langs: es gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl ast es gl gl gl gl gl en gl es es es es es fr en nl pt pt es en es es pt gl pt gl pt gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl ca es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl lt es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl ast gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl pt gl en sv fr de de fr fr fr sv en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en fr gl de gl oc gl sv gl fr en pt pt es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl gl gl es de gl gl gl fr fr en ru gl gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl ast es gl gl gl gl gl en gl es es es es es fr en nl pt pt es en es es pt gl pt gl pt gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl ca es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl lt ca gl es ca en

text:
1ª Conferencia Anual: Irlanda e as novas formas da vida internacional | Fundación Plácido Castro
Presentación: Unha fundación para Plácido Castro
A primeira etapa británica (1908-1930)
Da guerra ó exilio (1936-1948)
A segunda etapa británica (1949-1955)
Exposición fotobiográfica: Documentos gráficos sobre a vida e obra
Plácido Castro en 10 preguntas
Plácido Ramón Castro del Río (English Version)
Juan M. Trillo Santamaría e Rubén C. Lois González
1ª Conferencia Anual: Irlanda e as novas formas da vida internacional
2ª Conferencia Anual: “Nós, os pobos das Nacións Unidas…” Fantasía e realidade dunha orde internacional
3ª Conferencia Anual: Portugal e o galeguismo
4ª Conferencia Anual: Galicia, un país de Europa
5ª Conferencia Anual: Plácido Castro no teatro galego, preámbulo posible
6ª Conferencia Anual: Significado e importancia de Plácido Castro no panorama da tradución en Galicia
7ª Conferencia Anual: Plácido Castro e a Prensa da súa época
8ª Conferencia Anual: A poesía en Plácido Castro
9ª Conferencia Anual: Plácido Castro e o debate sobre o celtismo en Galicia
10ª Conferencia Anual: Plácido Castro e o seu modelo de desenvolvemento turístico para Galicia
11ª Conferencia Anual: Linguas e educación. Unha reflexión ao fío do debate
12ª Conferencia Anual: Nacionalismo ¿unha teoría política vixente?
13ª Conferencia Anual: Galeguismo e saudade: A visión de Plácido Castro
14ª Conferencia Anual: Plácido Castro, Rosalía e ‘Cantares gallegos’
15ª Conferencia Anual: Plácido Castro e a arte galega do seu tempo
16ª Conferencia Anual Plácido Castro: Plácido Castro e o humanismo, onte e hoxe
17ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido Castro, Johán Carballeira e os debates (e inquedanzas) do seu tempo”
18ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido R. Castro e a loita pola Autonomía de Galicia”
19ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido Castro e o universalismo galeguista”
20ª Conferencia Anual Plácido Castro: “O GALEUZCA e Plácido Castro”
Premio de Tradución Plácido Castro 1ª edición 2001
Libros da Fundación e sobre Plácido Castro
Texturas Internacionais nº8: Irlanda en Plácido Castro
Galicia, un país no mundo
Plácido R. Castro del Río, unha escolma xornalística
Galicia e a Sociedade das Nacións
Un galego en Irlanda
Plácido Castro: A despedida dos amigos
1933-2013: 80 anos da participación e admisión de Galicia no Congreso de Nacionalidades Europeas
101 Máximas de Plácido Castro
Congreso sobre Plácido Castro e o seu tempo
XVI Conferencia Anual Plácido Castro
“Poesia inglesa e francesa vertida ao galego”
XVII Conferencia Anual Plácido Castro
Facebook Twitter Youtube Youtube
Presentación: Unha fundación para Plácido Castro
Quen é Plácido Castro
A primeira etapa británica (1908-1930)
O compromiso galeguista (1931-1936)
Da guerra ó exilio (1936-1948)
A segunda etapa británica (1949-1955)
Os derradeiros anos (1956-1967)
Exposición fotobiográfica: Documentos gráficos sobre a vida e obra
Máximas e Reflexións de Plácido Castro
Plácido Castro en 10 preguntas
1. ¿Onde radica a singularidade de Plácido Castro?
2. ¿Que formación recibiu Plácido Castro?
3. ¿Como se fixo galeguista?
4. ¿Que ideas principais poden resumir o pensamento de Plácido Castro?
5. ¿Cales son as súas principais facetas?
6. ¿Que dicir do Plácido xornalista?
7. ¿E do militante político?
8. ¿E do tradutor?
9. ¿Como encadralo en termos de ideoloxía política?
10. ¿Como concibía o nacionalismo?
Ensaios e outras obras
1ª Conferencia Anual: Irlanda e as novas formas da vida internacional
2ª Conferencia Anual: “Nós, os pobos das Nacións Unidas...” Fantasía e realidade dunha orde internacional
3ª Conferencia Anual: Portugal e o galeguismo
4ª Conferencia Anual: Galicia, un país de Europa
5ª Conferencia Anual: Plácido Castro no teatro galego, preámbulo posible
6ª Conferencia Anual: Significado e importancia de Plácido Castro no panorama da tradución en Galicia
7ª Conferencia Anual: Plácido Castro e a Prensa da súa época
8ª Conferencia Anual: A poesía en Plácido Castro
9ª Conferencia Anual: Plácido Castro e o debate sobre o celtismo en Galicia
10ª Conferencia Anual: Plácido Castro e o seu modelo de desenvolvemento turístico para Galicia
11ª Conferencia Anual: Linguas e educación. Unha reflexión ao fío do debate
12ª Conferencia Anual: Nacionalismo ¿unha teoría política vixente?
13ª Conferencia Anual: Galeguismo e saudade: A visión de Plácido Castro
14ª Conferencia Anual: Plácido Castro, Rosalía e 'Cantares gallegos'
15ª Conferencia Anual: Plácido Castro e a arte galega do seu tempo
16ª Conferencia Anual Plácido Castro: Plácido Castro e o humanismo, onte e hoxe
17ª Conferencia Anual Plácido Castro: "Plácido Castro, Johán Carballeira e os debates (e inquedanzas) do seu tempo"
18ª Conferencia Anual Plácido Castro: "Plácido R. Castro e a loita pola Autonomía de Galicia"
19ª Conferencia Anual Plácido Castro: "Plácido Castro e o universalismo galeguista"
20ª Conferencia Anual Plácido Castro: "O GALEUZCA e Plácido Castro"
Máximas e Reflexións de Plácido Castro
Nova Ampliar Link Facebook Twitter
Plácido Castro en 10 preguntas
1. ¿Onde radica a singularidade de Plácido Castro?
2. ¿Que formación recibiu Plácido Castro?
3. ¿Como se fixo galeguista?
4. ¿Que ideas principais poden resumir o pensamento de Plácido Castro?
5. ¿Cales son as súas principais facetas?
6. ¿Que dicir do Plácido xornalista?
7. ¿E do militante político?
8. ¿E do tradutor?
9. ¿Como encadralo en termos de ideoloxía política?
10. ¿Como concibía o nacionalismo?
Ensaios e outras obras
1ª Conferencia Anual: Irlanda e as novas formas da vida internacional
1ª Conferencia Anual: Irlanda e as novas formas da vida internacional
I Conferencia Anual Plácido Castro, pronunciada por Fernando Pérez-Barreiro Nolla (Vilagarcía de Arousa, 25 de xaneiro de 2000).
Pronunciada por Fernando Pérez-Barreiro Nolla (Vilagarcía de Arousa, 25 de xaneiro de 2000)
Irlanda é un asunto que estaba no cerne das preocupacións intelectuais e das afecións estéticas de Plácido Castro. Digo un asunto e debería dicer un mundo:unha realidade xeográfica e histórica e tamén unha ricaz paisaxe do imaxinario. O político, o literario, o fantástico e o real mistúranse no que evoca ese nome. E misturadas ían todas esas perspectivas na Irlanda que coñeceu o Plácido e da que ele e outros da sua xeración galeguista se ocuparon con agarimo e esperanza. A “irmanciña adourada que pasache-lo mar” era unha irmá celta asoballada e un tecido anímico de anceios de redención. Non sempre ía o entusiasmo acompañado do coñecimento e da crítica entre os galeguistas de aquela xeración nen de outras, Aí levaba o Plácido unha grande vantaxe; no coñecimento sobre todo, que no caso dele era directo. A sensibilidade que informa as suas fotografías de escenas irlandesas é a do celtismo da época, como, por suposto, a das suas traduccións e adaptacións de Yeats. A simpatía que sentía pola causa do nacionalismo irlandés e evidente; pero o entendimento do imperialismo británico que adquirira na sua perspicaz observación desde perto da vida política inglesa é moito mais claro e moito mais sutil e matizado que a versión simplificada que corría e corre aínda polo mundo. Eu querería seguir ese exemplo de empatía temperada pola análise para achegarnos aos problemas de Irlanda, que son tamén problemas da Gran Bretaña, de Europa e do mundo, como se vai vendo cada vez mais claro.
Hoxe quero falar das novidades na Irlanda. Pero a historia, á que tantas veces xe lle bota a culpa dos terribeis problemas da Illa, está sempre presente, e non me parece que se poda esquecer. Acaban de aparecer trazos que poden ser presaxios de novas configuracións da política internacional e nacional. Pero tamén é verdade que o problema do nacionalismo irlandés é un dos que parecen ter mudado menos nos seus termos esenciais, non só neste século que acabamos de deixar ás costas senon desde o século anterior, o dazanove, no que naceron tantas cousas e ideias que aínda están vivas .Cando lemos a prensa do fin da era victoriana poucas cousas estarán máis perto dos problemas de hoxe que os grandes debates sobre o Home Rule e as dificultades de Gladstone, e as suas relacións con Parnell, por exemplo. A proximidade aumenta cando imos chegando aos tempos inmediatamente anteriores e seguintes á Guerra do 14, coa renovación dos malfadados proxectos de leis de Home Rule polo goberno liberal de Asquith, o adiamento da lei xa aprobada, por mor da Guerra, e, despois desta, o nacimento do Sinn Fein, a Rebelión da Pascua de 1916, o Estado Libre, a Guerra Civil, e, sobre todo a Partición da Illa e o nacimento do Ulster moderno, que vai ser realmente a novidade no século XX.
Até ese ponto da historia chegaron as observacións capitáis do Plácido, e aínda que acompañóu a evolución dos acontecimientos até moito mais tarde, esa foi a situación que determiñou as suas análises. O que me parece que valería a pena facer hoxe é ver o que mudou entre os tempos de Plácido Castro e os nosos tempos. O que hai de novo a pesares de tanto que é sempre o mesmo.
Diferencias de enfoque para nós, galegos; diferencias nos protagonistas e diferencias no aparello institucional e no marco internacional.
A primeira diferencia de que vou falar é de enfoque e perspectiva. No decenio de 1920 e aínda no de 1930, o problema colocábase no marco do Imperio, era un problema imperial coa colonia máis próxima, máis problemática e máis paradóxica. A independencia da República de Eire foi a segunda, despois da dos Estados Unidos de América, e precedeu á grande descolonización que tería que esperar até despois da Segunda Guerra Mundial. Foi moi radical, ademais,na rapidez con que o primeiro Presidente, Cosgrave, e sobre todo de Valera depois da victoria do seu partido en 1932, fóronse desprendo das limitacións da condición de Dominio dentro da Commonwealth.que tiña gaño o Estado Libre de Irlanda no Tratado de 1922. Hoxe, e aínda que no discurso central do nacionalismo e especialmente na sua versión ultramarina, nos Estados Unidos de América, se siga mantendo con respeito a Irlanda do Norte tal perspectiva imperial, non me parece que se poda prantexar o problema xa neses termos. E certamente nos últimos acontecementos do proceso de paz, desde o Acordo Anglo-Irlandés de 1985 até estes días, o abandono explícito desa perspectiva foi un dos factores mais importantes para o proceso de paz. O problema volta a unha base de relacións entre comunidades que compartillan un territorio. Se queremos falar en termos de nacionalismo, o Goberno británico defróntase na Irlanda do Norte con dous nacionalismos: un católico –ou de cultura e tradición católicas– e outro protestante –ou de cultura e tradición protestantes-–.Nesa situación apreséntase a posibilidade dun novo tipo de relacións internacionais, interrexionais e mesmo intermunicipais, con criterios novos e diferentes, dos que falaremos mais adiante.
