gl es az es es fr fr gl eu hbs_lat de pt gl lt es gl gl gl es gl es gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl fr gl gl es es es es gl gl gl en en gl es en es en es fr gl gl gl gl gl gl gl gl gl en it gl fr gl gl en gl es es en pt gl it gl en es es gl en gl es gl es es es gl es es es en pt gl hu az gl es eo az es es fr fr gl eu hbs_lat de pt gl lt es gl gl gl es gl es gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl fr gl gl es es es es gl gl gl en en gl es en es en es fr gl gl gl gl gl gl gl gl gl en it gl fr gl gl en gl es es en pt gl it gl en es es gl en gl es gl es es es gl es es es en pt gl hu az gl es gl es gl pt gl zh en es es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es it es gl de gl gl gl es es es es es es es ca gl gl es gl es es es es lv es es gl es gl es es gl es ca es es gl es gl es gl az lt gl gl gl gl gl es gl it gl gl ceb gl gl es es es gl ca es es gl es gl ca es es es pt gl pt es es es gl gl es gl es de nl en es gl en id gl it en en es es es es es gl gl es es lt en es es es gl ca en es es en gl es es it es
Cando o pintor Laxeiro abriu ao Entroido coruñés - La Opinión de A Coruña
El tiempo en A Coruña: ¿Habrá veranillo? AVE A Coruña-Lisboa para 2030 Un garaje sin salida en Vioño Cultura: suplemento literario ABRIL
Opinión Humor José Manuel Ponte Xosé Luís Axeitos Fernando Ontañón José Luis Quintela Alberto Lema Carta al director
Noticia guardada en tu perfil
Veña de onde veña ou vai onde vaia, sempre veño e vou pra Lalín". Así comezou aquel pregón, medio lido e improvisado, que o pintor Laxeiro deu na praza de María Pita da Coruña. Foi no lusco fusco do Xoves de Comadres, 1 de marzo do 1984, dando entrada a un Entroido que, despois de décadas coutado polas censuras renacía na cidade. A aura de Xosé Otero Abeledo, alias Laxeiro - familiar dado por ser de casa de construtores, tratantes de laxas- envolvía canto o arrodeaba. Como se sabe foi pintor capaz de fabular unha súa mitoloxía fantástica, escenificada no que chama o Condado da Romea, que non é máis que a histórica bisbarra do río Deza, terras do mosteiro desamortizado de Carboeiro, de templos románicos, de solemnes pazos, das minas e as historias do volframio de Fontao, do santuario do Corpiño pra exorcizar aos demos... Centrada pola vila de Lalín, obrigada parada e fonda, terra pois de frades, de señores conquistadores, do aviador Loriga, do astrónomo Aller Ulloa, das falcatruadas de Pepa Loba, de creadores, de emprendedores, de feirantes, arrieiros e emigrantes esparexidos polo mapamundi. Para as fantasías de Laxeiro condado cos seus Señores e casa feudal, co secretario, Mirlotil, con súbditos, sabios, toliños tamén, como unha nova insua Barataria que mesmo terá o seu pintor oficial de cámara, Laxeiro.
Imaxinario coutado entre un pentagrama de siluetas ondulantes de montes mansos, de vestidos cambiantes co devalar das Catro Estacións, mesmo a cada hora do día, a xogar cos nubeiros, entre os paraugas e o chuviñar, entre o arco da vella e as raiolas do sol... De actores convocados pola forza do instinto a celebrar as súas festas tradicionais, entre elas, a que máis, o Santo Entroido. Catarse, algarabía pra afianzar a casa e a tribo, nunha eira ou campo que estará presidido polo Meco, deus pagán de palla e farrapos, e como non, arredor da mesa, centrado pola fonte co cocido de cachucha de porco, orlada de restras de chourizos, botelo, grelos, capón, a rebordar de cachelos e garavanzos... sen faltar -pra axudar a baixar as viandas polo corpo- ese viño tinto que na cunca de louza branca debuxa en ollo de perdiz o seu mellor momento. Laxeiro endexamais faltou a tal convite anual, nin tampouco ao Domingo de Corredoiro instituído dende 1968 na capital do Deza como Festa do Cocido. O lalinense da parroquia de Botos colaborou con canto lle pediron os seus veciños con tal de manter a tradición: facendo o cartel da festa, de pregoeiro, en ocasións mesmo sen luz. O encontro tentou ser sabotado polo vento que ate barreu co tendido eléctrico, pero non coa leria. Abondaron unhas velas, a retranca e as performances de Laxeiro pra esconxurar a treboada.
O Entroido sempre estivo presente na vida e obra de Laxeiro, coas súas consabidas doses de Eros e Thanatos, entre ritos de iniciación e pasaxe que convidan a relacionarse e a renacer. Herdos que se perden no Neolítico, que pasan pola Cultura castrexa, pola romanización, pra intervir tamén a cristiandade e o feudalismo, a emigración... deixando cada tempo a súa pegada.
Ningún pregoeiro mellor entón pra un Entroido que Laxeiro. Así é que naquela Coruña -unha semana antes do domingo do Entroido do ano 1984, cando xa o ritual da festa tiña encetado na tradición galega- nos despachos do Concello da Coruña aínda lle daban voltas a súa organización: cartel nesta ocasión de Álvaro Caruncho, pregón, erguer o deus Momo no Obelisco, palcos e orquestras na rúa da Torre, xurado e premios pra comparsas... condución, queima do Momo e enterro da Sardiña na praia San Amaro... Dende os despachos do Concello puxéronse a buscar un pregoeiro de última hora, a quen chamar? Así que dende a Alcaldía de Paco Vázquez determinouse que nada mellor que pra estas cousas de Galiza chamar a Senén, a quen consideraba eficaz todoterreo e... E así foi... advertín que pensaran noutro máis mediático, que haber hainos... -Noon, xa non da tempo- ¿E si vos busco eu a alguén?... De ser así presentarás ti.
