gl gl gl gl en es pt en es en pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en en gl gl es pt es es en en gl de de de en en en en fr fr fr fr it de en en en en fr fr fr gl en gl gl es gl de en pt gl es es gl gl gl ca gl en gl gl ast gl gl es gl gl it gl gl gl gl fr gl gl gl es es it gl gl sv fi gl es gl ca gl gl it lt gl gl es ca es es es es es en gl es gl gl es lt hbs_lat es gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl it gl pt en gl gl lt gl es pt gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl de gl gl gl gl de es gl es de gl ru gl es fr gl gl de es gl it gl gl gl gl gl gl gl war gl gl gl gl la gl gl gl es gl es gl gl es gl nb nb nb es nb nb nb nb de la la la gl es es es es es es es es es es es es es en la gl gl la nb gl la nb gl la nb la es la nb la nb la nb nb nb la de la de la de es es es es es es de es es es es es en en la la gl eo fr pt gl eu es gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr gl gl es gl gl gl gl gl hu it gl es es gl es es es gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl eu gl gl gl gl gl gl gl gl en gl en
Johan Martin Christian Lange | Álbum de Galicia | Consello da Cultura Galega
Neste pequeno vídeo, a presidenta do Consello da Cultura Galega explica algunhas das claves das súas ideas para a cultura de Galicia, o seu futuro e a súa herdanza.
2022 - Florencio Delgado Gurriarán
2020 - Ricardo Carballo Calero
2018 – María Victoria Moreno
2020 – Domingo de Andrade
Día da Ciencia en Galego
Centenario de Emilia Pardo Bazán
Centenario de Isaac Díaz Pardo
Día internacional do libro infantil e xuvenil 2020
Encontros monográficos co patrimonio cultural
O deporte galego fala galego
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico e a cultura galega
Trinta anos do audiovisual galego
Paz-Andrade e a lingua portuguesa
Centro de Documentación en Igualdade e Feminismos
Centro de Documentación Sociolíngüística de Galicia
A Saia. Publicacións Periódicas Feministas
Céltiga. Revista da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Francisco Fernández del Riego. Correspondente para América
Mapa Sonoro de Galicia
Coordinadora galega de normalización e dinamización
Obras impresas e dixitais
Recursos e obras de referencia
Diccionario de termos escénicos
Os instrumentos musicais na tradición galega
Coñece a cultura galega
Loia. Guía aberta á lingua galega
Historias de ida e volta
As escolas da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico da gloria e a cultura galega
30 anos de audiovisual galego
No bico un cantar
Leme. A cultura galega na túa man
A máquina do tempo
Mapa sonoro de Galicia
Roteiros da cultura galega
As escolas da emigración
Mapa de Equipamentos culturais
Setestrelo: divulgación da ciencia
Kit de normalización lingüística
Guía de linguaxe non sexista
Que é o Álbum de Galicia
Que é o Álbum de Galicia
O Álbum de Galicia é unha colección dixital de biografías de persoas que destacaron en moi diversos ámbitos: desde a sociedade, a ciencia, a cultura ou a empresa. O obxectivo do Consello da Cultura Galega é dar visibilidade e perspectiva de conxunto ás numerosas mulleres e homes, xa finados, que contribuíron de maneira significativa á sociedade galega ao longo da súa Historia. En moitos casos, seguen a ser grandes descoñecidos para o público de todas as idades, de dentro e de fóra do país.
As biografías do Álbum de Galicia están enriquecidas con material documental, referencias bibliográficas e contidos multimedia que permiten coñecer a obra das persoas divulgadas, pero tamén a produción intelectual existente sobre elas. Textos e materiais están producidos por expertos e son unha fonte rigorosa para acceder á vida e obra destes persoeiros. Ademais, o Álbum de Galicia permite explorar a presenza das persoas biografadas nos fondos documentais dixitalizados do Consello da Cultura Galega. O Álbum de Galicia é, xa que logo, o punto de acceso que ofrece a entidade para coñecer toda a súa produción divulgativa e investigadora ao redor de cada unha das figuras.
