langs: gl gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt ca fr gl pt ca en en gl gl gl ca ca gl gl ca fr fr gl gl gl fr ca es gl gl gl es ca ca gl gl en es gl gl gl gl es gl ca fr es gl gl gl es en fr en en en ca gl en fr ca es pt fr ca gl pt fa ca gl pt ca fr pt pt gl ro es ca gl en es pt pt pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
O soño atrapado polo rabo. As creacións surrealistas volven ocupar os espazos da galería Mayoral - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
The Dream of the Superstition Contradicted is a Nightmare.
A Galería de arte Mayoral, sita na rúa Consell de Cent, presenta agora en Barcelona a mostra L’espai dels somnis, unha escolma de traballos de artistas surrealistas (ou que pasaron polo surrealismo) de gran relevancia. O comisario, o intelectual Vicent Altaió, suliñou na presentación que L’Espai dels Somnis é unha exposición de museo. A afirmación vén confirmada polos artistas presentes e mais polas pezas que se poden contemplar nas paredes da Galería Mayoral. Antes de ser ofrecida á cidade de Barcelona, esta mostra foi estreada na emblemática vila de Cadaqués. Se algún lugar hai en Cataluña que logrou ultrapasar barreiras físicas e deixar de ser a pequena localidade pesqueira ampurdanesa para metamorfosearse en materia primeira dos soños, é Cadaqués. Só cómpre repasar as pinturas onírico-paranoicas de Dalí para ir atopando sempre a praia, os cons, as barcas. As barcas, símbolos da viaxe ao outro lado do espello?, ao Alén que non ten volta? Cómpre darlle, xa que logo, a esta exposición a consideración de excepcional, pois para unha galería privada xuntar tanta obra de primeira fila e de tan renomeados artistas representa un esforzo moi grande. En Mayoral isto é unha liña de traballo de anos: comisarían as súas propostas estéticas con figuras relevantes en cada caso, sempre que poden buscan a axuda e colaboración dos familiares dos artistas e editan con rigor excelentes catálogos. Proba da calidade do seu quefacer é a confianza que coleccionistas e museos teñen nos seus xestores, demostrada nos préstamos que logran para as exposicións temporais.
A Galería Mayoral leva desde 1989 na rúa Consell de Cent de Barcelona, e nas súas salas xa se puideron ver interesantes exposicións. É unha galería de arte especializada en arte moderno e tamén en arte de posguerra. Os seus donos –agora Jordi e mais Eduard Mayoral– interésanse moito polas vangardas artísticas, e mormente por artistas cataláns ou que tiveron algunha relación con Catalunya. Nas súas salas xa se viron monográficas de Picasso ou Miró, traballos de Calder, Magritte ou Chagall e creacións de Brossa, Miralles ou Chillida.
El llenguatge penetra en el temps. D’alguna manera el llenguatge és una cosa que portem dins del propi cos, no es troba només a l’exterior com a forma de comunicació o eina de representació de realitats. El llenguatge és en ell mateix motor i constructor de realitat. Si el llenguatge, doncs, és el pinzell, el somni és la part fecal, allò que es genera fora del seu ús racional, un excès natural, orgànic i espontani.
A anterior proposta que executou Mayoral foi Millares, building bridges, not walls, un percorrido pola obra de Manolo Millares moi completa. E con anterioridade, e volvemos ao surrealismo e a algo máis, ofreceu Mulleres Surrealistas, a primeira exposición que se fixo en toda España dedicada en exclusiva ás mulleres surrealistas. Iso no ano 2017!!! Un século despois de que comezase o movemento Dadá. Mudan os tempos? O surrealismo e o seu precedente o movemento Dadá xorden como revolucionarias propostas estéticas e vitais. Quizais. Nesta vangarda rachadora dos anos 20 e 30 do pasado século as mulleres tamén estiveron discriminadas: son as súas parellas masculinas e amigos os que constan e enchen páxinas e páxinas nos libros de historia da arte. Algunha cousa semella que se avanza. A Maruxa Mallo (en opinión da filósofa María Zambrano: “el ser más libre que conocí en mi vida”) estánselle adicando exposicións, e sobre Carrington a escritora Elena Poniatowska vén de publicar a novela Leonora, unha rigorosa e fermosa recreación da biografía desta artista, que pasou unha longa tempada recluída nun psiquiátrico de Santander por querer axudar ao seu amigo Max Ernst.
No caso presente, L’espai dels somnis, a rigorosidade vén dada polo traballo esixente dos responsables da galería Mayoral e mais pola valía do comisario, Vicenç Altaió. Vicenç Altaió é poeta, crítico de arte, articulista e editor de revistes sobre arte. Foi director do centre KRTU e de l’Arts Santa Mònica. E xa foi comisario de moitas exposicións de variada temática (artística, literaria ou científica) e tamén do Any Miró e do Any Dalí. Un dos libros que publicou ultimamente é Miró i els poetes catalans (21016). Actualment é presidente da Fundació Joan Brossa, cousa pola que ten moita implicación na gran exposición que vén de inaugurarse no MACBA: Poesía Brossa. Dentro da diversidade de intereses que ten Altaió, suliñar tamén que vén de representar o papel de Giacomo Casanova como protagonista do filme Historia de mi muerte, do director Albert Serra. Da súa man tamén sae o delicioso catálogo que vén de publicar Mayoral (The Space of Dreams). Envolvido nese azul que tinta os soños, sorprende a calidade dos textos e as colaboracións de Montse Aguer, directora dos Museus Dalí, de Rosa Maria Malet, directora dla Fundació Joan Miró e mais do cineasta Albert Serra.
L’ Espai dels somnis arrinca de dous libros
Je rêve que je suis dans mon lit et qu’il est tard. Impossible de dormir. Je souffre de partout. J’essaie d’allumer. N’y parvenant pas, je me lêve et, dans le noir, je me dirige à tâtons vers la chambre de N… Dans le corridor, je tombe. Incapable de me relever, j’avans lentement en rampant. J’étouffe, j’ai très mal dans la poitrine. A l’entrée de la chambre de N…, je m’endors (je rêve que je m’endors).
(Paul Eluard. Je rêve que je ne dors pas. Rêve de 18 de juin de 1937, recollido no libro André Breton, Trajectoire du rêve, 1938)
Na presentación de L’Espai dels Somnis, Vicenç Altaió quixo deixar claro que estaba a presentar unha grande exposición e que neste caso comisariala era unha ledicia pois Mayoral xa lle deu as obras coas que se contaba, e o seu traballo foi ordenar e atopar complicidades entre tanto autor. E comezou dicindo tamén que L’Espai dels Somnis arrincaba nunha vitrina que contén dous libros. Dous libros distanciados no tempo pero que veñen tendo un contido similar: a acumulación, a narración de soños por parte de artistas e persoas que os tiveron. O primeiro libro (unha alfaia bibliográfica é Trajectoire du rêve (1938), editado por André Breton, o pope dos surrealistas parisienses. Nese libro hai textos de Breton, pero o máis sorprendente é o resto: Breton invitou a unha serie de personalidades a que explicasen algún dos seus soños. Así o fixeron Paul Éluard, Magritte, Man Ray, De Chirico Leiris e outros máis.
