pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt gl en en ru ru en en fr en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr en gl pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca en es ms pt pt pt en fr hu es sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt es ja gl pt gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl en es en en en de gl en ja ca fr gl ja ca gl pt zh es pt gl en es gl en gl ja es pt gl en pt gl es gl fr gl es gl gl pt pt it en en en en en en pt gl pt pt pt pt pt pt pt pt gl pt en pt pt pt pt pt en pt pt pt pt pt en en pt pt gl en en en en gl en en en en pt
Retrato dunha amizade: Bal y Gay no ollar de Carlos Maside - Palavra Comum
Palavra Comum - Revista galega de artes e letras
Carlos L. Bernárdez Crítica de arte Pintura
O retrato do compositor e musicólogo Jesús Bal y Gay (Lugo, 1905- Torrelaguna, Madrid, 1993) é un dos máis relevantes retratos realizados polo pintor Carlos Maside (Pontecesures, 1897-Santiago de Compostela, 1958) e testemuña a intensa relacion de amizade entre ambos os creadores.
Os dous artistas coñécense en Compostela onde Bal vai realizar o servizo militar en 1927, hospedándose -como sinala a investigadora Rosa María Fernández García- na casa das irmás de Maside. Esta estadía afondaría na relación do musicologo co nucleo intelectual de mozos que xiran ao redor do Seminario de Estudos Galegos1.
Temos o testemuño deste momento de man do propio compositor que, alén diso, manifesta a convicción da calidade do retrato realizado polo seu amigo:
En Santiago iba a encontrar nuevos y notables amigos. Allí conocí a Carlos Maside, del que poseo un retrato que puede clasificarse -y así me lo corroboró el ex Secretario General del Museo Carlos Maside- entre lo mejor de lo mejor de la obra masidiana. También conocí entonces a los hermanos Bouza Brey, a Domingo García-Sabell -en cuya casa toqué sólo, a cuatro manos y acompañando música para piano y violín (Domingo tocaba el violín)-, a Rafael Dieste, tan entrañable; a Luis Seoane, mi inmortal amigo; a Gonzalo Torrente Ballester, a José Filgueira Valverde, etc. Un “feixe” de jóvenes que prometían y cumplieron luego sobradamente2
O retrato xorde, pois, no cadro dunha intensa relación de amizade, que perduraría no tempo3 e dunha complicidade intelectual que ten como contexto a chamada polo propio Bal “Nova Xeración Galega”. O lugués non só achega a este ambito intelectual o seu traballo como musicólogo e compositor senón tamén moi variadas reflexións sobre o momento da cultura galega a sobre os procesos globais da cultura internacional. Nas páxinas de El Pueblo Gallego, onde escribe desde 1925 até 1932, deixa ducias de artigos sobre temas musicais, pictóricos, arquitectónicos, etc.
Retrato de Bal y Gay (1928, óleo sobre lenzo, colección particular, Madrid) é unha pequena pintura -36,5 x 27 cm- que representa a cabeza perfilada do músico cun fondo de matices azulados. A face ocupa case a totalidade do lenzo, destacando a leve expresión dos beizos que delata certa complicidade entre o pintor e o seu amigo.
A sólida construción do cadro lembra a tradición cezanniana -Maside estivera en París como bolseiro o ano anterior-. As pinceladas que subliñan aquí e acolá o rostro do modelo, dun verde pardo, sen dúbida proceden da liberdade de pincelada da pintura de vangarda que o pintor galego xa asimilara no seu camiño de construción estilística.
A ensamblaxe de diversos tons, escuros e luminosos, serenos e expresivos, semella recoller a personalidade do compositor. En conxunto salienta a sobriedade dos tons e a solidez da construción da cabeza do retratado.
No conxunto da obra de Maside, este retrato manten fortes afinidades co magnífico Autorretrato (1928, Museo de Pontevedra), realizado ese mesmo ano. Trátase, este último, dunha potente imaxe do artista aos trinta e un anos, sereno, concentrado no seu propio eu, cunha aparencia de seguranza. Interpélanos cun ollar intenso e analítico por medio dunha linguaxe formal na que domina a rexa estrutura e a solidez volumétrica, facendo destacar a face tridimensional e un colorismo expresionista. No caso do retrato de Bal y Gay, Maside proxecta esa mirada analítica sobre o seu modelo con indubidábeis afinidades no volume, a cor e a pincelada co seu Autorrretrato.