O Álbum de Galicia é o resultado da unificación das coleccións biográficas temáticas do CCG, que desde o ano 2005 teñen publicado álbums ao redor da muller, a ciencia ou a emigración, entre outros. Non están aínda nin todos nin todas os que son. Nesta nova etapa, o Álbum de Galicia ampliará gradualmente o número de biografías, diversificando temática e cronoloxicamente o repertorio. O Consello da Cultura Galega anima a cidadáns e colectivos a remitir suxestións de figuras do pasado –contemporáneo ou anterior- que consideren de interese para seren difundidas a través desta ferramenta e, deste xeito, mellorar o seu coñecemento público. O CCG encargará a diferentes expertos a elaboración dos perfís biográficos co obxectivo de facer medrar esta galería de vidas que paga a pena coñecer.
Johan Martin Christian Lange
Odstedgaard (Dinamarca) - Copenhague (Dinamarca)
Johan Martin Christian Lange
Johan Martin Christian Lange
Odstedgaard (Dinamarca), 1818 - Copenhague (Dinamarca), 1898
Autoría: Xosé Antón Fraga
O danés que situou a Galicia na Botánica contemporánea
Bibliotecario entre 1851 e 1858 no Xardín Botánico de Copenhague, do que foi director durante parte do período 1856-1876, exerceu asemade como profesor de Botánica en dúas institucións da capital danesa, o Colexio de Agricultura e Veterinaria (1858-1893) e, desde 1860, a Universidade Politécnica. Doutorouse en 1877 na Universidade de Uppsala (Stafleu & Cowan, 1979: 746). A Sociedade Botánica de Copenhague, que presidiu, tívoo coma un dos seus principais fundadores, e Julio Henriques cualificouno como“Espírito delicado [que] ligou sempre grande importancia as bellas artes e com especialidade á música” (Henriques, 1899: 3).
Contribución ao coñecemento botánico da Península Ibérica
Lange abordou numerosas pescudas sobre flora, en concreto danesa e groenlandesa. A súa relación científica con España ten coma orixe a visita de estudo que realizou entre 1851 e 1853. Colaborou con Moritz Willkomm, expedicionario botánico por España (1844-46, 1850 e 1873), na redacción do magno Prodomus Florae Hispanicae (Willkomm & Lange, 1861-1880), “a obra descriptiva mais completa da flora peninsular” (Henriques, 1899: 4). A publicación apareceu en tres volumes, o primeiro en dúas entregas (1861, 1862), o segundo en tres (1865, 1868, 1870) e o terceiro en catro (1874, 1877, 1878 e 1880).
Para entender a transcendencia do Prodomus Florae Hispanicae cómpre reparar na situación da Historia Natural en España no século XIX. A catalogación da flora e da fauna era unha ineludible tarefa que, a pesar de diversos intentos, ficaba pendente. A mediados dese século desenvolveuse por vez primeira un proxecto coherente, amplo e decidido de catalogación da fauna, flora e xea propias. O catedrático da Universidade Central Mariano de la Paz Graells liderou esa iniciativa, que obtivo desiguais resultados (Fraga Vázquez, 2001). A un alumno de Graellls, o catedrático Miguel Colmeiro, correspondeulle, pola súa posición institucional, abordar a catalogación florística, proxecto que non foi quen de levar a cabo (Fernández Pérez, 1984). Con ese fracaso contrasta e adquire singular valor a realización do Prodomus. Efectivamente, a excepcional obra de Willkomm e Lange constituíuse na base dos posteriores estudos florísticos peninsulares e puxo en evidencia aos botánicos académicos locais. Pola contra, con eses autores foráneos colaboraron botánicos españois situados fóra das institucións académicas, como Loscos, Pardo e Pérez Lara, auténticos impulsores do estudo da sistemática botánica no período.
