gl gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt gl en en ru ru en en fr en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr en gl pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca en es ms pt pt pt en fr hu es sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt es zh gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl de en fr en en en de gl en ja ca fr gl ja ca gl pt zh es pt gl en es gl en gl ja es pt gl en pt gl es gl fr gl es gl gl pt pt it en en en en en en pt gl pt pt pt pt pt pt pt pt gl pt en pt pt pt pt pt en pt pt pt pt pt en en pt pt gl en en en en gl en en en en pt
Ambigüidade e melancolía: Farándula, unha obra prima de Arturo Souto - Palavra Comum
Palavra Comum - Revista galega de artes e letras
Carlos L. Bernárdez Crítica de arte Pintura
O pintor galego Arturo Souto Feijoo (Pontevedra, 1902-México Distrito Federal, 1964) foi un artista dunha calidade excepcional, aínda falto dun recoñecemento á altura da importancia da súa obra, que xogou un papel relevante na renovación da arte galega anterior á Guerra Civil, mais que tamén debe ser considerada no contexto internacional da época que lle tocou vivir, co que mantén unha manifesta e interesantísima ligazón.
Na súa evolución, a pintura do pontevedrés tocou temas ben diversos: naturezas mortas; retratos; paisaxes; interiores e exteriores con figuras, cun marcado gusto polas escenas marxinais e polas figuras femininas, tratadas frecuentemente cunha inclinación expresionista (O pintor Diego Rivera, 1932, colección particular, Vigo), chegando en ocasións a se achegar a unha estética poscubista, aspectos que se poden detectar na súa obra ao longo da toda a súa traxectoria mais que proceden da súa estadía no París dos anos trinta.
Un dos seus temas recorrentes é o ambiente de escenas de circo, cabaré ou prostibulares, nas que dominan os tons cálidos e sensuais. Non obstante, non son infrecuentes as composicións que amosan unha visión tráxica e dramática, ás veces con certo ar expresionista, como se pode observar en acuarelas e tintas que presentan os seus característicos estudos a partir de modelos femininos, evidenciando que a súa linguaxe pictórica se aproxima á tradición francesa, especialmente cando estas figuras se captan na intimidade, co ollar do pintor convertido no dun auténtico voyeur.
Entre os seus cadros de escenas circenses salienta o óleo Farándula (ca. 1932, colección particular, Galería Montenegro, Vigo), obra de notábeis dimensións (120 x 120 cm) realizada nunha época en que a súa pintura se achega máis intensamente aos movementos figurativos europeos de entreguerras, nomeadamente aos italianos; de feito será Italia o país que escollerá o noso artista para unha longa estadía entre 1934 e 1936, ao lle ser concedida unha pensión na Academia Española de Roma -que dirixía neses anos Valle-Inclán-, tendo unha influencia notábel na súa produción, velaí obras como Ruínas clásicas [Vista de Roma] (1935, Real Academia de España, Roma).
En concreto, o cadro Farándula de Souto insírese de cheo nunha das correntes máis importantes do realismo dos anos vinte e trinta: a que adopta o clasicismo como referente, un clasicismo renovado do que Pablo Picasso foi un dos máis claros expoñentes. Estamos perante un tipo de figuración que ten na ambigüidade e no sentimento melancólico -que analizou o historiador de arte francés Jean Clair para este período- algúns dos seus máis sólidos argumentos.
O cadro do pintor pontevedrés é, ao tempo, unha homenaxe á creación –representada polo circo- e unha expresión de indeterminada tristeza, acentuada pola ausencia nas figuras de trazos fisionómicos, ben habitual na arte europea desta altura, que corresponde, de xeito xenérico, a un sentimento humanista e igualitario.
A respecto do tema concreto da obra, cómpre lembrarmos que o ambiente de escenas de circo, cabaré ou bordel -ámbitos situados nas marxes do socialmente convencional- é ben frecuente na arte europea desta altura. En concreto o tema circense é recorrentemente representado por pintores destes anos como August Macke, Pablo Picasso, Gino Severini, Antonio Donghi, Jean Metzinger, Marc Chagall…
Na Farándula de Souto apreciamos un forte sentido volumétrico, debedor da tradición cubista, dese cubismo que foi evoluíndo para unha linguaxe máis lexíbel, consonte coa “volta á orde” que caracteriza o momento artístico nesta altura; estas referencias complétanse cunhas figuras estáticas que pairan nun universo atemporal e que son o cerna da composición.
