langs: pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt ca fr gl pt gl gl el gl gl gl gl gl gl gl gl es ca gl gl gl gl gl en gl es gl gl gl en pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl gl gl en el es ca en fr en en en ca gl en fr ca es pt fr ca gl pt fr ca pt pt ca fa gl ca gl tr es ca gl en es pt pt pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
A pegada das culturas mesopotámicas nas vangardas do século XX - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
A tradición grecolatina encheu e enche os modelos literarios e artísticos occidentais. Semella que seguimos camiñando a senda riscada por Winckelman a mediados do século XVIII. Pero outras culturas anteriores aportaron toda a súa identidade aos tempos posteriores. Que pasou hai 5 milenios na Baixa Mesopotamia? Que novidades técnicas e culturais nos chegaron desde Sumeria?
Selo-cilindro. Rei diante da gran deusa siria. s. XVIII a. C.
Mesopotamia coñécese tarde, cando as potencias europeas se interesan pola zona
Hai un camiño na historia da arte que nos leva hasta Mesopotamia. Salta por riba de Oriente, os maias e os indios norteamericanos. Nese camiño está Duchamp. Está Cézanne. Están Picasso e mais os cubistas; está Giacometti, Mondrian e tantos e tantos máis; civilizacións enteiras. Digamos que ese vieiro vai e vén de Mesopotamia desde hai uns cinco mil anos, polo que non ten sentido citar nomes (W. De Kooning, 1949)
A cultura europea sentiuse fascinada pola arte grega e romana desde a Idade Media, e máis especialmente desde os comezos do Renacemento. Non se pode entender a arte románica (mormente a súa arquitectura sen saber que os artesáns dos séculos IX, X ou XI vían e admiraban os restos que quedaban da Roma Clásica por toda Europa, e arredores. Teatros, anfiteatros, templos, …exercían unha forte fascinación nos arquitectos da etapa románica. Esta tese quedou ben demostrada coa exposición El Romànic i la Mediterrània que o Museu Nacional d’Art de Catalunya (MNAC) organizou e presentou no ano 2008. A admiración continúa no século XVIII como se demostra polo feito de que un amante da arte grega, Johann Winckelmann, verdadeiro creador da historia da arte e da arqueoloxía, fose quen de apaixonar a toda Europa cuns poucos artigos defendendo que a beleza da escultura do século V a.n.e. (Polícleto, Fidias) era a perfección estética. Unha curta e vibrante biografía de Winckelmann é doado atopala no fermoso libro Peregrinos de la Belleza, de María Belmonte.
A partir de comezos do século XIX outra civilización cativará a sensibilidade europea e occidental: a cultura exipcia, mediando nese interese as expedicións napoleónicas a Exipto, onde constaban máis de 250 científicos de todos os campos do saber (entre eles Jean-Français Champollion). Daquela comezouse a coñecer a escrita e a traducir textos de hai milleiros de anos, e naceu a Exiptoloxía, rama da arqueoloxía dedicada exclusivamente a Exipto. A valoración positiva do mundo exipcio antigo aínda medrou moito máis cando en 1924 o arqueólogo norteamericano, Howard Carter atopou a tumba intacta do faraón Tutankhamon.
Oriente Próximo e Oriente Medio seguían esquecidos, baixo os dominios dos imperios persa e mais otomano, con sede en Istanbul. Pero, a I Guerra Mundial rachou en anacos o imperio turco, e mostrou aos ollos occidentais a importancia estratéxica das terras que van de Siria e Turquía ata Irak e Irán. Será, por tanto, a partir dos anos 20 do século XX cando se comecen as escavacións arqueolóxicas planificadas en cidades antigas dos terreos comprendidos principalmente no que se coñece como a Mesopotamia, terras encaixadas entre os ríos Tigris e mais Éufrates. Especial relevancia nas misións arqueolóxicas tivo o profesor Charles Leonard Wooley, británico, que trataba de competir coa fama e prestixio que xa tiña o pasado de Exipto. Tivo a sorte de atopar en 1927 os tesouros das tumbas reais da cidade de Ur, descubrimento que axiña ventilou en todo tipo de publicación, escribindo artigos científicos e outros de divulgación para que a prensa mundial ofrecese noticias e imaxes desas culturas ata entón descoñecidas para o público en xeral. Neste vídeo recréase o cerimonial das tumbas reais.
Do que aconteceu en Europa co coñecemento das culturas mesopotámicas nos anos 20 e 30 do século pasado ocúpase, en parte, a mostra Sumer i el paradigma modern, que agora presenta a Fundació Joan Miró de Barcelona. No período de entreguerras as culturas do Oriente Medio foron collendo pulo e ganando popularidade. Parte desa popularidade viña indirectamente pola facilidade que se daba ao poder relacionar a vida e restos desas cidades coas evidencias que aparecían na Biblia. Alí estiveron Babilonia, Gomorra, Sodoma, Ur, etc. Alí aconteceu o Diluvio Universal, alí edificouse a Torre de Babel, verdadeira icona da arte occidental de sempre (lémbrense as pinturas de Brueghel O Vello e tantos outros pintores sobre este tema). Por tanto existía certa predisposición para acoller de bo grado as informacións que ían saíndo á luz sobre o pasado da zona. Hoxe sábese que Sumeria foi a primeira e principal cultura da humanidade. Agricultura, urbanismo, escritura, son algunhas das novidades que os sumerios aportaron á humanidade.
Como anécdota dicir que co arqueólogo Woolley traballaba en lugar destacado outro arqueólogo chamado Max Mallowan, que foi o segundo home de Agatha Christie. Agata Christie pasou longas tempadas nas terras de Ur, onde o seu home escavaba e cun claro enfrontamento coa muller de Woolley. Por tal motivo, Christie escribirá a súa novela Murder in Mesopotamia (1936) na que se burla indirectamente desa muller, tratándoa de dominante e sendo a asasinada da novela.
Pois ben, a repercusión que terán as publicacións de artigos sobre as culturas de Mesopotamia, acompañados de imaxes cada vez máis exóticas e estrañas, con ollos inmensos, frontalismo, actitudes orantes, etc. provocará unha fascinación moi forte sobre artistas europeos e occidentais en xeral, a partir dos anos que van entre a I e a II Guerra Mundial. Sobre esta fascinación arrinca a exposición temporal que estes meses ofrece a Fundació Miró de Barcelona: Sumer i el paradigma modern.
