gl gl gl gl fr gl gl fr gl gl en gl gl gl gl gl gl gl fi gl gl pt gl en gl es sv ca es pt br fr gl pt gl lt gl ca en eu en it gl gl gl it en gl es tr pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl gl gl zh en sv fr de de gl gl gl gl gl gl gl ca es es hu es es es gl gl es eo gl gl pt en gl gl gl gl en en gl es gl gl es gl pt gl es gl gl es es pt gl gl es en es en gl es es es gl gl gl gl gl es gl en gl en gl gl gl gl gl pt gl pt en ca gl gl pt
Vieiros: Galiza Hoxe - Roberto Mansilla - Sen OEA e sen USA
Cuarta feira, 28 de setembro de 2022
Estamos ante o traspaso da Organización de Estados Americanos (OEA) á Comunidade de Estados de América Latina e o Caribe (CEALC)? O cumio do Grupo de Río celebrado o pasado 22 e 23 de febreiro en Cancún (México) avanzou unha nova iniciativa de integración, proposta polo presidente venezolano Hugo Chávez, de crear para 2011 unha “OEA sen EEUU e Canadá”.
Así, e baixo o nome de Cumio da Unidade de América Latina e o Caribe, este encontro que tería a Haití como principal foco de atención e coa ausencia significativa de Honduras, terminou considerando a posibilidade real de disolución da OEA, creada en 1948, para alentar un novo marco de integración “plenamente latinoamericano e caribeño”, desprovisto da participación directa de Washington e Ottawa.
Pero este proceso albíscase prolongado no tempo, por mor da necesidade de elaborar os estatutos e marcos de actuación da futura CEALC, así como non menos tenso, moi probablemente motivado polas conxunturas políticas e a dinámica das relacións entre EEUU e os países latinoamericanos.
En todo caso, o cumio de Cancún serviu para propiciar importantes achegamentos diplomáticos. O primeiro, establecido entre Ecuador e Colombia, supón o remate temporal da crise diplomática suscitada a partir de 2008, trala ofensiva militar colombiana en territorio ecuatoriano, que acabou coa vida do ex líder das FARC, Raúl Reyes. Así, os mandatarios Rafael Correa e Álvaro Uribe Vélez concretaron nun foro hemisférico o seu primeiro achegamento formal para rematar esta crise.
Noutra perspectiva, a presenza en Cancún do mandatario cubano Raúl Castro realzou a potencialidade diplomática deste cumio á hora de coordinar unha política de consenso destinada a reinserir a Cuba no marco de integración hemisférico. Expulsada da OEA en 1962, a conxuntura actual permite unha reinserción da Habana nos novos marcos de integración hemisféricos.
Por contra, se ben o achegamento entre Quito e Bogotá certificaría un soado éxito, as tensións espalláronse trala confrontación verbal entre o mandatario colombiano Uribe e Chávez. O nivel de confrontación entre Caracas e Bogotá é tan latente que o presidente colombiano non participou no cumio paralelo dos países de UNASUR.
Esperando coñecer se mandatario colombiano finalmente será habilitado para concorrer a un terceiro mandato presidencial, Chávez condenou as futuras bases militares estadounidenses en territorio colombiano e denunciou publicamente os supostos plans de asasinato na súa contra concibidos dende Colombia, á vista da presunta presenza duns 300 paramilitares colombianos en territorio venezolano.
Coa crise colombo-venezolana de fondo, que urxiu a consideración dun grupo de mediación continental liderado por República Dominicana, outro aspecto relevante deste cumio foi a ampliación do apoio latinoamericano á soberanía arxentina das illas Malvinas.
Rememorando a historia, a guerra das Malvinas de 1982 foi considerada como o gran fracaso da OEA como organismo para a resolución de conflitos. Polo tanto, non foi casual que este tema ocupara un lugar de atención en Cancún, precisamente nun encontro onde se discutía a hipotética disolución da OEA.
Neste sentido, e ante as iniciativas británicas de acelerar a explotación petroleira nestas illas, cunhas estimacións de 200.000 millóns de barrís de cru, o apoio hemisférico á presidenta arxentina Cristina Fernández de Kirchner colocouna nun rol protagónico inmediatamente secundada pola demanda de Chávez contra Londres de “devolver as Malvinas a Arxentina”.
Finalmente, cómpre considerar a ausencia hondureña e as tensións hemisféricas acaecidas tralo golpe de xullo de 2009, outro escenario que ilustrou o fracaso diplomático da OEA.
A conxuntura actual evidencia as dificultades rexionais para recoñecer ao novo presidente Porfirio Lobo, a pesar da anuencia de Washington. Se ben países como Guatemala e Panamá recoñeceron a lexitimidade de Lobo, outros como México, Brasil, Venezuela, Arxentina, Ecuador ou Bolivia aínda non o fixeron.
Independentemente das tensións e dos achegamentos diplomáticos, o centro de gravidade en Cancún centrouse na orientación e nos intereses existentes nas relacións entre EEUU e os países latinoamericanos e caribeños. En perspectiva, Washington amosa desconcerto ante os cambios existentes na rexión, certificando así as erróneas complexidades emanadas do seu afastamento dos asuntos hemisféricos.
A nivel latinoamericano, existe a sensación en diversos gobernos rexionais de que aquel aura benevolente e aperturista do presidente Barack Obama está comezando a desvanecerse, o cal simbolizaría o momento para dar un paso máis firme en canto a formalizar un novo nivel de integración hemisférica. Polo tanto, a proposta dunha “OEA sen EEUU” interpreta a tendencia “plenamente latinoamericanista” esgrimida en mecanismos de integración como UNASUR e a ALBA.
Os seus efectos, non obstante, son absolutamente incertos, aínda que xa se propoñan pasos para a súa creación. A falta de discutir os estatutos da futura CEALC e a súa arquitectura legal e institucional, Chávez propuxo como secretario xeral deste organismo ao presidente Lula da Silva, quen no 2011 deixará a presidencia do seu país.
Outro aspecto importante terá que ver cos polos de decisión da CEALC e os seus complexos contrapesos dentro dun novo organismo composto por 33 países. Se ben resulta evidente a fortaleza de Brasil, o cumio de Cancún considerou as pretensións de México, tradicional aliado de Washington, como posible referente adicional.
Todo isto sen esquecer o rol de Venezuela, o máis activo impulsor das iniciativas de integración nos últimos anos, quen demandará o seu papel protagónico. Tralo cumio de Cancún, o próximo vaise celebrar en Caracas en xullo de 2011, escenario e marco ideais para que Venezuela afonde as súas perspectivas cara a CEALC.
En paralelo, Washington está renovando os seus mecanismos de actuación e intervención en América Latina, en particular a través de Colombia, Haití e América Central, combinando unha sutil diplomacia e a cooperación militar. A pesar das incertezas sobre o futuro da CEALC e da axenda de desafíos, semella factible que o cumio de Cancún marque o final dunha etapa para a OEA e as relacións entre EEUU, América Latina e o Caribe.
Roberto Mansilla Blanco é licenciado en Ciencia Política pola Universidade Central de Venezuela e analista do IGADI (Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional). »
O camiño de Quito (09/06/2010)
Bicentenario en clave electoral (31/05/2010)
Quirguicistán: unha revolución inconclusa (09/04/2010)
Continuísmo en Costa Rica (10/02/2010)
Na pel do Lobo (02/02/2010)
De Afganistán a Iemen (11/01/2010)
Táboa rasa en Palestina (12/11/2009)
Os desafíos do Frente Amplio (26/10/2009)
Conta atrás en Tegucigalpa (05/10/2009)
O retorno de Zelaya (22/09/2009)
Eleccións con nome de muller (25/08/2009)
División fatal en Palestina (07/08/2009)
Enigmas en Pyongyang (16/07/2009)
O regreso do PRI (06/07/2009)
A dura lección hondureña para a democracia latinoamericana (01/07/2009)
A rebelión iraniana (23/06/2009)
Líbano: cerco a Hizbulah? (09/06/2009)
Cuba e a OEA (05/06/2009)
Con Irán na recámara (26/05/2009)
A elección de Panamá (29/04/2009)
Obama e as outras Américas (17/04/2009)
Uribe imita a Chávez (30/03/2009)
Un mapa á esquerda (23/03/2009)
A reelección de Chávez (19/02/2009)
Unha Constitución para Bolivia (23/01/2009)
A batalla por Gaza (07/01/2009)
A diplomacia de Raúl (18/12/2008)
A primeira guerra global africana? (15/11/2008)
Obama e o mundo (07/11/2008)
A era de Correa (29/09/2008)
A “guerra fría” sudamericana (18/09/2008)
Outra orde global (10/09/2008)
O pulso do ALBA (28/08/2008)
O pulso de Evo Morales (08/08/2008)
Irán-EEUU: pulsando a disuasión (16/07/2008)
Israel: a crise dos 60 (30/05/2008)
O labirinto israelí (29/04/2008)
Outra paz para Palestina (26/03/2008)
Putin: acto segundo (01/03/2008)
Chávez e as FARC (28/01/2008)
O “non” a Chávez (05/12/2007)
A guerra de Kouchner (21/09/2007)
As transicións de Raúl (16/08/2007)
Turquía aposta por un Islam moderado (24/07/2007)
A ameaza paquistaní (13/07/2007)
Palestina e a culpa europea (23/06/2007)
Guerra fría no G-8 (07/06/2007)
A lección de Belfast (16/05/2007)
A senda de Correa (19/04/2007)
Repensar o Quebec (02/04/2007)
A lección iraquí (22/03/2007)
Bush e Chávez (14/03/2007)
Opinión, Columnas, Galerías, Últimas, Escáneres, Anteriores, FAQ, Buscador
Máis Alá, Fwwwrando, Galego.org, GZ-Deportiva, Canal Verde, Lusofonía, Irimia, Cartafol, Murguía
Chat, Foros, Chatrevistas, Postais, Conversas, Open Vieiros
Barcelona, Bos Aires, Euskadi, Venezuela, Irlanda
Día das Letras, Creación, Informativos, Dossiers, XGN07, 1 de abril
RSS | Que é Vieiros? | Que é o RSS? | Creative Commons | Publicidade | Director | O equipo | Contacto