De por parte, este óleo, como outros do noso artista nestes anos, está na órbita da pintura figurativa italiana dos Valori Plastici e do denominado “realismo máxico”. Dentro deste mundo, a melancolía que deita o óleo Farándula está máis achegada a un concepto de representación que prima a alegoría emotivamente intensa, o que achega o labor de Souto á obra dun artista como o italiano Mario Sironi, ficando algo máis afastado da figuración irónica do Giorgio de Chirico destes anos.
En Arturo Souto observamos, xa que logo, algunha das características destas correntes figurativas de entreguerras como é o equilibrio entre obxecto e abstracción, evidenciando a dialéctica interior-exterior e suxeito-obxecto, facendo agromar os equilibrios inestábeis e os desprazamentos a respecto da experiencia habitual da realidade que está en condicións de provocar no observador do cadro unha intensificación misteriosa das súas capacidades emotivas, mantendo a tensión entre a descrición puntual e mais a narración enigmática.
Neste sentido, vendo un cadro como Farándula véñennos á mente as palabras de Walter Benjamin cando afirmaba que “toda personaxe, toda cousa, toda situación pode significar calquera outra cousa”, unha procurada ambigüidade que está na orixe da actitude melancólica e que a pintura recolle de xeito evidente.
Como outras obras ligadas ao realismo máxico e ás correntes figurativas do seu tempo, a Farándula de Souto pódese entender como unha pintura que cuestiona o optimismo falso da vangarda, sendo estas figuras da espera e da saudade, igual que outras figuras petrificadas ou transformadas en manequíns -tan típicas desa altura e tamén representadas na obra de Souto- evidencia dun malestar de época, dun sentimento de deshumanización, que para Jean Clair, é semellante ao analizado por Sigmund Freud no ensaio Das Unheimliche [O sinistro], escrito en 1919, un concepto este de “sinistro” que o autor vienés definía como “aquilo que debendo permanecer oculto, se descobre”. Estamos perante síntomas que traducen unha inquedanza fronte á representación, en particular no caso concreto do cadro Farándula, no que respecta á construción das figuras humanas e dos cabalos, unha evidencia dun sentimento de estrañamento, por medio do que Souto conecta co ambiente estético internacional do seu tempo.
Nesa fronteira entra a tradición e a vangarda, entre a pulsión e o equilibrio, agroma esta obra prima de Arturo Souto, deixando no espectador un sentimento de intensa e atemporal emotividade.
You might also like
* Crítica de arte Lito Caramés
René Magritte: Ceci n’est pas un trompe-l’oeil | Lito Caramés
* Crítica de arte Lito Caramés
As creacións da artista Dominica Sánchez, esencias e abstraccións
* edu_ALBO Entrevistas Pintura Tiago Alves Costa
Entrevista I edu_ALBO: “A minha arte surge do risco e da valentia”
More from Carlos L. Bernárdez
As leccións do mestre Castelao
Posted On 12 Fevereiro, 2019 Carlos L. Bernárdez 0
O chegada do óleo A derradeira leición do mestre, propiedade do Centro Galicia de Buenos Aires e agora exposto na …
A pintura de Alfonso Sucasas: o costumismo transcendido
Posted On 17 Outubro, 2016 Carlos L. Bernárdez 0
A vizosa obra de Alfonso Sucasas (Lalín, 1940 – Vila de Cruces, 2012) estivo marcada polas súas fondas fidelidades pictóricas …
Projecto Planta I Malvada Associação Artística
16 Setembro, 2022 0
Adeus, ti, Ponte Nafonso I por Ramón Blanco
6 Setembro, 2022 0
Carta aberta à Europa I Chus Pato
25 Agosto, 2022 0
Fotografías emblemáticas de Bill Brandt | Lito Caramés
1 Agosto, 2022 0
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Entrevista | Luís Osório: “Os artistas, pela primeira vez desde há pelo menos três séculos, não estão na vanguarda do pensamento”
Afonso Cruz, uma escolha fresca e proteica
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
GALEGO-PORTUGUÊS – da teoria à prática
Escrever o cansaço incansável: Žižek Vai ao Ginásio
O tempo das “Não-Coisas”. E o uso excessivo das redes sociais segundo Byung-Chul Han
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Entrevista | Luís Osório: “Os artistas, pela primeira vez desde há pelo menos três séculos, não estão na vanguarda do pensamento”
Afonso Cruz, uma escolha fresca e proteica
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
GALEGO-PORTUGUÊS – da teoria à prática
Escrever o cansaço incansável: Žižek Vai ao Ginásio
Subscrever Blog via email
Indique o seu endereço de email para subscrever este site e receber notificações de novos artigos por email.
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.