gl gl gl gl gl gl gl en gl en en pt es tr en pt lt gl en pt es tr en pt ca gl de gl it gl es gl en en gl gl gl gl gl gl gl en gl en en gl de gl it gl es gl en en gl gl gl gl pt en gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl ceb gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl it gl gl en gl gl de gl it gl es en gl gl pt gl
Pinzás: un rabaño de 60 vacas vianesas para pacer o monte e manter a raia os incendios - Campo Galego
O lume volveu asolar este verán, un ano máis, amplas zonas de Galicia, traendo de novo ao primeiro plano o debate recurrente sobre os medios de extinción e as medidas preventivas a adoptar para evitar que o monte arda. Neste contexto, cobran interese proxectos como o que están a desenvolver nesta Comunidade de Montes de Tomiño
Natividad González, presidenta da Comunidade de Montes, e Sara, outra das comuneiras, coas vacas vianesas
“Cada 10 anos a costa de Oia arde, é unha constante. Nos últimos anos nós logramos escapar ao lume, incluso nos salvamos da vaga de incendios do 2017, porque tivemos moita sorte e quedamos un pouco no medio”, conta Natividad González, a presidenta da CMVMC da parroquia de Pinzás, en Tomiño, onde nos últimos anos puxeron en marcha un ambicioso programa de pastoreo con gando no monte veciñal.
Aínda que os terreos da Comunidade de Montes, situados entre Tomiño, Baiona e Gondomar, se libraron case milagrosamente da ola de incendios que en outono de 2017 cercou a cidade de Vigo, os veciños de Pinzás estaban afeitos a ver o lume preto das súas casas. Por iso quixeron poñerlle remedio.
Contamos con 532 ha nun só monte denominado Cereixo, dedicadas a usos forestais, gandeiros e recreativos
“A idea de recuperar o pastoreo xurdiu no ano 2015 a raíz dunha conversa entre os comuneiros”, explica Francisco Javier López, secretario da Comunidade de Montes. A nova directiva púxose a traballar no proxecto, aínda que os animais non comezaron a chegar a Pinzás até tres anos despois, no 2018.
A Comunidade de Montes Veciñais en Man Común de Pinzás está formada por 52 veciños comuneiros. A extensión total é de 530 hectáreas de monte, que se reparten entre produción de madeira e pastizais recuperados.
“A actividade forestal constitúe unha das nosas actividades principais. Contamos no noso monte con zonas dedicadas a produción de madeira, principalmente piñeiro, e outras zonas con carácter protector nas que hai frondosas autóctonas como os carballos”, explican.
Na zona de onde nos vén habitualmente o lume tiñamos eucaliptos, pero cortámolos e agora imos plantar castiñeiros
A maiores, a nova directiva da CMVMC de Pinzás quixo diversificar os usos do monte, engadindo ao aproveitamento madeireiro o agrogandeiro, así como a vertente social, patrimonial e ecosistémica.
“A gandería incrementa a rendibilidade do monte, crea emprego e axuda a previr incendios”, destacan Nati e Fran, que contaron a súa experiencia nas últimas xornadas organizadas pola Sociedade Galega de Pastos e Forraxes.
Recuperar a actividade gandeira tradicional
Mapa do monte comunal de Pinzás cos pastizais recuperados
“Tiñamos 120 ha de monte raso que eran antigos pastizais que fixeran nos anos 80 a Comunidade de Montes e os veciños. Fixéranse para o gando que había nas casas pero ao ir deixando de haber gando fóranse abandonando e só estaban aproveitados por cabalos salvaxes, que eran os que mantiñan un pouco a raia o mato”, explica Fran.
“Máis nas zonas onde non había animais a vexetación medraba moi rápido, así que cando entramos na directiva da Comunidade de Montes no 2015 empezamos a pensar que facer con esas 120 hectáreas”, lembra.
A idea de recuperar o pastoreo xurdiu no ano 2015 a raíz dunha conversa entre os comuneiros
Logo de visitar varias explotacións na provincia de Ourense decantáronse pola introdución de animais de raza vianesa, por tratarse dunha raza autóctona que podía adaptarse ben ás características do monte de Pinzás.