Con esta encomenda e abusando do parentesco coa casa dos Laxeiros, o meu Carballiño por medio, sumando a compañía do seu vello amigo, o tamén pintor Pepe Sesto, chamei á Laxeiro á súa casa de Madrid, a aquel ático do edificio do Café Gijón. Deume un pulo o corazón cando me saíu en persoa ao teléfono, espeteille entón un -Pepe faime un favor home, ven á Coruña a dar o pregón de Entroido que te tratamos ben"... Silencio e resposta- "Pois saio mañá pra Lalín no exprés, si me recolledes xa na Coruña e me devolvedes logo, aí me tendes...". Díxenllo ao Vázquez alcalde, feliz, iso si, insistindo no dito, en que eu presentara a Laxeiro.
Eran anos nos que se buscaban conmemoracións, centenarios de conquistas e batallas, inspirador tema pra retranca entroideira. E funme a Efigenía no Campo da Leña a alugar un disfrazo de Conquistador, como de Drake ou así... a fin de ter todo preparado e darlle ao pregón algo do seu prebe: Comportarse como aquece no retranqueiro teatro do Entroido.
Laxeiro presentouse co seu abrigo de cadros, envolta a gorxa na súa ampla bufanda vermella, cuberto con seu deconstruído chapo negro de ala pra arriba e ala pra abaixo, lentes ben calados sobre o seu bigote, como un retrato seu en quinta dimensión... Así que, servidor oficiando de acólito, teimoso en darlle un toque acaído ao momento, desafiando prexuízos, vestín o disfrazo alugado. E xa no escenario sobre a Praza de María Pita presentei a quen non lle cumpría presentación, a Laxeiro; fíxeno con palabras alusivas a ese corazón de Galiza que é o Lalín, sedutora terra... e con sable erguido dinlle paso ao pintor oficial da Romea, o mellor pregoeiro do Entroido... Laxeiro miroume sobre os lentes, despois á destra, centro e sinistra, ergueu a voz e remarcou a súa orixe, ese topónimo con son de axóuxere, Lalín, Lalín, Lalín...
Foi un lusco fusco lindo, retranqueiro, poético, premiado con afervoados aplausos. Tras o palco esperaban a Laxeiro as autoridades e algún marchante de arte... -"Vente a cear"... E o xenio deixouse secuestrar . Servidor sentiuse como Giuletta Masina ao final da película La Estrada, fracasado conquistador de risas, só e coas maletas na praza xa baleira.
Pasado o medio día da maña seguinte, fun ao Hotel Atlántico a recoller a Laxeiro, non houbo xeito, durmiu até as tres da tarde. Esperábano novamente aqueles marchantes, aos que Laxeiro lle devolveu varias cartolinas pintadas, aínda frescas... Fomos a xantar en familia e con Sesto, falounos en "checo", como facía nos momentos felices, contou anécdotas dos seus anos mozos como barbeiro por feiras de Lalín, a Gouxa, o Tellado... debuxando con brocha e navalla repartindo sobre a topografía das facianas dos paisanos nubes de espuma... entre as que, ás veces asomaba un sol sanguiñolento... contounos das ratas que inzaban o seu estudo da rúa do Príncipe en Vigo, envelenadas por unha cruel clienta...
Encontro no que o vello agarimo de Laxeiro pola Coruña do seu amigo Lugrís quedou máis afianzado e mesmo no 1986 faría o cartel do Entroido coruñés, orixinal que coido na colección municipal, complemento dos libretos de man destas festas, xoias da literatura local.
Lembranzas que contei a Neira Vilas, as que incrustou tamén no seu libro Encontros con Laxeiro (2009). Lembro as páxinas daquel pregón lido, caligrama en cores, con Alfas que tiñan cornos e Omegas como testículos... Pedinllo serodiamente... e lamentándose díxome que xa llo dirá a un armadanzas de festas do Concello. Espero que algún outro día reapareza.
Facebook Twitter Linkedin Whatsapp Telegram Correo electrónico
1 La mujer que devolvió la pensión a una anciana en Sevilla encuentra trabajo
2 Dos muertos en las primeras doce horas de destrucción del huracán Ian en Florida
3 ¿Viviendo en un piso pequeño? Ikea tiene el sofá perfecto para ti
4 El nuevo top de Rocío Osorno que se ha vuelto viral en pocas horas
5 Reynders rechaza activar un encuentro entre PP y PSOE por el bloqueo judicial: "Es una cuestión interna de España
Inscríbete a nuestra Newsletter
Disfruta de todas las novedades
Putin consumará este viernes la anexión de cuatro territorios ucranianos ocupados
Noticia guardada en tu perfil
Dos accidentes colapsaron los accesos a A Coruña esta mañana
Noticia guardada en tu perfil
Una Chloé futurista vira hacia la moda sostenible
Noticia guardada en tu perfil
Kuwait celebra elecciones para salir del estancamiento político
Noticia guardada en tu perfil
El tiempo en A Coruña: ¿Habrá veranillo?
AVE A Coruña-Lisboa para 2030
Un garaje sin salida en Vioño
Cultura: suplemento literario ABRIL
Otras webs de Prensa Ibérica Media
El Periódico de Aragón
El Periódico de Catalunya
El Periódico de España
El Periódico de Extremadura
La Crónica de Badajoz
La Opinión A Coruña
La Opinión de Murcia
La Opinión de Málaga
La Opinión de Zamora
© La Opinión de La Coruña, S.L.
Todos los derechos reservados
Política de privacidad y cookies
Facebook Twitter Linkedin Whatsapp Telegram Correo electrónico