langs: pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt es fr gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl es gl es gl gl es gl es gl gl gl gl gl gl gl gl de gl gl ca it es ast gl gl gl gl gl gl pt es es gl it es en fr en en en de gl en fr ca es pt fa ca gl pt fr ca pt pt en oc gl en gl oc es pt gl en es pt pt pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
Carlos Sobrino e o ensoño dunha Galiza ideal - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
Carlos L. Bernárdez Crítica de arte Pintura
Está eiquí Carlos Sobrino. Estivo nos Museos e veu algunha esposición. Pensa coma min no tocante ó estado de París. (1)
Carlos Sobrino (Pontevedra, 1885- Vigo, 1978), como Castelao, pertence á xeración nada na década dos oitenta do século XIX, que na arte galega é a de artistas como Xesús Corredoyra ou Felipe Bello e na literatura corresponde á Xeración Nós (Risco, Otero Pedrayo, Cuevillas…). Son pintores que están formados nun ambiente estético no que, con certo atraso, van incorporándose as novidades da plástica europea, nesta altura aínda fundamentalmente por vía española.
O punto de partida do artista pontevedrés é, pois, a pintura galega decimonónica, unha pintura que non se pode entender separada do contexto español e en clara dependencia del, porque a nosa plástica, que comeza a evidenciar certo dinamismo desde mediados do XIX, nace subsidiaría dunha escola nesa altura claramente provinciana e imitativa, como é a española posterior a Goya (2) que amosa decote a súa débeda cos modelos franceses, o que fai que mesmo os mellores pintores sexan “adaptadores”. Desde esta perspectiva e a semellanza do que afirma Gabriel Ferrater a respecto da pintura española, a historia fonda da pintura galega ten lugar fóra de Galiza, e mesmo alén Pireneos, nun estadio previo ao momento no que se principien a manifestar os seus caracteres singulares. (3)
Consonte con este cadro xeral, na segunda metade do XIX vai desenvolvéndose, como acontece no contexto español, un costumismo pictórico, que tiña o seu paralelo no ámbito literario, creándose unha imaxe arquetípica do “galego” –un aspecto fundamental para entendermos as obras de Carlos Sobrino-. Esta afección costumista tiña xa vellas raíces, respondendo ás tendencias folclorizantes dunha póla do Romanticismo europeo e á forte influencia da tradición oral -cantigas, contos populares, adiviñas, etc.- e constituirá o alicerce do núcleo de identidade que durante décadas termará da cultura galega. A pintura do principio do XX sitúase neste ronsel, apoiándose fundamentalmente na anécdota (traxe, costumes, paisaxe), en claro paralelismo co costumismo que enche a literatura galega anterior ao grupo Nós e a literatura en español de temática rexionalista galega, a de escritores como Jaime Solá, algún de cuxos libros ilustrou o propio Sobrino. Pódese observar esta situación en pintores como Álvarez de Sotomayor, Juan Luis López e tamén, evidentemente, en Carlos Sobrino. Cómpre lembrar que os temas enxebres convértense nun xénero de suceso, entre a visión turística e publicitaria, o estudo do folclore e a reflexión sobre a identidade.
Xa que logo, a pintura deste momento amósasenos como unha visión idealizada, con moito de decorativa, utilizando en moitas ocasións a tradición para concibir teatralmente escenas típicas. Hai autores que introducen un certo lirismo de raíz simbolista e modernista que enxalza a vida burguesa, aspecto que veremos no propio Sobrino tamén. Entre o rexionalismo, o modernismo e o simbolismo esta primeira xeración do século XX dará os primeiros pasos na procura dunha arte nacional, acentuándose o debate sobre o concepto de pintura sobre todo a partir de 1916 cando se creen as Irmandades da Fala, á procura dunha arte que sexa espello dun lugar, dunha terra, dunha luz. A ollada (cultura) é aínda dominantemente española e provinciana e funciona como verniz na nosa arte. De todos os xeitos, o espazo nacional español, como aconteceu no plano político e social, non acaba de integrar o galego máis que como simple pintoresquismo, sen tampouco chegar a matalo, como lembraba Castelao no seu coñecido ensaio Sempre en Galiza, pondo o exemplo da resistencia e supervivencia da lingua galega.
Neste contexto cómpre situarmos opcións como o academicismo de Fernando Álvarez de Sotomayor (1875-1960) co seu costumismo idealizado e os seus retratos, moi do gusto burgués ambos, ou a obra de Francisco Llorens (1874-1960) que tenta captar a esencia de Galiza na paisaxe. Formado no naturalismo e o academicismo, Llorens elabora un paisaxismo de influencias modernistas e simbolistas. Neste ambiente xorden outros paisaxistas notábeis como Felipe Bello Piñeiro (1888-1952) cuns atractivos matices simbolistas e Imeldo Corral (1889-1957).
Outro pintor de interese nesta altura é Xesús Corredoyra (1887-1939), un artista cuxa estética está moi próxima ao simbolismo decadentista, cunha pintura moi literaria que evoca a Valle-Inclán e mais O Greco, o que o achega a pintores españois como Julio Romero de Torres ou Ignacio Zuloaga.
ENTRE O REXIONALISMO E O SIMBOLISMO
No que respecta aos temas costumistas e folclorizantes galegos, tan cultivados por Sobrino, o pintor, nas súas mellores obras, sempre anteriores á Guerra Civil, combina con grande estilización, elementos modernizadores no uso da cor e na planimetría e un manifesto decorativismo. Neste sentido son exemplares os seus numerosos traballos de ilustración gráfica (libros, carteis, folletos…).