“O noso monte atópase entre a Serra da Groba e a Serra do Galiñeiro, a unha altitude media duns 380 metros sobre o nivel do mar e rodea case por completo o núcleo de casas da parroquia. En xeral, os nosos terreos non contan con grandes pendentes, e o punto máis alto é o Alto das Pozas, situado a 600 metros sobre o nivel do mar”, detallan.
Aposta pola raza vianesa
No 2018 chegaron as primeiras xovencas de raza vianesa a Pinzás. Pero foi un momento crítico, recoñecen, xa que “chegaron as vacas pero pasto non tiñamos, só tiñamos monte raso”, lembran.
Ata que trouxeron as vacas vianesas había cabalos salvaxes que eran os que mantiñan a raia o mato
Foi entón cando se decidiron a crear pastizais e recuperar aqueles que estaban abandonados, unha labor na que contaron coa axuda e o asesoramento técnico do CIAM de Mabegondo. “Se non fora pola axuda do CIAM non teriamos saído adiante”, asegura Nati.
51 hectáreas e 60 animais
No 2020 empezaron a facer as pradeiras. “O GDR fíxonos 4 hectáreas de peche e a plantación. Necesitabamos tamén unha nave para gardar o tractor e os apeiros da Comunidade de Montes, que fixemos tamén con axuda do Plan Leader”, conta Fran.
Demóstrase que o monte pode ser pradeira, porque tiñamos zonas pedregosas e mesmo unha que fora aeródromo, con pista de grava, onde a herba se está implantando ben
Ao ano seguinte, os veciños de Pinzás pediron outra subvención da Consellería do Medio Rural, dentro do Plan de Pastos do 2021, para facer 31 hectáreas más. “É o que nos permite sacar adiante os animais, porque é unha zona sen tradición gandeira onde non é doado mercar forraxe. Teriamos que ir a Lugo ou a Ourense e sairíanos carísimo”, argumenta Nati.
Cebo dos xatos para venda directa
Ademais da recuperación dos pastizais, a realización de peches e instalación de bebedeiros, colocaron un túnel de lona onde ceban os becerros. “Cebamos dous meses, sacrificámolos entre 1 ano e 14 meses cuns 200 quilos. Separamos aos machos para o matadoiro e ás femias, que as recriamos e as vendemos para vida”, detallan.
A carne que producimos repartímola entre os comuneiros e o resto vendémola a particulares
“Para a venda de carne estamos na zona ideal, porque é unha zona de moito consumo pero ao mesmo tempo tamén é unha zona onde se está producindo abandono do rural. A carne que producimos repartímola primeiro entre os comuneiros e o resto facemos venda directa a particulares, pero estanos custando bastante porque aínda non nos demos moito a coñecer”, admiten.
A posta en valor do monte é un xeito tamén de xerar emprego, xa que a CMVMC de Pinzás ten persoas contratadas para o coidado do gando e do monte. “Temos dous traballadores que fan traballos forestais de podas e desbroces e que atenden tamén o gando”, explica Fran.
Teñen o Plan Forestal do Monte feito do ano pasado, onde pediron o cambio de uso e delimitaron as zonas de pasto
A recuperación da tradición gandeira da parroquia, o coidado medioambiental do territorio e a educación e sensibilización da poboación son os obxectivos que perseguen con este proxecto integral que aposta pola multifuncionalidade do monte.
Uso de novas tecnoloxías
Outro dos alicerces do proxecto é o emprego de novas tecnoloxías que contribúan a facilitar a xestión do monte e a divulgar a importancia do seu coidado. Neste eido, os comuneiros de Pinzás contan con solucións tecnolóxicas de apoio ao manexo do gando, como dispositivos de localización GPS que trasladan tamén alertas sobre a súa actividade que axudan a detectar celos ou partos e a interpretar o estado sanitario dos animais.
“Temos colares, que nos axudan bastante co gando. Cando temos as vacas perdidas polo monte se non fora polos colares non saberiamos onde están. Cos colares a verdade é que é unha marabilla”, asegura Fran.