Johan Lange, a quen Willkomm denominou “doctisssimo et amicissimo Joanni Lange”, fíxose cargo da redacción de numerosos grupos taxonómicos da obra e aporta, practicamente en exclusiva, os datos sobre a flora galega presentes no Prodomus, en base aos exemplares herborizados por el. Willkomm dedicoulle as especies Dianthus langeanus, 1878, Helianthemum langei, 1859, e Centaurea langeana, 1865 (Devesa Alcaraz & Viera Benítez, 2001). Na obra tamén aparecen algúns datos fornecidos polo naturalista Víctor López Seoane, a quen se sinala como “collector plantarum Gallecicarum” (Willkomm & Lange, 1861: XIX). Na bibliografía figuran as obras de Colmeiro (1850) e Planellas (1852).
Á marxe do Prodoumus, Lange elaborou, de xeito individual, outras publicacións que recollen valiosa información orixinal sobre a flora galega. Cómpre citar a serie Pugillus plantarum imprimis hispanicarum, quas in itinere 1851-52 legit (Lange, 1861, 1862, 1864, 1866), a Descriptio iconibus illustrata plantarum novarum velminus cognitarum, praecipué e Flora hispanica, adjectis Pyrenaicis nonnullis (Lange,1864-1866, publicada en 3 fascículos, en 1864, 1865 e 1866), e a serie Diagnoses plantarum Peninsulae ibericae novarum, a variis collectionibus recentiori tempore lectarum (Lange, 1878, 1882, 1893).
Contacto e colaboración co naturalista Seoane
Durante varios anos estableceuse unha relación de traballo, con intercambio de información e materiais, entre Lange e o naturalista galego Víctor López Seoane (1832-1900). Segundo a documentación consultada o contacto iniciouse cunha carta de Seoane de 14 de abril de 1889 e mantívose ata, polo menos, fins de xullo de 1897. No Xardín Botánico de Copenhague consérvanse unhas 30 cartas escritas por Seoane, e no Instituto “José Cornide” de Estudios Coruñeses unha cantidade algo menor de cartas enviadas por Lange. Ambos aluden aos contactos nos seus escritos. Así, o danés, en “Nye Bidrag til Spaniens Flora” (Lange, 1893), refírese aos envíos de Seoane, facendo diversas indicacións sobre varios Narcissus. Seoane fai mención en Seoane, 1897. A circunstancia de que Seoane mantiña de xeito previo unha relación con Moritz Willkomm fai pensar en que sería este quen lle facilitou o acceso ao seu colega danés.
O naturalista ferrolán explícalle que dispón dun herbario con numerosos espécimes resultado das súas herborizacións e solicítalle axuda para a determinación taxonómica deses exemplares. Comenta as dificultades que atopa para abordar esa tarefa coa ausencia de coleccións e biblografía de referencia e ofrécelle, a cambio, o envío de plantas da península, sobre todo de Galicia. O acordo supuxo que Seoane enviou un importante número de exemplares e recibiu a determinación das súas coleccións de Galicia, e tamén de Andalucía e Castela, incluíndo a dalgúns exemplares do xénero Narcissus. Entre os exemplares enviados por Seoane tamén figuraban os que Baltasar Merino lle enviaba a el en consulta. Deste xeito, Lange asesoraba, indirectamente, a Merino nos seus primeiros pasos botánicos, cuestión que dubidamos fose do coñecemento do xesuíta. Dentro da colaboración figura a axuda prestada polo botánico danés na determinación da colección de algas de Seoane. O tema foi obxecto de estudo en Dosil Mancilla (2007) e, sobre todo, en Dosil Mancilla (1997), onde reproduce (páxinas 178-183) 12 cartas de Seoane e 5 de Lange.
O naturalista galego conta (Seoane, 1897) que Lange chegou a reunir 870 especies e variedades de plantas procedentes da súa visita a Galicia e que elaborara un manuscrito que recollía unha relación detallada das mesmas, titulado Plantae per Gallaeciam observatae, co que Lange o agasallou. Efectivamente, no contexto da relación comentada, en carta de 6 de abril de 1891, Lange fai referencia ao envío do manuscrito, segundo desexo do propio Seoane.
