gl gl es gl gl gl it en gl gl gl gl gl en gl it pt gl gl gl es pt en es pt fr es pt gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl ca gl id pt pt gl gl gl gl en gl gl gl en en gl gl gl gl en es en gl gl gl gl gl gl it nl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl en gl es gl es es en en es gl gl gl en gl gl gl en en gl gl gl en gl
O lazareto de Quereño (Rubiá), barreira fronte ao cólera de 1885
Entre as referencias da historia das epidemias en Valdeorras está a creación deste lazareto que buscaba evitar posibles contaxios dos segadores procedentes de Castela nese verán
11 de Maio de 2020
1885. A provincia de Ourense prepárase para chegada da epidemia de cólera. Dende maio as autoridades dan multitude de instrucións aos concellos e, no verán, ante a inminente e masiva volta de segadores galegos dende Castela deciden tomar outras medidas preventivas: crear lazaretos estratexicamente colocados. Os lazaretos eran unha especie de instalación sanitaria, máis ou menos illada, onde se trataban enfermidades infecciosas. Nalgúns casos eran zonas de reclusión.
“As Deputacións galegas, tras unha conferencia sanitaria, acordan establecer dous lazaretos nas fronteiras de Galicia, un en Quereño, primeira estación de Galicia na liña do Noroeste e outro na Portilla da Canda, na estrada xeral de Vigo a Castela. Tamén houbo o proxecto de establecer un lazareto de observación en Monforte e habilitouse outro na estación de ferrocarril de Ourense”, tal e como recollen os investigadores David Simón Lorda e María L. Rúa Domínguez no traballo “El cólera de 1885 en Ourense” (2005).
As autoridades da época temían en setembro os posibles contaxios procedentes de fóra de Galicia polo regreso das cuadrillas de segadores que cada verán se traslaban a terras castelás, inicialmente a pé e, despois, en ferrocarril. “Contábanse por milleiros a mediados de século, e tradicionalmente desprazábanse a pé seguindo unha serie de rutas que por Ourense saían cara Castela por Quereño e pola zona de As Portelas e Porto (Zamora). Nesta última zona tamén se estableceu unha inspección sanitaria na zona de Ramilo (Viana do Bolo), tratando de cubrir no paso pola serra cara Porto (Zamora), na zona de Serra Calva e Serra Segundeira, por onde transitaban a maior parte dos segadores de Valdeorras, Trives, Quiroga e Monforte”, citando novamente o traballo de Simón Lorda e Rúa Domínguez.
A Deputación ourensá confiaba en que, cubrindo “estes puntos indicados”, podería pechar a zona ante unha “invasión colérica”. E así o Ministro de Gobernación do momento dispón que os segadores que volten a Galicia “sexan detidos por sete días nas inspeccións establecidas, alimentándoos e someténdoos a un prudente réxime hixiénico”, indican Simón Lorda e Rúa Domínguez.
A creación do lazareto recóllese en diferentes xornais galegos da época como El Anunciador: diario de La Coruña y de Galicia ou El Correo gallego: diario político de la mañana, entre outros.
“Os trens ían sempre ateigados de xente. Facían baixar aos pasaxeiros e no lazareto fumigábanos cunhas máquinas, entendíase que esa era unha forma de parar a epidemia”, asegura o historiador valdeorrés Antonio Castro Voces dende o seu confinamento en Quereño, moi preto da estación de tren que albergou o lazareto. Non sabe exactamente cal era a súa ubicación, pero está convencido de que estaba nunha das construcións anexas á propia estación, que daquela tiña gran importancia e chegou a contar con ata 27 funcionarios traballando nela.
Do equipo sanitario responsable de poñer en marcha os lazaretos de Quereño e da Canda formaba parte o doutor Ramón Quesada Borrajo, xunto con Antonio Rodríguez Iglesias. “Quesada Borrajo foi unha das figuras da sanidade ourensá de fins do século XIX. Foi o primeiro presidente da Cruz Vermella ourensá (fundada en Ourense en 1893), ademais do primeiro presidente do Colegio Medico-Farmacéutico de Orense en 1885 e logo o do primeiro Colegio de Médicos de Orense”, puntualiza David Simón Lorda.
O doutor Ramón Quesada. Imaxe tomada tomada de “Vida Gallega” do 10 diciembre 1916 (cedida por David Simón Lorda).
