en ceb cy cy en cy en arz cy en en en en en cy cy cy cy cy cy en en fr it cy fi de es fi it cy ml de en cy ru cy cy ru cy cy fr cy cy ru cy cy de cy en de en cy de ca es ro en en de en ms de ro tr mk cy en als cy eo de cy tr oc io es ca de en oc en tr ru cy en oc cy cy de cy cy ru cy es ru cy cy ru cy lt de war es ru cy br ru cy su en cy ast ru ku en de cy en en cy cy ru cy fr de cy fr ru cy cy tt cy cy cy en en en fr so cy ru cy cy ru cy en nl es cy ru cy ca de cy cy oc cy en ru en fr ca en en eu cy cy de en en ca cy eo de cy en eu cy cy ro cy en it cy de ru cy de de nds de hy kw cy ca kw cy ru cy cy ru cy cy ru cy es eu cy cy ro cy cy it cy de de cy ast ru cy cy ru cy en eu cy cy ru cy et ru cy fr de az es pt cy es ca et es ca cy fr ru cy es eu en nl de en cy cy en
Rhestr o enwau nodweddion y tirwedd a'u hystyriaethau
Pwysigrwydd y dudalen hon yw i hyfforddwyr ac unigolion gael deall ystyr enwau ac unrhyw chwedl neu ffaith ddiddorol am yr enw hwnnw.
Gwelwch hefyd fod manylion lleoliad yr enw ar fap ordnans. Os am glywed yr enwau yn cael eu hynganu, mae sŵn llais ar y fersiwn Saesneg.
Cynhyrchwyd y rhestr fel ei bod yn hawdd i’w defnyddio a gallwch drefnu’r indecs mewn ffyrdd gwahanol, ac os ydych yn chwilio am un rhan benodol a’i ystyr gallwch ddefnyddio’r bar chwilio.
Pont sydd wedi ei leoli ar ben y glogwyn, nid penglog fel rhan o'r corff.
Yr oleddf wen, sef llethr. Nid y gair golau.
Copa yr oleddf wen, sef copa'r mynydd.
Carnedd- gair arall am fynydd.
Mynydd wedi'i enwi ar ol Dafydd ap Gruffudd, brawd Llywelyn ein Llyw Olaf. Daliwyd Dafydd yng ngastell y Bere, 21 o Fehefin 1283, fe'i dienyddiwyd yn yr Amwythig
Cwm golau y lleuad, naill ai o enw'r planhigyn lloerlys neu o'r gair lloer am y lleuad.
Cyfeiriad eto at y lleuad, neu'r planhigyn lloerlys, sydd eto yn gysylltiedig gyda'r lleuad
Darn o dir helaeth sy'n amlwg yn uwch na'r tir o'i gwmpas, ond ddim yn fynydd.
Clogwyn mawr o ran maint.
Afon y lleuad, neu afon golau y lleuad
Tal y Llyn Ogwen (Fferm)
Pen pellaf llyn Ogwen
Fferm ar lannau yr afon Denau
Afon denau sef cul
Tir mynyddig Bodesi sef cartref person o'r enw Esi neu Esaiah
Yr ochr arall i glogwyni Ysgolion Duon, wedi ei enwi ar ol edrychiad y graig o ran lliw ac fel grisiau
Malwen ceir yma, efallai oherwydd edrychiad y creigiau
Afon ger cartref Esi neu Esaiah
Bron- ochr bryn neu gefnen
Bryn cynnes o ran tymheredd efallai
Cartref, lle roedd Esin neu Esaiah yn byw
Allt serth las, sef gwyrdd
Bwlch ar gribyn Drum- sef cefnen neu fraich yn ymestyn o'r mynydd
Mynydd wedi ei enwi ar ol Llywelyn Fawr sef Llywelyn ap Iorwerth 1173-1240, Taid Llywelyn ein llyw Olaf.
Craig y Tri Marchog
Yr enw cywir ar hwn yw Craig yr Ogof.
