gl gl gl gl en es pt en es en pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en en gl gl es pt es es en en gl de de de en en en en fr fr fr fr it de en en en en fr fr fr gl en gl gl es gl de en pt gl es es gl gl gl ca gl en gl gl ast gl gl es gl gl it gl gl gl gl fr gl gl gl es es it gl gl sv fi gl es gl ca gl gl it lt gl gl es ca es es es es es en gl es gl gl es lt hbs_lat es gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl it gl pt en gl gl lt gl es pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl ru gl gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl es gl gl gl gl eo fr pt gl eu es gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr gl gl es gl gl gl gl gl hu it gl es es gl es es es gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl eu gl gl gl gl gl gl gl gl en gl en
O Simposio Antonio Fraguas convida a reflexionar sobre as raíces populares da lingua e da cultura galegas | Actualidade
Neste pequeno vídeo, a presidenta do Consello da Cultura Galega explica algunhas das claves das súas ideas para a cultura de Galicia, o seu futuro e a súa herdanza.
2022 - Florencio Delgado Gurriarán
2020 - Ricardo Carballo Calero
2018 – María Victoria Moreno
2020 – Domingo de Andrade
Día da Ciencia en Galego
Centenario de Emilia Pardo Bazán
Centenario de Isaac Díaz Pardo
De gaiteiro a gaiteiro
Día internacional do libro infantil e xuvenil 2020
Encontros monográficos co patrimonio cultural
Na voz da obra
O deporte galego fala galego
O fío de Penélope
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico e a cultura galega
Trinta anos do audiovisual galego
Paz-Andrade e a lingua portuguesa
Observatorio da Cultura Galega
Arquivo da Emigración galega
Centro de Documentación en Igualdade e Feminismos
Centro de Documentación Sociolíngüística de Galicia
Arquivo Sonoro de Galicia
A Saia. Publicacións Periódicas Feministas
Céltiga. Revista da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Francisco Fernández del Riego. Correspondente para América
Mapa Sonoro de Galicia
Coordinadora galega de normalización e dinamización
Obras impresas e dixitais
Recursos e obras de referencia
Diccionario de termos escénicos
Os instrumentos musicais na tradición galega
Coñece a cultura galega
Loia. Guía aberta á lingua galega
Historias de ida e volta
As escolas da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico da gloria e a cultura galega
30 anos de audiovisual galego
No bico un cantar
Leme. A cultura galega na túa man
A máquina do tempo
Mapa sonoro de Galicia
Roteiros da cultura galega
As escolas da emigración
Mapa de Equipamentos culturais
Setestrelo: divulgación da ciencia
Kit de normalización lingüística
Guía de linguaxe non sexista
O Simposio Antonio Fraguas convida a reflexionar sobre as raíces populares da lingua e da cultura galegas
A Real Academia Galega acolle este serán a primeira das tres xornadas do Simposio Antonio Fraguas, que continuará o mércores e o xoves no Museo do Pobo Galego (Santiago de Compostela). A música e as coplas da terra natal do protagonista do Día das Letras Galegas 2019, Cotobade, soarán da man do gaiteiro Oscar Ibáñez e a súa banda nesta primeira cita do encontro que lle porá o ramo á celebración do ano dedicado ao etnógrafo, historiador e xeógrafo. María Xosé Fernández Cerviño, colaboradora de Antonio Fraguas (1905-1999) no Museo do Pobo Galego durante décadas, trazará o perfil biográfico daquel rapaz da aldea de Insuela que chegou a ocupar na Real Academia Galega a cadeira de Castelao; Antonio Reigosa profundará no universo da Galicia máxica que tanto estudou, chea de mitos, ritos e figuras sobrenaturais que deixou documentados con detalle; e o académico Francisco Díaz-Fierros deterase na súa visión avanzada da paisaxe
A Real Academia Galega (RAG), o Consello da Cultura Galega, o Museo do Pobo Galego (MPG) e a Fundación Antonio Fraguas organizan conxuntamente o encontro co apoio da Xunta de Galicia. O simposio xuntará unha vintena de voces que afondarán na pegada de Antonio Fraguas na cultura galega, no seu legado nos estudos de etnografía e folclore, xeografía e arqueoloxía, mais tamén na situación actual e nas novas olladas das diferentes disciplinas que cultivou. A entrada de todas as sesións é libre ata completar a capacidade das salas. O presidente da RAG, Víctor F. Freixanes; a presidenta do CCG, Rosario Álvarez; o presidente do padroado do MPG, Justo Beramendi; e o secretario xeral de Políticas Culturais inaugurarán hoxe ás 19 horas o encontro no salón de actos da Academia.
“A figura e a obra de Antonio Fraguas invítanos a reflexionar sobre as raíces populares da nosa lingua e da nosa cultura, a fonte limpa das nosas tradicións. Este simposio daranos a oportunidade de afondar nas diferentes caras dese poliedro rico e cheo de autenticidade que é Antonio Fraguas, quen se definiu a si mesmo como un neno da aldea”, salienta Víctor F. Freixanes. “Antonio Fraguas é ademais un exemplo non só de compromiso e de entrega ao país, senón de conciliación, procurando sempre xuntar vimbios para coñecer xuntos o pasado e construír xuntos o futuro. A colaboración entre institucións para desenvolver este simposio exemplifica esa vontade de acción común”, conclúe.
A presidenta do CGG, Rosario Álvarez, e o presidente do padroado do MPG, Justo Beramendi, salientan tamén a importancia da organización compartida por parte da Academia e das institucións que representan. “Organizamos este simposio de forma colaborativa, como a el lle gustaría, desde tres institucións que o lembran con afecto e con gratitude, pola contribución a elas mesmas e á cultura galega no seu conxunto”, expresa Rosario Álvarez. “Esta colaboración en si mesma é unha homenaxe non só a D. Antonio senón tamén ao espírito do vello Seminario de Estudos Galegos”, engade Justo Beramendi.
Rosario Álvarez e Justo Beramendi coinciden tamén na importancia de revisar neste foro non só a obra de don Antonio, senón tamén o estado actual dos campos de estudo nos que traballou. “Chegados ao final do ano dedicado a don Antonio Fraguas, facemos balance desde diversas ópticas disciplinares, sintetizando o coñecemento e poñendo en relevo a súa pegada na cultura galega contemporánea. Neste simposio está presente a orixe nunha comunidade traballadora e aldeá que marcou de xeito indeleble uns sinais identitarios que o acompañaron toda a vida. Está presente o mestre devoto, dentro e fóra da aula. Está presente a súa contribución á investigación arqueolóxica e, sobre todo, ao coñecemento da etnografía e folclore galegos. E, como non, está presente a música da Terra de Cotobade”, resume Rosario Álvarez. “Pensamos que un bo modo de culminar este ano dedicado á memoria de don Antonio Fraguas era, amén de analizar a súa obra, ver como evolucionaron no tempo transcorrido até hoxe as disciplinas que cultivou: a xeografía, a arqueoloxía e a etnografía”, apunta igualmente Justo Beramendi.
De Insuela á Real Academia Galega
Tras a apertura do simposio, María Xosé Fernández Cerviño afondará na traxectoria vital do homenaxeado cun relatorio titulado Antonio Fraguas Fraguas, de Insuela á Real Academia Galega. “A senda que conduciu a Antonio Fraguas desde o seu lugar nativo no concello pontevedrés de Cotobade á cadeira que Castelao deixara vacante na Real Academia Galega é un modelo de tesón, de humildade e de fidelidade á terra e á cultura que vai impregnando o espírito dun home desde o berce”, di a historiadora do vello profesor, con quen mantivo un estreito contacto desde a fundación do Museo do Pobo Galego. Antonio Fraguas foi o primeiro director e logo presidente desta institución, da que máis adiante a propia María Xosé Fernández Cerviño sería subdirectora.
A relatora incidirá na pegada que deixou a infancia en Cotobade no Fraguas investigador, moi evidente no interese especial que sempre amosou pola tradición oral que tanto documentou, na que se centrará Antonio Reigosa desde a perspectiva da mitoloxía popular.
Antonio Reigosa recreará algunhas das achegas de Antonio Fraguas ao coñecemento e á intepretación do rico repertorio de mitos, ritos e figuras sobrenaturais da cultural popular tradicional galega. “Como etnógrafo, Antonio Fraguas anota, describe e ordena con criterio todo canto considera de interese para a salvagarda e o coñecemento global da nosa cultura popular”, valora. O investigador referirase á mitoloxía sobre animais como o lobo ou a serpe; á relacionada co lume, os astros e os fenómenos atmosféricos, que acubilla personaxes máxicas como os nubeiros ou tronadores, capaces de provocar treboadas; as crenzas sobre o mundo do demo, habitado tamén por bruxas e meigas; ou ao amplo patrimonio inmaterial de rituais arredor dos nacementos e da morte. Tampouco esquecerá “outros enredantes” como o zarronco, Pedro Chosco, os negrumantes, os trasnos ou os biosbardos.
“No centro deses mundos imaxinarios poboados de criaturas con capacidades máxicas estamos nós, os humanos, os creadores de todas elas e deses espazos cos que tentamos dar cabida e sentido, e algunha posible resposta, ás eternas interrogantes: de onde vimos, quen somos e a onde imos?”, reflexiona Antonio Reigosa. “A isto contribuíu Antonio Fraguas decisivamente co seu esforzo, co seu saber e curiosidade, bendicido por ese don de seu natural para comunicar con sinxeleza a enorme complexidade dun inmaterial que se expresa simbolicamente e que afecta ao profundo do ser humano. Grazas a estes e a outros traballos arredor de múltiples materias, don Antonio Fraguas contribuíu decisivamente e con grande entusiasmo a afirmar a nosa identidade”, conclúe o relator, para quen o protagonista do Día das Letras 2019, ademais de antropólogo, etnógrafo, etnólogo ou folclorista, debe ser recoñecido como “extraordinario mitólogo”.
Un avanzado na visión da paisaxe
Francisco Díaz-Fierros defíneo na mesma liña como “un antropólogo do miúdo” que rescatou numerosas expresións da cultura popular “dun seguro esquecemento”. Pero o académico afondará noutra disciplina que cultivou don Antonio, a xeografía, na que foi seguidor de Ramón Otero Pedrayo. O científico centrarase nas súas achegas ao estudo do territorio e da paisaxe, centradas nos anos 50 do século pasado e moi avanzadas ao seu tempo. A Convención Europea da Paisaxe ten en conta a interacción permanente entre os factores obxectivos do medio e os subxectivos da percepción humana. “E estas singularidades da concepción actual das paisaxes van estar xa moi presentes na obra de Fraguas: nesa dedicación especial ás formas sinxelas e humildes do territorio e nesa ollada xenuinamente campesiña que sempre as acompañan”, pon como exemplo.
O programa continúa en Santiago de Compostela
O Simposio Antonio Fraguas continuará en Santiago de Compostela, no Museo do Pobo Galego, institución da que Fraguas foi o primeiro director, desde 1977 ata 1989, cando pasou a presidir o padroado tras o pasamento do seu amigo Xaquín Lorenzo. Máis dunha ducia de especialistas afondarán no legado de Antonio Fraguas na etnografía e o folclore, a xeografía e a arqueoloxía, e reflexionarán tamén sobre a evolución destas disciplinas antes e despois das súas achegas.
A xeografía e a arqueoloxía centrarán o programa do mércores 27 de novembro e contará coas achegas de Francisco Durán, Valerià Paül, Camiño Noia, Henrique Monteagudo, Francisco Calo Lourido, Felipe Arias e María Pilar Prieto. O Simposio Antonio Fraguas concluirá o 28 de novembro poñendo o foco na etnografía e no folclore da man de María Concepción Losada, Clodio González, António Medeiros, Luzia Oca, Cristina Sánchez Carretero, Xosé C. Sierra e Xerardo Pereiro.
Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia (CCG)
O Consello da Cultura Galega é unha institución estatutaria creada polo Estatuto de Autonomía de Galicia para promover e difundir a lingua e a cultura galega e asesorar ás Administracións neses ámbitos
Pazo de Raxoi, 2 andar
15705 Santiago de Compostela
Radiodifusión galega na emigración
Repertorio da prensa da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Epistolario Rosalía de Castro
Fondo Fundación Luís Seoane
Fondo Fundación Otero Pedrayo
Información sobre o persoal
Consello da Cultura Galega. 2016