Le Corbusier. Mundaneum. Géneve. 1929
Sumer i el paradigma modern. Fundació Joan Miró
O artista sumerio demostra un coñecemento das posibilidades e limitacións de cada material que utiliza. A arxila, ao ser branda, modélase e trabállase rapidamente, o que permite unha gran liberdade de tratamento. Así, as terracotas teñen espontaneidade e lixeireza. A pedra pola súa resistencia dá ás tallas máis dureza, potencia e precisión. E existe unha diferencia entre a escultura exenta e os relevos. As esculturas exentas son sosegadas e estáticas, non tratan de reflectir ningún movemento físico ou acción porque o esencial dun bloque de pedra é o seu peso e a inmobilidade (Henri Moore, Mesopotamian Art, 1935)
A exposición Sumer i el paradigma modern, que vén de abrir a Fundació Miró de Barcelona, presenta ao público unhas 200 pezas en total, entre esculturas, pinturas, fotografías, deseños e documentos. De todas elas só uns quince son obxectos antigos, é dicir pezas creadas polos sumerios hai uns seis milleiros de anos. A destacar algunha figuras de orantes –coa súa especial maneira de colocar as mans, posición que se repite e repite dentro do estereotipo creado por aquelas sociedades–, algunhas figuras femininas ou selos cilíndricos, verdadeiros modelos de rúbrica para impor nos escritos e nas táboas de barro cocido. A procedencia dos empréstitos é moi variada e entre os emprestadores cóntanse entidades tan nomeadas como o Musée du Louvre ou o British Museum, o museo que garda nos seus arquivos uns sete millóns de obxectos. O imperialismo británico arrapañou moita manifestación cultural de moitas xeografías.
Sumer i el paradigma modern está comisariada por Pedro Azara, arquitecto, doutor e profesor de varias universidades. Ten sido comisario de exposicións en Barcelona, e é autor do libro De la fealdad del arte moderno, publicado por Anagrama. Segundo o comisario, Sumer i el paradigma modern explica de xeito bastante didáctico a exploración do Próximo Oriente, e como algunhas publicacións científicas ( e outras de divulgación, con moita influencia social daquela) recollían os avances no coñecemento das civilizacións mesopotámicas ata entón bastante descoñecidas; e tamén de como os xornais daban divulgación ás conferencias que, por toda Europa, ían ditando os arqueólogos co gallo de dar a coñecer os novos achados. Sen ir máis lonxe dáse conta da conferencia que en 1929 (dous anos despois do achado) se celebra no Ateneu barcelonés para dar conta da riqueza e particularidades das tumbas reais da cidade de Ur. Así mesmo, Pedro Azara recolle nas salas da Fundació Miró carteis anunciadores de exposicións universais feitas en París ou Chicago (e doutras coloniais) que mostraban as riquezas do pasado mesopotámico; e, por raro que pareza, do feito que moitas marcas comerciais –xa daquela– regalaban cromos coleccionables con imaxes e recreacións da vida daquelas culturas.
Segundo Azara, a hipótese da mostra Sumer i el paradigma modern vén sendo que as pezas arqueolóxicas atopadas nas escavacións da Baixa Mesopotamia, a través de fotografías, ou directamente exerceron o seu atractivo sobre artistas dos anos 30 do século pasado. Cómpre recordar, tamén, que as esculturas africanas e polinesias chegadas a Europa a comezos do século XX, froito do imperialismo europeo, impactaron nas sensibilidades de artistas como Picasso, os cubistas e outros vangardistas. Daquelas pezas impresionou moito o seu esquematismo, a súa redución xeométrica, a sinxeleza de liñas. A abstracción. O obxectivo da exhibición de pezas sumerias e/ou das súas reproducións fotográficas é demostrar que tales pezas arquitectónicas, escultóricas ou útiles doutros usos, provocaron gran interese en moitos artistas dos anos 20 e 30 do século XX, e como deste interese nace a influencia dos restos sumerios na creatividade e linguaxe estético daqueles artistas.
Con anterioridade, no ano 2008, en Caixaforum púidose contemplar a exposición Abans del Diluvi. Mesopotamia 3500-2100 a.C., onde a través dunhas 400 pezas de todo tipo se daba conta da débeda que as sociedades agrícolas e urbanas teñen coas culturas sumeria e acadia, as primeiras civilizacións agrarias e urbanas.
H. Moore. Seatled Figure. 1929
A fascinación dos artistas por Sumeria. Arquitectura
Sumeria es una niña que canta mientras crecen / Anémonas de fuego por sus pechos sencillos. / Sumeria es un sagrario de amor asesinado, / Sumeria es una boca de espinas y relámpagos. / Sumeria tiene dalias, Sumeria tiene fiestas / Sumidas en el humo de las santas edades. / Sumeria tiene garras de luz y de amatistas / Con que rasgar el techo de su reino arrasado (Juan-Eduardo Cirlot. Fragmento do poema Elegía Sumeria, 1949)
A exposición temporal que vén de abrir a Fundació Miró de Barcelona, Sumer i el paradigma modern, co seu comisario Azara á dianteira, procura deixar ben evidente que arquitectos, pintores, poetas, escultores e outros artistas sentiron un forte atractivo polos restos das primeiras civilizacións mesopotámicas (Sumeria e Acadia) desde que se deron a coñecer imaxes dos descubrimentos que Woolley ía facendo. O mesmo comisario, Azara, suliña que en moitos casos, por non dicir en todos, os artistas foron cativados por reproducións fotográficas das pexas sumerias, non pola visión directa das mesmas, como se pode ver nas salas da Fundació Miró, onde se poden contemplar instantáneas de estudos de artistas como Henri Moore, Joan Miró ou Alberto Giacometti, nas que as paredes soportan fotografías de revistas daqueles anos 20 e 30.
Respecto da arquitectura, Azara inclúe dous exemplos ben reveladores. No ano 1929 a Sociedade de Nacións, de recente creación, pídelle aso famoso arquitecto Le Corbusier que faga o proxecto arquitectónico para un museo de utensilios, de pezas sagradas, de imaxes de todo tipo de todo o mundo que se ía construír a carón dos edificios da Sociedade de Nacións. A idea do museo nace coa fermosa palabra Mundaneum. O museo do Mundo. Le Corbusier acaba por concibir ese museo como unha estrutura central en espiral pola que se vai baixando e entrando en diferentes salas e seccións do museo. Que forma xeométrica escolle Le Corbusier? Pois nada máis e nada menos ca do Zigurat, o templo graduado e en espiral que xa aparece na cidade sumeria de Ur, a cidade onde –segundo a biblia– nacera Abraám. O Zigurat, a Torre de Babel. O proxecto de Le Corbusier ía máis aló dun museo, como se pode ver claramente nesta recreación. Ao final o Mundaneum non se acaba facendo, pero os planos están agora na Fundació Miró. Algo similar pódese dicir do proxecto que o arquitecto Adolf Loos. A este arquitecto centroeuropeo pídenlle, alá por 1923, o proxecto para a construción dun gran hotel en Niza, hotel que había de albergar a turistas de todo o mundo. O proxecto de Loos arrinca de dúas estruturas idénticas, dous cigurats onde acoller persoas chegadas de todas partes, e con todas as linguas. Unha moderna Babel. O hotel, que ao final non se constrúe íase chamas Grand Hotel Babylon. Que nome máis atinado!
