gl gl gl gl en es pt en es en pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en en gl gl es pt es es en en gl de de de en en en en fr fr fr fr it de en en en en fr fr fr gl en gl gl es gl de en pt gl es es gl gl gl ca gl en gl gl ast gl gl es gl gl it gl gl gl gl fr gl gl gl es es it gl gl sv fi gl es gl ca gl gl it lt gl gl es ca es es es es es en gl es gl gl es lt hbs_lat es gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl it gl pt en gl gl lt gl es pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ru gl gl en gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en en gl fr gl nl gl es lt pt de gl pt es es de gl gl eo fr pt gl eu es gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr gl gl es gl gl gl gl gl hu it gl es es gl es es es gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl eu gl gl gl gl gl gl gl gl en gl en
Unha monografía destaca o esplendor de Galicia no tempo de Afonso X | Actualidade
Neste pequeno vídeo, a presidenta do Consello da Cultura Galega explica algunhas das claves das súas ideas para a cultura de Galicia, o seu futuro e a súa herdanza.
2022 - Florencio Delgado Gurriarán
2020 - Ricardo Carballo Calero
2018 – María Victoria Moreno
2020 – Domingo de Andrade
Día da Ciencia en Galego
Centenario de Emilia Pardo Bazán
Centenario de Isaac Díaz Pardo
Día internacional do libro infantil e xuvenil 2020
Encontros monográficos co patrimonio cultural
Na voz da obra
O deporte galego fala galego
O fío de Penélope
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico e a cultura galega
Trinta anos do audiovisual galego
Paz-Andrade e a lingua portuguesa
Observatorio da Cultura Galega
Arquivo da Emigración galega
Centro de Documentación en Igualdade e Feminismos
Centro de Documentación Sociolíngüística de Galicia
Arquivo Sonoro de Galicia
A Saia. Publicacións Periódicas Feministas
Céltiga. Revista da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Francisco Fernández del Riego. Correspondente para América
Mapa Sonoro de Galicia
Coordinadora galega de normalización e dinamización
Obras impresas e dixitais
Recursos e obras de referencia
Diccionario de termos escénicos
Os instrumentos musicais na tradición galega
Coñece a cultura galega
Loia. Guía aberta á lingua galega
Historias de ida e volta
As escolas da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico da gloria e a cultura galega
30 anos de audiovisual galego
No bico un cantar
Leme. A cultura galega na túa man
A máquina do tempo
Mapa sonoro de Galicia
Roteiros da cultura galega
As escolas da emigración
Mapa de Equipamentos culturais
Setestrelo: divulgación da ciencia
Kit de normalización lingüística
Guía de linguaxe non sexista
Unha monografía destaca o esplendor de Galicia no tempo de Afonso X
No día en que se cumpren 800 anos do nacemento de Afonso X (Toledo, 1221-Sevilla, 1284), o Consello da Cultura Galega presentou a monografía encamiñada a desmontar tópicos sobre a relación do monarca con Galicia e, sobre todo, para repensar o paradigma tradicional da historia de Galicia na Baixa Idade Media. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez, destacou que o volume Galicia no tempo de Afonso X era un empeño da institución en achegar á sociedade unha contribución científica que permite “visibilizar o esplendor cultural da Galicia medieval”. Simon Doubleday, cunha intervención gravada, e José Miguel Andrade, incidiron en que o libro que editaron achega novas lecturas sobre un rei que “nunca pisou Galicia pero que si mantivo unha forte relación coa historia e a cultura galega”. A presentación contou tamén coa participación de dous autores como Henrique Monteagudo, que puxo de relevo o papel do galego no proxecto cultural do rei; e Diana Pelaz, que destacou o papel das mulleres reais neste período.
O volume pretende, da man de destacados especialistas de ámbitos diferentes como a lingua, a historia ou a arqueoloxía, poñer en tela de xuízo o declive político e cultural que tivo Galicia na Baixa Idade media e, nomeadamente no reinado de Afonso X. “O paradigma dominante nos estudos medievais considera que o ano 1230, é o do comezo da marxinación política de Galicia. É entón cando con Fernando III, pai do Sabio, se produce a unión dos reinos de Galicia-León e Castela. Unha marxinación que, sempre dentro desta visión tradicional, non faría mais que medrar na época de Afonso X, pero non é verdade” asegurou José Miguel de Andrade que editou este texto xunto con Simon Doubleday, un dos grandes expertos da Iberia Medieval e autor dunha recoñecida monografía sobre Afonso X.
Nove estudos poñen en evidencia o poder que tivo Galicia nese período. O territorio galego non estaba entre as preferencias persoais do rei. “Afonso X demostrou unha rotunda preferencia polo sur da Península e por Sevilla en particular” aseguran Simon e José Miguel na introdución pero hai moitos indicios que amosan que Galicia tamén tipo o seu papel. Primeiro porque a nobreza galega estivo moi implicada nas campañas militares na fronteira andalusí como no proceso de reorganización social e colonización; Galicia tamén estaba suxeita ao marco lexislativo afonsino co Espéculo, as Partidas e o Fuero Real, que se traduciron na creación de Portos de Galicia e burgos reais como o de Pontedeume; e moitos dos seu funcionarios eran galegos, o como propio Gómez García de Soutomaior. Con todo, a súa gran contribución para Galicia foi no ámbito cultural.
Afonso X foi un pioneiro na divulgación do coñecemento como forza tranformadora da sociedade, un punto de vista que lle ocasionou un enfrontamento coa sociedade estamental do seu tempo, é dicir, cos nobres e coa igrexa. Nesa liña de pensamento, a elección o idioma para a elaboración dos códices das Cantigas de Santa Maria xoga un papel moi destacado. “O uso do galego nas Cantigas no foi casual e hai que enmarcalo dentro dun proxecto político e cultural máis amplo que buscaba reforzar o papel da monarquía fronte a aristocracia e fronte a Igrexa” explicou o filólogo Henrique Monteagudo. Nas Cantigas o monarca presentouse como mediador entre os poderes celestiais, Deus, e a terra. Está escrito nas linguas romances, en galego, en castelán, cun afán de poder chegar á sociedade o que o que amosa xa unha posición antagónica coa Igrexa que ten o dominio do latín e da cultura escrita. “Ademais, o galego era a lingua de prestixio mesa época na lírica e para facer as Cantigas de santa María necesita botar man dun equipo de expertos que saiban rimar e compoñer e a maior parte eran galegos” engadiu Monteagudo.
Sobre o papel literario tamén afondou Ricardo Pichel, da Universidade de Alcalá, que estudou a recepción en Galicia do material historiográfico, haxiográfico e xurídico-lexislativo saído dos talleres afonsinos. Unha recepción que pervive e que evidencia que alén da lírica trobadoresca existiu unha vibrante obra escrita en galego nos séculos XIII ao XV. Completa o perfil Helena de Carlos, da USC, cunha pescuda nas antigüidades de Galicia na obra histórica afonsina, con perspectivas sobre a lenda de Xerión e Hércules en relación coa orixe mítica da cidade da Coruña.
Da comida ao poder real das mulleres
O volume permite coñecer a Galicia de Afonso X en sentido amplo cunha nómina de colaboradores moi variada e achega novas voces á historiografía. Nel hai perspectivas novidosas como a de Olalla López Costas, da Universidade de Santiago, que achega información desde arqueobiolóxica sobre o status económico de Pontevedra. Co estudo dos restos óseos descubriu que tiña unha rica dieta e diversa en produtos do mar e apunta ao o florecemento económico desta vila.
Diana Pelaz destacou a importancia das mulleres da familia real. “Tiñan axenda propia e exercían unha influencia cultural tanto nas artes decorativas como no desenvolvemento literario” apunta Pelaz. Con todo, tamén desenvolvían un papel destacado na diplomacia entre os diferentes reinos e axentes de poder, coa nobreza tanto laica como eclesiástica. “Actuaban como auténticas negociadoras e pacificadoras, con elevadas cotas de poder e responsabilidade” apuntou esta investigadora que tamén asegura que non eran figuras soltas xa que existe unha longa tradición de mulleres poderosas, interesantes e moi influíntes a nivel europeo. Seguindo coa temática, outra investigadora da USC, Rosa Rodríguez Porto, afonda cun estudo sobre as diferentes estratexias que, con respecto a Galicia, levaron a cabo o rei a súa muller, a raíña Violante. No seu artigo pon en evidencia que foi ela quen desenvolveu un auténtico exercicio de padroado rexinal. E maís aínda afondou Beatriz Vaquero, da Universidade de Vigo, sobre a fundación do gran convento de Santa Clara en Allariz, posiblemente o maior esforzo rexio na Galicia daquela altura.
Colofón a un ano de actividade
O Consello da Cultura Galega pon o ramo ás actividades de celebración do oitavo centenario do nacemento do Rei Sabio no día do seu natalicio con este volume de estudos. E tamén colabora co simposio Alfons X el Savi i la música, que organiza hoxe o Institut d’Estudis Medievals i de l’Arxiu Occità de la Universitat Autònoma de Barcelona. Un encontro busca afondar na dimensión musical de Afonso X e no que estudará a métrica, ao sistema de composición e oralidade, así como as funcións das cantigas no ritual litúrxico, entre outros asuntos.
O programa arrincou en xaneiro con Afonso X e Galicia, unha exposición comisariada por Antoni Rossell que buscaba dar a coñecer a conexión galega do monarca. A mostra presenta a faceta humana e o legado político e cultural do monarca en relación con Galicia. Despois de estar en Santiago e Ourense, a mostra inaugúrase este xoves en Lugo. Esta nova itinerancia inclúe un programa de visitas guiadas e un concerto coas Cantigas de Santa Maria como protagonistas. Neste ano editouse tamén o catálogo da mostra( galego, castelán e inglés); convocouse una game jam; reeditouse o disco Galicia e as Cantigas de Santa María de Antoni Rossell e G. Courtly Music Consort e organizouse unha xornada en San Simón sobre a música afonsina en Galicia.
Aínda que o programa de actividades deseñado conclúe coa presentación do volume, Afonso X e o seu legado está na axenda da institución para 2022, en que iniciará un proxecto de internacionalización da súa figura que levará a mostra por Italia e Brasil, entre outros países.
Outras noticias que che poden interesar
Unha monografía destaca o esplendor de Galicia no tempo de Afonso X
Presentación | Presentación do libro Galicia no tempo de Afonso X
Martes 23 de novembro de 2021 ás 11:30 horas
Consello da Cultura Galega
Pazo de Raxoi, 2º andar
Praza do Obradoiro, s/n
15705 Santiago de Compostela
Tel.: 981 957 202 / Fax: 981 957 205
Galicia no tempo de Afonso X
José Miguel  Andrade Cernadas, Edición
Simon R. Doubleday, Edición
O Consello da Cultura Galega é unha institución estatutaria creada polo Estatuto de Autonomía de Galicia para promover e difundir a lingua e a cultura galega e asesorar ás Administracións neses ámbitos
Pazo de Raxoi, 2 andar
15705 Santiago de Compostela
Radiodifusión galega na emigración
Repertorio da prensa da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Epistolario Rosalía de Castro
Fondo Fundación Luís Seoane
Fondo Fundación Otero Pedrayo
Información sobre o persoal
Consello da Cultura Galega. 2016