O funcionamento do lazareto como medida sanitaria abordábase en clave satírica no periódico “O Tío Marcos da Portela” o 13 de setembro de 1885, tal e como recollen Lorda e Rúa Domínguez e como tamén comenta Castro Voces. “É un poema no que un segador lle conta á súa muller, Maripepa, como ao chegar á estación de Quereño tiveron que baixarse para que os fumigaran”, lembra o historiador valdeorrés.
O funcionamento do lazareto valdeorrés non estivo exento de certas polémicas e diso dan conta unha serie referencias xornalísticas da época, reunidas por Isidro García Tato no segundo tomo da súa obra “Valdeorras de cara al año 2000. Pasado, presente y futuro”.
Sobre elas fala tamén Castro Voces. “Telesforo Ojea, de Fontei (A Rúa), era o director do periódico La República. Diario federal e tiña aquí un delegado que nun artigo en 1885 relata como no tren viña unha persoa enferma que faleceu en Quereño e explica as circunstancias do seu enterramento”.
No pleno provincial do 15 de setembro de 1885, a Deputación de Ourense acordaba concluír os compromisos coas demais deputacións galegas para manter as “inspeccións sanitarias de Quereño, Canda e Ramilo”, ao entender que xa rematara o regreso dos segadores e, polo tanto, o risco de contaxios.
A creación deste lazareto de Quereño é unha das referencias da historia valdeorresa en relación coas epidemias e coa súa condición de territorio fronteirizo, algo que se cría superado pero que hoxe, en pleno século XXI, volve ser actualidade.
Fotos da galería: Carlos G. Hervella.
1885 canda Castro cólera David deputacións enfermidade epidemia estación ferrocarril fumigación Galicia lazareto lorda ojea quereño ramilo segadores simón telesforo Valdeorras voces zamora
11 de Maio de 2020
O 6º Gran Premio de Montaña A Rúa reúne a 133 participantes
2 de Outubro de 2022
O Vianariño FS estréase na liga cunha contundente vitoria ante o Opt. Prieto-P. Tinto F.S. de Xinzo
1 de Outubro de 2022
Xa están á venda as entradas para a XVII Festa do Magosto da Rúa Vella
1 de Outubro de 2022
O Colexio Divina Pastora do Barco celebra o Día Europeo do Deporte Escolar con actividades en distintas zonas da vila
30 de Setembro de 2022
Ramiro Fernández, veciño de Pradomao (Parada de Sil), cumpre 100 anos
2 de Outubro de 2022
O valdeorrés Agustín González “Adas”, Distinción ao Mérito Deportivo 2022
2 de Outubro de 2022
Un escape de gas no centro do Barco mobiliza aos servizos de emerxencias
2 de Outubro de 2022
Malestar veciñal polo mal olor na desembocadura do río Cigüeño, no Malecón do Barco
2 de Outubro de 2022
O 6º Gran Premio de Montaña A Rúa reúne a 133 participantes
2 de Outubro de 2022
A empresa con sede en Valdeorras SPEDION aposta pola dixitalización no sector do transporte
8 de Xullo de 2020
Un local barquense únese ás asociacións de salas de concertos estatais para solicitar medidas mentres dure o cese de actividade
23 de Marzo de 2020
As ocas, de paseo polo casco vello do Barco
23 de Decembro de 2019
A provincia de Ourense ten 204 pacientes ingresados por coronavirus, 20 deles no Hospital de Valdeorras
16 de Abril de 2020
O desfile do Domingo Gordo en Viana do Bolo, en fotos
24 de Febreiro de 2020
Find us on Facebook
SUBSCRÍBETE AO XORNAL O SIL
© Copyright 2022, Todos los derechos reservados
Back to top button
Usamos cookies no noso sitio web para proporcionarlle a experiencia máis relevante lembrando as súas preferencias e repetindo visitas. Ao facer clic en "Aceptar", acepta o uso de TODAS as cookies.
Visión xeral da privacidade
Este sitio web usa cookies para mellorar a súa experiencia ao navegar polo sitio web. Destas cookies, as cookies que se clasifican como necesarias almacénanse no seu navegador, xa que son esenciais para o funcionamento das funcionalidades básicas do sitio web. Tamén empregamos cookies de terceiros que nos axudan a analizar e comprender como usa este sitio web. Estas cookies gardaranse no seu navegador só co seu consentimento. Tamén ten a opción de optar por non recibir estas cookies. Pero a desactivación dalgunhas destas cookies pode afectar a súa experiencia de navegación.
As cookies necesarias son absolutamente esenciais para que o sitio web funcione correctamente. Esta categoría só inclúe cookies que garanten as funcionalidades básicas e as funcións de seguridade do sitio web. Estas cookies non almacenan ningunha información persoal.