Pasan os anos, e en 1999 os críticos de arte Hans Ulrich Obrist e mais Francesco Bonami publican Dreams, que dalgún xeito é a continuación do anterior, agora coa recompilación de soños de artistas, mulleres e homes, que entraban no novo milenio: Bourgeois, Abramovic, Hirst, Gibert&George, McCarthy, etc. Os libros, sempre os libros. Será o libro o alfa e o omega dos soños? Ao longo das salas, noutra vitrina, agarda a sorpresa do volume La Sèptieme Face du Dé (1936), de George Hugnet, un libro no que se alternan poemas con collages fotográficos. Na cuberta do libro está reproducida a peza fundamental de M. Duchamp, Why not aneeze Rose Sélavy? (1921), que vén sendo unha gaiola para paxaros na que hai 50 cubos de mármore pequenos (a modo de terróns de azucre), un termómetro e un oso de choco.
Importante consignar que unha figura chave para os surrealistas foi Sigmund Freud e a publicación do seu libro A Interpretación dos Soños (1899). As súas teorías sobre o inconsciente, sobre a implicación sexual de moitos dos soños, deu alas para o voo de literatos e artistas que buscaban alá por 1917 fuxir da violenta realidade da traxedia bélica e miraban de atopar outra realidade alternativa, liberadora. En L’Espai dels Somnis conviven creacións de Duchamp, Dalí, Domínguez, Picasso, Chagall, Calder, Miró, Tàpies, Ponç, Chevalier, Hamilton, Magritte ou Brossa.
La nit és la porta a la verdadera vida, aquella vida plena on l’impossible regna i la mort no imposa la seva llei. És l’imperi dels somnis enigmàtics, insondables però també tendenciosos i perillosos perquè atempten contra la nostra lògica de pensament. Però, per sobre tot, els somnis representen desitjos. Són comuns a tots els éssers humans i estructuren el nucli més íntim del nostre jo, fent visible un jo operatiu que basa tota la seva activitat en la pulsió del desig…
( Albert Serra, cineasta, 2017)
O elenco de artistas é de primeira división e as obras presentadas moi destacadas. Para comezar hai unha fotografía da artista Yvonne Chevalier titulada Ophélie (Baigneuse), 1929. Dentro da galería de mulleres fotógrafas que a tamén fotógrafa Colita se empeña en dar a coñecer e recuperar, Chevalier é presentada como pioneira da fotografía de vangarda. A fotógrafa Colita é a testemuña da gauche divine catalá dos anos 60 e 70, e os seus traballos tiveron unha ampla presencia na mostra que lle adiou La Pedrera: Colita, perquè sí! Dentro do seu portal web La Lamentable, a fotógrafa Colita ten a sección Viejas Colegas onde vai recopilando o traballo de fotógrafas de antano pouco coñecidas, ou esquecidas. A fotografía de Chevalier presenta a face dunha muller nova, mergullada na auga, entre herbas acuáticas. Ofelia ben pode significar a viaxe a outra dimensión: o soño, se dorme, a morte se o seu soño é eterno.
René Magritte está representado por un gouache que semella sinxelo, pero que contén complexidade, como xa insinúa o título: La Recherche de l’Absolu (1948). Unha austera paisaxe cunha soa árbore. Pero o ceo non ten nubes senón que de baixo arriba vai conformándose en táboas coas vetas propias de tal produto vexetal; a árbore non ten follas e as súas pólas están ben recortadas e diríase que sen volume; pero o tronco e as ramas máis gordas si que teñen –xogo equívoco–. O chan está inzado de follas e nel destaca a presenza dunha pedra branca, enigmática e inquietante,. Para rematar á esquerda da paisaxe aparece colgada do baleiro unha cortina rosa. Que dimensión agocha-suxire Magritte? Que xogo provoca? Magritte sempre estivo interesado no xogo da representación: o que pinta é unha paisaxe, ou só a súa representación? A cortina é o espazo de acceso á dimensión onírica, ou un simple xogo? Cómpre lembrar as polémicas nas que se viu implicado este artista, e a súa declaración solemne: Ceci n’est pas une pipe, a máis coñecida das súas imaxes da serie La trahison des images. Como o propio artista declarou esa pipa que el pinta non se pode encher, nin fumar por ela, por tanto non é unha pipa; se dixese que é unha pipa estaría mentindo. O surrealismo xoga sempre coas realidades, coas súas visións.
De Alexander Calder, o amigo de Miró, a galería Mayoral presenta tres pinturas Untitled as tres, dúas do ano 1953 e unha de 1970. Nestas obras Calder traballa o movemento, o movemento do universo, o movemento da vida. Nunha das pinturas do ano 1953 Calder pinta un sol personalizado con raios curvos, xirando, buscando a roda da vida, e unha lúa negra, estática, e unha espiral, e unha liña curva: a serpe, símbolo de vida, de resurrección. Todo sobre tres cores planas e básicas: vermellos, laranxa e verde para o espazo da noite. Na pintura de 1970 as cousas son algo diferentes. Na parte alta, sobre un fondo negro, sobresaen a lúa e mais o sol, e o resto da pintura son formas esféricas (astros?) de variadas cores (azul, vermello, amarelo) que xiran e semellan flotar por entre augas, representadas por liñas negras –a modo de ondas– por entre as que axexan serpes mariñas. A pesares das distancias temporais e conceptuais, hai nesta pintura dinámica unha referencia, un recordo á Noite Estrelada de Van Gogh.
Salvador Dalí, Joan Miró
El somni, en Dalí, com saben, es troba en la base del mètode d’interpretació de la realitat: el mètode paranoic-crític, una de les seves grans aportacions al surrealisme. Dalí sempre va investigar la representació del somni, fins al punt que, en alguna ocasió, es va referir a la possibilitat de fotografiar els somnis. També va veure el somni com una pel·lícula. El somni en Dalí és múltiple: és literari, és fotogràfic, és eròtic, és pornogràfic, subversiu, deliqüescent, cruel, hipnagògic, arquitectònic, i, sobretot, són realitzacions de desitjos solidificats.
(Montse Aguer, directora dels Museus Dalí, 2017)
Como non podía ser doutro xeito, o artista máis representado na exposición L’Espai dels Somnis é Salvador Dalí. Por algo a mostra comezou a súa andadura en Cadaqués refuxio infantil e onírico do artista. Das seis pezas que agora están colgadas nas paredes de Mayoral cómpre destacar Rhinocéros en Désintégration (1950), unha excelente representación do seu período serodio místico-nuclear. É unha pintura na que tamén inclúe o deseño a tinta, tan do seu gusto. As dúas imaxes principais (se se poden chamar así) son o rinoceronte que está desintegrándose, e as súas partes van expandíndose como se dun universo se tratase, e unha figura de arcanxo, arriba á esquerda, vestido de vermello que sobresae moito das cores grises e pasteis do resto da obra. O rinoceronte escacha, o corpo principal mesmo é o mapa da península Ibérica, e o seu corno –de connotacións tan sexuais– penetra, coma un falo ou consolador, nun deseño da Cidade do Vaticano. Por baixo do rinoceronte estoupa a explosión desintegradora, que vai producindo imaxes de anxos e no medio a figura dunha piedade. Á esquerda, no que parece a terra máis anxos en diálogo, e diante do rinoceronte outro anxo que parece saír ou provocar outra explosión da que saen figuras xeométricas e unha man que parece copiada do Guernica de Picasso. Na parte alta rochas (que tamén poderían ser nubes) entre as que se distingue unha muller durmindo. O sono, o soño. En diagonal (abaixo á esquerda) un home durmindo que remitre a Miguel Angel e a W. Blake. Máis soños, máis onirismo?