O manuscrito Plantae per Galleciam observatae
O documento ao que Seoane e Lange fan referencia atópase depositado no Instituto “José Cornide” de Estudios Coruñeses. Forma parte dos fondos de Víctor López Seoane (Caixa 6, número 2192) e consta de 28 cuartiñas, non numeradas, escritas a man. Na primeira páxina figura o ilustrativo título de Plantae per Gallecian observatae e a data de 1852. A continuación, aclara mediante unha lenda de catro ítems as abreviaturas utilizadas no texto: f: frequens; ff: frequentissima; p: passim y G. or.: Gallecia orientalis (de Lugo a Pedrafita). A orde dos táxones é por familias. Unha recente publicación, “El manuscrito Plantae per Galleciam observatae de J.M.C. Lange” (Pino Pérez; Fraga Vázquez; Silva-Pando; Pino Pérez; García Martínez & Gómez Vigide, 2007) fornece abondosa información sobre o documento, revisa os táxones e serve de referencia para a descrición que segue.
O manuscrito contén 871 nomes distintos e, tras a actualización da nomenclatura, reúne información sobre 104 familias, 438 xéneros e 814 especies (829 táxones incluíndo as categorías infraespecíficas), con un total de 1.410 citas. Lange herborizou en 51 localidades distintas e debeu elaborar o documento a partir de 1889, xa que nel figura a referencia a Serratula Seoanei Will., descrita ese ano, data de inicio da relación epistolar entre o danés e Seoane. Polo tanto, o manuscrito foi preparado cando xa estaban publicados tanto a serie completa do Pugillus como do Prodromus, o que o convirte nun documento moi elaborado e non nun mero listado de herborizacións. De feito, constan determinacións que non figuran no Pugillus porque foron cambiadas posteriormente no Prodromus, co que coinciden. O exemplo da S. Seoanei é moi ilustrativo: aínda que no manuscrito figura ese binomen, cando Lange recolleu e determinou a planta tivo necesariamente que subordinala a S. Tinctoria L. e así o fixo no Pugillus e no propio Prodromus. Non obstante, Lange non realizou esa corrección con todos os nomes e para moitos mantivo a determinación orixinal, que xa constaba cambiada en obras publicadas cando elaborou o manuscrito, seguramente para ser fiel ao listado orixinal de 1852. Tal vez, no caso da Serratula, quixera ademais gabar ao seu colaborador ferrolán.
Ortiz (1988) revisou os pregos galegos no herbario de Willkomm, conservado en Coimbra, e ofrece datos sobre 249 táxones, todos eles representados no manuscrito, aínda que non todos procedan do danés. Corresponderían, por lóxica, a exemplares enviados a Willkomm por diversos corresponsais do botánico saxón. Os legatarios son Lange (221), Colmeiro (22), Winkler (13), Seoane (8), C. Seoane Pardo-Montenegro (5) (Cándida Seoane, tía de Seoane), Pourret (4) e algún anónimo. No artigo, que remata con laminas de exemplares herborizados por Lange, indica que “Al menos parte de esas recolecciones ausentes del herbario de Willkomm se encuentran en su herbario del Museo y Jardin Botanico de la Universidad de Copenhague” (Ortiz, 1988: 12). Un estudo dese herbario de Lange, no relativo ás plantas galegas, pode consultarse en Silva-Pando; Pino Pérez & Pino Pérez (2008).