Proxecto didáctico ‘As Vaquiñas de Pinzás’
Nave de maquinaria e aula didáctica
No ano 2020 o Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural, no programa de desenvolvemento Rural 2014-2020 concedeulle á CMVMC de Pinzás una subvención para o seu proxecto As Vaquiñas de Pinzás.
Ademais da construción da nave agrícola para a maquinaria, as pradeiras para as vacas, as instalacións para cebar os becerros e a colocación dos dispositivos de seguimento do gando por GPS, tamén se instalou unha estación meteorolóxica e se habilitou unha aula de interpretación para divulgación entre os nenos e nenas dos centros de ensino e entre a poboación en xeral.
O investimento total, incluído o proxecto produtivo e a parte divulgativa, foi de 180.000 euros
A aula de interpretación centraliza a dimensión educativa do proxecto da Comunidade de Montes. Trátase dun espazo interactivo anexo á nave de maquinaria e que dispón de unidades didácticas sobre o entorno, o propio proxecto e a importancia do coidado do monte; con temáticas que van desde o papel das CMVMC, os usos tradicionais do monte en Galicia, a gandería extensiva, as razas autóctonas en perigo de extinción, as causas e consecuencias dos incendios forestais ou a biodiversidade e os servizos ecosistémicos asociados á presenza do gando no monte.
“Son montes de características graníticas, distintos aos que habitualmente se destinan a produción gandeira en Galicia”
Juan Valladares, enxeñeiro agrónomo e investigador do CIAM, foi o que dirixiu a recuperación dos pastos de Pinzás. “O que había era piñeiros e eucaliptos nas zonas forestais e mato nas partes altas, nas que decidimos localizar tres parcelas”, explica. A estratexia seguida nelas foi distinta, en función das súas características.
Trátase dunha zona de valor ambiental, que está moi preto do Monte Aloia, o primeiro parque natural que se declarou en Galicia
“Nas parcelas que podían ser laboreadas fixemos laboreo convencional con sementeira, que non se puido facer en outono e fíxose en primavera, polo que fallou e houbo que facer unha resementeira no outono, mentres que nas zonas con penedos fíxose mínimo laboreo ou sementeira directa”, detalla.
Mestura de trevos e gramíneas
A dificultade para atopar maquinaria na zona (gradas pesadas, sementadoras e abonadoras), por non ser zona de tradición agrogandeira, provocou retrasos na sementeira inicial prevista en outono. “Cando logramos conseguir maquinaria xa comezara a chover e non puidemos entrar nas parcelas até a primavera seguinte e sabiamos que as sementeiras de primaveira dificilmente se instalan porque os trevos cando se comezan a implantar teñen moita competencia de adventicias e logo chega o verán e a seca cando o trevo aínda se está comezando a implantar”, razoa Juan.
O obxectivo era implantar unha pradeira con trevos anuais mesturados con trevos perennes. “O que había eran fentos. As vacas vianesas andaban por alí e pastoreaban o que atopaban”, indica.
Para conseguir que o trevo anual funcione como un trevo perenne hai que deixalo ir a semente, polo que non se pode pastorear até o mes de agosto
As sementes escollidas eran unha mestura metade e metade de trevos e gramíneas. “Metimos unha batería de gramíneas, con festuca e datilo, porque non sabiamos cales se ían implantar mellor, xa que era unha zona descoñecida para nós”, recoñece Juan. “O raigrás está funcionando moi ben pero á festuca estalle custando”, admite.
Os trevos eran tamén ao 50% trevos anuais pero coa intención de que se converteran en trevos plurianuais. “Para conseguir que o trevo anual funcione como un trevo perenne hai que deixalo ir a semente, porque esa semente xermina despois de maneira gradual durante varios anos. Por iso, cando se sementa trevo nunha pradeira hai que agardar a agosto para pastorear para que caia semente viable”, explica o investigador do CIAM.
A zona ten un clima de características atlánticas, que se adapta a ter pasto en canto a temperaturas e chuvias. Pero outra cousa é o solo. “Son montes de características graníticas, distintos aos que habitualmente se destinan a produción gandeira en Galicia, moi altos na saturación de aluminio e cun pH de 5. Había que encalar de maneira intensiva e aportar fertilización fósforo-potásica”, explica Juan.