Cwm Ffynnon Llugwy, sef goleuni, o'r gair Leuk. Lleu oedd duw goleuni a thywyllwch y Celtiaid . Mae'n sicr fod y llyn a'r dwr yn gysygredig
Clwstwr o greigiau hir
Craig wedi ei leoli uwchben ffynnon Llugwy
Ansicr ei ystyr, efallai yn golygu caregog iawn, neu yn golygu gafr fach sef myn gafr.
Afon sy'n rhedeg o Ffynnon Llugwy
Fferm ar lan afon Llugwy
Pen y Waun Wen sef diwedd, copa y tir gwlyb.
Cribyn siap cyfrwy, pwy oedd Eryl? Ffermwyr a hen fapiau yn nodi y lle fel Pen y Waun Wen
Llyn Llugwy sef goleuni, o'r gair Leuk. Lleu oedd duw goleuni a thywyllwch y Celtiaid . Mae'n sicr fod y llyn a'r dwr yn gysygredig
Pen yr Helgi Du
Mae'r helgi sef ci hela, yn ol chwedloniaeth Gymraeg, dim ond helgi du sydd yn gallu dal gwrach sydd wedi trawsnewid i ysgyfarnog. Sylwer pa mor agos yw'r mynydd i Pen Llithrig y Wrach.
Fel rhan o'r corff, estyniad, neu ran uchaf o fynydd, neu fryn.
Tal y Braich Uchaf
Fferm wedi ei leoli ar ddiwedd y fraich.
Afon sy’n rhedeg lawr o Gwm Clud
Afon o Llyn Cwn
Twmpathau ar ochr y llyn, yn cyfeirio at chwedlonaeth, beddau ar gyfer milwyr Ynys Prydain
Bwlch Blaen Cwm Idwal
Bwlch ar ben y Cwm
Bwlch y Ddwy Glyder
Bwlch neu gyfrwy rhwng y ddau fynydd
Ffurf ar y graig tebyg i gastell, lle gwelir y geifr yn aml.
Nodwedd creigiog sy’n debyg i siap castell neu gaer
Clogwyn o liw tywyll.
Clogwyn; darn serth iawn iawn o graig.
Clogwyn lle y gwelir giefr yn aml
Clogwyn; darn serth iawn iawn o graig.
Nid ydym yn siwr pam ‘Tarw’
Mae’r cwart yn y graig yn debyg i gnu defaid duon.
Gweler yr esboniad i chwedloniaeth Idwal
lle cysgodol, neu o’r gair cludair sef yr un tarddiad a enw’r mynyddoedd Glyder Fach/ Y Gludair Fach a Glyder Fawr / Y Gludair Fawr
Mae’r cwart yn y graig yn debyg i gnu defaid.
Ffos, neu nant sy’n ffrydio’n wyn
Glyder Fach / Y Gludair Fach
Pentwr neu dwmparh yw ystyr Gludair neu Glyder
Glyder Fawr / Y Gludair Fawr
Pentwr neu dwmparh yw ystyr Gludair neu Glyder
Llywbr wedi ei enwi ar ol rhyw garw. Dim syniad pa garw!
Llwybr sydd yn arwain o/at rhiwiau caws
Llwybr mae’r geifr yn ei ddefnyddio
Darn o’r llyn sydd o siap llygad.
Llyn yng Nghwm Bochlwyd
Llyn yng Nhwm Clud
Llyn llai na Llyn Clyd, ond yn yr un cwm
Gweler yr esboniad i chwedloniaeth Idwal
Posib yn le i gwn hela gael seibiant a thorri syched
Nant wedi ei enwi ar ol ifan, nid ydym yn siwr pwy oedd ifan.
Enwi ar ol ei debygrwydd i gaws, neu yn fan cysgosol i odro anifeiliaid i greu caws.
cyfuniad o 3 caer, castell y geifr, castell y gwynt a twll du.ar ardal rhwng rhain
Nentydd sy’n ffrydio’n wyn
Dos o’r gair carnedd sef copa mynydd.
Nodwedd gyffredin sef brig ardal o dir, tebyg i siap crib ceiliog.
gwaddodion sydd wedi disgyn o’r twll du tebyg i ‘gro’
Hollt neu hafn yn y ddaear.
Y Sgwar, Llanrwst, Sir Conwy, LL26 0LG
©2018 Menter Iaith Conwy T&Cs