A estancia en Galicia
Sobre o paso de Lange por terras galegas, na carta dirixida a Seoane o 6 de abril de 1891, ao referirse, criticamente, ao Ensayo de una flora fanerogámica gallega (Planellas, 1852), Lange comenta que aquel “citara tantas especies de Galicia como él mismo en los 2 meses que estuvo”. Os datos fornecidos polo manuscrito, o herbario, publicacións e diversas informacións como a comentada, levan á conclusión de que Lange visitou Galicia durante os meses de xullo, agosto e setembro de 1852 (Pino Pérez; Fraga; Silva-Pando; Pino Pérez; García Martínez & Gómez Vigide, 2007). O máis probable é que entrara por Pedrafita do Cebreiro, a finais de xullo de 1852 (o 10 estaba na Bañeza, o 20 en Villafranca del Bierzo e o 23 xa consta en Pedrafita), e seguindo o denominado “Camiño Real”, atravesara a provincia de Lugo, herborizando ao longo da súa ruta (Noceda, Doncos, Cruzul, Constantín, Sobrado, Carral e Baldomar) para desviarse puntualmente a determinadas localidades como Castelo de Noceda, Santa Isabel, Sobrado de Aguiar ou Distriz. Xa na provincia da Coruña, despois de anotar herborizacións en A Castellana e Montesalgueiro o día 3 de agosto, detense en A Coruña os días 9 e 10 de agosto. Desde o 17 ata o 21 consta a súa presencia en Santiago de Compostela cunha incursión á Serra de Meirama, a metade de camiño entre A Coruña e Santiago. A Pontevedra chega o día 22 e a Vigo o 23, mentres que o 25 está en Tui e o 26 en Valença (Portugal). Regresa a Vigo o 27 e o 29 xa está de novo en Santiago. O 6 de setembro está na localidade de O Burgo, camiño do municipio de Ferrol, onde visita as localidades de Cobas (o 12 de setembro) e Doniños (ata o 19). Regresa entón a Betanzos o día 21, e parece que realiza unha nova excursión á serra de Meirama o 23 dese mesmo mes. Debeu abandonar Galicia en setembro, probablemente seguindo o mesmo camiño de entrada.
Na estancia en Galicia contactou co catedrático de Historia Natural da Universidade de Santiago, José Planellas Giralt, quen afirma no seu Ensayo sobre la flora fanerogámica gallegaque “pocos meses después de haber comenzado la publicación del Ensayo, el ilustrado botánico Mr. Jhon Lange hizo una excursión a este país, sin otro objeto que el de estudiar su vegetación espontánea. Habiendo tenido ocasión de relacionarnos, me hizo el obsequio de comunicarme las especies que a nombre suyo se han publicado, y al propio tiempo rectificó algunos errores en que yo había incurrido acerca de objetos ya antes vistos por mi en el país.…” (Planellas, 1852: 447). Seoane fai referencia ao tema ao afirmar que Lange “facilitara también gran caudal de datos a Planellas” (Seoane, 1897: XIII).
Correspondencia Lange-Víctor López Seoane, Instituto “José Cornide” de Estudios Coruñeses, A Coruña.
LANGE, J. (1861): Pugillus plantarum imprimis hispanicarum, quas in itinere 1851-52 legit, Videbskabelige Meddelelser fra den Naturhistoriske Forening i Kobenhavn, 1860: 1-82.
LANGE, J. (1862): Pugillus plantarum imprimis hispanicarum, quas in itinere 1851-52 legit, Videbskabelige Meddelelser fra den Naturhistoriske Forening i Kobenhavn, 1861: 33-116.
LANGE, J. (1864): Pugillus plantarum imprimis hispanicarum, quas in itinere 1851-52 legit, Videbskabelige Meddelelser fra den Naturhistoriske Forening i Kobenhavn, 1863: 1-58.
LANGE, J. (1864-1866): Descriptio iconibus illustrata plantarum novarum velminus cognitarum, praecipué e Flora hispanica, adjectis Pyrenaicis nonnullis, Copenhague: Typis Louis Klein; entregas I,II, III con trinta e cinco láminas.
LANGE, J. (1866): Pugillus plantarum imprimis hispanicarum, quas in itinere 1851-52 legit, Vid. Meddel. Dansk Naturh. Foren. Kjobenhavn, 1865: 30-204.
LANGE, J. (1878): Diagnoses plantarum Peninsulae ibericae novarum, a variis collectionibus recentiori tempore lectarum,Videbskabelige Meddelelser fra den Naturhistoriske Forening i Kobenhavn, 1877-78: 222-241.
LANGE, J. (1882): Diagnoses plantarum Peninsulae ibericae novarum, a variis collectionibus recentiori tempore lectarum, Videbskabelige Meddelelser fra den Naturhistoriske Forening i Kobenhavn, 1881-82: 93-103.