O gando fai unha labor de esparexemento da semente que é importante
Polas dificultades para atopar maquinaria na zona, finalmente a sementeira fíxose a comezos de marzo de 2020, pero por culpa da seca de agosto e da competencia das adventicias (o feito de encalar e abonar fixo que as adventicias, mellor adaptadas á zona e ao terreo, se desenvolveran mellor), a pradeira sementada en primavera non prosperou e houbo que resementar en outono.
“Non aplicamos nitróxeno, porque a idea é que sexan os trevos os que aporten o nitróxeno necesario. A idea da Comunidade de Montes de Pinzás era ir a produción ecolóxica e nesa zona non é doado conseguir esterco e purín. Por iso a nosa idea era que as pradeiras foran autosuficientes en nitróxeno”, argumenta. Mellórase lentamente, polo que hai que seguir introducindo semente durante varios anos para ir instalando a pradeira que nos interesa”, conclúe.
Ir a los comentarios
Curso formativo sobre xestión das comunidades de montes
Curso semipresencial de incorporación á gandería extensiva
A Xunta declara os primeiros oito perímetros de alto risco de incendios forestais en vías municipais de diversos concellos
Axudas de 6,1 millóns de euros para apoiar a boa gobernanza das comunidades de montes veciñais de Galicia
Grupo Lactalis inviste máis de 3 millóns de euros nas súas plantas galegas en 2021
Coa xenómica cara ao éxito: O programa de cría de Fleckvieh Austria
Axudas para a monitorización completa das ganderías de leite e de carne
Hipra aborda as súas liñas de traballo no principal evento de veterinaria bovina a nivel mundial
Deixa unha resposta Cancelar a resposta
O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *
Seleccione o tempo na sua localidade
Selecciona provincia A Coruña Lugo Ourense Pontevedra Selecciona poblaciónAbegondoAmesArangaAresArteixoArzúaBaña, ABergondoBetanzosBoimortoBoiroBoqueixónBriónCabana de BergantiñosCabanasCamariñasCambreCapela, ACarballoCariñoCarnotaCarralCedeiraCeeCercedaCerdidoCesurasCoirósCorcubiónCoristancoCoruña, ACulleredoCurtisDodroDumbríaFeneFerrolFisterraFradesIrixoaLaracha, ALaxeLousameMalpica de BergantiñosMañónMazaricosMelideMesíaMiñoMoecheMonferoMugardosMurosMuxíaNarónNedaNegreiraNoiaOleirosOrdesOrosoOrtigueiraOutesOza dos RíosPadernePadrónPino, OPobra do Caramiñal, APontecesoPontedeumePontes de García Rodríguez, AsPorto do SonRianxoRibeiraRoisSadaSan SadurniñoSanta CombaSantiago de CompostelaSantisoSobradoSomozas, AsTeoToquesTordoiaTouroTrazoVal do DubraValdoviñoVedraVilarmaiorVilasantarVimianzoZas Selecciona poblaciónAbadínAlfozAntas de UllaBaleiraBarallaBarreirosBecerreáBegonteBóvedaBurelaCarballedoCastro de ReiCastroverdeCervantesCervoChantadaCorgo, OCospeitoFolgoso do CourelFonsagrada, AFozFriolGuitirizGuntínIncio, OLáncaraLourenzáLugoMeiraMondoñedoMonforte de LemosMonterrosoMurasNavia de SuarnaNegueira de MuñizNogais, AsOurolOuteiro de ReiPalas de ReiPantónParadelaPáramo, OPastoriza, APedrafita do CebreiroPobra do Brollón, APolPontenova, APortomarínQuirogaRábadeRibadeoRibas de SilRibeira de PiquínRiotortoSamosSarriaSaviñao, OSoberTaboadaTrabadaTriacastelaValadouro, OVicedo, OVilalbaViveiroXermadeXove Selecciona poblaciónAllarizAmoeiroArnoia, AAviónBaltarBandeBaños de MolgasBarbadásBarco de Valdeorras, OBeadeBearizBlancos, OsBoborásBola, ABolo, OCalvos de RandínCarballeda de AviaCarballeda de ValdeorrasCarballiño, OCartelleCastrelo de MiñoCastrelo do ValCastro CaldelasCelanovaCenlleChandrexa de QueixaColesCortegadaCualedroEntrimoEsgosGomesendeGudiña, AIrixo, OLaroucoLazaLeiroLobeiraLobiosMacedaManzanedaMasideMelónMerca, AMezquita, AMontederramoMonterreiMuíñosNogueira de RamuínOímbraOurensePaderne de AllarizPadrendaParada de SilPereiro de Aguiar, OPeroxa, APetínPiñorPobra de Trives, APontedevaPorqueiraPunxínQuintela de LeiradoRairiz de VeigaRamirásRibadaviaRiósRúa, ARubiáSan AmaroSan Cibrao das ViñasSan Cristovo de CeaSandiásSan Xoán de RíoSarreausTaboadelaTeixeira, AToénTrasmirasVeiga, AVereaVerínViana do BoloVilamarínVilamartín de ValdeorrasVilar de BarrioVilar de SantosVilardevósVilariño de ConsoXinzo de LimiaXunqueira de AmbíaXunqueira de Espadanedo Selecciona poblaciónAgoladaArboBaionaBarroBueuCaldas de ReisCambadosCampo LameiroCangasCañiza, ACatoiraCerdedoCotobadeCoveloCrecenteCuntisDozónEstrada, AForcareiFornelos de MontesGondomarGrove, OGuarda, AIlla de Arousa, ALalínLama, AMarínMeañoMeisMoañaMondarizMondariz-BalnearioMorañaMosNeves, AsNigránOiaPazos de BorbénPoioPonteareasPonte CaldelasPontecesuresPontevedraPorriño, OPortasRedondelaRibadumiaRodeiroRosal, OSalceda de CaselasSalvaterra de MiñoSanxenxoSilledaSoutomaiorTomiñoTuiValgaVigoVilaboaVila de CrucesVilagarcía de ArousaVilanova de Arousa
Convocatoria de axudas para a dixitalización e innovación na industria forestal - madeira de Galicia
Axudas para a adquisición de maquinaria en réxime asociativo
Convocan as axudas para a implantación da agrocompostaxe en empresas agrogandeiras de Pontevedra
Finsa, a principal industria compradora de madeira de piñeiro en Galicia, valora un ERTE polo descenso das vendas
Récord de 3.750 euros por unha xovenca na poxa de Acruga en Pedrafita
Malestar entre os gandeiros da Terra Chá polo cambio dos controladores de Acruga
Suba xeralizada do vacún maior en Silleda
Responsable do tratamento: Campo Galego Comunicación SCP. Finalidade dos datos: a información que nos proporcionas usaremos para responder á túa consulta, contactar contigo e enviarche os datos que solicites. A lexitimación é o consentimento da persoa que solicita a información. O destinatario destes datos é o persoal de Campo Galego Comunicación SCP. Pode exercitar os seus dereitos de acceso, rectificación, eliminación e outros dereitos contactando connosco. Podes consultar máis información sobre a nosa Política de privacidade aquíligazón á política de privacidade
Acepto a política de privacidade y Cookies
Acepto o tratamento dos meus datos persoales para recibir periódicamente o boletín de novas.
Tweets por el @campogalego.
Responsable do tratamento: Campo Galego Comunicación SCP. Finalidade dos datos: a información que nos proporcionas usaremos para responder á túa consulta, contactar contigo e enviarche os datos que solicites. A lexitimación é o consentimento da persoa que solicita a información. O destinatario destes datos é o persoal de Campo Galego Comunicación SCP. Pode exercitar os seus dereitos de acceso, rectificación, eliminación e outros dereitos contactando connosco. Podes consultar máis información sobre a nosa Política de privacidade aquíligazón á política de privacidade
Acepto a política de privacidade y Cookies
Acepto o tratamento dos meus datos persoales para recibir periódicamente o boletín de novas.
Aviso Legal | Política de privacidade | Desenvolve Invbit a partir do tema NewsPlus.
Solicitamos o seu permiso para obter datos estadísticos da súa navegación nesta esta web, en cumprimiento do Real Decreto-ley 13/2012. Si continúa navegando consideramos que acepta o uso das cookies. OK | Máis información