gl gl gl gl en es pt en es en pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en en gl gl es pt es es en en gl de de de en en en en fr fr fr fr it de en en en en fr fr fr gl en gl gl es gl de en pt gl es es gl gl gl ca gl en gl gl ast gl gl es gl gl it gl gl gl gl fr gl gl gl es es it gl gl sv fi gl es gl ca gl gl it lt gl gl es ca es es es es es en gl es gl gl es lt hbs_lat es gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl it gl pt en gl gl lt gl es pt gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl de gl gl gl gl pt gl gl es pt gl ru gl es fr es gl gl en gl pt gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl it pt gl es it es es it es gl it pt gl gl es es gl pt gl gl pt gl gl gl gl gl gl es gl es pt en es gl gl gl ceb pt gl gl gl ceb gl es es es es gl gl eo fr pt gl eu es gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr gl gl es gl gl gl gl gl hu it gl es es gl es es es gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl eu gl gl gl gl gl gl gl gl en gl en
María Balteira | Álbum de Galicia | Consello da Cultura Galega
Neste pequeno vídeo, a presidenta do Consello da Cultura Galega explica algunhas das claves das súas ideas para a cultura de Galicia, o seu futuro e a súa herdanza.
2022 - Florencio Delgado Gurriarán
2020 - Ricardo Carballo Calero
2018 – María Victoria Moreno
2020 – Domingo de Andrade
Día da Ciencia en Galego
Centenario de Emilia Pardo Bazán
Centenario de Isaac Díaz Pardo
Día internacional do libro infantil e xuvenil 2020
Encontros monográficos co patrimonio cultural
O deporte galego fala galego
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico e a cultura galega
Trinta anos do audiovisual galego
Paz-Andrade e a lingua portuguesa
Observatorio da Cultura Galega
Arquivo da Emigración galega
Centro de Documentación en Igualdade e Feminismos
Centro de Documentación Sociolíngüística de Galicia
Arquivo Sonoro de Galicia
A Saia. Publicacións Periódicas Feministas
Céltiga. Revista da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Repertorio da prensa da emigración
Francisco Fernández del Riego. Correspondente para América
Mapa Sonoro de Galicia
Coordinadora galega de normalización e dinamización
Obras impresas e dixitais
Recursos e obras de referencia
Diccionario de termos escénicos
Os instrumentos musicais na tradición galega
Coñece a cultura galega
Loia. Guía aberta á lingua galega
Historias de ida e volta
As escolas da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Os instrumentos musicais na tradición galega
Os profetas do Pórtico da gloria e a cultura galega
30 anos de audiovisual galego
No bico un cantar
Leme. A cultura galega na túa man
A máquina do tempo
Mapa sonoro de Galicia
Roteiros da cultura galega
As escolas da emigración
Mapa de Equipamentos culturais
Setestrelo: divulgación da ciencia
Kit de normalización lingüística
Guía de linguaxe non sexista
Que é o Álbum de Galicia
Que é o Álbum de Galicia
O Álbum de Galicia é unha colección dixital de biografías de persoas que destacaron en moi diversos ámbitos: desde a sociedade, a ciencia, a cultura ou a empresa. O obxectivo do Consello da Cultura Galega é dar visibilidade e perspectiva de conxunto ás numerosas mulleres e homes, xa finados, que contribuíron de maneira significativa á sociedade galega ao longo da súa Historia. En moitos casos, seguen a ser grandes descoñecidos para o público de todas as idades, de dentro e de fóra do país.
As biografías do Álbum de Galicia están enriquecidas con material documental, referencias bibliográficas e contidos multimedia que permiten coñecer a obra das persoas divulgadas, pero tamén a produción intelectual existente sobre elas. Textos e materiais están producidos por expertos e son unha fonte rigorosa para acceder á vida e obra destes persoeiros. Ademais, o Álbum de Galicia permite explorar a presenza das persoas biografadas nos fondos documentais dixitalizados do Consello da Cultura Galega. O Álbum de Galicia é, xa que logo, o punto de acceso que ofrece a entidade para coñecer toda a súa produción divulgativa e investigadora ao redor de cada unha das figuras.
O Álbum de Galicia é o resultado da unificación das coleccións biográficas temáticas do CCG, que desde o ano 2005 teñen publicado álbums ao redor da muller, a ciencia ou a emigración, entre outros. Non están aínda nin todos nin todas os que son. Nesta nova etapa, o Álbum de Galicia ampliará gradualmente o número de biografías, diversificando temática e cronoloxicamente o repertorio. O Consello da Cultura Galega anima a cidadáns e colectivos a remitir suxestións de figuras do pasado –contemporáneo ou anterior- que consideren de interese para seren difundidas a través desta ferramenta e, deste xeito, mellorar o seu coñecemento público. O CCG encargará a diferentes expertos a elaboración dos perfís biográficos co obxectivo de facer medrar esta galería de vidas que paga a pena coñecer.
