Dyfrig tua ugain mlynedd nol, oedd o’n canu ar project ‘Da Da’ nathon ni… one off 12”. Ganddo llais uffernol o dda a mae o’n one take wonder twbo, oedd o jest digwydd bod o gwmpas a mae o wastad yn keen in neud unrhywbath cerddorol. Gwenno, mae hi’n byw jest dros ffordd a wedi gweithio efo hi tua pymtheg mlynedd… ie ma’r connections yna.
Mae swn unigryw i LL.LL., dybi yn amlwg… ond yn cyffwrdd ar elfennau diwydiannol hefyd, oes cyfrinachau? Oes proses arbennig i’r cynhyrchu? Ta ydy o’n broses lobscows?
K: To a certain extent, cadw’r peth yn fudr, dim rhy lan a pur. Jest gwrando ar y sain… ma’n bwysig i rili gwrando’n iawn ar y sain. Beat lawr gynta fel arfer, drums go iawn, electronic drums neu sampl…
J: Weithia da ni dechra efo tiwn. Ma Kevs efo tiwns, dwi efo tiwns… wedyn dechra rhoi beats lawr.
K: Tyfu’n organic wedyn…
J: Efo’r album newydd, mae’r elfen cynhyrchu obfiysli’n holl bwysig yn fana cos da ni’n chwarae’r mixing desk fel offeryn twbo, dyna’n union beth oedd yn digwydd efo’r hen tracks yma, yn y studio dros penwythnos a jest gorffen pob dim. Live mix, done! Erbyn hyn efo computers ti gallu mynd dros pob dim. Ddaru ni dysgu sut i neud dub ar hen analog desks, da ni jest dod a’r un method i computers. R’un theory rili…
Da chi’n cydweithio’n dda efo’ch gilydd?
K: Da ni ddim yn ffraeo…. rarely! (chwerth)
Oes yna offeryn sydd dal efo chi o’r dechrau?
K: Genai bass nes i brynu yn 1982… dwi dal i chwarae fo. Hondo 2 Pro. Swn da!
J: Roland SH101 Synth… ond mae o efo Ed Holden ar hyn o bryd. Genai gitar acwstic nesi brynu gan Kevs am £2.40 yn 1974… dwi dal i chwara fo.
Beth oedd sbardun LL.LL.?
J: Y syniad gwreiddiol oedd recordio un trac rili, Rap Cymraeg, cyn i ni wybod bod na sîn tanddearol yn digwydd.
K: Wedyn nes i symyd nol i Llan Ffestiniog tra oedd John dal i fyw yn Llundain, oedd gyna ni tracs oedda ni wedi recordio yn Llundain. Yn Blaenau oedd Dafydd Smith yn gneud few vocals ond y shout cynta cafom ni oedd gan Rhys Mwyn, “da chi isio neud EP?”…
J: Oedd Dic Ben yn byw yn Llundain ac oedd Dafydd Smith yn nabod Dic Ben ac oedd Dic Ben yn nabod Rhys Mwyn so nes i seiclo rownd i ty Dic Ben efo’r cassette ma o un trac oedda ni wedi neud. Nath Dic roi hwnna i Rhys a nath Rhys gysylltu yn ôl yn gofyn am tri trac arall i gwblhau EP, nath hwnna wedyn troi mewn i EP ‘Dull Di Drais’.
K: So ma lawr i Rhys Mwyn… kind of. A Tony Schiavone….
J: Syniad Tony Schiavone oedd o i roi sampls o Fred Fransis i ni samplo mewn gigs. Ia, so chydig o singles ar Label Anhrefn wedyn nath John Peel pigo fyny arna ni, cynnig sesiwn… a nath hynna arwain at deal efo label yn Lundain – Side Effects. Cal ei redeg gan boi o Bethesda, Brian Lustmord. Mae ei fand o dal i fynd!
Wedi 28 mlynadd ar y sîn… beth, yn eich tyb chi, yw’r uchafbwynt?
K: Criw Byw, Fideo 9. Oedd o’n sioe brilliant…. mae wedi mynd lawr allt ers hynna.
J: Ia ti’n iawn. Hefyd, yn y 90’a cynnar, oedd na cwpl o gigs / raves massive…’92 neu rwbath??? Noson Claddu Reu a ballu. Cwpl o filoedd o fobl jest yn mynd yn nuts. System sain ffantastic, lasers a ballu… pretty good!
J: Pob Steddfod?  (chwerth!!)
K: Rhaid i bobl jest trio’n cletach… “Must try harder, see me after class!” (chwerth!)
J: Mor gymaint o betha yn missing,,,
K: Angen mwy o music gwahanol, gormod o acoustic guitars.
J: Angen gwell rhwydwaith o gigs…
K: Run bandiau yn chwarae yr un llefydd trwy’r adeg. Fel arfer country folk acoustic…. (yn canu mewn llais neis) la, la, la, la, la
J: Da ni am ddechrau gwobrau ein hunain, ‘Gwobrau Cerddorol LL LL’, gwobr am rywbeth sydd wedi ysbrydoli ni. Mawrth 1af 2014. Mae na croeso i’r cyhoedd awgrymu petha, bands, caneuon a rhaglenni ayyb. Ond ni sy’n dewis!
(John yn mynd i’r gegin)
John, wedi clywed lot am dy goginio. Ti’n dipyn o chef?
K: Dwi’n cwcio hefyd…
J: Dim yn chef na… ond dwi’n gallu neud bwyd. Mae’r ddau ohonan ni yn gallu cwcio’n dda iawn, mae Kevs well yn neud pwdins na fi.
K: Dwi mwy keen na John, dwi’n coginio mwy na fo dwi meddwl. Oni neud casserole ddoe, heddiw dwi meddwl neud soup allan ohono… prynu chydig o veg a cario mlaen. Dwi rili hoffi bwyd… mae na o hyd bwyd yn mynd ymlaen yma, cawl in particular.
Ydi LL.LL. am wneud album sydd ddim yn defnyddio technegau ‘electro’?
LL.LL.: Na, im rili…
J: Ma Kevs yn perfformio mewn pythefnos yn y Chapter efo cello trwy fuzz box…
K: Da ni wedi gneud un acoustic trac, ‘Meddwl’, efo fi ar harmonium a trwmpet…
J: Mae na live drums ar yr album yma….
Yda chi am gadw ar gledrau ‘electro’ tan byddech yn fyw?
K: Hmmm… never say never
Cwestiwn eu hunain: Os fysan ni’n ennill y loteri, fysa ni dal yn gneud music?
J: Wel dwi’m yn trio’r loteri… ond ie byswn i.
K: Na fi chwaith…. (chwerth). Mae cerddoriaeth yn ein enaid!
DUB CYMRAEG allan rwan! Vinyl – CD – Lawrlwytho