es gl gl gl en es pt en es en pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en en gl gl es pt es es en en gl de de de en en en en fr fr fr fr it de en en en en fr fr fr gl en gl gl es gl de en pt gl es es gl gl gl ca gl en gl gl ast gl gl es gl gl it gl gl gl gl fr gl gl gl es es it gl gl sv fi gl es gl ca gl gl it lt gl gl es ca es es es es es en gl es gl gl es lt hbs_lat es gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl it gl pt en gl gl lt gl es pt gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl de gl gl gl gl es gl gl es es gl ru gl es fr es gl gl gl es gl es it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl hu es es gl gl gl pt gl gl gl es es en gl es gl es gl it es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl es es es gl gl eo fr pt gl eu es gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr gl gl es gl gl gl gl gl hu it gl es es gl es es es gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl eu gl gl gl gl gl gl gl gl en gl en
Nicolasa Añón Paz | Álbum de Galicia | Consello da Cultura Galega
Neste pequeno vídeo, a presidenta do Consello da Cultura Galega explica algunhas das claves das súas ideas para a cultura de Galicia, o seu futuro e a súa herdanza.
2022 - Florencio Delgado Gurriarán
2020 - Ricardo Carballo Calero
2018 – María Victoria Moreno
2020 – Domingo de Andrade
Día da Ciencia en Galego
Centenario de Emilia Pardo Bazán
Centenario de Isaac Díaz Pardo
Día internacional do libro infantil e xuvenil 2020
Encontros monográficos co patrimonio cultural
O deporte galego fala galego
O fío de Penélope
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico e a cultura galega
Trinta anos do audiovisual galego
Paz-Andrade e a lingua portuguesa
Observatorio da Cultura Galega
Arquivo da Emigración galega
Centro de Documentación en Igualdade e Feminismos
Centro de Documentación Sociolíngüística de Galicia
Arquivo Sonoro de Galicia
A Saia. Publicacións Periódicas Feministas
Céltiga. Revista da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Francisco Fernández del Riego. Correspondente para América
Mapa Sonoro de Galicia
Coordinadora galega de normalización e dinamización
Obras impresas e dixitais
Recursos e obras de referencia
Diccionario de termos escénicos
Os instrumentos musicais na tradición galega
Coñece a cultura galega
Loia. Guía aberta á lingua galega
Historias de ida e volta
As escolas da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico da gloria e a cultura galega
30 anos de audiovisual galego
No bico un cantar
Leme. A cultura galega na túa man
A máquina do tempo
Mapa sonoro de Galicia
Roteiros da cultura galega
As escolas da emigración
Mapa de Equipamentos culturais
Setestrelo: divulgación da ciencia
Kit de normalización lingüística
Guía de linguaxe non sexista
Que é o Álbum de Galicia
Que é o Álbum de Galicia
O Álbum de Galicia é unha colección dixital de biografías de persoas que destacaron en moi diversos ámbitos: desde a sociedade, a ciencia, a cultura ou a empresa. O obxectivo do Consello da Cultura Galega é dar visibilidade e perspectiva de conxunto ás numerosas mulleres e homes, xa finados, que contribuíron de maneira significativa á sociedade galega ao longo da súa Historia. En moitos casos, seguen a ser grandes descoñecidos para o público de todas as idades, de dentro e de fóra do país.
As biografías do Álbum de Galicia están enriquecidas con material documental, referencias bibliográficas e contidos multimedia que permiten coñecer a obra das persoas divulgadas, pero tamén a produción intelectual existente sobre elas. Textos e materiais están producidos por expertos e son unha fonte rigorosa para acceder á vida e obra destes persoeiros. Ademais, o Álbum de Galicia permite explorar a presenza das persoas biografadas nos fondos documentais dixitalizados do Consello da Cultura Galega. O Álbum de Galicia é, xa que logo, o punto de acceso que ofrece a entidade para coñecer toda a súa produción divulgativa e investigadora ao redor de cada unha das figuras.
O Álbum de Galicia é o resultado da unificación das coleccións biográficas temáticas do CCG, que desde o ano 2005 teñen publicado álbums ao redor da muller, a ciencia ou a emigración, entre outros. Non están aínda nin todos nin todas os que son. Nesta nova etapa, o Álbum de Galicia ampliará gradualmente o número de biografías, diversificando temática e cronoloxicamente o repertorio. O Consello da Cultura Galega anima a cidadáns e colectivos a remitir suxestións de figuras do pasado –contemporáneo ou anterior- que consideren de interese para seren difundidas a través desta ferramenta e, deste xeito, mellorar o seu coñecemento público. O CCG encargará a diferentes expertos a elaboración dos perfís biográficos co obxectivo de facer medrar esta galería de vidas que paga a pena coñecer.
Boel (aldea da parroquia de San Pedro de Outes) - Boel (aldea da parroquia de San Pedro de Outes)
Boel (aldea da parroquia de San Pedro de Outes), 28/ 2/1810 - Boel (aldea da parroquia de San Pedro de Outes), 1/11/1887
Autoría: Ramón Blanco Fernández
Agricultura Literatura Relixión Mulleres
Unha labrega analfabeta, autora dun libro de versos no século XIX
Nicolasa Añón Paz naceu o 28 de febreiro de 1810 en Boel, aldea da parroquia de San Pedro de Outes, nunha familia de labradores acomodados (era a irmá maior de Francisco Añón, precursor do Rexurdimento). Ela mesma desempeñará toda a vida o oficio de labrega, ademais das típicas tarefas domésticas.
Casou para a casa con Pedro Buján Coiradas, un mozo de Pazos, da veciña freguesía de Santa María de Entíns (de onde tamén era oriúnda a nai dela). A voda celebrouse o 23 de xuño de 1829. Deste matrimonio naceron tres fillos: Jesús, Eduardo e José.
Sendo campesiña, e sobre todo muller, non estraña que Nicolasa Añón fose analfabeta, capaz de escribir o seu nome e pouco máis. Isto non impediu que en 1885, xa con setenta e cinco anos feitos, se recollese unha mostra dos seus versos nun libriño manuscrito. O amanuense foi o mestre Jacobo Lema Fernández, natural de Olveira (Dumbría), onde era párroco o fillo maior da poeta, Jesús Pazos Añón, quen debeu servir de enlace para esta conxunción entre autora e escribente. A poesía de Nicolasa Añón é claramente oral, ou memorística se se quere, aínda que a transmisión escrita sexa, loxicamente, a única que lle coñecemos.
O manuscrito (parcialmente inédito ata o 2014) consta de catro composicións en castelán e outras dúas en galego, todas elas de certa extensión, organizadas en coplas romanceadas. A temática relixiosa, maiormente a dedicación á Virxe do Rial (venerada na freguesía de Santo Ourente de Entíns, no concello de Outes), plásmase na totalidade das coplas en castelán e mais nun dos textos en lingua galega; o outro poema galego trata da primeira visita do rei Alfonso XII a Santiago de Compostela. Esta "labradora campesina", como se anuncia na cuberta da obra, lembraranos a miúdo a súa condición, a xeito de captatio benevolentiae, desculpándose por deixar de atender o gando ou a labranza por causa de imaxinar versos.
Ao ano seguinte, 1886, o xornalista noiés Lisardo Rodríguez Barreiro vén a Boel coñecer a señora Nicolasa e deixa como testemuño deste encontro a reportaxe "La hermana de Añón". Ademais das impresións da viaxe e das conversas mantidas, o texto inclúe dúas composicións en galego que Barreiro consegue apuntar mentres Nicolasa Añón recita de memoria (mediando a seguinte advertencia: "–Señor, non lle valen nada, porqu’eu maxinos así coma quen non quer a cousa, mentras debullo n’o millo ou acomerando as vacas"). Ambos os dous textos pasarán a ser os máis citados (por seren os máis coñecidos) nos poucos traballos que se ocupen posteriormente desta autora. Un deles, o romance dedicado a Alfonso XII, tamén figuraba no manuscrito realizado no ano anterior; o outro, unha elexía a Francisco Añón, recollíase por vez primeira. O máis probable é que Lisardo Barreiro non tivese acceso ao manuscrito que copiara Jacobo Lema.
Na mañá do 1 de novembro de 1887, a consecuencia dunha pulmonía, faleceu no seu domicilio (Boel, núm. 73), na mesma casa onde nacera setenta e sete anos antes. Da vivenda xenuína só fican as ruínas, parcialmente integradas nunha "nova" edificación onde figura unha placa que unicamente conmemora ao poeta Añón, aquel que deixou escrito:
"Desde estes montes qu’en pardas brétemas
O triste inverno toldando está,
Á ti d’a brisa n’as alas trémulas
Ternos sospiros voando van.
¡Ay! ¡quen pudera cal ceivo pájaro
Ese azul puro d’o ceo rachar,
Cimbrar á o vento con doce cántico
Teu doce nome, querida hirmán!
Seguindo o ronsel de Lisardo Rodríguez Barreiro, a singularidade desta poeta campesiña chamou inmediatamente a atención de Manuel Ossorio y Bernard (quen lle reserva unha entrada nun dicionario de escritoras españolas en 1890). Haberá que agardar á segunda metade do século XX para que volva difundirse a súa figura, en pequenos apartados de traballos académicos ou nalgún texto divulgativo, baseándose sempre en última instancia nos datos achegados por Lisardo R. Barreiro e recuperados por Ricardo Carvalho Calero, quen inclúe a Nicolasa Añón, "ao agarimo da sombra do seu irmán", na súa monumental Historia da literatura galega contemporánea. Tamén Xesús Alonso Montero redacta unha pequena entrada para a Gran Enciclopedia Gallega. Despois, as autoras que máis e mellor a reivindicaron, como arquetipo da poeta en circunstancias adversas, foron Xosefina López de Serantes, Carmen Blanco e Aurora Marco.
O corpus poético coñecido viuse notablemente incrementado no ano 2014, grazas a que o manuscrito lle fora confiado polo seu propietario (o finado Francisco Martelo Blanco) á Asociación Cívico-cultural Terra de Outes para levar a cabo a súa publicación. Desde agora este texto terá que ser tido en conta, na literatura en xeral, como un dos primeiros testemuños de "escritoras" contemporáneas.
Francisco Martelo Blanco (†)
Asociación Cívico-cultural Terra de Outes
Como citar: Blanco Fernández, Ramón : Nicolasa Añón Paz. Publicado o 1/1/2015 no Álbum de Galicia (Consello da Cultura Galega) http://consellodacultura.gal/album-de-galicia/detalle.php?persoa=22269. Recuperado o 03/10/2022
«Os versos apagados de Nicolasa Añón» é o título do artigo elaborado por MX. Blanco con motivo da presentación do libro de Nicolasa Añón.
Fonte: lavozdegalicia.es/ [data de descarga: 03/03/2015]
Ver Documento | 2015
Nun artigo de 1982 titulado «Galicia Tierra de mujeres ilustres» e publicado en El Ideal Gallego, Xosefina López de Serantes xa reivindicaba a Nicolasa Añón canda outras galegas ilustres.
Fonte: cristobal-colon.com/ [data de descarga: 03/03/2015]
Ver Documento | 1982
Entrada dedicada a Nicolasa Añón no Dicionario de mulleres galegas de Aurora Marco, Xunta de Galicia, 2007, p. 31.
Fonte: Exemplar da Biblioteca do CCG
Coincidindo co tempo no que se ultimaba o libro sobre a autora, a blogueira R. B. Prol asinaba unha entrada na que tamén poñía en valor a Nicolasa Añón
Fonte: aranheira.com/ [data de descarga: 26/02/2015]
No 2014 varios medios anunciaron a publicación do libro desta poeta; Sermos Galiza foi o primeiro periódico en dar noticia
Fonte: sermosgaliza.gal/ [data de descarga 03/03/2015]
Un poema de Nicolasa Añón na RAG
- ALONSO MONTERO, X.: “Nicolasa Añón, fistora”, Fugas. La Voz de Galicia, A Coruña, (18-7-2014), p. 20.
- BLANCO, R.: Poesías de Nicolasa Añón, Outes, Asociación Cívico-cultural Terra de Outes, 2014.
- LÓPEZ DE SERANTES, J.: “Nicolasa Añón, una poetisa de Sierra de Outes que no sabía leer ni escribir”, El Ideal Gallego, A Coruña, (7-5-1982), p. 32.
O Consello da Cultura Galega é unha institución estatutaria creada polo Estatuto de Autonomía de Galicia para promover e difundir a lingua e a cultura galega e asesorar ás Administracións neses ámbitos
Pazo de Raxoi, 2 andar
15705 Santiago de Compostela
Radiodifusión galega na emigración
Repertorio da prensa da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Epistolario Rosalía de Castro
Fondo Fundación Luís Seoane
Fondo Fundación Otero Pedrayo
Información sobre o persoal
Consello da Cultura Galega. 2016