No ano 1935 Christian Zervos, crítico de arte, coleccionista e tamén editor en París, publicou un libro sobre a arte de Mesopotamia. Un libro que se fixo moi famoso no seu tempo: L’Art de la Mésopotamie. Era a primeira publicación que saía dos ambientes da arqueoloxía e que se baseaba nas pezas que daquela xa conservaban o British Museum e mais o Musée du Louvre. As fotografías en branco e negro que van no libro encargoullas Zervos ao fotógrafo arxentino Horacio Coppola. E esas imaxes son as que permitiron a moitos artistas coñecer e admirar esas formas primarias e xeométricas de moitas das esculturas que se atopaban na baixa Mesopotamia. Horacio Coppola era coñecido polas súas series de fotografías sobre Buenos Aires. Nesta páxina é doado contemplar algunhas das fotografías que fixo Coppola para o libro de Zervos.
B. Hepworth. Kneeling figure. 1932
Para min, a escultura sumeria, tanto como a grega, a etrusca, a dos antigos mexicanos, a da cuarta e duodécima dinastía exipcia, e a escultura románica e gótica temperán, forma parte da gran escultura do mundo. Mostra unha grande sensibilidade pola vida, as súas marabillas e o seu misterio, á vez que supón unha declaración plástica directa froito dun auténtico impulso creativo. Ten, tamén, unha grandeza e simplicidade sen adornos decorativos (que son o signo da decadencia, da falta de inspiración) (Henri Moore, Mesopotamian Art, 1935)
A mostra Sumer i el paradigma modern presenta ao público unhas cantas pezas de escultoras e escultores de primeira liña, que están directamente moi influenciadas polas cabezas e figuras de orantes sumerias. Henri Moore, quen coloca entre as grandes manifestacións da escultura mundial á escultura sumeria, déixase conquistar polo seu primitivismo, polo simbolismo que emiten as figuras orantes, a proximidade da divindade. Henri Moore, o escultor amante das civilizacións antigas, quedou aducido pola figura do Chac-Mool, a figura maia moitas veces repetida nas cidades maias que, reclinada, sostén entre as mans un recipiente onde se había depositar o corazón da persoa sacrificada aos deuses. Proba irrefutable desa fascinación é a reiteración de figuras reclinadas que chegou a facer ao longo da súa vida. No caso da atracción polas figuras de orantes sumerias (frontais e ríxidas) agora na Fundació Miró é doado ver algunhas das figuras que fixo e que se inspiran directamente nelas. O mesmo se pode dicir da arqueóloga Barbara Hepworth, amiga de Moore e tamén amiga de arqueólogos que traballaron nas escavacións da antiga Mesopotamia. Hepworth acabou vivindo en Cornualles, en Saint Ives, lugar ao que se foi durante a II Guerra Mundial. Actualmente alí, nesa mesma localidade, está o Barbara Hepworth Museum, que alberga moitas das súas obras, estudos e documentos. Pois tamén a exposición Sumer i el paradigma modern acolle pezas de Hepworth.
A influencia das pezas sumerias, mormente as figuras de orantes, sobre estes dous escultores é evidente. A destacar, por exemplo as formas xeométricas do corpo e cabezas, os ollos grandes e a posición tan especial das mans, entrecruzadas e situadas ante o peito. As pezas de Hepworth e mais de Moore tamén se presentan con rixidez e posicións tensas. Por contra, nunha cousa difiren das esculturas sumerias; nunha concepción da estatua que no caso sumerio é fundamental na súa creación: o frontalismo. O frontalismo representa o respecto cara a divindade, ou no caso que a escultura sexa da propia divindade, autoridade sobrenatural. E as figuras de Moore e Hepworth que agora están na Fundació Miró non teñen ese frontalismo. É máis, rexeitan ser frontais. Xiran bastante as súas cabezas cara a esquerda. Por que? Preguntado o comisario, Azara, por quen subscribe esta crítica, afirmou que a el tamén lle sorprendera moito esa concepción das figuras dos escultores ingleses, pero que nese momento, a presentación de Sumer i el paradigma modern, non tiña unha resposta atinada para dar sobre ese particular.
J. Miró. Maqueta de Monumento. 1964
Admiración de Joan Miró polas creacións sumerias
A idea primeira desta exposición, Sumer i el paradigma modern, nace precisamente – contado polo propio comisario – cando se observan con atención unhas fotografías que o fotógrafo Francesc Català-Roca fixo en Son Boter, a casa e estudo que Joan Miró tiña en Mallorca, onde traballou desde os anos 50 ata a súa morte. Hogano nesa casa reside a Fundació Pilar i Joan Miró. Son Boter é un pazo señorial medieval, ao que hai pouco engadiuse outro edificio moderno, obra do arquitecto Rafael Moneo, para albergar o museo de Miró en Mallorca.
As fotografías de Català-Roca en Son Boter (sen data) mostran os xeitos de traballar de Miró. Así por exemplo nas pareces dalgúns dos cuartos da casa vense fotografías espetadas na parede encalada con chinchetas, e arredor delas, como se fosen estudos preparatorios do artista, deseños do autor de La Masía feitos directamente sobre a parede. As fotografías que se poden apreciar nesas fotografías de Català-Roca son fotos tiradas de revistas de arqueoloxía que Miró conseguía. As fotografías que Miró espetaba nas súas paredes son imaxes de pezas sumerias. Figuras de orantes, cabezas que xa foran retratadas por Horacio Coppola. Joan Miró sentía unha atracción especial polas salas con obras sumerias do Departamento de Antigüidades do Musée du Louvre. Seica Miró ía moito ao Louvre, e cos anos non ía ver pintura e si ver esas pezas sumerias que tanto o atraían. No ano 1963 fixo unha visita ao Musée du Louvre acompañado polo historiador P. Schneider e, despois de dar voltas por algunhas salas, díxolle Miró ao historiador: “agora vaiamos aos meus barrios”. O tales barrios, para sorpresa de Schneider, eran as salas de arte sumeria. Miró, por tanto, non só se sorprendeu e admirou as fotografías de pezas sumerias, senón que as coñeceu directamente a través do museo parisiense.
Evidentemente en Sumer i el paradigma modern hai unhas cantas pezas de Miró que reflicten a súa admiración e respecto polas creacións dos sumerios. Por exemplo unhas maquetas e proxectos de Monumento que Miró fixo nos anos 50 e 60 e que teñen moito que ver con figuras femininas sumerias.
Tamén en Sumer i el paradigma modern se atopan presentes outras influencias da cultura sumeria sobre artistas do século XX. O artista David Smith, por exemplo, sentiuse atraído polos famosos selos.cilindro, un invento dos sumerios, feito en barro que servía para firmar documentos. O selo-cilindro deixábase rolar polas táboas de barro antes de cocer, e alí deixaba a súa pegada. Pola súa banda, Henri Michaux buscou a caligrafía sumeria nas formas cuneiformes de escrita que eles fixeran para crear formas caligráficas de clara influencia sumeria.
W. de Kooning. Woman. 1952
A importancia de Sumeria e as súas achegas á civilización
Os procesos que aconteceron hai uns 4 ou 5.000 anos no curso baixo dos ríos Tigris e Eufrates significaron os comezos do definitivo paso da humanidade ás formas de vida urbanas. Atribúenselle a estas xentes as invencións da contabilidade, da roda, das leis, da arquitectura monumental, do urbanismo, das escolas, da escritura, do sistema sesaxesimal de medida, etc. Toda esta magnificencia civilizadora pódese constatar no clásico e ameno estudo de S. N. Kramer, A historia comeza en Sumer (1956), presentada aquí na súa tradución ao castelán.
As cidades tiñan planos máis ou menos ortogonais. E dentro delas ocupaban un espazo especial os templos. A estrutura máis espectacular de templo é o zigurat, capela onde vivía o deus cando baixaba á terra, e que se atopaba sobre sete terrazas ou plataformas, que representarían os sete ceos, ou planos da existencia, os sete planetas e os sete metais a eles asociados. Estes cigurats sempre se relacionaron coa Torre de Babel bíblica. E así o reflectiu a pintura europea.
Atribúese tamén aos sumerios e acadios, artífices destas primeiras culturas potámicas, a invención da escrita. Comezan por formas pictográficas e van sucedéndose formas cada vez máis abstractas. A súa escritura denomínase cuneiforme por teren os signos formas similares ás cuñas. Os tales signos gravábanse en placas de arxila mol que, logo, eran cocidas e deixaban a mensaxe ben conservada,e a táboas de arxila pouco pesada. Pódese afirmar, facendo un pinchacarneiro no tempo, que a tablet non foi invento de Steve Jobs, senón que tamén foi creación das culturas sumerias. A escritura de certo naceu, non para reflectir o visible, senón para exorcizar medos e fados, para comunicar co ignorado. Dise que os sumerios foron os autores do famoso Poema de Gilgamesh, a obra literaria máis antiga que se coñece. Nela cóntase a viaxe do rei de Uruk, Gilgamesh, (un precedente da Odisea), e, entre outras aventuras, descríbese o Diluvio (páxina 20 e ss.), como un castigo contra a humanidade; episodio que, séculos máis tarde, copiará, punto por punto, a Biblia xudía. Correndo os séculos e mais os milenios, algúns dos relatos da Mil e unha noites inspíranse directamente no periplo daquel rei de Uruk.
W. Baumeister. Gilgamesh e Ishtar. 1947
EXPOSICIÓN: Sumer i el paradigma modern
Fundació Miró, ata o 21 de xaneiro de 2018
(Galiza-Catalunha) Nado en Caroi, Cotobade, en 1949. Profesor de Ensino Secundario, e de Cultura e Lingua Galegas (Proxecto Galauda). Autor do libro de relatos "E agora pasa un tren" (Biblos) e coautor de traballos de historia e antropoloxía: "América, América" (Roure), "Galicia a lo claro" (Popular), "El Islam en las Aulas" (Icària), entre outros. Membro de Furafollas Agrupación Teatral.
You might also like
* Crítica de arte Lito Caramés Pintura
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
* Crítica de arte Escultura Lito Caramés
A forza e a espiritualidade das esculturas de Jaume Plensa
* Lito Caramés Pintura
Os mapas do mundo pictórico, segundo Jorge R. Pombo
More from Lito Caramés
As pinturas de Velázquez, e compañía, desembarcan en Montjuïc
Posted On 11 Janeiro, 2019 Lito Caramés 0
As directivas do Museo del Prado e mais da Fundació LaCaixa pactaron a posibilidade de que sete obras importantes de …
“Pablo Picasso e Francis Picabia: Os dous Pica” por Lito Caramés
Posted On 20 Novembro, 2018 Lito Caramés 0
Repasar, e repensar, a historia da arte é tarefa fundamental. Mais de tanto en tanto os estudos van máis aló. …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
26 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies


document_lang: gl

langs: pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt pt en gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl el en fr en en en es gl en ca ca es pt fr it pt pt oc es pt pt en fr es en pt fr gl ca gl en es pt pt pt gl pt es pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
Entrevista a Baldo Ramos - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
Artes Desenho Estela Pan Vázquez Letras Poesia
Estela Pan: “Cos ollos de quen procura o que nin sequera sabe que existe”. O descoñecido é o que nos move a comprender?
Baldo Ramos: O descoñecido é o que nos move a crear.
Beleza aquí non significa fermosura. É o vínculo que temos coas cousas que nos fan escribir.
“Atoparás a luz nas palabras que te devolven ao silencio”. Falar e calar, o que nos remite a Deleuze. Como conxugar estes dous verbos?
Interésanme os espazos nos que as palabras xa non poden significar. O silencio non é aquí ausencia de palabras, senón o espazo habitado pola palabra que non pretende proclamar, impoñer, ser comprendida.
“O vértice da vontade de ver coa imposibilidade de posuír”. Que posuímos e que non para facérmonos coa palabra?
Non saber obríganos a andar ás apalpadas. A experiencia da escrita para min é a necesidade de buscar ás escuras unha luz que nos acolla, e non dar con ela.
“Escribimos para evitar saber” Achámonos nunha espiral de inconsciencia?
Nunha espiral de contradicións. A poesía como coñecemento irrealizable.
“Que é verdade polo que ten de incompresible” A postmodernidade deixa atrás todo intento de comprensión?
O que non sabemos explicar con palabras convencionais, trilladas, con palabras que cotizan no mercado literario afástanos da verdade admitida, da posverdade, da compracencia. Fainos felices porque nos permite ser nós. E iso sempre é difícil de explicar e de entender.
“Pero negouse a ser o que os augures lle ditaron”. O oráculo, como se pode escapar del?
Pois sendo nós mesmos, sen influencias interesadas.
“Estamos envoltos nunha ficción”. A sociedade do espectáculo como nos forma e conforma?
Non lembro ter escrito ese verso, pero igual ás veces escribimos desde a ficción de ser outros.
“Cada verso evoca un baleiro que as palabras non poden encher”. Os corpos si enchen ese baleiro?
Se lemos co corpo si.