De Joan Miró cóntanse 5 obras. Entre elas está unha pouco coñecida: Sans titre III (1964). A pintura, un collage, ten o fondo totalmente negro. Sobre el Miró sitúa unha estrela, algúns puntos de cor (astros?) e un anaco de pintura que choca contra o fondo, salferindo en todas direccións (unha choscadela de ollo ao expresionismo abstracto americano?). Sobre iso Miró pega anacos de papel de moi variada procedencia e condición, rectangulares, o que é moi raro nas obras de Miró, o home das curvas e das sinuosidades. Hai dous anacos de papel pintados de azul e outro con manchas vermellas e amarelas que mesmo parecen parodiar a artistas do expresionismo abstracto, entre eles a Rotkho. Arriba á esquerda un papel con letra impresa. O tal papel é a portada do catálogo da Documenta Kassel dese mesmo ano, 1964. E por último un anaco de folla publicitaria, posta de xeito que non interesa ler, e que alcanza outra mensaxe ben diferente.
¿Cómo imaginar siquiera que yo pueda estar de acuerdo un instante con la reacción y la muerte, contra el pueblo y la libertad? Al comienzo de la rebelión fui nombrado por el único gobierno legítimo de España, Director del Museo del Prado, puesto que acepté inmediatamente. Aquí tiene usted lo que estoy haciendo para el Pabellón Español de la Exposición. Y aquí las primeras pruebas del “Sueño y Mentira de Franco”. ¡En ellos está claramente expresada mi opinión sobre la casta militar que ha hundido a España en el dolor y la muerte!
(Pablo Picasso á revista Facetas de actualidad española, xullo de 1937)
Tamén hai obra do pintor canario Óscar Domínguez, que militou no surrealismo, formando parte do grupo surrealista de París, con amizades de Breton, Man Ray, Eluard e Dalí, entre outros. Cos anos acabou sendo amigo de Picasso. Dise que foi o inventor da decalcomanía, unha técnica automática que agradou moito aos surrealistas, consistente en estender gouache negro diluído sobre un papel con pincel ben gordo, a continuación ponse outra folla de papel por riba da que está impregnada, e exércese sobre ela unha forte presión. Logo érguese a segunda folla e sobre ela aparece unha representación plástica. Con esta técnica preténdese crear unha obra automática, que recorre á imaxinación do observador para que saque das manchas as súas propias imaxes.
De Domínguez a Galería Mayoral presenta a impresionante tela Personnages surréalistes (1937). A base da pintura, o chan, vén aparecendo estruturado en formas de pianos, máis visibles na parte dereita. Parece ser que tal deseño é unha referencia ás placas tectónicas, tan presentes nas illas Canarias. Por baixo dunha destas estruturas gris escuro, unha chave como as que abren a latas de conserva, mostra no subsolo restos de cadáveres (referencia á arqueoloxía canaria?). Sobre esa tarima con forma de piano un boi bravo ataca un piano, do que sae sangue que xera no chan unha rosa. As connotacións erótico-sexuais están servidas. Domínguez presenta o escenario terreal circundado de auga, unha illa, algunha das Canarias. Á esquerda acumúlanse un fato de figuras antropomorfas, con evidentes referencias a Dalí e tamén a Giorgio de Chirico. (Nestas datas hai unha mostra de de Chirico en Caixaforum ben recomendable. É unha antolóxica ampla e completa, onde non faltan pinturas, esculturas e deseños dos seus temas favoritos: arqueólogos, Hector e Andrómena, pintura metafísica, trobadores, manequíns, etc.) Unha das figuras femininas, sen cabeza e cos peitos fóra do vestido vermello vén sendo un león se se mira desde a esquerda (león símbolo da potencia sexual), Do fondo á dereita un volcán bota nubes brancas que percorren toda o lenzo e van creando formas arredondadas, eróticas.
No mesmo ano que Domínguez confecciona esa pintura (1937) a Pablo Picasso fanlle o encargo dun mural para o Pavillón da República na Exposición Internacional de París dese mesmo ano. Antes de que apareza o mural (o Guernica), paralelamente Picasso plasma sobre 2 láminas de cobre 18 imaxes que van representando a agresión, violencia e morte que provoca a sublevación dos militares africanistas en xullo de 1936. Nesas imaxes comezan a aparecer formas, figuras que logo estarán no Guernica: o cabalo, a muller ferida berrando, a nai co fillo morto, … Cada lámina de cobre alberga nove viñetas coas figuras da República serena que é atacada, un cabaleiro ridículo que nalgunha das viñetas monta un porco (a figura de Franco), e outras máis. Fíxose unha edición limitada sobre papel para vendelas e recadar fondos para a República; e aínda se pensou en facer outra edición viñeta por viñeta e vendelas máis baratas, como se fosen postais, co mesmo fin.
Á edición destas dúas láminas ía acompañada por un texto do propio Picasso. Un texto totalmente surrealista, titulado Fandango de lechuzas, un poema en prosa que comeza así: Fandango de lechuzas escabeche de espadas de pulpos de mal agüero estropajo de pelos de coronillas de pie en medio de la sartén en pelotas -puesto sobre el cucurucho del sorbete de bacalao frito en la sarna de su corazón de cabestro- la boca llena de la jalea de chinches de sus palabras-cascabeles del plato de caracoles trenzando tripas -meñique en erección ni uva ni breva- comedia del arte de mal tejer y teñir nubes -productos de belleza del carro de la basura- rapto de las meninas en lágrimas y en lagrimones -al hombro el ataúd relleno de chorizos y de bocas- la rabia retorciendo el dibujo de la sombra que le azota los dientes clavados en la arena y el caballo abierto de par en par al sol que lo lee …
Non é este o único texto surrealista de Pablo Picasso. Pouco despois publicará o libro El Deseo atrapado por la Cola, editado en Francia durante a ocupación nazi (ano 1941), unha peza teatral onde se critica a miseria que sufre a poboación das vilas francesas, e que xa foi representado en 1944. No ano 1956 o director de cine Autant-Lara dirixe a cinta La traversée de Paris, protagonizada por Jean Gabin e Bourvil. Un estraperlista que ten que levar varias maletas nas que van porcos en anacos, pide axuda a un personaxe (Jean Gabin) que di ser pintor. Poida que nada teña que ver, pero ese pintor, atrevido, temerario, ben pode estar inspirado en Picasso.
