gl gl gl gl en es pt en es en pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en en gl gl es pt es es en en gl de de de en en en en fr fr fr fr it de en en en en fr fr fr gl en gl gl es gl de en pt gl es es gl gl gl ca gl en gl gl ast gl gl es gl gl it gl gl gl gl fr gl gl gl es es it gl gl sv fi gl es gl ca gl gl it lt gl gl es ca es es es es es en gl es gl gl es lt hbs_lat es gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl it gl pt en gl gl lt gl es pt gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl de gl gl gl gl es es gl es es gl ru gl es fr gl gl es en es es it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es es es gl es gl es es es en es gl gl es gl es es fr en es fr gl gl gl gl eo fr pt gl eu es gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr gl gl es gl gl gl gl gl hu it gl es es gl es es es gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl eu gl gl gl gl gl gl gl gl en gl en
Abelardo Gallego | Álbum de Galicia | Consello da Cultura Galega
Neste pequeno vídeo, a presidenta do Consello da Cultura Galega explica algunhas das claves das súas ideas para a cultura de Galicia, o seu futuro e a súa herdanza.
2022 - Florencio Delgado Gurriarán
2020 - Ricardo Carballo Calero
2018 – María Victoria Moreno
2020 – Domingo de Andrade
Día da Ciencia en Galego
Centenario de Emilia Pardo Bazán
Centenario de Isaac Díaz Pardo
Día internacional do libro infantil e xuvenil 2020
Encontros monográficos co patrimonio cultural
O deporte galego fala galego
O fío de Penélope
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico e a cultura galega
Trinta anos do audiovisual galego
Paz-Andrade e a lingua portuguesa
Observatorio da Cultura Galega
Arquivo da Emigración galega
Centro de Documentación en Igualdade e Feminismos
Centro de Documentación Sociolíngüística de Galicia
Arquivo Sonoro de Galicia
A Saia. Publicacións Periódicas Feministas
Céltiga. Revista da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Francisco Fernández del Riego. Correspondente para América
Mapa Sonoro de Galicia
Coordinadora galega de normalización e dinamización
Obras impresas e dixitais
Recursos e obras de referencia
Diccionario de termos escénicos
Os instrumentos musicais na tradición galega
Coñece a cultura galega
Loia. Guía aberta á lingua galega
Historias de ida e volta
As escolas da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico da gloria e a cultura galega
30 anos de audiovisual galego
No bico un cantar
Leme. A cultura galega na túa man
A máquina do tempo
Mapa sonoro de Galicia
Roteiros da cultura galega
As escolas da emigración
Mapa de Equipamentos culturais
Setestrelo: divulgación da ciencia
Kit de normalización lingüística
Guía de linguaxe non sexista
Que é o Álbum de Galicia
Que é o Álbum de Galicia
O Álbum de Galicia é unha colección dixital de biografías de persoas que destacaron en moi diversos ámbitos: desde a sociedade, a ciencia, a cultura ou a empresa. O obxectivo do Consello da Cultura Galega é dar visibilidade e perspectiva de conxunto ás numerosas mulleres e homes, xa finados, que contribuíron de maneira significativa á sociedade galega ao longo da súa Historia. En moitos casos, seguen a ser grandes descoñecidos para o público de todas as idades, de dentro e de fóra do país.
As biografías do Álbum de Galicia están enriquecidas con material documental, referencias bibliográficas e contidos multimedia que permiten coñecer a obra das persoas divulgadas, pero tamén a produción intelectual existente sobre elas. Textos e materiais están producidos por expertos e son unha fonte rigorosa para acceder á vida e obra destes persoeiros. Ademais, o Álbum de Galicia permite explorar a presenza das persoas biografadas nos fondos documentais dixitalizados do Consello da Cultura Galega. O Álbum de Galicia é, xa que logo, o punto de acceso que ofrece a entidade para coñecer toda a súa produción divulgativa e investigadora ao redor de cada unha das figuras.
O Álbum de Galicia é o resultado da unificación das coleccións biográficas temáticas do CCG, que desde o ano 2005 teñen publicado álbums ao redor da muller, a ciencia ou a emigración, entre outros. Non están aínda nin todos nin todas os que son. Nesta nova etapa, o Álbum de Galicia ampliará gradualmente o número de biografías, diversificando temática e cronoloxicamente o repertorio. O Consello da Cultura Galega anima a cidadáns e colectivos a remitir suxestións de figuras do pasado –contemporáneo ou anterior- que consideren de interese para seren difundidas a través desta ferramenta e, deste xeito, mellorar o seu coñecemento público. O CCG encargará a diferentes expertos a elaboración dos perfís biográficos co obxectivo de facer medrar esta galería de vidas que paga a pena coñecer.