“A poesía é a aprendizaxe do final”. Estamos preparados para a fin irreversíbel que é a morte?
Os que viven ao límite imaxino que si. Os que tememos a morte non temos máis remedio que consolarnos pensando que a escrita pode axudarnos a acatar esa sentenza que está escrita moito antes de empezar o xuízo e alegar nada ao noso favor.
Baldo Ramos por José Ángel Hernández Gómez
“E que ser non sexa un falso xogo de palabras”. De que estamos feitos na nosa autenticidade?
“Escribo para ter a sensación de que desando o tempo”. A escrita, mesmo a pintura, fainos xogar co tempo?
Fainos recuperalo. A memoria e a escrita son os zapatos que calzo cando desando a súa pegada.
“A memoria é a perspectiva coa que fala no poema a palabra que afondamos na linguaxe”. A memoria propia é unha creación que ten máis de real que de irreal?
A memoria é a nosa casa, o único lugar que sempre espera por nós. Ata que a perdemos, claro.
“A ausencia era a evocación do que tan só terá sentido nas palabras”. Cheos de ausencias é o tempo do amor a única salvación?
O tempo da palabra compartida. Amamos para deixar de ser nós.
“Concibe o baleiro como un diálogo co azar”. O inesperado como inflúe nas nosas vidas?
Escribín ese verso pensando na miña experiencia como calígrafo. Azar, baleiro, poesía.
“Alí a cidade cobra sentido lonxe da escrita”. Está separado até que ponto o feito de vivir e o de escribir?
Para min noutro tempo estaban moi unidos. Agora a cidade, por veces, faise máis habitable lonxe da escrita.
“A poesía dialoga coa pintura sen empregar palabras”. A pintura presente no libro en forma de composición vermella e negra, que quere aportar de plus?
A caligrafía neste libro é unha invitación a deixarse levar pola súa lectura. Coido que este libro está cheo de voces, de todas as voces coas que me identifico.
“Renunciarás á sintaxe artificiosa do discurso para evitar a ficción en canto escribes”. Ese outro poeta ao que te dirixes pretende crear unha linguaxe pura?
Pretende escribir sen ánimo de facer literatura, sen ánimo de crear espazos de ficción.
“A ferida é un lugar de paso”. Estamos en constante tránsito?
Ir indo é o noso destino.
“Escribo para evitar que a morte me comprenda”. Canto hai de pulsión de morte no poemario?
A morte está sempre presente no que escribo e, posiblemente, unha das razóns disto sexa que a escrita permítenos dialogar, dun xeito íntimo e sereno, con aquelas persoas que quixemos e agora xa non están.
“A patria que só existiu nas barricadas do poema”. A poesía é o lugar onde moras?
A poesía é o lugar onde me agocho.
“Só pedía evitar o encontro, eludir a obriga de comprender”. Debemos comprendernos para avanzar como sociedade?
Debemos aprender a escoitar. Hoxe moita xente chámalle dialogar a falar cun mesmo.
“Escribes para non ter que actuar”. Palabras e actos como conviven?
O compromiso cívico cada vez dáme máis preguiza. E a poesía unha pouca menos.
“Che devolva nestes versos a confianza na linguaxe”. A linguaxe: é a súa función sandar as feridas da comprensión?
A linguaxe é un refuxio, un lugar de acollida.
“Escoitei voces e só recoñecín ausencias”. Estamos feitos do que perdemos?
E do que nunca chegaremos a posuír.
“Entro na fertilidade cun único desexo: comprender a vertixe que nos impide avanzar”. Cara onde nos diriximos como ente común?
Cara o lugar de partida.
“O poema é un camiño sen retorno”. Estás dalgún xeito atrapado na escrita?
Que non haxa retorno non significa que esteas atrapado. Escribo para non ter que volver.
“Escribo para non ser eu”. Que hai de real no poemario?
Confundimos realidade con materialidade. A soidade, o silencio, o sentimento de perda, o baleiro son conceptos abstractos, pero na realidade de quen non están ben presentes?
“Hai unha vontade de resistencia que nos impide actualizar o pasado”. A resistencia devólvenos a esperanza?
E a desesperanza de envellecer.
“Penso no que a memoria xa non pode reconstruír”. A memoria podemos construíla ou so é subconsciente?
Construímola no noso inconsciente e ás veces moi conscientemente.
“A fidelidade é o único lugar no que podemos evitar a desaparición”. Ser fiel a un mesmo é o que requirimos para seguir?
Máis importante para min é ser fiel ás túas raiceiras, aos teus antepasados.
“ A escrita confúndese co corpo”. Somos materia, como chegamos a desprendernos dela?”
Cando nos facemos palabra.
“Transparente como o desexo de ser comprendido”. É a comunicación efectiva a fin da palabra?
Como calquera outro acto de comunicación. E a poesía éo dende o momento no que o compartimos.
“Non hai verdadeiro poeta sen rebeldía”. A revolta, é ese camiño para non ficar na compracencia?
A rebeldía semella con frecuencia un concepto trasnoitado. Para non ficar na compracencia ás veces abonda coa indiferenza.
Xornalista, escritora e artista visual galega. Licenciada en Ciencias Políticas - especialidade Relacións Internacionais, na USC (2003) cunha beca Erasmus no Institut d’études Politiques de París. Realiza un DEA chamado "Temps et Territoires" na Académie de Nantes (2004). No ano seguinte traballa cunha beca Leonardo da Vinci da Universidade de Salamanca no Cinema de Art e Essai Les Cineastes, na Loire. Desde Comunicación Audiovisual (USC) realiza un inercambio na Escuela Nacional de Artes Plásticas (UNAM). Cursa o Master en Literatura e Cultura (UdC); expón na galería 124 de México D. F. Vacacións en gris e negro e Constructio; accede a Medicina no 2015 (USC); asina os seus primeiros libros na editorial madrileña Letras de Autor: Onte e Gauloises; publica videos en Palabra Audiovisual da Aelg; participa no Festival de poesía Alguén que respira (Santiago de Compostela). É membro da Aelg, do Colexio de Xornalistas, de Crea e de Cima.
You might also like
* Crítica de arte Lito Caramés Pintura
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
* Gisela Casimiro Poesia
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
* Entrevistas Lara Dopazo Ruibal
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Posted On 19 Fevereiro, 2019 Artur Alonso Novelhe 0
"O Patriota", é um poema de Artur Alonso Novelhe para palavracomum.com.