Ao pór en relación ambas as obras: o Retrato de Bal y Gay e mais o Autorretrato, percibimos como Maside acaba por configurar unha linguaxe que, vista coa perspectiva que o paso do tempo favorece, salienta pola súa intensidade, pola súa calidade plástica, case escultórica. A intensidade a que nos referiamos é a calidade iluminadora que o pintor posúe -o retrato masidiano ten sempre un movemento interior- que fai que calquera das súas obras transmita un intenso pulo vital, a pulsión dun tempo, unha pulsión con moito de complicidade ética, que resalta pola capacidade do pintor para comprender os modelos representados, como tamén se pode apreciar nos seus retratos de Alvaro Cunqueiro (1931, Museo Carlos Maside, O Castro, Sada) e de Domingo García-Sabell (1930, colección particular), ambos xa cunha textura granítica afín a obras de comezos dos trinta como a famosa Muller sentada (1930, colección particular).
1Fernández García, Rosa María, Bal y Gay. O seu pensamento antes de 1933, Ediciós do Castro, Sada, 2005, páx. 15.
2Buxán, Antonio, Nuestros trabajos y nuestros días. Jesús Bal y Gay y Rosita García Ascot, Fundación Banco Exterior, colección Memorias de la Música Española, Madrid, 1990. Citado en Fernández García, Rosa María, Op. cit. páx. 16.
3En 1933, por mor do casamento de Bal y Gay coa pianista Rosita García Ascot, Maside envíalle unha augaforte coa seguinte dedicatoria. “A mi mejor amigo Jesús Bal, en su boda. Compostela 1933”.
4López, Teresa, Sementeira de ronseis. Cinco poetas da vangarda, A Coruña, Espiral Maior, A Coruña, 2000, páx. 52.
You might also like
* Crítica de arte Lito Caramés
René Magritte: Ceci n’est pas un trompe-l’oeil | Lito Caramés
* Crítica de arte Lito Caramés
As creacións da artista Dominica Sánchez, esencias e abstraccións
* edu_ALBO Entrevistas Pintura Tiago Alves Costa
Entrevista I edu_ALBO: “A minha arte surge do risco e da valentia”
More from Carlos L. Bernárdez
As leccións do mestre Castelao
Posted On 12 Fevereiro, 2019 Carlos L. Bernárdez 0
O chegada do óleo A derradeira leición do mestre, propiedade do Centro Galicia de Buenos Aires e agora exposto na …
A pintura de Alfonso Sucasas: o costumismo transcendido
Posted On 17 Outubro, 2016 Carlos L. Bernárdez 0
A vizosa obra de Alfonso Sucasas (Lalín, 1940 – Vila de Cruces, 2012) estivo marcada polas súas fondas fidelidades pictóricas …
Projecto Planta I Malvada Associação Artística
16 Setembro, 2022 0
Adeus, ti, Ponte Nafonso I por Ramón Blanco
6 Setembro, 2022 0
Carta aberta à Europa I Chus Pato
25 Agosto, 2022 0
Fotografías emblemáticas de Bill Brandt | Lito Caramés
1 Agosto, 2022 0
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Entrevista | Luís Osório: “Os artistas, pela primeira vez desde há pelo menos três séculos, não estão na vanguarda do pensamento”
Afonso Cruz, uma escolha fresca e proteica
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
GALEGO-PORTUGUÊS – da teoria à prática
Escrever o cansaço incansável: Žižek Vai ao Ginásio
O tempo das “Não-Coisas”. E o uso excessivo das redes sociais segundo Byung-Chul Han
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Entrevista | Luís Osório: “Os artistas, pela primeira vez desde há pelo menos três séculos, não estão na vanguarda do pensamento”
Afonso Cruz, uma escolha fresca e proteica
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
GALEGO-PORTUGUÊS – da teoria à prática
Escrever o cansaço incansável: Žižek Vai ao Ginásio
Subscrever Blog via email
Indique o seu endereço de email para subscrever este site e receber notificações de novos artigos por email.
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.