Torrelaguna (Madrid) - Madrid
Torrelaguna (Madrid), 1879 - Madrid, 1930
Autoría: Francisco Díaz-Fierros Viqueira
Discípulo de Cajal e pioneiro da histoloxía veterinaria española
Despois de estudar veterinaria na escola de Madrid, na que se licenciou en 1898, e de exercer profesionalmente durante algúns anos, en 1903 obtivo a cátedra de Patoloxía médica e Terapéutica da Escola de Veterinaria de Santiago de Compostela, onde comeza a afeccionarse á patoloxía estimulado por algúns compañeiros e polo seu íntimo amigo, o médico Nóvoa Santos. Na súa formación hematolóxica colabora Miguel Gil Casares, ademais de Ruperto Lobo no campo da química biolóxica e os doutores Alsina, Varela Radío, Blanco Rivero, Puente e Baltar na histopatoloxía cirúrxica.
A partir de 1912 comezaron as súas investigacións e o seu labor na técnica histolóxica, o que posibilitaría que un ano máis tarde fose nomeado catedrático interino de Histoloxía, realizándose no seu laboratorio ao menos seis cursiños de ensinanzas prácticas destinadas, fundamentalmente, a médicos e veterinarios. Outros moitos das mesmas características foron impartidos por Gallego na chamada “cátedra ambulante de histoloxía" en Barcelona, Salamanca, Santander, Bilbao, Gijón, etc., realizando unha intensa labor divulgadora das técnicas de análise histolóxica e anatomopatolóxica. Cando no 1921 se crean as cátedras de Histoloxía, Anatomía patolóxica e Patoloxía Xeral nas escolas de Veterinaria, Gallego consegue por unanimidade o número un das oposicións diante dun tribunal presidido por Cajal, o que lle permite marchar para a cátedra de Madrid ao ano seguinte.
Abelardo Gallego sentiu unha profunda preocupación pedagóxica que o levou a practicar, sempre, un ensino baseado en métodos obxectivos, conferíndolle especial importancia á visión da Anatomía microscópica. Así, improvisou primeiro, e logo perfeccionou, un sinxelo aparello de proxeccións microscópicas que lle permitía proxectar as súas preparacións con obxectivo de inmersión, obtendo imaxes o suficientemente grandes e iluminadas para empregalo diariamente na clase. En 1916 entra ademais en relación con Rafael Dieste, daquela alumno da Escola Normal de Santiago, que coa súa habilidade para o debuxo convértese no seu máis fiel colaborador na representación gráfica dos cortes microscópicos. Especial relevancia ten a compoñente práctica das súas clases, nas que os alumnos debían confeccionar as súa propias coleccións de preparacións para despois superar un exame práctico no que se lles requiría descifrar os órganos, tecidos e detalles das preparacións.
A súa actividade investigadora cotiá realizouna no laboratorio da Escola de Veterinaria, aínda que con asiduidade asistía ao laboratorio de Hisatopatoloxía da Junta de Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas (JAE), onde levou adiante os proxectos máis importantes. Gurriarán (2006) reflicte a ansiedade de Gallego por incorporarse ao laboratorio de Del Río-Hortega e as xestións dos persoeiros vinculados á JAE para conseguilo, ao tempo que recolle dous traballos de laboratorio publicados en 1912 e 1913 no Boletín da RSEHN e dez publicacións dos seus traballos feitos nos centros da rede formativa primaria das JAE ao longo da década de 1920. Pola súa banda, Madariaga (1973) xa recollía unha incompleta relación de case medio cento de artigos. Unha boa parte dos seus traballos histolóxicos, vinte catro incluíndo o seu descubrimento fundamental sobre o tinxido con fuchina, foron realizados durante a súa estadía en Santiago.
