gl gl gl gl en es pt en es en pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en en gl gl es pt es es en en gl de de de en en en en fr fr fr fr it de en en en en fr fr fr gl en gl gl es gl de en pt gl es es gl gl gl ca gl en gl gl ast gl gl es gl gl it gl gl gl gl fr gl gl gl es es it gl gl sv fi gl es gl ca gl gl it lt gl gl es ca es es es es es en gl es gl gl es lt hbs_lat es gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl it gl pt en gl gl lt gl es pt gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl de gl gl gl gl es fr gl es es gl ru gl es fr gl gl es fr gl it gl gl gl gl es gl gl gl gl es gl gl gl gl gl es es es es es gl es es gl es pt es gl es gl gl gl es gl es es es es gl gl gl gl es es fr gl gl gl gl eo fr pt gl eu es gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr gl gl es gl gl gl gl gl hu it gl es es gl es es es gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl eu gl gl gl gl gl gl gl gl en gl en
Antonio García Varela | Álbum de Galicia | Consello da Cultura Galega
Neste pequeno vídeo, a presidenta do Consello da Cultura Galega explica algunhas das claves das súas ideas para a cultura de Galicia, o seu futuro e a súa herdanza.
2022 - Florencio Delgado Gurriarán
2020 - Ricardo Carballo Calero
2018 – María Victoria Moreno
2020 – Domingo de Andrade
Día da Ciencia en Galego
Centenario de Emilia Pardo Bazán
Centenario de Isaac Díaz Pardo
Día internacional do libro infantil e xuvenil 2020
Encontros monográficos co patrimonio cultural
O deporte galego fala galego
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico e a cultura galega
Trinta anos do audiovisual galego
Paz-Andrade e a lingua portuguesa
Observatorio da Cultura Galega
Arquivo da Emigración galega
Centro de Documentación en Igualdade e Feminismos
Centro de Documentación Sociolíngüística de Galicia
Arquivo Sonoro de Galicia
A Saia. Publicacións Periódicas Feministas
Céltiga. Revista da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Francisco Fernández del Riego. Correspondente para América
Mapa Sonoro de Galicia
Coordinadora galega de normalización e dinamización
Obras impresas e dixitais
Recursos e obras de referencia
Diccionario de termos escénicos
Os instrumentos musicais na tradición galega
Coñece a cultura galega
Loia. Guía aberta á lingua galega
Historias de ida e volta
As escolas da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico da gloria e a cultura galega
30 anos de audiovisual galego
No bico un cantar
Leme. A cultura galega na túa man
A máquina do tempo
Mapa sonoro de Galicia
Roteiros da cultura galega
As escolas da emigración
Mapa de Equipamentos culturais
Setestrelo: divulgación da ciencia
Kit de normalización lingüística
Guía de linguaxe non sexista
Que é o Álbum de Galicia
Que é o Álbum de Galicia
O Álbum de Galicia é unha colección dixital de biografías de persoas que destacaron en moi diversos ámbitos: desde a sociedade, a ciencia, a cultura ou a empresa. O obxectivo do Consello da Cultura Galega é dar visibilidade e perspectiva de conxunto ás numerosas mulleres e homes, xa finados, que contribuíron de maneira significativa á sociedade galega ao longo da súa Historia. En moitos casos, seguen a ser grandes descoñecidos para o público de todas as idades, de dentro e de fóra do país.
As biografías do Álbum de Galicia están enriquecidas con material documental, referencias bibliográficas e contidos multimedia que permiten coñecer a obra das persoas divulgadas, pero tamén a produción intelectual existente sobre elas. Textos e materiais están producidos por expertos e son unha fonte rigorosa para acceder á vida e obra destes persoeiros. Ademais, o Álbum de Galicia permite explorar a presenza das persoas biografadas nos fondos documentais dixitalizados do Consello da Cultura Galega. O Álbum de Galicia é, xa que logo, o punto de acceso que ofrece a entidade para coñecer toda a súa produción divulgativa e investigadora ao redor de cada unha das figuras.
O Álbum de Galicia é o resultado da unificación das coleccións biográficas temáticas do CCG, que desde o ano 2005 teñen publicado álbums ao redor da muller, a ciencia ou a emigración, entre outros. Non están aínda nin todos nin todas os que son. Nesta nova etapa, o Álbum de Galicia ampliará gradualmente o número de biografías, diversificando temática e cronoloxicamente o repertorio. O Consello da Cultura Galega anima a cidadáns e colectivos a remitir suxestións de figuras do pasado –contemporáneo ou anterior- que consideren de interese para seren difundidas a través desta ferramenta e, deste xeito, mellorar o seu coñecemento público. O CCG encargará a diferentes expertos a elaboración dos perfís biográficos co obxectivo de facer medrar esta galería de vidas que paga a pena coñecer.
O Carballiño (Ourense) - Madrid
O Carballiño (Ourense), 1875 - Madrid, 1942
Autoría: Xosé Antón Fraga
Un catedrático de Historia Natural con perfil investigador
Estudou o Bacharelato en Ourense e realizou os estudos universitarios de Ciencias Naturais en Salamanca e Madrid. Discípulo e protexido do profesor Ignacio Bolívar, director do Museo de Ciencias Naturales (MCN) e persoa moi influínte na política científica, no curso 1895-96 foi a adestrarse á Estación de Biología Marina de Santander. Asemade, beneficiouse dunha bolsa durante nove anos no MCN como alumno e colaborador do seu director, sendo nomeado o 19 de febreiro de 1900 axudante segundo da clase de Zooloxía (Barreiro, 1944). Posteriormente acadaría o posto de conservador do Museo.
Bolívar iniciouno na súa especialidade, Entomoloxía, e ampliou a súa formación nos Museos de París e Berlín. Especializouse na Orde dos Hemípteros, abordando o estudo da familia dos Redúvidos, concretamente os africanos. Publicou un artigo sobre os procedentes da Guinea española (García Varela, 1903) e dedicou ao tema a súa tese de doutoramento, Redúvidos africanos (García Varela, 1906). Posteriormente traballaría sobre outra familia de Hemípteros, publicando Contribución al estudio de los hemípteros de África: notas sobre coréidos del Museo de Madrid (García Varela, 1913).
Catedrático de Historia Natural da Universidade de Santiago de Compostela desde o 19 de setembro de 1905, o seu labor ao fronte da cátedra e do Gabinete de Historia Natural, transformado en Museo, vén condicionado pola aprobación en 1901 das reformas promovidas polo ministro García Alix e inspiradas por Ignacio Bolívar. As novas directrices facían especial fincapé no desenvolvemento dun ensino práctico e na consolidación dos museos de Historia Natural e xardíns botánicos dos centros docentes. García Varela apoiou esa orientación e traballou a prol do incremento das coleccións naturais do Museo e, sobre todo, pola constitución e desenvolvemento dos laboratorios. Tiña unha idea do ensino moito máis próxima á mentalidade científica positiva moderna que aos modelos pedagóxicos do XIX.
Despois de case vintecinco anos sen datos sobre o estado dos fondos da cátedra e do Gabinete da Universidade de Santiago, de García Varela proceden, na Memoria sobre Curso 1907 a 1908 (Anónimo, 1912), interesantes novas sobre o estado do Gabinete e a súa transformación en Museo. Asemade, ofrece unha detallada relación do material existente. O listado presenta bastante detalle e evidencia o deterioro cuantitativo e cualitativo dos fondos do vello Gabinete, no que lonxe de medrar as coleccións, diminúen e estráganse. Canto aos fondos adquiridos, fai constar a preferente adquisición de modelos anatómicos e confirma a atención que prestaba ao material de laboratorio.
García Varela participou activamente na Delegación de Santiago da Sociedad Española de Historia Natural, asociación que se constituíu en 1909, con Antonio Eleizegui López e Antonio García Varela de presidente e secretario iniciais, e da que tamén formaban parte Baltasar Merino, presidente honorario, e Armando Cotarelo, Eugenio Labarta, Cabeza de León, Cándido Rios Rial, César Sobrado, José Deulofeu, etc. A sesión de constitución tivo lugar no laboratorio de Zooloxía e nela tomaron unha salientable decisión, formar coleccións de Historia Natural de Galicia que serviran de base para a constitución dun “museo regional”. Esa iniciativa, a única opción institucional de renovación das coleccións, permitiu a chegada de materiais de membros da Sección e de diversos profesionais (Rafael Areses, Fermín Bescansa, Juan Rof Codina) (Bugallo, 2003).
No discurso de inauguración do curso académico 1911-1912 da Universidade, tratou o tema Ciertos aspectos de la enseñanza en la Facultad de Ciencias, como parte integrante de la Universidad(Garcia Varela, 1911), no que describe a penuria existente na Facultade de Ciencias e sinala, tras indicar a desatención das autoridades do Estado, que non existen auténticos laboratorios de investigación, as bibliotecas son deficientes, falta persoal, etc. O discurso salienta entre os habituais da época por ese ton crítico, extensivo ao profesorado. Hai certa sorna ao referirse ás recomendacións continuas, desde as autoridades educativas, para un ensino práctico e á esixencia de laboratorios desde o profesorado. Pide a creación dun Instituto de Química Industrial e dun Instituto Electrotécnico que tomara como base os elementos da Facultade de Farmacia e da Sección de Ciencias. O texto é un valioso documento sobre a situación do ensino e a investigación desde a perspectiva crítica dun profesor e investigador moderno, coñecedor da situación nos países adiantados de Europa.
Labor botánico en Madrid
García Varela abandonou Santiago en 1919, ao trasladarse para a Universidade Central como catedrático de Fisioloxía Vexetal. Dese xeito, cambia o seu ámbito docente e de xestión, aparca a Entomoloxía e dedica os seguintes anos á Botánica. Desde o seu asentamento en Madrid formou parte da rede formativa da Junta para Ampliación de Estudios (JAE), dirixindo o Laboratorio de Fisiología vegetal e impartindo cursos de Botánica. A creación do Laboratorio tivo a súa orixe na invitación da JAE, en 1920, ao profesor Lewis Knudson (Universidade de Cornell, New York), para dar un curso práctico de Fisioloxía vexetal no Jardín Botánico de Madrid. Ese e outro curso impartido o ano seguinte contribuíron a crear unhas instalacións do Laboratorio resituadas, en 1922, no Real Jardín Botánico. Con García Varela colaboraron Juan Rodríguez Sardiña e Eduardo Balguerías (González Bueno, 2007).
Desde Madrid mantivo unha certa relación con Galicia. Cando en 1928 a JAE constitúe a Comisión de Estudios en Galicia, García Varela formou parte da mesma. Membro da directiva da Asociación Española para el Progreso de las Ciencias, participou no XIV Congreso, celebrado en Santiago en 1934, no que presentou un traballo sobre diversos botánicos, entre eles Antonio Casares Gil (Garcia Varela, 1935).
En 1925 ocupou a presidencia da Sociedad Española de Historia Natural, e en 1930 (Real Orden de 14 de novembro) substituíu a Ignacio Bolívar na dirección do Real Jardín Botánico. A guerra civil afectou a bastantes do seus colegas, como o seu mestre, que tivo que exiliarse en México, onde morreu. Parece ser que García Varela non sufriu sanción polos vencedores (Gurriarán, 2006: 558), se ben figura nalgún listado de profesores da Universidade de Madrid “separados” da cátedra (Otero Carvajal, 2006: 320). En todo caso, foi elixido en 1939 membro da Sección de Ciencias do Instituto de España, porén non chegou a tomar posesión. O Instituto creouse por iniciativa do bando fascista, por decreto de 1 de xaneiro de 1938, e reunía as oito reais academias oficiais. Desde 1943 a 1963 estivo presidido por Leopoldo Eijo y Garay, bispo de Madrid.
GARCIA VARELA, A. (1903): Redúvidos de la Guínea española, Memorias Soc. Esp. Hist. Natural, I, Memoria 5ª: 129-140.
GARCIA VARELA, A. (1906): Redúvidos africanos, Memoria de doctorado. Facultad de Ciencias, Sección Naturales, Madrid: Impr. Julian Palacios.
GARCIA VARELA, A. (1911): Ciertos aspectos de la enseñanza en la Facultad de Ciencias, como parte integrante de la Universidad. Discurso leído en la solemne apertura del curso académico de 1911 a 1912, Santiago: Impr. Paredes.
GARCIA VARELA, A. (1913): Contribución al estudio de los hemípteros de África: notas sobre coréidos del Museo de Madrid, Trabajos del Museo Nacional de Ciencias Naturales (Instituto Nacional de Ciencias Físico-Naturales). Serie zoológica, 12, 33 pp.
GARCIA VARELA, A. (1935): I. Julius Sachs: su significado en la Fisiología vegetal II. Antonio Gil Casares, ilustre botánico compostelano,Asociación Esp. Progreso Ciencias. XIV Congreso, Santiago 1934, Madrid: Impr. C. Bermejo; pp. 99-117.
ANÓNIMO (1912): Memoria acerca del estado de la Universidad de Santiago en el curso de 1908 a 1909, Santiago: Tip. "Eco de Santiago".
BARREIRO, A. J. (1944): El Museo Nacional de Ciencias Naturales. Madrid: Consejo Superior de Investigaciones Científicas.
BUGALLO RODRÍGUEZ, A. (2003): O Museo de Historia Natural da Universidade de Santiago de Compostela, Santiago: Universidade, Parlamento de Galicia.
BUSTINZA, F. (1942): D. Antonio García Várela (1875-1942), Revista de la Universidad de Madrid (Ciencias), 2, 2: 3-6.
FRAGA VAZQUEZ, X.A. (1992): O ensino das Ciéncias Naturais. A História Natural na Universidade de Santiago (1815-1919), Ingenium, 3: 31-54.
GONZÁLEZ BUENO, A. (2007): La edad de plata de la botánica en España (1910-1936), Faustino Miranda. Una vida dedicada a la botánica, Francisco Javier Dosil Mancilla (Coord.), Morelia: Universidad Michoacana, CSIC; pp. 91-120.
GURRIARÁN, R. (2006): Ciencia e conciencia na Universidade de Santiago (1900-1940), Santiago: Universidade.
OTERO CARVAJAL, L. E. (dir.) (2006): La destrucción de la ciencia en España, Madrid: Editorial Complutense.
Como citar: Fraga, Xosé Antón : Antonio García Varela. Publicado o 26/5/2012 no Álbum de Galicia (Consello da Cultura Galega) http://consellodacultura.gal/album-de-galicia/detalle.php?persoa=1629. Recuperado o 03/10/2022
Redúvidos de la Guínea española
GARCIA VARELA, A. (1903): Redúvidos de la Guínea española, Memorias Soc. Esp. Hist. Natural, I, Memoria 5ª: 129-140.
Ligazón en vigor en 03-12-2019
Contribución al estudio de los hemípteros de África
GARCIA VARELA, A. (1913): Contribución al estudio de los hemípteros de África: notas sobre coréidos del Museo de Madrid, Trabajos del Museo Nacional de Ciencias Naturales (Instituto Nacional de Ciencias Físico-Naturales). Serie zoológica, 12, 33 pp.
Conferencia centenario de D. José Celestino Mutis
Conferencia con motivo del centenario de D. José Celestino Mutis / discursos pronunciados por los señores Doctor Zúñiga, José Joaquín Casas, Domingo Barnés, Antonio García Varela, R.P. Agustín J. Barreiro, Anales de la Real Academia de Farmacia, Madrid: Real Academia de Farmacia, 1932; I, 2: 1-43.
Ligazón en vigor 03-12-2019
O Museo de Historia Natural da USC
BUGALLO RODRÍGUEZ, A. (2003): O Museo de Historia Natural da Universidade de Santiago de Compostela, Santiago: Universidade, Parlamento de Galicia.
Ligazón en vigor en 03-12-2019
La edad de plata de la botánica en España
GONZÁLEZ BUENO, A. (2007): La edad de plata de la botánica en España (1910-1936), Faustino Miranda. Una vida dedicada a la botánica, Francisco Javier Dosil Mancilla (Coord.), Morelia: Universidad Michoacana, CSIC; pp. 91-120.
Ligazón NON en vigor
Ciencia e conciencia na Universidade de Santiago
GURRIARÁN, R. (2006): Ciencia e conciencia na Universidade de Santiago (1900-1940), Santiago: Universidade.
Ligazón en vigor en 02-12-2019
O Consello da Cultura Galega é unha institución estatutaria creada polo Estatuto de Autonomía de Galicia para promover e difundir a lingua e a cultura galega e asesorar ás Administracións neses ámbitos
Pazo de Raxoi, 2 andar
15705 Santiago de Compostela
Radiodifusión galega na emigración
Repertorio da prensa da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Epistolario Rosalía de Castro
Fondo Fundación Luís Seoane
Fondo Fundación Otero Pedrayo
Información sobre o persoal
Consello da Cultura Galega. 2016