Les paroles entren dans le sommeil. Elles son nues, elles s’expriment, non sans danger; elles sont crues, elles ont le ton de oracles, elles quittent leur forme sans perdre leur sens, meurtrières d’una raison trïnée dans sa misère. Elles depoétisent la poésie. (…) La pensée s’hallucine sur sa répétition; elle predre le parti d’un désinvolture tragique; elle réfléchit des images, elle les mange; elle exalte de atavismes, confond les élérments et rend l’océan au desért.
(G. Hugnet. Les revenants futurs, no libro La Séptieme Face du Dé 1936)
En Cataluña, acabada a Guerra Civil e mais a guerra mundial, a creatividade contestataria á ditadura pasou polo grupo artístico Dau al Set., que naceu no ano 1948. Na galería Mayoral pódense ver obras de tres dos artistas fundadores de Dau al Set. Resulta curioso que hogano as pezas de Tàpies, Brossa e mais de Ponç compartan espazos nesta galería co libro antes reseñado: La Séptieme Face du Dé (1936), pois o significado de ambas expresións vén sendo o mesmo.
Unha das pezas de Tàpies, presentes en Mayoral, que máis sorprende é a titulada Els Ulls del Fullatge (1949), xa que pouco se semella ao resto da súa extensísima creación pictórica. Unha pintura escura na que se combina a cor marrón escura con trazos de debuxo cos que amosan figuras estrañas. Vén sendo unha peza ben surrealista, na que se poden recoñecer trazas de Miró; tanto en enigmáticos personaxes como en signos e outras representación mironianas (por exemplo, un sexo feminino á dereita do cadro). De Joan Ponç tamén hai varias. Unha delas é a titulada Sense Títol (1953). Tamén neste caso a peza preséntase con cores escuras, con liñas rectas, formando rombos, triángulos e outras figuras xeométricas, e por riba das que tamén sobresaen figuras e símbolos propios de Miró: o sol e a lúa, estrelas, e un moucho á dereita abaixo que é a figura introdutora no cadro e que dá sentido ao que hai detrás: o reino da noite, o estado dos soños. A Fundació Cataluña-La Pedrera está a punto de inaugurar unha traballada exposición sobre Ponç: Diábolo, onde se poderán contemplar moitas das súas pezas máis emblemáticas.
De Joan Brossa hai dúas pezas ben recoñecibles como súas. Unha é Personatge (1988), e outra Trampa (1988). En ámbalas dúas está presente o xogo poético e mormente a opción visual que case sempre adopta este artista. En Trampa, por exemplo, mestúrase un naipe, nada menos ca o as de corazóns cunha trampa para cazar ratos. A trampa disparouse e capturou o naipe. Capturar o as de corazóns, que vén significando?, que os humanos rendémonos ao amor, ás frechas douradas de Eros? Ou que o golpe seco e duro que a trampa dá sobre ese corazón insunúa todo o contrario?: que a todos alcanza o desamor? Nas pezas de Brossa sempre está presente os duplos ou máis significados, o ben o o mal, o positivo fronte á negatividade. Apenas uns atrás abriu as súas portas a mostra Poesía Brossa, no MACBA, unha mostra que abrangue todos os espazos do primeiro andar do MACBA, que ofrece máis de 1500 obxectos á cidadanía e que é unha antolóxica completa: exhibe os primeiros traballos do poeta durante a Guerra Civil e remata con pezas dos anos 80. Interesante proposta para este outono.
EXPOSICIÓN: L’Espai dels Somnis. Galería Mayoral, (ata o 5 de xaneiro de 2018).
(Galiza-Catalunha) Nado en Caroi, Cotobade, en 1949. Profesor de Ensino Secundario, e de Cultura e Lingua Galegas (Proxecto Galauda). Autor do libro de relatos "E agora pasa un tren" (Biblos) e coautor de traballos de historia e antropoloxía: "América, América" (Roure), "Galicia a lo claro" (Popular), "El Islam en las Aulas" (Icària), entre outros. Membro de Furafollas Agrupación Teatral.
You might also like
* Crítica de arte Lito Caramés Pintura
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
* Crítica de arte Escultura Lito Caramés
A forza e a espiritualidade das esculturas de Jaume Plensa
* Lito Caramés Pintura
As pinturas de Velázquez, e compañía, desembarcan en Montjuïc
More from Lito Caramés
Os mapas do mundo pictórico, segundo Jorge R. Pombo
Posted On 18 Dezembro, 2018 Lito Caramés 0
A arte da pintura ten unha historia ben encerellada en Europa. Desde hai século e medio mesmo semella que a …
“Pablo Picasso e Francis Picabia: Os dous Pica” por Lito Caramés
Posted On 20 Novembro, 2018 Lito Caramés 0
Repasar, e repensar, a historia da arte é tarefa fundamental. Mais de tanto en tanto os estudos van máis aló. …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
26 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies


document_lang: gl

langs: gl gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt pt zh it pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en fr en en en fr pt gl pt pt it pt en es pt es pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
A sidra, un pracer ancestral (e III) - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
Desde hai seis anos facemos os meus amigos e mais eu sidra natural e ecolóxica na miña casa, e este día convértese nun acto social onde colectivamente traballamos na elaboración da bebida. Unha produción limitada que só ofrezo a amigos e familia (non regalo nin vendo) e que é a escusa para desfrutar dun día de traballo e festa que serve para debater, discutir, partillar ideas, rir e gozar das posibilidades que temos como seres sociábeis, algo cada día máis importante nun contexto cada vez máis asocial e intratábel.
O meu xeito de elaborar a sidra é o seguinte:
1º – Acométese a recollida das mazás cando están no punto adecuado, nin verdes nin moi maduras. Interesan variedades diversas e se son autóctonas mellor, pola súa calidade.
2º – Unha vez recollidas non se deben deixar amoreadas, para tentar evitar que podrezan. Sempre é mellor estendelas para que teñan un contacto mínimo.
3º – O día que se faga a sidra, hai que lavalas o mellor posíbel cunha mangueira a presión e antes de limpalas por dentro e mantelas en auga fresca.
4º – Deben probarse as mazás para catar as súas cualidades: dozura, acidez, etc.
5.- Debemos proceder a abrir as mazás co fin de libralas ao máximo das impurezas, vermes e todo aquilo alleo ao propio froito.
6.- Débense encher capazos de mazá limpa e escuartexada para de seguido metelas na picadora. O traballo en grupo ben coordenado é fundamental neste caso. A picadora é unha máquina eléctrica que converte a mazá nunca especie de pasta para despois podermos prensala comodamente. Antigamente esmagábase a mazá con mazos de gran tamaño antes de metelas na prensa.
7.- Conforme vai saíndo a mazá picada vaise metendo na prensa adecuadamente.
8.- Mediante as pezas e tacos de madeira a prensa permite tirarlle o máximo rendemento á froita. O prensado, que esixe certa habilidade e maña, permite a obtención do zume da mazá.
11.- Do mesmo modo que anteriormente se probaron as mazás, é conveniente que caten o zume varias persoas para comprobaren que está no seu punto.
