pt gl gl gl en es pt en es en pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en en gl gl es pt es es en en gl de de de en en en en fr fr fr fr it de en en en en fr fr fr gl en gl gl es gl de en pt gl es es gl gl gl ca gl en gl gl ast gl gl es gl gl it gl gl gl gl fr gl gl gl es es it gl gl sv fi gl es gl ca gl gl it lt gl gl es ca es es es es es en gl es gl gl es lt hbs_lat es gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl it gl pt en gl gl lt gl es pt gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl de gl gl gl gl es fr gl es es gl ru gl es fr gl gl es en es gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl es es gl pt gl es es es gl es es es es gl gl es es es es gl eo fr pt gl eu es gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr gl gl es gl gl gl gl gl hu it gl es es gl es es es gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl eu gl gl gl gl gl gl gl gl en gl en
Laureano Calderón Arana | Álbum de Galicia | Consello da Cultura Galega
Neste pequeno vídeo, a presidenta do Consello da Cultura Galega explica algunhas das claves das súas ideas para a cultura de Galicia, o seu futuro e a súa herdanza.
2022 - Florencio Delgado Gurriarán
2020 - Ricardo Carballo Calero
2018 – María Victoria Moreno
2020 – Domingo de Andrade
Día da Ciencia en Galego
Centenario de Emilia Pardo Bazán
Centenario de Isaac Díaz Pardo
Día internacional do libro infantil e xuvenil 2020
Encontros monográficos co patrimonio cultural
Na voz da obra
O deporte galego fala galego
O fío de Penélope
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico e a cultura galega
Trinta anos do audiovisual galego
Paz-Andrade e a lingua portuguesa
Observatorio da Cultura Galega
Arquivo da Emigración galega
Centro de Documentación en Igualdade e Feminismos
Centro de Documentación Sociolíngüística de Galicia
Arquivo Sonoro de Galicia
A Saia. Publicacións Periódicas Feministas
Céltiga. Revista da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Francisco Fernández del Riego. Correspondente para América
Mapa Sonoro de Galicia
Coordinadora galega de normalización e dinamización
Obras impresas e dixitais
Recursos e obras de referencia
Diccionario de termos escénicos
Os instrumentos musicais na tradición galega
Coñece a cultura galega
Loia. Guía aberta á lingua galega
Historias de ida e volta
As escolas da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico da gloria e a cultura galega
30 anos de audiovisual galego
No bico un cantar
Leme. A cultura galega na túa man
A máquina do tempo
Mapa sonoro de Galicia
Roteiros da cultura galega
As escolas da emigración
Mapa de Equipamentos culturais
Setestrelo: divulgación da ciencia
Kit de normalización lingüística
Guía de linguaxe non sexista
Que é o Álbum de Galicia
Que é o Álbum de Galicia
O Álbum de Galicia é unha colección dixital de biografías de persoas que destacaron en moi diversos ámbitos: desde a sociedade, a ciencia, a cultura ou a empresa. O obxectivo do Consello da Cultura Galega é dar visibilidade e perspectiva de conxunto ás numerosas mulleres e homes, xa finados, que contribuíron de maneira significativa á sociedade galega ao longo da súa Historia. En moitos casos, seguen a ser grandes descoñecidos para o público de todas as idades, de dentro e de fóra do país.
As biografías do Álbum de Galicia están enriquecidas con material documental, referencias bibliográficas e contidos multimedia que permiten coñecer a obra das persoas divulgadas, pero tamén a produción intelectual existente sobre elas. Textos e materiais están producidos por expertos e son unha fonte rigorosa para acceder á vida e obra destes persoeiros. Ademais, o Álbum de Galicia permite explorar a presenza das persoas biografadas nos fondos documentais dixitalizados do Consello da Cultura Galega. O Álbum de Galicia é, xa que logo, o punto de acceso que ofrece a entidade para coñecer toda a súa produción divulgativa e investigadora ao redor de cada unha das figuras.
O Álbum de Galicia é o resultado da unificación das coleccións biográficas temáticas do CCG, que desde o ano 2005 teñen publicado álbums ao redor da muller, a ciencia ou a emigración, entre outros. Non están aínda nin todos nin todas os que son. Nesta nova etapa, o Álbum de Galicia ampliará gradualmente o número de biografías, diversificando temática e cronoloxicamente o repertorio. O Consello da Cultura Galega anima a cidadáns e colectivos a remitir suxestións de figuras do pasado –contemporáneo ou anterior- que consideren de interese para seren difundidas a través desta ferramenta e, deste xeito, mellorar o seu coñecemento público. O CCG encargará a diferentes expertos a elaboración dos perfís biográficos co obxectivo de facer medrar esta galería de vidas que paga a pena coñecer.
