gl es id gl la gl gl gl gl gl it it gl gl gl gl gl en en es es it fr es en ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl de pt en gl gl gl gl gl en fr gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en en gl gl gl
Presentación – Achegas das mulleres á sustentabilidade do mar – Sustentabilidade en Feminino
María Álvarez Lires , Azucena Arias Correa e María Lorenzo
Fina Entenza e Mª Carmen Graña
Covadonga López de Prado
Un breve percorrido pola exposición
A exposición en ruta
Á SUSTENTABILIDADE DO MAR
O mar -os océanos- malia a súa importancia vital para este planeta, e en particular para Galicia, é invisible para a maioría da poboación e tamén para os currículos educativos: a respiración, a contaminación, a fotosíntese, as plantas, os animais, a vida… son cousas unicamente de terra firme ou como moito da atmosfera. Neste contexto, cal podía ser a sorte das mulleres do mar? A da súa invisibilidade por duplicado, como mulleres e como traballadoras dun medio tamén invisible!
O proxecto que se presenta, Achegas das mulleres á sustentabilidade do mar, ocúpase de recuperar a memoria de mulleres dedicadas aos oficios do mar, no pasado, e de darlle voz a aquelas que os desempeñan na actualidade. Non falta nel unha representación de investigadoras en ciencias mariñas, en educación para a sustentabilidade oceánica e de artífices da pervivencia desa memoria en museos e asociacións.
O presente proxecto consta dunha exposición fotográfica dos oficios das mulleres do mar, desde 1914 ata a actualidade e, ademais, nunha web accesible aborda diversos aspectos da historia destes oficios, integra as Xornadas sobre Bo Uso e Mal Uso do Mar -celebradas desde o 2014- e reproduce oito entrevistas gravadas en vídeo, testemuñas vivas de mulleres pertencentes a distintos eidos relacionados co mar e a súa sustentabilidade
Quixemos indagar na súa experiencia persoal e profesional, nas súas vivencias, nos seus sentimentos, nas súas expectativas de futuro. O resultado superou as nosas hipóteses iniciais e deu pé para a continuidade da investigación; é máis, pode chegar a constituír un programa interdisciplinario de investigación innovador que abrangue diferentes ámbitos, desde as ciencias do mar e as ameazas para a sustentablidade dos océanos, derivadas do Cambio Ambiental Global, ata a educación. O proxecto ten vocación de continuar a colaboración con institucións coma a propia Universidade de Vigo (Campus do Mar e Unidade de Igualdade), a Deputación de Pontevedra e o Consello da Cultura Galega, así como a posibilidade de abrirse a empresas, fundacións, asociacións e concellos.
Mais, o feito de que as mulleres das vilas mariñeiras galegas participaran desde sempre nos procesos de explotación e produción dos recursos mariños, co correspondente acceso ao mundo público, proporcionoulles un nivel de autoestima salientable, que se reflicte na súa actitude vital, en tomar a dianteira no movemento asociativo e no orgullo polo seu traballo, inda que este se realice en condicións ben duras.
Directora académica do proxecto
Así se amosan neste proxecto:
Traballadoras da salga e da conserva, redeiras, mariscadoras, regateiras, subasteiras. Nenas e mulleres invisibles e invisibilizadas, cuxo traballo foi e segue a ser fundamental para a sustentabilidade do mar.
Mulleres fortes que cargan, descargan e transportan sal, croques, argazo, aparellos, sempre a ter man de fillas e fillos, que coidaban e coidan da casa e da familia. Mulleres que traballan arreo. Quen coñece os seus nomes? Tan invisibles como describe Sefa Abal, unha das entrevistadas, que afirma que a xente non sabe das redeiras e pensa que “os peixes saltan sós ao barco pola borda”.
Mulleres orgullosas do seu papel, que non se laian en van, que loitaron e loitan por mellorar as súas condicións de traballo e pola mellora da explotación dos recursos mariños. Que pasaron, como di Rosa Chapela, do invisible ao visible, da loita pola dignidade ao exercicio da soberanía profesional.
Mulleres que investigan en ciencias mariñas, unha achega fundamental para mellorar a explotación sustentable dos recursos, hoxe ameazados polo Cambio Ambiental Global, que desenvolven o seu traballo en colaboración con asociación de mulleres do mar.
Mulleres que fan investigación e innovación en educación para a sustentabilidade oceánica e con perspectiva de xénero. Un enfoque imprescindible na formación de alumnas e alumnos de todos os niveis educativos, que se van enfrontar, que se enfrontan xa, a retos planetarios inéditos.
Mulleres que deseñan e levan á práctica políticas de igualdade, en particular no eido das mulleres do mar.
Memoria de mulleres oceanógrafas notables, xa desaparecidas, como Ángeles Alvariño e Aida Fernández Ríos, recuperada grazas á familia da primeira e a discípulos de ambas as investigadoras (Alberto González-Garcés e Fiz Fernández, respectivamente).
Memoria das traballadoras do mar, recuperada por institucións, por asociacións ou conservada en arquivos particulares.
A todas as institucións e particulares que contribuíron xenerosamente
á realización deste proxecto, moitas grazas!
Mapas conceptuais da web
Este proxecto está baixo unha licenza de Creative Commons Recoñecemento-NonComercial-SenObraDerivada 4.0 Internacional.