12 .- O zume vaise recollendo en tinas para logo ilo vertendo directamente na barrica, neste caso un recipiente de PVC apto para alimentos e bebidas. Os recipientes óptimos son as barricas de madeira ben curtidas.
13.- Unha vez chea a barrica engádeselle o azucre que un estimar oportuno, para que atinxa certa graduación alcólica e para conseguir a dozura desexada. Eu véñolle botando 1 kg de azucre por cada 10 litros de sidra.
14.- Aquí comeza o proceso de fermentación, que é variábel e depende da cantidade de litros de sidra que se fixeran. Eu agardo normalmente entre 1 e 3 meses porque a miña cantidade é limitada, ademais de ser o que me indica o meu padal.
15.- Unha vez que se detén o fermento máis agresivo, hai que trasfegala para limpar as impurezas e os sedimentos que se depositan no fondo da barrica. O trasfego é unha operación delicada e hai que facela con paciencia para que a sidra quede limpa e cun aspecto impecable. Canto menos turbia haberá menos pousos que inflúan no sabor.
17.- Dous trasfegos ben feitos e pacientes son suficientes para que a sidra estea a punto. É importante, nunha elaboración caseira como esta, empregarmos coadores e mangas como as do café perfectamente limpas.
18.- Unha vez feitos os trasfegos adecuadamente debemos catar a sidra e personalizar o seu sabor, ben adozándoa ben deixando que repouse na barrica uns días máis. Pero todo isto xa é unha cuestión de criterios gustativos persoais.
19.- Unha vez que atinxa o sabor desexado débese embotellar en botellas limpas e pór as rollas adecuadamente para que se manteña a sidra en boas condicións.
20.- Concluído o ritual coa paciencia e o esmero requirido, é o momento de saboreala na compaña dos amigos.
Para finalizar, lembraremos o refrán das mazás e que neste caso adaptamos para referírmonos á sidra:
“Mellor que da sidra falar, é dala a probar”.
[Fotos facilitadas por Bieito Romero]
You might also like
Antropologia Bieito Romero Gastronomia
A sidra, un pracer ancestral (II)
A sidra, un pracer ancestral (I)
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
6 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies


langs: pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt ca fr pt ca gl ca it gl gl it gl gl gl ca gl gl gl gl gl es it gl gl gl gl gl it es pt gl gl gl gl gl gl es es es gl gl gl gl gl gl ca es pt gl en fr en en en ca gl en fr ca es pt fr ca gl pt oc es gl pt en fa gl ca gl fr gl pt gl en es pt pt pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
As realidades oníricas de Giorgio de Chirico - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
Crítica de arte Lito Caramés Pintura
Ter a sorte de observar un bo mangado de creacións de Giorgio de Chirico sempre é un privilexio. Aínda que sexa para volver sentir as sensacións de desacougo, de incomodidade que a moitas persoas provocan as pinturas e esculturas do mestre da pintura metafísica. Que simboliza un manequín perdido no medio dunha praza deserta? Por que as cores son uniformes, planas? E as sombras cegadoras? Canto de surrealista teñen os xeitos de de Chirico?
Fondazione Giorgio e Isa de Chirico
O día está a punto de nacer. É a hora do enigma. E tamén é a hora da prehistoria. O canto en soños, o canto revelador no último soño da mañá do profeta adurmiñado ante o plinto da columna sacra, preto do simulacro frío e branco dun deus. Unha das sensacións máis estrañas e profundas que nos deixou a prehistoria é a do presaxio. Esa sensación existirá sempre. É como unha proba eterna da non-sensación do universo (Giorgio de Chirico, 1913).
A preguntas dos periodistas, o presidente da Fondazione dixo que se coñecían unhas 4000 obras de de Chirico, das que cincocentas aínda estaban por autenticar. Só nas dependencias da Fondazione teñen máis de 600 pezas. Por outra parte, Paolo Picozza tamén afirmou que para el os dous grandes artistas que destacaron e marcaron os vieiros da arte no século XX foron Pablo Picasso e mais Giorgio de Chirico. E comentou unha palabras de Pablo Picasso: cando comezaron a chover críticas contra de Chirico (por parte dos surrealistas) porque xa non facía pintura pre- ou surrealista, Picasso dixo contundente: de Chirico pode facer o que lle pete.
Salas de Caixaforum con esculturas.
Pintar é a arte máxica, é o lume prendido dos últimos raios nos vidros do hotel rico, e nos do tugurio humilde fronte ao solpor, é o símbolo longo, o símbolo húmido, é o movemento rápido do lagarto inmortal sobre a roca inflamada pola calor meridiana, é o arco da vella da conciliación, nas tardes tristes de maio, é a nube negra que fan fuxir os sopros vehementes dun Eolo furioso, é o disco nebuloso da lúa fugaz, é o sangue do touro que empapa a area, do guerreiro caido no fragor da batalla … (de Chirico, 1938).
As 142 creacións do autor de Il Vaticinatore (1944), proveñen na case súa totalidade da Fondazione Giorgio e Isa de Chirico. Tales obras aínda teñen outro valor engadido, son pezas que se conservan na Fondazione porque formaban parte da colección particular de de Chirico. É dicir, viñan sendo aqueles temas e concrecións que máis estimaba o mestre de Gli Archeologi (1927). Con todo, unha ducia de pezas proveñen da Galleria Nazionale d’Arte Moderna, de Roma, onde actualmente tamén se poden ver –como parte do préstamo e dos intercambios– unha escolma de obras do fondo da Fundació LaCaixa que conforman unha exposición titulada Conversation – Piece.
Giorgio de Chirico veu por primeira vez a España no ano 1929. Estivo en Madrid e visitou o Museo del Prado. Desde entón quedou prendado con Velázquez e mais con Goya, e Rubens… O presidente da Fondazione dixo textualmente que de Chirico quedara iluminado por eses grandes pintores. Esta é a primeira vez que vén a España unha exposición tan ampla e completa do mestre da pintura metafísica. Antes houbo outra en Valencia (2008), pero foi parcial. A partir do outono El món de Giorgio de Chirico, Somni o realitat viaxará a Madrid, Zaragoza e Palma de Mallorca.
G. de Chirico. Piazza d’Italia con fontana, 1968
G. de Chirico. Il Trovatore, 1972
Dúas forzas complementarias: Picasso e de Chirico
E tanto que Picasso me interesa como pintor, pero reprócholle que nunca se enfrontase de verdade ao problema da pintura. Algunha vez escoitei dicir que Picasso se pechou no seu estudo para facer retratos ao xeito de Velázquez, pero eu nunca vin eses retratos. Picasso gústame de verdade cando comeza a pintar corridas de touros, as grandes mulleres, a época chamada neoclásica (Giorgio de Chirico, 1985).
Na presentación de El món de Giorgio de Chirico, Somni o realitat, Paolo Picozza, presidente da Fondazione Giorgio e Isa de Chirico, fixo un grande eloxio da importancia que tivo o autor de Il Vaticinatore como artista do século XX, e da súa repercusión sobre outros creadores ao longo desa mesma centuria. É máis, chegou a dicir textualmente: “Que os mestres Picasso e de Chirico representan os dous esteos principais sobre os que construíu a arte moderna é un feito indiscutible para os historiadores da arte”. E, a continuación, para buscar reforzos á súa afirmación –que quizais se podía tomar como esaxerada, sendo el parte interesada– botou man das palabras escritas polo profesor de arte italiano –gran coñecedor dos movementos artísticos do século XX–, crítico de arte e comisario de numerosas exposicións, o doutore Maurizio Calvesi, que nunha das súas obras establece unha comparanza entre Pablo Picasso e mais Giorgio de Chirico. Calvesi vén dicir que estes dous xenios da arte son diferentes, pero que nun ollar histórico, as súas maneiras e traxectorias creativas refórzanse mutuamente. As palabras do profesor son as seguintes:
Picasso como o longo día, e de Chirico, a longa noite. Picasso o consciente, atento e cabreado, nunha época de ferro e lume, de máquinas e exterminio. De Chirico, o inconsciente, turbado nos seus claroscuros pero imperturbable na súa soberanía. Picasso, a historia; de Chirico, a poesía do tempo perenne. Picasso, a aspereza, o pai; de Chirico, a dozura maternal. Picasso, a linguaxe, como expoñente ideolóxico en proceso; de Chirico, a regresión imaxinativa do curso e mais do recurso. Picasso, o inmanente; de Chirico, a metafísica.
O xogo lingüístico do profesor Calvesi pode semellar ata poético, pero denota un fondo coñecemento da obra deses dous artistas, un fondo respecto polos dous e unha homenaxe a dous traballadores incansables á procura do saber; o ibérico, na permanente loita dos espazos e mais das formas en constante transformación; o ítalo, á procura da orixe da memoria dos tempos. Será certo que dous artistas, saídos de dúas penínsulas mediterráneas, foron quen de conformar toda a arte do século XX?
G. de Chirico. Ettore e Andromaca, 1970
G. de Chirico. Le Muse Inquietante, 1947
Na construción das cidades, na forma arquitectónica das casas, das prazas, dos xardíns e mais das paisaxes, dos portos, das estacións de tren, … atópanse os primeiros fundamentos dunha grande estética metafísica. Os gregos tiñan certos escrúpulos nesas construcións, guiados polo seu sentido esteticofilosófico: os pórticos, os paseos sombreados, as terrazas alzadas como plateas ante os grandes espectáculos da natureza (Homero, Esquilo); a traxedia da serenidade (de Chirico, 1919).
O movemento estético e artístico Pintura Metafísica, propiamente italiano, nace formalmente no ano 1916, aínda que xa antes de Chirico investigase nesa dirección. A Pintura Metafísica arrinca dun encontro entre Carlo Carrà (quen logo se sumará a outro tipo de pintura ben diferente, o Futurismo) e mais Giorgio de Chirico na cidade de Ferrara, durante a Gran Guerra. Aquela cidade tan especial, tan renacentista, impresionou aos dous e convidábaos a plasmar plasticamente os seus propios mundos oníricos. A este movemento –de curta duración– sumáronse logo outros coñecidos artistas, como Alberto Savinio, Filippo de Pisis ou o propio Giorgio Morandi, o home que en Boloña será quen de fascinar e fascinarse con bodegóns monocromos, en branco. De Chirico e mais Carrà foron compañeiros de viaxe ao longo dos anos. Hai poucos meses que a Fundación MAPFRE presentou en Madrid unha excelente exposición titulada Retorno a la Belleza. Obras maestras del arte italiano de entreguerras. Nesta ampla e exhaustiva mostra –que reflicte unha reacción dos artistas contra as vangardas, e un regreso ás estéticas máis clásicas durante os anos 30 da pasada centuria– outra volta Carrà, Morandi e de Chirico van polos mesmos vieiros.
Con vinte e dous anos Giorgio de Chirico crea a pintura L’énigme d’un après-midi d’automne (1910). Con este óleo, de Chirico funda o que el mesmo chamou a pintura metafísica. A idea desta peza –que inaugura e anuncia as liñas básicas da creación do artista– veulle dunha revelación que tivo mentres estaba sentado na praza da Santa Croce de Florencia. O propio pintor explica que de súpeto tivo unha revelación, que comezou a sentir que todo aquilo o vía por primeira vez, con ollos e mirada diferente. Esa mestura de observar as arquitecturas renacentistas doutro xeito, xunto coa idea dun dejà vu, foi o que lle deu a idea da estrutura e forma do cadro: arquitecturas clásicas ou renacentistas, máis esculturas das mesmas épocas, nun espazo urbano aberto en longa perspectiva e baleiro de xente. Desde entón de Chirico expresa nas súas pinturas realidades oníricas, tocadas pola incerteza dos espazos, pola inquedanza do tempo. O enigma. Enigma da existencia humana, da perdurabilidade das cuestións fundamentais: a procura de espazos e de tempos alleos a calquera continxencia real.
No ano 1915 Giorgio de Chirico regresa de París para entrar no exército, despois do comezo da Gran Guerra. O seu destino será Ferrara, a cidade que foi re-deseñada no renacemento; por iso se di que foi a primeira cidade moderna de Europa; hoxe é patrimonio da humanidade. Ante aquela arquitectura renacentista que comezaba a convivir coas partes modernas, industriais, Giorgio de Chirico comezou a mesturar nas súas pinturas os enigmas eternos coa escenografía que lle aportaban as piazze renacentistas, as arcadas, os edificios con pórticos nos que nunca faltan os arcos de medio punto (moitas veces en perspectivas forzadas). Todo rematado en cores planas, uniformes, tales como os laranxas, vermellos, ocres, ou verdes dos ceos. Para rematar as composicións seguen estando presentes algunhas estatuas de inspiración clásica, a ausencia de seres humanos, e ao fondo de tales composicións inquietantes e de difícil lectura e interpretación, pode verse algunha cheminea que invita a pensar nalgunha instalación industrial, ou presenciar o paso dun convoi de ferrocarril, choscadelas á sociedade e vida modernas.
O tema da piazza, por tanto, convida á chamada do enigma. Trátase de presentar prazas, creadas para que nelas se levasen a cabo as relacións humanas (comerciais, amistosas, amorosas), pero sempre baleiras, sen persoas. Son prazas eternas, intemporais, nas que pode habitar unha estatua dun deus ou heroe, cruzada en diagonal por longas sombras de edificios ou esculturas. Estas arquitecturas espidas, de cores uniformes, logo foron recollidas polos surrealistas. Para os surrealistas de Chirico guindábaos directamente ao mundo onírico, aos reinos do subconsciente, de onde emerxen as teimas, as preocupacións, onde se instala o enigma. Destas creacións dos anos 10 e 20, de Chirico acabará por facer moitas réplicas, como xa se comentou. Concretamente da peza Il Trovatore coñécense 150, unha delas é a que Giorgio fixo para o actor Alberto Sordi, que agora se conserva na Fundazione Museo Alberto Sordi, de Roma.
Cómpre salientar a relevancia que as pinturas metafísicas de de Chirico tiveron para os fundamentos do movemento Dadá, e logo do propio surrealismo. Quizais por iso moitas pezas de Dalí parecen ter inspiración directa nas paisaxes desertas de Giorgio de Chirico.