Realizou unha extensa e produtiva labor científica, sendo unha das súas primeiras publicacións a obriña Técnica Histológica (Trabajos del Laboratorio de Histología y Anatomía Patológica de la Escula de Veterinaria de Santiago), editada en León en 1913. Xa nas súas primeiras épocas de laboratorio, illado dos centros científicos importantes, descubriu un novo método de tinxido histolóxico que, posteriormente modificado, permitiulle atopar técnicas selectivas e doadas de executar para o tinxido de fibras elásticas, de bacilos de Koch nos tecidos, de coloración dos corpúsculos de Negri nos animais rábicos, etc., técnicas moi apreciadas polos modernos investigadores nacionais e do estranxeiro. Así, o método descrito no artigo “La fuchina básica y el formol en la técnica histológica. Nuevos métodos de coloración de los tejidos y especialmente de las fibras elásticas” (Gallego, 1919), usado no medio médico e veterinario, aparece recollido en todos os tratados de técnica histolóxica dende Romeis (1928), a McManus, Martoja (1970), ou Dualde (1971).
Ademais dos seus traballos técnicos, Gallego fixo importantísimos estudos sobre histoloxía normal e patolóxica de diversas enfermidades dos animais domésticos, tratando por exemplo as pseudotuberculoses verminosas, as granulacións eosinófilas, as cirroses hepáticas nas distomiases, os carcinomas canaliculais do páncreas da vaca, os disembriomas, as lesións do fígado na tiflohepatite dos pavos e moitos outros. Preocupado polo problema do cancro, dedicoulle varios anos de estudo e ten publicados numerosos traballos sobre a estrutura fina de varios tumores dos animais domésticos. Como exemplo destes traballos pode consultarse “Sobre la presencia de corpúsculos fusiformes en las células gigantes en un caso de tuberculosis perlada” (Gallego, 1924), no que supón que a natureza destes corpúsculos, non citados por outros histopatólogos que estudaran a enfermidade, é a de verdadeiras inclusións celulares, chegando á conclusión de que se trata de cristais proteicos. Salientar tamén a “Contribución a la histopatología de los centros nerviosos en el moquillo del perro” (Gallego, 1926), na que mediante o estudo de máis de vinte casos aplicando novas técnicas, conclúe que as modificacións que experimenta a microglia no moquillo son moito máis importantes que as alteracións vasculares.
Cando acaeu a súa morte tiña en curso varios traballos experimentais encamiñados a determinar a verdadeira natureza do tumor contaxioso do can, descrito por Sticker, e xa escribira o capítulo sobre tumores no Tratado de Patología General de Nóvoa Santos. Publicou os seus artigos fundamentalmente na Revista de Higiene y Sanidad Pecuarias e tamén nos Treballs de la Societat de Biologia, na Revista de Higiene y Tubercolosis, nos Trabajos del laboratorio de investigaciones biológicas de la Universidad de Madrid, no Boletín de la Sociedad Española de Biología e nas Memorias de la Real Sociedad Española de Historia Natural. Coñecido entre os investigadores mundiais, revistas estranxeiras tamén publicaron os seus traballos, por exemplo a Zeitschr. F. Infektionskr. Parasit. Krankh. U. Hyg. der Haustiere.
Relacionado con Cajal xa cando traballaba en Santiago, ao chegar a Madrid mantivo unha estreita colaboración con Del Rio-Hortega, que dirixía o laboratorio de Histoloxía do Instituto nacional de Oncología, e do que logo sería nomeado xefe da sección de investigacións biolóxicas.
O seu carácter adusto e seco, e a súa independencia de criterio, fixeron que Gallego Canel non encaixara ben nunha sociedade conservadora como a de Santiago, e así o reflicte Novoa (1917): “me cantan al oído que es un rebelde, un hombre peligroso y perverso que a venido a la ciudad triste y desconfiada a predicar una nueva doctrina...”. Isto non impediu que, xa de volta en Madrid, preparara unha colección dos seus traballos para enviala como doazón á escola de veterinaria de Santiago na que desenvolvera boa parte da súa vida investigadora.
Despois da súa morte, as técnicas de tinxido deseñadas por Gallego seguíronse utilizando dentro e fora de España como técnicas clásicas no campo dos estudos histolóxicos. Baste dicir que tres dos seus artigos na revista catalá Treballs de la Societat de Biologia, figuraban entre os seis máis consultados da revista ao longo do ano 2011.
GALLEGO CANEL, A. (1919): La fuchina básica y el formol en la técnica histológica. Nuevos métodos de coloración de los tejidos y especialmente de las fibras elásticas, Revista de Higiene y Sanidad Pecuaria, IX: 253.
GALLEGO CANEL, A. (1924): Sobre la presencia de corpúscolos fusiformes en las células gigantes en un caso de tuberculosis perlada, Boletín de las Sociedad Española de Biología, XI, I: 51-54.
GALLEGO CANEL, A. (1926): Contribución a la histopatología de los centros nerviosos en el moquillo del perro, Boletín de la Sociedad Española de Biología, XII, I: 33-42.
COSTERO, I. (1930): Archivos Españoles de Oncología y Boletín de la Liga Española contra el Cáncer, I, Caderno 2º, Madrid.
GURRIARÁN, Ricardo (2006): Ciencia e conciencia na Universidade de Santiago (1900-1940), Santiago, Universidade.
MADARIAGA DE LA CAMPA, B. (1973): Abelardo Gallego Canel (1879-1930), Semblanzas Veterinarias, I: 229-255.
NOVOA SANTOS [Asinado como Max] (1917): El Prof. Abelardo Gallego Canel, El Eco de Santiago, 16/02/1917.
OLIVA ALDÁMIZ, H. (1984): Cajal y la anatomía patológica española, una historia compartida, Barcelona: Editorial Salvat.
ORTIZ-HIDALGO, C. (2011): Abelardo Gallego (1879–1930) and his contributions to histotechnology: The Gallego stains, Acta Histochemica, 113, 2: 189-193.
Como citar: Díaz-Fierros Viqueira, Francisco : Sisto, Rafael : Abelardo Gallego. Publicado o 11/10/2012 no Álbum de Galicia (Consello da Cultura Galega) http://consellodacultura.gal/album-de-galicia/detalle.php?persoa=1555. Recuperado o 03/10/2022
Coloración de las fibras elásticas en los esputos
Abelardo Gallego (1919): Un método rápido para la coloración de las fibras elásticas en los esputos, Boletín de la Sociedad Española de Biología, 7: 82-91.
Ligazón en vigor en 02-12-2019
Diversos traballos publicados por Gallego Canel
Traballos publicados por Gallego Canel en Publicacions de l´Institut de ciències, [Treballs de la Societat de Biologia]: (1915a): “Técnica histológica (1ª nota)”, IV sesión, xuño, pp.: 119-136; (1915b): “Técnica histológica (2ª nota)”, IV sesión, xuño, pp.: 137-151; (1915c): “Técnica histológica”, V sesión, setembro, pp.: 155-156; (1915d): “Técnica histológica”, V sesión, setembro, pp.: 167-202; (1916a): “Otro método de coloración del bacilo de Koch (Fuchina-alcohol clorhídrico-formol)”, V sesión, octubre, pp.: 155-159; (1916b): “Método de tinción de sangre (eosina-azul de Unna fenicado”, V sesión, octubre, pp.: 160-164; (1916c): “Contribución al estudio de los disembriomas. Adeno-carcinoma paradentario”, VI sesión, novembro, pp.: 176-187; (1916d): “Carcinoma canalicular del páncreas en la vaca”, VI sesión, novembro, pp.: 188-207; (1917a): “Técnica histológica”, I sesión, xaneiro, pp.: 35-77; (1917b): “Métodos rápidos de coloración de las fibras elásticas en los esputos. Procedimiento de tinción sucesiva del bacilo de Koch y de las fibras elásticas”, VII sesión, novembro, pp.: 241-303; (1919): “Procedimiento colorimétrico para la determinación cualitativa y cuantitativa del formol en la leche”, IX sesión, decembro, pp.: 284-291.
Ligazón NON en vigor
Isabel Mencía: Gallego Canel, Abelardo. Web da Organización Colegial Veterinaria Española.
Ligazón NON en vigor
25 anos da Facultade de Veterinaria
Ana Mª Bravo (2009): 25 anos da Facultade de Veterinaria, Santiago: Universidade.
Ligazón en vigor en 02-12-2019
O Consello da Cultura Galega é unha institución estatutaria creada polo Estatuto de Autonomía de Galicia para promover e difundir a lingua e a cultura galega e asesorar ás Administracións neses ámbitos
Pazo de Raxoi, 2 andar
15705 Santiago de Compostela
Radiodifusión galega na emigración
Repertorio da prensa da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Epistolario Rosalía de Castro
Fondo Fundación Luís Seoane
Fondo Fundación Otero Pedrayo
Información sobre o persoal
Consello da Cultura Galega. 2016