- Armea, Señorío da vila de Betanzos
, - Armea, Señorío da vila de Betanzos,
Artes Relixión Mulleres Política institucional
María Pérez, a Balteira, unha vida imprecisa entre a historia, a literatura e a lenda
María Balteira foi a máis sonada das soldadeiras da nosa época medieval. As soldadeiras eran mulleres adscritas á Corte que tiñan como oficio cantar e bailar e recibían por iso unha soldada, de aí o nome. Nas ilustracións do Cancioneiro de Ajuda aparecen danzando, tocando as castañetas ou o pandeiro na compaña do xograr que tanxe unha guitarra ou unha viola.
Temos noticia da Balteira polas cantigas de escarnio que lle dedican dez trobadores, verdadeiro arquetipo do que na actualidade se deu en chamar anti-retrato ou retrato descortés. Pedro Amigo de Sevilla e Pedro de Ambroa, betanceiros ambos os dous; Pero da Ponte e o propio Afonso X o Sabio son algúns dos autores que fixeron dela albo das súas burlas. Por eles coñecemos unha muller paradigma de todos os vicios e transgresións que a época condenaba, malia ser parte deles, nun exercicio de dobre moral. Boca xuradora; practicante do tiro con bésta en competición cos homes; xogadora de dados; trampulleira no xogo; libre no xeito de xacer con cregos, escolares, xograres, etc.; transmisora de doenzas venéreas e supersticiosa.
Como no caso das demais soldadeiras, non se fai ningunha referencia á súa arte. Eran tempos en que, teoricamente, a muller só podía elixir entre practicar o amor santo no claustro ou no matrimonio, lonxe do pracer, ou ser soldadeira para gozar malia entrar nunha certa marxinalidade. Isto explica a opción de María Balteira que, sendo fidalga e posuíndo bens de seu, elixe un oficio próximo á prostitución. Sábese que frecuentou as cortes de Fernando III o Santo e Afonso X o Sabio. Segundo as cantigas, participou nunha cruzada; non se coñece con certeza se a de 1248 ou a iniciada en 1269 por Xaime I de Aragón. Menéndez Pidal sitúa a viaxe arredor de 1257. Tamén dos textos medievais infire este a súa relación cos mouros da familia Beni Escallola, arraeces de Málaga, Guadix e Comares que, apoiados por Afonso X, se rebelaron contra o rei de Granada. Aventura a tese que o Rei Sabio utilizaría a soldadeira para os seus fins políticos, pola especial proximidade que María Balteira mantivo con Fi de Escallola. Nese momento a muller di que descre do poder de excomungar de Roma para afirmar que só a Meca pode absolver. Mais, á fin da súa vida, o medo ao inferno lévaa a querer confesar sen conseguir outro arrepentimento que o da idade: "Son vella, ai capelán". Esta queixa que Menéndez Pidal atribúe á Balteira, lévanos a considerar que el a identifica coa soldadeira María Leve da cantiga de Joam Vasques de Talaveira, identidade da que moitos estudosos, cando menos, dubidan.
Nada se sabe do lugar e data da súa morte e soterramento. Hai un diploma de 1257, citado por Martínez Salazar, no que "dona María Pérez cede unha rica herdade da súa nai aos monxes cistercienses de Sobrado, a cambio dunha renda vitalicia que ha cobrar na súa casa de Armeá [sic] (Coruña). Dona María debe facer servizo ao mosteiro ‘así como familiar e amiga’, e á súa morte os monxes levarana a Sobrado nun ataúde cuberto de tres varas de estanforte vermello, e daranlle dó cumprido de familiar", do que tamén informa Menéndez Pidal. Mais non se atopa ningunha referencia verbo de se, andando os anos, cumpriu ou non a devandita manda. Este documento dá conta tamén do propósito da Balteira de ir a unha cruzada.
Fica a dúbida sobre que datos das cantigas responden á súa auténtica biografía porque estas son un tópico literario en que conflúe a sátira dos autores co ánimo de facer rir, como afirman Sholberg e outros, lonxe dunha intención moralizadora. En todo caso, a visión que se nos ofrece responde ao imaxinario masculino da época, cheo de prexuízos machistas, a cimbrar entre a veneración ás santas e o vituperio ás soldadeiras, entre as Cantigas de Santa María ou as Cantigas de Amor e as obscenidades das de Escarnio. Mais a lenda desta muller traspasa os séculos e segue inspirando a autores e autoras dos nosos días que a ven como unha avanzada do carpe diem, leda e gozadora, e tamén como un ar de liberdade nas ríxidas normas coas que o sistema patriarcal marcou sempre o territorio feminino. Neles, María Balteira renace outra, como se a literatura, que antes a abaixou, a quixese rehabilitar agora e elevar á categoría de heroína patria. En todo caso, María Balteira é excepción ou é a punta do iceberg dun conxunto de mulleres ousadas? Non se esqueza, de calquera xeito, que ela pertence a unha nación, Galicia, cunha marcada tradición artística feminina, desde as puellae cantoras a que se refiren clásicos como Estrabón ou Lilio Itálico, ata na continuación diacrónica, a "meniña gaiteira", de Rosalía de Castro.
Como citar: Campo, Marica : María Balteira. Publicado o 1/1/2007 no Álbum de Galicia (Consello da Cultura Galega) http://consellodacultura.gal/album-de-galicia/detalle.php?persoa=3011. Recuperado o 28/09/2022
VENTURA, Joaquim: «O contrato de María Pérez Balteira con Sobrado»
Fonte: Grial. Revista galega de cultura, n. 215 (xullo-setembro 2017)
Ver Documento | 2017
«A verdadeira cruzada de Maria Pérez»
Artigo no que Joaquim Ventura fai unha reconsideración das circunstancias en col da suposta cruzada realizada por María Balteira.
Fonte:ALVAR EZQUERRA, Carlos (coord.) Estudios de literatura medieval en la Península Ibérica, 2015, p. 1167-1182.
Ver Documento | 2015
«María Balteira, muller leda sen lei: a loanza oculta no poema de Lorenzo Varela».
Artigo de Carmen Blanco publicado no Boletín da Real Academia Galega, nº 366, Hércules de ediciones SA, 2005
Ver Documento | 2005
«María Balteira, señora do tempo pasado».
Artigo de Teresa López publicado en Cinguidos por unha arela comín. Homenaxe ó profesor Xesús Alonso Montero, vol II, USC, 1999, p 795-811
Ver Documento | 1999
María Pérez, Balteira, ou, María Balteira na Literatura medieval. Escolma de textos
Fonte: Lírica profana galego-potuguesa, Centro Ramón Piñeiro, 1996
Ver Documento | 1996
"Fascinante cantante e compositora", así presenta Patricia Adkins Chiti a María Pérez Balteira en «Las Trobairitz»
Fonte: ADKINS CHITI, Patricia: Las mujeres en la música, Alianza Editorial, 1995, p. 37-44.
Ver Documento | 1995
«A mulher nos cancioneiros. Notas para um anti-retrato descortês».
Artigo de José Luís Rodríguez publicado en Simposio Internacional Muller e Cultura, celebrado os días 27-29 de febreiro de 1992 na USC, e, publicado en 1993 polo Servicio de Publicacións e Intercambio Científico da USC, p 43-67
Ver Documento | 1992
María Balteira na literatura contemporanea
Bibliografía de María Balteira na poesía, no teatro e na narrativa
Carlos Barros estuda os paradoxos da historiografía no desenvolvemento da literatura medieval. No epígrafe “A muller: ou santa ou soldadeira” sinala o desfase entre literatura e realidade.
Textos para a historia das mulleres en Galicia
Obra coordinada por María Xosé Rodríguez Galdo.
Fonte: publicacións do CCG [última consulta: 13/12/2021]
María Balteira no programa Longitud de onda. rtve
[última c onsulta: 13/12/2021]
A QUENLLA: María Balteira. Letra: Darío Xohán Cabana. Música: Xosé Luis Rivas.
o navegador non soporta a reprodución. Podes descarga o arquivo aquí
2001 Produccións Artísticas. Madrid, 1998.
Fonte: Fondo do Arquivo Sonoro de Galicia
SUSANA CALIGARIS, soprano. ANDRÉS SPILLER, director. María Balteira. Letra: Lorenzo Varela. Música: Julián Bautista.
o navegador non soporta a reprodución. Podes descarga o arquivo aquí
Gravación do concerto realizado o 29 de agosto de 2002 no Teatro Colón de Bos Aires dentro do ciclo «Tradición y vanguardia en la música iberoamericana del siglo XX».
Fonte: Arquivos sonoro de Galicia
- BREA, M. et al., “As cantigas de escarnio e maldicir”, en Galicia, Literatura. XXX , A Coruña, Hércules, 2000.
- DOBARRO PAZ, X.M., “María Balteira”, en Gran Enciclopedia Galega. XXVII, Lugo : El Progreso-Diario de Pontevedra, [2003].
- GARCÍA NEGRO, Mª P: “Estudo introdutorio”, en CAMPO, M., Confusión de María Balteira, A Coruña, Biblioteca-Arquivo teatral “Francisco Pillado Mayor”, 2006.
- MENÉNDEZ PIDAL, R., Poesía juglaresca y juglares. Aspectos de la historia literaria y cultural de España, 8ª e. Madrid, Espasa-Calpe, 1983.
O Consello da Cultura Galega é unha institución estatutaria creada polo Estatuto de Autonomía de Galicia para promover e difundir a lingua e a cultura galega e asesorar ás Administracións neses ámbitos
Pazo de Raxoi, 2 andar
15705 Santiago de Compostela
Radiodifusión galega na emigración
Repertorio da prensa da emigración
Mapa sonoro de Galicia
Epistolario Rosalía de Castro
Fondo Fundación Luís Seoane
Fondo Fundación Otero Pedrayo
Información sobre o persoal
Consello da Cultura Galega. 2016