Aquí teño que falar de algo que sempre me chamóu a atención na discurso galeguista sobre o nacionalismo irlandés. E ten que ver con esa perspectiva imperial vixente durante tanto tempo. O principal argumento para ter suxeita a Irlanda era desde ese punto de vista estratéxico, o dunha estratexia forxada no grande enfrentamento, no século XVI, de dous imperios: o español e o británico. A lealdade de Irlanda á Inglaterra protestante era máis que dudosa. A historia de complicidade coas potencias católicas daba motivo para temer un ataque polas costas contra a Gran Bretaña. No XVII, Irlanda foi o último reducto da oposición, primeiro á Commonwealth de Cromwell e despois ao restabelecimento do protestantismo constitucional por Guillermo de Oranxe. Nos dous casos, houbo levantamentos católicos de gran violencia, e no segundo está a orixen da mitoloxía unionista do Ulster. No XVIII, curiosamente, sería a Francia revolucionaria, e non a católica, a que apoiaría a insurxencia irlandesa (de católicos e protestantes xuntos desta vez). Pero sempre está aí o temor á puñalada polas costas.
Nese proceso, a simpatía de España ía á Irlanda, naturalmente, por motivos relixiosos e imperiáis. Eu encontro ecos automáticos e sen crítica desa actitude na simpatía do galeguismo, que neste caso aceitóu sen moita crítica a ideoloxía imperial española. O componente relixioso, fanático moitas veces, do nacionalismo irlandés na época da pre-independencia e despois da independencia, non parece terlle chamado a atención aos galeguistas, moitos deles agnósticos ou non especialmente devotos. Pensemos, por exemplo, na movilización oficial e popular de apoio a Franco en 1936. É certo que houbo irlandeses nas Brigadas Internacionais, pero tiveron que sair moi caladiños, e ás veces contra a vontade dos seus sindicatos, os que eran sindicalistas, e non despedidos a bombo e platillos como os Camisas Azuis do xeneral O’Duffy que chegaron a Ferrol, e que, por certo, voltaron a Irlanda sen pena nen gloria despois de algúns incidentes pouco gloriosos e pouco edificantes.
O Plácido recoñería sen dificultade tres dos protagonistas do conflicto: o Goberno británico, o Goberno da República de Irlanda e o Sinn Fein.
Notaría algunhas mudanzas nos tres. En Londres, sorprenderíalle, seguramente, o desinterés polo aspecto territorial da cuestión, incluso no Partido Conservador. Nos seus tempos, o Partido Liberal, do que era simpatizante, defendía, desde os tempos de Gladstone, a autonomía parlamentaria de Irlanda, o Home Rule. Os Tories, en cambio, eran refractarios a esa autonomía, e, cando a viron próxima, apoiaron decididamente aos partidarios de manter a unión, protestantes na maioría e concentrados no Ulster, no nordeste da Illa. Hoxe reina en Westminster unanimidade no tratamento do problema irlandés. E unánime ou pouco menos é tamén a indiferencia da opinión pública ante o problema. Goberno e opinión coinciden na necesidade de afastarse có menor dano posible desa explosiva situación.
Encontraría tamén mudado ao Sinn Féin. Non vou levalos aquí polo tortuoso camiño da evolución do Sinn Féin e o seu papel na política da República e do Norte desde que Arthur Griffith o fundara en 1908 –eso sería contar a historia da illa de Irlanda no século XX– , pero vou salientar unha mudanza que aconteceu en 1969-1970 e que trouxo á tona o nome dos “Provisionais”, que é hoxe tan familiar para quen leia a imprensa. A cuestión discutida entón foi a do non recoñecimento do parlamentos de Dublin e de Belfast, que até entón era política oficial dese Partido, que vivía do irredentismo e da loita por unha Irlanda unida .Para eles, as institucións soberanas de Dublin e as autónomas de Belfast eran resultado da aceptación do Tratado e a partición da Illa que deran lugar á Guerra Civil de 1922-23. Os que a finais do decenio de 1960 querían recoñecer prácticamente esas institucións e participar na vida política do Norte e do Sur, eran, en xeral, de inspiración marxista. e tomaron o nome de Sinn Féin Oficial. Os que estaban en contra e querían concentrarse na loita contra a presencia británica nos seis condados do Norte, chamáronse o Sinn Féin Provisional. Os oficiais acabaron convertíndose no Partido dos Traballadores e a Esquerda Democrática, na política de Dublin. Os Provisionais son o Sinn Féin actual, e o adxectivo úsase sobre todo para a rama correspondente do Exército Republicano Irlandés ( o IRA). Naturalmente, o non recoñecimento perdeu vixencia no proceso de paz, e dous dirixentes do Sinn Féin chegaron a ministros do Executivo de Belfast. Claro está que é un Executivo reformado, moi diferente do da vella autonomía, exclusivamente unionista, pero ainda así trátase dun organismo autónomo que sigue formando parte do Reino Unido. E hai diputados do Sinn Féin no Parlamento de Westminster, ainda que teñan problemas para ocupar os seus escanos por recusarse a xurar lealdade á Raíña.
Non se prestaba moita atención nos tempos do Plácido aos Unionistas, que aparecían só como apéndice e pretexto para a ocupación británica. Paréceme a mín, sin embargo, que desde unha perspectiva nacionalista xenérica merecen máis atención. Non quero defender a sua hexemonía, brutal ás veces, nos tempos en que gobernaban eles sós coa autonomía do Parlamento do Stormont. Eso foi o que provocou o movimento dos direitos civís en 1968, do que xurdiu toda esa turbulencia que sigue até hoxe. Pero non todo é violencia nen fanatismo nos protestantes do Ulster. Hai unha lexítima defensa dunha identidade ameazada. E iso non pode deixar indiferente a quen defenda o multiculturalismo e a tolerancia. Os Unionistas están fragmentados políticamente. O partido máis forte e representativo é o UUP, Partido Unionista do Ulster, liderado hoxe por David Trimble. Máis extremista é o DUP, Partido Unionista Democrático, de Ian Paisley. E máis recentes son o Partido Unionista do Reino Unido, o Partido Unionista Progresista e o Partido Democrático do Ulster. As diversas forzas paramilitares lealistas varían nas súas relacións con algúns destes partidos. Convén ter presente que o principal partido, o Partido Unionista do Ulster, non está vencellado a ningunha forza paramilitar.
Hai outros partidos que non existían antes do período de disturbios deste últimos trinta anos.
O Partido da Alianza pódese agrupar cós unionistas, xa que defende a continuación do vencello constitucional coa Gran Bretaña, pero distínguise por ser interconfesional.. Fundouse en 1970, non ten moitos afiliados e o seu líder, John Alderdice, foi nomeado Presidente da Asamblea do Ulster resultante dos Acordos do Vernes Santo no recente proceso de paz.
No medio das reivindicacións dos direitos civís da minoría católica, arredor de 1970, có descrédito do vello Partido Nacionalista no Ulster e o desexo de criar unha nova forma de nacionalismo sen a violencia do IRA, aparecéu o SDLP, o Partido Laborista Socialdemócrata. O primeiro líder foi Gerry Fitt, pero a personalidade mais destacada e creativa, que o sucedeu en 1979, é John Hume. Hume apareceu como dirixente nas primeiras marchas dos direitos civís no fin do decenio de 1960. Hoxe, Premio Nobel da Paz, con David Trimble, é, sen dúbida, o principal autor intelectual das novas institucións que se están poñendo a proba. Ten grande influencia en Dublin, na Comisión Europea e nos Estados Unidos, sobre todo a través do “clan”dos Kennedy. Jean Kennedy Smith era a Embaixadora dos Estados Unidos en Dublin nos momentos decisivos das negociacións destes últimos anos.
A Coalición das Mulleres, aínda que con menos votos, participou tamén nas negociacións do proceso de paz. Mantén una interconfesionalidade difícil e admirábel. Non tén líder oficial, pero as persoeiras máis destacadas son Monica McWilliams, católica, e Pearl Sagar, protestante.
E, por último, os que tal vez non se podan chamar protagonistas, pero que tiveron inflluencia decisiva na conformación das novas estructuras: a Unión Europea e os Estados Unidos de América. Sobre todo a primeira, se falamos de novidades. Porque a presencia e actuación dos Estados Unidos de América na política irlandesa desde o século XIX é un factor xa tradicional.
Para falar das novas institucións temos que partir, verdadeiramente, do Tratado Anglo-Irlandés de 1985, ainda que os precedentes estaban xa nos Acordos de Sunningdale de 1973. A Asamblea e o Executivo que se criaron en Sunningdale non duraron máis que poucos meses e foron torpedeados en maio de 1974 pola folga do Consello Obreiro do Ulster. Faltaba nesas institucións de poder compartillado o Sinn Fein (o elemento nacionalista que entraba nelas era o SDLP). Para que o Sinn Féin fose incorporado era precisa polo menos unha tregua e, a poder ser, unha paz. Eso foi o que fixo o chamado proceso de paz, que comeza tímidamente coa declaración de Downing Street o 15 de decembro de 1993 e a declaración de tregua do IRA en agosto do ano seguinte. Sigue unha serie de xestos e medidas conciliatorias e, en decembro de 1994, celébrase o primeiro encontro entre funcionarios británicos e dirixentes de Sinn Fein. En 1995 publícase o documento-marco conxunto de John Major e o novo Taoiseach, John Bruton. Ese mesmo ano aparece presidindo o organismo Internacional de Retirada de Armas un amigo de confianza do Presidente Clinton, o Senador George Mitchell, que había de ter un papel tan importante no proceso. Con interrupcións, crisis, levantamento da tregua, a explosión da bomba de Canary Wharf e todo o demáis, o proceso estaba en marcha. Non vou describilo con detalles, pero culminou no Acordo do Vernes Santo e no novo Tratado Británico-Irlandés.
Temos, pois, un deseño de institucións, debido seguramente, como hoxe se vai vendo cada vez máis às ideias de John Hume e aos intereses dos Estados Unidos e da Unión Europea . E, en paralelo, un proceso de paz no que se procura “traguer ao rego” ao Sinn Fein. E tamén ás forzas paramilitares lealistas.
As institucións están estabelecidas. En cambio, o proceso de paz non está rematado, ao meu ver, nin o estará mentras non se complete a retirada das armas dos paramilitares.
As institucións son, como xa dixen ao falar dos prantexamentos de John Hume e o SDLP, moi orientadas cara ao futuro. Téñense calificado de “postmodernas”. Pero, calquera que sexa a forma e a intención do acordado, o proceso mesmo, o chegar a acordar algo, ven de motivos, que son diferentes para uns e outros dos protagonistas, e que chegaron a madurecer máis ou menos ao mesmo tempo.
Do lado británico, para falar en termos un pouco bruscos tal vez, a falta de interés e a vontade de desfacerse dun problema incómodo. Non hai opinión pública que pida o mantenimento da presencia no Ulster. O nome oficial do Partido Conservador era até hai pouco o de Partido Conservador e Unionista. Pero para decatarse do que leva andado desde os tempos en que era Primeiro Ministro Bonar Law, identificado até o miolo có Ulster, bastoume ouvir en 1990 a un Ministro para Irlanda do Norte do gabinete conservador, Peter Brooke, decir, no seu distrito eleitoral, que a Gran Bretaña non tiña xa ningún interés egoista nen estratéxico no Ulster e que aceptaría a unificación deste coa República de Irlanda, si consentira niso a poboación. Hai tamen o elemento relixioso. Bonar Law era fillo de presbiterianos escoceses, e manter o fortín protestante do Norte nunha illa de militancia católica era una idea popular na Inglaterra protestante, e con certeza no Partido Conservador, na primeira mitade do século XX . Hoxe a secularización espallouse e non e ese tema que desperte emoción ningunha na Gran Bretaña. Incluso empeza a coincidir incluso máis coa República, cada día menos católica desde a prosperidade do “Tigre Celta” e a revelación de escándalos sexuais do clero.
A outra cara da medalla son os Unionistas, que non poden menos de sentirse traicioados. E velahí outro factor da aceptación dun proceso de paz. Hai Unionistas como David Trimble que están dispostos a salvar o que se poida. Os anos de dominio directo desde Londres, privados do seu Parlamento de Stormont e do goberno autónomo que tiveron até 1972, deixáronos á mercede dun Goberno, que sempre quixeron que os respaldase, pero no que non teñen confianza e que sinten que non ten simpatía nimgunha pola sua identidade, a sua relixión e os seus intereses no senso máis amplo. Ainda que o Executivo e o Parlamento que se lles ofreceu nos acordos e que agora teñen non é o que tiñan antes de 1972, para eles sós, senon que ten que ser compartillado, polo menos é autónomo. E, como tantos outros descontentos do poder central aprecian as ventaxas desta autonomía, que parécelles o máis que poden conseguir nestas circunstancias.
