langs: gl es gl gl es gl gl ca ca gl gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en es gl gl gl gl gl es es es pt en gl fr it es es en gl es gl es es gl en gl es gl es gl es pt en es gl en gl en en gl en gl en gl en gl es gl en gl en gl gl gl gl gl en en en gl en en gl es es en gl gl en en gl gl gl gl gl en en pt en en es es es en es gl en en gl gl en gl en gl gl gl en en en es en en en gl gl es gl es gl en gl gl en gl gl gl es gl en gl gl en en gl gl gl gl es gl en gl gl en en gl gl en gl en gl es es en gl gl en en gl gl gl gl gl gl en es en en gl en gl gl en en en es en es es es gl es gl en en es es es en en gl en en es es en ca ca gl es en es es es

text:
Etnografía 2013 – Mesón do Forno
Encontrarás todo lo que no necesitas y algo de lo que te esperas
A vida nunca é demasiado dulce, pero a comida sí
Trump y un nuevo orden económico mundial?
Sección coordinada por Jose Manuel Blanco Prado
ESTÁ LIGADA AO “MESÓN DO FORNO”. RÚA RÍO SER Nº12 BAIXO. LUGO
ESTA REVISTA POSÚE OS SEGUINTES COORDINADORES:
COORDINADOR DE ARTIGOS E TRABALLOS: JOSÉ MANUEL BLANCO PRADO
COORDINADOR ARTÍSTICO: JESÚS CARREIRA VARELA.
COORDINADOR TÉCNICO: JESÚS MEILÁN IGLESIAS
JOSÉ MANUEL BLANCO PRADO. email: jmbp53@yahoo.es Este enderezo de correo-e está a ser protexido de robots spamers, precisas activar o JavaScript para velo
JESÚS CARREIRA VARELA email: suso@mesondoforno.com
Publicado el 2 enero, 2014Autor AdministratorCategorías Etnografía 2013
XESÚS ANTONIO GULÍAS LAMAS.OS MUÍÑOS NO BAIXO MIÑO:UN RÍO E MIL REGATOS
Revista de Investigación “ETNOGRAFIA”,  nº 5, 2013. I.S.S.N. 1989 – 8541.
As terras do Baixo Miño están regadas por centos de pequenos regatos que van verter as súas augas ó Miño que baixa impoñente e portentoso buscando o Atlántico, dende a Serra de Meira, alá por Fontemiña para encher de verdor e de riqueza este longo val que se estende dende a episcopal Tui ata a céltica Guarda.
CATEDRAL DE SANTA MARÍA DE TUI (PONTEVEDRA)
Cando chega a cidade de Tui ve dende o fondo do seu camiño como se ergue a súa catedral coma se fora unha plataforma sobre a que colocar unhas escaleiras para chegar ó ceo. Pero o Miño segue e faise máis  viñateiro, se cabe, porque xa ven borracho dende o Ribeiro, cando chega as terras de Tomiño. De alí para diante, empeza a descansar como un vello cabaleiro medieval, para fartarse do albariño do Rosal. Logo na Guarda, xa se deixa abrazar, polo Atlántico, rendido de tanto esforzo e vendo alá no alto, como soben e baixan nos días de marusía, cal se foran pantallas perdidas nas encrucilladas, as brétemas arredor do monte de Santa Tegra.
PANORÁMICA DESDE SANTA TEGRA. A GUARDA (PONTEVEDRA) Sigue leyendo XESÚS ANTONIO GULÍAS LAMAS.OS MUÍÑOS NO BAIXO MIÑO:UN RÍO E MIL REGATOS
Publicado el 2 septiembre, 2013Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografía 2013
FERNANDO ARRIBAS ARIAS. CRUCEIROS E CRUCES DO CONCELLO DO CORGO
Revista de Investigación “ETNOGRAFIA”,  nº 5, 2013. I.S.S.N. 1989 – 8541.
Non é O Corgo un concello que poida presumir de ter un elevado número de cruceiros, xa que das trinta e oito parroquias que integran este municipio só en tres atopamos exemplos destas “oracións en pedra” como define Castelao estas mostras da nosa arte popular.  Chama a atención o feito de que tres destas parroquias, concretamente as de  Santa María de Queizán, Santo André de Chamoso e San Xoán de Segovia, concentren todos os cruceiros existentes neste municipio, aos que hai que sumarlles unha cruz de granito situada no lugar de Vilapene (Chamoso). Seguindo coas cruces, convén destacar tamén unha pedra calada incrustada no muro testeiro da igrexa parroquial de Anseán, de cronoloxía incerta, aínda que ben puidera tratarse dun elemento prerrománico, que presenta unha seteira en forma de cruz, símbolo que tamén aparece gravado na parte superior desta placa.
Tres cruces de pedra podémolas ver sobre o muro que delimita o muro do adro da igrexa parroquial de Cela, templo que conserva aínda algún elemento románico, probablemente restos dun antigo Vía crucis hoxe desaparecido. Pola súa parte, a cruz colocada na tapia do cemiterio de Marei, flanqueada por dous pináculos, procede do lintel da vella portada de entrada a este camposanto, do que tamén formaban parte as dúas fornelas con huchas de ferro para as esmolas que aínda se conservan.
Quizais procedente do cemiterio de Quinte é a cruz de pedra que, actualmente, está colocada sobre un lintel de formigón que serve de acceso a  unha leira particular inmediata á igrexa desta parroquia.
Outra cruz existente no Corgo é a que se atopa á entrada do camiño que leva á igrexa de Cerceda; trátase dunha gran cruz relativamente nova sobre unha gran base circular carente de calquera mérito artístico.
CRUCEIRO DA IGREXA (SANTO ANDRÉ)
Sigue leyendo FERNANDO ARRIBAS ARIAS. CRUCEIROS E CRUCES DO CONCELLO DO CORGO
Publicado el 29 mayo, 2013Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografía 2013
ESTANISLAO FERNÁNDEZ DE LA CIGOÑA NÚÑEZ.
INTRODUCIÓN ÁS FIRMAS, MARCAS, SELOS E SINETES DOS FUNDIDORES DAS CAMPÁS DE LUGO.
Revista de Investigación “ETNOGRAFIA”,  nº 5, 2013. I.S.S.N. 1989 – 8541.
Este traballo pretende ser un achegamento ós fundidores de campás que, o ben eran de Lugo ou sendo de fóra, traballaron para as igrexas de Lugo e a súa provincia. Máis que en documentos escritos, fundaméntase, sobre todo, nas firmas, selos ou sinetes que gravaron nas campás da súa autoría.
Os fundidores deixaban a miúdo escritos os seus nomes sobre as campás, de maneira que estes lles servirían tamén de propaganda nunha época no que o boca a boca entre os clérigos era o mellor sistema para conseguir novos encargos. Xunto do nome puñan con frecuencia o lugar de orixe, para que soubesen onde poder atopalos. Tamén o ano de fundición da campá está presente nunha altísima porcentaxe.
Os fundidores dos séculos XVIII e principios do XIX eran transhumantes. Percorrían aldeas, pobos e cidades ofertando ós abades os seus servizos. Case máis que facer campás novas refundían as vellas, estragadas polo uso e as tempestades, pois aínda que ata ben avanzado o século XX (e aínda agora en menor medida) se sostiña que as campás tiñan a propiedade de escorrentar as tormentas o certo é que estas estragaron moitísimas delas.
Os fundidores erguían en moi pouco tempo un forno de reverbero construído con tixolos e barro ó pé da igrexa e cos anacos da campá vella facían unha nova, deixando sobre a súa superficie a pegada do seu nome algunhas veces recollidos en fermosos e elaborados sinetes.Os fundidores portugueses que traballaban en Galicia esmerábanse á hora de facer os seus sinetes.
SINETE DO PORTUGUÉS NARCISO ANTONIO DA COSTA DA CIDA DE BRAGA (PORTUGAL) NA CAMPÁ GRANDE DE SAN BARTOLOMEU DO COUTO (A CAÑIZA) (PONTEVEDRA), FEITA NO ANO 1887.
Sigue leyendo ESTANISLAO FERNÁNDEZ DE LA CIGOÑA NÚÑEZ.
Publicado el 3 mayo, 2013Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografía 2013
JOSÉ MANUEL BLANCO PRADO. OS XOVES DE COMPADRES E COMADRES NAS “TERRAS DE LEMOS” (LUGO)
Artigo publicado na Rev. Lucensia (Biblioteca Seminario Diocesano), nº 45 (Vol XXII).Lugo.
Revista de Investigación “ETNOGRAFIA”,  nº 5, 2013. I.S.S.N. 1989 – 8541.
O Entroido baséase na inversión das regras sociais, dos valores, da condición humana, da clase, da idade, do sexo. É o mundo ao revés; a transgresión mediante a sátira, a burla, a ironía; a consolidación da colectividade, a visión cómica do mundo, o desafogo psicológico etc. (Federico Cocho. O Entroido Galego,1998, páxs. 14-15). Ademais nesta festividade prodúcese un exceso de índole gastronómica previo ás privacións coresmais. Así, asociado ao entroido hai unha culinaria característica na  que o porco constitúe o eixo básico desta festa. Isto queda reflectido no consumo de diferentes partes deste animal como o lacón, o rabo, a cachucha, os chourizos, a soa  o botelo , as androllas  , e as filloas  (Xosé Manuel González Reboredo, 1996 ).
Noutrora, a dimensión festiva do Entroido abranguía dúas semáns e media. Neste tempo había uns días nos que os enredos e as algarabías populares tiñan unha maior incidencia. Estámonos a referir ao Domingo Fareleiro, ao Xoves de Compadres, ao Domingo Corredoiro, ao Xoves de Comadres, ao Domingo de Entroido, ao Lúns e Martes de Entroido e ao Mércores de Cinza ( Vicente Risco,1979, páx. 612). Agora ben, o Entroido, polo que respecta á provincia de Lugo, prolóngase na coresma non só ata o mércores de cinza, día no que adoitan celebrarse os “enterros da sardiña”, senón tamén ao sábado  e ao domingo de piñata . Pois ben, en función deste calendario o Xoves de Compadres conmemórase dez días denantes do Domingo de Entroido e o Xoves de Comadres celébrase tres días antes do devandito domingo.
1. ALGUNHAS REFERENCIAS SOBRE O XOVES DE COMPADRES E COMADRES EN GALICIA.
Sobre ámbos dous días de festividade posuímos datos referenciais con respecto a algunhas comunidades galegas como Viana do Bolo, Castro Caldelas, Verin, Monforte, etc.
Así, o xuíz  Nicolás Tenorio aportounos as mencións máis antigas sobre os Xoves de Compadres e Comadres da comunidade de Viana do Bolo (Ourense), onde exerceu o seu labor durante varios anos. “No Xoves de Compadres as mulleres da comunidade elaboran con pallas de centeo un boneco, ao que lle dan o nome de “compadre”, e ao que visten con roupas de home -previamente roubadas polas mozas aos mozos máis amigos- levando un cigarro na boca e naipes nas súas mans. Logo poñen ao monicreque nunha balconada e os mozos tentan apoderarse del utilizando todo tipo de mañas e argucias. Mentres tanto, as mulleres deféndeno ata o punto que loitan corpo a corpo cos mozos para poder queimar “ao compadre”. No caso de que os homes acaden roubar o boneco espídeno e prendenlle lume as pallas no medio da rúa con gran alborozo. Días despois, na tarde do mércores ao Xoves de Comadres, tanto os casados como os solteiros da localidade reúnense e van ao monte a cortar unha árbore –concedida por un veciño da comunidade– que logo traen para a vila, acompañados dun gaiteiro e uns tamborileiros. Chegados á praza deixan o pao central, xa desgaxado das súas ramas, no chan ata que veñen cunha boneca, realizada con pallas de centeo e vestida con roupas de muller, –tamén roubadas a algunha rapaza da vila– que suxetan ao extremo máis delgado do madeiro. Logo, entre todos, ízano nun foxo cavado no chan, mentres soa a gaita e os tambores, e prodúcese un gran alborozo e un gran griterío na praza. A “comadre” permanece exposta ata o martes de Antroido e durante ese tempo e, moi especialmente durante a noite, hai unha garda permanente en torno ao madeiro, na que os mozos da localidade se turnan. Aínda que a garda ten como finalidade evitar que as mulleres se acerquen a roubar “a comadre”, ás veces as máis decididas tentan tirar o madeiro, producíndose nese intre unha loita entre ámbos os dous xeneros”.
( Nicolas Tenorio, 1982, páxs. 126-127).
XOVES DE COMADRES. BABELA (DISTRIZ) (MONFORTE). O FIANDÓN
Na localidade ourensán de Castro Caldelas, as mozas realizan o primeiro xoves uns bonecos con palla e farrapos, chamados os compadres. Paséanos na punta dun pau e, logo, procuran queimalos. Sen embargo contan coa oposición dos mozos, que queren quitarllos para que non os queimen. Deste xeito, iníciase unha grande pelexa entre ámbos os dous sexos… O xoves de comadres invírtese a situación e son os mozos os que realizan e queiman ás comadres. ( Vicente Risco, 1979, páx. 615).
Noutras comunidades ourensáns, como Bande, Verín, Xinzo etc., as mozas realizan un moneco de palla, que visten con roupa roubada a un mozo. Este moneco recibe o nome de reco, coresma (Bande), lardeiro…As rapazas corren ao pelele polas rúas, mentres os mozos pretenden arrincarllo das mans para impedir que o queimen. Pola contra, o Xoves de Comadres son os mozos os que fan a lardeira co mesmo ritual de loita de sexos… ( Xesús Taboada Chivite, 1972, páx. 57). Sigue leyendo JOSÉ MANUEL BLANCO PRADO. OS XOVES DE COMPADRES E COMADRES NAS “TERRAS DE LEMOS” (LUGO)
Publicado el 5 abril, 2013Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografía 2013
LOIS LADRA. ARTES TRADICIONAIS DA PESCA FLUVIAL.
Artigo publicado na Rev. Ardentia, nº5, Cambados (Pontevedra).
Revista de Investigación “ETNOGRAFIA”,  nº 5, 2013. I.S.S.N. 1989 – 8541.
A pesca fluvial sempre tivo unha certa importancia en Galiza, aínda que hoxe por hoxe seguen a ser relativamente poucos e moi puntuais os estudos centrados na explotación piscícola artesanal do país dos mil ríos. Os tempos mudan e o certo é que actualmente xa é moi pouco o que resta do labor dos vellos pescantíns de antano. Porén, a nosa rica tradición oral atesoura unha chea de ditos, refráns, cantigas, contos, historias e lendas vencelladas coa pesca fluvial.
Ao longo deste traballo iremos vendo diferentes aspectos do aproveitamento piscícola fluvial tradicional, desde a Prehistoria até o presente e desde o Navia até o Miño, tomando como principais fíos discursivos as vellas artes de pesca e os coñecementos etnoictiolóxicos dos pescantíns.
Baixo un punto de vista antropolóxico, en Galiza non podemos falar con propiedade da existencia de comunidades pesqueiras especializadas economicamente no aproveitamento da riqueza ictiolóxica dos nosos ríos, pois, aínda que os pescantíns desenvolveron unha actividade moi específica, sempre o fixeron desde a auto-percepción de si mesmos como individuos pertencentes a comunidades campesiñas. Dito con outras palabras: a pesca fluvial constituíu, polo xeral, unha actividade económica complementaria da produción agropecuaria e non un sector especificamente diferenciado da economía labrega, cando menos ao nível de agrupamentos comunitarios: o pescantín sempre foi, ante todo, un campesiño plenamente integrado no sistema económico agropecuario rural, por moi específicos que fosen os seus coñecementos verbo das técnicas e dos aparellos propios da actividade pesqueira
Sigue leyendo LOIS LADRA. ARTES TRADICIONAIS DA PESCA FLUVIAL.
Publicado el 5 abril, 2013Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografía 2013
MARIO SAAVEDRA PÉREZ. CRUCEIROS, CRUCES, CRISTOS, CHANTAS, VIACRUCIS E ESMOLEIROS DE POL (LUGO)
Artigo publicado nas Actas do IVª Congreso Galego sobre “Cruceiros e Cruces de Pedra”.
Revista de Investigación “ETNOGRAFIA”,  nº 5, 2013. I.S.S.N. 1989 – 8541.
Todo elemento etnográfico ten un asentamento xeográfico, histórico, social e cultural  definido e serve de acicate para o seu estudio, posta en valor, catalogación, divulgación e loita contra o desarraigo do pobo referente, neste caso, aos cruceiros, cruces,cristos, esmoleiros, viacrucis e chantas do concello de Pol.
Os pobos deste Concello, entendendo a Xeografía como camiño do tempo, están cheos de paixases, historia e lecer. As lombas, os montes, as gándaras, os vales, os ríos e regatos dan nome a moitos núcleos rurais, chousas, cortiñas, fontes, pontes e lugares de lecer. Pol ten unha extensión de 125. 9  quilómetros cuadrados.  Linda ao Norte, con Meira e  Pastoriza,  portas da Terrachá; ao Sur, con Castroverde, terra de castelos; ao Leste, con Ribeira de Pequín e Baleira, zona de montaña; e ao Oeste, con Castro de Rei, leito da Chaira.
Ata finais do século pasado, ano 1970, a capitalidade estivo en Pol e hoxe en día está en Mosteiro onde  atopamos a Casa do Concello e outros servicios esenciais. Este Concello está preto de Lugo – 23 quilómetros –  ben comunicado coa estrada 640 de Lugo a Vegadeo. Está formado por 19 parroquias repartidas en 113 entidades pequeñas. Sigue leyendo MARIO SAAVEDRA PÉREZ. CRUCEIROS, CRUCES, CRISTOS, CHANTAS, VIACRUCIS E ESMOLEIROS DE POL (LUGO)
Publicado el 10 marzo, 2013Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografía 2013
ORLANDO VIVEIRO VEIGA. O PATRIMONIO DA AUGA DA TERRA CHÁ (V)
O PASO DOS RÍOS: BARCAS, CANEIROS, PONTES, PASOS E PONTELLOS
Revista de Investigación “ETNOGRAFIA”,  nº 5, 2013. I.S.S.N. 1989 – 8541.
OS CAMIÑOS E O PASO DOS RÍOS.
O aproveitamento dos recursos, na sociedade tradicional, transformou os ríos e regatos en espazos sometidos á “humanización do territorio” do mesmo xeito cas outras partes do mesmo, mais con súas propias particularidades determinadas pola especificidade do medio que se trata. Un dos aspectos relevantes neste sentido é o relacionado coas “técnicas” ou “modos de paso” que permitían ás persoas viaxeiras “salvar” estas correntes de auga, operación que en moitas ocasións presentaba serias dificultades ás cales se lles procuraba solución de diversas maneiras según as circunstancias presentes en cada caso concreto.
PASOS NO RÍO NARLA (SAN XOÁN DE PARADA)(OUTEIRO DE REI ) (LUGO)
Moito tiña que ver a importancia da vía en cuestión e a morfoloxía do río ou corrente que se pretendía cruzar. No primeiro dos supostos, apuntar que foi motivo constante de preocupación ao longo da historia a “solución” do grave atranco que supuxera o paso de correntes de auga que interrumpían o trazado dos “camiños reais”. Este tipo de vías, que comunicaban territorios alonxados entre sí, adoptaron tal nome na procura de certo “status” á hora de procurar seguridade para as persoas viaxeiras, en época tardía, ainda que a existencia dos mesmos probabelmente teña orixe máis antiga chegando até o presente en boa parte gracias á planificación e deseño executadas durante a dominación romana, o cal non quere decir que anteriormente non existiran camiños, mesmo importantes, no noso país. No relativo ás correntes de auga a superar contaban, á súa vez, diversos factores tales como caudal, anchura, fondura, e mesmo accesibilidade dende a ribeira, entre outras. Sigue leyendo ORLANDO VIVEIRO VEIGA. O PATRIMONIO DA AUGA DA TERRA CHÁ (V)
Publicado el 10 marzo, 2013Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografía 2013
JUAN JOSÉ BURGOA. O MONTE DE CHAMORRO EN FERROL ( A CORUÑA).
O SANTUARIO DA VIRXE DO NORDÉS E O SEU VÍACRUCIS
Revista de Investigación “ETNOGRAFIA”,  nº 5, 2013. I.S.S.N. 1989 – 8541.
Cando a pedra, durmida e acochada
da terra-nai no garimoso seo,
desperta do seu sono milenario
e quer ser oración e pensamento
frorece nun varal, estende os brazos
e póndose de pé faise cruceiro
OS MONTES SAGRADOS EN GALICIA.
Un percorrido pola nosa xeografía galega amosa que o emprazamento dos santuarios de Galicia nunca foi elixido ao azar. Desde tempos inmemoriais, as alturas, e os montes en particular, foron sinalados como lugares sacros, estando marcados pola previa presenza de vellos cultos e sendo considerados particularmente propicios para a manifestación do poder divino. Por iso acometeuse a construción de capelas, ermidas e santuarios, nun intento de cristianización dos cumios como lugares onde acudían os antigos poboadores a adorar aos seus deuses.
Son moitos os exemplos de estes montes sagrados en Galicia, como son o monte da Virxe de Chamorro en Ferrol, o monte de Santa Tegra en A Guarda, o monte da Paradanta en A Franqueira, o monte Faro en Chantada, Santiaguiño do Monte en Padrón, a Virxe dos Milagres no monte Medo, A Virxe da Pastoriza en Arteixo ou a  Virxe do monte das Ermitas no Bolo, en moitos deses casos lugares de contrastada existencia de antigos castros celtas, feito que favoreceu esa veneración ás pedras, que foron o acubillo e  a defensa dos poboadores das protexidas cumes das montañas alegas.
PARTE POSTERIOR DO SANTUARIO DA VIRXE DE CHAMORRO (FERROL) (A CORUÑA)
Sigue leyendo JUAN JOSÉ BURGOA. O MONTE DE CHAMORRO EN FERROL ( A CORUÑA).
Publicado el 21 enero, 2013Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografía 2013
HIGINIO MARTÍNEZ FERNÁNDEZ DE LA VEGA. MAMOAS, CASTROS Y LEYENDAS DE FRIOL.
A MÁMOA DO TESOURO. A PENA CASTRELA. A PENA DA BRUXA. PENAS CON DEBUXOS.
(Artigo publicado en LUCUS. Boletín Informativo de Excma. Diputación Provincial de Lugo, núm. 29, 1976, páxs. 104-106).
Revista de Investigación “ETNOGRAFIA”,  nº 5, 2013. I.S.S.N. 1989 – 8541.
Abundan en el Ayuntamiento de Friol, castros y mámoas, que nos dan idea de la importancia de esta comarca en épocas lejanas. Entre los castros mejor conservados, citaré los de Narla, Prado, Trasmonte, Guldriz, Pardellas y Xul.
En cuanto a mámoas, conozco y visité más de 50 en el municipio de Friol, destacando entre ellas nueve alineadas en el monte que queda a ámbos lados de la carretera Friol-Rábade, a unos 3 Kms. de Friol, después de cruzar el río Narla y subir la ladera del mismo.
Merece mención especial la mámoa que se encuentra en el monte “Os Castelos”, al lado de la carretera Friol-Lousende, a la derecha de la misma. Esta mámoa situada a unos 2 kms. de la Torre de San Payo de Narla, está relacionada con un hecho histórico ocurrido el día de Pascua de 1609, siendo protagonista D. Alonso Ordóñez das Seixas, dueño de la fortaleza, y Gabriel de Lamas. Parece ser que este último había encontrado en la mámoa “dos castelos”, gran cantidad de oro en piezas y monedas. Aquella noche, D. Alonso Ordóñez, acompañado de criados y vasallos fue a buscar a Gabriel, que le obligó a trasladarse a la torre de San Payo, llevando consigo un saco atado y liado con unas cuerdas, en el que llevaba el mencionado tesoro.Después de estos acontecimientos, desapareció Gabriel de Lamas de aquella jurisdicción, y no se supo nada del mismo..
IGREXA E CRUCEIRO DE ANXERIZ (FRIOL)
De todos los castros, en todos los lugares se cuentan leyendas, algunas casi idénticas. A la que  me voy a referir, aunque creo está relacionada con el castro de Narla, no constituye el castro  el centro de la leyenda y tiene cierta originalidad. Esta leyenda  trata de una bruja y una peña.
Por aquellos lugares se puede escuchar a algunas personas, generalmente ancianas, estas frases:
o demo te fenda
de rabo a orella.”
Sigue leyendo HIGINIO MARTÍNEZ FERNÁNDEZ DE LA VEGA. MAMOAS, CASTROS Y LEYENDAS DE FRIOL.
Publicado el 21 enero, 2013Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografía 2013


document_lang: gl

langs: gl es gl gl es gl gl ca ca gl gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en es gl gl gl gl gl es es es pt en gl fr it es es en gl es gl gl gl es es

text:
Sin categoría – Mesón do Forno
Encontrarás todo lo que no necesitas y algo de lo que te esperas
A vida nunca é demasiado dulce, pero a comida sí
Trump y un nuevo orden económico mundial?
JOSÉ LUIS GARROSA GUDE
RSS de las entradas
RSS de los comentarios
A vida nunca é demasiado dulce, pero a comida sí
Os meus parabéns a empresa lucense Laboratorio Nature Bio s.l. creadora do Diacon que está dando resultados tan bos resultados nos diabéticos cas píldoras.
Sei de boa fe que corresponde o traballo de moitos anos invertidos, tempo e cartos para daros a coñecer, pero alégrome que por fin comencé a dar os seus frutos.
A diabetes é a nova lacra da nosa sociedade e esto ben a poñer un bon caldeiro de granitos de area na mellora da súa calidade de vida
Publicado el 9 enero, 20189 enero, 2018Autor AdministratorCategorías Saúde, Saúde, Sin categoría


langs: gl es gl gl es gl gl ca ca gl gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en es gl gl gl gl gl es es es pt en gl fr it es es en gl en gl gl gl gl gl en gl en en gl gl gl gl en et en en en es en gl en gl en gl gl en gl en en gl es gl gl es es

text:
ORLANDO VIVEIRO VEIGA. AS CRUCES DE PEDRA DE SAN LOURENZO DE AGUIAR (OUTEIRO DE REI) (LUGO) – Mesón do Forno
Encontrarás todo lo que no necesitas y algo de lo que te esperas
A vida nunca é demasiado dulce, pero a comida sí
Trump y un nuevo orden económico mundial?
RSS de las entradas
RSS de los comentarios
ORLANDO VIVEIRO VEIGA. AS CRUCES DE PEDRA DE SAN LOURENZO DE AGUIAR (OUTEIRO DE REI) (LUGO)
AS CRUCES DE PEDRA DE SAN LOURENZO DE AGUIAR (OUTEIRO DE REI) (LUGO)
AUTOR: ORLANDO VIVEIRO VEIGA
A denominada, polo escritor e poeta Manuel María, “Terra de Aguiar” comprende diversas parroquias situadas na banda oriental do concello de Outeiro de Rei as cales conforman, en palabras do propio escritor chairego, unha “subisbarra moi característica” dentro da Terra Chá. Unha das freguesías referidas é a de San Lourenzo de Aguiar que xunto con San Clodio e Sobrada son as tres que portan este “Aguiar” utilizado para proporcionar nome literario á particular “comarca”.
A parroquia de San Lourenzo conserva, no eido patrimonial, diversos elementos de interés. Seguindo certa orde cronolóxica, faremos mención en primeiro lugar da presenza de túmulos funerarios, coñecidos polo nome de “madorras”, situados de par dalgúns camiños principais. A “madorra grande” no alto da agra de Sobrada, as madorras de “Mingos” e de “Reigosa” na Agra da Lagoa, o grupo de catro túmulos localizados de par do camiño que conduce en dirección á Agra de Fontemaior e os Agüeiros, un posíbel enterramento situado no prado da Porta de Peña, á beira da estrada de Outeiro de Rei a Castro Ribeiras de Lea, e a coñecida como “Madorra dos Coios Blancos” na Agra de Escairos.
No “Castelo do Picato” ou “Castelo Grande”, que fica asentado encol dun espectacular outeiro penedío, poideran ter habitado xentes da cultura castrexa e de época medieval. Neste punto consérvase unha interesante mostra de referencias dentro da tradición oral. Tamén se atoparon restos dun emprazamento situado por riba do lugar do “Curutín”, na anteriormente citada Agra de Sobrada, onde se localizaron monedas de factura romana, restos de enterramentos e cerámica de datación indeterminada. Houbera telleiros que exerceran súa industria en época pretérita, na zona coñecida como As Veigas, os cales deixaron varios fornos que no presente fican desaparecidos. Na contorna deste lugar citado están situadas “As Barreiras”, punto fornecedor de materia prima para os artesáns cacharreiros de Bonxe e outras parroquias da comarca chairega dende tempos inmemoriais.
No conxunto de construcións situadas no circundo parroquial existen interesantes elementos de arquitectura popular. Abondan as vivendas, de dous andares, que reproducen o modelo característico que presenta planta cadrada. O primeiro deles dividido en dúas partes separadas pola liña que marcaban as portas de entrada e saída, situadas nas dúas fachadas principais, deixando a unha man a enorme cociña e outra ocupada polas cortes do gando. No segundo andar ficaba o cuarto que a medio dunha porta vidreira comunica cun competente corredor, que ocupa a totalidade da fronteira do edificio, soportado pola prolongación dos muros laterais e, na parte central, por columnas de cantería que ascenden dende o chan ou ben apoiado pezas do mesmo material encravadas na propia parede dianteira da vivenda.
No eido das construcións adxectivas destacan as palleiras e alboios construídos con pedra, arrincada en pedreiras localizadas dentro da mesma parroquia, madeira e lousa, utilizados para gardar colleitas, leña e mesmo aveños e ferramentas. Fican conservados, así mesmo, algúns exemplares de hórreos que responden a unha tipoloxía na cal, sobre unha base maciza de pedra, se constrúe o elemento propiamente dito con frontais e columnas de cantería mentres os espazos intermedios van ocupados con táboas de madeira que permiten a ventilación. Outro exemplar corresponde ao tipo construído encol de dúas trabes de madeira, asentadas sobre a citada base de pedra, o cal posúe unha pequena entradiña cuberta previa á porta de acceso. Moi interesantes resultan tamén, no eido das construcións, os exemplares de cemiterios labrados por canteiros da “Escola de Román”, construídos e armados a mediados do século pasado por encomenda dalgúns veciños da parroquia.
Unha das casas máis antigas da cal se conserva noticia na memoria colectiva é a chamada “Casa de Saa”. Esta construción posúe elementos particularmente relevantes, que amosan a súa antigüidade, entre eles o extraordinario exemplar de escudo, que fai parte da fachada que encara ao nacente, e as dúas portas da casa enmarcadas en sendos arcos de medio punto elaborados en cantería. Estes aspectos, xunto con algúns outros secundarios, apuntan a importancia que posuíu no seu intre. Por outra banda, tamén son coñecidos diversos documentos nos que se fai referencia á historia e vicisitudes da propia vivenda e das persoas que nela viviron.
Asentada encol dun muro que presta cerrume á chousa doutra propiedade, que gardou relación con esta Casa de Saa, fica unha fermosa cruz labrada en pedra de xisto. Este elemento patrimonial, elaborado todo nunha peza, posúe a particularidade de conservar inscrita na súa base a seguinte lenda: “AÑO 16..6”. O terceiro número presenta certas dificultades de interpretación aínda que consideramos poidera representar un cinco ou un oito. No punto onde cruzan os eixos horizontal e vertical da cruz aparecen reproducidas as letras IHS e por riba delas figura o que semella unha cartela mentres que por debaixo está gravada unha M. Así mesmo, a liña horizontal que forma parte da letra H, claramente combada cara arriba, soporta unha pequena cruz vertical tamén incisa. Por debaixo da data, antes citada, pódese ver unha serie de “eses” deitadas.
A CRUZ DE SAA
DETALLE DA “CRUZ DE SAA”
Na memoria dos habitantes da parroquia foi coñecida de sempre como “a cruz de Saa” sen outra información que poidera aportar datos a respecto da súa funciónalidade. A explicación poidera atoparse na microtoponimia local dado que para os habitantes da “Casa de Reigosa”, a vivenda á cal pertenece agora o muro no que está asentada a cruz, este lugar en particular foi sempre coñecido como “a capela”. Tendo en conta esta información, e dado que este lugar fixo parte do circundo da Casa de Saa, cabe dentro do posíbel que a cruz estivera asociada dalgunha maneira a unha antiga capela, no presente desaparecida, propiedade da citada casa.
DETALLE DA ” CRUZ DE SAA”
Outra das vivendas referenciais na parroquia é a coñecida como “Casa do Picato”. Esta construción, que xa aparece documentada por mediados do século XVIII, representa o tipo de casa labrega arrodeada dun extenso circundo de terra onde se recollían abondosas colleitas, aspecto do cal aínda se garda memoria na parroquia sendo acordadas as grandes medas de centeo e trigo que precisaban a xornada completa para ser malladas encol da competente aira toda ela lastrada e rebordeada por pezas labradas de cantería. Ao pé desta aira fican os restos dunha construción na que houbera capela e que máis tarde fora utilizada para acomodar o rebaño das ovellas.
Mesmo ao carón da vivenda podemos observar unha cruz de cantería, igualmente construída nunha peza, coñecida como a “Cruz do Penedo” por estar chantada nun enorme penedo granítico dos moitos existentes pola zona. A razón de ser deste elemento patrimonial semella posuír súa orixe nun acontecemento relacionado coa morte, hai moitos anos, dun dos moradores da casa tal como se conta na familia. Ademáis de realizar os labores propios da agricultura e gandeiría os seus membros tamén se adicaron a exercer de arrieiros transportando viño para o cal realizaban carretos de grandes bocois encol de carros tirados por bois. Nunha daquelas viaxes o propietario da casa padeceu un percance que lle causou a morte uns días máis tarde. Na súa memoria ergueuse posteriormente esta fermosa cruz que podemos contemplar.
A CRUZ DO PENEDO
Publicado el 22 octubre, 2015Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografia 2014
Anterior Entrada anterior: JUAN JOSÉ BURGOA. OS CRUCEIROS DO CAMIÑO INGLES. OS CAMIÑOS HISTÓRICOS DE FERROL, EUME E ORTEGAL.
Siguiente Entrada siguiente: O CRUCEIRO DE MASIDE.


langs: es es gl gl es gl gl ca ca gl gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en es gl gl gl gl gl es es es pt en gl fr it es es en es gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en es pt gl en en gl es gl en en es en en gl gl gl gl gl gl gl gl en en gl es en gl es en en en es en es en en gl gl gl en en pt gl gl en pt fi gl en pt en gl en en pt en en pt en gl en es es es es es es gl en es es gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl es es gl gl es es gl es pt es pt gl es es gl es es pt es es es es gl pt gl pt es gl es es gl gl es gl es es es gl pt pt es gl gl es gl pt es gl gl es gl gl pt pt gl es gl gl pt gl gl es gl ca gl es gl es gl gl gl gl es fr gl es gl gl en gl gl es gl es gl gl gl pt pt gl gl pt gl gl gl gl gl es gl es pt gl en es gl es es es gl es es gl es gl en gl gl es es gl gl es es es pt gl es es es es gl gl pt pt es es gl es gl gl gl es es gl es en es gl es es gl es gl gl gl gl gl gl es gl pt pt es es gl gl gl es gl es gl pt es gl gl gl es gl es gl ast gl gl gl gl gl gl gl gl es pt gl gl gl es es gl gl gl gl es gl gl pt es gl es es gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl es gl es es gl pt gl gl gl es gl gl gl pt es gl gl gl gl gl gl gl gl es gl en gl pt gl pt gl es es pt gl pt gl gl pt es gl gl pt pt es pt gl pt gl pt gl gl gl gl es gl gl es es gl es gl gl gl gl gl pt pt es es gl gl es gl gl gl gl es es gl gl gl gl es gl pt pt gl es es es es pt gl es pt pt es pt pt pt gl pt gl gl gl gl gl gl es gl gl gl es pt pt gl es es gl gl es pt es es en en en en en en en en en en en en en en en en es gl gl es es

text:
CLODIO GONZÁLEZ PÉREZ – Mesón do Forno
Encontrarás todo lo que no necesitas y algo de lo que te esperas
A vida nunca é demasiado dulce, pero a comida sí
Trump y un nuevo orden económico mundial?
Natural do Ribeiro (Cenlle-Ourense, 1947). Mestre, historiador e etnógrafo. Membro da sección de Arte Popular do Museo do Pobo Galego (1978),  da extinta sección de Etnografía e Folklore do Instituto “P. Sarmiento” de Estudios Galegos e varios anos secretario (1979), do padroado do Museo do Pobo Galego (1984), da Comisión (logo Ponencia) de Antropoloxía Cultural do Consello da Cultura Galega (1986), da Xunta Reitora do Museo do Pobo Galego e varios anos secretario (1992), da “Fundación Pro-Patrimonio de Rois” (2006), vogal suplente da comisión de Patrimonio Histórico Galego da provincia da Coruña en representación do Consello da Cultura Galega (2007), do Instituto de Estudios Tudenses (2008), do Instituto de Estudos das Identidades (2010), director adxunto e coordinador da Editorial Toxosoutos (2013), etc.
Premio ao guión cinematográfico “El árbol: fuente de riqueza”, Pontevedra (1971);  premio Concello de Ponteareas por “Aproximación a la historia de Ponteareas”, (1983); premio nacional de xornalismo “Artes y tradiciones populares” do Ministerio de Cultura os anos 1983, 1984, 1985 e 1986 -o último compartido cunha xornalista de El País-, polos artigos publicados en La Voz de Galicia (todos en galego); premio de investigación da Deputación Provincial de Pontevedra en 1987 (A festa dos maios en Galicia. Unha aproximación histórico-antropolóxica ó Ciclo de Maio); premio “O Maio”, galardón anual concedido pola Asociación de Veciños “Casco Vello” de Vigo polo libro anterior sobre a festa dos maios (1990); premio do concurso xornalístico “O  castelo de Sobroso e D. Alejo Carrera Muñoz”, concello de Ponteareas (1992); premio de Investigación da Deputación Provincial de Pontevedra en 1992 (A produción tradicional do ferro en Galicia: As grandes ferrerías da provincia de Lugo); “Coruxa de honra” do Museo do Humor de Fene (1999) polos libros e artigos sobre o humor gráfico galego, entre os que sobresae a reedición íntegra das “Cousas da vida” de Castelao publicadas no xornal “Faro de Vigo”; coautor do libro O Ribeiro. O viño da cultura. A cultura do viño, premio ao mellor libro sobre o viño publicado no mundo en 2001 (“Gourmand World Wine Books Award 2001”); premio de Investigación Etnográfica “Romaría Etnográfica Raigame”, Concello de Celanova – Deputación Provincial de Ourense, polo libro As varandas de ferro dos corredores e balcóns do Ribeiro (deseños de Xoán Ramón Marín Martínez) (2008); premio da Fundación Peña Novo “pola súa traxectoria vital como investigador no campo da etnografía e da historia de Galicia que ten sido aproveitada polas institucións públicas autonómicas con competencia en patrimonio e moitos concellos para redactaren plans de conservación e protección do noso patrimonio material e inmaterial. Pola súa bagaxe intelectual que o fixo merecente de moitos galardóns e pola personalidade consecuente co galeguismo que brota do seu traballo investigador e a súa coherencia persoal. Considera o xurado que Clodio González Pérez é un dos bos e xenerosos que tanta falta fan ao País e que o seu exemplo debería servir para as xeracións futuras”; “Confrade de honra” da Confradía de Mareantes “San Miguel” de Marín, “en recoñecemento aos traballos literarios sobre a historia de Marín, en agradecemento a súa disposición para a consolidación da nosa cultura, tradición e difusión da festa de San Miguel e a súa Danza de Espadas” (2014), etc.
Os primeiros artigos publicounos en 1965, non deixando dende entón de colaborar en xornais e revistas, polo que o seu corpus bibliográfico é moi amplo, comprendendo libros propios e con outros autores, traballos de investigación, colaboracións en congresos, artigos xornalísticos, etc. Tamén foi colaborador da Gran Enciclopedia Gallega (1980), asesor do consello consultivo da Enciclopedia Galega Universal (1999), e asesor do consello consultivo e colaborador da Gran Enciclopedia Galega (2003).
1.  BIBLIOGRAFÍA RELACIONADA COA PROVINCIA DE LUGO.
A súa relación coa provincia de Lugo consolídase ao formar parte do equipo de investigación constituído na sección de Etnografía e Folklore do Instituto “P. Sarmiento” (Santiago de Compostela), dependente do Consejo Superior de Investigaciones Científicas, da que era membro numerario dende 1979, dirixido por Xosé Manuel González Reboredo, para levar a termo un profundo traballo de investigación verbo das terras da alta montaña luguesa e, en particular, das situadas nas abas da Serra dos Ancares, a semellanza dos que fixeran algúns membros do Seminario de Estudos Galegos antes da Guerra Civil (Vila de Calvos: Notas etnográficas e folklóricas, Terra de Melide, Parroquia de Velle…). E xa posteriormente (1992), ao encargarse individualmente de estudar a produción e explotación tradicionais do ferro na provincia de Lugo, así como de localizar e facer a historia das principais ferrerías.
Dende entón o seu interese e estima por Lugo foi a máis, como testemuña o feito de que aínda en 2015 publicase un libro:  Piornedo. Unha comunidade de alta montaña dos Ancares. Concello de Cervantes (con deseños de X. R. Marín Martínez), e un artigo de investigación: “O ‘campano’ dos Ancares: adorno ou amuleto?”, Portvgalia, vol. XXXVI, Facultade de Letras da Universidade do Porto.
1.1. LIBROS E ACTAS DE CONGRESOS.
“Vixencia das marcas persoais: as dos veciños de Murias de Rao, Navia de Suarna (Galicia)”, Actas del V Coloquio Internacional de Gliptografía, Deputación Provincial de Pontevedra – Centre International de Recherches Gliptographiques – Museo de Pontevedra – Escola de Canteiros, Pontevedra, 1986.
A apicultura tradicional no concello de Navia de Suarna (Lugo), Deputación Provincial de Lugo, 1989.
A festa dos maios en Galicia. Unha aproximación histórico-antropolóxica ó Ciclo de Maio, Deputación Provincial de Pontevedra, 1989 (Premio de investigación “Deputación Provincial de Pontevedra, 1987”). En particular da provincia de Lugo  estúdanse os maios de: Lugo, Mondoñedo -coplas de Cunqueiro e Xosé Díaz Jácome-, Monforte de Lemos, As Nogais, Portomarín, Quiroga, Ribadeo, Vilalba e  Viveiro.
A festa dos maios. Ir Indo Edicións, colección “Raigame”, Vigo, 1989. Trátase dos maios de: Portomarín, Ribadeo, Viveiro, Lugo, Monforte de Lemos e As Nogais.
“Aproximación etnográfica á cultura material da montaña lucense: Notas históricas e situación presente”, vol. II de Antropología y Etnografìa de las proximidades de la Sierra de Ancares, Deputación Provincial de Lugo, 1991 (2ª. ed. 2000). No vol. I (1990 e 2ª ed. 2000), colaboran Xosé M. González Reboredo, “Casa” y “pueblo” en la vertiente occidental de la Sierra de Ancares”, e Joaquín Rodríguez Campos, “La crisis de un sistema de vida tradicional”.
“O hórreo: unha construción común a Galicia, Asturias e León”, Actas do Simposio de  Antropoloxía: “Lindeiros da galeguidade, I”,  Consello da Cultura Galega, Santiago de Compostela, 1991.
A producción tradicional do ferro en Galicia: As grandes ferrerías da provincia de Lugo, Deputación Provincial de Lugo, 1994 (2ª. ed. 2001). Premio de investigación “Deputación Provincial de Pontevedra, 1992”.
“Arquitectura e tecnoloxía populares no val de Ancares (León)”, no libro Sociedade e Tecnoloxía tradicionais do val de Ancares, Consello da Cultura Galega, Santiago de Compostela, 1997. Esta publicación é de grande interese para coñecer as semellanzas e diferenzas entre as abas leonesa e galega da serra dos Ancares. No mesmo volume tamén colabora Xosé M. González Reboredo: “A sociedade tradicional no Val de Ancares”.
“Un exemplo de como desaparece unha construción popular: os hórreos do Val de Ancares”, Tecnoloxía tradicional: dimensión patrimonial e valoración antropolóxica. Actas do Simposio Internacional In Memoriam Xaquín Lorenzo, Consello da Cultura Galega, Santiago de Compostela, 1997. De interese para coñecer a situación actual dos hórreos na aba leonesa dos Ancares e comparala coa lucense.
“Aspectos lingüísticos e tecnolóxicos do Val de Fornela”, en Nos lindeiros da galeguidade: Estudio antropolóxico do val de Fornela. Etnohistoria, Etnomusicoloxía, Etnografía, Consello da Cultura Galega, Santiago de Compostela, 2002. O leonés Val de Fornela, malia quedar moi próximo á provincia de Lugo non chega a ser lindeiro, é onde nace o río Cúa, considerado a isoglosa da nosa lingua. Por acharse tamén na serra dos Ancares é de interese para coñecer e comparar a cultura en xeral das terras da alta montaña galego-astur-leonesa. Tamén colaboran: Xosé M. González Reboredo, “Economía, sociedade e cultura no Val de Fornela”, e Luis Costa Vázquez-Mariño, “As danzas fornelas. Pasado e presente”.
“A minaría e a siderurxia tradicionais do ferro na provincia de Lugo”, Minaría. Expedientes de explotacións mineiras no Arquivo Histórico Provincial de Lugo, Xunta de Galicia, 2004.
“O valor paisaxístico da viticultura: A Ribeira Sacra”, no libro O ser viño: O viño e o seu contorno, relatorios do congreso do mesmo nome, Sober, 30 de novembro de 2005, Xunta de Galicia – Consellería de Medio Ambiente, 2005.
“XIV Festa da faba”, pregón, Vilanova de Lourenza, 2004, publicado en Pregoando a Faba de Lourenzá (1996-2010), Concello de Lourenzá – Xunta de Galicia, 2010.
Piornedo. Unha comunidade de alta montaña dos Ancares. Concello de Cervantes, con Xoán Ramón Marín Martínez (deseños), Deputación Provincial de Lugo – Difusora de Letras, Artes e Ideas, Ourense, 2015.
1     1.2. PUBLICACIÓNS EN REVISTAS.
“Os pombais galegos”,Cuadernos de Estudios Gallegos, XXXIII, núm. 98, Santiago de Compostela, 1982. Foi o primeiro estudo que se fixo sobre estas construcións populares en toda Galicia, con clasificación consonte coa forma da planta, sendo tamén onde se deron a coñecer por primeira vez os magníficos exemplares de Lourenzá, Samos e Guillar, entre outros.
”    “Os cortiños de Navia”, Boletín Apícola, núm. 12, Santiago de Compostela, 1984.
“Conversa cun vello mestre do ferrado”, Revista galega de Educación, núm. 2, Santiago de Compostela, 1986. Trátase dunha entrevista a D. Xosé Barrero Álvarez, veciño de Murias (Rao – Navia de Suarna), feita no mes de xullo de 1985, que fora mestre “do ferrado” varios anos en Santiso de Ibias (Asturias), Murias (Rao) e Moreira (Cervantes).
“Las abejas en Navia de Suarna en el siglo XVIII”, Albariza, Vigo, xullo de 1986.
” As ouriceiras ou corrizas”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXXV, núm. 100, Santiago de Compostela, 1984-85.
“La producción tradicional de hierro en la provincia de Lugo: Las ferrerías”, Narria, núms. 63-64, Museo de Artes y Tradiciones Populares – Universidad Autónoma de Madrid, 1993.
O   “O Courel de Uxío Novoneyra”. Achegamento a cultura popular”, Raigame.Revista  de Arte,Cultura e Tradicións Populares, Centro de Cultura Popular “Xaquín Lorenzo Fernández” – Escola Provincial de Danzas – Colectivo Castro Floxo, núm. 32, Ourense, maio, 2010.
“Unha ‘acusación’ ou testamento do Entroido de Mondoñedo de mediados do século XIX”, Adra. Revista dos socios e socias do Museo do Pobo Galego, núm. 5, Santiago de Compostela, 2010.
“O ‘campano’ dos Ancares: adorno ou amuleto?”, Portvgalia, Homenagem a Fernando Acuña Castroviejo, vol. XXXVI, Departamento de Ciências e Técnicas do Património – Facultade de Letras da Universidade do Porto, novembro, 2015.
“ Cultura popular: O pombal de Guillar”, La Voz de Galicia, supl. “La Voz de la Escuela”, 1-VI-1983.
“     ” Cultura popular: As albarizas”, La Voz de Galicia, supl. “La Voz de la Escuela”, 10-X-1984.
“    “O rodicio do tempo: Mailoc e Villapol”, O Correo Galego, Santiago de Compostela, 28-VII-2001.
“    ” O rodicio do tempo: O museo pedagóxico-etnográfico Villapol”, O Correo Galego, 31-VIII-2002.
“ ” O rodicio do tempo: Walter Ebeling en Lugo”, Galicia Hoxe, Santiago de Compostela, 20-IX-2003.
“      ” O rodicio do tempo: O viño de Navia de Suarna”, Galicia Hoxe, 21-II-2004.
“      ” O rodicio do tempo: Os ferróns vascos”, Galicia Hoxe, 18-IX-2004.
“      ” O rodicio do tempo: O viño en Lugo en 1583”, Galicia Hoxe, 18-XII-2004.
“      ” O rodicio do tempo: Por terras de Quiroga”, Galicia Hoxe, 20-VIII-2005.
“     ” O rodicio do tempo: As rosas de Leiras Pulpeiro”, Galicia Hoxe, 11-III-2006.
” O rodicio do tempo: Por terras de Mondoñedo”, Galicia Hoxe, 19-VIII-2006.
“     ” O rodicio do tempo: Por terras de Quiroga. Torre Novaes”, Galicia Hoxe, 13-X-2007.
“     ” O rodicio do tempo: O pombal de Lourenzá”, Galicia Hoxe, 16-II-2008.
“     ” O rodicio do tempo: Os fornos da Pontenova”, Galicia Hoxe, 16-VIII-2008.
“     ” O rodicio do tempo: O santuario romano de Bóveda”, Galicia Hoxe, 13-IX-2008.
“     ” O rodicio do tempo: O castelo de Pambre”, Galicia Hoxe, 29-XI-2008.
“     ” O rodicio do tempo: A romaxe do Faro e Xoán de Requeixo”, Galicia Hoxe, 11-VII-2009.
“     ” O rodicio do tempo: ‘Courel dos tesos cumes…’”, Galicia Hoxe, 2-I-2010
“     ” O rodicio do tempo: Unha baril guía de Riotorto”, Galicia Hoxe, 2-X-2010.
“     ” O vello litixio dos límites de Galicia nos Ancares”, La Voz de Galicia, 25-XI-2015.
2.    OUTRAS PUBLICACIÓNS DO AUTOR NON RELACIONADAS COA PROVINCIA DE LUGO (non se inclúen artigos xornalísticos).
1969: Tierra del Condado,  Vigo.
1975: San Pedro de Angoares. Módulo para la memoria de una parroquia, Museo de Pontevedra – Fundación “P. Barrié de la Maza”, Vigo.
1976: Castelao: cousas de nenos, Edicións Castrelos, “Colección O Moucho”, Vigo.
1978: “Falan os nenos galegos: así pensan os nenos galegos da cidade, dos galegos”, Encrucillada.
“A Diglosia na nosa Etnografía”, Grial.
“El idioma vasco en Compostela”, Fontes linguae vasconum studia et documenta.
“La ‘Nueva población’ de Vigo,  Museo de  Pontevedra.
“As escolas do mosteiro de Oseira”, Boletín Avriense.
1979: “Galizia: passato e presente”, Minoranze, 13, Milán (en italiano).
“Ollando constitucións: as linguas minoritarias”,  Grial.
1980: “Galiza: lingua, territorio e migración”,  Nationalia, Barcelona.
“A prensa do Maxisterio en Galicia”, O Ensino, Ourense.
“Unha copia do ‘Nobiliario’ de Vasco da Ponte en Sevilla”, Museo de Pontevedra.
“Catro lápidas medievais do convento de Santo Domingo de Ribadavia estudadas polo historiador Ávila y La Cueva”, Boletín Avriense.
A meiga dona  Paz, de Antonio Robles, versión galega de La bruja Doña Paz, Ed. do Castro (5ª ed. 1992).
1982: Os nosos humoristas. Castelao, Ed. do Castro (4ª ed. 1992).
Os nosos humoristas: Vidales Tomé. Ed. do Castro (2ª ed. 1991).
1983: “O verbo dos arxinas (La jerga de los canteros de Galicia)”, Actes du Colloque International de Glytographie, Zaragoza.
“La fiesta de los ‘Maios’ en Galicia”, Revista de Folklore.
“O castelo e a xurisdicción de Roucos”, Boletín Avriense.
Os nosos humoristas: Padín, Ed. do Castro.
Os nosos humoristas: Maside, Ed. do Castro.
“Aproximación a la historia de Ponteareas, no libro Historia de Ponteareas, Concello de Ponteareas.
“A arte da caricatura”, Iª Bienal da Caricatura, Ourense.
1984: “Aproximación á historia do humor gráfico galego”, Cuadernos do Laboratorio de Formas de Galicia, Ed. do Castro.
“Aproximación á Antropoloxía e conflito de linguas en Galicia”, I Coloquio de Antropoloxía de Galicia, Santiago de Compostela.
“El cementerio de Noia (A Coruña)”, Revista de Folklore, Valladolid.
Os nosos humoristas: Xaime Prada,  Ed. do Castro.
Os maios,Museo do Pobo Galego.Concello de Santiago de Compostela
A festa dos maios en Galicia, Concello de Redondela (2ª ed., Museo Etnolóxico de Ribadavia, 1987).
1985:  Os nosos humoristas: Torres,  Ed. do Castro.
“A caricatura e o humor gráfico en Galicia”, Catálogo 1985, Museo do Humor, Fene.
“Os muíños de man”, Pontevedra Arqueológica.
1986: “A bica: o pan do pobres”, Boletín Avriense;
“As marcas de canteiro das Torres de Altamira, Brión (Galicia)”
“Marcas de canteiro das igrexas do concello de Rois (Galicia)”, Actas del V Coloquio Internacional de Gliptografía, Pontevedra.
Castelao: caricaturas e autocaricaturas, Ed. do Castro.
Os nosos humoristas: Cebreiro, Ed. do Castro.
“A modo de epílogo: 50 humoristas contemporáneos de Castelao”, Castelao, Ministerio de Cultura.
1987: A Coca, Concello de Redondela.
As penlas e a danza de espadas, Concello de Redondela.
“Francisco Ávila y La Cueva (1789-1859), historiador tudense”,  Museo y Archivo histórico diocesano, Tui.
“Camilo Díaz Baliño”, Alborada, Centro Galego de Barcelona.
“A fonte de San Vicente (Augasantas)”,  Brigantium.
1988: “El apogeo de la primavera”, Cuadernos de Pedagogía, Barcelona.
“Aproximación ó ‘ciclo de Maio’ en Galicia: Alumea-lo pan ou Danzas do pan”, Gallaecia.
O refraneiro do mar, Deputación Provincial de Pontevedra (2ª ed.  mellorada, Ed. do Castro, 1993).
1989: “Os arquivos parroquiais”, Encrucillada.
“O refraneiro do mar”, Coloquio de Etnografía Marítima, Museo do Pobo Galego;
“Os cruceiros de capela: I. Concello de Rois (I)”, Cuadernos de Estudios Gallegos.
“Castelao: primeiras caricaturas”, Actas do congreso Castelao (reed. en Homenaxe dos humoristas a … Castelao, Cadernos do Museo, Museo do Humor, Fene, 2000).
1990: “O arco-maio de Tabagón”,Revista de Estudios provinciais, Pontevedra.
“O milagre da Lactación de San Bernardo nun cruceiro do s. XVI”, Brigantium.
“Un cruceiro ben documentado: o de Teaño (Boiro, A Coruña)”, Museo de Pontevedra.
O concello de Rois: Historia, economía e arte. Catálogo arqueolóxico, artístico e monumental, Concello de Rois.
1991: “Os cruceiros de capela: I. concello de Rois (II)”, Cuadernos de Estudios Gallegos.
“Os maios da Peña dos Sabios”, Boletín Avriense.
1992: “A presencia de Deus na obra de Bouza-Brey”, Encrucillada.
“Bouza-Brey: dous sonetos esquecidos”, Leliadoura, Padrón (reed. A Peneira, especial dedicado a F. Bouza-Brey, Ponteareas).
“Un instrumento esquecido: a gaita de barquín”, con X. R. Marín Martínez e C. X. Meixide Figueiras,  Revista de Estudios Provinciais, Pontevedra.
“Incidencia do patrimonio etnográfico no ensino e na formación permanente da persoa”, Actas do I Congreso internacional da Cultura Galega.
“Los hórreos gallegos”,  Narria,  núms. 59-60, Madrid;
“Os cruceiros de capela: II. Concello de Santa Uxía da Ribeira”,  Cuadernos de Estudios Gallegos.
“A coca de Betanzos”,  Anuario Brigantino.
As festas cíclicas do ano, Museo do Pobo Galego – Fundación Caixa Galicia.
“Bouza-Brey: Aproximación bibliográfica” e “O polígrafo Don Fermín”, no libro Fermín Bouza Brey, Xunta de Galicia.
1993: A festa dos maios en Compostela, Concello de Santiago de Compostela.
A coca e o mito do dragón, Ir Indo Edicións.
“Os muíños de man: un enxeño xa castrexo que chegou ata os nosos días”, Cacarexo. Revista informativa sobre os muíños, Coiro -Cangas do Morrazo.
“O concello de Ponteareas no censo de Floridablanca (1787)”, Soberosum, Ponteareas.
“Alejo Carrera, Señor de Sobroso”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“Os zoqueiros de Ponteareas”, Boletín Avriense.
“O concello de Ponteareas no censo de Aranda (1768)”,  Revista de Estudios Provinciais. Pontevedra.
“Los cruceros de capillita”, Revista de Folklore, Valladolid.
“Santa Xoana de Chantal en dous cruceiros galegos”, Anuario Brigantino.
1994: “Os nomes da folla do piñeiro no concello de Rois”, Actas do Simposio internacional de Antropoloxía. In memoriam Fermín Bouza-Brey (reed. Papeis do Valeirón, 8, Urdilde, 2001)
“A festa do Corpus Christi e as flores”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas
“A coca da Coruña”,  Brigantium
“Álvaro Cebreiro e o seu tempo”,  Cebreiro,  Asociación Cultural “Eira Nova”, Betanzos.
1995: “Francisco Ávila y La Cueva (1789-1859). Vida e obra”, en Historia civil y eclesiástica de la ciudad de Tuy y su obispado de F. Ávila y La Cueva, Consello da Cultural Galega
“Achegamento ás manifestacións lúdicas tradicionais: as festas cíclicas do ano”, II Xornada da Cultura e da Lingua galegas no Bierzo:
O calendario tradicional, Vilafranca do Bierzo
“Os cruceiros de capela: III. Concello de Brión”, Cuadernos de Estudios Gallegos.
1996: “Rianxo: de xurisdición a concello”, Guadalupe, Rianxo
“A primeira historia de Ribadavia”, Boletín Auriense
“Antonio Vázquez, pintor de Betanzos, foreiro do mosteiro de Toxosoutos”, Anuario Brigantino.
“Cebreiro: unha vida dedicada á arte da caricatura”, IIIª Bienal da Caricatura, Ourense.
Xesús  Ferro Couselo, Ed. Toxosoutos.
1997: Meendiño, Martín Codax e Xoán de Cangas, Ed.Toxosoutos.
“Castelao e o Faro de Vigo”, Cadernos Castelao, Santiago de Compostela.
“Un poema ‘en dialecto berciano’ dedicado a Pontedeume, en 1860”, Cátedra, Revista eumesa de estudios.
“As fontes sagradas e as augas santas. Achegamento á auga como axente de saúde”, Medicina popular e Antropoloxía da saúde, Actas do Simposio Internacional en homenaxe rendida a D. Antonio Fraguas, Consello da Cultura Galega.
“A sociedade de instrución ‘Santa María de Urdilde y sus contornos’, da Habana”, Estudios migratorios.
“Un atranco superado: O absentismo escolar”, Revista Galega de Educación.
“Os cruceiros de capela: IV. Concello de Ames”, Cuadernos de Estudios Gallegos.
“O P. Sarmiento en Rianxo (1754)”, Guadalupe, Rianxo.
“Dúas manifestacións comúns a Portugal e a Galicia: A Coca e San Cristovo”, Actas do III Congreso de Historia da Antropoloxía e Antropoloxía aplicada.
“Historiadores de Ponteareas: Francisco Ávila y la Cueva”, Soberosum.
“A festa dos maios”, Raigame, Ourense.
“Inventario e poxa do enxoval dun crego (1760)”, . Revista de Estudios Provinciais. Pontevedra
1998: “A festa do Corpus de Ribadavia: a Becha” (I), Raigame.
“A antiga festa do Corpus en Galicia”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“A música popular na sociedade rural. Home, espacio e terra”, Galicia fai dous mil anos. O feito diferencial Galego, II,  Museo do Pobo Galego.
“O castelo de Rianxo, 1846”, Guadalupe, Rianxo.
“La Romería de Nosa Señora da Franqueira” e “El Corpus en Galicia: Redondela y Ponteareas”, Narria, Madrid.
Roberto Blanco Torres, Ed. Toxosoutos.
Antonio Fraguas, Ir Indo Edicións.
“Fiestas” e “Oficios artesanales”, Pontevedra, Editorial Mediterráneo.
“Pastor Fábrega. Caricaturista ourensán”, IV Bienal da caricatura, Ourense.
Brión. Historia, economía, cultura e arte, Concello de Brión – Ed. Toxosoutos (2ª. ed. 2012).
“O equipamento doméstico”, “Os medios de transporte tradicionais”, “Os animais domésticos” e “Os centros de intercambio: feiras e mercados”, Galicia-Antropoloxía, XXIV, Hércules de Ediciones.
“Os cruceiros de capela: V. Concello de Rianxo (I)”, Cuadernos de Estudios Gallegos.
“A festa do Corpus de Ribadavia: a Becha” (II), Raigame.
“Devocións mariñeiras: do Corpo Santo á Virxe do Carme”, Antropoloxía mariñeira, Actas do Simposio Internacional de Antropoloxía. In Memoriam Xosé Filgueira Valverde, Consello da Cultura Galega.
“Posesións do mosteiro de San Xusto de Toxosoutos na parroquia de Urdilde (Rois, A Coruña)”, Anuario Brigantino.
“A Coca de Pontevedra”, Museo de Pontevedra.
“Roberto Blanco Torres: Emigrante, xornalista e poeta”, Estudios migratorios.
1999: Roberto Blanco Torres: Artigos e poemas galegos, Ed. Toxosoutos.
A festa dos maios en Redondela, Concello de Redondela.
“El vino del Ribeiro: tradición y calidad” e “La fiesta de los maios en Galicia: Ourense”, Ourense, Narria, 79-80, Madrid.
“Ponteareas no Diccionario de P. Madoz (1845-1850)”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“Rianxo en 1787: O Censo de Floridablanca”, Guadalupe, Rianxo.
“A terra do Valeirón”, Papeis do Valeirón, Urdilde.
“Roberto Blanco Torres: na procura da súa memoria… e Ourense, ó fondo”, Congreso sobre Blanco Torres, Xunta de Galicia.
“A festa do Corpus, expresión de cultura popular”, I Encuentro de localidades alfombristas de Galicia Revista de Estudios provinciais., Pontevedra.
2000: Eladio Rodríguez González, Ed. Toxosoutos.
“Castelao: caricaturista”, Castelao. Exposición 50 aniversario, Fundación Caixa Galicia.
Atomé. O debuxante e humorista de Santa Comba, Asociación Cultural “Comarca do Xallas”.
“Un poema de M. Murguía adicado ás torres de Altamira”, Papeis do Valeirón, Urdilde.
“Os cruceiros de capela: V. Concello de Rianxo (II)”, Cuadernos de Estudios Gallegos.
“Os primeiros historiadores de Noia: Manuel Murguía”, Mostra Filatélica, Noia.
“As terras de Ponteareas antes do ano mil”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“Martín Torrado: Décimas ó apóstolo Santiago”, Papeis do Valeirón, Urdilde.
“Libro de notas de Álvaro Peres, notario da terra de Rianxo e Postmarcos (1457)”, Guadalupe, Rianxo.
“Un poema de E. Rodríguez González adicado ás torres de Altamira (1918)”, Papeis do Valeirón.
“O Libro de guisados, manjares y potajes de Ruberto de Nola e a cociña mediterránea entre os séculos XV e XVI”, en Libro de Guisados, manjares y potajes intitulado Libro de Cozina, Logroño, 1529, Ed. Toxosoutos.
2001: “Cousas da vida” no Faro de Vigo, por Castelao, Consello da Cultura Galega.
“O ciclo do viño. O Ribeiro. Etnoloxía da vide e do viño”, O Ribeiro. O viño da cultura. A cultura do viño, Mirabel Editorial.
“Fermín Bouza-Brey: Etnolingüísta”, Xornadas sobre Fermín Bouza-Brey, Xunta de Galicia.
“Dos nosos vellos oficios: os zapateiros”, Irimia, 22-I /4- II.
“Dos nosos vellos oficios: os carpinteiros”, Irimia, 5/18-III.
“Encontros coa cultura: 2001: ano de Eladio Rodríguez González: Un poema de E. Rodríguez González adicado ás Torres de Altamira (1918)”, Altamira. Revista municipal do concello de Brión, 53.
“Dos nosos vellos oficios: os zoqueiros”, Irimia, 16/29-IV.
“Eladio Rodríguez González: O home, a obra, a terra”, Raigame.
“Dos nosos vellos oficios: os telleiros”, Irimia, 14/27-V.
“O cruceiro de capela de Berrimes (Lousame): Obra do escultor noiés Xosé Ferreiro”, Mostra postal de Galicia, Noia.
“O clan dos Bugallal: Antonio Roig Bugallal, deán da catedral de Santiago”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“Dos nosos vellos oficios: Os santeiros de Chave”, Irimia, 9-22/VII.
“O outro Castelao”, en Congreso sobre Castelao, Xunta de Galicia.
“Un percorrido por Rianxo con “As cruces de pedra na Galiza” de Castelao na man”, Guadalupe, Rianxo;
“Letras galegas: 2002: Ano de Frei Martiño Sarmiento”, Irimia, 15-28/X.
“Letras galegas: 2002: Ano de Frei Martiño Sarmiento: O Meco”, Irimia, 12/25-XI.
“O Ribeiro na vida e obra de Eladio Rodríguez González”, Xornadas sobre Eladio Rodríguez González, Xunta de Galicia.
“O Padre Sarmiento nas terras do Concello de Rois”, Papeis do Valeirón, Urdilde,“2002.
“Ano de Frei Martiño Sarmiento: O galego e o ensino”, Irimia, 10/23-XII.
“Os cruceiros de capela: Concello de Dodro”, Anuario Brigantino.
2002: “Nove “cousas da vida” de Castelao relacionadas con Compostela”, en Historia e arte na “Casa Grande do pozo”, Fundación Caixa Galicia.
“2002: Ano de Frei Martiño Sarmiento: As súas viaxes a Galiza”, Irimia, 4-17/II.
“ Os apeiros agrícolas”, Raigame.
“2002: ano de Frei Martín Sarmiento. Os restos do P. Sarmiento”, Irimia, 13/26-V.
“Un artista ponteareán esquecido: Xosé Couto”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“Nós: Castelao e Manuel Antonio”, Guadalupe, Rianxo.
“Para coñecer, andar ou ler: O Museo galego do xoguete”, Irimia, 7-20/X.
2003: Os cruceiros, Museo do Pobo Galego.
O Ribeiro: terra, auga e viño, fotografías de José Antonio López Martínez, Deputación Provincial de Ourense.
La iglesia y el cementerio de Santa María a Nova de Noia, con Suso Xogaina (fotografías), Deputación Provincial da Coruña.
Cruces e cruceiros antigos de Vilagarcía de Arousa, con Xoán Ramón Marín Martínez, Deputación Provincial de Pontevedra – Museo do Pobo Galego.
Xaquín Lorenzo Fernández “Xocas”, 1907-1989, Ed. Toxosoutos.
“Para coñecer, andar ou ler: O Museo de Sobroso”, Irimia, 24-II/9-III.
“Notas cartográficas: Muros e Noia en 1634”, Mostra Filatélica, Noia.
“Un escritor ponteareán recuperado: Pesqueira Crespo”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“Para coñecer, andar ou ler: Lans: a gran cidade”, Irimia, 25-IV / 18- V.
“Para coñecer, andar ou ler. A quintana dos mortos de Noia”, Irimia, 653, 16/29-VI.
“O cruceiro de Cenlle”, Festas de Cenlle, Cenlle.
“Rianxo na obra de Cornide Saavedra”, Guadalupe, Rianxo.
“Os cruceiros de capela: Concello de Lousame”, Brigantium.
“Cartografía”, Gran Enciclopedia Galega, VIII, Lugo.
“Unha vista panorámica de Pontedeume anterior a 1634”, Cátedra. Revista eumesa de estudios.
2004: Xaquín Lorenzo, “Xocas”, Xunta de Galicia.
“Xocas: biografía” en Xoaquín Lorenzo, Unha fotobiografía, 1907-1989, Ed. Xerais – Museo do Pobo Galego – Consello da Cultura Galega;
“A festa dos Maios en Galicia: Ourense”, Levántate, Maio…, Concello de Ourense.
“Para coñecer, andar ou ler: Entre Celanova e Vilanova”, Irimia, 29-XII/11-I
“Ribadavia: vila medieval”, Casa da Gramática. Revista de Creación Literaria e Cultura, Noia.
“A moblaxe e o enxoval tradicionais”, Actas do I Congreso de Patrimonio Etnográfico Galego, Deputación de Ourense.
“Cruceiro”, Gran Enciclopedia Galega, XII, Lugo.
“Xaquín Lorenzo e Compostela: do Seminario de Estudos Galegos ó Museo do Pobo Galego”, Raigame.
“Ollos lonxanos de Xurxo…” Un poema inédito de Bouza Brey a Xurxo Lorenzo”, A Xanela. Revista cultural das Mariñas, Betanzos.
“Xaquín Lorenzo Fernández, ‘Xocas’, 1907-1989”, Casa da Gramática. Revista de Creación Literaria e Cultura, Noia.
“Ponteareas a finais do século XIX: Un gravado do ano 1890”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“Cenlle na Idade Media”, Festas de Cenlle.
“Xaquín Lorenzo Fernández e o Seminario de Estudos Galegos (SEG)”, Congreso sobre Xaquín Lorenzo, Xunta de Galicia – Consellería de Cultura, Comunicación e Turismo.
“O cemiterio de Santa María a Nova” (con Suso Xogaina), IV Semana da Historia de Noia. Homenaxe a Avilés de Taramancos, Noia.
“Xaquín Lorenzo Fernández, ‘Xocas’, 1907-1989”, Casa da Gramática. Revista de Creación Literaria e Cultura.
“Xaquín Lorenzo Fernández. Vida”, Boletín da Real Academia Galega.
“Para coñecer, andar ou ler. O Museo do Humor de Fene”, Irimia, 28-VI / 11-VII.
“Para coñecer, andar ou ler: Camporredondo”, Irimia, 18/31-X.
“Para coñecer, andar ou ler. ‘O corpo santo’ de Iria”, Irimia, 15/18-XI.
2005: Historia do traxe galego, Xunta de Galicia.
O viño. Conversas no Ribeiro. Encontros coa tradición, con Pío García e Xoán Ramón Marín, Asociación “Álvaro das Casas”, Esposende – Ribadavia.
“Para coñecer, andar ou ler: A cruz do cabo do mundo”, Irimia, 17/30-I.
“Para coñecer, andar ou ler: San Telmo de Tui”, Irimia, 14/27-II.
“Para coñecer, andar ou ler: “Vendo-os assim tão pertinho…”, Irimia, 14/27-III.
“A ría de Noia e Muros na obra de Cornide Saavedra”, Mostra filatélica, Noia.
“Unha panorámica de Betanzos de 1622 ou 1623”, A Xanela. Revista cultural das Mariñas.
“Pombal”, Gran Enciclopedia Galega, Lugo.
“Xaquín Lorenzo Fernández ‘Xocas’, Fermín Bouza Brey e Ponteareas”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“Un galego de ben: Antonio Franguas Fraguas. I centenario do seu nacemento”, A Fundación, Asociación de Amigos do Museo Etnolóxico e do Conxunto Histórico de Ribadavia.
“Para coñecer, andar ou ler: Bastavales”, Irimia, 25-IV/8-V.
“Notas históricas sobre o topónimo Urdilde”, Festas do Verán, Urdilde.
“As festas cíclicas”, Congreso: Un tesouro invisible, Xunta de Galicia.
“Un gravado da Virxe Rianxeira de Guadalupe”, Guadalupe, Rianxo.
“Para coñecer, andar ou ler: Ribadavia: a Virxe do Portal”, Irimia, 3/6-X.
“Para coñecer, andar ou ler: Compostela: O cruceiro de Ramírez”, Irimia, 14/27-XI.
2006: “Terras de viño e millo: Mostras destacadas de arquitectura tradicional: Construcións adxetivas; O traballo da terra; O aproveitamento do inculto”, Arte e cultura de Galicia e Norte de Portugal”, I, Nova Galicia Edicións.
“A casa e as construcións adxectivas; Cultivos e gandería”, Arte e cultura de Galicia e Norte de Portugal”, II, Nova Galicia Edicións.
“O gando na literatura popular”, en A Gandería, tesouro de Galicia, Xunta de Galicia – Consellería do Medio Rural – Ternera Gallega – Museo do Pobo Galego (tamén ed. castelá).
Román Martínez de Montaos, un facendista galego do século XIX, con Fernando López Castellano, Ed. Toxosoutos (tamén ed. castelá).
“Aí vén o Maio! Arcos florais, árbores, danzas do pan, maias e maios figurados”, “Levántate, Maio! Os maios do norte e do leste de Galicia”, “San Telmo, patrón dos navegantes, da cidade de Tui e do bispado tudense”, “A Nosa Señora do Viso, Lobeira” en Tempos de festa en Galicia, I. Entre os Reis e o mes de Maio, Fundación Caixa Galicia.
“Antonio Fraguas Fraguas. Vida e obra, 1905-1999”, en Antonio Fraguas Fraguas, 1905-1999, Museo do Pobo Galego.
“Para coñecer, andar ou ler: No primeiro centenario de Antonio Fraguas”, Irimia, 26-XII-05 / 8-I.
“Para coñecer, andar ou ler: San Francisco e as ánimas”, Irimia, 6/19-II.
“Para coñecer, andar ou ler: Entre Pontevedra e Poio: Portosanto”, Irimia, 20-III/2-IV.
“As terras do Condado no Tombo “A” da catedral de Santiago de Compostela”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“Para coñecer, andar ou ler: A Virxe do Socorro”, Irimia, 1/14-V.
“El zapatero de Noya” de F. Romero Blanco”, Mostra Filatélica, Noia;
“Para coñecer, andar ou ler: Os gaiteiros do Museo de Tui”, Irimia, 26-VI / 9-VII.
“Os cruceiros de Urdilde”, Festas de verán, Urdilde.
“A escola dos “habaneros” de Urdilde (1913-1933)”, Festas de verán, Urdilde.
“Os ‘ultreias’ en Rianxo: 6 de xullo de 1932”, Guadalupe, Rianxo.
“A coca de Monção (Portugal)”, Pontevedra. Revista de Estudios Provinciais (reed. no libro Monção, entre muralhas, com tantas portas quantos os sentidos, Casa Museu de Monção – Universidade do Minho, 2014).
“Para coñecer, andar ou ler: María Mariño e o Panteón de Galegos ilustres”, Irimia, 16/29-X.
“O prato tradicional do Entroido no Ribeiro: orella e castañas”, A Fundación, Ribadavia.
“Debuxos e gravados nas construcións populares” en Debuxos e gravados nas construcións populares de L. H. Flores Rivas, Museo do Pobo Galego.
2007: Xosé María Álvarez Blázquez, 1915-1985, Ed. Toxosoutos.
Vasco da Ponte: Relación dalgunhas casas e liñaxes do reino de Galiza, versión galega e introdución, Ed.Toxosoutos.
“Para coñecer, andar ou ler: San Campio ‘de lonxe’”, Irimia, 25-XII-06/7-I.
“Para coñecer, andar ou ler: As casas reitorais”, Irimia, 4/17-VI.
“Noia e o tombo do mosteiro de Toxosoutos (1129-1334)”, Mostra Filatélica, Noia.
“As augas minerais de Bugarín”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“É posible facer agora unha obra como a de Xaquín Lorenzo?”, Raigame.
“O Patrimonio Histórico, Artístico e Etnográfico do Concello de Lousame”, en Voces na Historia, Actas da V Semana da Historia de Noia.
2008: “A Coresma e a Semana Santa”, en A Semana Santa en Galicia, vol. I, Hércules de Ediciones (tamén ed. castelá).
Achegamento á indumentaria tradicional galega. O traxe de Muros, con Suso Xogaina (fotografías), Deputación Provincial da Coruña.
Mar adiante: As xeiras dos Ultreias, con Pío García (fotografías), Xunta de Galicia – Asociación Álvaro das Casas – Fundación Premios Crítica Galicia.
As varandas de ferro dos corredores e balcóns do Ribeiro, deseños de Xoán Ramón Marín Martínez, Deputación Provincial de Ourense.
“A celebración do Corpus. O boi de Allariz”, “A Festa da Coca en Redondela e a do Corpus en Ponteareas”, “A Virxe do Carme coas danzas de arcos en Cariño e Camariñas”, “O apóstolo Santiago”, en Tempos de festa en Galicia, II, Fundación Caixa Galicia.
“Bernardo Barreiro e o Santo Oficio da Inquisición” en Bernardo Barreiro de W.: Bruxos e astrólogos da Inquisición de Galicia e o famoso libro de San Cibrán, Ed. Toxosoutos. “A presenza relixiosa na poesía galega de Xosé María Álvarez Blázquez”, Encrucillada.
“A ‘Galería de Gallegos Ilustres’ de Xosé María e Emilio Álvarez Blázquez”, A Xanela.
“O precioso “baco” da Ulla”, XXVIII Festa do Viño da Ulla, San Miguel de Sarandón-Vedra.“
“Xosé María Álvarez Blázquez (1915-1985)”, Raigame.
“A revista ‘Tude’ e os irmáns Álvarez Blázquez. O primeiro artigo de arqueoloxía de Xosé María”, Grupo Filatélico de Tui.
“Xosé María Álvarez Blázquez”, Mostra Filatélica, Noia.
“As tarxetas postais de Ponteareas”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“O poeta, novelista, erudito e editor Xosé María Álvarez Blázquez”, Casa da Gramática, Noia;
“Letras Galegas 2008: Xosé María Álvarez Blázquez.
“Eloxio de Ribadavia”, A Fundación, Ribadavia.
“O castelo de Roucos”, Pregón festas de Cenlle.
“Reliquias e relixiosidade popular en Galicia”, Diversarum rerum, Ourense.
“Un xograr rianxeiro descoñecido: Riandiño”, Guadalupe, Rianxo.
“Alugamento do párroco de Canedo da renda e froitos da freguesía de Setados (As Neves)”, Soberosum.
“Para coñecer, andar ou ler: A cadeira episcopal da discordia”, Irimia, 8/21-IX.
2009: “Fontes bibliográficas para o estudo do Entroido ourensán, ordenadas cronoloxicamente”, en As caras do Entroido ourensán, Deputación de Ourense.
“San Xusto de Toxosoutos, pasado e presente”, Mostra Filatélica, Noia.
“Os franciscanos no bispado de Tui”, V Centenario, Monasterio monjas clarisas, Tui.
“Para coñecer, andar ou ler: Polas terras do conde de Cabanelas e Covelo”, Irimia, 16/29-III.
“Un patrimonio esquecido e en perigo: o labor dos nosos ferreiros. As varandas de ferro datadas do Ribeiro”, Patrimonio Etnográfico Galego II. II Congreso de Patrimonio.
“O patrimonio no século XXI”, Centro de Cultura Popular “Xaquín Lorenzo”, Ourense.
“Unha parella betanceira do século XVIII”, A Xanela.
“Fermín Bouza Brey e Emilio de Navasqüés”, Alameda, Noia.
“O castelo de Sobroso e Ponteareas na filatelia”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“Para coñecer, andar ou ler: San Simón: inferno e paraíso”, Irimia, 8/21-VI.
“O primeiro gravado de San Martiño de Noia”, Alameda, Noia.
“Os cruceiros de capeliña: advocación, antigüidade e área xeográfica”, en Actas do 1º Congreso galego sobre cruceiros e cruces de pedra, Pontevedra.
“Dous espritos “de Castelao”, Guadalupe, Rianxo.
“Para coñecer, andar ou ler. San Xaquín das illas Ons”, Irimia, 19-X/1-XI.
2010: “O traxe galego: de popular a folclórico”, en Estopa e pano sedán. A colección de traxes galegos de Piluca Montenegro, Museo do Pobo Galego.
A pesca da lamprea no río Tambre. Historia, artes e gastronomía, con Manuel Ces Canle, Ed. Toxosoutos.
“O culto ás árbores: o carballo do Pelete”, no libro de C. Rodríguez Dacal: El carballo monumental de O Pelete, Deputación Provincial de Pontevedra.
“Noia: Porto de Santiago e Camiño de Compostela”, Alameda, Noia.
“Para saber, andar ou ler. A Virxe de Guadalupe en Galicia: o milagre de Vimianzo”, Irimia, 12-IV/2-V.
“As dúas parroquias de Noia: A igrexa de San Martiño e o Apóstolo Santiago”, con J. David Conde Lourido, Mostra Filatélica, Noia.
“Santa María da Franqueira: as orixes”, Fogar de Breogán. Revista da Asociación Cultural de Lira, Salvaterra de Miño.
“As pías bautismais de Ponteareas”, con J. David Conde Lourido, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“O culto da Virxe de Guadalupe en Galicia: o primeiro milagre”, Guadalupe, Rianxo.
“Román Martínez de Montaos: A Pobra do Deán e a vila do Caramiñal”, Barbantia. Anuario de Estudos do Barbanza, Boiro.
“Para coñecer, andar ou ler. O carballo e a festa do viño do Pelete”, Irimia, 18/31-X.
“A representación dos instrumentos da Paixón nos nosos cruceiros”, Actas do IIº Congreso Galego sobre “Cruceiros e cruces de pedra”, Mos.
2011: “Fermín Bouza-Brey e Trillo: Xuíz e Maxistrado. Cen documentos”, en Fermín Bouza Brey. Xuíz e Galeguista, Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística.
A indumentaria tradicional galega: O traxe feminino, ilustracións de Salomé Fernández Senra, Centro de Cultura Popular “Xaquín Lorenzo” (2ª ed. mellorada, 2014).
“Un ‘Bando de buen gobierno’ do concello de Tui (1894), San Telmo,  Tui.
“As festas do ano. O ciclo de maio: pagán e cristián”, Irimia, 28-III/10-IV.
“Vellas industrias de Noia: A fábrica de conservas “La Noyesa” (1896)”, Mostra Filatélica, Noia.
“A granxa, o parque e o Museo de Pías (Ponteareas)”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“O Ribeiro na ‘Descripción y Cosmografía de España’ de F. Colón (1517-1523)”, A Fundación, Ribadavia.
“Para coñecer, andar ou ler. Consellos e visitas para un bo verán (I)”, Irimia, 20-VI/3-VII.
“A primeira vez que saíu do prelo o topónimo Rianxo”, Guadalupe, Rianxo.
“A pesca da lamprea no río Tambre”, con Manuel Ces Canle, Barbantia, Boiro.
“O cruceiro de Pena Corneira ou de Lamas. Aproximación estilística e ensaio de datación”, con J. David Conde Lourido e X. Ramón Marín Martínez,  Adra, Museo do Pobo Galego.
“O cruceiro de Lamas (Boqueixón – A Coruña).  Aproveitamento dunha peza románica”, con J. David Conde Lourido, Actas do IIIº Congreso Galego sobre “Cruceiros e cruces de pedra”.
“Ribadavia a finais do século XVIII”, A Fundación, Ribadavia.
“Para coñecer, andar ou ler. Consellos e visitas para rematar o verán” (II), Irimia, 29-VIII/11-IX.
“Cousas de aquí e de acolá: Os exvotos de cera”, Irimia, 28-XI/11-XII.
“O territorio do bispado de Tui na ‘Descripción y Cosmografía de España’ de Hernando Colón (1517-1523), Castellum Tyde, Tui.
2012: “Os gaiteiros do Museo Diocesano de Tui”, 50 Años del Grupo Filatélico de Tuy, Tui.
“O Camiño de Beade a Pontevedra”, Informativo Ridimoas 2011, Beade.
“A produción agrícola do concello de Tui entre 1851 e 1867: Os anos da fame”, San Telmo, Tui.
“Camiños de arte e historia (I): Dos dolmens aos castros”, Irimia, 26-III/8-IV.
“Galicia. Diario de Vigo’ e Galicia”, Raigame.
“Camiños de arte e historia (II): As pegadas de Roma”, Irimia, 7/20-V.
“As pontes de Noia”, Mostra Filatélica, Noia.
“A Ponte de Ponteareas”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“Camiños de arte e historia (III): As primeiras construcións cristiás”, Irimia, 4/7-VI.
“Camiños de arte e historia (IV): O esplendor románico”, Irimia, 2/15-VII.
“Rianxo nos mapas antigos e nas cartas náuticas”, Guadalupe,  Rianxo.
“Retrincos de Brión: Antonio Neira de Mosquera: As Torres de Altamira”, Altamira, Brión.
2013: “As ‘Memorias históricas de Australia’ do P. Salvado”, Fitui 2013, Tui; prólogo do libro Arquitectura da auga en Galicia, Guiverny Editorial.
“O valor do que non valoramos. Artesanía viva: cestos e sombreiros”, Irimia, 11/24-III.
“A área xeográfica dos cruceiros de capeliña. Concellos de Noia, Outes e Valga”, Actas do IV Congreso Galego de Cruceiros, Mos.
“Tui en 1847. Un artigo do escritor e historiador romántico Benito Vicetto”, San Telmo, Tui.
“Fernando o Católico, Carlos III e Ponteareas”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“Un poema manuscrito de Álvaro das Casas”, Alameda, Noia.
“Rianxo na obra do cartógrafo Tomás López (1730-1802)”, Guadalupe, Rianxo.
“A tradição da Coca na Península Ibérica”, XVI Congresso Brasileiro de Folclore, Florianópolis, Estado de Santa Catarina”,
Anais do Congresso, Comissão Nacional de Folclore e Comissãao Catarinense de Folclore (en liña)(reed. impresa no libro Monção, entre muralhas, com tantas portas quantos os sentidos, Casa Museu de Monção – Universidade do Minho, 2014).
“Monumentos noieses desaparecidos: O baldaquino de San Marco”, Alameda, Noia.
“A celebración de San Pedro Mártir en Galicia”, Adra, Museo do Pobo Galego.
2014: Monção, entre muralhas, com tantas portas quantos os sentidos, Casa Museu de Monção – Universidade do Minho, inclúe as publicacións: “A coca de Monção (Portugal)”, Pontevedra. Revista de Estudios Provinciais, 2006, e “A tradição da Coca na Península Ibérica”, XVI Congresso Brasileiro de Folclore, Florianópolis, 2013).
O traxe tradicional galego, Nigratrea.
Os maios en Redondela, Concello de Redondela.
A festa dos maios de Marín, con José Rodríguez Cruz, Deputación Provincial de Pontevedra.
Nostalxia de Noia. Cartas de Álvaro das Casas ao seu amigo Xohán de Traba, Deputación Provincial da Coruña.
O Gran Libro de San Cibrán ou Tesouro do Feiticeiro, Ed. Toxosoutos.
Concello de Lousame. Patrimonio arqueolóxico, histórico, artístico e arquitectónico, Concello de Lousame – Editorial Toxosoutos.
“As plantas de San Pedro”, Informativo Ridimoas 2013, Beade.
“O cruceiro ou cruz do Home Santo (Santiago de Compostela): Historia e lenda”, Actas do V Congreso Galego de Cruceiros, Mos.
“O viño en Galicia”, XXXIV Festa do Viño da Ulla, Sarandón – Vedra.
“Impresos tudenses no Museo do Pobo Galego (1869-1930)”, Fitui 2014, Tui.
“A frustada canonización portuguesa de San Telmo”, Festas de San Telmo, Tui.
“Ponteareas: o cruceiro da Ponte”, Pregón Corpus Christi, Ponteareas.
“O cruceiro da ‘Lactatio’ de San Bernardo”, Alameda, Noia.
“A romaría da Virxe do Soutullo”, Festas verán, Urdilde.
“O gaiteiro de Rianxo”, Guadalupe, Rianxo.
“Antivedad dela Civdad, y Iglesia Cathedral de Tuy… de Prudencio de Sandoval: O impresor e as edicións”, Castellum Tyde, Tui.
2015: “Cruceiros do concello de Cenlle (Ourense)”, Actas do VI Congreso Galego de cruceiros, Deputación Provincial de Lugo.
“As festas e feiras de antes e as miñas lembranzas de Barriga Verde”, Barriga Verde, de feira en feira, Deputación Provincial da Coruña.
“Os exvotos de San Telmo do Museo Diocesano de Tui”, San Telmo, Tui.
“Juan López Medina, “Xohán de Traba”. Un erudito e poeta outense esquecido”, Terra de Outes, Outes.
“O concello de Ponteareas no ‘Diccionario Geográfico-Estadístico-Histórico de España…’ de P. Madoz (1845-1850)”, Soberosum, Ponteareas.
“A xurisdición de Rianxo no ‘Diccionario’ de S. de Miñano (1826-1828)”, Guadalupe, Rianxo…
Publicado el 10 diciembre, 201527 marzo, 2017Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnógrafos Lucenses
Anterior Entrada anterior: CRUCEIROS, CRISTOS, CRUCES, VIACRUCIS E ESMOLEIROS NO CONCELLO DO VALADOURO.
Siguiente Entrada siguiente: XOÁN RAMIRO CUBA RODRÍGUEZ


langs: es es gl gl es gl gl ca ca gl gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en es gl gl gl gl gl es es es pt en gl fr it es es en es es gl gl es gl es gl en kk ru ru ru it gl en th gl hu gl gl gl fr gl gl gl gl vi gl gl gl en gl gl gl gl ja gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es es gl en gl gl gl gl gl en gl en gl es gl en gl es en gl gl gl gl gl en gl gl lt en gl en en gl en en gl en gl gl es gl en en en gl en gl en es gl gl gl en en gl en es gl gl gl en en gl es pt pt gl en en en gl en en ru en en en gl en gl gl pt es gl en es gl en gl en en gl en en gl gl es gl en en gl gl en en gl en gl gl es gl en gl gl en en gl en gl gl es en en en gl en gl en sv en gl gl gl gl gl en es gl es es

text:
Etnografia 2014 – Mesón do Forno
Encontrarás todo lo que no necesitas y algo de lo que te esperas
A vida nunca é demasiado dulce, pero a comida sí
Trump y un nuevo orden económico mundial?
Sección coordinada por Jose Manuel Blanco Prado
CRUCEIROS, CRISTOS, CRUCES, VIACRUCIS E ESMOLEIROS NO CONCELLO DO VALADOURO.
Publicado el 7 diciembre, 201527 marzo, 2017Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografia 2014
álzase a vara, longa e vertical
e un facho de luz
nas noites siderais de Galicia.
XESÚS ANTONIO GULÍAS LAMAS Sigue leyendo O CRUCEIRO DE MASIDE.
Publicado el 23 octubre, 201527 marzo, 2017Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografia 2014
ORLANDO VIVEIRO VEIGA. AS CRUCES DE PEDRA DE SAN LOURENZO DE AGUIAR (OUTEIRO DE REI) (LUGO)
AS CRUCES DE PEDRA DE SAN LOURENZO DE AGUIAR (OUTEIRO DE REI) (LUGO)
AUTOR: ORLANDO VIVEIRO VEIGA
A denominada, polo escritor e poeta Manuel María, “Terra de Aguiar” comprende diversas parroquias situadas na banda oriental do concello de Outeiro de Rei as cales conforman, en palabras do propio escritor chairego, unha “subisbarra moi característica” dentro da Terra Chá. Unha das freguesías referidas é a de San Lourenzo de Aguiar que xunto con San Clodio e Sobrada son as tres que portan este “Aguiar” utilizado para proporcionar nome literario á particular “comarca”.
A parroquia de San Lourenzo conserva, no eido patrimonial, diversos elementos de interés. Seguindo certa orde cronolóxica, faremos mención en primeiro lugar da presenza de túmulos funerarios, coñecidos polo nome de “madorras”, situados de par dalgúns camiños principais. A “madorra grande” no alto da agra de Sobrada, as madorras de “Mingos” e de “Reigosa” na Agra da Lagoa, o grupo de catro túmulos localizados de par do camiño que conduce en dirección á Agra de Fontemaior e os Agüeiros, un posíbel enterramento situado no prado da Porta de Peña, á beira da estrada de Outeiro de Rei a Castro Ribeiras de Lea, e a coñecida como “Madorra dos Coios Blancos” na Agra de Escairos.
No “Castelo do Picato” ou “Castelo Grande”, que fica asentado encol dun espectacular outeiro penedío, poideran ter habitado xentes da cultura castrexa e de época medieval. Neste punto consérvase unha interesante mostra de referencias dentro da tradición oral. Tamén se atoparon restos dun emprazamento situado por riba do lugar do “Curutín”, na anteriormente citada Agra de Sobrada, onde se localizaron monedas de factura romana, restos de enterramentos e cerámica de datación indeterminada. Houbera telleiros que exerceran súa industria en época pretérita, na zona coñecida como As Veigas, os cales deixaron varios fornos que no presente fican desaparecidos. Na contorna deste lugar citado están situadas “As Barreiras”, punto fornecedor de materia prima para os artesáns cacharreiros de Bonxe e outras parroquias da comarca chairega dende tempos inmemoriais.
Sigue leyendo ORLANDO VIVEIRO VEIGA. AS CRUCES DE PEDRA DE SAN LOURENZO DE AGUIAR (OUTEIRO DE REI) (LUGO)
Publicado el 22 octubre, 2015Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografia 2014
JUAN JOSÉ BURGOA. OS CRUCEIROS DO CAMIÑO INGLES. OS CAMIÑOS HISTÓRICOS DE FERROL, EUME E ORTEGAL.
OS CRUCEIROS DO CAMIÑO INGLÉS. OS CAMIÑOS HISTÓRICOS DE FERROL, EUME E ORTEGAL.
AUTOR: JUAN JOSÉ BURGOA.
No territorio das comarcas de Ferrol, Eume e Ortegal insírense tres antigos camiños ou rutas históricas: o Camiño de Teixido ou de San Andrés de Lonxe, a Ruta dos Arrieiros, e o Camiño Inglés a Santiago, último co seu inicio circulando polas comarcas de Ferrol e Eume, para logo seguir polas comarcas de Betanzos e Ordes cara a Compostela.Desta rolda faise un percorrido polos cruceiros e cruces de pedra que se levantan nas comarcas de Ferrol e Eume, dentro do ramal de Ferrol a Compostela do Camiño Inglés
Forman parte das Rutas Atlánticas os camiños terrestres a Santiago que se inician desde unha das zonas de desembarco máis habituais dos peregrinos en Galicia: o Golfo Ártabro. Grazas a súa  notable situación estratéxica desde época medieval, as rías de A Coruña e Ferrol foron os máis importantes puntos de chegada dos peregrinos das Illas Británicas e do Norte de Europa, dando orixe aos dous ramais de coñecido como Camiño Inglés.
Un dos ramais iniciábase nos portos da ría de Ferrol (o propio Ferrol, Neda, O Seixo e Mugardos), continuando logo polos concellos de Narón, Fene, Cabanas e Pontedeume no seu itinerario en dirección a Betanzos. O Camiño segue cara a a Santiago uníndose ao ramal da Coruña no lugar do Hospital de Bruma, para seguir a continuación o itinerario  a Compostela, percorrendo un total de 118 quilómetros.
AS SINAIS DO CAMIÑO. OS CRUCEIROS.
A cruz ábrese aos catro ventos;
é a sinal do camiño para os camiñantes libres
Gilbert K. Chesterton. Ortodoxia
O paso do tempo dotou aos vellos camiños galegos dun sentido e intencionalidade que quedaron gravados de forma material, en especial nas pedras, e de xeito intanxible en forma de tradicións e lendas. A cristianización producida a partires do século VI non foi quen de desterrar o sentido máxico e o significado de medo e incerteza, que de algún xeito crearon as sucesivas culturas que se manifestaron en Galicia ao longo do tempo, persistindo unha serie de crenzas e ritos nos camiños e as encrucilladas.
FOTO 6. CRUCEIRO DAS VIRTUDES (PONTEDEUME)
Dúas mostras da arte relixiosa popular relacionadas co mundo máxico dos camiños son os cruceiros e os petos de ánimas, cristianizando antigos cultos e protexendo ao camiñante dos males que lle esperan na ruta, e que, no caso dos cruceiros, engaden a súa utilidade como sinais indicadoras da ruta a de fornecemento nos seus banzos dun lugar de descanso e meditación ao viaxeiro, atraendo cara á altura os pensamentos devotos dos peregrinos.
Na súa expansión, o cristianismo usou a cruz para sacralizar os lugares de antigos cultos, colocándoa nas encrucilladas dos camiños, coroando as cumes dos outeiros, sobre os menhires prehistóricos, na croa de antigos castros, encima dos miliarios romanos ou rematando pedras de termo. Pódese considerar un nacemento do cruceiro no ámbito rural, como cruces altas do camiño e fito santificador destes lugares. Esta presenza da cruz servía para invocar a presenza divina, guiar e protexer ao camiñante na súa ruta ou incluso para sinalar a proximidade dalgún templo.
Sigue leyendo JUAN JOSÉ BURGOA. OS CRUCEIROS DO CAMIÑO INGLES. OS CAMIÑOS HISTÓRICOS DE FERROL, EUME E ORTEGAL.
Publicado el 22 octubre, 2015Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografia 2014
COLECCIÓN DALGÚNS TECIDOS ARTESANAIS DA PROVINCIA DE LUGO. LUÍS HIXINIO FLORES
COLCHA DE MEDIA FELPA
TECELÁ. CELSA LOSADA PÉREZ
MATERIAIS. ALGODÓN CON LA DE OVELLA TINGUIDA NA CASA.
ORIXE. NAVIA DE SUARNA
COLCHA DE MEDIA FELPA
TECELÁ. EMÉRITA RIVAS POL
MATERIAIS. ALGODÓN CON LA DE OVELLA TINGUIDA NA CASA.
ORIXE. XUDÁN (A PONTENOVA).
Sigue leyendo COLECCIÓN DALGÚNS TECIDOS ARTESANAIS DA PROVINCIA DE LUGO. LUÍS HIXINIO FLORES
Publicado el 7 enero, 2015Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografia 2014
0FICIOS TRADICIONAIS DA TERRA CHÁ.AS TECEDEIRAS.LUÍS HIXINIO FLORES.
OFICIOS TRADICIONAIS DA TERRA CHÁ (LUGO). AS TECEDEIRAS.
No pobo de Balmonte, concello de Castro de Rei segue a traballar unha das poucas tecedeiras que quedan nesta comarca. Chámase Emérita Rivas Pol, ten oitenta anos e leva dende os catorce, idade en que a mandou a súa nai a aprender o oficio a Liñeiras (A Pontenova), adicándose a facer colchas, alfombras, tapetes e algún que outro encargo como tapices, escudos e cortinas.
EMÉRITA FACENDO A CRUZ PAFRA TRANSPASALA AS CARAVILLAS DA URDIDEIRA
EMÉRITA ANOANDO OS FÍOS DE TEA PARA PASALOS POLO LIZO
Nace en Xudán no ano 1934. Ós dezaseis anos uns coñecidos ofrecéronlle traballo nunha casa no pobo de San Martiño (Castro de Rei). Esta casa, como tantas outras desta comarca, contaba co tear e co liño que eles mesmos traballaban pero faltáballes unha tecedeira que o puxese a traballar. Despois de pensalo moito decidiu, non moi convencida, virse para esta zona a traballar a pesares de que os cartos que lle ían a pagar non eran moitos, decisión que nunca lle pesou e nunca esquecerá. A acollida foi moi boa, tratáronna como se fose un membro máis da familia e facilitáronlle ó máximo para poder desenrolar o traballo a pesares de que daquela os teares estaban nas palleiras ou en lugares non moi confortables das casas.
Quitando o liño, os materiais que está a utilizar para a confección das distintas pezas non se diferencia moito dos que se utilizaban nos primeiros tempos: a urdimbre é de algodón. Antes comprábase en madeixas nas feiras e agora cómprase bobinado. A trama, pode ser tamén de algodón, de trapos ou de la de ovella, la que ela mesma lava e fía para conseguir uns resultados do seu agrado, xa que as persoas que facían este traballo son maiores ou xa morreron e as rapazas movas xa non saben o que é fiar.
Sigue leyendo 0FICIOS TRADICIONAIS DA TERRA CHÁ.AS TECEDEIRAS.LUÍS HIXINIO FLORES.
Publicado el 4 enero, 2015Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografia 2014
O MECO E AS PAMPÓNIGAS. SIMBOLOXÍA DE DOUS PERSOEIROS LENDARIOS DE “ A ERMIDA” (QUIROGA).
JOSÉ MANUEL BLANCO PRADO
Artigo publicado na Revista Lucensia. Boletín do Seminario Diocesano de Lugo, nº 49, 2014.
Trátase de personaxes antigos da parroquia de Santa María de “A Ermida”, pertencente dende o punto de vista eclesiástico ao arciprestado de Queiroga e á diócese de Lugo e, dende o civil, ao concello de Queiroga e, xa que logo, á provincia de Lugo. O termo dista 2,4 km. da capital municipal coa que se comunica por unha estrada local. Recibe as augas do río Queiroga. A altitude media do seu relevo é de 270 metros.
O MECO E AS PÁMPONIGAS PRECEDEN Á PROCESIÓN DOS REMEDIOS
O Meco, denominación moderna, tivo nomes máis acordes que a do persoeiro actual. E, así, os nomes de Felo e Gracioso sustituían ao de Meco, que sempre foi considerado nalgunhas localidalidades galegas unha personaxe ligada á festividade do Entroido  . Tamén se comenta que o Meco era un crego ou un estudante seminarista da localidade de Meco, xunto a Alcalá de Henares, considerado adúltero, lascivo, violento…Asimesmo, hai a versión da persoa que se apelidaba Meco e que vivía no Grove (Pontevedra), onde as mulleres sufrían os seus ultraxes e violencias ata o punto que un bo día acordan aforcalo nunca figueira, e cando se lles pregunta ¿Quen matou ao Meco? Responde: “Matámolo todas”  . Antonio Fraguas menciona “que en Quiroga (Lugo) se aplica el término Meco a una máscara, que lleva una escoba en la mano, “a basoira do toxo”, que pasa por la espalda o las piernas de las mujeres con el fin de expulsarles las brujas del cuerpo” .
Sigue leyendo O MECO E AS PAMPÓNIGAS. SIMBOLOXÍA DE DOUS PERSOEIROS LENDARIOS DE “ A ERMIDA” (QUIROGA).
Publicado el 15 diciembre, 2014Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografia 2014
ORLANDO VIVEIRO VEIGA. O PATRIMONIO DA AUGA NA TERRA CHÁ (6). LAGOAS, POZAS, REGOS E REGATOS.
O PATRIMONIO DA AUGA NA TERRA CHÁ (6).LAGOAS, POZAS, REGOS E REGATOS.
A configuración xeomorfolóxica da Terra Chá contribúe á conformación de humedais os cales fican incorporados ao imaxinario colectivo, tal que espazos peculiares, con súas funcións e personalidade propia. Os lindeiros da grande chaira, arrodeada por suaves cordais, son lugar acaído para o discorrer de múltiples regatos que van emparzando con outros máis importantes até confluír no pai Miño o río, por antonomasia, dentro do universo chairego. Por outra banda o escaso desnivel que posúen as veigas aquí existentes favorece acumulacións importantes de auga en forma de pozas e mesmo lagoas que, especialmente en temporada de chuvias, proporcionan unha presenza particular a estes enclaves onde se conforman ecosistemas diversos dende os cales esvara camiño dos cauces anteriormente citados.
RIO DE CONSTANTE. SILVARREI ( OUTEIRO DE REI)
A Lagoa de Matela fica asentada entre a parroquia que lle empresta seu nome e as de Santiago deVilela e San Mamede de Bonxe. Este espazo, aproveitado tradicionalmente nos outonos como lugar de pastoreo, fai parte, a pesar do importante deterioro medioambiental que padece, dun rico complexo de humidais nos cales asenta unha relevante variedade de especies avícolas que fan dos mesmos súa base de operacións especialmente durante as primaveras. As súas augas discorren facendo liña divisoria entre as dúas parroquias mencionadas derradeiramente até xuntar coas que chegan dende a chamada Lagoa de Cavadas, unha pequena acumulación acuífera localizada no barrio de idéntico nome que pertenece á parroquia de Vilela. Estas dúas lagoas mencionadas actuan como elementos referenciais na paisaxe física e simbólica das comunidades veciñas. Unha vez xuntas as augas de ambas dan lugar ao Rego dos fornos, que corre de par do Curro do Muíño, onde moveran en tempos a pedra dun pequeno roulón asentado encol deste regueiro, par ir parar xustamente ao inicio das Veigas de Bonxe, lugar de referencia á hora de falarmos dos humidais situados pola comarca.
Sigue leyendo ORLANDO VIVEIRO VEIGA. O PATRIMONIO DA AUGA NA TERRA CHÁ (6). LAGOAS, POZAS, REGOS E REGATOS.
Publicado el 18 noviembre, 2014Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografia 2014
XOTRAMU (ASOCIACIÓN DE XOGOS TRADICIONAIS DE MUIMENTA). A VELLA ESCOLA DE MUIMENTA (COSPEITO) (LUGO
A VELLA ESCOLA DE MUIMENTA
Está vostede ante unha pequena construcción levada a cabo no ano 1904, grazas ao traballo e ao esforzo dos veciños e veciñas de Muimenta dirixidos polo seu crego D. Ramón Teijeiro Ferreiro e do señor da casa grande da Cernada, D. Xosé Barja Alonso. Unha construcción de 50 m2 , que no seu tempo deu acubillo a 80 alumnos, que desde o 1965 pasou por anos de abandono e de ruina, e que moi recentemente foi rehabilitada por empeño e paixón da Asociación de Veciños de Muimenta, que soubo moverse, interesar os organismos públicos correspondentes e implicarse ela mesmo de forma admirable, para levar a cabo unha transformación da vella escola e da súa contorna, e facer así deste espazo un leito de memorias, un relanzo de pracer e un niño de soños para a veciñanza propia e allea que queira regalarse coa súa contemplación.
INTERIOR DA ESCOLA VELLA DE MUIMENTA
Non estamos, polo tanto, ante un montón de pedras caladas, por moito que estean ben aliñaedas e reparadas. As pedras que ves teñen o don da fala, como teñen tamén o don da palabra culta, sabida, todos e cada un dos obxectos que esta vella escola popular nos amosa con satisfacción coma pequeño museo etnográfico-escolar.
Sigue leyendo XOTRAMU (ASOCIACIÓN DE XOGOS TRADICIONAIS DE MUIMENTA). A VELLA ESCOLA DE MUIMENTA (COSPEITO) (LUGO
Publicado el 27 octubre, 2014Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografia 2014
ANTONIO REIGOSA CARREIRAS. AS PEDRAS E AS LENDAS DO PEDREGAL DE IRIMIA
Revista de Investigación “ETNOGRAFIA”,  nº6, 2014. I.S.S.N. 1989 – 8541.
No Pedregal de Irimia, cabo de Meira, nacen as augas nutricias do Miño. Aqueles mananciais, mentres arremedan o ronrón do arrolo do río recén nacido, gurgullan por debaixo dunha morea de cuarcitas arrastradas ata alí hai ducias de miles de anos. Pisar aquelas pedras, saltando dunha a outra, ao tempo que se escoita a canción da auga é un dos grandes placeres que se debe experimentar unha vez na vida. Mais, quen puxo alí aquelas pedras? Imos ver
FOTO 1. O PEDREGAL DE IRIMIA (MEIRA)
A VELLA E OS PAXAROS
Uns din que foi unha muller vella que rifaba decote co seu marido e dunha díxolle:
—Corre e non mires atrás; se o fas, haste acordar!
O home marchou pero non puido evitar virar a cabeza. Fíxoa boa! E a vella, ao tempo que ría, dixo unhas palabras arrepiantes.
A seguir uns paxaros enormes comezaron a guindarlle pedras sobre a cabeza ao pobre home; unha que lle atinou en mal sitio, fíxolle afociñar e de contado, por entre as pedras, comezou a burbullar o sangue do lapidado.
Sigue leyendo ANTONIO REIGOSA CARREIRAS. AS PEDRAS E AS LENDAS DO PEDREGAL DE IRIMIA
Publicado el 10 julio, 2014Autor Jose Manuel Blanco PradoCategorías Etnografia 2014
Página 1 Página 2 Página siguiente