gl gl gl gl fr gl gl fr gl gl en gl gl gl gl gl gl gl fi gl gl pt gl en gl es sv ca es pt br fr gl pt gl lt gl ca en eu en it gl gl gl it en gl gl gl gl gl es es pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl sv en sv fr de de gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl pt en ca gl gl pt
Vieiros: Galiza Hoxe - Sogama, a difusa fronteira entre o servizo público e o negocio privado
Venres, sexta feira, 30 de setembro de 2022
A XESTIÓN DO LIXO EN GALIZA (I)
O Plan de Residuos Urbanos deseñado pola anterior administración fai augas ambiental e economicamente; a Xunta ultima unha nova estratexia.
En abril de 1992 a Xunta aprobaba a constitución da Sociedade Galega de Medio Ambiente (Sogama). O goberno que presidía Manuel Fraga deseñaba, man con man coa todopoderosa Unión Fenosa, un modelo de xestión de residuos baseado na incineración e que se centralizaba nun só municipio: Cerceda.
O executivo, que vivía aínda a borracheira da primeira maioría absoluta, sabía que o sistema escollido non era, nin moito menos, popular. Mais a pesar diso, amarrado xa o segundo mandato, chegaba o momento de sacar adiante a decisión tomada. Todos os grupos ecoloxistas criticaban de xeito radical un sistema que consideraban ineficaz e moi contaminante. A isto había que sumar a previsíbel oposición de calquera veciñanza a converterse da noite para a mañá na capital do refugallo.
A Xunta e Unión Fenosa tiñan dende tempo antes a decisión tomada. Cerceda, a pesar de atoparse lonxe do centro xeográfico do país, era o concello ideal para albergar a controvertida incineradora. Había numerosos factores que avalaban esta particular decisión. Un dos principais era a propia experiencia da compañía eléctrica. A central térmica de Meirama, un dos 30 maiores focos contaminantes de toda a UE, estaba en funcionamento dende o principio dos anos 80. Atrás quedaba unha dura loita para ocupar as terras das Encrobas que agochaban o lignito necesario para o seu funcionamento.
O bombeo de fondos públicos
O executivo Fraga puxo todas as cartas enriba da mesa. Aquel goberno, urxido, ben é certo, polas propias directrices ambientais europeas, estaba disposto a acabar cos centos de vertedoiros incontrolados espallados por toda Galiza e para iso atopara a improvisada panacea no chamado modelo Sogama. Cumpría concienciar á poboación nos “tres erres”: Reducir, reciclar e reutilizar. A incineración era ambientalmente a peor das solucións pero, como estratexia última, tamén era necesaria. A administración dispúxose a gastar inxentes cantidades de cartos en campañas publicitarias, en boa parte canalizadas a través de anuncios e publireportaxes en medios de comunicación. A fórmula tiña unha segunda intención: minimizar as voces críticas co sistema elixido.
Dende San Caetano e Bruxelas comezou o bombeo de fondos públicos para a construción das instalacións de Sogama. A Xunta expropiou os terreos necesarios nos montes de Morzós (As Encrobas), uns terreos que curiosamente están a menos dun quilómetro da térmica de Unión Fenosa. De pouco valeron as protestas, a máis importante remóntase a xuño de 1995: preto de 3.000 persoas manifestáronse en Cerceda contra a incineradora. En outubro de 1999, a Garda Civil prendía dezanove activistas de Greenpeace que bloqueaban a entrada de camións con lixo. Porén, a principal batalla, a dos propios veciños do municipio, estaba gañada. Moitos viron na planta un futuro laboral que non garantía un sector agro-gandeiro en permanente crise.
Preto de 170 millóns en obras
Cos terreos no peto e no medio dunha progresiva desmobilización social, Sogama asina o contrato para a construción das instalación coa Unión Temporal de Empresas “Plantas RSU Meirama”. A UTE está integrada por Nexo Entrecanales y Cubiertas S.A; Grupo Acciona, S.A.; Cubiertas y Mzov S.A; Dragados y Construcciones, S.A: Técnicas Reunidas S.A; e Abengoa, S.A. As obras valoradas en máis de 145 millóns de euros comezan en setembro de 1997. O importe dos traballos acabou encarecéndose en case outros cinco millóns de euros. Por se isto fora pouco, a UTE presenta a finais de 1999 unha solicitude de “sobrecustos”. Se o orzamento inicial era de 145,6 millóns o custe final, unha vez entregadas as obras, ascendeu a case 169 millóns de euros (máis de 28.000 millóns das antigas pesetas).
A falta de previsión e a pouca eficiencia no gasto público comeza ben axiña: As probas iniciais que se realizan en abril de 2001 confirman que o funcionamento das plantas é incorrecto e que os traballos non están ben feitos. Porén, Sogama decide “tomar posesión” das obras para non perder os fondos que veñen da UE.
En pouco tempo os peores presaxios comezaron a ser unha evidencia. O modelo Sogama facía auga por todas partes. Aquela solución “punteira a nivel europeo”, como gustaban de dicir altos cargos da Xunta, estaba desbordada ao pouco de comezar a funcionar. A incineración masiva de residuos corría paralela á continua inxección de fondos públicos.
Un mal negocio para todos?
Unión Fenosa posúe o 49% de Sogama e a Xunta o 51% restante. Mais o último informe do Consello de Contas relativo ao ano 2004 sinala como un servizo público pode acabar supeditado, en boa parte, aos propios intereses do capital privado.
A través de filiais como é o caso, entre outras, de Unión Fenosa Operación y Mantenimiento e Soluziona Operación y Mantenimiento, Unión Fenosa controla boa parte dos servizos que precisan as instalacións de Cerceda. Un exemplo é que a propia eléctrica facturoulle á sociedade publica, a través de empresas do mesmo grupo, máis de 18,5 millóns de euros só no ano 2004.
O último informe do Consello de Contas detectou modificacións de contratos que presupoñen a existencia de pactos preferenciais cara filiais de Unión Fenosa que “pretenden blindar economicamente a posición da empresa adxudicataria contravindo o estabelecido no prego de bases de concurso”. Por se a análise non fora suficientemente explícita, fálase tamén da “posíbel colisión de intereses (xa advertido no informe do Consello de Contas de 1999) entre as empresas do grupo Unión Fenosa e os de Sogama”.
Pero aínda máis aló, o informe detecta que Unión Fenosa é, ademais de parte interesada tamén xuíz. O consello de administración da sociedade pública está formado por 11 persoas (6 designadas pola Xunta e 5 pola empresa eléctrica). Nas actas do período 1999-2004, e a pesar dos evidentes intereses en xogo, os conselleiros de Unión Fenosa tan só se abstiveron nunha ocasión.
É preciso que te rexistres para poder participar en Vieiros. Desde a páxina de entrada podes crear o teu Vieiros.
Se xa tes o teu nome en Vieiros, podes acceder dende aquí:
Imaxe das instalacións de Sogama en Cerceda / Foto:galizacig.com
Unha imaxe do interior das naves de Sogama
Unha imaxe das mobilizacións contra Sogama
A RAG presenta un recurso contra o decretazo Edición xeral
No 25 de xullo, "que a fogueira do esprito siga quentando as vosas vidas" Edición xeral
Os recortes da Xunta en materia de prevención de incendios poñen en perigo os montes Edición xeral
Opinión, Columnas, Galerías, Últimas, Escáneres, Anteriores, FAQ, Buscador
Máis Alá, Fwwwrando, Galego.org, GZ-Deportiva, Canal Verde, Lusofonía, Irimia, Cartafol, Murguía
Chat, Foros, Chatrevistas, Postais, Conversas, Open Vieiros
Barcelona, Bos Aires, Euskadi, Venezuela, Irlanda
Día das Letras, Creación, Informativos, Dossiers, XGN07, 1 de abril
RSS | Que é Vieiros? | Que é o RSS? | Creative Commons | Publicidade | Director | O equipo | Contacto