gl gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt gl en en ru ru en en fr en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en fr pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca en es ms pt pt pt en fr hu es sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt es es gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es en de en en en de gl en es es gl pt ja es es gl ja es es pt en ro gl en pt da gl pt gl en pt gl pt gl pt gl es gl gl pt pt it en en en en en en pt gl pt pt pt pt pt pt pt pt gl pt en pt pt pt pt pt en pt pt pt pt pt en en pt pt gl en en en en gl en en en en pt
Carlos Maside, Luís Seoane e a definición da arte galega - Palavra Comum
Palavra Comum - Revista galega de artes e letras
Carlos L. Bernárdez Crítica de arte Pintura
Desde os anos da Guerra Civil até os cincuenta, o panorama artístico galego empobrécese fortemente, por razóns materiais, nun momento de miseria e autarquía, mais tamén por un ambiente social e cultural que anula calquera estímulo, cunha burguesía nada interesada na innovación e apegada a modelos de ostentoso e vulgar pseudoclasicismo ou rexionalismo. A pintura galega da primeira posguerra está moi mediatizada polo pobre ambiente creado polas consecuencias da contenda, pero tamén polas limitacións que no terreo artístico tivera o insuficiente proceso modernizador da preguerra, unha situación que non se comezará a superar até avanzada a posguerra, a pesar de intentos illados e moi meritorios de algúns artistas.
Os autores xa coñecidos antes do conflito seguen a súa obra mais con marcadas dificultades ou mesmo nalgún caso con clara involución, aínda que esta é menos evidente na pintura a respecto do que acontece coa escultura, onde o recuar estilístico de figuras como Asorey é ben rechamante.
Durante os anos que seguen á Guerra Civil, Carlos Maside traballa nun auténtico exilio interior, teimando no proxecto de trazar novos camiños na arte galega. As súas obras deste período, como A sesta (1950, Centro Gallego, Buenos Aires), Mercado (1950, colección privada, Santiago de Compostela) ou Lavandeiras (1953, colección privada, Santiago de Compostela) manteñen o vigor de composición e a expresividade do debuxo, mais agora cunha exaltación da cor e da luz. O seu experimentalismo formal lévao tamén ao terreo da ilustración, como as que realiza para as capas da revista Industrias pesqueras. Trátase de obras dun sintetismo e un tratamento da cor en bandas planas, moi na liña das súas experimentacións no período maduro da súa produción pictórica, nos anos corenta.
Cómpre lembrar que Carlos Maside fora unha figura decisiva na configuración da nova arte galega antes da Guerra Civil. A súa obra dos anos vinte parte do Castelao viñetista, pero acentuando o expresionismo, recibindo a influencia do expresionismo alemán, do gravado popular e mais da estampa xaponesa, referentes que están no ambiente pictórico do París que coñece en 1927 cunha bolsa de estudos. Cun forte compromiso socialista e galeguista e nun contexto social tan conflitivo como a Ditadura de Primo de Rivera e a II República, a arte de Maside atinxe obras de plenitude expresiva en gravados como La carga ou Ha pasado el orden. Desde as súas estampas de temas populares de finais dos anos vinte, Maside inicia un rigoroso proceso de pescuda dunha imaxe do galego que supera o tópico costumista, creando un modelo estético que por medio de formas esgrevias e plenas se inspira na escultura medieval e tradicional e que na súa rotundidade lembra o granito.
Luís Seoane comprendeu como ninguén o sobranceiro papel xogado por Maside na configuración dunha arte ao tempo nacional e universal e así llo manifestou ao propio Maside na correspondencia que ambos mantiveron a comezos dos anos cincuenta.
Carlos Maside e Luís Seoane son as figuras chave no debate sobre a fixación dun modelo de arte galega que se produce na posguerra. A correspondencia entre eles, un en Galiza e outro no exilio, os dous teimando na idea de trazar novos vieiros na arte galega, é ben ilustrativa deste momento. Ambos son conscientes de que a renovación anterior, que fora levada a cabo polo Movemento Renovador da Arte Galega precisaba dunha posta ao día, así o di Seoane en carta a Maside en 1952: “Galicia non pode escapar aos movementos artísticos universais”. O problema, percibido con lucidez na correspondencia entre ambos, estaba na orixe da renovación da arte, e en xeral da cultura galega, desde finais do século XIX; é o que podemos definir como supervivencia do paradigma romántico nas artes, cunha exaltación do popular, con fortes doses de anecdotismo. Nesta altura perciben que a temática acaba por condicionar as solucións formais.
Precisamente esta é unha das preocupación do Seoane do exilio, que opina que sobre todo a pintura é a procura de solucións formais. Así, comentando en 1951 cadros de Maside como A sesta (Centro Gallego de Buenos Aires) ou A gaiola (Museo Bellas Artes, Buenos Aires), ilustrativos da evolución final da obra do grande pintor de Pontecesures, afirma:
“Nun e noutro cadro, o vigor da composición e a expresividade do debuxo, así como a exaltación da color e da luz, están presentes e ofrecen un camiño ben actual e inédito á nova pintura galega, reaccionando contra dun falso impresionismo que semella estar xeneralizándose a destempo e sen problemas, por iso é sobre todo falsa outra pintura de Galicia. Existen pintores que esquecen, probabelmente non o saben, que a pintura contemporánea está máis que nunca chea de problemas a plantexar ou plantexados e resoltos só ás veces, e que o seu valor actual reside, máis que noutros tempos máis ben próximos, na búsqueda da solución deles.”
Salienta a preocupación polos valores puros da pintura e o interese por definir a pintura galega, e é nese terreo onde se ve o punto de partida, que a súa propia evolución pictórica superará, esa fidelidade ao imaxinario popular, ese mantemento do paradigma romántico na arte que Maside irá abandonando na súa obra final e que Seoane irá deixando atrás na súa produción dos anos cincuenta e sesenta, sempre sen renunciaren ao referente da identidade nacional.
As referencias ao lirismo galego, aos estilos románico e barroco como definidores do “galego”, a soidade-saudade, foran teorizadas xa antes da guerra polos membros da xeración Nós: por Risco ou Otero Pedrayo, e para a nosa argumentación é particularmente explícito o Ensayo histórico sobre la cultura gallega (1932) de Otero. Velaí as palabras de Seoane, dirixidas a Carlos Maside, nas que se percibe esa liña argumental, evidentemente adaptada:
“Estou seguro de que cando no porvir deba escribirse ou falarse sobre a pintura galega actual, que é a que primeiro conta como galega na historia da nosa pintura, será a túa obra a que amose novos camiños abertos, máis severidade no intento de dar unha expresión plástica a Galicia, porque non é o tema unicamente o que guía esa expresión, nin o acento lírico, nin o sentimento, senón ese algo románico e barroco, ou procedente de ambos os dous estilos misturados, que ven caracterizando o noso espírito, así como esa soedade comunicábel, ese algo individual nacido para o desenrolo colectivo, como na canción popular que distingue por exemplo a Rosalía.“
E hoxe, transcorridos máis de cincuenta anos da morte de Carlos Maside, as palabras de Seoane manteñen toda a súa profundidade argumental, situando o pintor de Pontecesures como figura decisiva na conformación da arte galega contemporánea.
You might also like
* Carlos L. Bernárdez Pintura
As leccións do mestre Castelao
Carlos L. Bernárdez Crítica de arte Pintura
A pintura de Alfonso Sucasas: o costumismo transcendido
Carlos L. Bernárdez Crítica de arte Pintura
Centenario do pintor Antonio Lago Rivera
More from Carlos L. Bernárdez
Un pintor que sabía o que facía. Achegas á obra pictórica de Luís Seoane, com entrevista ao seu autor
Posted On 25 Fevereiro, 2016 Carlos L. Bernárdez 0
NOTA DE PALAVRA COMUM: O nosso colaborador permanente, Carlos L. Bernárdez, publica em Laiovento "Un pintor que sabía o que …
Linguaxes de vangarda: Seoane e Granell
Posted On 7 Julho, 2015 Carlos L. Bernárdez 0
Seoane e Granell entre Galicia e América. Unha mostra na Galería Montenegro (Vigo) Os pintores galegos Luís Seoane e Eugenio F. …
10 poemas do livro “Enfermaria” de Ana Paula Jardim
30 Setembro, 2022 0
APRENDIZAGEM | Artur Alonso Novelhe
27 Setembro, 2022 0
Projecto Planta I Malvada Associação Artística
16 Setembro, 2022 0
Adeus, ti, Ponte Nafonso I por Ramón Blanco
6 Setembro, 2022 0
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Notify me of follow-up comments by email.
Notify me of new posts by email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Entrevista | Luís Osório: “Os artistas, pela primeira vez desde há pelo menos três séculos, não estão na vanguarda do pensamento”
Afonso Cruz, uma escolha fresca e proteica
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
Escrever o cansaço incansável: Žižek Vai ao Ginásio
GALEGO-PORTUGUÊS – da teoria à prática
O tempo das “Não-Coisas”. E o uso excessivo das redes sociais segundo Byung-Chul Han
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Entrevista | Luís Osório: “Os artistas, pela primeira vez desde há pelo menos três séculos, não estão na vanguarda do pensamento”
Afonso Cruz, uma escolha fresca e proteica
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
Escrever o cansaço incansável: Žižek Vai ao Ginásio
GALEGO-PORTUGUÊS – da teoria à prática
Subscrever Blog via email
Indique o seu endereço de email para subscrever este site e receber notificações de novos artigos por email.
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.