Esta vontade por salientar o elemento popular galego é parte dun interese xeneralizado da cultura galega de procura das raíces, non alleo en absoluto ao que acontece noutros espazos nacionais europeos. No noso caso, as artes plásticas, o mesmo que a literatura, viñan traballando estes temas desde mediados do XIX e no contexto da “Época Nós” esa procura seguía a ser plenamente actuante, aínda que non tardaría en ser cuestionada a fondo ou ao menos reformulada por compoñentes da seguinte xeración, a da revista Alfar e d’Os Novos na pintura (Maside, Souto, Colmeiro…) e na literatura a de Dieste, Manuel Antonio…. Unha opinión cualificada e crítica é a de Rafael Dieste, testemuña “actuante” (4), como el mesmo se define, para a renovación da plástica galega dos anos vinte e trinta. Así explica as que considera limitacións estéticas desta pintura:
Como es natural, Galicia había sido tratada en la pintura. Se recogía el paisaje, las mozas, incluso los bueyes, aunque éstos no tan venerables como son en realidad; pero este arte, estaba como si dijéramos un poco contaminado de literatura. La literatura es una cosa grande; se suele usar, no obstante, ese término, para indicar la falsificación del arte. En cierto modo este arte que nosotros considerábamos académico, estaba mediatizado por una literatura deficiente, por una literatura que no había penetrado suficientemente en esa temática. (5)
Á PROCURA DUNHA GALIZA IDEAL
Nunha primeira fase, que corresponde cos seus anos de formación e primeira madureza, Sobrino procura unha linguaxe no ambiente formativo no que realiza a súa consolidación como pintor: o Madrid da primeira década do XX, no que o referente é a Academia de Bellas Artes de San Fernando. Trátase dun medio influído pola crise do 98, a progresiva chegada de influxos simbolistas e o auxe dun rexionalismo en voga, no que se pode inserir a tradición pictórica de carácter costumista e de matriz académica. Neste contexto cómpre situarmos as súas obras de influencia simbolista (Nu feminino con meniño e morcego, Bañista, As tres idades da vida) e tamén os óleos realizados para o Café Moderno de Pontevedra en 1914 –catro realizados e tres conservados- nos que en certo xeito culmina este tipo de referentes na súa obra. En A cortesá (Colección Abanca) recrea a visión da muller sensual e decadente do simbolismo, cun nu feminino de lembranzas ingrescas e languidamente disposto nun friso clásico –inspirado nunha procesión dionisíaca helenística conservada no Louvre-, representado nun esquema compositivos moi semellante aos realizados polo pintor inglés Lawrence Alma-Tadema (1836-1912). A tentación de Colombina (Colección Abanca) tira o tema da Commedia dell’arte, con outro arquetipo feminino fin de século: a muller arteira, elaborando unha composición de ecos prerrafaelitas e modernistas. Ao mesmo mundo pertence o terceiro óleo Parella de amantes (Colección Abanca), en que recrea un terceiro arquetipo feminino, o da muller inocente e pura, nunha composición de forte decorativismo de formas e de cor.
As tres idades da vida (1908) é unha obra extremadamente suxestiva que en forma de tríptico desenvolve o tradicional simbolismo dos estadios da vida humana, presentando o vieiro que leva do berce á cova, sintetizado en tres momentos: infancia, mocidade e vellez. Sobrino segue os modelos deste tema que se desenvolveron desde a Idade Media e que atinxiron unha enorme popularidade na época barroca. O pintor galego acrecenta á representación un celme de época ao situar a escena nuns melancólicos xardíns tan do gusto modernista e creando coa iluminación unha atmosfera evanescente, sen renunciar a unha pincelada firme de carácter realista.
Ao tempo, e sen negar este esteticismo saudoso, a tensión do ambiente finisecular, no político, no social e no cultural, é moi evidente nos seus cadernos, como o realizado en lugares como Madrid e Toledo (Caderno, 1910, Colección Mercedes Sobrino García), unhas obras moi xeración do 98, nas que a paisaxe é máis que captada “creada” desde un gusto e un sentimento de evidente pulsión, no sentido de que Sobrino se achega a esa realidade cun punto de vista non moi afastado de artistas como Ricardo Baroja, por exemplo. Unha actitude debedora da visión dura e pesimista estendidas desde finais do XIX por libros como a España negra de E. Verhaeren e Darío de Regoyos e que autores como Solana, Nonell ou o mesmo Regoyos contribuíron a deseñar.
Neste momento o pintor pontevedrés aínda non definira o que vai ser o seu marco temático permanente, como proba un comentario de prensa sobre a súa participación na Exposición Regional de Santiago de 1909 que o sitúa a carón de ilustres membros da súa xeración:
Aparecen allí agrupados varios artistas gallegos: Castelao, Sobrino, Llorens, Corredoira. Excepto en Llorens cuya obra era cosmopolita y de sentido esencialmente decorativo, a pesar de haber hecho en sus primeros tiempos cuadros de espíritu genuinamente gallego, iniciábase en todos ellos el sentimiento de la tierra, de un modo perfectamente definido en Castelao y Corredoira e indeciso todavía en Carlos Sobrino, que al lado de apuntes en los que aparecían ya sus característicos soportales, exponía otros de ambiente y asuntos madrileños. (6)
Neste período, os cadros de temática galega adoptan unha estética na que o popular é ollado coa mesma tensión (ou superior) á que faciamos referencia, dun tremendismo valleinclanesco, todo un síntoma de época, cunha visión que insire o desacougo como elemento importante dentro da obra, mesmo ocupando a cerna da mesma; óleos como San Benitiño (1910, Colección Pilar Sobrino Souto); Feitizo (1912, Colección Pilar Sobrino Souto); Cristo de Casaldourado, (cir. 1915, Museo de Pontevedra) ou Almiñas (1915/16 aprox., Colección M. Carmen Gastañaduy García, Poio), son obras primas desta tendencia. Este universo é perceptíbel tamén nas súas paisaxes desta altura, aspecto que a crítica do momento captou, como se pode comprobar no seguinte comentario:
De Carlos Sobrino puede decirse que ofrece la nota de regionalismo más intenso, con varios cuadros de una técnica complicada, de cierto sabor misterioso y atractivo. El nocturno, sobre todo, da una intensa emoción á los ojos que curiosean inconscientes en las sombras profundas, creyendo adivinar una mano blanca que hace una seña ó un trasnochador que se aleja. Luar y Anoitecendo, son dos óleos de un lindísimo asunto y pintados con maestría y atrevimiento. (7)
Mais neste contexto o artista elabora obras como Paisaxe industrial, Madrid (1909, Colección Mª Victoria Rasilla Buhigas, Vilagarcía) e Casas de Estrivela (1908, Colección Viúva Francisco Buhigas, Vigo), que son pezas moi interesantes como captación paisaxística non idealista e encaixan tamén nesta sensibilidade dun xeito diferente, cunha contundencia volumétrica de atractiva modernidade.
Estamos perante obras que se sitúan nun contexto que corresponde coa Galiza da crise agraria, cun agrarismo articulado como movemento político e social e cunha loita política pola supresión dos foros que alcanza o seu máximo fragor entre 1910 e 1917, conseguindo o movemento atinxir un carácter de masas e estendéndose as organizacións agrarias por todo o país. As obras de Sobrino, sen seren explicitamente sociais, reflicten esta tensión, cunhas preocupacións comúns co Castelao deste período dos anos dez. A partir desta altura, mediados da década, as respostas dos dous artistas serán diferentes, tendo aínda en común influxos e puntos de vista, como testemuña o propio Castelao no seu diario de 1921 (8). Cómpre lembrar que ambos estaban unidos por unha “fraterna amizade” (9) e expoñen xuntos en 1917 en Pontevedra, nunha mostra comentada e gabada por Francisco J. Sánchez Cantón, daquela xa importante historiador de arte que sitúa a obra de Sobrino no ronsel de Sotomayor:
Por igual vía que Sotomayor marcha Sobrino desde sus primeros pasos buscando ante todo la verdad y el carácter, cualidad, en el arte tan inasible, y en la exposición actual pueden verse sus admirables apuntes de iglesia y casas viejas impregnados de melancólica poesía. tan gallega, género en el que es único, vease por ejemplo la pequeña mancha de unas casas en Villagarcía de noche y dígase si con más sobriedad de medios puede darse mayor impresión de misterio y verdad. Expone además «Cristo de Casal-dourado» que figuró y fué premiado en la Nacional de 1915. (10)
Mais a partir desta altura os camiños de Castelao e Sobrino van bifurcarse. Castelao responderá a esta situación de crise co álbum Nós (1916), unha obra que sinala o comezo da ruptura cos modelos anteriores e abre unha corrente claramente social, lonxe do costumismo, marcadamente crítica, e incorpórase ao nacente movemento nacionalista das Irmandades da Fala. Sobrino seguirá un camiño diferente a partir dos anos vinte. As influencias da estampa xaponesa, do modernismo e posteriormente da art déco, que se fan máis evidentes despois das súas estadías en París en 1921 e en Londres e París en 1923, van ser situadas nun contexto temático de costumismo galego. Sobrino somete os temas, convencionalmente galegos, a unha estilización art déco, con escenas de personaxes populares que semellan saír dunha representación teatral, adobiados con pormenores ideais de xorne romántico. A resposta de Sobrino á crise é, pois, distinta á de Castelao e ten certas semellanzas coa dada por un escritor como Antonio Noriega Varela no plano literario (11). O poeta d’O Ermo situaba o mundo galego nun marco ideal, nun locus amoenus, contraposto á dura realidade que se vivía, chea de carencias, emigración e conflitos e na que se comezaba a manifestar con claridade a ruptura do mundo agrario e mariñeiro tradicional, un mundo que principiaba o seu proceso xeral de desarraigamento, típico da modernidade. É evidente que a pintura de Sobrino responde a este ambiente xeral cunha ollada estetizante, iso non quere dicir que non haxa sinceridade na súa opción, como tamén a hai na poesía de Noriega Varela. Participa a súa postura dun galeguismo (12) que admira o modelo de vida tradicional e que responde contra a modernidade en termos estéticos moderadamente innovadores pero que reflicten con claridade as posturas ideolóxicas. Esta postura é percibida pola crítica do seu tempo; un exemplo é a opinión de Antonio Méndez Casal que nunha conferencia lida na Exposición Regional de Arte Gallego celebrada en Santiago no mes de xullo de 1923 di o seguinte:
Carlos Sobrino ha tomado a su cargo la interpretación del paisaje riente y optimista de Pontevedra. Las casas humildes y blancas, constituyen una excepción dentro de la miseria gallega. Los paisajes de Sobrino nos cantan gráficamente otra Galicia más vistosa y alegre, de la que se desprende una cierta sensación de bienestar. Los hórreos airosos con sus colgaduras de maíz áureo y brillante, ponen en el paisaje un acento ubérrimo. El mar que penetra en la tierra y los prados que entran en el mar, dan una sensación de universal equilibrio que en otras zonas no se percibe. fe en las conciencias acurrucadas a su sombra nobiliaria y piadosa. (13)
Os debuxos, acuarelas e óleos de Carlos Sobrino teñen, ao tempo, un valor e un carácter descritivo-etnográfico, en dúas vertentes: unha de carácter arqueolóxico e moi ligada ao ambiente creado desde finais do XIX pola Sociedad Arqueológica de Pontevedra; e outra máis ligada á etnografía, recollendo, un abano amplísimo da cultura material, sen esquecer tampouco a representación de costumes: construcións populares (moradas, canastros, alpendres, tellados, pechos, petos de ánimas, cruceiros, muíños…); obxectos de uso doméstico (móbeis, cadeiras, vasos, varandas, camas, tecidos…); traxes; representacións de danzas, etc. Neste sentido, a súa postura ten unha evidente ligazón cunha parte importante da cultura galega do seu tempo e penso por exemplo na sección de arquivo etnográfico que nunca faltaba na revista Nós (1920-1936).
De todos os xeitos, e como xa indicamos, na contraposición rural-urbano, tradición–modernidade, Sobrino actúa dun xeito semellante a escritores como Noriega Varela, o que o afasta das posturas galeguistas que logo culminarían no republicanismo e o nacionalismo. O pintor opta polo rural e tradicional fronte ao urbano e moderno, acentuando a partir da década dos vinte a súa opción polas composicións de temática labrega e mariñeira, que chega ao seu apoxeo nas obras de grande formato e barroquismo da década dos trinta como o Tríptico mariñeiro (1930, colección Afundación, Vigo), Romaría en Meaño (ca. 1930, colección particular, Santiago) ou Escena de porto con cruceiro (1939, colección particular, Vigo). Estas obras permiten achegármonos ás chaves do seu constructo plástico e ideolóxico. Unha obra como Romaría en Meaño é un exemplo perfecto do seu estilo desta altura, unha escena festiva coa paisaxe ao fondo e unha composición teatral, de carácter coral, na que se salienta o colorido das vestimentas tradicionais e en xeral os elementos costumistas: festa, relixiosidade popular… Todo o tradicional é connotado positivamente, situándose o artista nun locus amoenus, nun tempo eterno de festiva celebración no que natureza e seres humanos están en simbiose absoluta, en equilibrio ideal, xa sen sombra do desacougo que podiamos percibir en obras da primeira metade dos anos dez. As romarías de Sobrino, como outras escenas populares, revelan non só unha opción estética senón tamén ética e poden ser entendidas desde unha posición ideolóxica, que opta por resolver as tensións desde unha saída idealista. A visión do pintor delata un distanciamento paterno-filial a respecto dos temas representados, nunca un tratamento entre iguais. Trasládanos a esa Galiza ideal vista como unha sociedade en plena harmonía (no pasado) na que conviven en equilibrio coa natureza humanizada labregos, fidalgos e eclesiásticos, como o século XIX imaxinado por escritores como Ramón Otero Pedrayo. Un mundo, xa que logo, ben afastado do que o movemento agrarista tentaba organizar e levar á plena modernidade. Unha Galiza que non existe nin nunca existiu, filla dunha saudade do Antigo Réxime, non unha Galiza auténtica –son consciente de empregar un termo problemático–, unha Galiza reducida a linguaxe, conformada nas regras de xogo e no imaxinario dese “representador” que é o pintor, que, coa súa ollada paternal, disecciona a partir dun sistema binario todo o que se acha fóra dese ámbito: mundo urbano, conflito, pobreza… Galiza é “tradicional”, “primitiva”, “rural” e “ideal”. Ao final esa “realidade” supostamente representada acaba por ser “representación”. Tamén este aspecto foi percibido no seu tempo; comentarios como o de Marica de Mosquera expresan esta percepción cando afirma que nas obras de Sobrino Buhigas está “la Galicia de los viejos cruceros evocadores de otros tiempos lejanos, tiempo de fé sencilla; en las obscuras piedras de los templos antiguos y sobre todo, en ese pazo blasonado, de saliente tejado y pintoresco patín” (14).
A Galiza representada por Sobrino é, pois, un territorio ideal e puro, unha Arcadia revestida dunha auréola inmaculada. Como di o poeta saudosista portugués Teixeira de Pascoaes falando dos poetas galegos: “a concupiscencia do verbo não os maculou ainda; e o espírito fulge na sua nudez esplendorosa. A Galiza vive a sua idade de oiro” (15). Galiza é unha especie de refuxio da espiritualidade, unha terra humilde e inxel. Sobrino actúa na súa obra pictórica cunha concepción semellante, como un idealista radical, transplantando ao país o seu ideal profundamente conservador.
De por parte, do notábel dominio técnico de Sobrino, e da súa valoración contemporánea temos un fermoso testemuño, do tamén pintor Bello Piñeiro, que na revista Nós comenta:
O termo “acuarelas” non convén reialmente sinon como aprousimación, a obras feitas con procedimentos peculiarísimos de Carlos Sobrino e que se arredan abondo do tipo tradicional da acuarela moi fluida, na que o papel intervén non sô como soporte sinon tamén como colaborador importante. A orixinalidade e acerto do procedimento contribuie a aumentar o carauter esencialmente moderno d’istas pinturas, nas que se coidou moito de dar a forma unha expresión crara i-enérxica e a coor intensidade fonda contida en entonacións non moi outas i-estabrecidas c’o evidente propósito de interpretar con xusteza o tipo medio da lus galega.
Os temas son todos inspirados nas vellas e enxebres construcciòns arquiteutónicas da nosa Terra, evocadas con fondo e sutil sentimento da poesía das cousas pintorescas e antergas.
Sobrino leva realizada xa unha longa riola de produccións semellantes que, transportadas a estampa –constituirían unha pubricacion de imenso intrés. (16)
Progresivamente, estes cadros “inspirados nas vellas e enxebres construccións arquiteutónicas da nosa Terra” e na paisaxe idealizada, levan o pintor a unha acentuación desta visión que acaba como obxecto de consumo para a elite social galega que prefire ese universo utópico e non a realidade conflitiva. O costumismo ruralista alcanza, daquela, o seu apoxeo e o seu éxito, tamén comercial; un costumismo que deriva dunha contemplación distanciada e pintoresca do popular. As clases populares son obxecto pero non suxeito das obras. Percibimos que o pintor considera que pode e debe conservar unhas formas de vida, costumes e preocupacións xa distintas dunha burguesía que se sitúa fóra do escenario, no patio de butacas, enxergando a representación. Mais a súa obra xa evidencia a contradición entre un purismo de representación dos temas “locais” e os tópicos comerciais que se fan donos da súa pintura. Obras como Paisaxe d’A Guia (1936, colección particular) coa convencional escena costumista en primeiro plano e a vistosa paisaxe, na que se pode enxergar a propiedade do comitente, ao fondo, son ben ilustrativas deste proceso, que o resultado da Guerra Civil, co aletargamento do ambiente cultural non vai máis favorecer.
(1) Castelao, Diario 1921. Francia-Bélxica-Alemaña, Museo de Pontevedra/ Galaxia, Vigo, 1977, páx. 161.
(2) Ferrater, Gabriel, Sobre pintura, Seix Barral, Barcelona, 1980, páx. 177.
(3) Ferrater, Gabriel, op. cit. 177.
(4) Dieste, Rafael, Encontros e vieiros. Once charlas sobre plástica, teatro e literatura, edición de Arturo Casas, Ediciós do Castro, Sada, 1990, páx. 37.
(5) Dieste, Rafael, op. cit. páx. 43.
(6) “Segundo Salón Ferrolano de Pintura Gallega”, El Correo Gallego, 27-08-1922. Este dato está tirado do CD de documentación da mostra Do primitivo na arte galega ata Luís Seoane. Procesos de creación artística e de identidade nacional, comisariada por José Manuel B. López Vázquez, Fundación Luís Seoane, A Coruña, 2007.
(7) Bujados, Manuel, “Exposición de Arte del Centro Gallego”, Arte Español, ano 1, nº 2, maio, 1912. Información tirada do CD de documentación da mostra Do primitivo na arte galega ata Luís Seoane. Procesos de creación artística e de identidade nacional, comisariada por José Manuel B. López Vázquez, Fundación Luís Seoane, A Coruña, 2007.
(8) Castelao, op. cit., páx. 161: “Está eiquí Carlos Sobrino. Estivo nos Museos e veu algunha esposición. Pensa coma min no tocante ó estado de París”.
(9) Filgueira Valverde, Xosé, Cuarto Adral. Castelao na lembranza, Ediciós do Castro, Sada, 1987, páx. 73.
(10) Sánchez Cantón, F. J. “Exposición Castelao-Sobrino”, Diario de Pontevedra, agosto, 1917. Citado en Vilanova, Fernando M., A Pintura galega (1850-1950), Edicións Xerais, Vigo, 1998, páx 435.
(11) Véxase Forcadela, Manuel, “Antonio Noriega Varela: O galeguista solitario” en Gavieiro da nosa identidade, nº 2, Bos Aires, decembro, 2007, pp. 74-111.
(12) Sobrino chegou a ser proposto por M. Bará Álvarez como “Pintor da Raza” da mesma maneira que Cabanillas era o “Poeta da Raza” e Asorey o “Escultor da Raza”. Bará Álvarez, M. “Carlos Sobrino pintor de la Raza”, Faro de Vigo, 28-8-27.
(13) Méndez Casal, Antonio, Galicia y su arte contemporáneo, conferencia leída en la Exposición Regional de Arte Gallego celebrada en Santiago en el mes de Julio de 1923, Santiago: Tipografía El Eco de Santiago, 1925. Información tirada do CD de documentación da mostra Do primitivo na arte galega ata Luís Seoane. Procesos de creación artística e de identidade nacional, comisariada por José Manuel B. López Vázquez, Fundación Luís Seoane, A Coruña, 2007.
(14) Mosquera, Marica de, “Galicia en la exposición de Ferrol”, Galicia, Diario de Vigo, 8-9-1922.
(15) Bernárdez, Carlos L., “Ramón Cabanillas e o saudosismo. Literatura e ideoloxía no tempo das Irmandades”, Xornadas sobre Ramón Cabanillas, Xunta de Galicia Santiago de Compostela, 2001, páx. 53.
Bello Piñeiro, Felipe, “A pintura galega. O Segundo Salón Ferrolán”, Nós, nº 16, Ourense, 01-02-1923.
You might also like
* Crítica de arte Lito Caramés Pintura
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
* Lito Caramés Pintura
As pinturas de Velázquez, e compañía, desembarcan en Montjuïc
* Lito Caramés Pintura
Os mapas do mundo pictórico, segundo Jorge R. Pombo
More from Carlos L. Bernárdez
As leccións do mestre Castelao
Posted On 12 Fevereiro, 2019 Carlos L. Bernárdez 0
O chegada do óleo A derradeira leición do mestre, propiedade do Centro Galicia de Buenos Aires e agora exposto na …
A pintura de Alfonso Sucasas: o costumismo transcendido
Posted On 17 Outubro, 2016 Carlos L. Bernárdez 0
A vizosa obra de Alfonso Sucasas (Lalín, 1940 – Vila de Cruces, 2012) estivo marcada polas súas fondas fidelidades pictóricas …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
26 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies


document_lang: gl

langs: pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt es zh pt pt pt gl pt gl gl pt gl pt gl pt gl gl pt gl pt gl en fr en en en en pt en ca gl gl gl zh pt pt it de gl pt pt en oc gl pt gl oc es pt pt en es pt es pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
Entrevista ao arquitecto galego Iago Lestegás - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
– Palavra Comum: Que é para ti a Arquitectura?
– Iago Lestegás: Non todo obxecto construído é Arquitectura. Son Arquitectura os edificios clónicos de apartamentos que invadiron, por exemplo, a Mariña e sobre todo os concellos de Foz e Barreiros na burbulla inmobiliaria? Para min iso é simplemente construción. Ou, máis concretamente, especulación. Dende os anos sesenta a inmensa maioría das construcións neste país responderon única e exclusivamente á procura do retorno inmediato dos cartos investidos, que, ademais, a partir da introdución do euro viñan do crédito. Crédito privado, isto é un matiz importante. Privado, aínda que despois se convertese en débeda pública por arte da austeridade e o rescate da banca. A vivenda converteuse no que o xeógrafo David Harvey chama “un caixeiro automático”. Eu diría, usando unha metáfora máis galega, que se converteu nunha vaca que muxir para tirar proveito económico. E a responsabilidade non radica só nos promotores inmobiliarios, nas entidades financeiras e nas autoridades que non regularon o que tiñan que regular (aínda que todos estes si teñen a maior parte da responsabilidade pola súa capacidade de incidencia na economía e na política); a clase media tamén subiu ao carro do investimento inmobiliario e mercou propiedades coa perspectiva da súa valorización rápida e infinita. Foi un proceso complexo no que participaron moitos actores diversos, aínda que obviamente quen creou activamente as condicións legais e económicas para a burbulla -e os que presionaron para que se creasen esas condicións- teñen moita máis responsabilidade da que teñen aqueles que se beneficiaron pasivamente dela.
– Palavra Comum: Que características próprias achas na Arquitectura galega e com que outros modelos nos comunica?
– Iago Lestegás: Nós temos un estilo arquitectónico propio, o Barroco de placas do Simón Rodríguez, o autor da falsa fachada de Santa Clara en Compostela, con esas volumetrías tan espectaculares. E temos o estilo máis sosegado do Casas Novoa nas fachadas da catedral de Compostela ou do fermoso mosteiro de Vilanova de Lourenzá. O Barroco galego foi dunha enorme calidade, en parte grazas á calidade do granito. Un profesor meu en Noruega estaba fascinado con Compostela e chamábaa “a cidade escavada na pedra” por ser toda dese material, fachadas e pavimento. Parecíame unha metáfora fermosa. Os galegos necesitamos elevar a nosa autoestima. Moitas veces os de fóra valoran moito máis ca nós as nosas cousas, incluído o noso patrimonio, que podería estar máis coidado, preservado e protexido.
Sobre os modelos… coido que a calidade do noso Barroco suxire paralelismos con Sicilia, onde tamén hai unha arquitectura barroca espectacular, sendo tamén un territorio periférico no espazo europeo, froito duns factores históricos específicos como é o caso galego. No eido da arquitectura popular, é obvia a continuidade alén do Miño, no norte de Portugal, onde as tipoloxías arquitectónicas e o modelo de ocupación do territorio son moi semellantes, a diferenza do que ocorre coa Meseta, onde a paisaxe natural é construída e muda radicalmente alén dos Ancares.
– Palavra Comum: Como é a tua visão da Arquitectura actual? Que caminhos achas conveniente transitar nestes tempos?
– Iago Lestegás: En xeral é frívola ou insípida, ou ambas, agás honrosas excepcións. Hai boa Arquitectura que se preocupa polo contexto físico e social, que coida os materiais, que busca dar resposta a necesidades concretas, incluso que se preocupa pola crise habitacional ou a ambiental… pero eses casos son excepcións, non son en absoluto a norma. Temos incluso casos de boa arquitectura contemporánea galega condenada á piqueta mentres moreas de construcións que constitúen atentados á legalidade, á paisaxe e á cidade, permanecen ad infinitum. A interpretación que se adoita facer da tan ultraxada legalidade urbanística neste país é difícil de entender sen ter en conta intereses moi particulares e poderosos que creo que son evidentes a todo o mundo e non é necesario especificar.
– Palavra Comum: Qual é a tua perspectiva sobre o urbanismo contemporâneo?
– Iago Lestegás: O urbanismo foi secuestrado polo interese económico particular. Só así se entende a destrución constante que deste país estamos a facer dende os anos sesenta, acelerada dende a creación da Eurozona co acceso fácil e barato ao crédito até o contaxio da crise do mercado inmobiliario dos Estados Unidos a partir de 2008. O urbanismo non é o que na miña opinión debera ser: unha ferramenta coa que ordenar e xestionar o marco das nosas vidas e dos que están por vir. As accións humanas sobre o territorio deberan ser pensadas con moito coidado, porque son dificilmente reversibles. O trazado dunha autovía ou dunha autoestrada, por exemplo, vai quedar aí. Non podemos permitir erros nisto, e moito menos cafradas como a que supón o trazado da A-76 a través da Ribeira Sacra. Estamos tolos? Lamentablemente, o urbanismo e a ordenación do territorio en xeral adoitan ser reducidos a unha mera estratexia na que un grupo reducido, ben definido e ben organizado de actores tentan repartir e acaparar os beneficios que xera a produción da cidade. Pode haber algunhas farangullas que deixan caer da mesa para que os pequenos propietarios (e no noso país hai un gran número deles) fagan algún negocio, pero a inmensa maioría do pastel queda no seu papo, evidentemente. Ás veces (poucas) a mobilización social obstaculiza os seus obxectivos.
– Palavra Comum: Que relação existe entre esse urbanismo e a economia e a sociedade?
– Iago Lestegás: O urbanismo é economía, tendo en conta os enormes intereses e cartos en xogo. É imposible entender o urbanismo sen entender a economía. Por exemplo, no noso caso, sen entender a cuestión da inserción de España na Eurozona, que é curiosamente un tema tabú no debate político dominante. A creación do euro e a súa adopción inmediata polos países do Sur xerou un fluxo moi abundante de crédito do centro cara á periferia da unión monetaria. Este crédito foi canalizado por parte do sector financeiro desregulado cara aos chamados sectores non transaccionables, que son aqueles que están máis protexidos da crecente competencia internacional no marco dunha economía cada vez máis globalizada. Entre eses sectores non transaccionables destacan a construción, o sector inmobiliario, as infraestruturas… e foi exactamente cara a eses sectores, e non por exemplo cara á industria manufactureira que si estaba exposta á competencia das importacións alemás ou asiáticas, cara a onde foi dirixido ese crédito, estimulado evidentemente por unha lexislación urbanística, simbolizada na Lei do Solo de Aznar de 1998, que era moi favorable á especulación inmobiliaria. Foi unha conxunción de factores e responsabilidades que ninguén se atreveu a parar mentres daba cartos até que nos rebentou nos fuciños.
Sobre a relación do urbanismo coa sociedade, o urbanismo é deliberadamente un proceso excesivamente burocrático e nada participativo. En consecuencia, a sociedade é excluída totalmente da toma de decisións sobre os espazos que habita, que son feitas en base a intereses diferentes dos da maioría. O proceso habitual consiste na publicación de textos técnicos infumables que presentan a construción da cidade como algo científico e obxectivo, cando é un proceso onde se poñen en xogo moitos intereses, e un breve período para formular alegacións por escrito no que normalmente só se implican aqueles propietarios que teñen intereses económicos moi particulares que queren promover ou protexer. Pero é moi difícil mobilizar o interese público con estes mecanismos. Estaría ben pensar nun debate plural e aberto, o que queremos facer co territorio. E despois, en base a iso, definir un marco legal que leve á súa materialización.
– Palavra Comum: Fala-nos da tua visão do mundo… Onde estamos e para onde deveríamos ir…
– Iago Lestegás: Vivimos nun mundo onde moitos millóns de persoas pasan fame. Deses moitos millóns, a inmensa maioría viven en Asia, África e América Latina e o Caribe. Isto temos que telo en conta cando falamos dos nosos problemas no sur de Europa. Non perdamos a perspectiva. Como me dixo un amigo na Arxentina, o reparto da riqueza do mundo foi feita hai 500 anos e os europeos estamos no lado gañador. Durante os dous anos que vivín en Buenos Aires mudou bastante o meu xeito de ver o mundo. Creo que comecei a entendelo dende outras perspectivas. Os europeos en xeral temos unha visión moi limitada do planeta e hai un descoñecemento brutal, alimentado polos medios de comunicación, de todo o que acontece fóra do noso contexto máis inmediato. Onde estamos? Nun momento histórico de concentración do poder e da riqueza e de aumento brutal das desigualdades sociais e territoriais. A globalización reduciu as distancias pero aumentou as diferenzas. Esta dinámica só poderemos mudala se actuamos con cooperación entre pobos, sempre dende a autonomía e a soberanía de cada un deles, pero con solidariedade e recoñecemento mutuo, porque o capital global está cada vez máis concentrado e unificado no seu accionar, como se ve agora en América Latina co proceso de restauración conservadora a escala rexional que están a sofrer varios dos seus países de xeito simultáneo. A nivel europeo, é fundamental a colaboración entre os pobos do Sur para democratizar o continente no seu conxunto. Hoxe, a elección é entre democracia ou oligarquía. Eu véxoo así.
– Palavra Comum: Que projetos tens e quais gostarias chegar a desenvolver? Fala-nos, também, de Strelka.gal.
– Iago Lestegás: Estou a rematar a miña tese de doutoramento sobre urbanismo e desenvolvemento económico, con Lisboa como caso de estudo. Ese é o meu proxecto principal agora mesmo, ao que adico a inmensa maioría do meu tempo mentres estou en Lisboa como investigador visitante. Cando entregue a tese abrirase un novo período da miña vida que aínda non sei exactamente en que consistirá nin onde transcorrerá. Strelka.gal é un proxecto que comecei en xaneiro deste ano co economista Adrián Dios. Había tempo que falabamos de facer algo así, un videoblogue de divulgación sobre cuestións que nos parecen importantes e que vemos que non teñen a presenza mediática que deberían ter. É algo totalmente amateur que imos facendo na medida das nosas capacidades e posibilidades, pero vai indo ben, ou polo menos eu estou bastante contento co resultado até o de agora. Oxalá teña moito futuro!
(Galiza) Ramiro Torres nasceu na Corunha no 1973 e estudou Graduado Social. Tem publicado poemas na revista 'Poseidónia' e 'Agália', assim como no blogues 'A fábrica' e 'A fábrica da preguiça'. Inaugurou as edições do Grupo Surrealista Galego com o seu livro "Esplendor Arcano".
You might also like
* Entrevistas Ledicia Costas
Entrevista | Ledicia Costas: “Son unha escritora bastante instintiva”
* Entrevistas Poesia Rebeca Baceiredo
Entrevista | “O Canto da Sibila” de Rebeca Baceiredo
* Entrevistas Estela Pan Vázquez Teatro
Entrevista a Carlos Caetano Biscaínho Fernandes
Entrevista a Xulio Álvarez García
Posted On 18 Março, 2015 Ramiro Torres 0
- Palavra Comum: Que é para ti a Arquitectura? - Xulio Álvarez: Unha linguaxe artística en permanente revisión, un reto revitalizante …
Entrevista a Óscar Pedrós
Posted On 17 Dezembro, 2014 Ramiro Torres 0
- Palavra Comum: Que é para ti a Arquitectura, um trabalho ou uma paixão? Por que? - Óscar Pedrós: Como bom …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
6 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies


langs: pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt pt oc pt pt gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl en fr en en en en gl en fr pt pt pt de pt pt gl fr pt pt gl en fr en pt gl oc gl pt gl en es pt es pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
O gato de Hilario - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
Hilario volveu de América máis pobre que marchara. Para disimular a súa frustración, presumía diante dos colegas de ter vivido en Brooklyn un sen fin de aventuras; ata de pertencer a unha famosa banda de gángsters alá polos dourados anos vinte.
No asalto a una importante xoiería, os dividendos do roubado reportáranlle a Hilario un diamante purísimo do tamaño dun ovo de paspallás. Mais por mor dunha delación, a banda caera en mans da policía, agás un, que saíu sen problema da redada, ao escapulirse dos detectives. O tal non era outro que Hilario, quen ao amparo da noite, apresurouse a agachar o diamante nun burato, baixo unha pedra da ponte de Brooklyn. Esperaba que a a poli esquecese o asunto, recuperar logo o seu diamante, e volver rico á terra, disposto a emprender unha vida honrada, para a que non lle faltaban calidades.
Vendo Hilario que as cousas se complicaban, puxo o mar por medio. Volveu a Galicia sen máis riquezas que os soños e unha boa vestimenta para cegar aos paisanos: traxe gris, a raias diplomáticas, sombreiro de feltro, calado ata as cellas, camisa e garabata de cores rechamantes, e zapatos novos, baixo os que tremeu o chan do peirao cando botou os enormes pés fóra do barco, pisando coa firmeza dos que triúnfan. Coa fachenda e a labia que gastaba, de seguida espertou a admiración de parentes e veciños que axiña empezaron a chamalo “Un americano a raias”. Iso ía polo traxe, do que nunca se apeaba. Amigo de dobrar o lombo non era, e o primeiro que se lle ocorreu foi vender axiña a herdanza que lle tocou pola lexítima. Unhas boas terras de labradío. Cos cartos puxo taberna, onde o viño corría de balde, se os clientes sabían escoitar. Así foi como toda a parroquia soubo das correrías ata aquí contadas e do famoso diamante, agochado unha noite, baixo unha pedra na ponte de Brooklyn. O diamante, co tempo, foi medrando nas fabulacións do taberneiro, ata adquirir o tamaño dun ovo de galiña.
Hilario xuraba que un día volvería a Brooklyn, a rescatar o seu tesouro, e vivía coa ilusión de mostrarlles aos incrédulos clientes a famosa xoia, que levaba máis de vinte anos fermentándolle nos miolos. Tiña Hilario unha querenza: O seu gato Washington. Washington era un gato atigrado, que non se separaba nunca del, nin poñía obxeccións ás medras do famoso diamante, que ía xa polo tamaño dun ovo de avestruz.
Chegou o día en que perdida a credibilidade, e o vistoso traxe a raias, o único que lle aguantaba as lerias era o gatiño.
-A Washingtón só lle falta falar! Disimula porque no pasado foi un cantante de mérito!
De como Hilario foi acusado de asasinato en primeiro grao non tivo a culpa ninguén máis ca o gato.
Unha mañá, entrou un veciño todo alporizado na taberna, advertíndolle que ao seu Washington acababan de atropelalo na rúa, onde se é que a tiña, non tardaría nin ren en entregar a ánima. Saíu Hilario a fume de carozo, lamentándose e botando as mans á cabeza. Cando chegou onda o animal, este, aínda que os gatos teñen sete vidas, a piques de despedirse da derradeira, abriu un ollo, e clamou con ascendente voz de barítono.
– “Vinganza, Hilario, vinganza!! Atropeloume o carro da panadería Barbeito!”
– Cago no gato! Xa sabía eu que falaba! Por que diaños esperaches a morrer para pronunciarte? –berrou o taberneiro fóra de si.- Despois, correu entolecido a buscar unha vella pistola que agochaba baixo o colchón; presentouse con ela na panadería e, sen mediar palabra, disparoulle catro tiros ao panadeiro. Logo de caerlle a perpetua, Hilario acabou no cárcere, contándolle a quen o quixera escoitar, que noutrora fora un gángster de mérito, aló en América, onde deixara agochado, nun lugar moi coñecido, o máis fabuloso diamante que ninguén puidese imaxinar.
– O día que lisque do caldeiro, -dicía- irei buscar o meu diamante. É tan grande e brilla coma un sol pequeno! Tede por certo que aínda segue agochado baixo unha pedra da ponte de Brooklyn, agardando por min.
O mellor don con que fun bendicida ao nacer foi cunha sede infinita de libros. O gusto por respiralos e lelos, tan pronto aprendín a ler. Poeta e narradora, dedícome a crear universos que conxugan o realismo e a maxia.
You might also like
* Alfredo Ferreiro Crítica literária Ilustração Narrativa Referências literárias
A inefável contradição de José Saramago (apontamentos à volta do processo criativo)
* Narrativa Xavier Frias Conde
O porquê não se importa
* Aida Saco Beiroa Alfredo Ferreiro Ilustração Letras Música Narrativa
Vencedores no Certame de Narrações Breves Manuel Murguia de Arteijo
More from Chelo Suárez
Emulando a Juan Eduardo Cirlot
Posted On 28 Maio, 2017 Chelo Suárez 0
Recreando ao meu admirado poeta Juan Eduardo Cirlot. Meu pranto Meu pranto é a cruz que me condena, meu pranto vai pola xustiza …
Posted On 30 Março, 2017 Chelo Suárez 0
Sebas era sepultureiro, como o foran o seu pai, o avó, seu bisavó e máis o tataravó. Era o seu …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
6 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies


langs: gl gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt es de gl pt gl gl gl gl gl gl gl en es en en en pt gl en oc es gl gl fr pt pt gl de pt gl pt en ja pt gl pt fr es pt pt en es pt es pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
Os Beasleys: unha historia de resistencia lingüística no País de Gales - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
No comezo do seu famoso discurso radiofónico Tynged yr Iaith (‘O destino da lingua’), Saunders Lewis, fundador do partido nacionalista galés Plaid Cymru, afirmaba en 1962 que “Gales sen a lingua galesa non será Gales”. Lewis denunciaba entón as políticas negativas cara ao galés levadas a cabo historicamente polo goberno do Reino Unido, e a pasividade da mesma poboación galesa ante o maltrato sufrido pola súa lingua. A conclusión do líder nacionalista foi a seguinte: “non será doutro xeito que a través dunha revolución que se restablecerá o galés en Gales. O éxito só é posible por métodos revolucionarios”.
Hoxe en día, o galés goza do status de lingua co-oficial. O bilingüismo inglés-galés está presente nos sinais das rúas, nos documentos e webs oficiais, nas facturas da auga e do gas, etc. Probablemente, esta non sería unha solución que contase coa aprobación de Lewis, xa que a presenza do inglés non deixa de dotar ao galés de certa invisibilidade e permite que se poida ignorar completamente esta lingua mentres que o inglés mantén a súa posición de dominancia intacta. Porén, o camiño cara a este bilingüismo non foi nin moito menos doado, e o discurso de Saunders Lewis tense visto como inspirador dunha serie de accións de protesta e iniciativas para a promoción da lingua (incluída a creación de escolas galesas monolingües) que levaron ao recoñecemento legal do galés e á súa recuperación.
Hai xa algún tempo, na Universidade de Bangor (onde traballo), tiven a oportunidade de visitar unha pequena exposición que recollía documentos e fotografías que reflexaban a devandita loita do activismo galés nos anos posteriores ao discurso de Lewis, e sobre todo no ámbito da propia universidade no período 1976-1984. Unha daquelas imaxes capturaba, por exemplo, sinais de tráfico (en inglés) que foran arrincados como forma de protesta en contra da ausencia do galés na vida pública.
A historia contada naquela exposición que máis me impresionou foi a dos Beasleys, un matrimonio galés-falante que loitou durante oito anos para que as facturas dos seus impostos locais fosen escritas na súa lingua. Por unha desas felices casualidades, acompañábame aquel día o meu amigo Myfyr, nado na comarca e estudante de doutoramento en Bangor. Ao chegar a unha das vitrinas, sinalou unha foto: “Esa é a miña avoa”. Foi entón cando coñecín a historia de Trefor e Eileen Beasley.
Ao pouco de casar, en 1952, e despois de mercar unha casa na vila de Llangennech, Eileen Beasley escribiulle ao goberno local, pedindo que as facturas dos impostos lles chegasen en galés. Ante a rotunda e mesmo hostil resposta do concello, os Beasleys negáronse a pagar os impostos até que a normativa respecto á lingua cambiase. Durante oito anos, foron levados dezaseis veces a xuízo, e como forma de compensación pola falta de pagamento, os alguacís foron confiscando os seus bens persoais ao longo dos anos: o mobiliario, as estanterías, o piano, mesmo os agasallos que recibiran na súa voda. “Acabaron levando a moqueta”, dixo Myfyr. O único que quedou na casa foi un bote de marmelada que fixera Trefor. Pero os Beasleys resistiron, fieis aos seus principios e conscientes da importancia que as súas accións tiñan para a súa lingua. Na mesma vitrina da exposición podíase ver unha folla de papel envellecido, escrita en galés e en inglés. As penurias pasadas polos Beasleys convertéronse en testemuño da dificultade do seu triunfo: en 1960 recibiron do concello unha factura bilingüe, que por fin incluía o galés.
No antedito discurso de 1962, Saunders Lewis refiriuse á loita dos Beasleys, que son considerados actualmente como precursores do activismo a prol do galés. Eileen Beasly é, en particular, chamada a Rosa Parks de Gales ou a “nai da acción directa” no país. A loita da parella ten sido mesmo levada á literatura infantil pola escritora Angharad Tomos, en Darn Bach o Bapur  (Un pequeno anaco de papel), quen tamén escribiu unha obra de teatro baseada na súa historia, Dyled Eileen (A débeda de Eileen).
Accións coma as dos Beasleys lémbrannos a importancia que ten cada acto individual na loita por unha sociedade máis xusta e na defensa da lingua propia do país. As verbas do líder nacionalista galés mencionadas ao comezo lembran o dito por Castelao en Sempre en Galiza: “Se aínda somos galegos é por obra e gracia do idioma”. Como mostra a historia da lingua galesa, a defensa da identidade lingüística propia é normalmente un camiño cheo de atrancos, e os Beasleys son sen dúbida un exemplo para os falantes de linguas minorizadas.
(Galiza-Gales) David naceu na Coruña, onde se licenciou en Filoloxía Hispánica. En 2005 emigrou ao País de Gales. Tras obter o seu doutoramento, acadou a praza de profesor titular de Estudos Hispánicos na Universidade de Bangor. Xunto con Martín Veiga, é co-editor da revista Galicia 21: Journal of Contemporary Galician Studies. Ademais da súa actividade académica, David foi membro de diversos grupos musicais, entre eles Nouvelle Cuisine. En 2011 publicou un disco con María do Cebreiro, titulado ‘Lembrarás este cuarto?’(https://bangor.bandcamp.com/album/lembrar-s-este-cuarto).
You might also like
Crónicas David Miranda Barreiro Política
Viaxe ao corazón de Gales
David Miranda Barreiro Política
“This Thing of Darkness”. A cara escura do Brexit
Crítica literária David Miranda Barreiro
Unha conversa con Llywelyn
“Fazer rede” por Fausta Cardoso Pereira
Posted On 27 Setembro, 2018 Fausta Cardoso Pereira 0
Abrir a porta e respirar o entusiasmo do novo. Olhar em frente e não saber por onde começar. Encantar-me com …
“Piruá”, por Kerley Carvalhedo
Posted On 7 Agosto, 2018 Palavra Comum 0
"Piruá": Terminado o filme levamos nosso lixinho para descartar na saída, não sem antes saber pelo meu amigo que o …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
6 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies