cy cy cy en su su de de de de fr de cy de cy cy cy en cy cy nb cy fi en en en cy cy en cy cy fr cy en cy cy nl cy cy cy en de gv cy cy cy cy cy de en su su de de de de fr de cy de cy cy cy en cy cy nb cy fi en en en cy cy en cy cy fr cy en cy cy nl cy cy cy en de gv cy cy cy cy cy cy cy es cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy de cy cy cy cy cy cy cy cy cy cy en cy cy cy de cy en cy en cy cy en en en es en en en en en cy cy fr cy en cy cy nl cy cy cy cy cy cy cy cy cy en en en en de en cy cy cy en cy cy cy en en en cy
Diverse Cymru Oedran - Diverse Cymru
Swyddi Gwag|Taliadau Uniongyrchol|Cysylltwch â Ni
Iechyd Meddwl Pobl Dduon a Lleiafrifoedd Ethnig
Gr?p Effaith ar Gydraddoldeb Cyd-Creu Newid Iach
Cred a Diffyg Cred
Priodas a Phartneriaeth Sifil
Y Wasg A’r Cyfryngau
Anghydraddoldeb Oedran yng Nghymru
Gall gwahaniaethu ar sail oedran, sy’n arbennig o gyffredin mewn perthynas â phlant a phobl ifanc yn ogystal â phobl h?n, effeithio ar iechyd a lles pobl ac ansawdd eu bywyd. Gall gynnwys y ffordd y caiff rhai grwpiau o bobl, yn iau neu’n h?n, eu cynrychioli gan y cyfryngau a gall hyn ddylanwadu’n negyddol ar agweddau’r cyhoedd.
Yn ôl y cyfrifiad diweddaraf[1], roedd 519,100 o blant rhwng 0-14 oed yn Nghymru, a 199,100 yn rhagor rhwng 15 a 19 oed.
Gan gynnwys y 211,900 o bobl oedd rhwng 19-24, mae cyfanswm o 930,100 o blant a phobl ifanc yn byw yng Nghymru.
Mae plant a phobl ifanc yn rheolaidd yn profi gwahaniaethu oherwydd eu hoedran, ac yn aml cânt eu gwahardd neu eu rhoi dan gyrffyw rhag mynd i fannau cyhoeddus penodol er gwaethaf yr amddiffyniadau a gynigir gyda mathau eraill o wahaniaethu.
Mae’r cyfrifiad hefyd yn dangos bod yna 562,400 o bobl dros 64 oed (yr oedran ymddeol traddodiadol cyn y diwygiadau i oedran pensiwn yn 2011, fydd yn ei godi i 67 erbyn 2016)[2] yn byw yng Nghymru.
Mae oedran ymddeol ac oedran Pensiwn y Wladwriaeth yn wahanol.  Gall oedran pensiwn fod rhwng 61 a 68 gan ddibynnu pryd ganwyd rhywun a beth yw eu rhyw. Gall unrhyw un barhau i weithio ar ôl oedran Pensiwn ac ni chaiff neb wahaniaethau yn eu herbyn am ddewis gwneud hyn[3].
Amcangyfrifir bod 10.3 miliwn o bobl yn 65+ yn y DG. Mae hyn yn gynnydd o 80% ers 1951[4].
Amcangyfrifir y bydd un o bob tri o bobl yn y DG yn dros 60 oedd erbyn 2083. Rhagwelir y bydd nifer y bobl yn y DG sy’n 85 neu’n h?n yn dyblu yn yr 20 mlynedd nesaf ac yn treblu bron o fewn 30 mlynedd[5].
Mae hyn yn destun pryder am fod pobl dros 65 oed yn fwy tebygol o ddioddef afiechyd. I bobl dros 65 oed, y cyflyrau iechyd mwyaf cyffredin yw anabledd corfforol, eiddilwch a nam ar y synhwyrau, a salwch meddwl[6].
Mae 60% o bobl h?n yn y DG yn cytuno bod gwahaniaethu’n digwydd ym mywydau beunyddiol pobl h?n[7].
Mae gwahaniaethu anghyfreithlon ar sail oedran yn digwydd pan gaiff person ei drin yn llai ffafriol oherwydd ei oedran heb ‘gyfiawnhad gwrthrychol’. Gall y cyflogwr neu’r darparwr gwasanaeth hawlio ‘cyfiawnhad gwrthrychol’ dim ond os gall ddangos bod y driniaeth lai ffafriol yn ‘gymesur’ er mwyn cyflawni nod ‘ddilys’[8].
Mae gwahaniaethu anghyfreithlon ar sail oedran yn berthnasol i rywun sydd mewn neu’n ceisio swydd, hyfforddiant galwedigaethol, addysg bellach neu addysg uwch. Gall hefyd ddigwydd pan fyddwch yn cyrchu neu’n prynu gwasanaethau a nwyddau. Fodd bynnag, fe all gwahaniaethu ar sail oedran fod yn gyfreithlon wrth ddarparu gwasanaethau, er enghraifft, y gofyniad i ddangos prawf o oedran wrth brynu alcohol neu sigarennau[9].
Mae’n anghyfreithlon defnyddio oedran fel cyfiawnhad dros:
wahaniaethu’n uniongyrchol yn erbyn rhywun – hynny yw, eu trin yn llai ffafriol nag eraill oherwydd eu hoedran gwirioneddol neu dybiedig, neu oherwydd eu bod yn ymwneud â rhywun o oedran arbennig oni ellir ei gyfiawnhau’n wrthrychol
gwahaniaethu’n anuniongyrchol yn erbyn rhywun – hynny yw, gosod maen prawf, darpariaeth neu arfer sy’n rhoi pobl o oedran arbennig dan anfantais oni ellir ei gyfiawnhau’n wrthrychol
aflonyddu ar rywun am resymau cysylltiedig ag oedran
erlid rhywun oherwydd eu bod wedi, neu’n bwriadu, gwneud cwyn neu honiad neu eu bod wedi, neu’n bwriadu rhoi tystiolaeth mewn perthynas â chwyn o wahaniaethau oherwydd oedran
gwahaniaethu yn erbyn rhywun, dan rai amgylchiadau, ar ôl i’r berthynas waith ddod i ben, oni ellir ei gyfiawnhau’n wrthrychol gorfodi gweithiwr i ymddeol oni ellir ei gyfiawnhau’n wrthrychol[8]
Meic Cymru – Cyngor a llinell gymorth i bobl ifanc
NYAS Cymru – Cymorth a chyngor i blant a phobl ifanc sy’n agored i niwed
ONS Crown. 2011 Census First Release.
Gov.uk website. Retirement age.
House of Commons Library. Population ageing: statistics.
Age UK London. Key stats.
NHS Choices. Health checks for the over-65s.
Age UK. Later Life in the United Kingdom, August 2013.
A guide for employers and employees – Age and the workplace.
Citizens Advice Bureau. Age discrimination – when discrimination is allowed in the provision of goods or services.
Rheoliadau Deddf Cydraddoldeb 2010
Cred a Diffyg Cred
Priodas a Phartneriaeth Sifil
Etholiad Cyffredinol y DU: Galwadau i Weithredu
Dweud eich dweud – Eich iechyd, gofal cymdeithasol a lles
Holiadur Gofal a Chymorth Caerdydd a Bro Morgannwg
307-315 Cowbridge Road East|
Cardiff | CF5 1JD
Etholiad Cyffredinol y DU: Galwadau i Weithredu
Dweud eich dweud – Eich iechyd, gofal cymdeithasol a lles
Holiadur Gofal a Chymorth Caerdydd a Bro Morgannwg
Age of Justice Infosheets
Diverse Cymru is a registered charity (1142159) and a company registered in England & Wales (07058600)
© Diverse Cymru 2015
Mae'r safle hwn yn defnyddio cwcis. Cliciwch yma i dderbyn a chael gwared ar y neges yma, neu cliciwch yma i ddysgu mwy