A forza e a espiritualidade das esculturas de Jaume Plensa
Posted On 15 Fevereiro, 2019 Lito Caramés 0
Jaume Plensa está considerado un dos grandes escultores vivos. Un artista con obra en moitas institucións, e en moitos espazos …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
26 Fevereiro, 2019 0
8 poemas de María Lado
21 Fevereiro, 2019 0
“Formigas e mandragóras” por Maurício Gomes
14 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies


langs: pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt es zh gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl gl gl en en fr en en en es gl en oc es pt pt oc ca gl gl fr pt pt gl en es pt pt es fr es pt gl en es pt es pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
Sobre Palestina, por Estela Pan - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
I. A CUESTIÓN DE XERUSALÉN
Unha análise do conflicto en Oriente Medio entre Israel e Palestina tén que ser atrevesado pola cuestión de Xerusalén, xa que metonimia do mesmo polo cal unha visión sobre el vén sendo chave para o entendemento da relación entre ambos. A continuación e en primeiro lugar realizamos un exercicio de historia para entender a transcendencia desta cidade que alberga unha grande carga do que podemos denominar muliculturalismo.
I. A cidade santa das tres relixións monoteístas está no centro do conflicto israelí-árabe en xeral e Israelí- palestino en particular.
1. Xerusalén é unha cidade santa para as tres relixións monoteístas xa que logo ocupa un espazo que podemos denominar privilexiado o que conleva que é foco de disputas. Pódese ver someramente o por que histórico deste status quo.
O rei Davide tivo feito de Xerusalén(chamada Xébus) a súa capital deica o ano 1000 antes de Xesucriso. El construíu o primeiro templo no que hoxe chamamos o Monte de Templo ou o Haram-el Sharif para os musulmáns. Montaña sobre a que, respondendo a orde de Deus, Abraham estivo tentado de sacrificar ao seu fillo Isaac. Despois da súa destrucción, un segundo templo sería construido por Salomon. O muro occidental do Monte do templo (Muro das lamentacións) sería un vestixio do templo de Salomón, cuias ruinas serían enterradas na Explanada das mesquitas.
O Haram-el Sharif ou Explanada das mesquitas é, despois da Meca e da Medina en Arabia Saudí, o terceiro lugar santo do Islam. É alí onde se atopa a Mesquita da Cúpula da Montaña, chamada Mesquita de Omar, e a mesquita Al-Aqsa. Este lugar sagrado depende do Consello supremo musulmán.
Para os ritos latinos, gregos ortodoxos ou armenios, Xerusalén é unha cidade santa na que hai diversos lugares sagrados: O Santo sepulcro, a Vía dolorosa ou o xardín das oliveiras.
A continuación veremos que en todas as negociacións Xerusalén e o seu estatuto foi un affaire fundamental, e é reivindicado polas dúas partes: xudeus e musulmáns. Despois desta afirmación podemos entender que a comunidade cristiá non loita pola súa posesión senón que se conforma con poder realizar cultos nos lugares citados.
Existe unha data que é fundamental: 1967. Ollamos o antes e despois deste ano e consideraremos a proposta da ONU de xestionar internacionalmente a cidade como xesto válido que nunca se chegou a realizar. Estariamos, de realizarse, perante a primeira cidade con estatus internacional que poría de manifesto a autoridade supranacional.
2. Unha cuestión no centro do conflicto israelí-árabe
2.1. O primeiro conflito leva a unha repartición de Xerusalén.
A primeira guerra israelí-árabe empide levar a cabo o “rexime especial” de corpus separatum recollido na resolución 181 (III) da Asamblea xeral da ONU a cal prevía que Xerusalén sería rexida pola administración internacional (cando menos previsoriamente) e conducía a un reparto de Xerusalén, e na cal se recolle o acordo de cessez-le-feu entre Israel e Xordania do 30 de novembro de 1948, e asimismo o acordo de armisticio firmado o 3 de abril de 1949: Xerusalén Oeste é ocupado por Israel, Xerusalén Leste por Xordania.
Desde setembro de 1948, Israel realiza o traspaso das súas institucións cara Xerusalén- Oeste: Corte Suprema, Knesset en 1949. Sede do goberno en 1951, Ministerio de exterior en 1953. O 23 de xaneiro de 1950 a Knesset (lexislatura nacional unicameral) proclama Xerusalén-Oeste capital de Israel. Con todo, os estados que teñen embaixada en Israel continúan en Tel-Aviv. A estas medidas séguenlle a expropiación de arredor do 80% das propiedades árabes e do desplazamento de 60.000 muslmáns e cristiáns cara os países árabes viciños.
O 24 de abril de 1950, Xordania anexa Cisxordania e a parte leste de Xerusalén. Para os xudeus está prohibido acceder os lugares sagrados sobre control de Xordania e pola súa parte, os cristiáns, porén, si poden acceder a eles.
2.2. Israel controla o conxunto de Xerusalén despois do conflito de 1967
Despois do conflito de 1967, en concreto en xuño, Xerusalén leste é ocupado por Israel. O decreto do 28 de xuño de 1967 recolle que o dereito, a xurisdición e a administración de Israel sobre unha zona correspondente ao corpus separatum. O 30 de xullo de 1980 a Knesset vota unha lei fundamental facendo de Xerusalén “enteira e unificada” a “capital eterna” do estado de Israel. Este feito foi coñecido como a Guerra dos Seis días que enfrontou a Israel coa coalición árabe (Exipto, Xordania, Irak e Siria). O final desta guerra supuxo a conquista do Sinaí, a franxa de Gaza, os altos de Golán, Cisxordania e Xerusalén Leste como se menciona ut supra.
O Comité Al-Qods (Comité para a liberación de Xerusalén) creado pola Organización da conferencia islámica en 1969 e presidida por Hassan II (Marrocos) ten por misión protexer os intereses musulmáns en Xerusalén.
Na terceira e derradeira parte deste artigo centrámonos no posicionamento da comunidade internacional que apoia as pretensións palestinas para ter a súa capital en Xerusalén. Achamos polo tanto un cambio de dirección que xorde dos fracasos da pretensión de internalización e que considera a Palestina como un estado futuríbel.
Desde esta liña, podemos soster que Israel non escoita as resolucións dun organismo como a ONU e que non acata o dereito internacional que con todo, só vén sendo vinculante (se callar é aí onde está o cabalo de Troia das relación internacionais). Así mesmo, as anexións de Israel, incluida Xerusalén, non son ratificadas pola comunidade internacional.
II A comunidade internacional non recoñece a anexión de Xerusalén Leste e existe a vontade de Palestina de facer dela a capital do seu futuro estado
1. A anexión de Xerusalén Leste por Israel non foi recoñecida pola comunidade internacional.
1.1 A comunidade internacional denuncia a ocupación israelí e rechaza o recoñecemento da anexión de Xerusalén leste.
A resolución 242 (1967) continuada pola resolución 338 (1973) do Consello de Seguridade pide a Israel a retirada dos territorios ocupados despois de 1967, incluída Xerusalén e pronúnciase a favor dunha paz xusta e duradeira en Oriente Medio.