G. de Chirico. Edipo e la Sfinge, 1968
G. de Chirico. Visione Metafisica de New York, 1975
Pintura metafísica. Manichino, archeologi, interno
Abandonei a representación do manequín de pé (só ou con outro manequín). Foi o día que visitei o Duomo de Milano, unha catedral gótica, impresionado por unha estraña e misteriosa sensación que me provocaron algunhas figuras góticas, representación de apóstolos e santos sentados. Eran personaxes que só podías imaxinar sentados: “Os apóstolos góticos non están de pé”. A súa maxestade, a súa solemne inmobilidade, era inconmensurable. As pernas moi curtas, tapadas polos pregamentos da roupa, formaban con aquelas enrugas unha especie de base, de fundamento indispensable pero apto para soster o tronco monumental, e os brazos xurdían naturalmente en proporción ao tronco (Giorgio de Chirico, 1938).
A continuación, o autor de Ettore e Andromaca engade á praza pública das cidades renacentistas, xa ocupadas por estatuas e sombras, a figura do manequín. O manequín é unha figura humanoide, coa cabeza ovoide, lisa e sen face, con tronco case sempre recuberto de metal, e pernas que recordan a madeira, e sen brazos. Tal figura preséntaa o artista con diversas formas de cartabóns distribuídos polo corpo, e unha estrutura por tras que o sostén en pé. Con esta figura –anónima, que pode parecer carente de humanidade, de identidade– de Chirico quere representar os seres humanos, moi influído polas lecturas de Schopenhauer e mais de Nietzsche, ambos pensadores ocupados en estudar e negar a identidade individual de cada ser humano.
Pero, fronte á pura deshumanización, o manequín de de Chirico ten humanidade. Con leves movementos, con cores, posicións, o manequín expresa pensamentos, e ata sentimentos. Tal vez por iso esas figuras illadas en espazos monocromos provoquen no espectador impresións de desacougo, inquietude. O manequín é moitas cousas. Para de Chirico é un corpo teatral (parece tirado dalgúns dos ballets que se inventaba Sonia Delaunay, por exemplo), que tanto pode representar á/ao protagonista dun mito grego (Orestes, Edipo, Hector) como un ser que se pregunta: Quen son? Cara onde vou?, debaténdose na procura da súa propia identidade. Por iso tamén se pode tratar dun Hamlet ou dun Segismundo, á procura dunha saída á súa traxedia persoal. O manequín tanto pode ser unha metáfora da humanidade, como o resultado do que os deuses, sempre tan caprichosos, decidiron facer con el: a forza irrenunciable do destino. Dentro destas características están as tan coñecidas figuras de Il Trovatore, do que non se sabe cal pode ser o seu canto (o canto XXII da Iliada? A despedida de Héctor e Andrómaca?), ou aínda máis, as numerosas versións de Il Vaticinatore, título e proposta que se acomoda perfectamente aos desacougos dos humanos, e ao peso do propio sino.
Tal vez unha das pezas máis atractivas deste período de Giorgio de Chirico sexa Le Muse Inquietanti, creada orixinalmente en 1916. A pintura mostra dúas figuras de manequíns, abandonados no medio dunha amplísima piazza, rodeadas de obxectos ben coloreados (as cores planas), cunha perspectiva xeométrica moi marcada (reforzada por liñas paralelas que se perden cara o fondo da tela. Talmente unha escena teatral. As sombras tamén ben marcadas e violentas no claroscuro. Ao fondo, como parte da escenografía o impoñente castelo Estense de Ferrara, mentres á esquerda axexan casas novas e chemineas de fábricas. As musas, unha con corpo de esteo, de costas e en pé –lembranza do irrepetible Auriga de Delfos?–, e a outra sedente (como as esculturas góticas de Milano?), con cabeza ovoide mínima, envoltas por caixas pechadas e unha cabeza ovoide no chan. A parte dereita do cadro vén definida por unha cegadora sombra, da que só se libra unha estatua de trazos clásicos.
Polos anos 20, e dentro deste programa de manequíns fincados na piazza e nas arquitecturas urbanas, de Chirico comeza a nova serie de I Archeologi. Os arqueólogos representaraos en deseños, en óleo e en esculturas, como a realmente monumental que está agora en Caixaforum. Os arqueólogos deveñen figuras de deuses nos seus templos. De tanto investigar o pasado clásico, de tanta sabedoría acumulada, acaban sendo a representación divina dese pasado. Os arqueólogos, case sempre en parella, móstranse sedentes, coa súa cabeza ovoide, pero moi humanos, razoando ou debatendo entre eles. Nos seus corpos de Chirico insire moitos obxectos simbólicos do mundo clásico: frontóns, esteos, libros, restos de edificios; pero tamén ríos, vexetación. Os Arqueólogos, dominadores dos secretos do pasado, reflicten nas súas figuras os tempos antergos: tanto as paisaxes naturais, como aqueles logros da humanidade. Son a memoria, o misterio. Ante algunhas das esculturas –xa grandes, xa cativas– sorprende a similitude que mostran con creacións do escultor inglés Henry Moore.
Tamén a partir destes anos 20, de Chirico dálle outra volta ao tema da pintura metafísica, e pasa a facer as súas simbólicas composicións en interiores (interno), por exemplo Interno metafisico con paesaggio romantico. Estes interni ofréceos de Chirico cun cambio radical fronte á piazza, larga, vasta. Os interiores teñen os teitos moi baixos e preséntaos cunha perspectiva ben forzada, co que as liñas que indican o punto de fuga son moi evidentes. Como fuga ao agoniante interior (o seu cuarto, o seu estudo en Ferrara?) abre unha fiestra pola que se pode ver algunha paisaxe urbana ou rural. No centro da composición sempre emerxen grandes, desproporcionados para o pouco espazo, trebellos de pintor, de deseñador: cartabóns, regras, cabaletes, xunto con outros obxectos de mais difícil catalogación. A pintura referida, Interno metafisico con paesaggio romantico, que segue as mesmas pautas devanditas, permite evocar un dos pintores que máis o influíron nas súas orixes como artista. Trátase do pintor romántico Arnold Böcklin, un pintor moi na liña do tamén romántico Caspar D. Friedrich. Giorgio de Chirico, que estudou en Múnic, bebeu do simbolismo que cultivaba Böcklin. O cadro con paisaxe romántica que de Chirico instala no medio dese interno, de certo é unha homenaxe ao seu mestre.
EXPOSICIÓN: El món de Giorgio de Chirico, Somni o realitat
Ata o 22 de outubro de 2017
(Galiza-Catalunha) Nado en Caroi, Cotobade, en 1949. Profesor de Ensino Secundario, e de Cultura e Lingua Galegas (Proxecto Galauda). Autor do libro de relatos "E agora pasa un tren" (Biblos) e coautor de traballos de historia e antropoloxía: "América, América" (Roure), "Galicia a lo claro" (Popular), "El Islam en las Aulas" (Icària), entre outros. Membro de Furafollas Agrupación Teatral.
You might also like
* Crítica de arte Lito Caramés Pintura
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
* Crítica de arte Escultura Lito Caramés
A forza e a espiritualidade das esculturas de Jaume Plensa
* Carlos L. Bernárdez Pintura
As leccións do mestre Castelao
More from Crítica de arte
Irmáns Santilari, ourives con lapis e con pincel. Teatro das Vaidades
Posted On 10 Maio, 2018 Lito Caramés 0
Irmáns Santilari, ourives con lapis e con pincel. Teatro das Vaidades: Pere e Josep Santilari presentan obras na galería Artur …
Pamen Pereira: tempos imaxinarios e vanitas
Posted On 1 Março, 2018 Lito Caramés 0
Pamen Pereira: tempos imaxinarios e vanitas Cal é o resultado de xuntar nunha peza artística pedras e andoriñas? Na galería de …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
26 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies


langs: pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt gl es gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl el pt en fr en en en es gl en oc es pt pt fr en pt pt oc es pt pt en ca gl en pt es pt en pt en es pt es pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
A morte de Marguerite Duras - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
Cinema Ensaio Estela Pan Vázquez Letras
Barthes afirmaba a morte do autor a mediados do século pasado, época na que Marguerite Duras realizaba os seus filmes, que se estendería aos 60 e 70. Época de rebelión no mundo occidental que tivera influído na súa escrita fílmica. Con todo, a súa biografía incidiu nos seus relatos. Unha morte así que se plasma nos filmes, que non deixan de mostrar aspectos que ela viviu e que se recompoñen en cada filme. Morte e vida como caras da mesma moeda.
O discurso amoroso está disposto a exercer unha certa rutina, que se volve sobre si mesma e da que é dificultoso saír. A pesar diso achamos singularidades que demostran que cada amor é único e que ten unha vida ad hoc e per se. Se Marguerite Duras ama, se a súa voz off ama, isto é tamén a través das imaxes que coidadosamente aparecen en planos secuencia.
Unha visión feminista que se instala no baleiro do son, sempre coa súa voz e que pasea polos xéneros que podemos constatar como articulados. Articulados na dor da morte e do amor, na presenza e na ausencia. Case tódalas súas personaxes son mulleres que se manteñen vivas grazas á loita pola propia vida, nunha especie de perseverancia humanista.
O corpo como materia que pode ser explicado non polas funcións biolóxicas senón a través dos espazos que ocupa, remitindo a un significado a posteriori que o leva da man do imprevisíbel. Achamos corpos que son despois de ser nun proceso de habitabilidade que transmuta a posición social para abolir calquera rastro de permanencia.
Mutacións que son a chave da identidade en procesos de cambio que nos fan ser nómades na sociedade líquida e que demostran que a adaptación ao entorno pasa pola viaxe interior e exterior nun momento cara adiante como unha especie de danza. Danza opaca que xoga coa luz. Para emprender un camiño, outro, aínda non transitado.
A linguaxe é o elemento máis importante na comunicación. Son moitas as linguaxes e estas defínennos. Aquí é perseverante porque leva ao límite a súa función, sendo un factor que nos autonomea e que ao mesmo tempo nos fai nomear os outros é dicir, ao mundo. Estes límites que se rompen e desdebuxan como forma de transformación e definición en curso.
Imposibilidade desde Duras de achegarse ao drama. Este é considerado un feito domesticado e ela aposta polo indomábel. Poder de resiliencia e o seu contrapunto e así chega a un lugar onde o non-dito se instala como nunha especie de epifanía que desborda as canles do río. Falar desde a palabra certeira, desde a celebración, a festa.
Así a muller faise libre de imperativos que so a reducen a unha categoría. A muller elixe o seu destino e asimismo o lugar que quere ocupar. Ese espazo por ela habitada demostra a liberdade que quere adquirir para ser dona do seu propio destino, sen marxes, sen clausuras, sen donos.
Desexos que non son revelados senón que conforman un misterio, así se atan ao baleiro e desposúen transcendencias que ocultan os beixos que elas non dan. Nun pretérito que volve ao presente e que se fai verbo e carne.
As palabras parecen ser o magma dos filmes de Duras. Palabras sen fin e sen límite que acadan en cada composición o terreo do resort libre. Estas fúndense coas imaxes e transforman sinestesias. Palabras que enchen o mundo de verdade e transcendencia.
Transformación da vida, existencia transformada, que nos leva polos roteiros do descoñecido, do incalculábel, tamén da perda. Esta que sinala a individualidade como materia primeira sen olvidar os trazos comúns que unen as existencias. O común e o propio iluminando os versos que nunca foron pronunciados.
O realismo quedou atrás despois da era da postverdade. Nada é o que parece. Na arte a vida é imitada de maneira contundente e mesmo tráxica. Ponnos diante do vivido e procura responder as cuestións chave da humanidade. Ver e verse. A verdade deixa de ser evidente e o falso parece instalarse en cada retallo. Os filmes son a verdade 25 veces por segundo pero tamén son construto, materia. Os filmes de Duras danlle a palabra á paisaxe que se xunta coa voz nunha composición que podemos denominar arte.
Foto: Marguerite Duras em sua casa, 1965. Por Bruno Barbery. (O Globo)
Xornalista, escritora e artista visual galega. Licenciada en Ciencias Políticas - especialidade Relacións Internacionais, na USC (2003) cunha beca Erasmus no Institut d’études Politiques de París. Realiza un DEA chamado "Temps et Territoires" na Académie de Nantes (2004). No ano seguinte traballa cunha beca Leonardo da Vinci da Universidade de Salamanca no Cinema de Art e Essai Les Cineastes, na Loire. Desde Comunicación Audiovisual (USC) realiza un inercambio na Escuela Nacional de Artes Plásticas (UNAM). Cursa o Master en Literatura e Cultura (UdC); expón na galería 124 de México D. F. Vacacións en gris e negro e Constructio; accede a Medicina no 2015 (USC); asina os seus primeiros libros na editorial madrileña Letras de Autor: Onte e Gauloises; publica videos en Palabra Audiovisual da Aelg; participa no Festival de poesía Alguén que respira (Santiago de Compostela). É membro da Aelg, do Colexio de Xornalistas, de Crea e de Cima.
You might also like
* Entrevistas Lara Dopazo Ruibal
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
* Tiago Alves Costa
A sociedade do escândalo – notas sobre a obra de Byung-Chul Han
* Amauta Castro entrevistas Estela Pan Vázquez Poesia
Entrevista | Amauta Castro: “O verso admite todo o que nos devasta”
Chola & Lola | Laura Villaverde – Uma revolução que chega desde o rural
Posted On 29 Novembro, 2018 Tiago Alves Costa 0
Chola é mecânica, bloguer e youtuber. Em palco é autêntica, livre e soberana com um humor irresistível que abre a porta …
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Posted On 5 Abril, 2018 Tiago Alves Costa 0
"Nem chegam nem vão, só cavalgam o Caminho. São Ursúas, peregrinos à deriva."   Ursúas é a primeira longametragem do cineasta e …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
6 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
26 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies