langs: pt en vi gl id en gl gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt en gl gl gl es pt gl gl pt es pt gl pt es gl gl gl gl gl pt gl gl gl es pt gl gl gl es pt gl en es

text:
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri | Natureza Dixital
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Retallos de natureza en formato dixital. Por Xermán García Romai. ©Tódalas fotografías están rexistradas.
Andaba eu atarefado en procurar neste ano as poboacións costeiras de Neotinea maculata, polo que contactei co grupo ANABAM para preguntarlles por unha das dúas poboacións costeiras galegas e tamén có amigo Américo Pereira (có que coincidira xa nalgunha actividade da AOSP-Ficalhoana, referenza portuguesa no estudo das orquídeas silvestres), para que me indicara unha importante poboación desta orquídea, moi perto da fermosa vila de Caminha, do lado portugués da raia, xusto fronte á poboación guardesa.
Días antes, na preparación da viaxe, lembrei que das tres especies galegas de aberiotas (xénero Romulea), unha delas só era coñecida nesa contorna, por unha vella cita do Padre Merino. Tratábase da Romulea columnae Sebast. & Mauri subsp. columnae. Confirmada xa a cita por Flora Ibérica (vol.XX), faltaba atopala e, por si non dera eu con ela no lado galego da raia, no portal Flora-on aparecían dúas citas recentes (2013 e 2014), na costa ao sur de Viana do Castelo.
En 1909 o Padre Baltasar Merino publicaba o volume III do seu magnífico traballo “Flora Descriptiva e Ilustrada de Galicia”, moitos dos pregos e citas presentes nesa obra foran recolleitos na Guarda, durante os 25 anos nos que foi mestre no colexio dos xesuítas. Entre eles o clasificado como Romulea coronata, que ven sendo o que actualmente se coñece como Romulea columnae. Foi casi un século máis tarde (1995) cando outro Padre xesuíta e botánico, Manuel Laínz, confirmaría esta cita galega de Merino como a única da costa atlántica peninsular.
No momento de chegar ao destino en Caminha atopei co amigo Américo, e xa con Carme (a miña compañeira) iamos os tres dispostos a achegarnos onde agardaban Concepçao (a súa dona) e as Neotinea maculata que viñamos fotografar, cando ollei para o chan, e apareceron unhas pequenas Romulea que aparentaban se-las que logo quería procurar na Guarda ou ao sur de Viana do Castelo. Dende logo que eran pequechas! E non semellaban nin pola cor nin pola feitura das anteras e pólas estilares, a común en toda a Galiza, Romulea bulbocodium. Como a nosa intención era fotografa-las orquídeas, deixamo-las aberiotas para o regreso aos coches.
Xa de volta, coas sombras do piñeiral costeiro incidindo sobre as pequenas aberiotas, caín na conta e lembrei que o xénero Romulea tiña un defecto para o fotógrafo naturalista, que as súas flores acostuman a pecharse coa falta de luz solar directa. Polo que moitas das mesmas aparecían xa nesa hora ou pechadas, ou a medio pechar, ollándose abertos escasos exemplares dos arredor de 200 desta poboación. Non foi este un grave impedimento para fotografalas, incluíndo pequenos detalles identificativos.
Flora ibérica recolle a feitura das brácteas e as diferentes medidas como chave no xénero Romulea. No caso de Romulea columnae as anteras rondarían, polo común, entre os 2 e 2,5mm de lonxitude (puidendo ir dende 1,6mm a 3mm de lonxitude en casos puntuais), así tamén as pólas estilares non sobrepasarían, en nengún caso as anteras da flor. Os datos visuais recolleitos “in situ” indicaban que nos atopabamos ante esa especie, xa que as pólas estilares non sobrepasaban as anteras e estas medían (en varios exemplares) 2mm de lonxitude.
Ate aquí semellaba todo claro, mais unha observación recente dalguén sobre unhas aberiotas similares noutro punto costeiro galego, fíxome decatar de que a chave de Flora Ibérica non era infalible en tódolos casos. Como na mesma publicación do CSIC se indicaba con respecto a Romulea bulbocodium, dábanse nesta outra especie casos de “xinodioecia”, nos que, as flores funcionalmente femininas presentan o perianto algo menor que os das flores hermafroditas, anteras de 2 a 2,5mm e estigmas pouco máis longos que as anteras. Tamén o Padre Merino apuntaba a unha variante “debilis” para Romulea bulbocodium (Romulea uliginosa no texto) Polo que non todo aquilo, con anteras pequenas tiña porque ser Romulea columnae. Como saír entón de dúbidas? Pois voltando ao traballo do Padre Manuel Laínz, onde se falaba das pilosidades da base dos estames (algo só apreciable en vivo), ou ao Padre Baltasar Merino e a súa magna obra “Flora Descriptiva e Ilustrada de Galicia”, onde diferenciaba claramente entre Romulea uliginosa (Romulea bulbocodium) e Romulea coronata (Romulea columnae) pola feitura e túnica do tubérculo: tubérculo provisto de escamas coriaceas de cor castaña = Romulea bulbocodium; tubérculo cuberto de túnica acastañada = Romulea columnae. Diferenzas apreciables nas fotografías superiores e que dan conta de que o atopado en Caminha era Romulea columnae.
Pero había algo máis, non só esta viaxe levárame a fotografar e recoller prego (SANT_69625) desta pequena aberiota nunha nova poboación para Portugal, tan perto da Galiza. A pesares de existir citas de Romulea ramiflora no litoral da Ría de Arousa, Flora Ibérica non recollía estas poboacións galegas (aínda que tampouco recollía Romulea columnae na beira portuguesa do Miño). Polo que, sobre todo por aparecer citada moito máis ao sur, no litoral portugués, non pensaba eu en atopala polo momento. Afortunadamente estaba enganado e será obxecto dun novo artigo para esta web. Romulea ramiflora, aínda que en moito menor número que Romulea columnae, aparece tamén no esteiro do Miño, nos dous lados do río que nos une cos irmáns portugueses.
Fotos e textos de Xermán García Romai – Natureza Dixital © Tódolos dereitos reservados.
Posted by: Xermán García Romai // Romulea columnae // A Guarda, Caminha, galiza, Portugal, Romulea columnae // Marzo 26, 2014
← A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten. →
Narcissus rupicola Dufour., o narciso das rochas
Allium schmitzii, no teito da Galiza
Estalote marelo (Digitalis thapsi L.), unha nova especie para a flora galega
Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten.
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri
A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego
Huperzia selago, o brión dereito da Capelada
Orquídeas galegas: Serapias strictiflora Welw. ex Veiga, unha nova especie para a flora galega
Isoetes fluitans, o fento da auga
Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata
Centaurea borjae, entre o ceo e o mar
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela
Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata)
Os equisetos, uns fósiles vivos
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega
As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza
Unha esperanza para a píllara das dunas
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica
Alcaraván, a galiña das dunas
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo
Actualizacións diarias no Facebook:


document_lang: gl

langs: gl en vi gl id en gl gl pt gl gl gl gl gl en gl gl en es gl gl es pt gl gl pt es pt gl pt es gl gl gl gl gl pt gl gl gl es pt gl gl gl es pt gl en es

text:
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo | Natureza Dixital
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Retallos de natureza en formato dixital. Por Xermán García Romai. ©Tódalas fotografías están rexistradas.
Non foi ate 1987, cando foi descrita por primeira vez a Centaurea ultreiae. Francisco Javier Silva Pando, atopábase facendo un traballo de clasificación das plantas que medraban sobre rochas ultrabásicas, no afloramento de gabros do Monte Castelo, na divisoria dos concellos de Coristanco, Tordoia, Val do Dubra e Santa Comba, cando unha pequena planta, lle chamou a atención. Tratábase, por suposto, da Centaurea ultreiae.
Logo de ollar que non se trataba dunha variedade da Centaurea borjae (endémica da Serra da Capelada), clasificou esta como unha nova especie, dándolle o nome a expresión ultreia, empregada polos pelegríns ó albisca-las torres da Catedral de Santiago, pola proximidade da nova centaurea á Capital da Galiza. En principio, a maior diferenza entre a Centaurea borjae e a nova especie, era unha clara coloración amarela na corola da C. ultreiae.
O que xa quedou claro en 1987 é que nos atopábamos ante unha xoia botánica galega, e que a súa poboación estaba restrinxida ás inmediacións do Monte Castelo, sendo inevitable a súa protección. Así, esta planta aparece clasificada como “en perigo crítico” no “Atlas de flora vascular amenazada de España” e “en perigo de extinción” no “Catálogo galego de especies ameazadas”.
Pero esta pequena e escasa planta, aínda tiña que dar máis sorpresas. No ano 2002, Jaime Bernardo Blanco-Dios, que investigaba a afectación á especie dunhas obras de instalación dun parque eólico, describiu 10 novas poboacións da especie (todas elas próximas ó Monte Castelo) e unha nova variedade que bautizou co nome de “bazarensis” pola súa proximidade ó pobo de Bazar (Santa Comba). A variedade bazarensis, difería da ultreiae clásica polas tonalidades da súa corola, que en lugar do típico amarelo, podían ser alaranxadas, rosas ou púrpuras. E fixo unha primeira contabilización da planta, do que resultou un total de 2.000 plantas das que aproximadamente 120 corresponderían á variedade bazarensis.
O Monte Castelo, situado a medio camiño entre Compostela e a Costa da Morte, tiña un segredo, nos seus arredores ocultaba unha nova especie botánica para a ciencia. Hai unha máxima que di, que para conservar é preciso coñecer, algo que a día de hoxe continúa a non ser de aplicación na nosa terra, e que a estas alturas debera ir mudando. Nos últimos días, buscando a planta pola zona do Monte Castelo, puiden ollar como maquinaria pesada (desbrozadoras) estaba a limpa-las marxes da estrada que conduce a Santa Comba, un dos lugares onde maior poboación da Centaurea ultreiae se pode atopar. O perigo aparece cando estes traballos se realizan nun periodo crítico para a especie, que é cando a planta está a froitificar, e nos lugares onde se atopa, terreos soleados como poden se-las cunetas. Algo que organismos públicos como a Deputación, encargada dos traballos, debera ter en conta, e procurar facelos noutros meses menos perigosos para o futuro desta escasa e protexida planta.
Fotos e textos de Xermán García Romai – Natureza Dixital © Tódolos dereitos reservados.
Posted by: Xermán García Romai // Centaurea ultreiae, Centaureas, Endemismos / en perigo, Plantas // bazarensis, Centaurea ultreiae, Coristanco, Monte Castelo, Santa Comba, Tordoia, Val do Dubra // Xullo 10, 2011
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza →
Narcissus rupicola Dufour., o narciso das rochas
Allium schmitzii, no teito da Galiza
Estalote marelo (Digitalis thapsi L.), unha nova especie para a flora galega
Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten.
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri
A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego
Huperzia selago, o brión dereito da Capelada
Orquídeas galegas: Serapias strictiflora Welw. ex Veiga, unha nova especie para a flora galega
Isoetes fluitans, o fento da auga
Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata
Centaurea borjae, entre o ceo e o mar
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela
Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata)
Os equisetos, uns fósiles vivos
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega
As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza
Unha esperanza para a píllara das dunas
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica
Alcaraván, a galiña das dunas
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo
Actualizacións diarias no Facebook:


langs: gl en vi gl id en gl gl pt gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl es pt gl gl pt es pt gl pt es gl gl gl gl gl pt gl gl gl es pt gl gl gl es pt gl en es

text:
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata) | Natureza Dixital
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Retallos de natureza en formato dixital. Por Xermán García Romai. ©Tódalas fotografías están rexistradas.
Falabamos no artigo anterior dos equisetos ou rabos de cabalo, uns fentos cun aspecto, cando menos, peculiar. Hoxe, seguimos con fentos, pero neste caso abordaremos unha especie, cada vez máis difícil de atopar na Galiza, propia das brañas do país. Fai uns días, un amigo de vello, Álvaro Moraña, púñase  en contacto comigo para informarme dunha poboación de Lycopodiella inundata, que corría risco de desaparecer polo paso de animais nas súas proximidades. O licopodio das brañas ou pé de lobo (Lycopodiella inundata), é un pequeno fento catalogado coma “vulnerable” na “Lista Roja de la Flora Vascular Española” e “En perigo de extinción” no “Catálogo Galego de Especies Ameazadas”, xa que as citas para a especie son, na maior parte dos casos, moi antigas e sen confirmación actual da presenza deste fento en moitos destes lugares, especialmente na provincia de Pontevedra, onde só se constatou unha poboación recente en Gondomar, no 2006.
O pasado domingo achegueime ó lugar. Esta poboación de Lycopodiella inundata atópase na parroquia de Verducido, pertencente ó Concello da Lama (Pontevedra), situándose nunha turbeira moi fragmentada por repoboacións forestais das estribacións da Serra do Suído. En total, esta poboación non ocupa máis que un minúsculo espazo de 3x1m dun claro de monte enchoupado (braña) que non pasa de 10x5m de superficie total viable para a especie, xa que o resto do terreo próximo está ocupado por monte baixo (breixo e toxal) e unha errada repoboación forestal de piñeiro e eucalipto. Pero non só eran as repoboacións forestais, que xunto á seca dos terreos para implantación de cultivos e a construción de parques eólicos son a causa da maior perda de turbeiras na Galiza, as que ameazaban aquí ó licopodio das brañas. Tamén, a procura de tubérculos por parte do xabarín, escarvando entre esta pequena poboación de fentos, estaba a destruí-la planta.
O licopodio das brañas é un fento de aspecto diferenciado do resto das especies, posúe dous tipos de ramas. As fértiles son as que aparecen erguidas verticalmente, en cuxo ápice aparece unha espiga (estróbilo) que contén na base das súas follas (esporofilos) as esporas (método de reprodución dos fentos). As ramas estériles son as que se asentan sobre o terreo, de xeito horizontal, con follas (micrófilos) diferentes das fértiles. Na Galiza aparecen raramente, sendo máis común nos Ancares que no resto do país. Antigamente as súas esporas empregábanse a xeito de pos de talco, tanto para o seu emprego común como para o farmacéutico, na recuberta de pílulas con esta substancia.
Estas brañas de Verducido, a pesares da súa fragmentación e case que desaparición total, amósannos o que debeu ser no pasado unha turbeira con abondosas especies vexetais. No mesmo lugar onde se atopaba o licopodio das brañas, puiden ollar tamén unha poboación dunha pequena planta insectívora, a Pinguicula lusitanica, planta común nas turbeiras costeiras da Galiza, que medra polo xeral a menos de 200m de altitude e que aquí podía atoparse no interior e a máis de 500m. De seguro, haberá que volver por esta pequena turbeira e comprobar en que estado se atopa esta poboación de licopodio das brañas cando a planta estea na súa plenitude, aló pola primavera.
Fotos e textos de Xermán García Romai – Natureza Dixital © Tódolos dereitos reservados.
Posted by: Xermán García Romai // Endemismos / en perigo, Fentos, Lycopodiella inundata (Licopodio das brañas), Plantas // A Lama, galiza, licopodio das brañas, Lycopodiella inundata, Pontevedra, Serra do Suído, Verducido // Decembro 23, 2011
← Os equisetos, uns fósiles vivos Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra →
Narcissus rupicola Dufour., o narciso das rochas
Allium schmitzii, no teito da Galiza
Estalote marelo (Digitalis thapsi L.), unha nova especie para a flora galega
Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten.
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri
A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego
Huperzia selago, o brión dereito da Capelada
Orquídeas galegas: Serapias strictiflora Welw. ex Veiga, unha nova especie para a flora galega
Isoetes fluitans, o fento da auga
Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata
Centaurea borjae, entre o ceo e o mar
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela
Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata)
Os equisetos, uns fósiles vivos
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega
As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza
Unha esperanza para a píllara das dunas
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica
Alcaraván, a galiña das dunas
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo
Actualizacións diarias no Facebook:


langs: gl en vi gl id en gl gl es gl gl gl gl gl gl gl en en gl gl en gl gl gl es pt gl gl pt es pt gl pt es gl gl gl gl gl pt gl gl gl es pt gl gl gl es pt gl en es

text:
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza | Natureza Dixital
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Retallos de natureza en formato dixital. Por Xermán García Romai. ©Tódalas fotografías están rexistradas.
A primeiros de este ano 2011, mentres me dedicaba a fotografar as diferentes clases de narcisos galegos, xurdiume unha dúbida sobre a posibilidade de atopar unha nova localización para o máis pequeno dos narcisos, o afroixón (Narcissus asturiensis). A especie, que medra decote en turbeiras con pasteiros de montaña, endémica do noroeste peninsular, non fora descrita ate o de agora como propia da Serra do Barbanza. As súas localizacións máis próximas se atopaban no Monte do Castelo (Coristanco – Santa Comba) ou algunha planta atopada xunto ao río Traba (Noia).
A sorpresa xurdiu cando ollei algunha foto de Narcissus asturiensis, cunha ambigua referencia á súa localización e data, rezaba así: “Narcissus asturiensis a orillas del rio Pedras” e a data era totalmente ilóxica “06-05-2005”. Había detalles que non cadraban como a floración dun afroixón no mes de maio (moi tardía), ou a súa presenza a tan baixa altitude, xa que o río Barbanza só recibe o nome de “Río das Pedras” a baixa altura, ó seu paso polo Concello de Pobra do Caramiñal.
A dúbida había que resolvela, si existía algunha poboación residual de afroixóns a baixa altitude, terían que atoparse aló por arrastres de sementes dende os cumios do Barbanza, onde tiña que atoparse a poboación principal. Todo cadraba, o río que logo se convertía no Pedras, transcorría, no seu nacemento, a traveso das turbeiras coñecidas como Chans do Barbanza, o lugar idóneo para a localización desta pequena planta. Pero había que agardar ás datas óptimas para a especie, que non eran outras que as que ían dende finais de febreiro, ate mediados de marzo.
A primeiros de marzo de 2011, xunto con Antonio Parada Mariño, naturalista e fotógrafo, que fora quen descubrira comigo unha nova especie para a flora galega (Barlia robertiana), decidimos subir ó Barbanza a comprobar si as suposicións eran válidas. O primeiro paso sería comproba-las marxes do río Barbanza nun lugar ao que é ben doado chegar, a ponte da Portela. Alí foi onde nos sorprendeu gratamente, a aparición, antes de baixar do coche, dalgunha pequena planta amarela. Tratábase, como non podía ser menos, que do afroixón (Narcissus asturiensis).
O paso previo estaba dado, atopar unha poboación de afroixóns na Serra do Barbanza, xa que tratábase esta dunha nova localización para a especie. Agora había que ver ate que punto era abondosa esta planta nese lugar. Seguindo primeiro as marxes do río Barbanza e logo as do seu afluente o rego das Bestas, comprobamos que aparecía con regularidade este narciso, pero que non era moi abondoso. Non foi ate internarnos nos pasteiros dos Chans do Barbanza cando comprobamos o excelente estado no que se atopaba esta gran poboación de Narcissus asturiensis, que contaba, só no triángulo formado entre o Monte Barbanza, o rego das bestas e a ponte da Portela (nos Concellos de Boiro e Pobra do Caramiñal), con milleiros de exemplares.
A petición do amigo e profesor de botánica Íñigo Pulgar Sañudo, recolleuse un exemplar completo para prego de herbario, que foi depositado na USC para a súa posterior cita e clasificación, que será publicada en breve.
Como xa dicíamos nun post anterior, existen hoxe varias ameazas reais a curto prazo para esta magnífica poboación do Narcissus asturiensis, planta clasificada coma “vulnerable” no “Catálogo Galego de Especies Ameazadas” e enmarcada no “anexo II” da “Directiva Hábitats” da Unión Europea, entre elas a próxima localización dun novo parque eólico na zona ou a xa habitual conducción de vehículos 4×4 ou de motos de trial, que poden danar irremediablemente as fráxiles turbeiras do Barbanza, unha zona, que por estes e outros valores naturais, debera estar protexida.
Fotos e textos de Xermán García Romai – Natureza Dixital © Tódolos dereitos reservados.
Posted by: Xermán García Romai // Endemismos / en perigo, Narcisos, Narcissus asturiensis, Plantas // afroixón, barbanza, boiro, narcisos, narcissus asturiensis, pobra do caramiñal // Xullo 17, 2011
← Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo Alcaraván, a galiña das dunas →
Narcissus rupicola Dufour., o narciso das rochas
Allium schmitzii, no teito da Galiza
Estalote marelo (Digitalis thapsi L.), unha nova especie para a flora galega
Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten.
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri
A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego
Huperzia selago, o brión dereito da Capelada
Orquídeas galegas: Serapias strictiflora Welw. ex Veiga, unha nova especie para a flora galega
Isoetes fluitans, o fento da auga
Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata
Centaurea borjae, entre o ceo e o mar
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela
Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata)
Os equisetos, uns fósiles vivos
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega
As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza
Unha esperanza para a píllara das dunas
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica
Alcaraván, a galiña das dunas
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo
Actualizacións diarias no Facebook:


langs: gl en vi gl id en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl es pt gl gl pt es pt gl pt es gl gl gl gl gl pt gl gl gl es pt gl gl gl es pt gl en es

