langs: es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl it gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl pt gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr gl fr gl gl gl gl es gl gl it gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl lt gl ga gl gl gl gl gl gl gl gl pt es gl gl gl ca gl gl gl gl pt gl pt en pt lt en ca en gl en en gl pt es it en gl hbs_lat lt sv lt pt gl gl gl es

text:
febrero « 2008 « Patrimonio cultural de Vigo
Cruceiro do adro de Coruxo
Arquivado en: Coruxo,Cruceiros — Xosé Couñago
Está situado no adro da igrexa románica de Coruxo, á beira da Polo outro lado aparece outra inscrición con outra data diferente e distante no tempo: “FUE TRASLADADO PULIDO Y PINTADO EN JUNIO DE 1853”. Tamén nesta inscrición observamos outro dato curioso: do mesmo xeito que máis de douscentos anos antes fora gravado co motivo e data de construción, agora é novamente gravado con indicación das operacións realizadas sobre el e a data en que se fixo. Foi pulido, douscentos vinte e dous anos despois da súa construción; o que denota que tras dous séculos á intemperie anovóuselle a cara da pedra para devolverlle a fermosura orixinal da pedra (ata a actualidade pasou un século e medio máis e agora está pedindo un pulido a berros; está completamente cheo de carriza). Tamén se nos indica na inscrición que foi pintado. Aínda se conservan por Galicia moitos cruceiros pintados, outros co restos de policromía; mais na maioría dos casos xa se deixou de facer esta práctica.
O fuste é liso e hexagonal e lévanos ata un capitel con base de colar, decorado nas catro caras, rematado en volutas nos recantos da parte superior.
A cruz ten dúas figuracións clásicas: un Cristo crucificado e unha Piedade. A cruz está bastante ben realizada, con imitación á madeira e trazo irregular e tosco. O Cristo non está moi elaborado; acentúa certas fasquías dos seu corpo cun certo xogo volumétrico, mais en xeral está bastante apegado á pedra. A Piedade é o máis fermoso da figuración. Unha Virxe en pedra de principios do século XVII, na que os nosos canteiros verteron a súa visión da nai de Xesús coma unha muller galega daquel tempo. O seu fillo completamente inerte no seu colo, mesmo cun tamaño inferior ao da súa nai, quizais porque como dicía Castelao, no colo das nosas nais todos somos coma nenos pequenos para elas. Aos pés da Virxe está representada a cabeza dun pequeno anxelote con dúas ás sobresaíndo aos lados.
Este cruceiro conserva tamén unha tradición. Foi lugar de parada de procesións e enterros, con lectura de responsos. Por outra parte chegou ata nós a lenda de que un santo ou un crego, segundo as versións, enterrou un tesouro debaixo del, mais ninguén foi quen por agora de dar con el.
Podedes ver máis fotos neste enlace.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
Comentarios desactivados en Cruceiro do adro de Coruxo
Arquivado en: Castrelos,Cruceiros — Xosé Couñago
Esta situado no adro entre a igrexa románica de Castrelos e a casa parroquial. Os tres elementos conforman un conxunto en fermosa e estreita relación. Mágoa o cableado aéreo que pasa ao seu carón, así coma o que está apegado pola fachada da casa, afeando mesmo un escudo que colga da parte superior da parede. Un mal endémico da nosa época que nin a igrexa nin a administración teñen a sensibilidade de eliminar.
A base está formada por catro chanzos cuadrangulares que salvan o desnivel do terreo. Esta elevación da base vaille proporcionar, xa dende o chan, unha gran proxección de altura ao cruceiro no seu conxunto. Sobre estes chanzos disponse a base propiamente dita do varal do cruceiro. Esta base ten unha inscrición coa data da súa construción: “1880”.
O fuste tamén é cadrado, sen decoración. Remata nun capitel que, en cambio, está decorado con catro rostros humanos masculinos e femininos, separados nas esquinas por catro formas foliadas rematadas en volutas na parte superior. Esta feitura dálle á base da cruz unha fermosa forma cuadrangular coas esquinas pronunciadas cara a fóra e cóncavas cara ao interior.
A cruz presenta unha crucifixión no anverso e unha figura da Virxe soa no reverso. O Cristo ten unha elaboración pouco traballada en expresividade artística. Apenas apunta un certo naturalismo, mais do que destaca a flexión das pernas con algún elemento da túnica que cobre a súa cintura. O resto do corpo está apegado á pedra da cruz, mesmo cos brazos completamente estendidos, sen o naturalismo que expresan outras cruces deste tipo.
A virxe presenta unha características en semellanza co que vimos de dicir do Cristo. Está completamente apegada á pedra, con pouca volumetría e naturalismo. Cabe sinalar en todo caso o moldeado dos pregamentos verticais da súa roupaxe, xunto coa serenidade da súa expresión.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
Comentarios desactivados en Cruceiro do adro de Castrelos
Arquivado en: Coruxo,Cruceiros — Xosé Couñago
Este cruceiro está situado diante da entrada principal da igrexa románica de Coruxo, na estrada de Camposancos.
Basa cadrada de tres chanzos.
Varal redondo, monolítico, cun adorno anelado ao seu redor a metade de altura. Remata cun capitel tamén redondo sobre o que se apoia a cruz.
A cruz presenta dúas iconografías clásicas: un Cristo crucificado e unha Piedade. Unha composición pouco elaborada e escasamente salientable.
O Cristo está toscamente tallado, sen desenvolvemento volumétrico, nin expreso naturalismo. Non se atende á representación estética, senón máis ben á puramente funcional.
A Piedade é dunha representación aínda máis tosca ca o Cristo. Mesmo a figura do fillo morto parece máis un moneco ca un corpo xacente. Salienta neste sentido o escaso tamaño da figura de Cristo con respecto á da Virxe. A elaboración das figuras carece de calquera elemento resaltable; en todo caso, mencionar o pequeno rostro de anxelote que hai aos pés da Virxe.
Podedes ver neste enlace máis fotos.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
Comentarios desactivados en Cruceiro do adro da igrexa de Coruxo 2
Arquivado en: Cabral,Petos de ánimas — Xosé Couñago
Este é un peto de encrucillada e está situado no muro dunha vivenda.
Chama a atención a súa forma sinxela e policromada. Sempre adornado con flores e candeas acesas, o que evidenia a súa viveza entre a devoción da xente.
A súa contorna máis inmediata tamén está coidada, mesmo co solo preparado ao seu arredor.
Ten un remate triangular coma o peto de ánimas de Caeiro , que lle dá ese aspecto de capeliña.
Tamén é de observar a decoración de arco de medio punto, rematado en cruz, que nos rememora a tradición viva do románico na arquitectura popular.
A inscrición que ten decorando o frontal di: “HERMANOS ACORDAHOS DE NOSOTRAS. AÑO DE 1785″
Destaca o cromatismo, contrastando entre o azul e a pedra pintada de branco. Este cromatismo acentúase a maiores coas flores que diariamente angalanan este templete. O conxunto salienta todo el sobre as paredes de tonalidades máis escuras das construcións adxacentes.
Ao achegarnos podemos ver un retablo de xeso policromado, dentro dun fornelo acristalado como protección.
A figuración está composta por un Ecce Homo e catro almiñas entre o lume debaixo del: simbolismo relixioso evidente de que Deus sofre polos pecados da humanidade e o ser humano sofre, á súa vez, polos pecados cometidos contra El.
O Ecce Homo é moi expresivo, dramático e ben traballado na forma e nas cores.
Vai atado e leva coroa de espiñas sangrante e unha cana na man dereita.
Podedes acceder dende aquí a unha galería de FOTOS.
Se queredes descargar a Ruta dos petos de ánimas de Vigo no voso navegador GPS, premede no enlace.
Arquivado en: Cabral,Petos de ánimas — Xosé Couñago
Este fermoso peto de ánimas atópase na parroquia de  Cabral, un pouco máis arriba da praza da Feira, en dirección á estrada do aeroporto na Rúa Ánimas-Caeiro.
Hai outros dous petos máis en Vigo que dan nome ao vieiro no que se atopan: “Subida das Ánimas” en Sampaio, e “Rúa das Ánimas” en Bouzas, fronte ao estaleiro de Barreras.
Volvendo ao que nos ocupa, atoparémolo aos douscentos metros, formando parte do muro de cerramento dunha casa, en bo estado de conservación, en pedra maciza, entre dúas columnas de entrada á propiedade particular.
É do ano 1847 segundo consta sobre a seguinte inscrición: “A DEBOCION DE BARTOLOME DE BASTOS”.
Presenta a tradicional figuración da Virxe intercedendo polas ánimas do pugatorio, e unha crucifixión encima. O personaxe central das ánimas en pena é un membro da igrexa, mais tamén se pode ver outro á súa esquerda. Ao redor ahi outras catro fuguras das que só asoman as cabezas por entre as lapas do lume.
Non falta o típico detalle presente en tantos petos de ánimas das mans dos penantes agarrándose ao manto da Virxe intercesora entre Deus (arrriba) e os condenados (abaixo). Toda unha iconografía con marcado carácter didáctico.
A escena está enmarcada rematando a parte superior cunha forma redondeada, na que resalta a divindade areolar da Virxe.
Sobre esta peza atópase unha pequena e tosca crucifixión, cunha figura de Cristo pouco elaborada e bastante desgastada. Por encima deste Cristo vemos un arco de medio punto no que se atopa a inscrición coa data de realización.
Toda esta talla estaba policromada e aínda se poden observar restos de pintura.
Podedes ver aquí unha galería de fotos deste peto de ánimas.
Se queredes descargar a Ruta dos petos de ánimas de Vigo no voso navegador GPS, premede no enlace.
Comentarios desactivados en Peto de Ánimas de Caeiro (Cabral)
Arquivado en: Centro,Cidade,Coia,Petróglifos — Xosé Couñago
(Ver en Google Maps)
Será esta unha das testemuñas do destino de tantos e tantos dos nosos nosos petróglifos que foron esnaquizados polos pedreiros nos montes galegos para servir de cachotes ou perpiaños de moitas casas?
Existe a crenza de que así é, de que se trata dun exemplo desta reutilización, e ademais nunha casa do barrio de Coia en Vigo; concreamente ao lado da igrexa de San Martiño, detrás de Alcampo.
Realmente os dous gravados con circos concéntricos así nolo fan pensar; mais unha observación máis detallada ponnos en dúbida sobre esta afirmación.
De observardes completamente a composición, atopades á dereita dos dous círculos concéntricos unha estrela de cinco puntas cunha elaboración que xa nos fai dubidar. Representábanse este tipo de estrelas na época do bronce? Revisados os principais motivos que aparecen nos manuais de uso non aparecen por ningures.
Por outra banda resulta moi curiosa a distribución dos tres elementos: forman parte dun mesmo perpiaño, están ben aliñados coa configuración do perpiaño e a parte que corresponde ao hexafolio ten unha forma máis redondeada.
Observando aínda cun pouco máis de atención, decatarémonos de que o perpiaño está realmente en posición horizontal, e que polo tanto haberá que entender a forma da peza na verdadeira fasquía para a que foi realizada, que é en posición vertical.
Completando todos estes datos poderemos concluír doadamente que non se trata dun gravado rupestre da Idade do Bronce, senón dunha característica estela funeraria medieval. A existencia dunha igrexa ao seu carón fainos pensar na posibilidade dun antigo cemiterio naquel lugar, do que quizais sobrevivise esta estela.
Se queredes ter unha boa resposta a todas estas incógnitas, reenvíovos á excente páxina dun dos mellores inverstigadores da nosa arqueoloxía: José Manuel Hidalgo Cuñarro.
Imaxe superior: Eladio Cortizo, Panoramio
Imaxe inferior: José Manuel Idalgo Cuñarro
Comentarios desactivados en Un petróglifo nunha casa? (Coia)
Arquivado en: Lavadores,Petos de ánimas — Xosé Couñago
Está nun largo da rúa “Subida ás ánimas ”. Podemos chegar a el tanto dende a avenida do aeroporto coma dende o barrio de Sampaio.
Cando chegamos ao largo que forma a rúa, atoparémolo na parede dunha vivenda.
Realmente desilusiona velo rodeado de elementos tan pouco atractivos ao seu carón. Coma todos os demais, carece de calquera sinalización (menos mal que conserva o topónimo do nome da rúa) ou letreiro explicativo. (FOTOS)
É un peto de ánimas aberto, sen protección nin fornelo.
Non está policromado na actualidade.
É de estilo franciscano, tal como evidencian tanto o cordón que o bordea (cfr. Peto de ánimas de Comesaña), coma a inscrición: “FRANCISCO SIMON”, que pode ser o seu patrocinador. A data tamén aparece inscrita: “1903″
A diferenza da maioría dos petos, este de Sampaio está exento de figuras divinas.
Só está coroado por unha cruz sobre unha bóla (cfr. Peto de ánimas de Teis).
Está presidido por un anxo do que só destacan a cabeza e as ás.
E hai representados seis personaxes: os centrais son os do cura e o bispo, dous personaxes relixiosos destacados con moita significación.
Están rodeados por dúas mulleres con trenzas longas ao seu lado (cfr. Peto de ánimas de San Xoán do Monte, moi preto deste).
Se queredes descargar a Ruta dos petos de ánimas de Vigo no voso navegador GPS, premede no enlace.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Peto de ánimas de Sampaio (Lavadores)
Arquivado en: Beade,Igrexas — Xosé Couñago
A igrexa barroca de Beade estas situda no corazón da parroquia, á beira da estrada da Coutada, a principal que atravesa Beade. O adro está fechado por un sólido muro.
Fachada principal: organízase verticalmente en tres corpos, os dous laterais flanqueados por pilastras rematadas en pináculos, o central dando forma a continuidade da torre que remata no gran campanario central superior.
Portada: a porta presenta sobre ela un arco rebaixado cunha rocalla tallada encima. O contraste de disposición das pedras do lintel con respecto ao resto do perpiaño resaltan dous aspectos: por unha parte con respecto ao plano liso no que se dispón a propia porta, e por outra marcando o inicio da continuidade vertical en comunicación cos demais elementos que se dispoñen pola fachada ata o alto da torre.
A media altura destaca a imaxe de santo Estevo dentro dun fornelo decorado nos seus extremos coas típicas volutas barrocas, máis grandes e anchas na parte inferior e pequenas e estreitas na superior. As pilastras que enmarcan o fornelo teñen unha forma columnada rematando en fasquía de capitel sobre o que vai unha decoración en forma de frontispicio superior. Un excelente conxunto de talla barroca.
Campanario: en posición central sobre unha prominente fachada a modo de torre, unha gran balaustrada enmarca dende a súa parte inferior o esvelto corpo do campanario con arcos de medio punto. As esquinas teñen forma de pilastras rematadas en pináculos. Sobre el, érguese unha cúpula poligonal nervada na que se dispuxo un reloxo. Unha torre de campanario fermosamente traballada en cada pedra e recanto.
A sensación global que produce é de verticalidade e voluminosidade pétrea. Un dos máis fermosos expoñentes do barroco rural vigués.
Os muros laterais levan contrafortes que aseguren esta verticalidade.
Podedes ver unha galería de imaxes desta igrexa e o cruceiro que posúe no adro.
Comentarios desactivados en Igrexa de Beade
Arquivado en: Xeral — Xosé Couñago
Xosé Telmo Lodeiro, o “pintor de Vigo”, como así lle gustaba chamarse a si mesmo. A nosa admiración persoal pola súa pintura lévanos a facer unha chamada de atención sobre a insuficiente valoración deste pintor na súa cidade, Vigo, e o descoñemento que aínda existe da súa obra.
Pintor de difícil clasificación, ten un percorrido vital riquísimo de formas e expresións; mais se en algo podería sobre todo sobrancear para nós é o poder consideralo como o pintor da luz. A luz como obsesión, actúa con ela coma un cirurxián, a súa paleta e espátula actúa coma un bisturí descompoñendo a luz en todos os seus detalles e graduacións. Ninguén coma el soubo representar a grandiosidade de luces que un atardecer sobre a ría de Vigo podía dar de si. Foi capaz de arrancarlle ata a última variación de tonalidade a cada raio de luz que o astro deixa cada solpor antes de se deitar por detrás das Cíes.
As súas figuracións humanas tampouco deixan indeferente. O seu ollar é demasiado penetrante. Son coma un berro inmenso e primal que nos chega dende o silencio da súa enigmática e inquietante mirada.
E que dicir das mulleres de Lodeiro. Elas representan o enigma do enigma que toda a súa figuración nos transmite. Cando un as observa cobra profundo sentido toda a poética pictórica da súa obra social e rememora mesmo as viúvas de vivos e mortos rosalianas.
Na pintura de Lodeiro hai moita humanidade e reividicación social. O seu é un compromiso firme co ser humano e principalmente co mundo obreiro galego.
As cidades formigueiro que aparecen en tantos dos seus cadros forman parte do seu discurso social e reivindicativo na loita por denunciar o paraíso perdido ocupado polas xeometrías de formigón. Ese mesmo ser humano que aparece tras os cristais d’ O crepúsculo e as formigas de Ferrín:
“… Achego a miña cara á fiestra, aos vidros da fiestra, e vexo a rúa longa, ateigada de xente informe, coma un carreiro de formigas que fervera estreitamente, escuramente. Os homes son coma formigas, na vila sen nome.”
Tamén está o Lodeiro máis críptico, o Lodeiro de xeometrías de series interminables, obsesivas, como tentando esculcar nas
produndidades da mente a traves do bisturí da luz e a cor: formas e estruturas, sexualidade e novos mundos creados máis alá da nosa mirada tridimensional.
Lodeiro foi un pintor autodidacta, empapándose de toda a pintura que observaba ao seu arredor, aprendendo sen parar. As súas viaxes sempre serviron para traer algo novo e diferente dentro da liña persoal de Lodeiro.
E finalmente, o Lodeiro da flores, que nos parecen transmitir que por fin o pintor chegou ao celme da procura vital, un camiño de flores no seu regreso á orixe, unha regresión aberta a unha nova renacenza nese novo mundo creado dende esa mirada ques empre estivo máis alá de nós.
Non deixedes de achegarvos por Santiago ata o día 24 de febreiro de 2008 para gozar da oportunidade histórica de admirar esta antoloxía de obras de Lodeiro e mesmo adquirir o catálogo correspondente. Será unha oportunidade excelente de coñecer máis a un dos mellores pintores na historia da nosa cidade.
Se queredes ver unha relación máis ampla da súa obra podedes premer aquí.
Comentarios desactivados en Lodeiro, pintor de Vigo
Arquivado en: Petos de ánimas,Teis — Xosé Couñago
Está situado na estrada a Redondela (Avda. de Galicia ), fronte ao parque da Riouxa.
Na actualidade está nunha posición moi próxima á beira da estrada. Sobre unha beirarrúa estreita, cun farol ao seu carón.
Non ten protección ningunha nin indicación do seu valor e significado. Cando un elemento do noso patrimonio non está posto en valor, está nun maior risco de sufrir unha agresión: unhas veces por descoñecemento, outras por falta de consideración cara a algo que non se valora.
Exemplos coma este poñen en evidencia que é necesario acometer un plan de posta en valor de todo este patrimonio popular; por unha parte no propio lugar onde se atopa, a través do paneis e protección correspondente; por outra parte a través dun labor divulgativo e pedagóxico. Probade a preguntar ao voso arredor qué é un peto de ánimas, veredes como diminúen as respostas a medida que descende a idade.
Este peto é quizais o máis fermoso e representativo de Vigo.
Foi restaurado e mostra unha fermosa policromía.
Non ten fornelo e está completamente ao descuberto todo el.
A cruz está apoiada sobre unha bóla (cfr. Sampaio), cunha figura de Cristo ben traballada e expresiva. Baixo esta cruz hai unha Virxe de sinxela e fermosa fasquía.
Falta a data da súa construción e na parte inferior da construción podemos ler unha inscrición incompleta:“A DEVOCION DE D. FRANCISCO ROSEY (?)….”. Quizais na continuación ilexible puidese estar a data de construción.
O retablo está labrado en pedra, completamente policromado.
A figura principal é San Francisco salvando ánimas do purgatorio.
Hai sete personaxes entre as chamas, sen distincións significativas entre elas.
Están colocadas tamén en dous planos horizontais, co santo sobre eles cerrando o conxunto.
Hai harmonía paralelística na distribución das figuras:
Dúas reviradas nos extremos.
Dúas agarradas coas mans ao santo.
Tres formando un triángulo central.
San Francisco como figura destacada central, elevado sobre as demais, inferior á Virxe e a Cristo.
Hai unha composición tamén en vertical moi acentuada, coa elevada altura das figuras divinas.
Cristo preside o mundo, e debaixo do mundo está o inframundo no que se atopa o inferno e o purgatorio.
En definitiva, un peto ao que paga a pena achegarse en calquera momento, sobre todo á tardiña, para apreciar as tonalidades que os raios de sol do empardecer lle proporcionan ás cores da pedra.
Un peto bastante parecido a este podemos velo en Petelos (Mos) no lugar de Rexenxo.
Se queredes descargar a Ruta dos petos de ánimas de Vigo no voso navegador GPS, premede no enlace.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Peto de ánimas de Teis
Arquivado en: Bembrive,Igrexas,Románico — Xosé Couñago
A igrexa románica de Bembrive está situada mesmo no núcleo da parroquia . Chégase a ela con facilidade dende calquera punto do concello por estar preto da autovía Vigo – O Porriño.
Data de construción: Hai unha inscrición no interior do presbiterio, na parede setentrional, en dúas ringleiras que di: “ARIAS : E : M : CC : XXIII ….. OBIIT RODERICUS …..”
“Arias, era 1223 (ano 1185), morreu Rodrigo…”
Tamén no muro setentrional da nave, no interior, ao longo dun perpiaño, hai un epígrafe con esta inscrición de data: “E : M : C C : L X I”
“Era milésima duocentésima sesaxésima prima = ano 1223″.
Ata hai pouco foi unha xoia románica con risco de agresións por falta da debida protección; mais hoxe en día, coa humanización da súa contorna, podemos gozar dunha igrexa na que soamente as decoración exteriores da fachada afean en ocasións a súa beleza.
Estamos ante un románico de transición, con decoración historiada e vexetal, cuns entrelazados que percorren e están presentes en todas as fachadas do templo, como se tratase dun denominador común decorativo desta igrexa que non aparece nas outras dúas de Vigo (Coruxo e Castrelos).
Ten unha singular forma poligonal que chama a atención pola beleza da decoración que presenta. Esta forma poligonal é rara en Galicia e só existen outras 14 deste tipo (Aciveiro, Ancorados, Casteláns, Codeseda, Losón, Piñeiro e Tebra na nosa provincia; Hospital do Incio, Goo, Reimóndez e Reiriz na provincia de Lugo; Sar e Mens na provincia da Coruña, así como tamén na catedral de Compostela na capela chamada de san Bartolomeu).
Decoración da ábsida: observade as catro columnas entregas, de considerable dimensión, con decoración nalgunha delas con entrelazados na mesma base. Os capiteis: dous deles están decorados con motivos vexetais habituais (follas en espiral e follas con pomas); outro deles ten un fermoso traballo de grosos e perfectamente conservados entrelazados que salienta polo efecto de envolvemento ao redor de todo o capitel, exemplos deste tipo haino repartido por diferentes igrexas galegas, por exemplo Gargantáns. No capitel central destaca unha figura humana cun animal cuadrúpede a cada lado; a figura humana parece estar sentada e viste unha especie de saio longo e está cos brazos enlazados no peito. Hai algunha interpretación que establece que se podería tratar de Daniel entre os Leóns.
Os canzorros podemos ver unha cabeza vacúa, unha figura sentada con algo nas mans bastante deteriorada; outro personaxe cunha especie de bocoi ou quizais bombo (Tomiño, Tebra, Moaña, Barrantes); a seguir un personaxe cunha posible careta animal sostida coas mans sobre o rostro; a continuación un posible león rampante; máis á esquerda podedes ver dous músicos: un frautista e un violinista co típico cruzamento de pernas medieval; na seguinte serie hai un torso animal semellante ao dun león, mais un aparente danzante nunha curiosa forma contorsionada cabeza a abaixo, unindo brazos e pernas por detrás do corpo, con apreciación da roupa. Acompañando toda esta figuración temos outros canzorros con formas xeometrizantes moi fermosas, todas como variación do tema de proas: rolos, lobulados, follas picudas, bólas… todo un deleite decorativo para delongar a mirada en cada un deles. Entre algúns dos canzorros apreciaredes uns exuberantes exemplos de hexafolios dentro dun círculo con botón central, semellante aos observados na igrexa de Castrelos.
A escena figurada no seu conxunto, con músicos, danzantes e animais semella un grupo de animación, divertimento ou interpretación (Tabeirós, Fiestras, Moaña, Ouzande, Angoares). A pregunta sería qué interpretación nos merece esta escena nunha igrexa, tería algún significado asociado á relixión (Daniel entre os leóns)?, sería pura liberdade expresiva dos nosos canteiros rurais da idade media?
O rechamante a primeira vista son os grosos contrafortes, non orixinais, senón introducidos máis tarde para evitar o derrubamento das paredes, isto obsérvase concretamente no apegado que está un deles á porta norte. A porta, de arco apuntado, románico de transición, regálanos unha rechamante decoración ante a que paga a pena pararnos un pouco. A chambrá ten sete fileiras de tacos con decoración dentada externa; as arquivoltas teñen decoración de baquetóns. Os capiteis presentan distintos motivos: o da dereita representa formas vexetais picudas e o da esquerda un entrelazado semellante ao que vemos na ábsida, do que salienta a fermosura da súa fasquía envolvente. Sobranceando sobre eles deleitámonos no atractivo e suxerente tímpano desta porta: un cruciforme característico medieval que atopamos noutras igrexas, p.e. Escuadro (Silleda) e en tantas cruces antefixas dos tellados do románico. Neste caso salienta ademais a decoración anexa, formada por círculos e espirais que os nosos canteiros recolleron da tradición popular que afunde as súas raíces na decoración e simboloxía castrexa.
Unha fachada case plana, sen porta medieval, da que só conserva o tímpano reaproveitado, destacan os enormes contrafortes que sosteñen os muros. Evidénciase que fachada orixinal derrubouse por algún motivo e foi novamente levantada, pero sen respectar a decoración orixinal. Ten moitos elementos soltos aproveitados doutras decoracións orixinais ciscadas por distintos lugares de toda a parede: hexafolios, un capitel sobresaíndo do centro do muro; un perpiaño historiado con dous arcos, baixo un dos cales hai unha figura semellante á do capitel da ousia, da que nos preguntamos a onde podería ter pertencido. Os canzorros desapareceron do beiril. Pero o que máis chama a atención é a moderna porta que substituíu a orixinal románica –que aínda se conserva vista polo interior da igrexa-, unha aberración que aínda por riba mutilou o fermosísimo tímpano orixinal, unha enigmática figura animal (algúns autores falan dun cánido, algún outro dun posible Agnus Dei), en pé sobre as patas traseiras e que ten entre os seus dentes o extremo dun entrelazado –outra vez o entrelazado que envolve todas a igrexa en cada unha das súas representacións-. Un exemplo semellante a este tímpano podemos velo na igrexa románica de S. Martiño de Moaña.
Presenta arco apuntado propio do románico de transición, lembremos que é unha igrexa de finais do s. XII. Ten un gran parecido coa porta principal de Arcade. A chambrá exterior ten seis fileiras de tacos, a seguir, dúas arquivoltas decoradas con hexafolios inscritos en circos e entrelazados. O tímpano orixinal desapareceu. Os capiteis están decorados con formas vexetais, un entrelazado semellante ao da porta norte e figuras animais nos dous capiteis interiores. Estas parellas de figuras animais, quizais leóns afrontados, chaman a atención pola decoración de entrelazados por entre as súas patas. Lembremos que o entrelazado é a decoración máis recorrente en toda esta igrexa (capiteis, bases de columnas, arquivoltas, tímpano das portas sur e norte…). Este entrelazado tamén está presente nós ábacos superiores dos capiteis da dereita; en cambio nos ábacos dos capiteis da esquerda podemos ver hexafolios. As columnas son monolíticas e as dúas interiores teñen unha fermosa feitura entorchada, dando mostra da mestría dos nosos canteiros rurais, amosadas en moitas das nosas igrexas románicas. A espadana da fachada, como ben poderedes decatarvos, non é románica, senón posterior.
FRANCISCO JAVIER OCAÑA EIROA, Itinerario polas igrexas románicas de Vigo
Agardamos que as FOTOS que poñemos ao voso dispor sexan do voso agrado e utilidade.
Tamén podedes ver a Ruta románica de Vigo e descargala no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Arquivado en: Lavadores,Petos de ánimas — Xosé Couñago
Este peto de ánimas está situado na rúa S. Xoán do Monte pouco antes de confluír coa rúa Cantabria.
Está encaixado na parede dun muro e hoxe a configuración da contorna está moi transformada con respecto a como sería orixinalmente. Como se pode observar nas fotos, houbo un desenvolvemento urbanístico moi agresivo ao seu arredor.
O peto atopámolo protexido cunha reixa e está metido nun fornelo.
Na visita puidemos decatarnos que conserva unha devoción aínda viva: flores e candeas acesas.
A inscrición que ten este peto é a seguinte:
“A DEBOCION DE D. L H(erminio) O(tero) VIDA”
Non ten ano de construción.
O retablo está feito en pedra, policromado, aínda que pouco conservada a pintura.
Na parte superior podemos observar a figura dun anxo, característica de moitos dos nosos petos.
Observando con máis detalle podemos apreciar as figuras dun papa e un rei, con restos de policromía. Curiosas son as figuras femininas con trenzas que rodean o papa e o rei. Neste senso garda unha relación figurativa co peto de Sampaio.
Se queredes descargar a Ruta dos petos de ánimas de Vigo no voso navegador GPS, premede no enlace.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Peto de ánimas de S. Xoán do Monte
Arquivado en: Petróglifos,Sárdoma — Xosé Couñago
Este valiosísimo conxunto rupestre vigués está situado no lugar da Laxe, na parroquia de Sárdoma.
É a única representación de armas que temos entre a multitude de gravados rupestres existentes en Vigo. Ser a única alabarda existente nos nosos petróglifos dálle maior valor por canto o lugar en que se encontra está moi próximo ao centro urbano, sometido a unha presión urbanística en aumento, rodeado de novas construcións e urbanizacións que mesmo estiveron a punto de custarlle a vida ao conxunto rupestre no que está incluído.
Hoxe sobrevive daquela maneira, abandonado, descoidado, sen ningún proxecto de posta en valor, desprotexido de calquera acción incontrolada ao estar situado no medio dunha urbanización con constante trasfego de persoas e coches (está mesmo ao pé do semáforo superior que regula a subida e baixada de Sárdoma).
Ten ao seu favor o estar situado nunha parcela que agora é municipal; e isto é algo que se conquistou intelixentemente, pero que agora non podemos deixar abandonado.
Cómpre unha posta en valor deste conxunto rupestre, entre outras razóns por unha peculiaridade especial que posúe: ten representacións de gravados rupestres que abarcan dende os máis antigos existentes (uns 4.000 anos de antigüidade), pasando por outros que chegan ata épocas máis recentes. É dicir, temos nestas pedras unha visión panorámica da historia e evolución dos nosos petróglifos. Qué mellor oportunidade para que os nosos escolares teñan a oportunidade de achegarse con unidades didácticas adecuadas ao coñecemento da historia dos gravados rupestres que temos no noso concello.
Podedes ver unha galería de imaxes sobre os diversos petróglifos destas laxes.
Tamén vos invitamos a ver unha descrición completa deste gravado nun blog especializado escrito por un dos mellores arqueólogos que temos na nosa provincia, Hidalgo Cuñarro. Ler os seus artigos é un verdadeiro pracer para calquera persoa amante da arqueoloxía, porque é un dos inverstigadores con maior traxectoria de traballo na prehistoria que temos na provincia.
Podedes descargar a localización destes gravados pra o voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit, e despois > Menú Herramientas>Conversor de paquetes).
Arquivado en: Alcabre,Cruceiros — Xosé Couñago
Atópase no cruzamento da Castaña e do Freixeiro, ao lado da avenida de Europa, á altura do colexio Amor de Dios. É un fermoso cruceiro de encrucillada, erguido sobre tres gradas de forma octogonal, que embelecen aínda máis o lugar de cruzamentos de rúas no que se encontra, conferíndolle unha maior sensación de redondez á rotonda que de seu establece o cruceiro entre o paso continuado de vehículos.
A columna é cilíndrica e lisa, distinguíndose do clásico aspecto poligonal da maioría dos cruceiros. O aspecto de redondez que lle dan as gradas vese reforzado polo fuste completamente redondo do cruceiro, producíndose un harmonioso efecto visual entre estes dous elementos.
O capitel é composto: volutas e imaxes de anxelotes, anelado na parte inferior e con base cadrada como remate superior O cruceiro ten unha crucifixión no anverso e unha Piedade no reverso. O Cristo non presenta unha desenvolvida elaboración. Non se representa co contorsionismo e separación que se observa noutros sobresalientes exemplares do noso concello; aínda así, transmite unha equilibrada sensación de serenidade.
A Piedade amósanos unha Virxe envolveita nun gran manto que lle dá un pronunciado volume, sostén no seu colo a figura xacente de Xesús. Chama a atención o tamaño máis pequeno da figura do fillo no colo da nai. Tamén é de salientar a desproporción dos brazos e mans, principalmente nas mans da Virxe sostendo o seu fillo.
A impresión que dá unha peza de arte tan indefensa, facendo os labores de rotonda, sen protección ningunha, rodeada do tráfico tan intenso que se mova ao seu arredor é arrepiante. Este cruceiro está pedindo a berros de socorro que se lle coloque unha defensa ao seu redor para protexelo do desaforado tráfico que circula ao seu carón. Cada día que pasa estamos tentando o demo coa sorte desta piadosa construción popular. Cando o teñamos esnaquizado no chan, irrecuperable, insubstituíble, lamentaremos ou falaremos das medidas que se puideron ter adoptado?
Por outra parte, tamén se observa o paso do tempo de da agresión medioambiental. Está cuberto de carrizo e presenta algunha greta evidente (observade a base da cruz, sobre o capitel) que fan pensar nun rápido deterioro que podemos aventurar onde vai acabar. De feito, a dúas das esquinas da base da cruz, no capitel, xa lles falta un anaco de pedra co correspondente esnaquizamento da voluta. E que dicir dos cables que o rodean por todas as partes, mal endémico xa do noso patrimonio; cando aprenderemos a manter o respecto da distancia para a preservación da beleza destas obras de arte popular.
Arquivado en: Comesaña,Petos de ánimas — Xosé Couñago
Podemos velo no muro de cerre dunha propiedade, na estrada vella que vai de Vigo a Baiona, á altura do concesionario de Citroën.
Está rodeado de elementos agresivos na beirarrúa, como postes, farolas, letreiros; sen disitintivo nin indicación ningunha.
De feito non coñecemos nin un só peto de ánimas de Vigo que teña unha mínima indicación sobre os seu significado, sobre o seu valor etnográfico, patrimonial, nin nada.
Este é un labor que cómpre facer á concellería correspondente, para manter vivos estes elementos da arquitectura popular.
Por sorte este peto de Comesaña foi restaurado, ao igual ca o de Teis.
Deste xeito conseguimos que estea ben conservado e policromado.
O malo é que o deixaron sen ten protección ningunha, e falta de un cartel que o poña en valor pode provocar calquera agresión por falta de sensibilización e coñecmento do que son estas construcións.
Segundo se pode apreciar na inscrición, foi construído a mediados do século XIX: “año 1860”
A policromía realza a beleza da súa fasquía, xa que a figuración se enmarca entre columnas xónicas, azuis.
Rodeando os dous espazos centrais vai un cordón (cfr. Sampaio) que lle engade co seu colorismo e feitura un grao máis de fermosura ao conxunto.
As almas en pena están compostas por seis figuras. A central está máis destacada ca as demais: un relixioso. Non está en posición superior, senón inferior, aínda que máis destacada e de maior tamaño. Aparece vestido de sacerdote, as demais figuras están núas. Isto é significativo por canto se quere significar coa máxima claridade a identidade desta figura.
Coroando o peto hai a representación da crucifixión, ben elaborada. Por outra banda, esta crucifixión mantén unha composición equilibrada en tamaña coa representación das ánimas na parte inferior.
Chama a atención tamén, aos pés de Cristo, a representación da morte: caveira e ósos ben elaborados, con ocos acentuados e remates expresivos dos ósos.
O Cristo está ben elaborado en pedra.
A inscrición que hai ao pé do peto di o seguinte: “ANIMAS DEL ROMEU / SAN ANDRES DE COMESAÑA”. Neste caso só nos presenta o nome do peto e da parroquia, sen lema ningún que trate de infundir devoción ou calquera outro sentimento nas persoas, como ocorre na maioría dos que teñen algún tipo de inscrición.
Se queredes descargar a Ruta dos petos de ánimas de Vigo no voso navegador GPS, premede no enlace.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Peto de ánimas de Comesaña
Arquivado en: Cidade,Petos de ánimas — Xosé Couñago
Este esmoleiro podemos velo a escasos metros do peto de ánimas de san Xosé, no mesmo edificio do antigo hospicio, na rúa santa Marta. (MAPA)
Está encaixado na parede do edificio, protexido por unha reixa metálica.
Ao contrario ca o de san Xosé, neste aparece o orificio do peto para depositar moedas.
Non ten data de realización, nin se perciben tradicións de devocións ou ofrendas, máis ca o feito de depositar esmolas.
A figuración corresponde, como o seu nome indica, a santo Antón. Está feita en cerámica policromada na que predomina o azul en distintas variantes. Ten un fermoso adorno en pedra sobresaínte da parede todo en volta do peto, con remate inferior ornamentado.
O seu estado de conservación e protección é bo e mesmo podemos observar luz no seu interior.
O mantemento principal está na conservación da pintura do azulezo e da reixa de protección.
Se queredes descargar a Ruta dos petos de ánimas de Vigo no voso navegador GPS, premede no enlace.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Esmoleiro de santo Antón (O Berbés)
Arquivado en: Cidade,Petos de ánimas — Xosé Couñago
Podemos atopalo na rúa santa Marta, na confluencia coa rúa Conde de Torrecedeira.
Ao igual ca os esmoleiros de santo Antón e san Xosé, na mesma rúa de santa Marta, encóntrase encaixado na parede dun muro.
Está dedicado a san Xosé e esa é a imaxe que enche todo o fornelo na que se atopa.
Aparece cunha mesma sinatura ca o peto de ánimas de san Xosé, nesta mesma rúa, “V. Abad”. A azulexaría e policromado tamén é moi semellante; asemade participan da mesma iconografía coa advocación de san Xosé. Esta riqueza cromática fai destacar e diferenciar perfectamente as distintas partes: por un lado as imaxes de san Xosé co neno no colo, nas que o colorido destácase coa combinación deo azul xunto co amarelo e vermello do manto. A figura acentuadamente clara do neno no centro de toda a escena fai centrar nel todas as miradas.
O fondo está nun segundo plano, mais tamén destaca polo seu colorido: o contraste principla do azul do ceo co verde das árbores, cada un deles matizado en diversas tonalidades.
Sobre o esmoleiro hai unha inscrición que di: “EN TESTIMONIO DE GRATITUD A LOS BIEN HECHORES QUE DEPOSITAN AQUÍ SUS LIMOSNAS”
O seu estado de conservación é bastante bo e está ben protexido.
Podedes acceder a unha galería de imaxes deste peto de ánimas.
Se queredes descargar a Ruta dos petos de ánimas de Vigo no voso navegador GPS, premede no enlace.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Esmoleiro da rúa santa Marta
Arquivado en: Cidade,Petos de ánimas — Xosé Couñago
Cando vos acheguedes a visitar un dos fermosos pazos que temos en Vigo, o da Pastora, no Freixeiro, non deixedes de fixarvos no seu portón de entrada, no que a pesar da discordante porta, está rodeada de remates de muro en forma de columna sobre os que se asentan formas de xerras de gran tamaño ou un exuberante pináculo noutra delas. Tamén observaredes os escudos que hai nestas columnas a ambos os lados da porta ou as inscricións que os acompañan.
Á dereita deste portón hai un remate de muro tamén en forma de columna, cun pináculo sobre la e un pequeno fornelo nunha das súas caras.
Dentro deste fornelo hai unha imaxe da Divina Pastora pintada nun azulexo. Está enmarcada con tiras de azulexo azul ocupando o fondo deste pequeno fornelo.
Esta Divina Pastora é a imaxe da Virxe co seu fillo no colo acariñando catro ovellas ao seu arredor. Unha imaxe bucólica e pastoril na que destacan as cores verde e azul.
A inscrición que podemos ler di: “LA DIVINA PASTORA” e non figura data de realización.
Non falta a devoción aínda viva que a xente do Freixeiro lle ten a este peto, depositando nel flores e cirios.
Outro deses recantos de arte popular que embelecen os nosos paseos por calquera das parroquias e barrios do noso concello.
Se queredes descargar a Ruta dos petos de ánimas de Vigo no voso navegador GPS, premede no enlace.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Esmoleiro do pazo da Pastora (Freixeiro)
Arquivado en: Cidade,Petos de ánimas — Xosé Couñago
Un paseo polo barrio histórico da nosa cidade é unha visita obrigada para quen queira coñecer máis a fondo a nosa identidade urbana e arquitectónica. No barrio histórico de Vigo conviven as expresións máis populares coas señoriais, tanto na arquitectura coma na ornamentación.
A redescuberta deste conxunto monumental e patrimonial, a mellor tarxeta de presentación da cidade, é unha tarefa pendente. Cantos anos seguirán caendo acompañados de edificacións que se derruban na súa propia ruína e abandono?
Cada paseo por este barrio histórico é asemade unha admiración e unha protesta. Cada recanto descóbrenos unha sorpresa, unha agochada historia escrita entre pedras que dorme no esquecemento das moitas administracións ás que lles queda demasiado grande este cometido.
Nunha desas baixadas ao Berbés, a rúa dos Poboadores é unha das históricas de Vigo, formada a continuación das antigas murallas da cidade. Comunica o Paseo de Afonso co Berbés.
O peto está formado por un único bloque vertical de pedra traballado cunha fermosa figuración.Podemos distinguir a s. Francisco valendo as ánimas que arden no lume do tormento. Neste caso o instrumento de salvación para as almiñas é o cordón do santo, ao que se agarran de forma moi expresiva coas súas mans, destacadas plasticamente polo canteiro que representou a escena.
O peto onde depositar as esmolas está na parte inferior, hoxe carente de portiña e xa sen uso. Non presenta inscricións nin data de realización.
Podedes ampliar máis datos vendo as seguintes fotos.
Se queredes descargar a Ruta dos petos de ánimas de Vigo no voso navegador GPS, premede no enlace.(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Peto da rúa dos Poboadores (Barrio histórico)
Arquivado en: Castrelos,Igrexas,Románico — Xosé Couñago
Na parroquia de Castrelos, moi preto do pazo Quiñones de León, está localizada esta xoia do románico rural galego.
As nosas igrexas románicas (finais do XII, principios do XIII) son as grandes esquecidas do patrimonio arquitectónico máis antigo que ten Vigo. Bótase de menos visitas escolares guiadas, unidades didácticas específicas, un percorrido divulgado…
Castrelos é unha exuberancia de portas e xanelas fermosamente ornamentadas, con arquivoltas floreadas e xadrezados de luces e sombras para recrearse nos tons rubios das súa pedra mentres o sol se deita por detrás das Cíes, contemplado dende o seu adro.
O peor en Castrelos é o estado da súa cabeceira. Situado mesmo encima da estrada, a súa forma circular intérnase perigosamente no asfaltado, sen beirarrúa nin protección ningunha. A parede está chea de rozaduras e calquera día un camión ou outro vehículo pode deixarnos para sempre sen algúns dos seus singulares óculos (por certo, hai outra igrexa –Gargantáns– que ten unha cabeceira moi semellante)
De cando é? Contamos cunha inscrición no interior da igrexa, á esquerda do arco triunfal da cabeceira: “A A A … ERA:M:CC:L …A … IIII QT ID…”, que pode facer referencia a un posible 1254, que se correspondería co ano 1216 (como saberedes, hai que restar 38 anos).
Nave: ten unha soa nave, rematada nunha cabeceira máis estreita. A cuberta é de armadura de madeira. O arco triunfal é apuntado, con decoración hexafolia, e capiteis vexetais. No interior tamén destacan as dúas xanelas da parede norte, que por fóra son simples seteiras, mais que por dentro están construídas con toda a decoración que admiramos nas xanelas exteriores da fachada sur: cinco filas de tacos e motivos vexetais coma nas exteriores. A xanela de arco de medio punto da fachada occidental tamén se desenvolve cara ao interior da mesma maneira.
Pinturas: a parede norte está pintada todo ao longo con frescos medievais que fan referencia á vida de Xesús, dende o seu nacemento e presentación aos reis, ata o seu enxalzamento e glorificación no ceo. Son verdadeiramente fermosas en policromía e formas, nestas pinturas combínase perfectamente a función didáctica coa artística.
Ábsida: é semicircular e ten tres óculos moi decorados: chambrá con cinco fileiras de tacos, arcos peraltados que comunican co seu interior na que hai unha entrada de luz en forma de cruz con catro lóbulos adornados entre si con hexafolios. Este preciosismo decorativo dos óculos dáse tanto por dentro coma por fóra da igrexa, e dados os escasos exemplos existentes en Galicia, non deixedes de analizalos e observalos con detemento. Sobre o teito da ábsida hai unha cruz medieval de catro brazos iguais sobre unha figura dobre de animal.
Fachada norte: ten unha porta románica, xa con apuntamento, e dúas pequenas entradas de luz en forma de seteira, sen decoración, mais que se vos fixades polo interior da igrexa están completamente desenvolvidas e decoradas cara a dentro. (En cambio, observaredes o efecto contrario nas xanelas da fachada sur: por fóra están moi decoradas e por dentro son simples seteiras.)
Os canzorros son de decoración xeometrizante, sacado dous que representan unha cabeza de vaca e un motivo floral.
Porta norte: presenta arco apuntado, chambrá de tres ringleiras, dúas arquivoltas decoradas con hexapétalas, tímpano con cruz grega nun círculo (observade como o elemento circular está moi presente na decoración de toda a igrexa) acompañada de flores; as mochetas que soportan o tímpano teñen elementos vexetais, ao igual ca os capiteis da columnas;
Fachada sur: a máis espectacular das tres fachadas. Presenta dúas enormes xanelas acompañando unha porta tamén de gran tamaño. Xanelas: chambrá con cinco filas de tacos (a porta norte só ten tres fileiras), un dos tímpanos decorado con cruz grega e o outro con dúas hexapétalas; este mesmo motivo das hexapétalas decora o interior das xanelas en vertical. A decoración vexetal, en diversas expresións (talos dos tímpanos, follas picudas dos capiteis, hexapétalas das arquivoltas …), é a preponderante en toda a igrexa. Porta sur: ao igual ca a do norte, ten tres ringleiras de tacos (as xanelas teñen cinco fileiras), o arco apuntado (o único arco non apuntado que hai na igrexa é o da xanela da fachada occidental, que é de medio punto, todos os demais desta igrexa son apuntado, propio do románico de transición); as arquivolta están decoradas con hexapétalas e molduras lisas e boceladas; tímpano con cruz grega e talos de flores; capiteis vexetais, bases das columnas con poutas.
Fachada occidental: presenta a porta principal e xanela encima, non deixedes de apreciar as marcas de canteiros repartidas pola parede. Un chisco á esquerda da xanela hai un curioso gravado nun dos perpiaños, un símbolo claramente castrexo, que nos fala de cómo os nosos canteiros non perderan de vista nin descoñecían a tradición decorativa anterior. Estamos ao lado dun castro (tal como o topónimo indica) e naquel entón os restos das vivendas debían ser máis evidentes ca na actualidade e mesmo a relación material e inmaterial que a xente mantiña coa cultura inmediatamente anterior que os seus devanceiros viviran. Gustaríanos atopar un estudo que analizase os elementos decorativos que se transmitiron dende esta remota antigüidade ata a actualidade a través dos nosos canteiros ao longo da historia. Para ampliar algo máis a cuestión destas esvásticas de tipo Santo Estevo de Miño, déixovos aquí esta imaxe.
Porta occidental. Arco apuntado e chambrá de tres filas de tacos coma as outras dúas portas. As arquivoltas están de coradas con hexapétalas formando un conxunto exuberante. O tímpano presenta a cruz grega que xa vimos nos outros, con decoración floral de talos. Os capiteis tamén son vexetais e as bases amosan unha decoración de poutas coma a porta sur.
A xanela é a única que non ten arco apuntado, senón de medio punto, e ofrécenos a característica decoración vexetal presente en toda esta igrexa. No seu tímpano podemos ver tamén unha cruz grega. Chama a atención a convivencia nesta igrexa de expresións románicas de medio punto con protogóticas de arco apuntado; aquí apréciase en toda a súa dimensión este románico de transición que se estaba dando en Galicia naquel momento e que os nosos mestres canteiros non deixaron de reflectir.
Galería de imaxes desta igrexa románica.
RANCISCO JAVIER OCAÑA EIROA, Itinerario polas igrexas románicas de Vigo
Sobre os investimentos e intervencións futuras nesta igrexa podedes ver o seguinte artigo do Faro de Vigo.
Tamén podedes ver a Ruta románica de Vigo e descargala no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
A cultura é patrimonio de todos.
Arquivado en: Cabral,Petos de ánimas — Xosé Couñago
O peto de ánimas que vos presentamos nesta ocasión está na parroquia de Cabral, na praza da Feira. Á praza da Feira chégase subindo pola rúa Figueiras en Cabral.
É un fermoso exemplar policromado que garda aínda unha profunda devoción popular no lugar. É do ano 1897 e está na parede dunha casa particular, fechado cunha reixa e ten un fornelo sobre el e unha inscrición no lateral. A reixa é de aluminio, demasiado desacorde co conxunto artístico deste peto; dende aquí pedímoslles ás concellerías de patrimonio ou cultura que gasten apenas uns euriños en poñer un enreixado acorde con esta figuración artística popular.
Na inscrición principal podemos ler o seguinte:
“HERM(anos) ACORDAOS DE NOSOTRAS CUAL SOMOS SEREIS”.
No fornelo que ten encima vemos unha imaxe de S. Xosé co neno Xesús no colo. A figura, policromada, tamén ten ao seu pé a seguinte inscrición: “DEV. DE D. JOSE B. ALONSO EN 26 DE SEPTIEMBRE DE 1897”, onde se pode apreciar precisamente a data da súa construción e patrocinador.
O peto é dunha gran verticalidade con varias series de figuracións. A figura principal do peto é Cristo crucificado, rodeado de símbolos da paixón: corda, lanza, mazo, cáliz, unha posible patena, unha man, martelo e tenaces. De algúns destes símbolos non coñecemos o seu significado (como a man) ou identificación certeira (a posible patena); se alguén o coñecer, agradeceriamos o correspondente comentario.
Debaixo del está a Virxe sobre as ánimas en pena. As ánimas forman dúas ringleiras horizontais. Arriba: un cura con bonete no centro e dúas figuras máis. Sobre elas a cabeza dun frade vista por detrás, coa tonsura da cabeza; non necesita rostro, xa que a tonsura é a mellor identificación de que todos somos candidatos a penados. Abaixo: outras catro figuras comúns.
En definitiva, un dos mellores exemplos de arte relixiosa popular que temos en Vigo e que require unha mellor atencion de adecuación por parte do concello. Felicitamos á veciñanza do barrio por saber conservar e transmitir tan vivo este patrimonio.
Tedes unha mostra fotográfica bastante completa neste enlace; así poderedes ir vendo as fotos xunto coa súa descrición.
Se queredes descargar a Ruta dos petos de ánimas de Vigo no voso navegador GPS, premede no enlace.
Comentarios desactivados en Peto de ánimas da Feira (Cabral)
Arquivado en: Bembrive,Cruceiros — Xosé Couñago
A visita á igrexa románica de bembrive, unha das tres existentes en Vigo, sérvenos tamén para admirar outro dos fermosísimos exemplares de cruceiro que temos no concello. Está situado no propio adro, a carón da fachada principal. (Fotos)
Ten como característica particular a carencia de varal ou fuste; a cruz atópase directamente apoiada sobre a base; unha base que ten forma de furna, o que nos fai mesmo pensar na posibilidade de que se tratase dalgún tipo de peto de ánimas.
É do último terzo do século XIX, do ano 1879 e destaca na súa fermosura polo detallado traballo de cada unha das súas figuras.
A cruz está traballada par dar a aparencia da madeira e o INRI está ben elaborado en pedra cun fermoso pregado en forma de pergameo.
O cristo é moi expresivo na súa agonía, salientando cada unha das costelas do seu peito, así como os pregamentos da súa roupa.
Polo reverso, unha clásica figura da Piedade, na que sobrancea o inmenso manto que arroupa a Virxe e o fascinante naturalismo da figura de Cristo morto nos seus brazos. Unha obra de arte na expresividade das formas e a escena
Comentarios desactivados en Cruceiro do adro da igrexa (Bembrive)
Cruceiro do Berbés (Centro cidade)
Castro de San Lourenzo – O Penedo (Coruxo)
Cruceiro da Fontaíña (Coruxo)
Ruta das mámoas do Candeán
Ruta do románico de Vigo
Ruta dos petos de ánimas de Vigo
Ruta dos castros de Vigo
Ruta dos Conxuntos etnográficos de muíños de Vigo
Descarga no teu GPS as rutas para visitar o patrimonio cultural de Vigo.
PATRIMONIO CULTURAL DE VIGO
Para calquera consulta ou información: xosecounhago@gmail.com
Esta obra está baixo unha licenza de Creative Commons.


document_lang: gl

langs: gl gl gl ca gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es es gl gl es gl gl ca gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es es gl gl gl gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl lt gl ga gl gl gl gl gl gl gl gl pt es gl gl gl ca gl gl gl gl pt gl pt en pt lt en ca en gl en en gl pt es it en gl hbs_lat lt sv lt pt gl gl gl es

text:
marzo « 2008 « Patrimonio cultural de Vigo
Mámoa 1 do Vixiador (Candeán)
Arquivado en: Candeán,Mámoas,Ruta mámoas de Candeán — Xosé Couñago
Esta mámoa está situada no medio do parque do Vixiador, a carón do miradoiro de terra construído entre as árbores.
Na actualidade está en proceso de escavación e estudo, e isto dános conta das verdadeiras dimensións destas construcións unha vez abertas. Das cerca de corenta mámoas que hai no concello, por agora só dúas foron obxecto de escavacións: esta do Vixiador e a de Costa Freiría 1. Neste cometido hai que salientar a gran sensibilidade que está mostrando a comunidade de montes de Candeán, exemplo que invitamos a seguir noutras comunidades e que celebramos que tamén se estea a facer en comunidades de montes veciñas.
É unha mágoa, en cambio, que a única mámoa situada nun terreo municipal, a “Casa dos Mouros” tamén en Candeán, a máis completa e espectacular en número e disposición dos ortóstatos das conservadas, presente tal estado de abandono, sen intervención arqueolóxica que faga dela un referente de visitas e estudos.
Os outros tres xacementos arqueolóxicos en terreos municipais agardan no limbo dos xustos: a devandita mámoa neolítica da Madroa “Casa dos Mouros”, na que se fixo unha limpeza de terreo para incluíla na ruta das mámoas de Candeán; o conxunto rupestre “Pedra da Laxe” en Sárdoma, polo que hai que felicitar ao concello pola permuta urbanística que permitiu que non se construíse nesta parcela, pero que aí quedou; e o poboado galaico do Monte do Castro, que dentro de pouco vai parecer un elemento decorativo en pedra no xardín de herba que hai ao seu arredor.
Da mámoa do Vixiador podemos admirar o seu enorme túmulo duns 30 m de diámetro no seu eixo maior e que acada uns 2 m de altura. O estado actual das escavacións permite decatarse da dimensión do traballo levado a cabo polos habitantes do neolítico para elaborar estes megálitos sen instrumentos metais. Un traballo comunal que nos dá idea da dimensión das súas crenzas máis alá da vida. Das súas propias vivendas non quedou rastro, o que quere dicir que non eran asentamentos e construcións moi sólidas, inda que vivisen preto das necrópoles de mámoas; e porén, para os seus mortos facían moradías eternas (ata chegarmos nós) e cun traballo colosal para a tecnoloxía da súa época.
A escavación actual revela a dimensión do tamaño dos ortostatos, así como a dimensión da propia cámara funeraria, tanto en altura como en espazo interior. Unha foto anterior ao actual estado das escavacións permítenos valorar as características deste traballo.
As catas laterais permiten tamén decatarse da técnica de construción da propia mámoa que soterra os ortostatos: distintas capas de terra e pedra que facilitan a permanencia e solidez do túmulo.
Os plásticos son necesarios neste momento para preservar calquera tipo de pinturas ou gravados que poida haber nas caras das lousas, tal como se descubriu en Dombate. Fóra do túmulo hai outros ortostatos tamén envolveitos en plásticos. O descoñecemento das persoas que se achegan a visitar este xacemento á intemperie e sen indicacións ou advertencias de ningún tipo leva a que xa quitasen o plástico dalgunha das lousas (para ver o que hai dentro?).
Está claro que nun xacemento aberto, tan á intemperie coma este, situado nun lugar que co bo tempo é frecuentado por centos de persoas diarias, como non se faga algo con rapidez, non sabemos que vai ser del ou que utilidade lle vai acabar dando a curiosidade da xente; unhas persoas por descoñecemento e outras por comportamento desaprensivo. É necesaria unha inmediata intervención con delimitación do lugar e información abundante in situ para que a xente saiba como comportarse ante un monumento destas características e no actual estado de escavacións.
Aínda que na Ruta das mámoas de Candeán esta necrópole aparece como a última visita marcada, nós estendemos o final ata a mámoa 2 do Vixiador, situada moi preto desta, pero que non aparece no roteiro oficial por estar xa no dentro de territorio redondelán.
Podedes ver neste enlace unha galería de  imaxes máis completa deste monumento megalítico.
Concello de Vigo, Áreas Etnoarqueolóxicas
Megalitos de España y su bibliografía, Mámoa do Vixiador
Se queredes podedes coñecer a Rutas das mámoas de Candeán e mesmo descargala para o voso navegador GPS.
Comentarios desactivados en Mámoa 1 do Vixiador (Candeán)
Arquivado en: Candeán,Mámoas,Ruta mámoas de Candeán — Xosé Couñago
Esta é unha mámoa que está situada á beira do camiño asfaltado que comunica o parque forestal do Vixiador co monte Mirallo, tamén coñecido como monte Penide, na parroquia de Cabeiro en Redondela. É a vía directa dende o Vixiador para dirixirnos a visitar a Mámoa do Rei e o conxunto tumular que a arrodea.
Realmente, cando paseamos por estes lugares, estamos visitando o maior “parque arqueolóxico” de Galiza. O conxunto formado polos montes de Candeán e Cabral en Vigo e os montes das parroquias de Cabeiro, Trasmañó, Negros e Cedeira en Redondela comprenden máis de noventa mámoas, ao redor dunha vintena de estacións de gravados rupestres e catro castros. Un percorrido por máis de cinco mil anos de historia, todo no mesmo lugar xeográfico, comprendendo os tres principais períodos: neolítico, idade de bronce e idade de ferro. O proxecto do parque arqueolóxico xa está creado e é grandioso e ambicioso. Só falta que as administracións se curen da miopía na que viven. Esta é unha tarefa á que invitamos a participar a todas aquelas persoas que se apunten para crearmos entre todos un blog específico que dea a coñecer as marabillas e riqueza patrimonial deste conxunto arqueolóxico. Un blog colectivo elaborado entre todas aquelas persoas que temos inquedanza polo noso patrimonio e queiramos unir esforzos. Unha descrición máis detallada de proposta de parque arqueolóxico para estes montes podedes lela no blog do arqueólogo Hidalgo Cuñarro.
A mámoa que nos ocupa nesta ocasión pasa desapercibida para quen non a coñeza, e son moitas as persoas que pasan decote ao seu lado. Ten uns once metros de diámetro e aproximadamente un metro e medio de altura. Está rodeada de maleza e en mal estado de conservación. O principal perigo desta mámoa e de tantas outras é o traballo forestal que se realiza ao seu arredor. Tractores desbrozadores que soben e baixan por elas debido á falta de protección e indicación, talas ou plantacións de árbores nos propios túmulos, todo tipo de vehículos pesados que realizan labores forestais pasando por riba das mámoas… e continúan aí despois de seis mil anos.
A pesar da maleza e árbores que a ocupan, pódese observar o cono central con varios chantos que aínda se conservan.
Aínda que esta mámoa xa non está dentro do concello de Vigo, senón de Redondela, a súa proximidade á Mámoa 1 do Vixiador e ao propio parque recomenda a súa inclusión neste percorrido neolítico polos montes de Candeán.
Podedes vela tamén na Ruta das mámoas de Candeán e descargala ao voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Mámoa 2 do Vixiador
Arquivado en: Centro,Románico — Xosé Couñago
A ponte medieval de Balaídos está situada no medio de edificios levantados ao redor do río Lagares, produto do urbanismo intensivo e extensivo que asolou a nos cidade durante os últimos decenios.
A Ponte estivo a piques de desaparecer nos anos setenta debido a este urbanismo desaprensivo coa identidade do noso concello. Hoxe en día podemos decatarnos do desvío do curso do río, a súa canalización artificial, deixando a ponte descontextualizada do seu lugar orixinal.
Malia todo, conservámola na súa integridade, rodeada por un enreixado que nada di dela máis ca o encerramento que a significa. A intervención foi realizada en 1990, e en 1991 foi declarada Ben de Interese Cultural. Mais non hai tan sequera paneis explicativos de posta en valor desta marabillosa ponte alombada de arco de medio punto.
Mide 21,5 metros de longo e conta cun arco de 5,5 metros de van. Conserva a calzada e dous piares cónicos a ambos os lados na entrada.
A fermosura da súa fasquía vese aumentada polos tallamares que presenta: dous a cada lado. Chama a atención precisamente que leve dous tallamares na zona da ponte que non dá contra a corrente.
Tamén podemos observar uns ocos cuadrangulares aos lados do arco que serven de descarga, segundo se le nos datos que figuran sobre esta ponte, mais que fan pensar que tamén puideron servir de evacuación de auga nas crecidas para evitar que a ponte actuase como encoro co exceso de auga no río. Nalgún momento estes ocos chegaron a estar habitados por alguén que literalmente vivía “debaixo dunha ponte”.
O cumio do arco apenas ten medio metro de ancho e sorprende pensar no peso que soportou durante centos de anos cos incontábeis carros que pasaron cargados sobre ela.
En definitiva, esta ponte necesita unha atenta intervención na que se destaque o seu valor arquitectónico, histórico e humano, ademais dunha exhaustiva limpeza e sinalización.
Para saber máis, consultade este especializado artigo do arqueólogo José Manuel Hidalgo Cuñarro.
Tamén podedes ver a Ruta románica de Vigo e descargala no teu navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Ponte medieval de Balaídos
Arquivado en: Cruceiros,Sárdoma — Xosé Couñago
Esta xoia dos cruceiros vigueses está situado no centro da parroquia, nun lugar de paso bastante estreito para os vehículos. Quizais retrotraéndonos moitos anos atrás, a situación deste cruceiro sería moi axeitada; mais hoxe en día presenta dúas fachadas moi diferenciadas en canto a adecuación do lugar. Por unha parte, o conxunto arquitectónico fronte ao que se atopa é moi fermoso; mais pola outra cara, está demasiado próximo ao paso de continuo tráfico, demasiado arrimado, que xa provocou o seu derrubamento e posterior restauración.
Podemos observar que tamén lle colocaron ao seu pé uns boloardos defensivos –menos mal, porque outros cruceiro con máis periga ca este non teñen nada; p.e. cruceiro de Alcabre-; mais se observamos con detemento, decatámonos de que dous deles xa foron “tocados”.
Tampouco é acertada a sinalización de tráfico que lle colocaron mesmo ao carón. Respectando a necesaria existencia de sinais, tamén é necesario respectar a adecuación ao patrimonio histórico que existe ao seu carón.
A simple vista destaca o conxunto da súa construción e a policromía que conserva. Esta policromía está presente no capitel, o manto azul e negro da Virxe, o manto avermellado dunha das figuras do varal e a cor rosada da pel nas imaxes principais.
A base está formada por catro chanzos cuadrangulares; a última pedra que coroa a base ten unha inscrición nunha das súas caras.
O fuste é octogonal con dúas figuras, unha a cada cara, sobre cadansúa peaña.
O capitel tamén está policromado e presenta unha forma clásica, propia de finais do barroco, na que destacan catro volutas sobre base redonda. As volutas serven á súa vez de soporte a unha pequena plataforma pétrea cadrada que serve de soporte da cruz.
A cruz ten as dúas representacións características: a crucifixión e a Piedade. As dúas figuracións están policromadas e ofrecen un destacado naturalismo.
O Cristo crucificado destaca menos ca a Piedade, aínda que busca expresar un manifesto naturalismo a través da expresión do rostro e a acentuación da anatomía. Con todo, a elaboración da figura no seu conxunto ten máis trazos que revelan unha certa insuficiencia naturalista, xa que a figura non sobresae da cruz, senón que aínda está apegada a ela.
A Piedade destaca pola súa voluminosidade e colorismo. A súa vestimenta está dividida en varias cores: azul, negro e gris. O seu rostro, ao igual ca o manto, tamén é voluminoso e non revela unha muller nova, senón unha nai con todo o sufrimento dun fillo morto no seu colo. Unha figura xacente de Cristo que, como sucede noutras representacións, é dun tamaña menor ca o da nai. De feito, a figura de Xesús xacente apenas destaca, mesmo en elaboración, ao lado do trabalo que presenta a da Virxe.
Aquí tendes unha relación máis detallada de imaxes.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Cruceiro de Laxe (Sárdoma)
Arquivado en: Igrexas,Sárdoma — Xosé Couñago
A igrexa de Sárdoma está situada no corazón da mesma parroquia. Conta cun gran adro ben delimitado e co torreiro da festa ao seu carón.
No seu estado actual é de estilo barroco, da mesma época ca as de Beade, Comesaña, Matamá, Valadares ou Zamáns.
Orixinalmente foi románica, como así o testemuñan os restos que se conservan no seu interior e nos seus muros exteriores. Nalgún momento derrubouse e foi refeita en época barroca, conservando certos elementos diseminados pola nova construción.
Hai que salientar que a súa orientación tampouco é a orixinal, xa que ten a entrada principal cara ao nacente e non cara ao poñente como é o habitural.
Ten unha típica nave lonxitudinal e cabeceira cadrada. A nave a dúas augas e a cabeceira a catro augas.
No interior destacan varios elementos que non podemos deixar de observar cando entremos nela:
Na ábsida hai restos románicos integrados nos muros.
Sobre o pincho da cabeceira consérvanse uns fermosos frescos policromados que representan a Última Cea. Está incompleto na súa parte inferior, mais conserva o rostro da maioría dos acompañantes de Xesús. Destaca especialmente a figura do apóstolo Xoán ao lado de Xesús, observándose mutuamente.
No muro norte da nave vemos tamén un fermoso templete que cobre unha tumba. Está formado por un gran arco de medio punto, con decoración columnada, enmarcado por dúas altas columnas encastradas de acentuado clasicismo, que sustentan na parte superior un escudo nobiliario.
A austeridade decorativa dos exteriores é algo que chama a atención, en comparación co seu interior e coas outras igrexas coetáneas.
A fachada é moi austera, sen apenas decoración. Conta cunha lumieira central a media altura. Sobre a fachada hai catro pináculos rematados en bóla e unha sinxela cruz. A porta tamén ten unha decoración moi simple ao seu arredor.
O máis destacado como decoración exerior está na sancristía, na que podemos ver unha porta cunha fermosa decoración, máis propia da fachada principal, dadas as características ornamentais que presenta: porta entrecolumnada e lintel superior decorado.
As columnas rematan en capiteis con motivos vexetais.
No lintel aparece unha cruz de catro brazos iguais encerrado en círculo apoiado en volutas e con outro círculo no centro da cruz.
A torre aparece a un lado da fachada, coma en Valadares; fronte ás demais aquí mencionadas, que teñen a torre no centro.
Esta torre é de base cadrada e de gran solidez, con perpiaños de boa factura. Os cantos están decorados con columnacións resaltadas, facendo salientar as bases e os remates superiores. Ten varias entradas de luz para a escaleira interior da torre; a porta de acceso está no exterior da igrexa.
Na parte superior da torre observamos un robusto campanario, rodeado dunha fermosa balconada, ben labrada e con decoracións alternantes en parellas de rombos.
O campanario presenta catro arcos algo apuntados, cos cantos fermosamente decorados con clásicos motivos de siluetados barrocos.
Sobre o campanario vemos catro pináculos e cúpula central octogonal en dous corpos.
Hidalgo Cuñarro, “Piezas románicas inéditas de la iglesia viguesa de San Pedro de Sárdoma“, en Vigo Arqueológico.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes).
Comentarios desactivados en Igrexa de Sárdoma
Arquivado en: Románico,Sárdoma — Xosé Couñago
Ponte medieval de Sárdoma
A ponte medieval de Sárdoma está situada sobre o río Lagares -ou río de Sárdoma, entre os distintos nomes cos que é coñecido o noso río-, moi preto do núcleo da parroquia.
Unha ponte que dende a súa construción ata hai moi pouco tempo soportou os trafegos do paso de todo tipo de vehículos e cargas, mesmo de camións pesados.
Conta con dous arcos e un tallamar central. A superficie do pavimento é horizontal, en contraste coa ponte medieval de Balaídos que presenta a típica fasquía de subida e baixada.
Os perpiaños son sólidos e regulares; pola contra, o pavimento está bastante estragado.
Presenta dous arcos de medio punto e un tallamar entre os dous arcos.
O peor: o estado deplorable en que se atopa a contorna da ponte e a propia ponte: lixo por todas as partes na beiras, maleza incontrolada, nula limpeza das pedras da ponte e pavimento completamente estragado sobre os arcos.
Hoxe atópase en estado de abandono e con escasa acción conservadora: necesita unha limpeza completa, un adecentamento das beiras do río, unha adecuación do paisaxismo ribeirán que a arrodea, unha posta en valor deste monumento e unha sinalización mínima. Se ningún destes elementos básicos de protección está en funcionamento, que podemos agardar do futuro desta peza medieval do noso patrimonio.
Podedes ver neste enlace unha relación máis ampla e detallada de fotos.
Para saber máis, consultade este especializado artigo do arqueólogo José Manuel Hidalgo Cuñarro.
Tamén podedes ver a Ruta románica de Vigo e descargala no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Arquivado en: Coruxo,Petróglifos — Xosé Couñago
Está situado moi preto da ermida de San Sebastián de Coruxo, á beira da estrada que se dirixe ao campo de fútbol.
Non ten indicador para dar con el; hai que camiñar pola beira esquerda da estrada uns cincuenta metros cara ao campo de fútbol e xa se ve a laxe a uns dez metros da estrada, no monte.
Forma parte dun conxunto de laxes que foron esnaquizadas polos canteiros; polo tanto, a saber cantos gravados se perderon baixo as marretas dos picapedreiros.
A figura conservada ten formas circulares; partindo dunha cazoleta central, desenvólvense concentricamente ao seu redor tres círculos, os dous primeiros completos e o terceiro incompleto, por estar asociado a outro círculo externo máis grande.
O estado de conservación é coma en todos os demais casos, de acelerada descomposición. Urxe tomar medidas para a conservación da pedra no estado actual evitando o seu paulatino e acelerado desgaste.
Tense apuntado que en poucos anos desaparecerán unha boa parte dos petróglifos galegos debido tanto ao desgaste climatolóxico coma á acción humana.
Podedes ver unha relación máis ampla aquí de fotos.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Petróglifo de Castiñeirón (Coruxo)
Arquivado en: Igrexas,Teis — Xosé Couñago
Está situada no monte da Guía, sobre a ría de Vigo, encima dun antigo castro galaico, hoxe xa case completamente desaparecido.
Tal como o seu nome indica, esta ermida está dedicada á Virxe da Guía. Tamén ten a advocación do Sagrado Corazón de Xesús, neste senso no último dos proxectos realizados, de Gómez Román, estaba pensado que levase no seu cumio unha figura do Sagrado Corazón de Xesús, pero non chegou a realizarse.
Antes desta construción había outra que estaba en bastante mal estado. Antonio Palacios foi o primeiro arquitecto que acometeu un proxecto en 1930 para levantar no seu lugar un gran templo a semellanza do da Vera Cruz do Carballiño e o Templo Votivo do Mar de Panxón. Lembremos que a característica máis salientable destes dous edificios é a gran torre que os preside.
Cando máis tarde Gómez Román acomete a construción do edificio definitivo baixo o seu propio proxecto, conserva a idea dunha gran torre que destacase sobranceiramante sobre o resto do edificio. Finalmente a gran torre deseñada por Gómez Román con remate na imaxe antes mencionada tampouco se puido facer como estaba proxectada debido ás dificultades económicas que iso levaba consigo.
Si se mantivo a evidente desproporción entre a torre e o corpo da igrexa, aínda que con menor tamaño.
Planta: é de estilo basilical con remate nunha ousia poligonal. Ese tipo de ousia ten unha semellanza coa románica de Bembrive en Vigo.
Nave: dende a sinxeleza que expresa o interior, hai unha harmoniosa relación de formas e espazos que acentúan a impresión estética do exterior. Os dous arcos superpostos acentuando o contraste entre a pedra e o caleado branco conducen a nosa vista ata o interior dunha ábsida presidida por unha imaxe da Virxe da Guía enmarcada entre dúas xanelas verticais que iluminan un interior semicircular que nos achega sensacións románicas.
Fachada: case exenta de decoración, resaltaremos os dous motivos vexetais sobre os que se erixe un frontón partido cunha vieira central. O beirado da fachada tamén segue as mesmas liñas do frontón partido no centro, no que se coloca unha fermosa cruz pétrea, creando un espazo de unión entre o beirado e o frontón. A inspiración clasicista de Román na fachada contrasta con outros elementos que observaremos dando un paseo ao seu arredor.
Torre: destaca o seu volume con respecto ao resto do edificio. O corpo inferior é liso ata o comezo do campanario. A esta altura Román comeza un detallado traballo de resalte barroquizante deste derradeiro tramo. O campanario ten xanelas de medio punto a catro caras, con chafráns decorados con remate en volutas na parte inferior.
Corpo central: é de curta lonxitude e en contraste tanto coa súa altura coma coa da propia torre. Consegue un efecto de estruturas superpostas, conseguida polo emprego de soportais laterais e corpos anexos, coma o que contén un fornelo coa imaxe do Sagrado Corazón. Esta fermosa superposición volumétrica que se elevan unhas sobre as outras lémbranos outros templos de orixe prerrománica coma o de Santa Comba de Bande.
As paredes combinan o estucado branco con perpiaño nos cantos e panos de paredes, tan característico da arquitectura en Galicia. Sobre os estucados dispón unha serie de xanelas con vidreiras para dar entrada de luz dende distintos puntos da igrexa. Estas xanelas teñen forma de cruz de brazos iguais e circulares.
Non podemos deixar de salientar unha evidente influencia románica tamén nalgúns detalles decorativos, como son os canzorros dos beirados do corpo central, ou a cruz antefixa de clara fasquía medievalizante sobre o cumial do pincho traseiro, así coma a forma poligonal da ousia, presente en numerosas igrexas románicas.
Tamén chamará a nosa atención a imaxe da Virxe que hai nun fornelo situado na canto dereito da fachada. Destaca no conxunto o elaborado dosel que a alberga. A imaxe coroada da Virxe, sedente, co seu fillo no colo presenta algúns detalles que non deixaremos pasar por alto. A pesar do realce real que lle outorga a coroa, os seus pés van calzados con zocos tradicionais galegos. O outro detalle é a ausencia da cabeza da figura do neno Xesús. A barca que leva nos brazos, así coma a orientación das dúas figuras cara ao mar evidencian a merecida advocación de Virxe da Guía dos mariñeiros.
Por último, non deixedes de pasear por este fermosísimo parque, cheo de recantos tan inesquecibles coma as súas indescritibles postas de sol.
E aquí vos deixamos unha relación máis ampla de fotos da igrexa da Guía.
Comentarios desactivados en Igrexa da Guía (Teis)
Cruceiro do Berbés (Centro cidade)
Castro de San Lourenzo – O Penedo (Coruxo)
Cruceiro da Fontaíña (Coruxo)
Ruta das mámoas do Candeán
Ruta do románico de Vigo
Ruta dos petos de ánimas de Vigo
Ruta dos castros de Vigo
Ruta dos Conxuntos etnográficos de muíños de Vigo
Descarga no teu GPS as rutas para visitar o patrimonio cultural de Vigo.
PATRIMONIO CULTURAL DE VIGO
Para calquera consulta ou información: xosecounhago@gmail.com
Esta obra está baixo unha licenza de Creative Commons.


langs: es gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl en gl lt gl ga gl gl gl gl gl gl gl gl pt es gl gl gl ca gl gl gl gl pt gl pt en pt lt en ca en gl en en gl pt es it en gl hbs_lat lt sv lt pt gl gl gl es

text:
julio « 2011 « Patrimonio cultural de Vigo
Esmoleiro devocionario do Sagrado Corazón de Xesús (Bembrive)
Arquivado en: Bembrive,Petos de ánimas — Xosé Couñago
Este devocionario está situado na rúa Baixada ao Castelo, concretamente no Torreiro da Parrocha. Hoxe en día este torreiro tradicional formado nunha encrucillada transformouse nunha rotonda de intersección de varios vieiros.
Podemos chegar ata este lugar dende o centro de Bembrive ou, máis directamente, dende o hospital do Meixoeiro.
A construción é de finais dos anos cincuenta e consta dunha fornela con remate superior abovedado.
Está integrada na parede exterior dun muro de feche dunha propiedade. Ten porta con cristal e forxados decorativos cruzando o van por detrás do vidro.
Na parte inferior atopamos unha rañura para a introdución de esmolas.
Recuberto con azulexo branco, posúe unha estatua de madeira representando o Sagrado Corazón de Xesús. Esta peza está rodeada de flores.
Está ben conservado e presenta flores e candeas que a xente da veciñanza segue depositando na actualidade.
Mágoa non ter ningún tipo de información sobre a súa orixe, características e tradición devocionaria. Isto é tanto máis importante canto que aínda viven algunhas das persoas que participaron na súa creación e posterior celebración ao longo de todos estes anos.
A imaxe foi doada por un matrimonio da parroquia de Bembrive. A partir dese momento a veciñanza decidiu erixir o pequeno templete e crear unha celebración anual ao redor da imaxe do Sagrado Corazón.
Durante o mes de xuño de cada ano (en datas variables) a veciñanza organiza unha romaría na contorna deste esmoleiro devocionario.
O máis característico desta romaría é a construción dun parapeto vexetal por diante da fornela, onde colocan a imaxe do Sagrado Corazón, toda ela acompañada de flores sobre teas brancas.
É tradición que durante todo o tempo que a imaxe permanece exposta no exterior baixo a cuberta vexetal, sempre hai unha persoa do lugar atendendo a imaxe, sen moverse do seu lado. Nas diferentes fotos que hai na galería de imaxes, cedidas por unha veciña do lugar, poden observarse estas cubertas vexetais.
Esta pequena festa, que normalmente dura dous días, conta cunha longa tradición e implantación que aparece normalmente recollida nos medios de comunicación locais.
Como curiosidade, chamamos a atención sobre os máis que probábeis ortóstatos de mámoas que amparan o muro dunha das propiedades deste torreiro. Na galería de imaxes que acompaña este artigo pode observarse con maior detalle este comentario.
Se queredes podedes coñecer a Rutas dos petos de ánimas de Vigo e mesmo descargala para o voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Esmoleiro devocionario do Sagrado Corazón de Xesús (Bembrive)
Arquivado en: Bembrive,Cruceiros — Xosé Couñago
Está situado na encrucillada da rúa de Cacheno coa rúa Xesteira. Para chegardes a el, dende o centro da cidade, podedes saír cara a Beade á altura do seminario maior, pola vía de servizo e iredes directo ao cruceiro.
Trátase dun cruceiro de finais do s. XVIII, concretamente de 1782. É un dos máis monumentais e fermosos que temos en Vigo.
Basa: plataforma de tres chanzos de forma cadrada. Pedestal cúbico con metade inferior cadrada e metade superior nacelada. Nesta concavidade, ao longo das catro caras, está a inscrición que nos indica a data e a persoa que o mandou construír.
Inscrición: “MANDO FAZ / ER FRCO ANO / FRS PATIÑO / AÑO D 1782”.
Este pedestal remata na parte superior cun relevo circular de cubrición, a modo de tampa sobre a que se levanta o varal.
Varal: redondo e liso, mais fermosamente ornamentado cunha enorme serpe que se entrelaza verticalmente abrazando o varal enteiro. A cola desta serpe remata en tres puntas, a modo de pouta. A cabeza, na parte inferior do varal, leva na boca algo de difícil precisión, que se interpreta normalmente como a mazá da tentación.
Capitel: ten unha fermosa ornamentación composta por elementos florais envolvendo toda a súa base e as habituais volutas nos cantos superiores. En cada unha das caras están representados os símbolos da paixón. Coroa de espiñas baixo a figura da Virxe; caveira e ósos cruzados baixo a figura de Xesús; esqueira e tenaces nun lateral; martelo e cravos no outro lateral.
Cruz:completamente lisa e de forma cuadrangular.
Crucifixión: figura pouco desenvolvida na súa elavoración, cos brazos horizontais e minimamente resaltada con respecto á cruz. Destaca o rostro de Xesús, expresivo, ben perfilado e con barba circundando a parte inferior da cara. As pernas, inda que están flexionadas, non se separan da pedra.
A Piedade: Aínda que tampouco presenta unha elavoración que saliente especialmente, a Virxe aparece toda envolta nun gran manto que cobre os numerosos pregamentos da súa roupa. O seu rostro adopta unha expresión que non reflicte o dramatismo doutros cruceiros, senón unha severa serenidade dende uns enormes ollos que fitan ao lonxe coas mans entrelazadas no peito. A súa voluminosa figura rememóranos as palabras de Castelao no seu libro As cruces de pedra na Galiza, nas que salientaba o tamaño máis pequeno da figura de Cristo con respecto á voluminosidade da Virxe, tanto en corpo coma en manto, dicindo que no colo das nais todos os fillos son pequenos. O Cristo xacente sobre o seu colo adopta o rictus característico desta escena.
Aos pés desta figura observamos unha cabeza de querubín alado, cunha expresión de rostro e ollos semellantes aos da propia imaxe da Virxe.
Na actualidade é bo, pero hai que significar que se atopa no medio dun cruzamento de varias estradas, o que o pon en risco de ser derrubado por calquera vehículo, como sucede con tantos outros (aquí en Vigo temos o exemplo do marabilloso cruceiro de Sárdoma). Carece de calquera protección física que o defenda da circulación de coches e camións.
Por outra parte, a contorna está bastante afeada pola proliferación dunha caótica rede de cables aéreos que o arrodean. Tampouco ten ningunha sinalización nin comentario en cartel ou panel.
Accedede a unha galería de imaxes desta fermosa obra de arte da nosa devoción popular.
Tamén podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit, e despois > Menú Herramientas>Conversor de paquetes).
Comentarios desactivados en Cruceiro de Cacheno (Bembrive)
Arquivado en: Coruxo,Petróglifos — Xosé Couñago
Están situados no lugar chamado Outeiro do Castro, preto da estrada do Fragoselo. Están formados por dous conxuntos de gravados: un deles situado no cumio do outeiro, repartido en pedras fracturadas; o outro, que aquí mostramos, está un pouco máis abaixo, a uns dez metros de distancia, ao pé da verea, sobre unha laxe de 2m x 3m.
A laxe está fracturada en tres partes, e en cada unha delas hai figuras representadas.
Na parte esquerda hai tres gravados de círculos concéntricos: un incompleto no bordo da pedra; ao seu carón, outro con coviña central e dous círculos; máis á dereita un terceiro gravado con coviña central e tres círculos concéntricos.
Na parte central poden verse tres gravados circulares: o máis próximo a nós, de difícil apreciación, ten coviña central, un primeiro círculo completo e un segundo círculo incompleto; a seguir outro gravado de tres circos concéntricos con coviña central; finalmente, outro gravado de tres circos concéntricos con coviña central tamén.
Na parte dereita distínguense dous gravados circulares con tres circos concéntricos e coviña central.
Na zona superior do outeiro, as laxes teñen diferentes gravados bastante interesantes tamén.
Muíños naviculares: no bordo da zona sur da laxe superior, atopamos dous muíños naviculares cos seus correspondentes rebaixes dos extremos.
Reticulares: a continuación dos muíños, podemos observar varios gravados con motivos reticulares.
1º Reticulado: cando menos pódense observar dez fileiras de cuadrículas nunha das orientacións do taboleiro.
2º Reticulado: é de tamaño inferior e apenas se poden apreciar o número posíbel de cuadrículas.
Coviñas: finalmente, a uns cinco metros ao leste dos anteriores gravados, observaremos sen problema dúas coviñas dun tamaño medio.
Como podemos ver nas fotos, non hai coidado das pedras, xa que o lique e o carrizo invaden os gravados pouco a pouco.
Tampouco hai panel informativo con fotos ou debuxos dos gravados que permitan unha clara observación sen necesidade de ocasionar ningunha agresión indesexesábel.
Falta tamén, coma en case todos, unha información sobre como debemos “portarnos” ante un gravado rupestre, que precaucións debemos gardar, etc.
Podedes acceder a unha galería de imaxes destes petróglifos.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Petróglifo do Outeiro do Castro (Coruxo)
Cruceiro do Berbés (Centro cidade)
Castro de San Lourenzo – O Penedo (Coruxo)
Cruceiro da Fontaíña (Coruxo)
Ruta das mámoas do Candeán
Ruta do románico de Vigo
Ruta dos petos de ánimas de Vigo
Ruta dos castros de Vigo
Ruta dos Conxuntos etnográficos de muíños de Vigo
Descarga no teu GPS as rutas para visitar o patrimonio cultural de Vigo.
PATRIMONIO CULTURAL DE VIGO
Para calquera consulta ou información: xosecounhago@gmail.com
Esta obra está baixo unha licenza de Creative Commons.