Madrid, 1847 - Madrid, 1894
Autoría: Manuel R. Bermejo Patiño
Autoría: Xosé Ramón Fandiño
Catedrático innovador, expedientado polo reitor Casares
Laureano Calderón Arana estudou a carreira de Farmacia na Universidade de Madrid, onde se licenciou en 1866. Nese mesmo ano comezou a súa carreira docente como profesor auxiliar na cátedra de Química Orgánica aplicada á Farmacia, que se acababa de crear baixo a dirección do profesor Manuel Rioz y Pedraja. Logo de dous intentos fallidos, en 1874 gañou a oposición a catedrático de Farmacia Químico-Orgánica da Facultade de Farmacia da Universidade de Santiago de Compostela, onde se atopou co seu amigo Augusto González Linares, catedrático de Historia Natural na Facultade de Medicina, que, como Calderón, pertencía ao círculo de Giner de los Ríos. Foron ambos defensores dun certo evolucionismo, conectado coa visión da Filosofía Natural alemana. Dentro e fóra das aulas, Calderón e Linares pretendían motivar aos alumnos, proxectar neles as inquietudes intelectuais e demostrarlles que a investigación científica abría as portas da modernidade. Ao unísono estudaron a colección de 1.024 modelos cristalográficos que o abate René-Just Haüy regalara ao matemático Xosé Rodríguez González. O profesor Calderón realizaba a súa docencia segundo as propostas de Justus von Liebig, dándolle un forte contido experimental, malia a precariedade de medios. Publicou nas revistas Zeitschrift fur Kristallographie e Compts-Rendues, da Academia de Ciencias de París, e foi introdutor da Química biolóxica na Universidade española.
A relación dos irmáns Calderón, Laureano, Salvador e Alfredo, coa Institución Libre de Enseñanza (ILE) foi moi intensa, pois eran amigos persoais de Giner de los Ríos e Laureano foi membro fundador da Institución Libre de Enseñanza. Así, cando a principios de 1875 o ministro Orovio promulgou a lei que vetaba a liberdade de cátedra e obrigaba aos profesores a pasar os programas pola censura do goberno, Calderón e González Linares oficiaron ao Reitor a súa radical oposición porque conculcaba “el derecho de emitir libremente sus ideas y opiniones”. Os acontecementos precipitáronse e o 30 de marzo de 1875 o reitor Antonio Casares reuniu o consello universitario, formado por el, os decanos de Medicina e Farmacia, máis os directores do Instituto e da Escola Normal que, ante o empate, e co voto de calidade do Reitor decretou a suspensión de ambos catedráticos do exercicio dos seus cargos e incluso foron encarcerados no coruñés castelo de San Antón por desacato ao Goberno. Na Coruña recibiron o apoio da escritora Emilia Pardo Bazán e do catedrático Manuel Varela de la Iglesia, membro da ILE, que tamén perdeu a súa cátedra de Xeografía e Historia no Instituto.
Quen substituíu a Calderón na súa cátedra foi Cecilio Neira de Mosquera, fillo do célebre escritor Antonio Neira de Mosquera e de María Núñez, filla do impresor Núñez Castaño. Á saída do cárcere, Calderón emigrou a Francia, a traballar con Marcelin Berthelot e Claude Bernard na Universidade de París no campo da termoquímica e chegou a publicar importantes traballos nos Comptes Rendus de l'Académie des Sciences. Logo foi a Estrasburgo a estudar Química Fisiolóxica co profesor Ernst Felix I. Hoppe-Seyler. Desta época son os seus traballos publicados no Beritche der Deutschen Chemische sobre propiedades físicas da resorcina, dos de caña, etc. Máís tarde coñeceu ao profesor Paul van Groth, que, comprendendo a talla científica de Calderón, fíxoo director de investigación da súa universidade e colaborador asiduo da revista Zeischrift für Kristallographie.
En 1881, ao regresar a España, fundou con Rodríguez Carracido e Rodríguez Mourelo o Anuario de Novedades Científicas, onde, entre outras facetas, reseñaba artigos científicos publicados en revistas alemás, francesas, italianas e inglesas. Non se puido reincorporar á docencia ata o ano 1888, cando se creou por primeira vez na Universidade española a cátedra de Química Biolóxica. Ese mesmo ano publicou no Beritche un moi notable traballo sobre un dispositivo para determinar con facilidade as divisións dos grados en termómetros de alta precisión. Consecuencia do seu alto prestixio internacional foi a invitación para formar parte da Comisión Internacional para a Reforma da Nomenclatura Química e para presidir o Congreso para o Progreso das Ciencias que se celebrou en Pau en 1892.
Malia a brevidade da vida académica de Laureano Calderón (morreu o 4 de marzo de 1894 aos 47 anos de idade, dos que só lle dedicou 7 á Universidade) a súa contribución científica foi moi sobresaliente. Destacou no campo da Química, no do deseño de instrumentos de laboratorio e, moi particularmente, no campo da cristalagrofía, ciencia á que se afeccionou en Santiago e para a que estaba particularmente dotado, pero á que non lle puido dedicar o esforzo que requería. En tal sentido, Groth tentou por todos os medios que se quedase a traballar con el, pero Calderón non pensaba máis que en regresar a España para serlle útil desde a súa Universidade. En 1888 foi nomeado catedrático de Química Biolóxica na Universidade de Madrid na que impartiu a lección inaugural do curso 1892-93 sobre La Química descriptiva y la Química racional. Este traballo publicouse en París e foi cualificado polo premio Nobel de Química Wilhelm Ostwald como “unha brillante e clara exposición dos problemas que hoxe comprende a Química moderna".
CALDERÓN ARANA, Laureano (1882): Curso de ciencias naturales, Madrid: Imp. de Manuel G. Hernández.
CALDERÓN ARANA, Laureano (1892): Discusro leído en la Universidad Central en la... inauguración del curso académico de 1982 a 1893, Madrid: Imp. Colonial.
BARREIRO FERNÁNDEZ, X. R. (2002): Historia da Universidade de Santiago. O século XIX, Santiago: Universidade, Parlamento de Galicia.
BERMEJO PATIÑO, M. R. (1995): O Colexio de Farmacia: Unha xeración gloriosa, Cinco séculos de historia universitaria. Gallaecia Fulget, Santiago: Universidade.
DÍAZ-FIERROS VIQUEIRA, F. (1976): La cultura científica, en Los Gallegos. Madrid.
DÍAZ-FIERROS VIQUEIRA, F. (s/d): Ciencia, Gran Enciclopedia Gallega, Santiago/Xixón.
DÍAZ-FIERROS VIQUEIRA, F. (1980): Las enseñanzas científicas en Santiago, La Universidad de Santiago, Manuel C. Díaz y Díaz (Coord.), Santiago de Compostela: Universidade.
GURRIARÁN, Ricardo (2006): Ciencia e conciencia na Universidade de Santiago (1990-1940). Do influxo institucionosta e a JAE á depuración do profesorado, Santiago, Universidade.
LORA TAMAYO, M.: La investigación química española, Madrid.
LÓPEZ PIÑEIRO, J.Mª. (1983): Diccionario Histórico de la ciencia moderna en España, Barcelona.
MÁIZ ELEIZEGUI, L. (1957): Historia de la Enseñanza de Farmacia en Santiago, Santiago.
PORTO UCHA, A. (1986): La Institución Libre de Enseñanza en Galicia. Sada-A Coruña: Ediciós do Castro.
Como citar: Bermejo Patiño, Manuel R. : Fandiño, Xosé Ramón : Laureano Calderón Arana. Publicado o 31/5/2013 no Álbum de Galicia (Consello da Cultura Galega) http://consellodacultura.gal/album-de-galicia/detalle.php?persoa=22202. Recuperado o 03/10/2022
Curso de ciencias naturales
CALDERÓN ARANA, Laureano (1882): Curso de ciencias naturales, Madrid: Imp. de Manuel G. Hernández.
Discurso en la Universidad Central. Curso 1892-3.
CALDERÓN ARANA, Laureano (1892): Discurso leído en la Universidad Central en la... inauguración del curso académico de 1892 a 1893, Madrid: Imp. Colonial.
O Consello da Cultura Galega é unha institución estatutaria creada polo Estatuto de Autonomía de Galicia para promover e difundir a lingua e a cultura galega e asesorar ás Administracións neses ámbitos
Pazo de Raxoi, 2 andar
15705 Santiago de Compostela
Radiodifusión galega na emigración
Repertorio da prensa da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Epistolario Rosalía de Castro
Fondo Fundación Luís Seoane
Fondo Fundación Otero Pedrayo
Información sobre o persoal
Consello da Cultura Galega. 2016