text:
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción | Natureza Dixital
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Retallos de natureza en formato dixital. Por Xermán García Romai. ©Tódalas fotografías están rexistradas.
Non é frecuente a descuberta nestas terras dunha nova especie, e menos, cando a descuberta vén dende fora da comunidade científica, como é o caso. Aínda poderíamos dicir que a casualidade está detrás do achádego, pero sería enganarnos a nós mesmos, xa que a constancia de dous humildes fotógrafos de natureza deu os seus froitos, na aparición no Parque Natural de Corrubedo dunha orquídea da que non se tiña noticia na Galiza dende que Baltasar Merino (máis coñecido como Padre Merino) a citara no pobo de Noceda (Os  Ancares) en 1909. Trátase da orquídea xigante ou, como é coñecida polo seu nome científico, da Barlia robertiana.
No pasado mes de xaneiro, o amigo e fotógrafo Tucho Parada e máis eu, atopabámonos fotografando aves mariñas na beira do Parque Natural de Corrubedo, no lugar da Graña (Aguiño), cando ó volver cara o coche, chamounos a atención, ó lonxe, o aspecto inconfundible dunha orquídea florida sobre unha duna gris (duna estabilizada pola vexetación). Non foi que no primeiro intre, nos decataramos da súa presenza, mais ben, pasou desapercibida. Foi como unha fugaz e lene visión dunha espiga de flores rosadas, asociada no ollar inconsciente do naturalista, ó común satirión corpudo (Dactylorhiza elata), pero na que tamén, o propio inconsciente detectou un erro e fíxose unha pregunta: “un satirión corpudo florido en xaneiro?”. A curiosidade polo fenómeno anormal (as orquídeas florecen na Galiza entre a primavera e o outono) fixo que abandonáramos as proximidades do coche e nos dirixísemos, xa coas últimas luces do día, cara a duna gris onde, nun primeiro intre, nos decataramos, aínda sen saber a transcendencia do achádego, de que estábamos ante unha nova orquídea.
O seu aspecto ó lonxe recordaba ó satirión corpudo (Dactylorhiza elata), pero unha primeira análise visual xa descartaba a especie. As follas basais, extraordinariamente anchas, e a forma da espiga e as flores, eran inconfundibles. Sen dúbida, era unha planta que ningún dos dous ollara nunca, pero que lembramos ver no volume XXI da “Flora ibérica” do CSIC, volume que comprendía á familia Orchidaceae na Península Ibérica. A resposta chegou esa noite, cando puidemos, xa na casa, examinar, coas fotos realizadas no solpor, a especie atopada, e confirmar que nos atopábamos ante a Barlia robertiana.
A “Flora ibérica” indicaba unha cita (dubidosa) na provincia de Lugo, polo que nun principio supuxemos que estabamos ante unha primeira cita para a provincia da Coruña. Foi pouco despois, en contacto con Elvira Sahuquillo (coautora da “Guía das Orquídeas de Galicia” e autora da “Guía das Orquídeas de Corrubedo”) e Íñigo Pulgar (autor ou coautor de numerosas guías de flora dos espazos naturais galegos, entre elas a de Corrubedo), cando se confirmou que era a primeira cita para Galiza da Barlia robertiana, xa que a cita anterior era dubidosa e moi antiga. Baltasar Merino, recompilou, a principios do século XX, unha gran variedade de especies botánicas na Galiza, na súa “Flora Descriptiva e Ilustrada de Galicia”, referencia incluso actual para os botánicos galegos. Foi en 1909 cando editou o volume III da obra, no que aparece a cita da que estamos a falar. Os cambios na nomenclatura botánica fan que, en 1909, Merino a clasificase como Orchis longebracteata, dando  xa esta especie como moi rara na Galiza, e da que el só atopou un exemplar a carón do pobo de Noceda (Os Ancares), e aínda que dando referencias do prego de herbario (nº1.658) este prego non se conserva, polo que non se pode examinar a planta na actualidade e confirmar que efectivamente se trate da Barlia robertiana.
A familia das orquídeas conta na Galiza con 40 especies (incluíndo á Barlia robertiana), e se distribúen principalmente en afloramentos de calías, como a comarca de Valdeorras (Ourense). Pero as zonas dunares, como na que foi atopada a orquídea xigante, son tamén ricas en calías, procedentes dos restos de cunchas mariñas que contén a area, polo que en lugares como o Parque Natural de Corrubedo, que non chega ás 1.000Ha, pódense atopar ate 12 especies diferentes. Os lugares máis próximos onde actualmente está constatada a presenza da Barlia robertiana, son Asturies e Tras-os-montes (Portugal), sempre sobre afloramentos calíos. Xa na costa, teriámonos que desprazar á praia de Xagó (Asturies) ou á Beira Litoral (Portugal), para atopar orquídeas xigantes nun hábitat similar, sobre dunas grises, distantes iso si, centos de quilómetros do exemplar atopado en Aguiño (Parque Natural de Corrubedo).
A aparición deste exemplar de Barlia robertiana, pode ser entendido como unha esperanza para a conservación dunha especie que se consideraba extinguida na Galiza (cando non ausente), pero, tratándose dun só exemplar (algo moi común na especie, que se dá en pequenos grupos ou individuos illados) podemos estar ás portas da extinción definitiva da especie. De non atoparse outras localizacións, ou novas plantas nun futuro, esta cita podería considerarse a primeira e a última para a orquídea xigante. Na súa localización actual, a pesares de estar no interior do Parque Natural, os sinais indicadores (sinalización perimetral do Parque) foron inexplicablemente mobilizados cara ó interior do espazo natural uns 300m aproximadamente, deixando á Barlia robertiana e boa parte da flora dunar, medrar fora dos límites definidos para este espazo protexido. Así tamén, a propia planta, por desgraza, foi esnaquizada por un forte temporal que se deu no lugar a finais do mes de febreiro, deixando, por sorte, os bulbos no lugar, polo que previsiblemente volva a medrar no futuro. Queda xa pouco tempo para que cheguen as datas favorables para a Barlia robertiana, a única orquídea ibérica que florece no inverno, polo que estaremos atentos para dar boas novas sobre a orquídea xigante na Galiza.
*Tanto Xermán García Romai (autor do blog) como Antonio Parada Mariño, redactaron un artigo para a publicación na Nova Acta Científica Compostelana (Bioloxía) da USC, que foi publicado no  volume 19 do ano 2011 (Páx. 101-102) da recoñecida revista universitaria.
Fotos e textos de Xermán García Romai – Natureza Dixital © Tódolos dereitos reservados.
Posted by: Xermán García Romai // Barlia robertiana, Endemismos / en perigo, Orquídeas, Plantas // Aguiño, barlia robertiana, Corrubedo, galiza, orquídea xigante // Decembro 2, 2011
← Os últimos osos Os equisetos, uns fósiles vivos →
Narcissus rupicola Dufour., o narciso das rochas
Allium schmitzii, no teito da Galiza
Estalote marelo (Digitalis thapsi L.), unha nova especie para a flora galega
Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten.
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri
A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego
Huperzia selago, o brión dereito da Capelada
Orquídeas galegas: Serapias strictiflora Welw. ex Veiga, unha nova especie para a flora galega
Isoetes fluitans, o fento da auga
Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata
Centaurea borjae, entre o ceo e o mar
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela
Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata)
Os equisetos, uns fósiles vivos
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega
As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza
Unha esperanza para a píllara das dunas
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica
Alcaraván, a galiña das dunas
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo
Actualizacións diarias no Facebook:


langs: gl en vi gl id en gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl es pt gl gl pt es pt gl pt es gl gl gl gl gl pt gl gl gl es pt gl gl gl es pt gl en es

text:
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega | Natureza Dixital
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Retallos de natureza en formato dixital. Por Xermán García Romai. ©Tódalas fotografías están rexistradas.
O xacinto das uvas (Muscari neglectum), é unha pequena planta, da familia das liliáceas, cun aspecto cando menos singular que, en principio, está moi ben distribuída en toda a rexión mediterránea, e especificamente na Península Ibérica onde resulta abondosa. Pero isto non acontece na Galiza, onde só contaba ate o de agora, cunha localización  ben restrinxida na súa extrema, no Concello de Rubiá (Ourense). Nesta poboación ourensá, o Muscari neglectum aséntase sobre calías  das zonas baixas do Parque Natural da Serra da Enciña da Lastra, sen chegar a introducirse noutros lugares próximos e xeolóxicamente similares, como a Serra do Courel para o que, aínda que en principio esta planta non se atope na Galiza a elevadas altitudes, non existiría ningún condicionante biolóxico que lle lo impedise.
Permítaseme a ousadía, pero aínda que non se recollese ate o de agora nome galego para a especie, pola súa escasa distribución, e considerando que o merece, empregarei o nome común máis estendido que é o de “xacinto das uvas” (jacinto das uvas en portugués, Muscari à grappe en francés ou Grape Hyacinth en inglés); pola súa pertenza botánica á mesma familia dos xacintos (Liliaceae) e pola súa semellanza a unha piña de uvas maduras;  aínda que o seu nome en español, “nazarenos”, tamén podería ser igualmente válido, pola cor morada das flores e a coincidencia das datas desta  floración coa festividade do nazareno, na semana santa.
Foi no recente 2011 cando tiven coñecemento do achádego que ampliaba a distribución desta pequena planta no noso País. Nesta ocasión, nos arredores dun piñeiral costeiro sobre dunas degradadas, algo frecuente ao longo da súa distribución, en lugares próximos como Viana do Castelo (Portugal) onde, coma acontece neste caso, e sexa polo pequeno tamaño da planta ou pola precocidade da súa floración costeira, non foi detectada ate fai ben pouco tempo (2013 e 2014). Todos estes dados, así como a súa aparición tamén nas dunas de Rodiles (Villaviciosa, Asturias), coñecida dende fai tempo xa, apuntan á posibilidade de que existan máis poboacións costeiras desta especie na Galiza, descoñecidas polo momento.
Para o ano 2012, fotografar e recoller prego de herbario desta escasa planta, converteuse nunha das prioridades na axenda, e agardei as datas nas que a Muscari neglectum ribeirense voltase a florecer. Coma sempre acontece na natureza, tódalas mudanzas son cíclicas e, a primeiros de marzo, os xacintos das uvas comezaban novamente a colorear con discreción as dunas desta praia do interior da Ría de Arousa, na parroquia de Palmeira (Ribeira). Pasando, polo seu pequeno tamaño, desapercibidas para os camiñantes que percorrían decote o paseo de madeira construído sobre o escaso asentamento dunar, a poucos centímetros da única poboación costeira galega desta especie tan pouco representada no noso territorio.
En principio, a localización das Muscari neglectum atopadas, non facía prever un dano próximo a esta pequena poboación. Era esta, unha zona dunar rexenerada, que contaba cun paseo de madeira que canalizaba o paso de persoas polo lugar, evitando que puideran danar ás plantas coas súas pegadas. Pero as decisións das administracións públicas non sempre son previsibles, e a lóxica é un elemento ausente á hora de tomar algunhas decisións. Poucos días despois de comezar a floración dos xacintos das uvas, a administración decidiu facer unha limpeza do lugar de cara á semana santa, e non deberon pensar en cal era o obxecto da colocación do paseo de madeira. Posiblemente, na cabeza dalgún responsable do Concello de Ribeira, as pasarelas colocadas pola Demarcación de Costas nos areais galegos non son para protexe-los ecosistemas dunares, senón para “facer bonito”. E claro, un día que chegamos ó lugar para facer unhas fotos da froitificación desta especie, alguén mandara pasarlle a rozadora mecánica á vexetación dunar. Por fortuna, trátase de plantas bulbosas, polo que o vindeiro ano voltarán a florecer case que con seguridade. Supoñendo, iso si, que a alguén non se lle ocorra volver a pasa-la rozadora institucional polo lugar.
Fotos e textos de Xermán García Romai – Natureza Dixital © Tódolos dereitos reservados.
Posted by: Xermán García Romai // Liliáceas, Muscari neglectum (Xacinto das uvas), Plantas // A Coruña, galiza, Lastra, Muscari neglectum, nazarenos, Ourense, Palmeira, Ribeira, Rubiá, xacinto das uvas // Xuño 10, 2012
← Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela Centaurea borjae, entre o ceo e o mar →
Narcissus rupicola Dufour., o narciso das rochas
Allium schmitzii, no teito da Galiza
Estalote marelo (Digitalis thapsi L.), unha nova especie para a flora galega
Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten.
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri
A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego
Huperzia selago, o brión dereito da Capelada
Orquídeas galegas: Serapias strictiflora Welw. ex Veiga, unha nova especie para a flora galega
Isoetes fluitans, o fento da auga
Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata
Centaurea borjae, entre o ceo e o mar
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela
Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata)
Os equisetos, uns fósiles vivos
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega
As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza
Unha esperanza para a píllara das dunas
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica
Alcaraván, a galiña das dunas
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo
Actualizacións diarias no Facebook:


langs: pt en vi gl id en gl gl es gl gl gl gl gl gl es en gl gl en pt gl gl es pt gl gl pt es pt gl pt es gl gl gl gl gl pt gl gl gl es pt gl gl gl es pt gl en es

text:
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega | Natureza Dixital
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Retallos de natureza en formato dixital. Por Xermán García Romai. ©Tódalas fotografías están rexistradas.
Cando nos referimos ás ras, inconscientemente a nosa cabeza elabora unha imaxe mental dun anfibio verde croando e choutando nunha charca. Quen non ollou á típica ra verde (Rana perezi), nunha saída ó campo?  Pero non é o caso que imos tratar hoxe. Ó contrario que a estridente e pouco tímida ra verde, que se pode atopar doadamente arredor das charcas e pozos do noso rural, a rela ou estroza (Hyla arborea) pasa desapercibida totalmente para os seus veciños humanos.
Esta pequena ra (que non pasa dos 45mm de lonxitude) de costumes nocturnos, habita as proximidades de masas de auga estancadas, pero, ó contrario que as outras ras, non se atopa na auga, senón na vexetación de ribeira. É doado, a pesares da súa excelente camuflaxe, atopalas asoleándose sobre as follas de silveiras, estrugas ou mesmo salgueiros e pequenos arbustos, nas tardes de verán. Os seus pequenos dedos posúen ventosas coas que trepar polas plantas ou arbustos de xeito doado (son capaces de subir por un vidro totalmente vertical).
A pesares de se-la rela a única especie da súa familia en Galiza, a familia Hylidae é probablemente a máis abondosa entre as ras, contando con máis de 850 especies en todo o mundo, pero sobre todo nos bosques tropicais do Continente Americano. Na Galiza está presente a subespecie nominal (Hyla arborea arborea)*, aínda que para algúns autores trataríase da subespecie molleri (Hyla arborea molleri), subespecie que estaría distribuída por Portugal e lugares limítrofes.
A rela atópase nestes momentos catalogada na categoría de “case ameazada” a nivel mundial, e como “vulnerable” no “Catálogo Galego de Especies Ameazadas”. As súas principais ameazas son a modificación e alteración da vexetación de ribeira, naqueles lugares onde aínda existen boas poboacións, como é o caso do lugar onde foron realizadas estas fotografías, a lagoa de Sobrado dos Monxes.
Nos últimos anos, nesta lagoa instalouse, por decisión política, unha incomprensible pasarela de madeira que rodea, case na súa totalidade e a pouca distancia da marxe, a masa de auga. Esta pasarela está situada no lugar que antes ocupaba de xeito natural a rela. Amais disto, as tarefas de mantemento destas instalacións consisten, en demasiadas ocasións, na corta periódica da vexetación de ribeira, especialmente na época máis activa da especie, no verán, deixando para a supervivencia da especie un pequeno espazo na extrema sur-leste da lagoa (1/3 da lagoa, non ocupado pola pasarela ou pola estrada que conduce a Friol).
Pero o caso da Lagoa de Sobrado non é o único perigo para a conservación desta especie. Os vertidos de xurros ás masas de auga, a modificación das ribeiras por mor do urbanismo ou, a cada vez máis frecuente, corta da vexetación de ribeira, co falso pretexto de “limpa-los ríos”, ameazan seriamente á xa escasa presenza desta pequena ra na Galiza.
(*) “Anfibios e réptiles de Galicia”. Pedro Galán Regalado e Gustavo Fernández Arias. (Ed. Xerais).
Fotos e textos de Xermán García Romai – Natureza Dixital © Tódolos dereitos reservados.
Posted by: Xermán García Romai // Anfibios, Anuros, Endemismos / en perigo, Hyla arborea, Réptiles e anfibios // estroza, Hyla arborea, Lagoa de Sobrado, rela, Sobrado dos Monxes // Novembro 6, 2011
← As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza Os últimos osos →
Narcissus rupicola Dufour., o narciso das rochas
Allium schmitzii, no teito da Galiza
Estalote marelo (Digitalis thapsi L.), unha nova especie para a flora galega
Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten.
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri
A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego
Huperzia selago, o brión dereito da Capelada
Orquídeas galegas: Serapias strictiflora Welw. ex Veiga, unha nova especie para a flora galega
Isoetes fluitans, o fento da auga
Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata
Centaurea borjae, entre o ceo e o mar
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela
Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata)
Os equisetos, uns fósiles vivos
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega
As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza
Unha esperanza para a píllara das dunas
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica
Alcaraván, a galiña das dunas
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo
Actualizacións diarias no Facebook:


langs: gl en vi gl id en gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en es gl gl es pt gl gl pt es pt gl pt es gl gl gl gl gl pt gl gl gl es pt gl gl gl es pt gl en es

text:
Os últimos osos | Natureza Dixital
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Retallos de natureza en formato dixital. Por Xermán García Romai. ©Tódalas fotografías están rexistradas.
Durante centos de anos o oso pardo (Ursus arctos) foi sen dúbida o dono do bosque orixinal galego. Temido e respectado polo home, este gran depredador non tiña inimigo natural no seu hábitat. Foi a partires do século XVI, durante o reinado do rei español Carlos I, cando se comezou a pór prezo á súa cabeza, polos danos sufridos na gandería e nos cultivos, xa que ata entón era unha especie reservada para a caza entre a nobreza. Oficialmente o oso deuse por extinguido na Galiza en 1946, coa captura do último exemplar desta especie, pero aínda son frecuentes nos xornais, noticias sobre algún exemplar ollado nos Ancares ou máis recentemente no Courel. Non é que désemos feito o rescate deste gran mamífero para a fauna galega, son simplemente animais (xeralmente machos) que fan breves incursións polos montes galegos, próximos á súa pequena area de distribución actual.
O oso pardo ten algunhas semellanzas co ser humano: o oso é un plantígrado, iso é que pousa completamente as plantas dos pés, por iso pode camiñar ergueito; así como pola súa alimentación é omnívoro, alimentándose de carne, peixe, mel, tubérculos, herbas e froitos, aínda que máis frecuentemente destes últimos. O seu hábitat actual atópase nos bosques de faias (Fagus sylvatica) cantábricos, especialmente en lugares como o Parque Natural de Somiedu, en Asturies, onde se pode atopar entre o 40-50% da súa poboación ibérica.
Pero non só é a caza (oficial e furtiva) a que rematou con esta especie na Galiza e na maior parte da Península Ibérica, a perda do bosque orixinal ten boa parte de culpa. Bosques mixtos, provían de bagas e froitos ó oso. Especies como o capudre (Sorbus aucuparia), o érbedo (Arbutus unedo), a abeleira (Corylus avellana), a cerdeira (Prunus avium), ou mesmo os soutos de castiñeiros (Castanea sativa), eran os que alimentaban a este gran mamífero. Na actualidade, o bosque mixto apenas existe no territorio galego, agás pequenas manchas illadas do que un día foi bosque, en lugares como Ancares e O Courel, onde comeza a achegarse algún exemplar.
Coma sempre acontece, o oso ten que compartir o seu territorio coas actividades agrícolas e gandeiras, por iso entra en conflito co home. De cando en vez, ataca ó gando para devorar algún xato ou algunha ovella, ou máis frecuentemente entra nos cultivos ou rebenta as colmeas de onde saca o mel, un dos seus alimentos preferidos. É aquí onde entra en xogo o traballo de concienciación ambiental e o pagamento de axudas por parte da administración, especialmente da Fundación Oso Pardo, que tan bo traballo está a facer nos últimos anos. En lugares como Somiedu, o oso ou bardión (que é o nome asturiano da especie) está a ser aceptado pola poboación ó ser unha boa fonte de ingresos (un turismo rural en aumento). Xa fora da Península Ibérica, estanse a facer plans de reintrodución en países como Suíza (onde chegou a extinguirse totalmente) que é onde se fixeron as fotografías desta anotación.
Quizabes as próximas xeracións poderán ollar novamente ó grande depredador nos bosques galegos. Iso acontecería no caso de que os plans de recuperación promovidos actualmente deran froitos, ou se recuperase o bosque tradicional galego (canda menos en parte). Pero de seguirmos así, teremos que ollalos lonxe da terra, en Asturies ou en Suíza, que é onde eu puiden observar con agrado e respecto, os pequenos ollos deste gran animal.
Fotos e textos de Xermán García Romai – Natureza Dixital © Tódolos dereitos reservados.
Posted by: Xermán García Romai // Endemismos / en perigo, Mamíferos, Ursus arctos // ancares, asturies, courel, galiza, oso pardo, somiedu, suíza, ursus arctos // Novembro 20, 2011
← Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción →
Narcissus rupicola Dufour., o narciso das rochas
Allium schmitzii, no teito da Galiza
Estalote marelo (Digitalis thapsi L.), unha nova especie para a flora galega
Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten.
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri
A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego
Huperzia selago, o brión dereito da Capelada
Orquídeas galegas: Serapias strictiflora Welw. ex Veiga, unha nova especie para a flora galega
Isoetes fluitans, o fento da auga
Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata
Centaurea borjae, entre o ceo e o mar
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela
Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata)
Os equisetos, uns fósiles vivos
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega
As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza
Unha esperanza para a píllara das dunas
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica
Alcaraván, a galiña das dunas
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo
Actualizacións diarias no Facebook:


langs: gl en vi gl id en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en es gl gl es pt gl gl pt es pt gl pt es gl gl gl gl gl pt gl gl gl es pt gl gl gl es pt gl en es

text:
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata | Natureza Dixital
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Retallos de natureza en formato dixital. Por Xermán García Romai. ©Tódalas fotografías están rexistradas.
Unha das miñas últimas descubertas botánicas ten relación cunha curiosa orquídea galega. A herba das dúas follas (Listera ovata) é unha especie pouco representada no noso País, que contaba, ate o de agora, con só catro poboacións coñecidas e de escaso número de individuos (C.Cortizo & E.Sahuquillo; 1998 – C.Cortizo & E.Sahuquillo; 2006). No pasado mes de abril, namentres conducía por unha pequena estrada local do Concello de Val do Dubra, entre pasteiros e eucaliptais, algo mudou de aspecto no meu redor. De súpeto, a estrada somerxíase nun bosque puro de abeleiras (Corylus avellana), dos que xa apenas poden ollarse na actualidade, agás nas máis encaixadas ribeiras dalgún río galego, onde as máquinas aínda non puideron dar chegado para usurpa-lo labor feito durante centos de anos pola natureza.
A pesares de ser cruzado por unha estrada e da súa proximidade con núcleos habitados, este abeleiral, conseguiu chegar case que intacto ate os nosos días, por algunha estraña razón, coma unha illa do pasado entre un mar de eucaliptos e pasteiros. A curiosidade do fenómeno foi a que me empurrou a explora-lo seu interior. Paseniño, saboreando a pureza do abeleiral, fun achando os primeiros indicios de que me atopaba nun lugar cheo de posibilidades. Lembro que orballaba nesa primeira incursión entre as abeleiras, e que case que no solpor, ollei ao primeiro habitante da devesa, que chamou a miña atención. Tratábase do escaso caracol de Quimper (Elona quimperiana), catalogado en perigo de extinción, e que ate ese momento, tan só puidera ollar noutro dos escasos e fascinantes bosques galegos, nas Fragas do Eume. Nos seguintes días, e tras ollar na topografía do terreo a verdadeira extensión do abeleiral, que non chegaba ás 9Ha, funme afacendo á súa explora pausada, onde en cada ocasión, e canto máis avanzaba no interior da devesa, cortada por un pequeno río no seu punto de máis baixa cota, maiores descubertas facía.
O abeleiral era mesto, pechado en si mesmo, co que lograba manter unha temperatura e unha humidade constante, nada que ver coas súas proximidades. Na súa parte aérea non se atopaban practicamente máis especies que a abeleira (Corylus avellana), con algún carballo (Quercus robur) ou castiñeiro (Castanea sativa) illados, nas partes máis externas do abeleiral, e algún bidueiro (Betula alba), na contorna do río. O mato, mesto tamén nalgúns lugares, estaba formado case que na súa totalidade, por xilbardeiras (Ruscus aculeatus) e no espectro herbáceo sorprendía pola ampla presenza dunha especie abondosa nos montes orientais galegos, como puiden comprobar no Courel, pero escasa na provincia da Coruña, e que aquí amosaba unha grande densidade. Tratábase do Allium victorialis, que formaba nalgúns lugares da devesa, especialmente a carón do río, unha espesa mata coas súas grandes e verdes follas. Pero deixaremos esta e outras especies para posteriores entradas, e continuemos coa nosa protagonista de hoxe, a Listera ovata.
No terceiro día das miñas ocasionais incursións na devesa, foi cando á beira dunha vella corredoira, xa inutilizada pola vexetación, no mesmo corazón deste fermoso bosque, atopei unha primeira planta. Aínda descoñecida para min a especie, a forma das discretas e pequenas flores érame familiar. Sen dúbida atopábame fronte unha orquídea, pero unha orquídea moi pouco común, xa que en aparencia polo menos, era discreta, sen emprega-los encantos habituais da familia Orchidaceae, para atraer polinizadores. Unha rápida ollada no meu redor, permitiume percibi-la presenza, cando menos, de tres exemplares máis da herba das dúas follas.
Todos coñecemos a Charles Darwin, o famoso naturalista inglés, que no século XIX revolucionou as ciencias naturais coa súa Teoría da Evolución. Pero, aparte da súa mundialmente coñecida publicación “On the Origin of Species”, foron as orquídeas un dos eixos fundamentais, nas súas investigacións. Así, tres anos despois da publicación desta grande obra, o pai da Teoría da Evolución, publicou outro volume que facía unha achega ós mecanismos de polinización do grupo de plantas con maior capacidade evolutiva, as orquídeas. Baixo o título “Fertilisation of Orchids”, Charles Darwin publicaba en 1862 un volume no que se facía unha minuciosa exploración das capacidades adaptativas das orquídeas, para conseguir lo éxito reprodutivo.  Grazas a esta e outras obras posteriores, coñecemos os fascinantes mecanismos das orquídeas, para, mediante enganos, atraer polinizadores, e garanti-lo éxito reprodutivo. Toda unha serie de “feitizos”, para presenta-lo que non é, unha realidade inexistente, coma si se tratase  dun truco de ilusionista, ante a limitada capacidade de discernir dos insectos, coa finalidade última da supervivencia da especie a traveso da súa descendencia.
A familia Orchidaceae, está composta de arredor de 20.000 especies silvestres distribuídas na práctica totalidade do globo terráqueo, agás nos polos xeográficos. Tres cuartas partes destas orquídeas son epífitas (que medran sobre as árbores), a maior parte do resto son terrestres. Pero as especies epífitas medran polo xeral nos trópicos, sendo en Europa, as especies terrestres, con aproximadamente 450 especies, ou na Galiza con arredor de 40 especies, as representantes absolutas desta familia.  Dende fai moitos anos, as orquídeas foron cultivadas, facéndose populares na xardinería, chegando a acadar os híbridos creados polo home cifras maiores das 200.000 especies. Pero que non nos enganen esas cifras, as orquídeas europeas, precisan non só das condicións climáticas e xeolóxicas axeitadas, senón que normalmente, conviven en simbiose con algúns fungos, algo que fai imposible o seu cultivo. Polo que son, polo común, especies tropicais, as que se cultivan e hibridan en xardinería. Isto, xunto coa protección das orquídeas silvestres pola lexislación europea, fai desaconsellable a recolección das especies galegas.
O nome desta familia provén do grego Orchis (testículos), xa que a maior parte das orquídeas europeas, posúe tubérculos agrupados por parellas, polo que antano eran recolleitas na falsa crenza de aportar vigor sexual ó varón. Pero o sorprendente das orquídeas son, sen dúbida, os complexos mecanismos empregados para atrae-los insectos. Así pois, a maior parte das orquídeas non posúen néctar, polo que empregan vistosas cores e amplas gorxas, para facer crer ós insectos que se atopan ante unha flor cunha fartura deste doce alimento, sen chegar nunca a atopalo. Outras desas orquídeas que non posúen néctar, simulan na súa flor as formas e debuxos do polinizador, para que este, no frenesí do falso apareamento, leve (ou traia doutra flor) o pole preciso para a fertilización da orquídea. Non é o caso da Listera ovata. A herba das dúas follas, non posúe tubérculos, senón un groso rizoma arredor do cal se agrupan as raíces. E, por suposto, a súa cor verde fai que pase desapercibida no seu entorno, polo que non emprega a cor como atraínte. Cales son, pois, os mecanismos ou enganos empregados por esta orquídea para acada-lo éxito reprodutivo?
Darwin incluíra esta especie no seu estudo sobre a fertilización das orquídeas. A Listera ovata posuía un mecanismo diferente do resto das orquídeas estudadas. A carencia de mecanismos visuais atraentes para os insectos (dado a súa cor monocroma) é substituída nesta planta pola fabricación de néctar. Así pois, esta orquídea procuraba outros enganos para engaiolar aos polinizadores, pero a pesares de ofrecer néctar, como a maior parte das plantas, o seu mecanismo polinizador é ben elaborado, como no resto das orquídeas. O longo labelo da especie aparece sempre impregnado en néctar, que podería ademais conter un cheiro similar ás feromonas dalgúns insectos, polo que o poder de atracción da herba das dúas follas sería coma un feitizo para algúns pequenos habitantes das fragas. Non só pola promesa alimenticia, senón tamén pola promesa reprodutiva. A base estigmática da flor aparece pechada polo rostelo, pero basta coa tentativa dalgún polinizador de acceder a esta base estigmática e o seu roce co rostelo, para que os polinios se liberen cunha explosiva saída do líquido viscidial, un pegañento composto que impregnará ó visitante, favorecendo que os polinios (pequenas bolsas que conteñen o pole) fiquen pegados á súa cabeza ate a visita á seguinte flor. Así mesmo o rostelo retirarase, preparando a base estigmática para un novo visitante que, con sorte, transportará o pole doutra flor próxima.
Nos seguintes días que me acheguei a este abeleiral, puiden comprobar que a poboación de Listera ovata, a pesares de ocupar unha pequena superficie do bosque (arredor de 100m2, das case que 9Ha totais), tiña unha densidade tremenda para a especie. Entre 60 e 100 exemplares repartíanse baixo as abeleiras, nun lugar sombrizo que mantiña unha humidade e temperatura constante, co que podíamos estar ante a maior poboación desta especie para a Galiza. Tamén, e a pesares de que as orquídeas son, polo xeral, plantas cun curto período de actividade aérea, non nos atopábamos fronte a ese caso. As orquídeas deste abeleiral mantiveron a súa floración durante máis de dous meses. Algo que foi posiblemente motivado polo mantemento da temperatura e humidade constante neste pequeno bosque de ribeira. Mesmamente, durante todo ese tempo, puiden comprobar o poder de atracción que exercían estas plantas sobre os insectos, especialmente con algunha especie das diminutas moscas da froita, que se pousaban constantemente sobre estas apetecibles flores.
Nos últimos anos, só se puideron contabilizar na Galiza, catro poboacións máis de Listera ovata. Na provincia de Lugo, aparecen dúas poboacións relativamente recentes, no Cebreiro (J.Amigo & J.Izco; 1998) e Os Ancares (M.Perille, M.Pimentel, D.Romero & E.Sahuquillo; 2001). E outras dúas para a provincia da Coruña. A máis recente destas últimas sería a de Ortigueira (Sánchez Fernandez, 1994), estando unha cita antiga, do Monte Castelo (F.Bellot & B.Casaseca; 1954) sen referencias posteriores. Puidérase pensar, ó ler este artigo que, atopándose en Val do Dubra a localización desta nova poboación, corresponderíase posiblemente con esa desaparecida poboación do Monte Castelo, citada por Bellot e Casaseca a mediados do século pasado, pero sería errado pensar isto. A ubicación desta nova e abondosa poboación de Listera ovata, atópase nun val diferente do que forma a ladeira do Monte Castelo co río Dubra. Localización onde, tras prospeccións persoais deste ano, puiden localizar novamente a poboación citada en 1954, a uns poucos centenares de metros do cumio do Monte Castelo, no Concello de Tordoia.  O malo é, que esta vella poboación do Monte Castelo, tamén no interior dun abeleiral, ou mellor dito, do que fica dun abeleiral, conta, tan só, con tres exemplares, xa froitificados no momento de atopalos.
Posiblemente os bosques de abeleiras constituíran, xunto coas fragas, grandes extensións de terreo nas gorxas dos ríos galegos, sobre todo na súa vertente costeira atlántica. Pero hoxe, tralo imparable avance da eucaliptización, son pequenos recunchos agochados en ladeiras de forte pendente. Non é así nos arredores do Monte Castelo e nesta nova localización. Posiblemente partillas familiares sen facer ou o descoñecemento da  titularidade do monte, fixeron que chegaran ate os nosos días sen apenas intervención humana. Nos últimos meses, desbrozouse e talouse parte da linde deste abeleiral para plantar eucalipto, sen que exista unha normativa legal que protexa estes últimos redutos naturais. Semella que é unha constante, especialmente nos últimos anos, eliminar mediante o xeito legal de “cambio de cultivo”, amparándose no chamado “Banco de Terras” as últimas illas de vexetación autóctona que quedaban na provincia da Coruña. Algo seriamente preocupante, e que pode afectar a curto prazo a este e outros bosques que se mantiveron virxes ate os nosos días, desaparecendo pola cobiza humana, baixo o paraugas legal das administracións públicas, que consideran a estes pequenos viveiros de biodiversidade, “terras improdutivas”, factibles de produciren madeira de baixa calidade.
Fotos e textos de Xermán García Romai – Natureza Dixital © Tódolos dereitos reservados.
Posted by: Xermán García Romai // Listera ovata // albeleiral, Allium victorialis, Elona quimperiana, Listera ovata, Monte Castelo, Orchidaceae, Orquídeas, Val do Dubra // Outubro 29, 2012
← Centaurea borjae, entre o ceo e o mar Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas →
Narcissus rupicola Dufour., o narciso das rochas
Allium schmitzii, no teito da Galiza
Estalote marelo (Digitalis thapsi L.), unha nova especie para a flora galega
Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten.
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri
A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego
Huperzia selago, o brión dereito da Capelada
Orquídeas galegas: Serapias strictiflora Welw. ex Veiga, unha nova especie para a flora galega
Isoetes fluitans, o fento da auga
Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata
Centaurea borjae, entre o ceo e o mar
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela
Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata)
Os equisetos, uns fósiles vivos
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega
As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza
Unha esperanza para a píllara das dunas
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica
Alcaraván, a galiña das dunas
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo
Actualizacións diarias no Facebook:


langs: gl en vi gl id en gl gl gl gl gl gl gl gl en gl pt en gl gl gl es pt gl gl pt es pt gl pt es gl gl gl gl gl pt gl gl gl es pt gl gl gl es pt gl en es

text:
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela | Natureza Dixital
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Retallos de natureza en formato dixital. Por Xermán García Romai. ©Tódalas fotografías están rexistradas.
Fai uns poucos días, chamábame a atención nun monte de Trazo, nas proximidades de Compostela, unha gran laxe granítica cuberta dun brión, dunha cor grisenta, que resultou tratarse do escaso Racomitrium lanuginosum. Este brión, con moi poucas citas coruñesas (A Capelada, Caaveiro), cubría a práctica totalidade da superficie ocupada por esta gran rocha plana (entre 1.000 e 2.000m2), a unha altitude de 350m, a media altura na ladeira do monte. Foi cando me acheguei a comproba-lo tipo de briófita que aparecía sobre a rocha, cando me decatei da presenza, ampla e constante, dunha pequena planta, cunha flor amarela, que presumiblemente pertencía á familia das liliáceas. Tratábase da Gagea nevadensis, unha planta típica de rexións alpinas, endémica do Sur de Europa.
Ó día seguinte, e tamén casualmente, atopándome no alto dun pequeno monte do Concello de Ames, ollei varios exemplares do que semellaba se-la mesma especie alpina. A altitude da cimeira do monte era a mesma na que atopara a gran poboación de Gagea nevadensis de Trazo, pero aquí, a presenza da planta resultaba ser moi escasa, non pasando dos 15 exemplares, asentados mesmamente sobre unha laxe granítica de máis pequenas dimensións (50m2, aproximadamente).
As guías e claves de plantas consultadas, onde figuraba maioritariamente esta especie baixo o nome de Gagea soleirolii, situaban esta especie en zonas montañosas a partires dos 400m de altitude. No Catálogo da flora de Galicia apuntábase a súa presenza nas catro provincias galegas. Pero na procura de citas de Gagea nevadensis para Galiza, atopábase unha primeira cita de Merino en Lugo, abondosas citas en Lugo, Ourense e Pontevedra (sempre a partires de 800m de altitude) e só puiden localizar unha reflexión de M.Laínz sobre a súa presenza na provincia coruñesa, describindo unha cita antiga de Casaseca (1959)  no Monte do Viso en Compostela, onde logo puiden constatar a existencia de tan só tres exemplares de Gagea nevadensis.
Durante os días posteriores, adiqueime a comproba-lo estado das poboacións de Gagea nevadensis atopadas ou novas localizacións para a especie na comarca compostelá. Nos montes próximos (Concellos de Ames, Trazo e Compostela) non se atoparon máis localizacións da planta, agás no monte contiguo da gran poboación de Trazo. Onde atopei, tamén sobre laxes graníticas e sobre o pouco substrato retido por brións, centos de Gageas nevadensis, que semellaban atopar o seu lugar óptimo nestes dous montes da parroquia de Xavestre, aparecendo en ámbalas dúas ladeiras de solaina en altitudes que oscilaban entre os 300 e 400m. Foi entón cando me puxen en contacto co Profesor Javier Amigo, Director do Herbario da USC, quen me indicou que non existían nese herbarium exemplares coruñeses de Gagea nevadensis. Polo que decidín recoller un par de exemplares (da poboación de Ames e da de Trazo) para a súa herborización, sendo clasificados baixo os códigos seguintes: SANT 65548 Gagea nevadensis (Trazo) e SANT 65549 Gagea nevadensis (Ames).
A confirmada aparición da Gagea nevadensis a tan baixa altitude para a especie, fai pensar que poderíamos atopala (de andar á súa procura) a menores alturas. Sendo factible a súa presenza tamén en zonas montañosas costeiras próximas coma o Barbanza ou a Costa da Morte. Ou acaso serán estes montes da comarca de Compostela unha illa poboacional para esta escasa especie alpina?
Fotos e textos de Xermán García Romai – Natureza Dixital © Tódolos dereitos reservados.
Posted by: Xermán García Romai // Gagea nevadensis // Ames, Compostela, Gagea nevadensis, galiza, Racomitrium lanuginosum, Trazo, Xavestre // Marzo 19, 2012
← Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega →
Narcissus rupicola Dufour., o narciso das rochas
Allium schmitzii, no teito da Galiza
Estalote marelo (Digitalis thapsi L.), unha nova especie para a flora galega
Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten.
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri
A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego
Huperzia selago, o brión dereito da Capelada
Orquídeas galegas: Serapias strictiflora Welw. ex Veiga, unha nova especie para a flora galega
Isoetes fluitans, o fento da auga
Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata
Centaurea borjae, entre o ceo e o mar
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela
Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata)
Os equisetos, uns fósiles vivos
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega
As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza
Unha esperanza para a píllara das dunas
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica
Alcaraván, a galiña das dunas
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo
Actualizacións diarias no Facebook:


langs: gl en vi gl id en gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl es pt gl gl pt es pt gl pt es gl gl gl gl gl pt gl gl gl es pt gl gl gl es pt gl en es

text:
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica | Natureza Dixital
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Retallos de natureza en formato dixital. Por Xermán García Romai. ©Tódalas fotografías están rexistradas.
Na Galiza só aparecen de cando en vez sorpresas agradables con respecto a novas especies que se incorporan ós nosos catálogos. Pero non son as novas especies as únicas que deberan incluírse coma “noticia de sociedade” na prensa galega. As especies en perigo e a súa conservación tamén deberan ter repercusión, xa que afectan positivamente á conservación do noso, cada día máis degradado, entorno natural. Unha nova poboación dunha planta como a Linaria arenaria, catalogada “en perigo de extinción” no “Catálogo Galego de Especies Ameazadas” e “en perigo crítico” no “Libro Rojo de la Flora Vascular Amenazada de España”, merece, cando menos, un apuntamento na prensa galega, e máis aínda, se nos atopamos ante a segunda poboación en número de exemplares e a única continental da Península Ibérica.
Foi no mes de abril deste 2011 cando me acheguei ao lugar, ao enterarme da descuberta dunha nova poboación de Linaria arenaria no LIC de Corrubedo, moi perto do Parque Nacional das Illas Atlánticas (onde xa estaba citada) pero neste caso, nos atopábamos ante unha poboación continental*, situada na costa de Aguiño, as outras poboacións, as únicas coñecidas ate o de agora, son a da Illa de Arousa, Ons e Sálvora.
Os paxariños (que ese é o nome común da Linaria arenaria) só están presentes, a escala mundial, nunhas pequenas poboacións do occidente costeiro francés e nalgunhas illas galegas, estando as súas poboacións en declive poboacional e cun grave risco de desaparecer nun futuro inmediato. Estas pequenas plantas dunares son colonizadoras das beiras dos camiños, pero isto non é suficiente para a súa conservación, xa que a excesiva presión humana sobre a fraxilidade do seu hábitat, levaron en moitos casos á desaparición de importantes poboacións (como a da “famosa” praia de Rodas, nas Illas Cíes, no Parque Nacional das Illas Atlánticas).
Pero voltemos a esta nova poboación de Linaria arenaria. Os paxariños contan en Aguiño, cunha pobación principal duns 9.000 exemplares e varias poboacións secundarias que contarían aproximadamente con 1.000 exemplares máis en total, desaparecendo no último ano unha pequena poboación secundaria. Son estes datos moi significativos, xa que con 10.000 exemplares de Linaria arenaria, non só estamos ante a única poboación continental da especie na Península Ibérica, senón coa segunda en importancia, logo da poboación próxima da Illa de Sálvora, tamén en Aguiño (Sálvora 20.200 exemplares, Aguiño 10.000 exemplares, Illa de Arousa 697 exemplares e Ons 497 exemplares).
A zona onde se achan estas novas poboacións debera estar protexida, ó estar incluída no LIC do Complexo Húmido de Corrubedo, pero isto non é garante de nada, xa que o lugar está ocupado nos seus arredores por unha zona industrial cualificada incomprensiblemente de “verde”, con instalacións ictiolóxicas (piscifactorías) e outras especializadas no sector da conserva e procesado de especies mariñas. Así, tamén é previsible, que en pouco tempo se instale unha depuradora de augas residuais que atenda a todo o Concello de Ribeira. Todo isto, entre o Parque Natural de Corrubedo e o Parque Nacional das Illas Atlánticas, a onde verten e verterán tódolos residuos xerados por estas instalacións. Algo moi preocupante para o futuro da especie.
*Nota de 2015: recentemente tense atopado outra poboación continental no Concello do Grove.
Fotos e textos de Xermán García Romai – Natureza Dixital © Tódolos dereitos reservados.
Posted by: Xermán García Romai // Endemismos / en perigo, Linaria arenaria, Linarias, Plantas // Aguiño, barbanza, Corrubedo, Linaria arenaria, paxariños // Setembro 9, 2011
← Alcaraván, a galiña das dunas Unha esperanza para a píllara das dunas →
Narcissus rupicola Dufour., o narciso das rochas
Allium schmitzii, no teito da Galiza
Estalote marelo (Digitalis thapsi L.), unha nova especie para a flora galega
Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten.
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri
A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego
Huperzia selago, o brión dereito da Capelada
Orquídeas galegas: Serapias strictiflora Welw. ex Veiga, unha nova especie para a flora galega
Isoetes fluitans, o fento da auga
Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata
Centaurea borjae, entre o ceo e o mar
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela
Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata)
Os equisetos, uns fósiles vivos
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega
As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza
Unha esperanza para a píllara das dunas
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica
Alcaraván, a galiña das dunas
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo
Actualizacións diarias no Facebook:


text:
Os equisetos, uns fósiles vivos | Natureza Dixital
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Retallos de natureza en formato dixital. Por Xermán García Romai. ©Tódalas fotografías están rexistradas.
Cando falamos de fentos ou fieitos, estamos a evocar un grupo de plantas cuxa reprodución non é por sementes senón por esporas. Iso é o que acontece cos equisetos ou rabos de cabalo, posiblemente o xénero máis primitivo dos fentos, e do que sobreviven na actualidade varias especies. Os equisetos aparecen na Terra durante o Palezoico fai case que 500 millóns de anos, pero é  durante o período Carbonífero (390 millóns de anos atrás) cando as formas arbóreas destes fentos como o Calamites colonizan a totalidade da superficie terrestre, formando amplas zonas boscosas que deron lugar ás reservas actuais de carbón. Porén, cando estamos a referirnos ós equisetos, facémolo sobre unha das formas de vida menos evolucionadas que existen na actualidade, e que aínda se pode atopar no noso País.
Os fentos reprodúcense mediante esporas, que xeralmente atópanse no envés das follas. Non é o caso dos equisetos. Estes, posúen talos estériles e fértiles, que poden aparecer na mesma ou en diferentes datas. Os talos fértiles ou esporófitos son os que conteñen as esporas, situadas nunha especie de bolsa no ápice do talo. Este ano fotografei dúas das cinco especies de equisetos que aparecen na Galiza, en dúas poboacións diferenciadas. O rabo de porco (Equisetum ramosissimum) atopeino de casualidade no Parque Natural de Corrubedo cando andaba á procura dunhas orquídeas que fotografar, e aínda que citado xa con anterioridade (J.Amigo), semella que a súa distribución é algo máis ampla do que se pensaba para esta poboación, polas parroquias de Olveira e Corrubedo (Ribeira). O rabo de cabalo ou xestela (Equisetum arvense), é dunha poboación descoñecida pero amplamente distribuída pola beira do Tambre, na Compostelana parroquia de Busto.  Na Galiza non é estraña a presenza de equisetos, especialmente en lugares húmidos, e sobre todo nas zonas costeiras, onde é máis abondoso.
A xesteira (Equisetum arvense) recibe o seu nome galego da súa aparencia, semellante a unha pequena xesta. Unha observación máis polo miúdo, permite decatarse de que non é así. A xesteira é moi áspera ó tacto, tanto que pode chegar a cortar. Isto é debido a que os equisetos teñen un alto contido en sílice, polo que foi empregado nos traballos de ferrería coma pulidor de metais, ou tamén,  e grazas ás súas propiedades medicinais, foi empregado dende a antigüidade, coma un diurético natural. Este emprego tan abondoso da planta fixo que as súas poboacións diminuíran drasticamente na Galiza, pero tamén pode ter parte de culpa, a falta de emprego na actualidade, porque xa non é precisa  e é considerada unha herba ruín. Os lugares onde sobrevive, como a beira do Tambre, son terreos incultos, á sombra do bosque ribeirego.
O rabo de porco (Equisetum ramosissimum), aparece nas parroquias de Olveira e Corrubedo (Ribeira), nos lugares coñecidos como Agüeiros, Campos de Teira ou Campos de Olveira. Son todos estes lugares terreos dunares que durante o inverno, permanecen enchoupados ou son cruzados por cursos de auga (Agüeiros).  Esta presenza constante de auga na superficie durante os meses de inverno da lugar a unha vexetación diferente da propia vexetación dunar, composta fundamentalmente de xuncos. Pero non son só ricos en equisetos estes agüeiros, tamén son frecuentes varias especies de orquídeas no lugar, como Serapias lingua, Serapias parviflora, Ophrys apifera, Spiranthes aestivalis ou a escasa Epipactis palustris, que só aparece na Galiza neste lugar ou na parroquia de Cobas (Ferrol).
Os equisetos poderían ser considerados coma fósiles vivos, xa que o seu aspecto non mudou dende fai máis de 400 millóns de anos. Aínda que frecuentes, deberan manterse medidas de protección, non só para os rabos de cabalo, senón, e sobre todo, para os hábitats onde aparecen e onde conviven con numerosas especies propias de zonas húmidas. O lugar onde aparece a xesteira (Equisetum arvense) está incluido na Rede Natura, pero parte da poboación de Equisetum ramosissimun de Corrubedo, a dos Campos de Teira, está fora da zona protexida, nun lugar onde tamén podemos atopar especies tan escasas coma a fermosa orquídea Epipactis palustris da que falaremos noutro artigo.
Fotos e textos de Xermán García Romai – Natureza Dixital © Tódolos dereitos reservados.
Posted by: Xermán García Romai // Equisetos (Rabos de cabalo), Equisetum arvense (Xesteira, rabo de cabalo), Equisetum ramosissimum (Rabo de porco), Fentos, Plantas // Compostela, Corrubedo, Equisetum arvense, Equisetum ramosissimum, Olveira, rabo de cabalo, rabo de porco, xesteira // Decembro 10, 2011
← A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata) →
Narcissus rupicola Dufour., o narciso das rochas
Allium schmitzii, no teito da Galiza
Estalote marelo (Digitalis thapsi L.), unha nova especie para a flora galega
Na procura das aberiotas da raia: 2 – Romulea ramiflora Ten.
Na procura das aberiotas da raia: 1 – Romulea columnae Sebast. & Mauri
A flor do Courel (Dactylorhiza cantabrica H.A. Pedersen) un endemismo galego
Huperzia selago, o brión dereito da Capelada
Orquídeas galegas: Serapias strictiflora Welw. ex Veiga, unha nova especie para a flora galega
Isoetes fluitans, o fento da auga
Euphorbia uliginosa, a leiteiriña das brañas
Orquídeas galegas, o lene feitizo da Listera ovata
Centaurea borjae, entre o ceo e o mar
Xacinto das uvas (Muscari neglectum), unha sorpresa na costa galega
Gagea nevadensis, unha planta alpina na comarca de Compostela
Petrocoptis grandiflora, un endemismo da Serra da Enciña da Lastra
Na procura do licopodio das brañas (Lycopodiella inundata)
Os equisetos, uns fósiles vivos
A orquídea xigante (Barlia robertiana), entre a esperanza e a extinción
Rela (Hyla arborea) a ra trepadora galega
As últimas Omphalodes littoralis do Barbanza
Unha esperanza para a píllara das dunas
Localizada a primeira poboación continental de Linaria arenaria da Península Ibérica
Alcaraván, a galiña das dunas
Nova localización para o afroixón (Narcissus asturiensis) no Barbanza
Centaurea ultreiae, o segredo do Monte Castelo
Actualizacións diarias no Facebook:


langs: pt en en en gl it en la gl vo es es es es lt gl en gl gl en gl fr en en en en en gl en en es fr en en gl en

text:
Your legs end in even more beautiful places.
Don’t cut your hair anymore.
Clench your fist for the ones like us.
Life is like a rollercoaster ride.
¡Qué mundo tan extraño el nuestro!
ALL BEAUTY MUST DIE
soramagazine © 2014-2019 | Termos e condicións


langs: es es

text: Comentarios en: Barbara Luxe – Santiago de Compostela


langs: en en gl gl es en gl gl es en es es es es es gl en en en es en

text: GESTIÓN DE PATROCINIOS Y COLABORACIONES


langs: fr en es en id gl es es gl gl gl en en en en en

text:
Page non trouvée | Blender 3D .es
Blender 3D .es modelado, animación y creación de gráficos tridimensionales
Error 404 - Page not found!
The page you are trying to reach does not exist, or has been moved. Please use the menus or the search box to find what you are looking for.
© 2018 Blender 3D .es. All Rights Reserved.


langs: es es gl gl vi es nn en es de es de en es hu es es en es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl en gl gl gl gl

text:
Extremadura - Palacios de congresos
Las cookies nos permiten mejorar nuestras páginas web. Al navegar por esta página, aceptas el uso de hacemos de las cookies. Política de cookies
Palacio  Palacio de Congresos de Cáceres Palacio de Congresos de Badajoz Palacio de Congresos de Mérida


langs: gl gl ca gl it gl gl gl gl gl es es fr es pt es pt en es es gl es gl gl es gl pt gl

text:
Datos de contacto de O Muiñeiro
981 577 742 O teu restaurante en Santiago
Contactar con Restaurante O Muiñeiro en Santiago de Compostela
En Restaurante O Muiñeiro en Santiago le facilitamos todos los datos de contacto para que pueda ponerse en contacto con nosotros:
Muíña, 2 Bajo - San Lazaro - 15707 - Santiago de Compostela (A Coruña)
De lunes a viernes de 9:00 a 00:00, sábado y domingo de 12:00 a 00:00
Acepto la política de privacidad
Restaurante O Muiñeiro en Santiago de Compostela
Estamos en Santiago y desde el 2011 con una imagen renovada pero con la misma calidad en todos nuestros platos. Nuestras especialidades son las carnes de Ternera y los pescados frescos. También tenemos menú del día de lunes a viernes.
Dirección: Muíña, 2 Baixo - San Lázaro
15707 Santiago de Compostela (A Coruña)
Teléfono: 981 577 742
O Muiñeiro en Santiago - Legal - Privado


langs: gl es ca gl it gl gl gl gl es ca gl es es es es ca es es vi es es ca es es es es es ca gl es es es es gl es gl gl es gl pt gl

text:
Menús para grupos en el Restaurante O Muiñeiro
981 577 742 Tu restaurante en Santiago
Menús para comidas, cenas o eventos en Santiago
Lacón con queso Arzúa Ulloa fundido
Entrecot o lubina a la plancha
Bodega, postre, café y licores
Croquetas de jamón ibérico
Lacón con pimientos del piquillo y pimentón “de la Vera”
Solomillo de cerdo al aroma de romero o bacalao en salsa verde con almejas
Bodega, postre, café y licores
Langostinos a la plancha
Revuelto de setas con jamón
Carrillera ibérica con patatas o lubina a la plancha
Bodega, postre, café y licores
Almejas a la marinera
Buey de la ría
Solomillo de cerdo al aroma de romero o bacalao a la gallega
Bodega, postre, café y licores
Restaurante O Muiñeiro en Santiago de Compostela
Estamos en Santiago y desde el 2011 con una imagen renovada pero con la misma calidad en todos nuestros platos. Nuestras especialidades son las carnes de Ternera y los pescados frescos. También tenemos menú del día de lunes a viernes.
Dirección: Muíña, 2 Baixo - San Lázaro
15707 Santiago de Compostela (A Coruña)
Teléfono: 981 577 742
O Muiñeiro en Santiago - Legal - Privado


langs: en en en en en en en zh de es en es en en

text:
Academy Review - Peru - Zárate
New York Los Angeles Chicago Miami London Paris Barcelona Milan Toyko Taipei Seoul Singapore Dubai Rio de Janeiro
@CEIP Maria Enriqueta Dominici - Pisco 2018-05-22
Resultados de niños y niñas de 5 años del CEia Enriqueta Dominue ocuparon puestos meritorios. FELICITACIONES a la Miss del Aula Sheyla Cordova por su dedicación y desempeño profesional.
Calle Bolognesi, Villa Tupac Amaru, Ica, Peru


langs: es es gl es es gl en es gl gl es gl es nn ie es gl es es es

text:
D. JUAN ANTONIO DANIS FERNÁNDEZ | Funeraria Pinares
FALLECIÓ EL DÍA 18 DE AGOSTO DE 2017, A LOS 44 AÑOS DE EDAD
Ruegan una oración por su alma y agradecen su asistencia al funeral.
Día del funeral: sábado, 18 agosto de 2018
Hora del funeral : 12 DE LA MAÑANA.
IGLESIA PARROQUIAL DE SANTA EULALIA DE CHACÍN.
Puede llamarnos al teléfono de urgencias: 686 484 070


langs: en en en en en en en zh en gl da es en gl es en lt pt en en es en

text:
Academy Review - Spain - Meaño
New York Los Angeles Chicago Miami London Paris Barcelona Milan Toyko Taipei Seoul Singapore Dubai Rio de Janeiro
Día contra a Violencia de Xénero. Día contra a violencia machista. Unha lacra social que por desgraza afecta tamén ao mundo da infancia. Os nenos e nenas da nosa escola desprazáronse hoxe ata o centro de Meaño para amplificar a súa voz. Foron rotundos na súa mensaxe: Non máis violencia hacia as mulleres.
Como la lías Matías jajajajaj y después la deslias!!!!!
Centro de Arte Sanxenxo
Rúa Herminia Fariña S/N, 36968 Meaño


langs: en en en en en en en zh es es es es gl gl gl gl es es es gl ca es gl gl pt gl gl es es es ru es gl gl gl gl en gl en en ca es en pt en en es gl en es pt en gl pt en pt gl en gl pt en gl es en gl pt en ca es en gl es en es en en gl gl en es en en

text:
Academy Review - Spain - Santiago De Compostela
New York Los Angeles Chicago Miami London Paris Barcelona Milan Toyko Taipei Seoul Singapore Dubai Rio de Janeiro
Santiago De Compostela Learning Institutes
@Hellocooking, taller de cocina 2018-07-02
Comenzamos otra semana más de Campamentos de Cocina #pequechefs en #HelloCooking , quedan algunas plazas en la segunda quincena (semana del 23 al 27 y del 30 al 3 de agosto)!!! Reservas y más info en 881 973 121 y en [email protected] Riquísimas Napolitanas que han hecho hoy!!!!
@Estudantes de Económicas e Empresariais 2017-12-01
O período extraordinario de bibliotecas comezará o luns 4, estenderase ata o 31 de xaneiro.
@Biblioteca de Ciencias da Comunicación - USC 2017-12-01
@Instituto de Ciencias Forenses. Genética. Universidade de Santiago 2017-11-28
Estupenda iniciativa!!!el blog de nuestra querida Lourdes Prieto con que el que seguro que todos aprenderemos un montón.
@Centro Sociocultural do Castiñeiristín Bueno 2017-11-23
Non vos perdades esta importante charla coloquio este sábado 25 ás 17.30 h.
Faltan 2 días!! Qué nervios! :D #emociona #emociona4
@O Raio Verde 2017-11-15
Moitas grazas á todo o equipo de Aeromedia que onte se achegaron ata O Raio Verde para falarnos de como facerse piloto de drons e das prestacións e posibilidades que estas aeronaves nos ofrecen para o mundo audiovisual. Quedamos [email protected]!!! #aeromedia #dron #pilotodedron #charlasORaioVerde #formacióndiferente
@BUSC - Biblioteca da Universidade de Santiago de Compostela 2017-11-14
Sabíades o cargo que desexaba Gumersindo Busto, o impulsor da nosa Biblioteca América? Pois nin mais nin menos que o liotecario de Ho:-) ou eso di na carta escrita por él mesmo e da que falamos no noso blog Fonseca. A devandita carta é a peza que escollemos para celebrar o Día Mundial do Patrimonio e render asi homenaxe a unha figura inesquecible Dende a BUSC - Biblioteca da Universidade de Santiago de Compostela hoxe falamos de patrimonio cultural, pero tamén humano. https://busc.wordpress.com/2017/11/14/da-biblioteca-america-e-do-patrimonio-humano-e-cultural-a-proposito-do-dia-do-patrimonio-mundial/
@Tempos Escola De Baile 2017-11-14
Hoy el Equipo Parchís listo para darle caña con nuestro entrenador André!!! Clases de circuito todo los martes y jueves a las 9:30h y a las 20h y los lunes y miércoles a las 19:30h!!!
@La Estila Colegio Mayor 2017-11-10
Conferencia del Médico Psiquiatra Carlos Chiclana sobre educación sexual y trastornos. +Info: http://www.estila.org/residencia/conferencia-del-medico-psiquiatra-carlos-chiclana-en-la-estila/
El Servicio Aragonés de Salud anuncia su oferta pública de empleo con 366 plazas para enfermería y 402 para Auxiliares de Enfermería.
@Escola Galega de Consumo 2017-11-07
Novo Regulamento de Controis Oficiais: Un novo horizonte para a saúde pública. http://www.aecosan.msssi.gob.es/AECOSAN/docs/documentos/noticias/2017/Programa_nuevo_reglamento.pdf
@R.U. Burgo das Nacións 2017-03-12
A Bolsa de Informática, Sociocultura e Voluntariado comunica que o vindeiro Martes 14 de Marzo do 2017 ás 20 horas terá lugar, no Aula Magna da Facultade de Bioloxía, unha charla de divulgación científica sobre terraformación, impartida por Borja Tosar, divulgador científico. Está pensada para un público non ilustrado na materia, pero con curiosidade sobre os temas de actualidade como a terraformación de Marte. #BolsaInformática
Rua Angustia, 31, 15703 Santiago de Compostela, Spain
Palacio de Congresos de Galicia, 15706 Santiago de Compostela, Spain
Universidade de Santiago de Compostela
Praza do Obradoiro, s/n, 15782 Santiago de Compostela, Spain
College & University, Organization
Centro Sociocultural do Castiñeiristín Bueno
Virxe de Fátima s/n, fronte igrexa do Castiñeiriño, 15702 Santiago de Compostela, Spain
La Estila Colegio Mayor
Avda. de Coimbra, 1, 15704 Santiago de Compostela, Spain
Praza da Universidade nº1, 15782 Santiago de Compostela, Spain
College & University, College & University
BUSC - Biblioteca da Universidade de Santiago de Compostela
Colexio de Fonseca - Rúa do Franco, s/n, 15782 Santiago de Compostela, Spain
Escola Galega de Consumo
Av. Gonzálo Torrente Ballester, 1-5 baixo, 15707 Santiago de Compostela, Spain
Biblioteca de Ciencias da Comunicación - USC
Avenida de Castelao, s.n., 15782 Santiago de Compostela, Spain
Estudantes de Económicas e Empresariais
Avda. do Burgo, s/n, 15782 Santiago de Compostela, Spain
School, Professional Service, Organization
C/ Pintor Juan Luis, nº 1, 15702 Santiago de Compostela, Spain
Tempos Escola De Baile
Fernando III El Santo, 12. Galerías Valle Inclán, 15701 Santiago de Compostela, Spain
Dance Studio, Arts & Entertainment, Education
Hellocooking, taller de cocina
Rua Sar 96, 15702 Santiago de Compostela, Spain
R.U. Burgo das Nacións
Avda. Burgo das Nacións, s/n, 15705 Santiago de Compostela, Spain
College & University, Dorm, Other
Instituto de Ciencias Forenses. Genética. Universidade de Santiago
Calle San Francisco SN, 15782 Santiago de Compostela, Spain


langs: en en en en en en en zh es gl en en gl en

text:
Academy Review - Spain - Muiños
New York Los Angeles Chicago Miami London Paris Barcelona Milan Toyko Taipei Seoul Singapore Dubai Rio de Janeiro
O pasado día 8 de novembro, as alumnas de 2º de Bacharelato: Estela Expósito, Enma Fariñas, Lucía González, Helena Losada, Uxía Oviedo e María Prol participaron como xurado na XXIII Edición dos Premios San Clemente en Santiago de Compostela, na que sairon gañadores, de entre 9 candidaturas, Xosé Monteagudo coa novela en galego “Todo canto fomos”, Fernando Aramburu coa obra en castelán “Patria” e Ralf Rothmann coa narración en lingua estranxeira “Morir en primavera”. Nesta edición o xurado estivo formado por alumnado do IES Nosa Sra. dos Ollos Grandes de Lugo, IES Agra do Orzán de A Coruña, IES Valle-Inclán de Pontevedra, Ios centros composteláns IES Xelmirez e IES Rosalía de Castro e o IES San Mamede de Maceda, participaron tamén na selección da obra premiada en lingua castelá alumnos e alumnas de varios centros internacionales que cursan a materia de Lingua Española: do Hockerill Anglo European College de Londres (Inglaterra), Lycée Saint François Xavier de Vannes (Francia), Grimmelshausen Gymnasyum de Gelnhausen (Alemania), Escola Secundaria de Santa Comba Dão (Portugal). No mes de febreiro as nosas alumnas e demais membros do xurado acudirán á entrega destes premios que contará cunha xuntanza cos escritores galardonados.
Rúa do Castelo N 3, 32700 Maceda, Galicia, Spain
High School, Junior High School, Education Company


langs: pt en pt es gl gl hbs_lat en pt en en es es gl en es es es gl gl nl gl es es en en gl gl id en ms es it ms en sv es it ms en es es ms en gl es ms en es es ms en en es ms es

text:
Productora Audiovisual en Santiago de Compostela
En esta gira, el grupo extremeño presentará las canciones de su último trabajo, Para todos los públicos, pero también recordará canciones de los demás discos, no en vano, está prevista una duración de superior a las dos horas.
En su paso por Galicia, Extremoduro hará una parada en A Coruña el 25 de julio (Coliseum) y en Vigo el 25 de octubre (Ifevi).
M-CLAN DELTA TOUR | Año: 2016
(Vigo y A Coruña)
Año: 2016 | Lugar: Santiago de Compostela
Año: 2016 | Lugar: Santiago de Compostela
Año: 2016 | Lugar: A Coruña
FESTIVAL DE LA LUZ 2015
Año: 2015 Lugar: Boimorto
Año: 2015 Lugar: Vigo
Año: 2014 | Lugar: A Coruña
Copyright © 2017 - Zircozine S.L - Todos los derechos reservados


langs: en en en en en en en zh fr es en it es en

text:
Academy Review - Spain - Monterroso
New York Los Angeles Chicago Miami London Paris Barcelona Milan Toyko Taipei Seoul Singapore Dubai Rio de Janeiro
Impresionante campaña publicitaria para concienciar a los peatones que cruzan en rojo....
Rosalía de Castro 23(Monterroso) y Chantada 13(Lugo), 27560 Monterroso, Galicia, Spain


langs: es en

text: Comentarios en: Blizzard of Ozz de Ozzy Osbourne, máxima posición


langs: gl es en en en en en en en en es es es en es es gl de de ca ru pt es ca ca es gl en

text:
Plaza de la Sagrada Familia, Vilaboa
Parque Vioño, La Coruña
177 VPO en Vilaboa, Culleredo


langs: en en en en en en en zh en es en en es en

text:
Academy Review - Spain - Mugardos
New York Los Angeles Chicago Miami London Paris Barcelona Milan Toyko Taipei Seoul Singapore Dubai Rio de Janeiro
Esta tarde el COIN en Galicia realiza una jornmoción de la Cultura Emprendeddemás se presentará el programa de creación y consolidación de empresas de base tecnológica que realiza en colaboración con la EPS. Os recordamos que son los últimos días para inscribirse y quedan las últimas plazas.
College & University, School, College & University


langs: en en en en en en en zh gl gl fr es en gl es en ca es en

text:
Academy Review - Spain - Marín
New York Los Angeles Chicago Miami London Paris Barcelona Milan Toyko Taipei Seoul Singapore Dubai Rio de Janeiro
@A illa dos nenos 2017-11-04
Esta fin de semana maxia en Vilagarcia!! Achegadevos e disfrutaredes dunha morea de actividades e podedes gañar un espectaculo do Mago Paco!! Vos esperamos cargadiños de maxiaaa!!!
El próximo lunes 6 de noviembre empezamos un módulo de ofimática de 190 horas totalmente gratuito. Si quieres más información o apuntarte directamente llámanos al 986 891999
A illa dos nenos
Doctor Otero Ulloa, 110,2º, 36913 Marín, Pontevedra
Ezequiel Massoni 25 bajo, 36900 Marín, Pontevedra


langs: en en en en en en en zh de es it gl en it es en it vi en

text:
Academy Review - Spain - Cee
New York Los Angeles Chicago Miami London Paris Barcelona Milan Toyko Taipei Seoul Singapore Dubai Rio de Janeiro
Fin!... Por agora. GRACIAS A QUEN SE SENTÍU NA CASA! Seguimos.
Avd. Lino Rodriguez Madero nº13 Escalera A, 1ºC, 15270 Cee, Galicia
Education, Fashion Designer, Arts & Entertainment
Casa do Concello, Cee, A Coruña, 15270 Cee, Galicia


langs: ca en en en en en ca zh fr gl de gl es es gl gl es es gl es en en gl en en en en gl en en es es en es es en gl es en ca es en

text:
Academy Review - Spain - Amés
New York Los Angeles Chicago Miami London Paris Barcelona Milan Toyko Taipei Seoul Singapore Dubai Rio de Janeiro
Todo traballo ten a súa recompensa!!! PARABÉNS RAPACES!!! #etapasuperada #exito #teorico #permisoB #apolaseguinteetapa #carnédeconducir #mata_autoescola
Olaaaaa... Moita xente está vindo preguntar se en verán imos estar traballando... Lembrade que estaremos coa mesma atención personalizada de sempre... ou se cadra un pouquiño máis debido ás circunstancias, en horario de mañá de 10.00h a 13.00 h. Xa non hai oco en todos os turnos polo que [email protected] [email protected] deberiades contactar con nós canto antes. Bulide!!!!!!!
@Química en Compostela - Universidad de Santiago de Compostela 2017-11-29
@Facultade de Bioloxía USC 2017-11-19
Mércores 22 ás 20:00 h na Aula Magna. Non faltedes!!
@En Clave Método Suzuki 2017-11-16
Allí estaremos mañana ✌🏼🎻👾 http://xornal.usc.es/xornal/acontece/2017_11/noticia_0089.html
@Instituto Ben Pensante 2017-10-18
Este viernes por la mañana Daniel Alvarez Lamas estará en Orense con las empresas más avanzadas en un evento que no te puedes perder. También Kiko Pastur nos entusiasmará con su magia y famosos líderes contarán sus secretos. Por fin el coaching en primera línea en las empresas. Gracias Tecnopole! https://www.tecnopole.es/es/newsletter/evento-25-aniversario-parque-tecnoloxico-galicia-rinde-homenaje-300-empresas-que-ha
Rúa Agrelo 10, local 9, 15220 Amés, Galicia, Spain
Paseo Esvedro 4, 15782 Santiago de Compostela, Spain
Rúa As Trece Rosas, 15706 Santiago de Compostela, Spain
Química en Compostela - Universidad de Santiago de Compostela
Avenida de las Ciencias, 15782 Santiago de Compostela, Spain
En Clave Método Suzuki
Santa Marta de Arriba 8, bajo, 15706 Santiago de Compostela, Spain
Facultade de Bioloxía USC
Avda. Lope Gómez de Marzoa, s/n, 15782 Santiago de Compostela, Spain
College & University, School, College & University
Avenida Rosalía de Castro, 80, 15701 Santiago de Compostela, Spain
Driving School, School, Education