cy es es en es cy cy ca en cy nl en cy su cy en en es eo de cy fr cy jbo cy cy cy fr it cy cy jbo cy cy en en cy cy cy fr it cy cy cy cy cy en fr cy cy cy fr nl cy cy cy cy cy en fr cy cy cy fr nl cy cy jbo cy cy en fr jbo cy cy es en es cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy es en en cy cy nl cy la es cy nb cy cy cy su cy ceb cy cy ca en cy nl en cy su cy su cy es es en es
Wastad ar y Tu Fas: neu jest cyfle am good laugh? | POBL CAERDYDD | #PoblCaerdydd
6 Gwlad actio Adar Gleision Addysg am dram amgen Amgeuddfa Werin Cymru Aneirin Karadog anufudd-dod dinesig Archif Aros mewn Arswyd Arthur Machen Bardd Plant Cymru BBC Cymru BBC Radio Cymru Bluebirds Busnes Cadeirlan LLandaf Caerdydd Calan Gaeaf Canolfan mileniwm Cymru Capel y Crwys Cariad Carwyn Jones chwedl cig clybio Cwis Cwpan y Byd 2013 rygbi'r gynghrair cyfaddawd cyfrwng argraffu Cymraeg Cynghanedd Cŵn Dafydd Huws Datgyfodiad dathlu penblwydd De-Ddwyrain Asia dicter Disgo diwedd y byd Dyddiadur y Dyn Dwad Elyrch ffansin galar Gareth Blayney Gareth Thomas Gary Slaymaker gemwaith Geraint Lewis Gigs good cop bad cop Gulp Guto Pryce Gwesty Nos Da Gwyl 100 Dylan Thomas hanes Cymru Hywel Emrys Iaith John Rea Leighton Andrews Llwyau caru Mabinogi Made in Roath Merêd Evans Mewn Cymeriad Motorpoint Arena New Theatre Nosweithiau mas perfformio perthynas Pobl y Cwm Prifddinas pync RLWC2013 RSPB Ruth Mclees Ryan Davies Rygbi Rygbi'r Cynghrair Santes Dwynwen Sant Ffolant Sant Teilo sector preifat sioeau ysgol siopa Sombis Splott Stadiwm y Mileniwm sylwebu talent teyrngarwch Time Flies traddodiad Y Dinesydd ymchwil Y Meirw Byw ymlacio Ysgolion cynradd
Weithiau, mae modd gwrando ar rhywbeth, heb deimlo eich bod wedi cael gafael ar ysbryd a chalon y darn.
Dyna a ddigwyddodd i mi wrth wrando ar Wastad ar y Tu Fas, sef rhaglen gan Rhys Mwyn yn olrhain hanes rai o’r Cymry Cymraeg fu’n rhan o is-ddiwylliant y Mods yn y chwedegau.
Un peth pwysig am y Mods, wrth gwrs, yw’r ffaith fod cymaint o’r hyn a oedd yn nodweddiadol amdanynt yn dibynnu ar eu hedrychiad. Y dillad, y gwallt, y Parkas a’r Vespas. Mae’n beth anoddach ar y radio, felly, i greu darlun o fyd y bobl ifanc a ddaeth yn rhan o’r is-ddiwylliant hwn. Yn yr un modd, fe fyddai’n anodd i mi ddisgrifio yma waith Miro (heb gynnwys unrhyw luniau) gan greu, ym meddwl y darllenydd, ddarlun clir o waith yr artist o Barcelona.
Ond chwarae teg i Radio Cymru am fynd i’r afael a’r pwnc. Mae’r syniad yn un da – sef edrych ar ddarn o fywyd ein gwlad nad sydd ynghlwm a’r meysydd ‘arferol’ (megis gwleidyddiaeth, hanes, llenyddiaeth, barddoniaeth, amaethyddiaeth, cerddoriaeth ac eisteddfodau). Yn hytrach, dyma gyfle i glywed lleisiau pobl nad sy’n cael eu clywed yn aml ar y cyfryngau Cymraeg.
Bachgen ifanc oeddwn i, yn ystod y chwedegau, yn byw yng Nghaerdydd. Er fy mod yn cofio gweld ambell i skinhead brawychus, nid wyf yn cofio gweld llawer o Mods yng Nghaerdydd (os o gwbl). Ac yn wir i chi, yng Ngogledd Cymru y daeth Rhys o hyd i’w griw o hen Fods i’w holi. A oedd Gogledd Cymru, felly, yn fwy cwl na’r De yn y chwedegau?! Mae’r cwestiwn yn sail ar gyfer PhD i rywun, yn sicr.
Felly dyma Wendy Baker, Vaughan, Frank, Elwyn a ‘Shamrock’, o Glasfryn, Caernarfon, Llangefni, Llanfairfechan a Phenygroes (the only Mod in the village?) yn cael y cyfle, gan Rhys Mwyn, i adrodd eu hanes – ac i fynd a ni yn ol mewn amser, i ddyddiau cyffrous eu harddegau gwyllt. Ac, i gymharu efo acenion cockney Phil Daniels a Toyah Wilcox yn y ffilm Quadrophenia, peth rhyfedd oedd clywed gan Mods a fu’n gwisgo Parkas a gyrru Vespas mewn acen gogleddol.
Cawsom glywed (droeon lawer) am y dillad, y gwallt, y colur a’r Vespas. Ac, wrth gwrs, y miwsig. Ac fe gawsom ddetholiad da iawn, gan Rhys, o gerddoriaeth y Mods (yr Who, y Small Faces, Booker T and the MGs a mwy). Cawsom hanes cynnar y Mods (yr enw’n deillio o ddiddordeb y Mods cyntaf mewn jazz modern) a’r dylanwad arnynt gan ddillad a ffilmiau Ffrenging ac Eidalaidd. Soniwyd am eu dewis o’r Vespas, yn hytrach na beiciau modur, er mwyn sicrhau na fyddai olew’r beic yn difetha’r dillad ffasiynol. Cyfeiriwyd at y ‘pills’ (ond heb esbonio mae amffetaminau oedd y cyffur a ddewisiwyd gan y Mods. ‘Roeddent yn gyfreithlon bryd hynny – ac fe’u dewisiwyd er mwy eu cadw’n effro, ac yn ‘sharp’ – yn hytrach nag er mwyn ‘dianc o’r byd’).
Cawsom glywed am yr ymladd rhwng y Mods a’r Hell’s Angels. Clywsom am y teithiau ar gefn y Vespas, i Rhyl yn bennaf (yn hytrach na Brighton) – gan ddefnyddio’r mapiau a ddosbarthwyd yn rhad ac am ddim gan y Little Chef. A theithio drwy’r glaw am 24 awr i gyrraedd Great Yarmouth – cyn dawnsio drwy’r nos a meddwi. Amser gwych, mae’n debyg – tra’n teimlo’n rhan o rhywbeth pwysig.
Ond prin oedd y lleisiau gwir ddiddorol neu ddadlennol. Heblaw am y dillad, y miwsig a’r Vespas, methais a chael gafael ar beth, yn union, oedd y berthynas rhwng y Mods o Ogledd Cymru a’u cymdeithas – a beth, yn eu tyb hwy, oedd y pwynt o fod yn Mod.
Wastad ar y tu fas? Tu fas i beth? A sut? Ni ddywedwyd wrthym.
Ar y llaw arall, efallai fod teitl y rhaglen ychydig yn gamarweiniol – a fod bod yn Mod yn ddim mwy na cyfle i gael good laugh.
Nodyn: Mae’r uchod yn gopi o erthygl a gyhoeddwyd yng nghylchgrawn Golwg yn ddiweddar, yn y golofn Ar y Soffa, sy’n trafod cynnyrch S4C a Radio Cymru.
sylw ar yr adroddiad yma
© Hawlfraint 2019 POBL CAERDYDD. Cedwir Bob Hawl.