LANGE, J. (1893): Nye Bidrag til Spaniens Flora (Diagnoses plantarum Peninsulae ibericae novarum, a variis collectionibus recentiori tempore lectarum), Overs. K. Dansk Vidensk. Selk. Forth, 191-204; 2 láms.
LANGE, J. WILLKOMM, M & LANGE, J. (1861-1880): Prodomus Florae Hispanicae, 3 vols, Stuttgart: Sumtibus E. Schweizerbart (E. Koch). Contén:
v.1, (1861-1862): Prodromus florae Hispanicae seu synopsis methodica omnium plantarum in Hispania sponte nascentium vel frequentius cultarum quae innotuerunt / auctoribus Mauritio Willkomm, botan. in universitate imper. Dorpatensi profess. ordin. hortique botanici direct., regiae academiae scientiar. hispanicae socio litt. adjuncto, ; et Joanni Lange, bot. profess. et horti botanici Havniens. Directore, [I]-XXX, [1]-316 pp.
v.2, (1865-1870): Prodromus florae Hispanicae seu synopsis methodica omnium plantarum in Hispania sponte nascentium vel frequentius cultarum quae innotuerunt / auctoribus Mauritio Willkomm, botan. in universitate imper. Dorpatensi profess. ordin. hortique botanici direct., regiae academiae scientiar. hispanicae socio litt. adjuncto, ; et Joanni Lange, bot. profess. et horti botanici Havniens. Directore, [2] f. [anteportada e portada], [1]-680 pp
v. 3, (1874-1880): Prodromus florae Hispanicae seu synopsis methodica omnium plantarum in Hispania sponte nascentium vel frequentius cultarum quae innotuerunt / auctoribus Mauritio Willkomm, botan. in universitate caes. Pragensi profess. ordin. hortique botanici direct., regiae academiae scientiar. hispanicae socio litt. adjuncto, ; et Joanni Lange, botan. profess. Havniensi, [2] f. [anteportada e portada], [1]-1144 pp
COLMEIRO, M. (1850): Recuerdos botánicos de Galicia, Santiago: Imp. Viuda de Compañel e Hijos.
DEVESA ALCARAZ, J.A.& VIERA BENÍTEZ, MA C. (2001): Viajes de un botánico sajón por la Península Ibérica: Heinrich Moritz Willkomm (1821-1895), Cáceres: Universidad de Extremadura.
DOSIL MANCILLA, J. (1997): El herbario de algas de Víctor López Seoane (1832-1900): aportacion a la flora marina gallega, Memoria para optar ao grao de Licenciado, inédita, A Coruña: Universidade.
DOSIL MANCILLA, J. (2007): Los albores de la Botánica marina española (1814-1939), Madrid: CSIC, Graficas 85.
FERNANDES, A. (1979): Correspondencia trocada entre Julio Henriques e Jhon Lange sobre assuntos relativos a flora de Portugal, Anuario Soc. Brot., 45: 21-127.
FERNANDEZ PEREZ, J. (1984): La formación de la Flora española en la segunda mitad del siglo XIX y los botánicos Colmeiro, Willkomm y Pérez-Lara, Actas II Congreso Soc. Esp. Ha. Cs., Zaragoza: Gráficas Navarro; t. II: 83-104.
FRAGA VÁZQUEZ, X.A. (2001): La constitución de la Historia natural en España. La actividad de los naturalistas a mediados del siglo XIX y el proyecto de catalogación de Graells, Ingenium, 7: 225-242.
HENRIQUES, J.A. (1899): John Lange, Bol. Soc. Brot., XVI: 2-4.
ORTIZ, S. (1988): Las plantas gallegas del herbario de Willkomm (COI), Bol. Soc. Brot. , Sér.2, 61: 11-39.
PINO PÉREZ, R.; FRAGA VÁZQUEZ, X.A.; SILVA-PANDO, F.J.; PINO PÉREZ, J.J.; GARCÍA MARTÍNEZ, X.R. & GÓMEZ VIGIDE, F. (2007): El manuscrito Plantae per Galleciam observatae de J.M.C. Lange, Nova Acta Científica Compostelana (Bioloxía), 16: 19-85.
PLANELLAS GIRALT, J. (1852): Ensayo de una Flora Fanerogámica gallega ampliada con indicaciones acerca de los usos médicos de las especies que se describen, Santiago: Impr. Rey Romero.
SEOANE, V.L. (1897): Bosquejo histórico de la Botánica española, Contribución a la Flora de Galicia. La vegetación espontánea y la temperatura en la cuenca extrema del rio Miño, de Baltasar Merino, Tui: Tip. Regional; VII-XVII.
SILVA-PANDO, F.J.; PINO PÉREZ, R.& PINO PÉREZ, J.J. (2008): Sobre algunas plantas recolectadas por J.M.C. Lange en Galicia y zonas limítrofes, Nova Acta Científica Compostelana (Bioloxía), 17: 87-96.
STAFLEU, F. A. & COWAN, R. S. (1979): Taxonomic literature. A selective guide to botanical publications and collections with dates, commentaries and types, v. 2, Utrecht: Bohn, Scheltema & Holkema; La Hague: Dr. W. Junk, b.v., Publishers.
WILLKOM, M. (1893): Supplementum Prodromi florae Hispanicae sive enumeratio et descriptio omnium plantarum inde ab anno 1862 usque ad annum 1893 in Hispania detectarum quae innotuerunt auctori, adjectis locis novis specierum jam notarum / auctore Mauritio Willkomm, botanices Universitatis Pragensis Germanicae professore emerito, regiae scientiarum Academiae Madritensis socio litteris adjuncto , Stuttgart: Sumtibus E. Schweizerbart (E. Koch).
Como citar: Fraga, Xosé Antón : Johan Martin Christian Lange. Publicado o 11/10/2012 no Álbum de Galicia (Consello da Cultura Galega) http://consellodacultura.gal/album-de-galicia/detalle.php?persoa=2142. Recuperado o 03/10/2022
Pugillus plantarum imprimis hispanicarum
LANGE, J. (1861): Pugillus plantarum imprimis hispanicarum, quas in itinere 1851-52 legit, Videbskabelige Meddelelser fra den Naturhistoriske Forening i Kobenhavn, 1860: 1-82.
Ligazón en vigor en 12-12-2019
Pugillus plantarum imprimis hispanicarum (II)
LANGE, J. (1862): Pugillus plantarum imprimis hispanicarum, quas in itinere 1851-52 legit, Videbskabelige Meddelelser fra den Naturhistoriske Forening i Kobenhavn, 1861: 33-116.
Ligazón en vigor en 13-12-2019
Pugillus plantarum imprimis hispanicarum (III)
LANGE, J. (1864): Pugillus plantarum imprimis hispanicarum, quas in itinere 1851-52 legit, Videbskabelige Meddelelser fra den Naturhistoriske Forening i Kobenhavn, 1863: 1-58.
Descriptio iconibus illustrata plantarum novarum
LANGE, J. (1864-1866): Descriptio iconibus illustrata plantarum novarum velminus cognitarum, praecipué e Flora hispanica, adjectis Pyrenaicis nonnullis, Copenhague: Typis Louis Klein, 1864; entregas I,II, III con trinta e cinco láminas.
Pugillus plantarum imprimis hispanicarum (IV)
LANGE, J. (1866): Pugillus plantarum imprimis hispanicarum, quas in itinere 1851-52 legit, Vid. Meddel. Dansk Naturh. Foren. Kjobenhavn , 1865: 30-204.
Diagnoses plantarum Peninsulae ibericae novarum
LANGE, J. (1878): Diagnoses plantarum Peninsulae ibericae novarum, a variis collectionibus recentiori tempore lectarum,Videbskabelige Meddelelser fra den Naturhistoriske Forening i Kobenhavn, 1877-78: 222-241.
Diagnoses plantarum Peninsulae ibericae novarum (II)
LANGE, J. (1882): Diagnoses plantarum Peninsulae ibericae novarum, a variis collectionibus recentiori tempore lectarum, Videbskabelige Meddelelser fra den Naturhistoriske Forening i Kobenhavn, 1881-82: 93-103.
Nye Bidrag til Spaniens Flora
LANGE, J. (1893): Nye Bidrag til Spaniens Flora (Diagnoses plantarum Peninsulae ibericae novarum, a variis collectionibus recentiori tempore lectarum), Overs. K. Dansk Vidensk. Selk. Forth, 191-204, 2 láms.
Prodomus Florae Hispanicae (vol. 1)
WILLKOMM, M & LANGE, J. (1861-1880): Prodomus Florae Hispanicae, 3 vols, Stuttgart: Sumtibus E. Schweizerbart (E. Koch).
Prodomus Florae Hispanicae (vol. 2)
WILLKOMM, M & LANGE, J. (1861-1880): Prodomus Florae Hispanicae, 3 vols, Stuttgart: Sumtibus E. Schweizerbart (E. Koch).
Prodomus Florae Hispanicae (vol. 3)
WILLKOMM, M & LANGE, J. (1861-1880): Prodomus Florae Hispanicae, 3 vols, Stuttgart: Sumtibus E. Schweizerbart (E. Koch).
Recuerdos botánicos de Galicia
COLMEIRO, M. (1850): Recuerdos botánicos de Galicia, Santiago: Imp. Viuda de Compañel e Hijos.
Los albores de la Botánica marina española
DOSIL MANCILLA, J. (2007): Los albores de la Botánica marina española (1814-1939), Madrid: CSIC, Graficas/85
La formación de la Flora española en la segunda mitad del siglo XIX
FERNANDEZ PEREZ, J. (1984): La formación de la Flora española en la segunda mitad del siglo XIX y los botánicos Colmeiro, Willkomm y Pérez-Lara, Actas II Congreso Soc. Esp. Ha. Cs., t. II: 83-104. Zaragoza: Gráficas Navarro.
HENRIQUES, J.A. (1899): John Lange, Bol. Soc. Brot., XVI: 2-4.
Bosquejo histórico de la Botánica española
SEOANE, V.L. (1897): Bosquejo histórico de la Botánica española, In Merino, B., Contribución a la Flora de Galicia. La vegetación espontánea y la temperatura en la cuenca extrema del rio Miño, VII-XVII, Tui: Tip. Regional.
Sobre algunas plantas recolectadas por J.M.C. Lange
SILVA-PANDO, F.J.; PINO PÉREZ, R.& PINO PÉREZ, J.J. (2008): Sobre algunas plantas recolectadas por J.M.C. Lange en Galicia y zonas limítrofes, Nova Acta Científica Compostelana (Bioloxía) , 17: 87-96.
STAFLEU, F. A. & COWAN, R. S. (1979): Taxonomic literature. A selective guide to botanical publications and collections with dates, commentaries and types, v. 2, Utrecht: Bohn, Scheltema & Holkema; La Hague: Dr. W. Junk, b.v., Publishers.
Supplementum Prodromi florae Hispanicae
Supplementum Prodromi florae Hispanicae sive enumeratio et descriptio omnium plantarum inde ab anno 1862 usque ad annum 1893 in Hispania detectarum quae innotuerunt auctori, adjectis locis novis specierum jam notarum / auctore Mauritio Willkomm, botanices Universitatis Pragensis Germanicae professore emerito, regiae scientiarum Academiae Madritensis socio litteris adjuncto, Stuttgart: Sumtibus E. Schweizerbart (E. Koch).
O Consello da Cultura Galega é unha institución estatutaria creada polo Estatuto de Autonomía de Galicia para promover e difundir a lingua e a cultura galega e asesorar ás Administracións neses ámbitos
Pazo de Raxoi, 2 andar
15705 Santiago de Compostela
Radiodifusión galega na emigración
Repertorio da prensa da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Epistolario Rosalía de Castro
Fondo Fundación Luís Seoane
Fondo Fundación Otero Pedrayo
Información sobre o persoal
Consello da Cultura Galega. 2016