Nas comunidades católicas, minoritarias até agora no Ulster, pero camiño de ir ser maioritarias se o proceso demográfico segue por onde vai, paréceme a mín que a clave é o cansancio. Cansancio, en grande parte, có IRA, que se xustificóu sempre como defensor desas comunidades, e non lle faltóu razón, pero que vai revelando tendencia a un abuso de poder que fai que moitos se sintan trabados por esa forza, máis que protexidos. O IRA asumiú funcións de matenimento da orden nos bairros católicos, cunha ideia da orden que a calqueira que a vexa desde fora e non sexa tradicionalista ferreño parécelle de unha moral católica atrasada e pouco humanitaria. A necesidade de dar mostras de “respeito” aos elementos locáis do IRA ou do Sinn Fein pode ser moi opresiva. As ameazas de morte , se non saen do país ,aos xovens acusados de andar no mundo das drogas, que levaron ao exilio a bastantes dos ameazados, e a intolerancia e represión de actitudes antisociais” (que poden ir desde ter fillos de solteira ou de pai “enemigo” até asistir a un soldado británico ou a un protestante ferido), son exemplo desa deturpación do poder. Máis dun católico ten que soñar cun futuro sen guerra e sen o IRA, no que poda viver a sua vida. Claro está que tamén ou máis están cansados os católicos da violencia dos paramilitares protestantes.
O proprio IRA, ou polo menos un sector dele, decatouse tamén, seguramente, de que se tiña chegado a esa situación que tanto se da nas insurxencias prolongadas, en que non se pode xa perder, pero tampouco gañar de todo. É enton cando máis se acentúa a dexeneración da violencia en terrorismo e fachenda. Nese ponto, e cando hai perspectivas de trunfo actuando pola vía “política”, un sector da lideranza, neste caso o de Gerry Adams e Martin Mac Guinness, toma posicións impensabeis antes e impopulares entre boa parte dos militantes. Así se explica o fin do abstencionismo e o recoñecimento por Sinn Fein hai seis anos da lexitimade do Goberno de Dublin, que até entón era oficialmente un treidor por aceptar de feito a Partición e non estar loitando pola recuperación dos seis condados do Norte.
Os do SDLP son un partido, como os da Alliance, non unha comunidade. O seu interés no proceso de paz non precisa de xustificación. É a realización do seu programa. O seu nacionalismo, sen as adherencias emocionais e históricas, de gloria e martirio, do Sinn Fein, non ten nada que perder pola vía que agora se emprende.
Outro elemento que contribui ao proceso foi a inversión das condición económicas do Norte e do Sur. Belfast foi un grande centro industrial, cando a industria pesada contaba. Os asteleiros de Harland and Wolf fixeron o Titanic; eran unha lenda e un modelo no mundo da construcción naval, como os do Clyde. A República, en cambio, só era modelo de miseria agrícola. Hoxe, a crise económica mundial, có desplazamento da industria pesada a outros países, e o aproveitamento por Irlanda das axudas da Unión Europea, puxeron à República de Irlanda, como a Portugal, entre os primeros países de Europa en termos de crecimento e aumento da prosperidade. “O Tigre Celta”. Non sabemos en que parará, e convén lembrarse dos tigres precursores, os asiáticos, e as dudosas bases da sua prosperidade.
As novas institucións, consagradas no Acordo do Vernes Santo e no novo Tratado, que xa non é “Anglo-Irlandés” como o de 1985, senón “Britanico-Irlandés”, son, en primeiro lugar a Asamblea e o Executivo de Irlanda do Norte –cuestión constitucional e interna, comparabel en principio a das outras autonomías- , e despois as “internacionais”:
o Consello Ministerial Norte-Sur,
o Consello Británico-Irlandés, e
a Conferencia Intergubernamental Británico-Irlandesa
máis os chamados organismos de aplicación.
As ideas que as inspiran soon, como xa dixen varias veces, as de John Hume, tan próximo sempre ao modo de pensar de Bruxelas. Quen estexa un pouco familiarizado coa linguaxe comunitaria atopará de seguida expresións e razoamentos de estilo comunitario.
Hai duas expresións que se utilizan para estes textos do SDLP e que pode que non sexan moi felices, pero que serven para caracterizar o novo enfoque das estructuras: son “consociacionalismo”, na esfera interior, e “inergubernamentalismo” na exterior.
Vou falar da “consociación” primeiro, ou sexa da solución constitucional que se lle deu ao poder autónomico de Irlanda do Norte.
“Consociación” ven sendo outra maneira de chamar á doctrina de compartillar o poder, o “power sharing” de que tanto se fala. Xustifícase, segundo os seus partidarios, no caso de comunidades divididas suxeitas a unha autoridade común. Cando conviven nun país grupos enfrentados até o punto de non coincidir en cuase nada e ter valores e proxectos de futuro tan diferentes que acaban por provocar enfrentamentos armados nos que se dí que cada grupo loita pola supervivencia, estamos nunha situación do que no título dun libro sobre as orixens dos disturbios dos trinta anos últimos no Ulster chamóuse : “gobernar sen consentimento”. Esa era a situación en Irlanda do Norte baixo o Goberno autónomo do Stormont. Unha grande parte da poboación, –arredor do 40 por cento–– sentíase oprimida, allea ao sistema, discriminada e desprotexida. Non hai que esquecer que estes últimos trinta anos de disturbios comezaron coa axitación a favor dos direitos civis, e que o IRA só entróu en acción algo máis adiante e despois dunha crise interna. E nembargantes o sistema era democrático, en termos eleitorais, igual ao do Reino Unido. Pero o sistema de maioría simple en cada distrito para elexir diputado, có resto dos votos perdidos, que aínda é o preferido en Inglaterra, daba lugar en Irlanda ao perpetuo dominio dos Unionistas. O sistema eleitoral para a nova Asambleia é o porporcional, na variante do chamado “voto único transferible”, que asegura unha representación máis xusta das minorías. Pero a “consociación” vai máis loxe diso, xa que garante a presencia das minorías no Executivo, e na toma de decisións, con un sistema de maiorías ponderadas e distribuidas ( distribuida quer decir a maioría de unionistas e maioría de nacionalistas, por separado; e ponderada. o 60 por cento dos votos de cada partido) . Ese sistema aplícase á designación do Primeiro e Vice Primeiro Ministro, e a unha serie de decisións que se indican concretamente. Ademais, poden ser necesarias esas maiorías distribuidas para calquer outro asunto que sinalen 30 dos 180 diputados da asambleia. Para a elección dos dez ministros síguese o sistema d’Hondt sobre a base dos escanos de cada partido na Asamblea.
Pero non é so isto. Hai outro aspecto que eu quero salientar porque ten máis que ver coas perspectivas de futuro destes arranxos, có carácter de experimento de novas formas constitucionaís e internacionais. É o seguinte: Todos parecen estar de acordo en que os gobernos de coalición que resultan do sistema proporcional son menos “fortes” que os que resultan dun bipartidismo que lle dea fortes maiorías parlamentares ao goberno. E pódese pensar que unha situación de sociedade tan divida e con comunidades tan enfrentadas como a da Irlanda do Norte precisa dun goberno forte. Vai ser moi interesante ver cómo se contrapesan a lexitimidade que da o ter representación de todas as comunidades no executivo e a necesidade de tomar decisións para o conxunto. Moitas das medidas que fan falta non teñen moito que ver, seguramente, coas divisións sociais, pero vai ser inevitabel que se negocien neses termos. ¿Cál vai ser a unidade dun Gabinete no que se senta como Ministro de Educación Martin McGuinness, vello comandante do IRA, ou sexa “terrorista” arrependido para os seus colegas ministeriais, entre os que hai dous lugartenentes do Reverendo Ian Paisley como Ministros de Desenvolvimento Rexional e de Desenvolvimento Social?
Nunha perspectiva máis ampla, pódese pensar que a forza do Estado perdeu importancia non só nos Estados nacionáis senon tamén nestes novos e autonómicos. Que os problemas poden ser resolvidos pola sociedade civil ou por entidades non gubernamentáis. Entón, é máis importante a presencia cuase simbólica e lexitimadora das comunidades enfrentadas nun goberno que cobre como unha cúpula entidades decisorias a outros níveis. Esta forma de pensar, que imos encontrar noutros particulares do meu tema desta noite, paréceme que encerra riscos considerabéis. É moi sospeitoso o entusiasmo por desfacerse do Estado, e compre escrutar con moita atención e cuidado quen son os entusiastas e por qué están tan entusiasmados. Algúns estarano por outimismo e porque a crítica do Estado foi tema clásico de moitas variedades do progresismo. Pero iso non bastaria, nen bastou nunca. O poder non vai desaparecer nen disminuir coa disminución do Estado. Hai que ver, pois, onde están os novos centros de poder, seguramente mais opacos nesta nova Europa e novo mundo que se está configurando. Levou moitos séculos democratizar até certo punto o Estado, e vai haber que loitar bastante para democratizar os novos poderes.
Iso na esfera interna e constitucional de cómo vai ser o goberno de Belfast.
A outra grande ideia de Hume e os seus inspiradores europeos e a da : “intergubernamentabilidade” da solución.
Iso é o que máis distingue esta autonomía das outras. En Escócia e no País de Gales a autonomía foi concedida por Lei do Parlamento da Gran Bretaña. Foi un asunto interno,de organización do Estado. No caso de Irlanda do Norte, xa tiña habido unha autonomía así, maís vella que ningunha, desde 1920 até 1972. Xa vimos por qué deixóu de funcionar. A que chegou agora é resultado de arranxos e tratados entre dous Estados independentes: o Reino Unido e a República de Irlanda. De certo xeito, eles garanten as novas institucións.
Nos tratados recoñécense varios pontos importantísimos, que eliminan os principais atrancos “históricos” do problema. A República de Irlanda abandona a reivindicación do Ulster como parte irredenta do territorio nacional, para o que houbo que enmendar a Constitución da 1937. O Reino Unido recoñece o direito á autodeterminación do pobo de Irlanda do Norte, no senso de que cando a maioría decida deixar de ser parte do Reino Unido, non se oporá a adoptar a lexislación. Recoñecen tamen os dous Estado que, polo de agora, a maioría do pobo de Irlanda do Norte quere seguir sendo parte de Reino Unido, e que, por conseguinte, seguirá sendoo, e esa situación só pode mudar por medios electoraís e pacíficos.
Sobre esas bases, críanse as institucións intergubernamentaís.
O Consello Ministerial Norte-Sur estuda e adopta medidas, en asuntos de interés común. O importante é que esas medidas pódense aplicar separadamente por unha e outra xurisdicción, ou en toda a illa de Irlanda polos organismos de aplicación que se creen. Esto último é verdadeiramente novo, en termos internacionais: unha soberanía conxunta aplicada por organismos comepetentes no territorio de dous estados diferentes. Pode ir acompañado no futuro de un Foro Interparlamentario e un Foro Cívico.
O Consello Británico-Irlandés é o que antes íase chamar “Consello das Islas”. Ven sendo un cumio das autonomías para armonizar todas as relacións entre elas. Están representados nele os Gobernos do Reino Unido e da Irlanda do Norte, as autoridades autónomas de Escocia, o País de Gales e Irlanda do Norte, e, ainda que no son autónomas, a Illa de Man e as Illas Anglo-Normandas, que teñen un réxime administrativo esepcial. É. sobre todo, un organismo deliberante, que funcionará por consenso e cuias decisións non obligarán nada máis que ao estado ou autonomía que as acepte. Pénsase que fomentará tamén acordos bilaterais ou multilaterais entre os membros.
A Conferencia Intergubernamental Británico-Irlandesa
Outro organismo deliberante e de cooperación, en principio. Reúnese a nivel de xefes de goberno ou de ministros e asesores. Tal vez o aspecto máis importante sexa o de que pode servir –e isto recoñécese expresamente– para que o Goberno da República de Irlanda apresente opinións e propostas en asuntos que afectan a Irlanda do Norte pero que non foron transferidos ao goberno autónomo, é decir, que siguen sendo da competencia do Secretario de Estado para Irlanda do Norte no goberno británico. É máis un sinal do interés especial que se lle recoñece ao Goberno de Dublin nos asuntos do norte.
Os organismos de aplicación iranse criando para as esferas de cooperación que vaia decidindo o Consello Ministerial Norte-Sur. Está claro que teñen un papel integrador e preparador, sen dúbida, da futura unidade da illa. A dimensión europea vai ser moi importante aquí xa que boa parte dos 400 millóns de libras de fondos europeos vai ir a proxectos dese xénero. Houbo grande resistencia en Bruxelas a levar eses fondos polos canles dos gobernos, e prefiriuse que vaian a nivel máis básico. Os organismos de aplicación van ter aí un papel importante, seguramente.
Todas estas institucións responden a unha matriz de conceptos que son os que as fan, en opinión de algúns, “postmodernas”.
En primeiro lugar, a desconfianza e a falta de interés polo Estado nacional moderno. E, ao mesmo tempo, o entusiasmo por estructuras supraestatais –como a Unión Europea- ou subestatáis, como as entidades autónomas.
Bastante vencellado a eso vai a perda de interés polo territorio como elemento da soberanía , da identidade e de reivindicación irredentistas. O territorio – e até a paisaxe- estivo sempre no primeiro plano das ideias e as imaxes do nacionalismo. No caso de Irlanda, a Illa impuxo sempre un marco xeográfico que parecía abondar para constituir a nación frente a illa veciña, tan próxima, sí, pero tan diferente. No discurso postmoderno, que é o de John Hume e o SDLP, o territorio diluise, por unha parte, na aceptación dunha dimensión extraterritorial –a da Unión Europea–, e, por outra, na rexionalización da propia illa. Primeiro pensouse nas ventaxas que tería para Irlanda, Norte e Sur, actuar como unha rexión nunha Europa rexionalizada, pero agora comézase a pensar nun concepto máis flexible e menos xeográfico, máis funcional, das rexións, no que a propia Republica de Irlanda podería dividirse en varias rexións, con intereses distintos, e algunhas delas agrupadas seguindo outros criterios. Por exemplo, as rexións marítimas poderían actuar como unha só, e vencellarse tal vez con outras rexións marítimas de Europa, especialmente coas do Atlántico. Os catro distritos do Noroeste (Donegal, Derry, Strabane e Limavady) xa cooperan entre sí en moitos aspectos, ainda que están dun e do outro lado da fronteira entre o Ulster e a República.
Un aspecto interesante, e do que non se fala moito, desta cuestión do territorio é que sempre se admitiu que a Illa de Irlanda tiña que ter unha expresión política unitaria. Iso está no cerne do nacionalismo clásico. Pero si se tivese realizado, ou se fose a realizarse agora, e quedase dentro desa unidade unha sociedade tan diferenciada como é a dos protestantes do Ulster, habería un forte argumento nacionalista para defender a autonomía desa parte da Illa. Cabería pensar nunha autonomia como a que tivo o Stormont, pero dentro da República e non dentro do Reino Unido. Impensabel até hai pouco tempo; pero, có distanciamento do goberno e da sociedade británica dos intereses do Norte de Irlanda, ¿quén sabe se non poderían ir as cousas por ese camiño ou outro semellante?
Na esfera das relacións internacionais clásicas tería que irse abrindo camiño para a presencia e a actuación destas outras entidades e a defesa de intereses que até agora se delegaba no goberno central. Iría aparecendo así esa Europa que algunhas veces se chama “medieval”, coa intención de que o termo sexa eloxioso e non asuste.
Vou partir desta metáfora para facer algunhas observacións finais.
Toda esta “postmodernidade” das solucións que se apuntan en Irlanda non deben pecharnos os ollos à crítica. Ainda que algúns, como Soja, falen dun “postmodernismo de resistencia”, a operación postmoderna apreséntase ás veces como desarme da resistencia contra unha evolución na que aparecen ameazados valores e ideáis humanos que nos parece que val a pena defender. “Moderno”, que antes era un termo eloxioso, vai sendo unha expresión para desprestixiar moitos valores de progreso en diferentes terreos.
A Europa medieval de verdade non foi, nin moito menos, un modelo de convivencia, e a aparición do Estado “moderno” foi un paso adiante. Loitouse moitos séculos por convertir ese Estado que naceu como un apéndice do Príncipe, do Monarca absoluto, nunha entidade na que se poidesen conxugar moitos intereses diverxentes. Costou moito e non se consigueu de todo ese proceso, que é o da democracia. Non vaiamos soltar agora todo pola borda, ou, como din os anglosaxóns, deixar ir o bebé coa auga do baño, para acabar tendo que reinventar o Estado.
Conven ter claro tamén o que é a paz. A paz non é a ausencia de conflicto. Conflicto vaino a haber sempre, e ten que habelo. A paz é poder resolver conflictos sen acudir as armas.
Cando falamos das novas institucións de Irlanda facémolo con esperanza, con moita esperanza de paz. Cuase calquer solución é preferible ao horror que padeceron as duas Irlandas, cada unha no seu tempo. Cuase calquer, digo, porque hai algunhas que poden espallar as sementes de novos enfrentamentos
Sempre está ahí ese fondo de conflicto armado, que ás veces parece outro mundo, que pouco ten que ver coa supraestructura dos diseños constitucionais e políticos. Sempre é así na política, pero en Irlanda vese con maior claridade. Na data en que falo –25 de xaneiro do 2000– a supervivencia desas institucións recén criadas é moi precaria e depende de se os próximos días o IRA vai entregar ou non as suas armas.
Compre pois analizar cós ollos abertos sempre esta evolución. Nesas novas estructuras internacionais non vai desaparecer o poder. Vai facerse máis opaco, menos recoñecíbel, máis difícil de controlar que o do Estado. E ahí temos todos unha tarefa: analizar o mundo novo, ver canto das chatas do vello sigue existindo nel, procurar solucións huamanas e xustas. Unha tarefa para os que me escoitan e podan sentirse animados a ela, para o IGADI (que por algo é instituto de análise ) e tamén para os concellos, como o de Vilagarcia que propiciou esta ocasión, porque nos concellos estase perto da vida real, e canto veña a potencialos e a darlles presenza no mundo máis amplo, é moi importante.
Nesa labor estaremos seguindo, estou seguro, a loita polos valores de humanismo, tolerancia e universalidade que encarnóu Plácido Castro, a quen hoxe rendimos homaxe.
Fernando Pérez-Barreiro Nolla é membro do Consello Asesor do IGADI
O IGADI promoveu en 2001 a creación da Fundación Plácido Castro na que tamén participan os concellos de Cambados, Corcubión, Vilagarcía de Arousa e a Asociación de Tradutores Galegos. A Fundación ten por obxecto a reivindicación da figura, obra e pensamento de Plácido Ramón Castro del Río, atendendo á conservación e divulgación do seu fondo compromiso con Galicia e cunha visión universalista do mundo.
Sede oficial e Arquivo Permanente:
Pazo de Torrado, Rúa Príncipe, 10
Tel 986 543 987
Rúa Luís Braille, 40
Tel 986 84 34 36
Presentación: Unha fundación para Plácido Castro
Quen é Plácido Castro
A primeira etapa británica (1908-1930)
O compromiso galeguista (1931-1936)
Da guerra ó exilio (1936-1948)
A segunda etapa británica (1949-1955)
Os derradeiros anos (1956-1967)
Exposición fotobiográfica: Documentos gráficos sobre a vida e obra
Plácido Castro en 10 preguntas
Plácido Ramón Castro del Río (English Version)
Ensaios e outras obras
Juan M. Trillo Santamaría e Rubén C. Lois González
Xosé Luis Franco Grande
1ª Conferencia Anual: Irlanda e as novas formas da vida internacional
2ª Conferencia Anual: “Nós, os pobos das Nacións Unidas…” Fantasía e realidade dunha orde internacional
3ª Conferencia Anual: Portugal e o galeguismo
4ª Conferencia Anual: Galicia, un país de Europa
5ª Conferencia Anual: Plácido Castro no teatro galego, preámbulo posible
6ª Conferencia Anual: Significado e importancia de Plácido Castro no panorama da tradución en Galicia
7ª Conferencia Anual: Plácido Castro e a Prensa da súa época
8ª Conferencia Anual: A poesía en Plácido Castro
9ª Conferencia Anual: Plácido Castro e o debate sobre o celtismo en Galicia
10ª Conferencia Anual: Plácido Castro e o seu modelo de desenvolvemento turístico para Galicia
11ª Conferencia Anual: Linguas e educación. Unha reflexión ao fío do debate
12ª Conferencia Anual: Nacionalismo ¿unha teoría política vixente?
13ª Conferencia Anual: Galeguismo e saudade: A visión de Plácido Castro
14ª Conferencia Anual: Plácido Castro, Rosalía e ‘Cantares gallegos’
15ª Conferencia Anual: Plácido Castro e a arte galega do seu tempo
16ª Conferencia Anual Plácido Castro: Plácido Castro e o humanismo, onte e hoxe
17ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido Castro, Johán Carballeira e os debates (e inquedanzas) do seu tempo”
18ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido R. Castro e a loita pola Autonomía de Galicia”
19ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido Castro e o universalismo galeguista”
20ª Conferencia Anual Plácido Castro: “O GALEUZCA e Plácido Castro”
Premio de Tradución Plácido Castro 1ª edición 2001
Premio de Tradución Plácido Castro 2ª edición 2002
Premio de Tradución Plácido Castro 3ª edición 2003
Premio de Tradución Plácido Castro 4ª edición 2004
Premio de Tradución Plácido Castro 5ª edición 2005
Premio de Tradución Plácido Castro 6ª edición 2006
Premio de Tradución Plácido Castro 7ª edición 2007
Premio de Tradución Plácido Castro 8ª edición 2008
Premio de Tradución Plácido Castro 9ª edición 2009
Premio de Tradución Plácido Castro 10ª edición 2010
Premio de Tradución Plácido Castro 11ª edición 2011
Premio de Tradución Plácido Castro 12ª edición 2012
Premio de Tradución Plácido Castro 13ª edición 2013
Premio de Tradución Plácido Castro 14ª edición 2014
Premio de Tradución Plácido Castro 15ª edición 2015
Premio de Tradución Plácido Castro 16ª edición 2016
Premio de Tradución Plácido Castro 17ª edición 2017
Premio de Tradución Plácido Castro 18ª edición 2018
Libros da Fundación e sobre Plácido Castro
Texturas Internacionais nº8: Irlanda en Plácido Castro
Galicia, un país no mundo
Plácido R. Castro del Río, unha escolma xornalística
Galicia e a Sociedade das Nacións
Un galego en Irlanda
Plácido Castro: A despedida dos amigos
1933-2013: 80 anos da participación e admisión de Galicia no Congreso de Nacionalidades Europeas
101 Máximas de Plácido Castro
Congreso sobre Plácido Castro e o seu tempo
XVI Conferencia Anual Plácido Castro
“Poesia inglesa e francesa vertida ao galego”
XVII Conferencia Anual Plácido Castro
Aviso legal e política de cookies
Facebook Twitter Youtube Youtube
Web da man de PositiBos.com


document_lang: gl

langs: gl gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl ast es gl gl gl gl gl en gl es es es es es fr en nl pt pt es en es es pt gl pt gl pt gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl ca es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl lt es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl ast gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl pt gl en sv fr de de fr fr fr sv en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en fr gl de gl oc gl sv gl fr en gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en fr it gl gl hbs_lat gl en gl en gl en gl en gl es es es es es es es es es gl gl gl es gl es es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es de gl gl gl fr fr en ru gl gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl ast es gl gl gl gl gl en gl es es es es es fr en nl pt pt es en es es pt gl pt gl pt gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl ca es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl lt ca gl es ca en

text:
18ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido R. Castro e a loita pola Autonomía de Galicia” | Fundación Plácido Castro
Presentación: Unha fundación para Plácido Castro
A primeira etapa británica (1908-1930)
Da guerra ó exilio (1936-1948)
A segunda etapa británica (1949-1955)
Exposición fotobiográfica: Documentos gráficos sobre a vida e obra
Plácido Castro en 10 preguntas
Plácido Ramón Castro del Río (English Version)
Juan M. Trillo Santamaría e Rubén C. Lois González
1ª Conferencia Anual: Irlanda e as novas formas da vida internacional
2ª Conferencia Anual: “Nós, os pobos das Nacións Unidas…” Fantasía e realidade dunha orde internacional
3ª Conferencia Anual: Portugal e o galeguismo
4ª Conferencia Anual: Galicia, un país de Europa
5ª Conferencia Anual: Plácido Castro no teatro galego, preámbulo posible
6ª Conferencia Anual: Significado e importancia de Plácido Castro no panorama da tradución en Galicia
7ª Conferencia Anual: Plácido Castro e a Prensa da súa época
8ª Conferencia Anual: A poesía en Plácido Castro
9ª Conferencia Anual: Plácido Castro e o debate sobre o celtismo en Galicia
10ª Conferencia Anual: Plácido Castro e o seu modelo de desenvolvemento turístico para Galicia
11ª Conferencia Anual: Linguas e educación. Unha reflexión ao fío do debate
12ª Conferencia Anual: Nacionalismo ¿unha teoría política vixente?
13ª Conferencia Anual: Galeguismo e saudade: A visión de Plácido Castro
14ª Conferencia Anual: Plácido Castro, Rosalía e ‘Cantares gallegos’
15ª Conferencia Anual: Plácido Castro e a arte galega do seu tempo
16ª Conferencia Anual Plácido Castro: Plácido Castro e o humanismo, onte e hoxe
17ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido Castro, Johán Carballeira e os debates (e inquedanzas) do seu tempo”
18ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido R. Castro e a loita pola Autonomía de Galicia”
19ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido Castro e o universalismo galeguista”
20ª Conferencia Anual Plácido Castro: “O GALEUZCA e Plácido Castro”
Premio de Tradución Plácido Castro 1ª edición 2001
Libros da Fundación e sobre Plácido Castro
Texturas Internacionais nº8: Irlanda en Plácido Castro
Galicia, un país no mundo
Plácido R. Castro del Río, unha escolma xornalística
Galicia e a Sociedade das Nacións
Un galego en Irlanda
Plácido Castro: A despedida dos amigos
1933-2013: 80 anos da participación e admisión de Galicia no Congreso de Nacionalidades Europeas
101 Máximas de Plácido Castro
Congreso sobre Plácido Castro e o seu tempo
XVI Conferencia Anual Plácido Castro
“Poesia inglesa e francesa vertida ao galego”
XVII Conferencia Anual Plácido Castro
Facebook Twitter Youtube Youtube
Presentación: Unha fundación para Plácido Castro
Quen é Plácido Castro
A primeira etapa británica (1908-1930)
O compromiso galeguista (1931-1936)
Da guerra ó exilio (1936-1948)
A segunda etapa británica (1949-1955)
Os derradeiros anos (1956-1967)
Exposición fotobiográfica: Documentos gráficos sobre a vida e obra
Máximas e Reflexións de Plácido Castro
Plácido Castro en 10 preguntas
1. ¿Onde radica a singularidade de Plácido Castro?
2. ¿Que formación recibiu Plácido Castro?
3. ¿Como se fixo galeguista?
4. ¿Que ideas principais poden resumir o pensamento de Plácido Castro?
5. ¿Cales son as súas principais facetas?
6. ¿Que dicir do Plácido xornalista?
7. ¿E do militante político?
8. ¿E do tradutor?
9. ¿Como encadralo en termos de ideoloxía política?
10. ¿Como concibía o nacionalismo?
Ensaios e outras obras
1ª Conferencia Anual: Irlanda e as novas formas da vida internacional
2ª Conferencia Anual: “Nós, os pobos das Nacións Unidas...” Fantasía e realidade dunha orde internacional
3ª Conferencia Anual: Portugal e o galeguismo
4ª Conferencia Anual: Galicia, un país de Europa
5ª Conferencia Anual: Plácido Castro no teatro galego, preámbulo posible
6ª Conferencia Anual: Significado e importancia de Plácido Castro no panorama da tradución en Galicia
7ª Conferencia Anual: Plácido Castro e a Prensa da súa época
8ª Conferencia Anual: A poesía en Plácido Castro
9ª Conferencia Anual: Plácido Castro e o debate sobre o celtismo en Galicia
10ª Conferencia Anual: Plácido Castro e o seu modelo de desenvolvemento turístico para Galicia
11ª Conferencia Anual: Linguas e educación. Unha reflexión ao fío do debate
12ª Conferencia Anual: Nacionalismo ¿unha teoría política vixente?
13ª Conferencia Anual: Galeguismo e saudade: A visión de Plácido Castro
14ª Conferencia Anual: Plácido Castro, Rosalía e 'Cantares gallegos'
15ª Conferencia Anual: Plácido Castro e a arte galega do seu tempo
16ª Conferencia Anual Plácido Castro: Plácido Castro e o humanismo, onte e hoxe
17ª Conferencia Anual Plácido Castro: "Plácido Castro, Johán Carballeira e os debates (e inquedanzas) do seu tempo"
18ª Conferencia Anual Plácido Castro: "Plácido R. Castro e a loita pola Autonomía de Galicia"
19ª Conferencia Anual Plácido Castro: "Plácido Castro e o universalismo galeguista"
20ª Conferencia Anual Plácido Castro: "O GALEUZCA e Plácido Castro"
Máximas e Reflexións de Plácido Castro
Nova Ampliar Link Facebook Twitter
Plácido Castro en 10 preguntas
1. ¿Onde radica a singularidade de Plácido Castro?
2. ¿Que formación recibiu Plácido Castro?
3. ¿Como se fixo galeguista?
4. ¿Que ideas principais poden resumir o pensamento de Plácido Castro?
5. ¿Cales son as súas principais facetas?
6. ¿Que dicir do Plácido xornalista?
7. ¿E do militante político?
8. ¿E do tradutor?
9. ¿Como encadralo en termos de ideoloxía política?
10. ¿Como concibía o nacionalismo?
Ensaios e outras obras
18ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido R. Castro e a loita pola Autonomía de Galicia”
18ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido R. Castro e a loita pola Autonomía de Galicia”
Pronunciada por Justo Beramendi en Fene, 25 de Xaneiro de 2017
Antes de entrar en materia debo dicir que é para min un motivo de fondo agradecemento que a Fundación Plácido Castro me invitase a participar na súa actividade conmemorativa anual que hoxe celebramos na Casa da Cultura de Fene grazas á hospitalidade do seu Concello.
A CUESTIÓN NACIONAL NA ANTESALA DA REPÚBLICA
A natureza plurinacional do Estado español foi adquirindo corpo nas primeiras décadas do século XIX, en parte como consecuencia do chamado Desastre de 1898, en parte pola maduración dos movementos precursores dos nacionalismos subestatais en Cataluña, Euskadi e, en menor medida, Galicia.
A primeira creba da unicidade nacional española comezara en 1901-1907 en Cataluña. A perda das últimas colonias de valor en 1898 propiciou o cambio de referente nacional dunha parte importante da burguesía catalá, que nos anos seguintes puxo a súa influencia e os seus recursos ao servizo dun rexionalismo que simultaneamente mutou en nacionalismo. O primeiro froito chegou nas eleccións xerais de 1901 cando a candidatura catalanista chamada “dos catro presidentes” (do Fomento del Trabajo Nacional, da Liga de Defensa Industrial y Comercial, do Ateneo de Barcelona e da Lliga Regionalista) copou a representación do distrito de Barcelona, na que foi primeira derrota plena dos partidos oficialistas dende o comezo da Restauración en 1874. O segundo e definitivo golpe ao sistema en Cataluña foron as eleccións de 1907, nas que a Solidaritat Catalana, unha coalición de republicanos, tradicionalistas e nacionalistas encabezada pola Lliga, obtivo 41 dos 45 deputados que Cataluña enviaba ao Congreso. A partir de aquí o nacionalismo catalán hexemonizou a política catalá sen interrupción até a Guerra Civil e impulsou un proceso de nacionalización alternativo dende a prensa, as asociacións civís e as institucións, nomeadamente dende a Mancomunitat creada en 1914. Así naceu a nación catalá como realidade sociopolítica maioritaria e non só como proxecto do nacionalismo correspondente. Porén, a composición interna dese nacionalismo cambiará moito á altura de 1930. A colaboración da conservadora Lliga co Estado español nos anos vinte para combater o movemento obreiro fíxolle perder apoios sociais mentres o conxunto do nacionalismo os gañaba, de modo que no abrente da República a forza maioritaria pasou a ser unha coalición de esquerda, con algún compoñente independentista: a Esquerra Republicana de Catalunya.
A fundación do Partido Nacionalista Vasco en 1895, sobre bases ideolóxicas inicialmente católico-tradicionalistas e separatistas, foi o primeiro paso doutro proceso de nacionalización alternativa que progresou con dificultades nas primeiras décadas. Se ben o nacionalismo vasco, ao contrario que en Cataluña, non conseguiu a hexemonía política no seu territorio, nos anos trinta a sociedade vasca estaría xa fondamente escindida en dúas lealdades nacionais moi enfrontadas entre si.
O nacionalismo galego, nado en 1918 no seo das Irmandades da Fala e cun programa de federalismo radical e de democratización e galeguización completa, non foi quen de impulsar un movemento sociopolítico potente na última etapa da Restauración a causa tanto da ineficiencia do modelo organizativo das Irmandades como das discrepancias tácticas entre o sector católico-tradicionalista e o demócrata filo-republicano. Porén, pasada a Ditadura de Primo de Rivera (1923-1929), coñeceu unha vizosa reactivación en numerosos grupos locais de tamaño desigual, nomeadamente nas provincias de Pontevedra e Ourense. Salientaban o Grupo Autonomista Galego de Vigo, o Partido Galeguista de Pontevedra e a Irmandade de Ourense (logo Partido Nazonalista Repubricán de Ourense), os tres con numerosas filiais en vilas das súas respectivas áreas de influencia. Nas provincias de Coruña e Lugo ese rexurdimento viuse debilitado pola converxencia previa da poderosa Irmandade da Coruña, a máis grande e mellor organizada de todas, co grupo republicano de Santiago Casares Quiroga para formar en 1929 a Organización Republicana Gallega Autónoma (ORGA), partido autonomista pero non nacionalista.
En todo caso, cando chega a Segunda República en abril de 1931, a existencia destes tres nacionalismos, especialmente dos dous primeiros, situaba a cuestión nacional e o seu corolario, a distribución territorial do poder no novo Estado, nun dos primeiros postos da axenda política. Neste asunto había algo que estaba moi claro para todos os partidarios do novo réxime (non así para as dereitas españolas): a continuidade do vello centralismo que caracterizara ininterrompidamente á monarquía parlamentaria española dende 1812 era imposible. Outra cousa era qué tipo de descentralización contemplaría a nova Constitución. Naturalmente, o nacionalismo galego, conforme ao seu programa fundacional, optaba por unha República Federal, isto é, por un Estado galego federado e cun nivel moi alto de autogoberno. Esta era tamén, en principio, a opción da maioría do nacionalismo catalán e dunha parte, de magnitude por descubrir, do republicanismo español.
A PRIMEIRA FASE DO PROCESO AUTONÓMICO (1931-1933)
Os movementos pro-autonomía comezaron moi cedo en Galicia, mesmo antes das eleccións a Cortes Constituíntes. O sector ex-nacionalista da ORGA (Antón Villar Ponte e Lois Peña Novo) organizou o 4 de xuño de 1931 unha asemblea na Coruña  aproveitando que Casares Quiroga estaba moi ocupado en Madrid como membro do goberno provisional. Presentáronse dous textos nacionalistas (o proxecto elaborado no seo do Seminario de Estudos Galegos e as Bases de Labor Galeguista de Pontevedra), unhas Bases feitas polos convocantes e moi semellantes ao texto do SEG co que coincidía no suposto dunha República Federal, unha proposta rexionalista do Secretariado de Galicia en Madrid e algunhas outras iniciativas de menor entidade. Finalmente a asemblea aprobou un proxecto que coincidía en todo o importante co presentado pola ORGA. Parecía que o proceso para dotar a Galicia de autonomía política arrancaba con forza. Pero axiña houbo indicios de que a cousa podía non ser doada. O dato máis preocupante para os nacionalistas foi o rápido cambio de actitude da ORGA, o partido con máis poder real na Galicia do momento porque controlaba os gobernos civís e as comisións xestoras das Deputacións Provinciais nomeadas polo goberno, que deixou o asunto aparcado so pretexto de que había que preparar as inminentes eleccións a Cortes Constituíntes e que era lóxico agardar á aprobación da Constitución para seguir adiante.
As eleccións de 28 de xuño foron un triunfo para a ORGA (que pouco despois pasou a denominarse Partido Republicano Gallego) e deron resultados relativamente bós para o nacionalismo, tendo en conta as circunstancias. A Candidatura Galeguista obtivo un escano para Castelao en Pontevedra e o PNRO outro para Otero Pedrayo en Ourense, aos que cabía sumar os de Antón Villar Ponte e Ramón Suárez Picallo conseguidos na Coruña dentro das listas da ORGA. Naturalmente os catro acudían a Madrid a loitar pola República Federal.
Na elaboración, debate e aprobación da Constitución (xullo-decembro de 1931) axiña ficou claro algo do que xa había indicios anteriores: o ascenso dos nacionalismos catalán e vasco nas décadas anteriores contribuíra a modificar as actitudes das forzas políticas de ámbito español verbo do modelo de Estado máis desexable, e nomeadamente as das que máis importaban agora, pois eran as que sostiñan o goberno: republicanos e socialistas. O federalismo fora perdendo terreo dentro do conxunto dos republicanos, e a isto probablemente non foron alleos tanto o reforzamento xeral do organicismo na concepción da nación española pola influencia omnipresente do rexeneracionismo como sobre todo a perigosa perspectiva de que dous territorios tan fundamentais para España puidesen ser gobernados por senllos nacionalismos subestatais cos altísimos niveis de poder propio que prevían os proxectos federais de 1873 e 1883. E a isto había que engadir no caso vasco o agravante de que o nacionalismo en cuestión mantiña unha ideoloxía teoricamente separatista, amén de confesional e retrógrada, isto é, radicalmente incompatible coa democracia republicana. De aquí o maioritario rexeite a que o País Vasco puidese converterse nese “Gibraltar vaticanista” que denunciaba o socialista Indalecio Prieto. Non é sorprendente, pois, que no republicanismo dominasen dúas actitudes, a unitarista e claramente hostil a eses nacionalismos, encarnada no Partido Republicano Radical de Alejandro Lerroux pero compartida tamén por outras formacións republicanas, e a máis tolerante coa España plurinacional, propia dos republicanos que, sen ser federalistas, situábanse á esquerda dos lerrouxistas, como a Acción Republicana de Manuel Azaña ou o Partido Republicano Radical-Socialista.
Non obstante, a tolerancia destes partidos tiña uns límites políticos moi claros: estaban dispostos a conceder algún autogoberno aos territorios cun nacionalismo subestatal forte, pero sempre que o poder central conservase os mecanismos de control precisos para corrixir calquera posible desviación independentista, presente ou futura. Dito doutro modo, sempre que a soberanía non fose compartida senón que continuase íntegra no centro do sistema. Este era o verdadeiro sentido da fórmula que o Partido Republicano Radical-Socialista incluíra no seu Ideario, aprobado en setembro de 1930: “Autonomía de las regiones naturales tan amplia como su desenvolvimiento y capacitación política lo permita”.
O PSOE mantiña nisto unha postura moi similar á dos republicanos autonomistas. Se ben non manifestaba unha oposición programática ao federalismo, a cuestión nacional non figuraba entre as súas principais preocupacións nin era esa a vía que prefería para a articulación do Estado español. De feito no seu Congreso Extraordinario de 7-11 de xullo de 1931, atendendo os argumentos de Fernando de los Ríos e doutros, rexeitou a proposta a prol dunha República federal presentada polos delegados de Valladolid co apoio dos de Cataluña e acordou apoiar as reivindicacións autonomistas pero sen pronunciarse sobre a forma concreta de Estado.
Resumindo, mentres se debatía a Constitución, as únicas presións fortes a favor dunha descentralización radical chegaban de Cataluña e do País Vasco. No resto, incluída Galicia, só había, no mellor dos casos, tibias manifestacións autonomistas e no peor indiferenza ou hostilidade. E no Congreso dos Deputados as posturas federalistas eran moi minoritarias. O exemplo da Constitución de Weimar de 1919, convenientemente adaptado á baixa, forneceu unha saída intermedia entre o modelo centralista de sempre, que resultaba inviable daquela, e o federal, que a maioría rexeitaba. O propio Luis Jiménez de Asúa, na súa presentación do proxecto ao pleno da cámara, deixaba clara esta vontade de equidistancia entre os dous vellos polos antitéticos, que el declarou en crise e inviables. No seu lugar propoñía un novo modelo que pretendía combinar equilibradamente a descentralización política coa unidade nacional. Era o “Estado integral, compatible con la autonomía de los Municipios y las Regiones”. Aquí a verba “integral” tiña, como imos ver, uns contidos moi diferentes dos da autonomía do mesmo nome que viñan reivindicando dende moito antes os nacionalistas cataláns e galegos.[1] Vexamos en qué consistía o invento.
Unha cuestión fundamental en todo modelo de Estado é a do suxeito ou suxeitos de soberanía ou, falando en prata, a de quén decide qué. A opción que se elixa neste asunto condiciona o organigrama básico. No modelo centralizado ou unitario hai un único suxeito de soberanía, que é a nación de referencia, ou suma de tódolos cidadáns con dereitos políticos plenos. Xa que logo, non hai soberanías compartidas verticalmente senón unha soa capacidade de decisión que se distribúe horizontalmente no cumio do sistema entre os diferentes órganos máximos de poder (lexislativo, executivo, xudicial). No modelo autenticamente federal, na orixe (real ou teórica) do sistema hai varios suxeitos previos que ceden unha parte da súa soberanía orixinaria na federación, pero reteñen a outra parte. Hai polo tanto unha distribución vertical (territorial) da capacidade de decisión, á parte da distribución horizontal (dimensional) que ademais se repite nos dous chanzos (Estado federado e Federación).
Disto isto, ¿ónde cabe situar o Estado deseñado na Constitución aprobada o 9 de decembro de 1931? Neste texto só atopamos un suxeito de soberanía: a nación española  (aínda que preferentemente chamada “pueblo”), representada polo Congreso dos Deputados e o Presidente da República. Isto ponse claramente de manifesto en varias características: a capacidade suprema de decisión en tódolos ámbitos residía sempre nos órganos centrais do sistema, mesmo aínda que existisen autonomías; non se declaraba extinguido o centralismo senón que a planta territorial básica “por defecto” do Estado era a de sempre, pois municipio e provincia seguían a ser os seus entes ordinarios, se ben se introducía a posibilidade de cambiala pero só naquelas “regiones que se constituyan en régimen de autonomía” (art. 8) mediante a unión de “una o varias provincias limítrofes, con características históricas, culturales y económicas comunes” (art. 11),  para o que se lles esixía que demostrasen ter unha forte vontade autonomista.[2] En todo caso, aínda cumprindo os duros requisitos establecidos, que facían case obrigatoria a fraude electoral nos referendos para sacalos adiante, a facultade de conceder a autonomía residía sempre no lexislativo central. Tamén a de limitar mediante leis básicas a capacidade lexislativa delegada nas rexións (art. 19), ou a de pasar por riba das competencias transferidas utilizando a facultade regulamentaria sempre que o executivo central o estimase conveniente.[3]
Que a autonomía era entendida dun modo radicalmente diferente á concepción propia do federalismo revelábase tamén na inexistencia dunha segunda cámara para a articulación territorial e na prohibición expresa de que as rexións autónomas puidesen federarse (art. 13) e de que calquera norma rexional introducise “diferencia de trato entre los naturales del país y los demás españoles”. A visión nacionalmente unitaria que latexaba en todo o articulado manifestábase tamén simbolicamente tanto na terminoloxía (nación/rexións) como no feito de que o art. 4 repetise case literalmente o art. 8 do proxecto de Primo de Rivera, o primeiro na historia constitucional española que declarou o castelán idioma oficial do Estado, ao que agora se engadía que era de obrigado coñecemento para todos, sen prexuízo dos dereitos que se puidesen recoñecer a outras linguas.[4] Nesta mesma vea, fixábase, tamén por primeira vez, a composición da bandeira.
Verbo do reparto de competencias, o art. 14 establecía as 18 materias “de exclusiva competencia del Estado español” (como se as rexións autónomas non fosen parte do Estado) en lexislación e execución directa.[5] O art. 15 enumeraba 13 materias das que podería cederse a execución ás rexións autónomas, “en la medida de su capacidad política, a juicio de las Cortes”, apostila que mesmo era humillante.[6] E o art. 16 establecía por exclusión, e sen enumeralos, os ámbitos competenciais nos que as rexións terían capacidade lexislativa e executiva directa se estaban contemplados expresamente nos seus Estatutos. Un repaso ás dúas notas precedentes indícanos que as posibilidades que quedaban eran: cultura, vivenda e urbanismo, desenvolvemento da lexislación básica sobre actividades económicas, comunicacións e orde público intrarrexional e unha parte do dereito civil se na rexión había tradición propia nese eido. Na cuestión fundamental do sistema educativo, o poder central apenas cedía nada. Os ensinos primario, secundario e universitario oficiais eran os estatais e só se permitía ás rexións autónomas que establecesen en paralelo redes propias de centros que, en realidade, tiñan a consideración de privados, pois o seu alumnado debería convalidar os estudos mediante exames nos centros oficiais.
Está claro que, se ben o Estado integral constituía un avance descentralizador notable nun país cunha tradición constitucional tan centralista, as autonomías previstas ficaban moi por baixo, non só das aspiracións dos nacionalismos subestatais non separatistas, senón tamén dos proxectos anteriores do índole federalista do propio nacionalismo español. O medo a que eses nacionalismos negadores da nación española utilizasen a federación como antesala da separación, inexistente ou moito menos xustificado no século XIX, cobrábase agora a súa factura. En todo caso estas eran as regras do xogo contidas nunha Constitución que foi aprobada con 368 votos a favor e a oposición implícita de 89 deputados ausentes, grupo este que englobaba as dereitas española, catalanista e vasconavarra.
Durante estes meses, Plácido Castro, que retornara a Galicia en 1930 e ingresara nas Irmandades, contribuía dende a prensa á loita pola autonomía.[7] Tamén participou no proceso de converxencia de todos os grupos nacionalistas, necesario para dotar a esa loita dun instrumento forte e eficaz. E así, asistiu en decembro á fundación en Pontevedra do Partido Galeguista. O feito de que nesa asemblea fose elixido vocal do órgano de dirección indica que os seus compañeiros xa lle consideraban unha das novas promesas do nacionalismo galego.
Entre tanto, os deputados nacionalistas se integraran dende xullo xunto cos da ORGA-PRG na Minoría Gallega do Congreso. Como o proxecto de Estatuto aprobado o 4 de xuño en Coruña resultaba incompatible coa constitución aprobada, redactaron outro adaptado e o entregaron ás Deputacións para que o distribuísen entre os concellos con vistas á preceptiva asemblea de municipios.
Aínda que a autonomía posible dentro do Estado Integral quedaba moi por baixo do nivel de autogoberno á que aspiraba o nacionalismo galego, o recen nado Partido Galeguista considerou que mellor era iso que nada e centrou dende o principio os seus esforzos en conseguila para Galicia. Por iso, en vista de que o proxecto dos parlamentarios durmía o sono dos xustos nos caixóns provinciais, dirixiuse en xaneiro aos presidentes das catro Deputacións preguntando qué pasaba co proxecto que se lles entregara na Coruña, pois nin fora trasladado aos concellos nin publicado para que o pobo opinase. E ofrecíase a axudar na organización da asemblea de municipios. Só contestaron o presidente da Deputación de Ourense, prometendo reunir á corporación para que se pronunciase, e o da de Pontevedra anunciando unha próxima reunión das deputacións, reunión que no mes de maio seguía sen celebrarse. Pola súa parte, en febreiro, Ramón Suárez Picallo e Antón Villar Ponte intentaron sen resultados que a Minoría Gallega do Congreso fixese da autonomía o seu obxectivo político fundamental.
Pero outras xestións, máis persoais, acabaron dando froito, concretamente no seo da corporación municipal compostelá. Atendendo á petición de Castelao, o concelleiro conservador e avogado Enrique Rajoy Leloup (avó de Mariano Rajoy Brey) propuxo o 19 de marzo ao Concello de Santiago que este convocase á asemblea de municipios galegos prevista na Constitución. Rajoy, consciente de que era mellor eludir os argumentos nacionalistas (el tampouco o era) se quería convencer aos seus compañeiros, entre os que non había ningún galeguista, poñía o exemplo das previsibles vantaxes económicas que a autonomía ía ter para Cataluña, especialmente en materia tributaria. E Galicia, segundo Rajoy, non podía deixar pasar esa oportunidade, tiña que superar unha impasibilidade “depresiva y suicida”. Co apoio do alcalde, o republicano Raimundo López Pol, e doutros concelleiros como o líder obreiro José Pasín Romero, a proposta foi aprobada vencendo as reticencias de boa parte da corporación. Por suxestión do alcalde, e como primeiro paso, formouse unha comisión encargada de xestionar unha reunión de representantes de concellos e forzas políticas, previa á preceptiva asemblea municipal.
López Pol organizou unha reunión de forzas vivas (políticos, sindicalistas, empresarios e intelectuais), que tivo lugar en Santiago o 29 de maio. Presidida polo alcalde, asistiron, amén da comisión organizadora, membros da Cámara de Comercio, da Caixa de Aforros, do Seminario de Estudos Galegos e da sección compostelá da Federación Universitaria Escolar, representantes de diferentes partidos e algúns deputados, como o socialista José Mareque, o casarista e rector Rodríguez Cadarso e os nacionalistas Castelao e Otero Pedrayo. Todos, con diferentes matices, manifestáronse a favor de seguir adiante e celebrar a asemblea preparatoria en Santiago.
Finalmente esta tivo lugar o domingo 3 de xullo no Paraninfo da Universidade. Asistiron deputados, alcaldes, dirixentes do PRG, unha numerosa representación do PG, algún membro do PSOE como o exirmandiño Xaime Quintanilla, algúns conservadores como o avogado e deputado José Reino Caamaño, persoeiros independentes que participaran dende o principio no proceso como Rodrigo Sanz, e representacións corporativas. Decidiuse nomear unha comisión que redactase un novo texto pero tendo conta os anteriores e tamén o Estatuto de Cataluña. Presidida polo vello rexionalista Salvador Cabeza de León (nesa altura presidente do SEG), os seus verdadeiros motores foron Enrique Rajoy como secretario e Alexandre Bóveda. Aprobouse tamén a proposta de regulamento da Asemblea de Concellos.
A comisión redactora acabou os seus traballos o 4 de setembro. O texto someteuse a información pública para que se puidesen presentar emendas até o 29 de setembro. Recibíronse só unhas cincuenta, malia o esforzo de difusión feito. Bastantes eran limitadoras do autogoberno e outras non moi favorables a unha auténtica cooficialidade do galego, o que indica que galeguismo e autonomismo non eran precisamente actitudes maioritarias entre as forzas vivas da sociedade galega do momento.
Nese ano de 1932 Plácido Castro prodigouse na prensa para argumentar a necesidade de que Galicia non quedase atrás respecto de Cataluña e País Vasco e a conveniencia de superar as diferenzas partidistas e localistas, criticar o abandono do seu autonomismo inicial por parte do PRG, eloxiar a actitude Manuel Azaña en defensa do Estatuto catalán, avisar de que se estaba deixando pasar o momento máis favorable para conseguir a autonomía para Galicia ou refutar aos que predicían na Galicia autónoma un reforzamento do caciquismo ou a desaparición da razón de ser do nacionalismo.[8] Por outra parte, na II Asemblea do PG (Santiago, 10-11 de decembro de 1932), co gallo da preceptiva renovación do Consello Executivo e da Secretaría Executiva, ascendeu de simple vocal do primeiro a entrar no cumio do partido ocupando a Secretaría de Organización, en substitución de Alexandre Bóveda que pasou á Secretaría Xeral. A partir de aquí tivo nas súas mans o órgano decisivo para a consolidación e o crecemento do nacionalismo, instrumento clave na consecución da autonomía. E polos resultados conseguidos tanto nunha cousa como na outra fíxoo francamente ben.
Volvendo ao proceso autonómico, unha vez rematado o prazo de audiencia pública, o 1 de novembro convocouse a asemblea de concellos para os días 17 a 19 de decembro de 1932 no salón de actos da Facultade de Medicina de Santiago. Foron dous días de intensos debates nos que custou moito salvar discrepancias ás veces moi fondas, incluído o asunto da capitalidade, suscitado por A Coruña. Plácido Castro, en nome do PG, presentou unha emenda ao art 1º que dicía: “A nación galega orgaízase autonómicamente dentro da Repúbrica Hespañola con arregro ao presente Estatuto” e retirouna inmediatamente porque só tiña por misión fixar a posición do seu partido, isto é, deixar moi claro que para os galeguistas Galicia era unha nación de seu, e non unha rexión da nación española, aínda que aceptasen o corsé constitucional en ben de chegar a un consenso final, ao que efectivamente se chegou o día 19. Votaron a favor do texto nese momento (despois sumaríanse máis municipios) 176 concellos, que comprendían máis de dous millóns de habitantes e 444.785 electores dos 559.087 que figuraban daquela no censo electoral. Polo tanto, sumaban a maioría absoluta dos concellos e máis dos dous terzos do censo. Estaba cumprido o primeiro trámite previsto no art. 12 da Constitución. Agora só quedaba o referendo
Porén, o goberno foi adiando a súa convocatoria ao longo de 1933 cun pretexto ou con outro, probablemente porque non consideraba politicamente conveniente que Galicia accedese a autonomía antes que o País Vasco, que tiña o seu proxecto bloqueado no Congreso por insconstitucional. O PG denunciou arreo estas demoras, ao seu xuízo inxustificadas, e centrou os seus ataques no PRG e no seu líder Santiago Casares Quiroga, ministro do goberno, por consideralo principal responsable. Plácido Castro participou moi activamente nesta campaña usando exemplos internacionais en apoio dos seus argumentos, identificando autonomía con democracia e refutando que o Estatuto fose un resultado do sectarismo nacionalista.[9] Incluso pareceu adiviñar o xiro que ía dar a situación política meses despois, e a posterior deriva á esquerda a que se verá obrigado o PG, cando afirma que a autonomía “es hoy una causa izquierdista”, polo que loitar por ela era o mesmo que combater á reacción.[10]
Pero a autonomía de Galicia tamén podía defenderse no ámbito internacional. No verán de 1933 o Consello Executivo do PG aprobou representar a Galicia no Congreso das Minorías Nacionais, unha organización que agrupaba ás nacións que, por carecer de Estado, non podían formar parte da Sociedade de Nacións. Plácido Castro era o secretario relativamente especializado nas magras relacións internacionais do PG e como tal asistiu en setembro ao IX Congreso, feito que, fóra de elevar algo a propia autoestima das hostes galeguistas, non trouxo beneficios tanxibles para o nacionalismo galego, como xa previra o fino olfato político de Cambó.
Convocadas as eleccións xerais para novembro, o PG celebrou unha Asemblea Extraordinaria o 21 de outubro 1933 en Santiago co fin de fixar a súa actuación na campaña e elixir os candidatos. Nesta elección púxose claramente de manifesto que os demócratas tiñan xa un claro predominio sobre os católico-tradicionalistas dentro do partido. E probablemente para equilibrar algo as candidaturas e desactivar tensións, os elixidos Alexandre Bóveda e Plácido R. Castro renunciaron a ser candidatos alegando incompatibilidade coa dedicación que esixían os seus cargos orgánicos. Gracias a estas renuncias, Otero Pedrayo puido competir de novo polo PG na provincia de Ourense.
A SEGUNDA FASE: A CONXELACIÓN DURANTE O BIENIO NEGRO (1933-1936)
Como ben sabemos, as eleccións de novembro de 1933 trouxeron un cambio radical na situación política. As dereitas, ben reorganizadas na CEDA, xunto coa extrema dereita de Renovación Española e o centro-dereita do Partido Republicano Radical de Alejandro Lerroux gañaron con claridade a unhas esquerdas desgastadas e divididas polos conflitos do primeiro bienio republicano. En Galicia, tamén. O PG, que competiu sen aliados por manter a súa equidistancia, perdeu os deputados que tiña. Porén, algúns datos non foron tan negativos. Os seus candidatos máis votados recolleron máis de 100.000 votos entre as catro provincias, triplicando as cifras conseguidas en 1931, se ben hai que ter en conta que o censo electoral se duplicara pola incorporacións das mulleres. E nas provincias da Coruña e Pontevedra superou amplamente ao PSOE, co que demostrou ser un sumando necesario nunha posible coalición para gañar ás dereitas en Galicia.
En todo caso, o crecemento e fortalecemento do partido resultaba agora máis necesario que nunca e nisto era clave a Secretaría de Organización. A III Asemblea (Ourense, 13-14 xaneiro de 1934), que incorporou ao exdeputado Castelao á Secretaría Política, recoñeceu o bo facer de Plácido Castro confirmándoo na de Organización, posto que seguiría ocupando até a Guerra Civil. No seu informe nesa reunión, malia os avances evidentes na construción do partido, amosouse insatisfeito. Segundo el, os progresos serían moito maiores “si as Segredarías e as Seicións tiveran funcionado con máis aitividade e dilixencia e si os Grupos xa constituídos colaborasen con máis entusiasmo”, pois moi poucos grupos nomearan o irmán encargado das relacións co Consello como se acordara na II Asemblea, malia os avisos reiterados, e tampouco non cumpriran a maior parte do programa de actividades aprobado.[11]
E realmente todo esforzo organizativo ía ser pouco. O trazo autoritario e claramente anti-autonomista dos gobernos radical-cedistas instalados en Madrid conxelou a tramitacións dos estatutos vasco e galego. E unha vez esmagada a chamada revolución de Asturias de outubro de 1934, aproveitaron a ocasión para, amén de suspender a autonomía catalá, reprimir a todos os nacionalismos subestatais, participaran ou non nos feitos. No caso do PG, o goberno intentou descabezalo desterrando a Alexandre Bóveda a Cádiz e a Alfonso Castelao ao Badajoz.
Estaba claro que, como xa dixera Plácido Castro no seu momento, a única vía para conseguir a autonomía de Galicia pasaba por unha alianza coas esquerdas españolas que volvese a cambiar o signo político do goberno central. Así o entendeu a dirección do PG que, con Bóveda e Castelao á cabeza, decidiu abandonar a equidistancia “centrista” coa que se garantira a paz interna e iniciar unha viraxe cara a esquerda, aínda que iso soliviantase ao sector católico, por outra parte cada vez máis en minoría. A decisión formal de procurar unha posible alianza electoral coa Izquierda Republicana de Manuel Azaña (resultado recente da fusión de Acción Republicana, Partido Republicano Gallego e unha parte dos radical-socialistas) adoptouse, non sen forte oposición dos católicos encabezados por Otero Pedrayo, na IV Asemblea (Santiago, 20-21 abril de 1935), o que provocou uns días despois a escisión da minúscula Dereita Galeguista de Pontevedra de Filgueira Valverde.
Nesa xuntanza, Plácido Castro, ademais de aliñarse coa esquerda do partido nesta cuestión fundamental e noutras,[12] informou minuciosamente da súa actuación como responsable das relacións internacionais do PG dando conta das accións en solidariedade con vascos e cataláns; da recepción feita en Compostela a membros do Partido Nacionalista de Gales; das xestións fallidas para resolver as diferenzas entre os galeguistas de Buenos Aires, aínda que tanto a Federación de Sociedades como a Organización Nacionalista continuaban apoiando ao PG; e da constitución do Consello de Galeuzca en Galicia integrado polo PG, Ultreya e a Federación de Mocedades Galeguistas, se ben advertiu lúcidamente que Galeuzca non podería dar moitos froitos mentres o nacionalismo galego non tivese deputados en Madrid. Tamén comunicou aos presentes que non se puido asistir á sesión anual do Congreso das Minorías Europeas debido ao alto custo da viaxe, polo que houbo que limitarse a enviar unha adhesión escrita que foi lida alí. Posteriormente, tamén foi enviada unha denuncia pola persecución sufrida co gallo dos sucesos de outubro.[13]
A deriva de Plácido Castro cara a esquerda non se limitou á súa postura nos debates internos, senón que tamén a fixo pública e nuns momentos en que isto entrañaba certos riscos. Aí está o artigo en que louva a evolución socialdemócrata do marxismo e pon o cooperativismo dos laboristas británicos como exemplo a imitar.[14]
A CULMINACIÓN DO PROCESO
Como sabemos o PG formalizou a súa alianza con Izquierda Republicana a finais de 1935 e por esa vía entrou no Frente Popular en xaneiro de 1936, malia que non se lle concedeu nas candidaturas da coalición un número de postos acorde coa su forza electoral probada. A cambio obtivo o compromiso de que, en caso de vitoria, o novo goberno desbloquearía o proceso autonómico convocando sen dilacións o referendo pendente. O bloque de esquerdas gañou en toda España as eleccións de febreiro. En Galicia o seu triunfo foi moi axustado, pero o nacionalismo galego recuperou os seus deputados: Alfonso Castelao, Antón Villar Ponte e Ramón Suárez Picallo, aos que cómpre engadirmos Antón Alonso Ríos, que se presentaba como agrario.
Plácido Castro participou moi activamente na campaña, como faría tamén en xuño na do referendo. Tamén impugnou en nome do Partido Galeguista os resultados do distrito de Arzúa, polo evidente pucheirazo que houbera a favor das dereitas e denunciou que os interventores do Fronte Popular mesmo foran encarcerados o día da votación para impedirlles actuar. O seu protagonismo público como dirixente do PG ascendeu un chanzo en abril co gallo da renovación da presidencia da República. Este posto cubríase por elección indirecta. Primeiro elixíase por votación popular un colexio de compromisarios e despois este designaba ao presidente entre os candidatos. En todas as provincias, menos en Lugo, o Frente Popular presentou listas cos mesmos coaligados que en febreiro e arrasou. Nelas figuraban os nacionalistas Plácido R. Castro e Ricardo Carballo Calero pola Coruña, Enrique Peinador e Xerardo Álvarez Gallego por Pontevedra, e Alexandre Bóveda por Ourense. Todos eles foron elixidos. E todos eles puideron contribuír ao acceso do seu admirado Manuel Azaña á xefatura do Estado.
Volvendo á autonomía, desta vez cumpriuse o compromiso e o goberno convocou o referendo para o 28 de xuño. Todos os coaligados colaboraron na propaganda polo si, aínda que os maiores esforzos e entusiasmo corresponderon, como era lóxico, aos nacionalistas. Os resultados foron os seguintes:
Sobre votantes 99,2%/Sobre censo 74%
Pero xa se sabe que as alegrías adoitan durar pouco na casa do pobre. Non pasaran tres semanas, e xusto cando unha numerosa delegación de deputados e persoeiros galegos estaba en Madrid para entregar oficialmente ás Cortes o Estatuto recen aprobado polo pobo, o Exército de África alzábase contra a República e iniciaba un dos períodos máis negros e máis longos da historia de España e de Galicia. Adeus á democracia. Adeus á autonomía. Aquela reacción que Plácido Castro sinalara tres anos antes como inimigo principal acabaría gañando a partida para manterse no poder case catro décadas. En comparación con moitos dos seus compañeiros, Plácido Castro tivo sorte. Non foi executado nin encarcerado senón “só” condenado a desterro e inhabilitación. Logo duns anos de estadía en Coruxo e Vigo, acabou exiliándose primeiro en Portugal e despois en Londres para poder vivir en liberdade e gañarse dignamente a vida. Volvería en 1960 a unha Galicia moi lonxe aínda de recuperar a autonomía gañada en 1936, algo que Plácido Castro non chegaría a ver.
[1] Vid. Luis Jiménez de Asúa, Proceso histórico de la Constitución de la República española, Madrid, Ed. Reus, 1932, pp. 54-58.
[2] “Art. 12. Para la aprobación del Estatuto de la región autónoma se requieren las siguientes condiciones:
Que lo proponga la mayoría de sus Ayuntamientos o, cuando menos, aquellos cuyos Municipios comprendan las dos terceras partes del Censo electoral de la región.
Que lo acepten, por el procedimiento que señale la ley Electoral, por lo menos las dos terceras partes de los electores inscritos en el Censo de la región. Si el plebiscito fuera negativo, no podrá renovarse la propuesta hasta transcurridos cinco años.
Que lo aprueben las Cortes.
Los Estatutos regionales serán aprobados por el Congreso siempre que se ajusten al Presente Título y no contengan, en caso alguno, preceptos contrarios a la Constitución, y tampoco a las leyes orgánicas del Estado en las materias no transmisibles al poder regional, sin perjuicio de la facultad que a las Cortes reconocen los artículos 15 y 16”.
[3] “Art. 20 […] El Gobierno de la República podrá dictar Reglamentos para la ejecución de sus leyes, aun en los casos en que esta ejecución corresponda a las autoridades regionales”.
[4] “Art. 4. El castellano es el idioma oficial de la República.
Todo español tiene obligación de saberlo y derecho de usarlo, sin perjuicio de los derechos que las leyes del Estado reconozcan a las lenguas de las provincias o regiones. Salvo lo que se disponga en leyes especiales, a nadie se le podrá exigir el conocimiento de ninguna lengua regional”.
[5] As principais eran: dereitos e deberes constitucionais, política relixiosa, relacións exteriores, defensa, fronteiras, orde público en conflictos suprarrexionais, Facenda estatal, comercio exterior e aranceis, moeda e sistema bancario, réxime xeral de comunicacións e pesca marítima.
[6] Lexislación penal, social, mercantil, procesal e civil; notariado, rexistros e seguros; minas e normas básicas en agricultura, sanidade, comunicacións e outras.
[7]  Vid., por exemplo, o seu artigo en El Puebo Gallego (7-XI-1931), “Enseñanzas irlandesas. El centralismo desmoralizador”, onde afirma que as loitas intestinas de Irlanda, consecuencia da acción imperialista de Gran Bretaña, nada teñen que ver coa situación de Galicia e polo tanto non se poden usar para predicir males en caso de que chegue a autonomía.
[8] Vid., entre outros, os seus artigos en El Pueblo Gallego, “Urgencia de la Autonomía” (15-V-1932), “Falta de oportunidad” (4-VI-1932) e “Porvenir del galleguismo” (15-XI-1932); e en A Nosa Terra, “Encol do noso universalismo” (nº 295, 25-VII, p.4).
[9] Vid. os seus artigos en El Pueblo Gallego: “Autonomía y democracia” (8-IV-1933); “Un referéndum y unas elecciones” (29-IV-1933) no que utiliza o feito de que os cidadáns de Australia Occidental acababan de votar separarse da Federación Australiana por sentirse discriminados para reforzar os argumentos en contra del centralismo; e “Estatuto y nacionalismo” (17-VIII-1933).
[10] “La conveniencia de celebrar el plebiscito”, El Pueblo Gallego, 6-V-1933.
[11] Memoria que o Consello presenta a III Asambreia do Partido, mecanografiado. 6 pp. holandesa. Nadal de 1933. Funación Penzol-FondoVillar Ponte.
[12] Por exemplo, en relación coa proposta do Grupo Galeguista da Coruña de que o PG fixese un estudio axeitado sobre a situación da industria e dos traballadores urbanos que permitise unha boa propaganda nos centros industriais. Suárez Picallo apoiouna como un medio de atraer as masas obreiras ao partido. Curiosamente, esta vez as reticencias non viñeron dos ourensáns senón de alguén da dirección, do propio Xerardo Álvarez Gallego, quen despachou o asunto displicentemente lembrando que no programa do partido xa había “puntos e solucións para moitos deses probremas dende un punto de vista galego”. Ao cabo, grazas a insistencia de Suárez Picallo, Plácido Castro e Víctor Casas, o carpetazo foi alomenos cortés pois se acordou que o novo comité de estudos, creado na asemblea, fixese un “estudio meditado da cuestión”. Polo que sabemos, tal estudo non se fixo nunca.
[13] Memoria da Segredaría de Relacións Internacionais, 2 pp mecanografiadas. FP-FVP. Por certo, que a carencia de medios impedirá tamén en 1935 a presenza galeguista no Congreso.
[14] “Socialismo e cooperativismo en Inglaterra”, A Nosa Terra, nº 368, 1-VI-1935, p. 1.
Arquivos anexos a descargar:
18ª Conferencia Anual Plácido Castro: "Plácido R. Castro e a loita pola Autonomía de Galicia" (293 kB)
O IGADI promoveu en 2001 a creación da Fundación Plácido Castro na que tamén participan os concellos de Cambados, Corcubión, Vilagarcía de Arousa e a Asociación de Tradutores Galegos. A Fundación ten por obxecto a reivindicación da figura, obra e pensamento de Plácido Ramón Castro del Río, atendendo á conservación e divulgación do seu fondo compromiso con Galicia e cunha visión universalista do mundo.
Sede oficial e Arquivo Permanente:
Pazo de Torrado, Rúa Príncipe, 10
Tel 986 543 987
Rúa Luís Braille, 40
Tel 986 84 34 36
Presentación: Unha fundación para Plácido Castro
Quen é Plácido Castro
A primeira etapa británica (1908-1930)
O compromiso galeguista (1931-1936)
Da guerra ó exilio (1936-1948)
A segunda etapa británica (1949-1955)
Os derradeiros anos (1956-1967)
Exposición fotobiográfica: Documentos gráficos sobre a vida e obra
Plácido Castro en 10 preguntas
Plácido Ramón Castro del Río (English Version)
Ensaios e outras obras
Juan M. Trillo Santamaría e Rubén C. Lois González
Xosé Luis Franco Grande
1ª Conferencia Anual: Irlanda e as novas formas da vida internacional
2ª Conferencia Anual: “Nós, os pobos das Nacións Unidas…” Fantasía e realidade dunha orde internacional
3ª Conferencia Anual: Portugal e o galeguismo
4ª Conferencia Anual: Galicia, un país de Europa
5ª Conferencia Anual: Plácido Castro no teatro galego, preámbulo posible
6ª Conferencia Anual: Significado e importancia de Plácido Castro no panorama da tradución en Galicia
7ª Conferencia Anual: Plácido Castro e a Prensa da súa época
8ª Conferencia Anual: A poesía en Plácido Castro
9ª Conferencia Anual: Plácido Castro e o debate sobre o celtismo en Galicia
10ª Conferencia Anual: Plácido Castro e o seu modelo de desenvolvemento turístico para Galicia
11ª Conferencia Anual: Linguas e educación. Unha reflexión ao fío do debate
12ª Conferencia Anual: Nacionalismo ¿unha teoría política vixente?
13ª Conferencia Anual: Galeguismo e saudade: A visión de Plácido Castro
14ª Conferencia Anual: Plácido Castro, Rosalía e ‘Cantares gallegos’
15ª Conferencia Anual: Plácido Castro e a arte galega do seu tempo
16ª Conferencia Anual Plácido Castro: Plácido Castro e o humanismo, onte e hoxe
17ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido Castro, Johán Carballeira e os debates (e inquedanzas) do seu tempo”
18ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido R. Castro e a loita pola Autonomía de Galicia”
19ª Conferencia Anual Plácido Castro: “Plácido Castro e o universalismo galeguista”
20ª Conferencia Anual Plácido Castro: “O GALEUZCA e Plácido Castro”
Premio de Tradución Plácido Castro 1ª edición 2001
Premio de Tradución Plácido Castro 2ª edición 2002
Premio de Tradución Plácido Castro 3ª edición 2003
Premio de Tradución Plácido Castro 4ª edición 2004
Premio de Tradución Plácido Castro 5ª edición 2005
Premio de Tradución Plácido Castro 6ª edición 2006
Premio de Tradución Plácido Castro 7ª edición 2007
Premio de Tradución Plácido Castro 8ª edición 2008
Premio de Tradución Plácido Castro 9ª edición 2009
Premio de Tradución Plácido Castro 10ª edición 2010
Premio de Tradución Plácido Castro 11ª edición 2011
Premio de Tradución Plácido Castro 12ª edición 2012
Premio de Tradución Plácido Castro 13ª edición 2013
Premio de Tradución Plácido Castro 14ª edición 2014
Premio de Tradución Plácido Castro 15ª edición 2015
Premio de Tradución Plácido Castro 16ª edición 2016
Premio de Tradución Plácido Castro 17ª edición 2017
Premio de Tradución Plácido Castro 18ª edición 2018
Libros da Fundación e sobre Plácido Castro
Texturas Internacionais nº8: Irlanda en Plácido Castro
Galicia, un país no mundo
Plácido R. Castro del Río, unha escolma xornalística
Galicia e a Sociedade das Nacións
Un galego en Irlanda
Plácido Castro: A despedida dos amigos
1933-2013: 80 anos da participación e admisión de Galicia no Congreso de Nacionalidades Europeas
101 Máximas de Plácido Castro
Congreso sobre Plácido Castro e o seu tempo
XVI Conferencia Anual Plácido Castro
“Poesia inglesa e francesa vertida ao galego”
XVII Conferencia Anual Plácido Castro
Aviso legal e política de cookies
Facebook Twitter Youtube Youtube
Web da man de PositiBos.com


langs: es gl pt it en en en en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es es es es es gl gl gl es es gl en en gl gl en gl es es gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl gl gl

text:
Premio Fonseca 2008 - Programa ConCiencia - USC
Ir a o contido principal
Universidade de Santiago de Compostela
"pola súa excepcional mestría na popularización de conceptos complexos da Física no borde último da nosa comprensión do Universo, combinada coa máis alta excelencia científica, e por terse convertido nunha referencia pública da ciencia no mundo"
Departamento de Matemática Aplicada e Física Teórica
Universidade de Cambridge, Reino Unido
O xurado desta primeira edición estivo formado por Senén Barro,  Reitor da USC; Xosé Manuel Villanueva, Xerente do Consorcio de Santiago; Carlos Pajares, catedrático de Física Teórica da USC; Xosé Denis, Director de programas do Consorcio de Santiago; Javier Armentia, Director do Planetario de Pamplona; Xosé Rodríguez Durán, Director do programa da TVG ‘Ciencianosa’ e polo Director do programa ConCiencia, Jorge Mira. Todos eles destacaron unanimemente a importantísima traxectoria do profesor Hawking e a súa gran achega á divulgación científica.
Ceremonia de entrega e conferencia pública
Cartel anunciando a conferencia de Stephen Hawking [pdf - 110Kb][Actualizado: 17/09/2008]
Data: Sábado 27 de setembro
Lugar: Palacio de Congresos e Exposicións de Galicia (San Lázaro)
Título da conferencia: "Out of a black hole" (saíndo dun burato negro)
Enlace aos vídeos da conferencia completa: http://tv.usc.es/serial/index/id/118
Universidade de Santiago de Compostela
Teléfono 881 811 000 |  Contacto