Así a C.I. rechaza recoñecer a anexión de Xerusalén leste por Israel en 1980. Na resolución 478(1980) o Consello de seguridade decidiu non recoñecer a lei fundamental e outras accións de Israel que por esta lei (do 30 de xullo) pretenden modificar o estatus de Xerusalén e afirma que a adopción desta “lei fundamental” de Israel constitúe unha violación do Dereito Internacional e así os estados membros trasladan as súas embaixadas a Tel-Aviv.
1.2 A comunidade internacional denuncia a modificación por parte de Israel do equilibrio municipal.
A ocupación e despois a anexión de Xerusalén leste están acompañadas de medidas concretas para modificar a situación sobre o terreo: Destrucción do barrio magrebino histórico, expropiacións, expulsións… Despois de 1967 Israel segue a ampliar os límites da municipalidade de Xerusalén tanto no oeste como no leste. Hoxe en día viven sobre 750.000 habitantes cun 64% xudeus, un 32% musulmáns e 2% cristiáns. O Consello de Seguridade estimou o que segue: “Todas as medidas tomadas por Israel para a modificación do carácter físico, demográfico, institucional dos territorios árabes ocupados… non son válidas”
2. A cuestión de Xerusalén fica un feito central na perspectiva de resolución do conflicto árabe-israelí.
2.1 Propostas a priori irreconciliables.
Os acordos israelí-árabes chamados Acordos de Oslo, relegan a cuestión de Xerusalén, que non será analizada ata 1999.
Os acordos de Oslo foron firmados por Arafat e Rabin no ano 1993 e con respecto a Xerusalém díctase a liberdade relixiosa para todos.
A posición israelí sobre Xerusalén é firme e considérana propiedade exclusiva do estado hebreo.
Pola súa parte Palestina considéraa como mencionamos na súa parte leste como capital dun futuro estado palestino.
Os escenarios do tipo “internalización” son rechazados por ambas partes.
2.2 Un achegamento desafiado polo goberno Sharon e a “Segunda Intifada”
Son feitas concesións importantes por pare de Israel en relación a posición de partida con por exemplo a retirada da franxa de Gaza por parte de Sharon (primeiro ministro do 2001 ao 2006).
Anteriormente o Camp David (2000) considérase un reparto da soberanía sobre Xerusalén leste de xeito que os barrios de maioría árabe pasarán a ser Palestinos asi como a Esplanada da Mesquita. Israel pola súa parte anexiónase a maior parte das colonias xudías do leste e controla o Muro das Lamentacións. Camp David ou a cumbre da paz en Oriente Medio estivo encabezada por Barak (Israel) e Arafat (Palestina).
E todo isto no amplo contexo da Segunda Intifada (29 de setembro do 2000 a 8 de febreiro de 2005) freando a implantación da paz na rexión.
2.3 O conflito da Franxa de Gaza (2008-2009) e Xerusalén
Este conflito provocou o maior número de baixas da poboación civil decretándose unha crise humanitaria e mostra así mesmo que existen outras frontes na guerra israelí-palestina.
Gaza, segundo a resolución 1890 (2009) do Consello de Seguridade, forma parte do “estado de Palestina”.
A cuestión de Xerusalén podemos dicir que é central no conflito pola entidade histórica pero que así mesmo achamos outras como as estritamente económicas que tamén dirixen as actitudes das dúas partes.
III. OS TERRITORIOS OCUPADOS
Para Israel trátase dun “enjeux” que supón o mantemento da súa cohesión nacional mentres que pola parte de Palestina é a viabilidade dun futuro estado o que se xoga.
A política de colonización levada a cabo por Israel é realizada desde 1967 polos diferentes gobernos israelíes. Entre 1969-1977 co goberno traballista, a colonización foi ao comezo un fenómeno espontáneo e despois alentado por razóns de seguridade. Evitaban os espazos xeopolíticos onde a poboación árabe era máis densa. Á fin deste periodo en Xerusalén fican instalados 45.000 israelíes. En xeral prodúcense sobre 40 implantacións, 6.000 colonos (máis 4.000 ao Golán). Outro periodo é o que vai de 1977 a 1992, cos gobernos de Likoud e unión nacional no cal incítase á colonización a través de medidas financieiras, fiscais, e económicas. Á fin deste, cóntanse 100 implantacións e arredor de 115.000 colonos.
Os acordos de Oslo (Oslo I en 1993, Oslo II en 1995) non regularizan a cuestión das colonias xudeas nos territorios ocupados. Non obstante estipulan que ao espera dun reglamento permanente, as partes absteranse de levar a acabo medidas que afecten ao statuto final. Implicitamente polo tanto si se recollía que a colonización estaba prohibida. No dereito internacional, pola súa parte, é recollido na Convención de Xenebra a prohibición da colonización.
O goberno Rabin (92-95) quixo establecer unha distinción entre colonias estratéxicas e colonias políticas, e tamén limitando as incitacións financieiras, pero con todo dicta a construción de rutas de acceso.
O goberno Netanyahu (96-99) relanza con forza o proceso de colonización que non freou o seu sucesor Barak. Durante o proceso de paz, o número de colonias aumenta dun 53% ao 72%.
Podemos afirmar que as colonias forman unha rede. Distinguiremos entre as colonias dormitorio formada por traballadores de Tel Aviv e Xerusalén, é dicir os “colonos económicos” e os “colonos ideolóxico-relixiosos”.
De novo con Netanyahu Israel reinvindica o “crecemento natural” das colonias, pero por outra parte constátase que entre un 20 e un 25% das vivendas nas colonias están baleiras.
IV. O ESTADO PALESTINO
1. A creación dun estado palestino, resultado natural do proceso de Oslo, é lexítimo e sostido pola comunidade internacional.
A Cisxordania, incluíndo Xerusalén leste, e a banda de Gaza, son territorios ocupados ilícitamente como o constata o Consello de seguridade da ONU desde 1967. Israel así, non posúe ningún título soberano sobre ditos territorios. A adhesión do Golán sirio, Xerusalén leste, Cirxordania e a banda de Gaza foron declarados nulos pola comunidade internacional. É sobre estes territorios que os palestino aspirar a crear o seu estado.
A resolución 181 da Asamblea Xeral, previa un reparto da Palestina entre un estado xudeo e un árabe que non vai ter repercusións sobre o terreo pola negativa das dúas partes. Do lado palestino é destacábel a Declaración de Alxer do ano 1988 na que se proclama ”… o dereito do pobo árabe palestino a soberanía e a independencia”. Esa mesma resolución prevía asimismo que Xerusalén fose o corpus separatum dos dous estados.
