gl gl gl en en en gl gl gl gl ast gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl it pt de es en en pt gl en en gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt pt gl pt pt pt pt pt pt pt pt en en de pt de de de pt pt pt pt pt pt de pt pt de de de de de de de de gl gl de gl gl gl ja ru id en en en ru bo en en de gl gl gl gl gl gl lt en pt gl gl gl gl gl gl gl es gl pt gl gl gl en en gl de es
Atallo ao contido da páxina
UIDEF, Instituto de Educación, Universidade de Lisboa
Vol. 26 (2022), Miscelánea, páxinas 87-108
Enviado: Aug 4, 2022 Publicado: Aug 4, 2022
Desenvolvemos reflexións acerca da xénese do proceso de Apropiación da Pedagoxía Waldorf na Escola Jardim do Monte, Alhandra (Portugal), por medio do proxecto de formación continua Aprender a Aprender (PAA), iniciado en 1990. A investigación recorreu ao concepto de Apropiación de Certeau (1998, 2005), Chartier (1992,2002), Leontiev (2004), Ricoeur (1991), Carvalho e Pintassilgo (2011) e, para o estudo das institucións educativas, a Magalhães (2004). Buscouse unha perspectiva historiográfica educativa, a través da análise e interpretación de fontes documentais, iconográficas e testemuños orais. A xénese desta escola, do Xardín de Infancia ao 2º ciclo de ensino básico, remóntase a un grupo de profesoras de escolas públicas, do 1er ciclo ao ensino secundario, que se coñeceron nun Encontro de Educación, Foro de Proxectos, en 1991. As reinterpretacións de modelos pedagóxicos, como o steineriano, tenden a materializarse en reelaboracións, inspirando innovacións e experiencias que suscitan a necesidade dun estudo e comprensión máis profundos.
apropiación, xénese, pedagoxía Waldorf, proxecto Aprender a Aprender, Jardim do Monte
Escola Jardim do Monte. Arquivo Escolar EJM, Alhandra.
Malik, Leonor. Entrevista pela autora. Lisboa, 17 dezembro 2019.
Bueno, Francisco da Silveira. Grande dicionário etimológico-prosódico da língua portuguesa. Santos: Ed. Brasília,1974.
Carvalho, Marta Maria Chagas, Pintassilgo, Joaquim “Introdução” En Modelos culturais, saberes pedagógicos, instituições educacionais: Portugal e Brasil, histórias conectadas, organizado por Marta Maria Chagas Carvalho e J. Pintassilgo, 9-11. São Paulo: Editora da Universidade de São Paulo.
Carvalho, Marta Maria Chagas, J. “Pedagogia moderna, pedagogia da escola nova e modelo escolar paulista” En Modelos culturais, saberes pedagógicos, instituições educacionais: Portugal e Brasil, histórias conectadas, organizado por Marta Maria Chagas Carvalho e J. Pintassilgo, 185-212. São Paulo: Editora da Universidade de São Paulo.
Certeau, Michel De. A invenção do cotidiano: 1. artes de fazer. Petrópolis: Editora Vozes,2005.
Certeau, Michel De. A invenção do cotidiano. Petrópolis: Editora Vozes, 1998.
Chartier, Roger À beira da falésia: a história entre incertezas e quietudes. Porto Alegre: Editora UFRGS, 2002.
Chartier, Roger “Textos, impressão, leituras”. En A nova história cultural. L. Hunt. São Paulo: Martins Fontes, 1992.
Dicionário infopédia da língua portuguesa. “apropriação”, Dicionário infopédia da língua portuguesa [em linha]. 2003-2021, https://www.infopedia.pt/dicionarios/linguaportuguesa/ apropriação. (Consultado em 14 de janeiro de 2021).
Droux, Joëlle, and Rita Hofstetter. “Going international: the history of education stepping beyond borders”. Paedagogica Historica. International Journal of the History of Education 50, no.1-2 (2014): 1-9.
Dugonjić, Leonora. “’A miniature League of Nations’: inquiry into the social origins of the International School, 1924–1930”. Paedagogica Historica. International Journal of the History of Education 50, no. 1-2 (2014): 138-150.
Estrel, David. Die erste Waldorfschule Stuttgart-Urhandshöhe. 1919 bis 1924. Daten – Dokumente – Bilder, hrsg.Von der Pädagogischen Forschungstelle beim Bund der Freien Waldorfschulen. Gerlingen: Druck- und Medienzentrum Editions Waldorf, 2006.
Faria de Vasconcelos. Uma escola nova na Bélgica. Aveiro: Universidade de Aveiro, 2015.
Frielingsdorf, Volker. Geschichte der Waldorfpädagogik von ihrem Ursprung bis zur Gengenwart. Weinheim: Beltz Verlag, 2019.
Frielingsdorf, Volker. “Reformpädagogik und Waldorfpädagogik. Deutung einer schwierigen
Beziehungsgeschichte”. En Handbuch Waldorfpädagogik und Erziehungswissenschaft. Standortbestimmung und Entwicklungsperspektiven, organizado por J. Schieren, 701-730. Weinheim/Basel: Beltz Juventa, 2016.
Henriques, Raquel Pereira. “Jardim de Infância São Jorge: A escola dos ritmos tranquilos” Em: Roteiros pedagógicos da Inovação: escolas e experiências de referência em Portugal no século XX, coordenado por J. Pintassilgo. Lisboa, PT: IEULisboa, 2019.
Lanz, Rudolf. A pedagogia Waldorf: caminho para um ensino mais humano. São Paulo: Summus, 1979.
Lanz, Rudolf. Noções básicas de antroposofia.4. ed. rev. — São Paulo: Antroposófica, 1997.
Leontiev, Alexis O desenvolvimento do psiquismo. São Paulo: Centauro, 2004.
Magalhães, Justino. Tecendo Nexos: história das instituições educativas. Bragança, Paulista: Editora Universitária São Francisco, 2004.
Malik, Leonor. Será a escola facilitadora de aprendizagens? O empenhamento na aprendizagem no ensino secundário. Lisboa: Edição Fundação Calouste Gulbenkian & Fundação para a Ciência e a Tecnologia, 2003.
Näf, Paul Martin, and Edith Geheeb-Cassirer. Gründer der Odenwaldschule und der Ecole d’Humanité. Deutsche, Schweizerische und internationale Reformpädagogik 1910–1961. Weinheim/Basel: Beltz, 2006.
Nery, Ana Clara Bortoleto. “Produção e circulação de saberes pelos docentes: Representações sobre educação e ensino nos periódicos brasileiros e portugueses (1911-1930)” En Modelos culturais, saberes pedagógicos, instituições educacionais: Portugal e Brasil, histórias conectadas, organizado por Marta Maria Chagas Carvalho e J. Pintassilgo, 135-160. São Paulo: Editora da Universidade de São Paulo.
Quiroga Uceda, Patricia. La recepción de la pedagogia Waldorf en Espanã. (Dissertação de doutoramento policopiada). Madrid: Universidad Complutense de Madrid, 2015.
Schneider, Peter. Einführung in die Waldorfpädagogik. Stuttgart: Klett-Cotta, 1982.
Schneider, Wolfgang. “Das Menschenbild der Waldorfpädagogik, Herder: Freiburg i. Br.”, Freiburger Theologische Studien 147 (1990).
Steiner, Rudolf. (GA 028) Mein Lebensgang. Die nicht vollendete Biographie, Rudolf Steiner Gesamtausgabe, 28. Dornach: Rudolf Steiner Verlag, 1925/2000.
Steiner, Rudolf. (GA 031 Gesammelte Aufsätze zur Kultur- und Zeitgeschichte 1887–1901, Rudolf Steiner Gesamtausgabe, 31. Dornach: Rudolf Steiner Verlag, 1989.
Steiner, Rudolf. (GA 034): Geisteswissenschaft und Soziale Frage, in: ders.: Luzifer-Gnosis. 1903–1908. Grundlegende Aufsätze zur Anthroposophie und Berichte aus der Zeitschrift «Luzifer» und «Luzifer-Gnosis», Rudolf Steiner Gesamtausgabe, 34. Dornach: Rudolf Steiner, 1907/1987)
Ullrich, Heiner. Waldorfpädagogik und okkulte Weltanschauung. Eine bildungsphilosophische und geistesgeschichtliche Auseinandersetzung mit der Anthropologie Rudolf Steiners, Juventa: Weinheim/Basel, zugl. Diss. Univ. Heidelberg, 1985 unter dem Titel: Reformpädagogik und okkulte Weltanschauung.
Wehr, Gerhard. Rudolf Steiner: Leben, Erkenntnis, Kulturimpuls; durchges. u. erw. Neuausgabe. München: Kösel, 1987.
Aviso de dereitos de autoría
Dereitos de autoría (c) 2022 Sandra Ziegler & Joaquim Pintassilgo
Ziegler, S., & Pintassilgo, J. (2022). Xénese dunha apropiación: o proxecto «aprender a aprender» e a escola Waldorf Xardim do Monte, Portugal (1993-2005). Sarmiento. Revista Galego-Portuguesa de Historia da Educación, 26, 87-108. https://doi.org/10.17979/srgphe.2022.26.0.9239
Outros formatos de citación
Os datos de descarga aínda non están dispoñibles.
Idioma / Language / Langage Galego
Máis vistos | Máis descargados
(329) De misións coloniais a escolas republicanas
(257) Fórmula e utopía: o movimento internacional da educación...
(175) Un modelo de movemento asociativo do maxisterio durante a...
(168) Ecos, influencias e manifestacións da Escola Nova e...
(162) A represión fascista do profesorado galeguista
(468) Apuntes para unha memoria escolar: a miña experiencia no...
(216) Emilio Lledó: Sobre la educación. La necesidad de la...
(208) De misións coloniais a escolas republicanas
(175) Sidónio Muralha, Matilde Rosa Araújo e Luísa Ducla Soares
(130) Fórmula e utopía: o movimento internacional da educación...
Sarmiento. Revista Galego-Portuguesa de Historia da Educación
ISSN 1138-5863 ISSN-e 2659-9589
Contacto principal revista.sarmiento@udc.es Contacto de soporte revista.sarmiento@udc.es