gl gl gl en en en gl gl gl gl ast gl gl gl gl gl gl en gl gl gl de gl gl es es pt es en gl en gl gl gl gl gl es gl gl gl es es gl gl gl gl gl gl gl gl es pt es es gl es gl es es es es pt es gl es es gl gl es pt gl es gl es gl gl es es gl gl de gl gl de gl gl gl ja ru id en en en ru bo en en de gl gl gl gl gl gl lt en pt gl en en en en en en es en en en gl gl fr en gl de es
A represión fascista do profesorado galeguista | Sarmiento. Revista Galego-Portuguesa de Historia da Educación
Atallo ao contido da páxina
Vol. 24 (2020), Miscelánea, páxinas 211-237
Enviado: Nov 11, 2020 Publicado: Dec 1, 2020
A represión franquista do profesorado adoptou diversas modalidades, entre elas o asasinato, a depuración profesional e a aplicación da Lei de responsabilidades políticas (1939). Esta represión tamén afectou ao galeguismo, do que trata este traballo. Prestarase especial atención aos mestres mortos e depurados na provincia da Coruña, aínda que tamén se fará referencia ao profesorado de ensino secundario e a outras provincias. O texto remata co proceso a que foi sometido o grupo galeguista de Ferrol (Horacio Fernández Gómez, Ricardo Carvalho Calero e Gonzalo Torrente Ballester, entre outros) por parte do Tribunal Rexional de Responsabilidades Políticas.
represión franquista, profesorado, galeguismo, Rafael Fernández Casas, Ramón Otero Pedrayo, Xesús Ferro Couselo
Beramendi, Justo. De provincia a nación. Historia do galeguismo político. Vigo: Xerais, 2007.
Blanco, Carmen. Conversas con Carballo Calero. Vigo: Galaxia, 1989.
Casares, Carlos. Conciencia de Galicia. Risco, Otero e Curros. Tres biografías. Vigo: Galaxia, 2004.
Castro, Xavier. O Galeguismo na encrucillada republicana. Ourense: Servizo de Publicacións da Deputación Provincial, 1983, 2 vols.
Cid Fernández, Xosé Manuel. Educación e Ideoloxía en Ourense na IIª República. Santiago de Compostela: Andavira Editora, 2010.
Comoxo, Xosé e Santos, Xesús. Rianxo na súa historia. Consecuencias da Guerra Civil (1936-1939). A Coruña: Deputación Provincial da Coruña, 2010.
Costa Rico, Antón. Historia da educación e da cultura en Galicia. Vigo: Xerais, 2002.
Costa Rico, Antón. “Os ensinantes galegos no 36. Os mortos e os exiliados”. N’A II Repúblicae a Guerra Civil (Actas do II Congreso da Memoria), 487-521. Narón: Asociación Cultural Memoria Historia Democrática, 2006.
Costa Rico, Antón. “As escolas dos americanos: en castelán ou en galego? ‘Moito mal quefan a Galicia’”. Revista Galega de Educación 53 (2012): 42-46.
De Gabriel, Narciso. “O proceso de depuración do maxisterio na provincia da Coruña”. Sarmiento. Revista Galego-Portuguesa de Historia da Educación 21 (2017): 119-158.
De Gabriel, Narciso. “Os mestres mortos daquel verán”. A Trabe de Ouro 108 (2018): 15-34.
De Gabriel, Narciso. Xosé María Álvarez Blázquez, mestre republicano. Diario escolar e desterro. Vigo: Galaxia, 2019.
De Gabriel, Narciso e Sarille, Xosé Manuel. Arximiro Rico, luz dos humildes. Santiago de Compostela: Gesto Dentro Editora, 2002.
De Luis Martín, Francisco. La FETE en la Guerra Civil española (1936-1939). Barcelona: Ariel, 2002.
Diéguez Cequiel, Uxío Breogán. Álvaro de las Casas. Biografía e documentos. Vigo: Galaxia, 2003.
Ermida Meilán, Xosé Ramón. Mortos por amor á Terra. A represión sobre o nacionalismo galego (1936-1950). Santiago de Compostela: Sermos Galiza, 2016.
Fariña Busto, Francisco. Ferro Couselo. Vigo: Ir Indo, 1996.
Fernández del Riego, Francisco. O río do tempo. Unha historia vivida. Sada: Ediciós do Castro, 1990.
Fernández Santander, Carlos. Alzamiento y Guerra Civil en Galicia (1936-1939). Sada: Ediciós do Castro, 2007, 2 vols.
García Díaz, Jesús M. La depuración del magisterio nacional en la provincia de A Coruña. A Coruña: Fundación Luis Tilve, 2018.
Lamela García, Luis. 1936. La “Cruzada” en Compostela. La Guerra Civil y la represión franquista en los documentos policiales y militares. Sada: Edicións do Castro, 2005.
Llorca Freire, Guillermo. “Juan García Niebla. A Pedagoxía ó servicio do cidadán”. Idea. Intercambio de experiencias de aula 6 (2006): 106-109.
Marco López, Aurora e Porto Ucha, Anxo Serafín. A Escola Normal de Santiago de Compostela. De Escola Normal Superior a Escola Universitaria (1849-1996). Santiago: USC, 2000.
Martínez Pereda, Lucio. “La depuración franquista del Instituto de Vigo: una primera aproximación”. Boletín do Instituto de Estudios Vigueses 14 (2008/2009): 183-208.
Martínez Pereda, Lucio. Medo político e control social na retagarda franquista. Vigo: Xerais, 2015.
Negrín Fajardo, Olegario. “La depuración franquista del profesorado en los institutos de segunda enseñanza de España (1937-1943). Estudio cuantitativo para Galicia”. Sarmiento. Anuario Galego de Historia da Educación 10 (2006): 59-99.
Peña Saavedra, Vicente. Éxodo, organización comunitaria e intervención escolar. La impronta educativa de la emigración transoceánica en Galicia. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia, 1991, 2 vols.
Portas Ferro, Xesús e A. Campaña, Gumersindo. “Xesús Ferro Couselo: Un home do pobo para o pobo”. Encrucillada. Revista Galega de Pensamento Cristián 97 (1996): 120-138.
Porto Ucha, Anxo Serafín. Mestras e mestres pontevedreses depurados polo franquismo. Primeiras accións represivas e estudo por concellos no sur da provincia (1936-1942). Ponteareas: Edicións Alén Miño, 2008.
Prada Rodríguez, Julio. La España masacrada. Madrid: Alianza Editorial, 2010.
Reverte, Jorge M. La Batalla de Madrid. Barcelona: Crítica, 2004.
Rodríguez Fer, Claudio. A literatura galega durante a Guerra Civil (1936-1939). Vigo: Xerais, 1994.
Rojo, Arximiro. As Mocedades Galeguistas. Vigo: Galaxia, 1987.
Romero Masiá, Ana. María Barbeito. Unha vida ao servizo da escola e dos escolares (1880-1970). A Coruña: Baía Edicións, 2014.
Santalla López, Andrés. “Rafael Fernández Casas”. Idea. Intercambio de Experiencias de Aula 7 (2001): 83-85.
Senén, Felipe e Díaz Martínez, Carlos. Xesús Ferro Couselo. A búsqueda da identidade e o encontro cos devanceiros. A Coruña: Espiral Maior, 1996.
Sobrino Ceballos, Juan e Domínguez Ferro, Manuel. “‘¡Que pouco vale unha mestra!’ Un achegamento á figura de María Vázquez Suárez”. Cátedra. Revista eumesa de estudios 18 (2011): 209-227.
Suárez Sandomingo, José Manuel. “Rafael Fernández Casas, un maestro laico e innovador”. Galicia Digital. El portal de Galicia para el mundo (11/9/2012).
Suárez Sandomingo, José Manuel. “Horacio Fernández Gómez”. Galicia Digital. El portal de Galicia para el mundo (30/12/2015).
Válcárcel, Marcos. Xesús Ferro Couselo. Unha fotobiografía (1906-1975). Vigo: Xerais, 1996.
Valín Fernández, Alberto. “Política, apoio mutuo e República: A masonería provincial coruñesa durante a Segunda República”. N’A II República e a Guerra Civil (Actas do II Congreso da Memoria), 39-63. Narón: Asociación Cultural Memoria Histórica Democrática, 2006.
Aviso de dereitos de autoría
Dereitos de autoría (c) 2020 Narciso de Gabriel
de Gabriel , N. (2020). A represión fascista do profesorado galeguista. Sarmiento. Revista Galego-Portuguesa de Historia da Educación, 24, 211-237. https://doi.org/10.17979/srgphe.2020.24.0.7136
Outros formatos de citación
Os datos de descarga aínda non están dispoñibles.
Idioma / Language / Langage Galego
Máis vistos | Máis descargados
(325) From Colonial Missions to Republican Schools
(251) Formula and utopia: the international new education movement
(172) Teachers’ unions in the Second Republic: the Casa del...
(163) Echoes, influences and manifestations of the New Active...
(161) Fascist repression of Galicianist teachers
(472) Outlines for a school memory: my experience in Santa...
(217) Emilio Lledó: Sobre la educación. La necesidad de la...
(209) From Colonial Missions to Republican Schools
(179) Sidónio Muralha, Matilde Rosa Araújo and Luísa Ducla Soares
(128) Spanish educators and the New Education Fellowship: a...
Sarmiento. Revista Galego-Portuguesa de Historia da Educación
ISSN 1138-5863 ISSN-e 2659-9589
Contacto principal revista.sarmiento@udc.es Contacto de soporte revista.sarmiento@udc.es