Desde o punto de vista xurídico resaltamos o principio dos pobos de disponer deles mesmos e o dereito de autodeterminación (1.2 da Carta da ONU). En efecto, a existencia dun pobo palestino é incontestábel. Máis adiante, a resolución 2625 adoptada por unanimidade pola Asamblea Xeral en 1970 pon límites a este dereito de autodeterminación: debe exercerse no respecto a integridade territorial e na unidade política dos estados.
O Estado palestino foi así proclamdo na Declaración de Alger o 15 de novembro de 1988 e máis de 100 países o recoñeceron, incluído Rusia e China. Moitos países constan dunha embaixada palestina e recoñecen aos seus membros como diplomáticos.
Pola súa parte a UE, na Declaración de Venecia do 1980 afirmaba” o dereito sen restrición dos palestinos a autodeterminación, incluindo a posiblidade dun estado”, e reafirmada pola Declaración de Berlín do 1999.
Con todo este clima pseudo cordial foi aplacado pola Segunda Intifada. Antes dela unha longa maioría de israelíes consideraba inevitábel a creación dun estado palestino (63% en 1999).
Existe, por outra banda, un representante palestino na Liga Árabe desde 1945. O recoñecemento foi fortalecido despois da constitución da OLP en 1964 e a admisión en 1974 a UNESCO e á Asamblea Xeral da ONU, co estatuto de observador.
Os acordos de Oslo (1993) recoñeceron ás autoridades palestinas competencias exlusivas sobre certas partes de Cisxordania e a banda de Gaza (zona A) e unha competencia exclusiva en materia civil sobre territorios onde Israel ten competencia pola seguridade (zona B). Na zona C Israel ten unha competencia exclusiva completa.
2. A situación sobre o terreo dificulta a creación dun estado palestino.
Cabe dicir que os Acordos de Oslo deixaban en suspenso cuestión fundamentais como a de Xerusalén, os refuxidos e as colonias de poboación. A chegada da dereita ao poder en Israel en febreiro de 2001 dificultou os achegamentos entre as dúas partes.
Con todo, xa desde Oslo o número de edificacións construídas por Israel nos territorios ocupados aumentou un 53% e a súa poboación tamén se viu incrementada.
No ano 2000 israelíes e palestinos traballaban na cuestión de intercambiar territorios. Israel faríase con territorios extendidos na “liña verde” (instaurada despois do conflito árabe-israelí do 1948).
A situación dos refuxiados é chave principalmente polo “droit au retour” que pode poner en desequilibrio a poboación xudía.
Sobre o terreo, ademais, podemos constatar a asfixia económica e financeira dos territorios palestinos, a violencia desproporcionada por parte de Israel e pola parte palestina, a liberación de terroristas e actos tamén terroristas.
Nun estado tal das cousas achamos que ninguna das partes fai confianza na outra, radicalizándose posicións. Por exemplo o non recoñecemento de Arafat como interlocutor antes da súa morte en 2004.
Cos sucesivos líderes da autoridde palestina, hoxe en día Abbas, tampouco se conquire un entendemento válido para a fin do conflito.
V TRUMP E PALESTINA
O 11 de marzo de 2017 Trump chama ao seu homólogo Madmud Abbás para un posíbel encontro na Casa Branca e as autoridades palestinas consideran oportuno unha resposta multilateral, na que si estea presente USA pero que leve a máis países a tomar parte no conflicto máis duradeiro en Oriente Medio. Dende 2012 as negociacións están en impasse pero o goberno de Netanyahu segue a autorizar a construción de colonias máis alá da Liña Verde creada en 1967.
Neste contexto, Trump recibe o presidente israelí o 15 de febreiro de 2017 e algunas das conclusións que se extraen do encontro son as que seguen: Trump recoñece que calquera das dúas opcións, isto é, un ou dous estados, é válida polo que podemos deducir que non pon o acento na construción do estado palestino para que sexa recoñecido como tal. Netanyahu, pola súa parte, manifesta que proporá a creación dunha coalición de países para conseguir apoios que velen pola paz, máis só vemos papel mollado. Así polo momento a intención de Trump de cambiar a embaixada de Tel Aviv a Xerusalén mostra a posición na que se encontran. Así mesmo promete Trump a Netanyahu que se gaña as eleccións presidenciais recoñecerá a Xerusalén como capital do seu estado.
Outra das cuestións que se lanzaron foi crear unha alianza de países nos que estea Israel dirixidos a frear o potencial nuclear de Irán.
As palabras que versan sobre a conciliación ven en contrapartida accións que as desmenten. Non pode haber paz se non hai acordo das dúas partes. Quizais ese futuro encontro cree entendemento e menos ira.
FOTO: Bio Bio Chile.
Xornalista, escritora e artista visual galega. Licenciada en Ciencias Políticas - especialidade Relacións Internacionais, na USC (2003) cunha beca Erasmus no Institut d’études Politiques de París. Realiza un DEA chamado "Temps et Territoires" na Académie de Nantes (2004). No ano seguinte traballa cunha beca Leonardo da Vinci da Universidade de Salamanca no Cinema de Art e Essai Les Cineastes, na Loire. Desde Comunicación Audiovisual (USC) realiza un inercambio na Escuela Nacional de Artes Plásticas (UNAM). Cursa o Master en Literatura e Cultura (UdC); expón na galería 124 de México D. F. Vacacións en gris e negro e Constructio; accede a Medicina no 2015 (USC); asina os seus primeiros libros na editorial madrileña Letras de Autor: Onte e Gauloises; publica videos en Palabra Audiovisual da Aelg; participa no Festival de poesía Alguén que respira (Santiago de Compostela). É membro da Aelg, do Colexio de Xornalistas, de Crea e de Cima.
You might also like
* Amauta Castro entrevistas Estela Pan Vázquez Poesia
Entrevista | Amauta Castro: “O verso admite todo o que nos devasta”
* Andrea Silván Estela Pan Vázquez Fotografia Música
“Sei moi ben o que fixen onte”
* Poesia Tiago Alves Costa
Tiago Alves Costa sobre “Cabalos salvaxes transparentes na noite”
More from Estela Pan Vázquez
Entrevista | Rosalía Fernández Rial: “Resistir é o que nos fai sobrevivir”
Posted On 23 Agosto, 2018 Estela Pan Vázquez 0
Entrevista audiovisual de Estela Pan a Rosalía Fernández Rial.     Rosalía Fernández Rial (Carballo, 1988), Licenciada en Filoloxía e Doutora en Didáctica …
Freedonia: un concerto en Nova York?
Posted On 17 Julho, 2018 Estela Pan Vázquez 0
Perante a Praia de Riazor –pois os ventanais deixaban ver a paisaxe a mediodía– emprázase a banda Freedonia ás 12:30 …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
6 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies