cy en en en en en en en cy en en en en en en cy en en en en en en en cy en en cy cy en it en en en en la cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy nl en en it en tr en en cy en cy en en en cy en en en en en en en en en fa en en cy cy en it en en en en cy cy cy cy cy cy cy cy nl en en it en tr en cy cy en it en en en en cy cy cy cy nl en en it en tr en cy cy en it en en en en cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy de nl en en it en tr en en en en en en en en en en en en it en pt en it en en en en en en en en cy en en en
Cyhoeddi ‘geiriadur’ o Enwau Lleoedd Cymru - The Ceredigion Herald
'Un gam o’r ffordd': Dai Lloyd, AC
BYDD RHESTR gynhwysfawr o enwau lleoedd Cymru yn cael ei chyhoeddi gan Gomisiynydd y Gymraeg ar 20 Mehefin, fydd yn cynnig sillafiad safonol ar gyfer enwau pentrefi, trefi a dinasoedd yng Nghymru.
Mae’r rhestr, fydd ar gael ar-lein ar wefan Comisiynydd y Gymraeg, yn cael ei disgrifio fel ‘geiriadur’ i wirio sut i sillafu enwau lleoedd. Mae bron i 3,000 o enwau ar y rhestr, ac mae’n ffrwyth blynyddoedd o waith ymchwil ac ymgynghori yn y maes.
Yn ystod wythnos Eisteddfod yr Urdd eleni bu’r Comisiynydd yn gofyn i ymwelwyr brofi’r rhestr ddigidol ar ei stondin. Erbyn diwedd yr wythnos roedd dros 750 o binnau wedi eu rhoi ar y map yn nodi fod enw tref neu bentref wedi ei wirio ac mae unrhyw enwau oedd yn ymddangos ‘ar goll’ wrthi’n cael eu hychwanegu at y rhestr.
Dywedodd Comisiynydd y Gymraeg, Meri Huws, “Rydym yn hynod o falch ein bod bellach mewn sefyllfa i gyhoeddi rhestr safonol o enwau lleoedd yng Nghymru. Mae’r digwyddiad hwn yn benllanw blynyddoedd o waith ymchwil gan ein tîm bychan o fewn Comisiynydd y Gymraeg mewn ymgynghoriad â phanel o arbenigwyr ar enwau lleoedd. Rydym yn ddiolchgar iawn i’r arbenigwyr hyn am eu cyfraniad anhepgor at y prosiect hwn yn sicrhau bod sail gadarn i bob un o’r argymhellion.
“Mae gan lawer ohonom farn bersonol am sut i ysgrifennu enwau lleoedd yn ein milltir sgwâr ac mae’n bosibl na fydd pawb yn cytuno â phob argymhelliad ar y rhestr. Nid gorfodi yw ein bwriad, ond yn hytrach argymell, a cheisio sicrhau bod cysondeb yn y modd yr ydym yn sillafu enwau lleoedd yng Nghymru mewn cyd-destunau swyddogol.”
Un o’r sefydliadau sydd eisoes wedi cyhoeddi y byddant yn gwneud defnydd o’r rhestr newydd yw’r Arolwg Ordnans.
Yn ôl Pam Whitham, Rheolwr Perthnasau’r Arolwg Ordnans, “Mae gennym bartneriaeth werthfawr â swyddfa Comisiynydd y Gymraeg, ac maen nhw wedi chwarae rôl allweddol wrth i ni ddatblygu ein Polisi Enwi Cymraeg a sicrhau cysondeb o ran enwau lleoedd yng Nghymru yn ein holl gynnyrch. Rydym yn falch iawn o fod yn parhau i weithio â’r Comisiynydd ac yn croesawu’r rhestr hon fel adnodd gwerthfawr i ddiffinio enwau lleoedd yng Nghymru.”
Bydd y rhestr yn cael ei lansio mewn digwyddiad ym Mae Caerdydd, dan nawdd Dr Dai Lloyd AC. Gwnaeth Dr Dai Lloyd ymgais ym Mawrth 2017 i gyflwyno mesur fyddai’n diogelu enwau lleoedd yng Nghymru, ond pleidleisiodd y Cynulliad yn erbyn y cynnig ar y pryd.
Dywedodd Dr Lloyd, “Mae rhoi’r enwau ar gof a chadw ar restr fel hon yn mynd gam o’r ffordd at sicrhau bod y ffurfiau safonol yn cael eu cofnodi a’u parchu. Er mwyn gwirioneddol ddiogelu’r enwau lleoedd, a sicrhau na ddaw enwau eraill i gymryd eu lle’n fympwyol, credaf bod angen statws cyfreithiol i’r rhestr hon, fel sydd wedi digwydd mewn nifer o wledydd eraill.”
Wrth safoni enwau lleoedd, mae’r panel o arbenigwyr wedi bod yn dilyn canllawiau pendant. Maent yn talu sylw i ynganiad a tharddiad yn ogystal â defnydd lleol a defnydd hanesyddol o’r enw.
Mae Dr Dylan Foster Evans o Brifysgol Caerdydd yn aelod o’r panel. Dywedodd, “Mae enwau lleoedd yn rhan o’n treftadaeth a’n hunaniaeth – dyna pam y mae cymaint ohonom â diddordeb byw ynddynt. Dim ond yn yr ugeinfed ganrif y cafodd system sillafu’r Gymraeg ei safoni’n drylwyr. Bu enwau lleoedd yn araf deg yn dilyn y drefn honno: mae sillafiad megis Caernarvon yn edrych yn Seisnig a dieithr inni heddiw, ond dyna’r ffurf sydd ar gadair Eisteddfod Genedlaethol 1935!
“Nid mater du a gwyn yw sillafu enwau lleoedd, ac nid pawb a fydd yn cytuno â phob argymhelliad. Ond mae cytuno ar ffurfiau safonol mewn cronfa fel hon yn rhywbeth hanfodol os yw’r Gymraeg i fod yn iaith fodern ac addas ar gyfer yr oes ddigidol sydd ohoni.”
Bydd y rhestr ar gael i’w chwilio a’i lawrlwytho o dan drwydded agored ar wefan Comisiynydd y Gymraeg: https://bit.ly/2tjAvOG.
Eglwys Madagascar yn ymweld â Cheredigion
Gymraeg yn cysylltu mam gyda’i chymuned
Businesses’ Brexit fears dismissed
Mae y byd yn dod i Langollen
Conservative Assembly Leader Quits
Kirsty Williams announces online PGCE
Yale to unlock students’ potential
Adult learning: Richard’s story
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Mae y byd yn dod i Langollen
“Y byd yn uno mewn dathliad lliwgar a llawen”: Yn Eisteddfod Ryngwladol Llangollen
BOB BLWYDDYN mae’r byd yn dod i Langollen, tref fechan yng ngogledd-ddwyrain Cymru, gan drawsnewid y dref gysglyd gyda môr o liw, can a dawns ar gyfer Eisteddfod Ryngwladol Gerddorol Llangollen. Os na fedrwch fod yno, bydd S4C yn dod â bwrlwm yr ŵyl i’ch ystafell fyw gyda darlledu byw o’r pafiliwn a rhaglenni uchafbwyntiau gyda’r nos.
Mae’r cyflwynwyr Nia Roberts a Trystan Ellis-Morris yno i’n tywys trwy’r hwyl mewn rhaglenni uchafbwyntiau nosweithiol gyda chymorth arbenigwyr i drafod a dadansoddi’r cystadlaethau corawl, dawns, unigol ac offerynnol. Un o arbenigwyr eleni fydd y soprano Elin Manahan Thomas, un o berfformwyr Gala yr Eisteddfod y llynedd a wnaeth hefyd berfformio yn ystod priodas Dug a Duges Sussex, Tywysog Harry a Meghan Markle fis Mai eleni.
Fel rhan o’r uchafbwyntiau nosweithiol bydd eitemau arbennig wedi eu ffilmio o flaen llaw yn dilyn cystadleuwyr o Gymru, Iwerddon ac Indonesia i ddangos pwysigrwydd yr Eisteddfod Ryngwladol i bobl o ddiwylliannau amrywiol o amgylch y byd.
Y cyflwynydd Morgan Jones fydd yn cyflwyno gyda Elin Llwyd yn fyw o’r maes ar brynhawn dydd Sadwrn gan roi blas o’r cyffro o amgylch y maes ac yn y dref. “Dwi wedi cael cyfle i fynd allan i gwrdd â grwp ddawns Al Zhir yn Jakarta, Indonesia, un o ddinasoedd fwya’r byd. Cawn ddod i nabod y cystadleuwyr yn yr eitemau a byddwn ni’n dilyn eu hanes wrth iddyn nhw gystadlu yn yr Eisteddfod Ryngwladol,” meddai cyn ychwanegu, “Dwi’n edrych mlaen i groesawu criw Jakarta i Gymru!”
“Bob blwyddyn dwi’n edrych ymlaen at y teimlad o frawdgarwch rhwng cenhedloedd. Dyma yw pam fod gymaint o’r cystadleuwyr yn dod nôl bob blwyddyn oherwydd ei fod yn ŵyl o fri sy’n cael ei pharchu yn rhyngwladol, ac mae pawb yn awyddus i fod yn rhan o’i hanes cyfoethog ac i fod yn rhan o’r hwyl sydd i’w gael ar y maes ac yn y dref,” meddai Morgan.
Bydd yr wythnos yn gorffen gyda crescendo ar nos Sadwrn wrth i enillwyr y corau ieuenctid, cymysg, merched, dynion a’r categorïau agored cystadlu am deitl mawreddog Côr y Byd 2018, tlws Luciano Pavarotti a gwobr ariannol gwerth £3,000.
Ymunwch â ni yn n fechan Llangollen am wledd o gerddoriaeth a dawns wrth i’r Eisteddfod Ryngwladol dod a’r byd yn un am wythnos arbennig.
Eglwys Madagascar yn ymweld â Cheredigion
Dwy gan mlynedd o bartneriaeth: Pwysigion o Fadagascar gydag aelodau Cyngor Sir Ceredigion
AR DDYDD Iau, 7 Mehefin, cwrddodd nifer o bwysigion o Fadagascar gydag aelodau Cyngor Sir Ceredigion fel rhan o ddathliadau y cafodd eu cynnal yng Ngheredigion i ddathlu deucanmlwyddiant o’r cenhadon cyntaf a deithiodd o ardal Aberaeron i Fadagascar.
Ymwelodd y pwysigion o Fadagascar, gan gynnwys Mr Marc Ravalomanana, cyn-Lywydd Madagascar a Chadeirydd Pwyllgor Dathliadau Deucanmlwyddiant Eglwys Iesu Grist ym Madagascar (FJKM), Ceredigion dros gyfnod o ddiwrnodau. Fe wnaethant fynychu cyngherddau dathlu a gweld arddangosfeydd a oedd yn arddangos coffau o ymdrechion ac etifeddiaeth y cenhadwyr o gapel Neuaddlwyd a sefydlodd eglwys ar ynys Madagascar 200 mlynedd yn ôl – eglwys sy’n llwyddiannus ac yn cael ei fynychu’n dda hyd heddiw.
Dywedodd Cadeirydd y Cyngor, y Cynghorydd Hag Harris, a gyflwynodd Mr Ravalomanana gyda plac o crest y Cyngor, “Roedd yn anrhydedd i groesawu’r ymwelwyr o Fadagascar i Geredigion a chlywed sut wnaeth y cenhadwr hwylio a sefydlu eglwys yno, sy’n dal i fod yn gryf heddiw. Mae cyfleoedd fel hyn yn ein galluogi ni i adlewyrchu a dathlu ar y cysylltiadau sydd gan ein sir ni gyda lleoedd ledled y byd a’r cyfraniadau cadarnhaol y gallwn eu darparu i eraill.”
Gymraeg yn cysylltu mam gyda’i chymuned
Ali Evans: Mae dysgu Cymraeg o fudd mawr
MAE MAM o Sir Benfro yn teimlo bod ganddi fwy o gysylltiad â’i chymuned leol ar ôl dysgu Cymraeg ac mae’n galw ar eraill i wneud yr un fath fel rhan o’r Wythnos Addysg Oedolion.
Dechreuodd Ailinor Evans, 48, o Gilgerran yn Sir Benfro, ddysgu Cymraeg dair blynedd yn ôl gan ei bod am deimlo’n rhan o’i chymuned leol. Magwyd Ali yn yr ardal mewn teulu di-Gymraeg a symudodd i ffwrdd yn 16 oed a cholli pob Cymraeg yr oedd wedi’i ddysgu yn iau. Ar ôl symud yn ôl 19 mlynedd yn ddiweddarach, teimlodd bod angen iddi ailafael yn yr iaith.
Fodd bynnag, fel mam brysur yn gweithio, doedd ganddi byth yr amser i ddysgu Cymraeg. Yn 2015, ar ôl colli ei swydd dechreuodd weithio yng Nghymdeithas Tai Sir Benfro, sef Grŵp Ateb bellach. Cynigiodd y sefydliad ddosbarthiadau Cymraeg amser cinio am ddim fel rhan o’i bolisi Cymraeg a manteisiodd Ali ar y cyfle ac mae hi wedi mynd o nerth i nerth ers hynny.
Buan y daeth Ali i sylweddoli nad oedd awr yr wythnos yn ddigon ac roedd am ddysgu’n gynt, felly mentrodd a dechrau ar ddosbarthiadau nos. Bellach, mae ar fin ennill ei chymhwyster Canolradd fis nesaf ac yn bwriadu ymgymryd â’i thystysgrif Uwch yn y Gymraeg yn y dyfodol.
Mae Ali yn cefnogi Wythnos Addysg Oedolion 2018, a gynhelir rhwng 18 a 24 Mehefin i dynnu sylw at gyfleoedd i ddal ati i ddatblygu a dysgu sgiliau newydd fel oedolyn a dathlu effaith bositif addysg oedolion ar sgiliau a chyflogadwyedd.
Meddai Ali: “Rydw i wastad wedi bod eisiau bod yn rhugl yn y Gymraeg, ond heb deimlo tan nawr bod gen i’r amser i ymrwymo i hynny. Pan gyflwynodd fy nghyflogwr wersi Cymraeg a oedd yn cael eu cynnal yn yr ystafell drws nesaf i fy swyddfa, doedd gen i ddim esgus mwyach.
“Rydw i’n byw mewn cymuned wledig lle mae tua 60% yn siarad Cymraeg rhugl. Dydw i erioed wedi cael fy ngwneud i deimlo’n anesmwyth yma, ond roeddwn i’n awyddus i ddysgu Cymraeg er mwyn integreiddio’n llawn yn y gymuned. Mae’r rhan fwyaf o’n busnesau, siopau, tafarndai a chaffis lleol yn gweithredu yn y Gymraeg felly rydw i wrth fy modd yn gallu cynnal sgwrs a byw fy mywyd bob dydd yn hyderus yn y Gymraeg.
“Mae dysgu Cymraeg wedi bod o fudd yn fy ngwaith hefyd. Rydw i’n gorfod siarad â thenantiaid yn aml yn fy ngwaith i holi a oes ganddyn nhw unrhyw bryderon neu faterion maen nhw am eu codi ac mae’n braf eu bod yn gallu gwneud hynny yn Gymraeg os ydyn nhw’n teimlo’n fwy cyfforddus yn gwneud hynny. Mae fy nghyflogwr wedi bod yn gefnogol iawn ar fy nhaith ddysgu ac yn neilltuo amser i mi astudio a’r amser i sefyll arholiadau.
“Byddwn yn annog unrhyw un sy’n ystyried dysgu Cymraeg i wneud hynny. Os nad ydych chi am ymrwymo i gwrs nos, mae llawer o opsiynau llai dwys sy’n cynnig blas i chi yn gyntaf. Mae llawer o gymunedau lleol yn cynnal boreau coffi neu yn cydweithio â mentor lleol lle gallwch gyfarfod a sgwrsio yn Gymraeg gyda’ch gilydd. Mae’r gymuned Gymraeg yn gefnogol iawn ac yn annog dysgwyr cymaint ag y gallan nhw.”
Cynhelir Wythnos Addysg Dysgwyr 2018 rhwng 18 a 24 Mehefin ac mae’n dathlu dysgu gydol oes – yn y gwaith, fel rhan o gwrs addysg cymunedol, yn y coleg, mewn prifysgol neu ar-lein. Mae’r wythnos wedi ei chynnal yn flynyddol ers 27 mlynedd bellach, gan hyrwyddo’r cyrsiau amrywiol sydd ar gael i oedolion, o ieithoedd i gyfrifiadura, o ofal plant i gyllid.
Meddai Eluned Morgan, Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes: “Rydyn ni’n aml yn meddwl am addysg fel rhywbeth rydyn ni’n ei wneud yn ifanc, ond mae dysgu yn weithgarwch gydol oes.
“Mae Ali yn enghraifft berffaith o rywun sydd wedi elwa ar ddysgu Cymraeg fel oedolyn. Mae’r Gymraeg yn perthyn i ni gyd, a beth bynnag yw’ch oedran dyw hi byth yn rhy hwyr i ddechrau dysgu. Mae mwy o gyfleoedd nag erioed i bobl o bob oed ddechrau dysgu Cymraeg, yn yr ysgol, coleg neu fel oedolyn. Bydd pob unigolyn sy’n manteisio ar y cyfle i ddysgu ein hiaith yn ein helpu i gyrraedd ein targed uchelgeisiol o un filiwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050 a fydd yn croesawu’r iaith ac yn ei defnyddio ym mhob cyd-destun.
“Gobeithio y bydd yr Wythnos Addysg Oedolion yn ysgogi pobl o bob oedran ledled Cymru i ddysgu sut gallant ddatblygu eu sgiliau. Mae’r Porth Sgiliau i Oedolion hefyd yn cynnig cyngor ac arweiniad o bob math ar yrfaoedd i unrhyw un sydd am wella eu sgiliau a’u cyflogadwyedd neu ddychwelyd i’r gwaith.”
Meddai David Hagendyk, Cyfarwyddwr y Sefydliad Dysgu a Gwaith yng Nghymru: “Mae mynd yn ôl i’r byd addysg yn cynnig manteision enfawr i oedolion. Dengys y dystiolaeth y gall wella eich iechyd, bywyd teulu, y cyfle i gael gwaith, neu ddyrchafiad yn y gwaith. Gall cymryd y cam cyntaf yn ôl i addysg oedolion ymddangos yn dalcen caled i ddechrau, ond mae rhywun wastad wrth law i’ch cefnogi ar y daith.
“Mae’r Wythnos Addysg Oedolion wedi’i chynnal yng Nghymru ers 27 mlynedd ac wedi helpu cannoedd ar filoedd o oedolion ar hyd a lled y wlad. Mae’n adeg ragorol i fentro i ddysgu sgil newydd, cwrdd â phobl newydd a dysgu am rywbeth sydd wedi mynd â’ch bryd erioed. Gyda’r byd yn newid mor gyflym, mae’n bwysicach nag erioed ein bod i gyd yn dysgu gydol ein bywydau. Nawr yw’r amser perffaith i ddechrau.”
Mae’r Wythnos Addysg Oedolion yn cael ei chyllido gan Lywodraeth Cymru a Chronfa Gymdeithasol Ewrop ac yn cael ei tnu gan Sefydliad Dysgu a Gwaith Cymru.
Am ragor o wybodaeth am yr Wythnos Addysg Oedolion, ewch i https://bit.ly/2JUkeXS neu ffoniwch 0800 028 4844 neu dilynwch @skillsgatewaycw.
Ceredigion celebrate RAF Centenary
London school pupils join fight to save lifeboat
MP urges good causes to apply for £20,000 funding
Bhatia and Shah batter Seconds
Rural police patrolling known ‘ritual sites’
Walker wins it for Aber on opening night
Man assaulted nurses while being restrained
© 2017 Herald Newspapers PLC. All content is correct at the time of publication.