langs: als es als gl gl sl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl eu gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl lt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr gl tr hy gl gl gl gl gl gl gl gl fi nds tr tr tr tr ca gl gl gl gl gl gl sv gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr eo en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl nl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl fi gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl de gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl fr en en fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr es ast gl gl gl pt es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl fr gl pt gl es gl gl gl gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl hu gl es es gl gl hu de gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl en gl gl gl gl gl ilo gl gl gl es gl ast gl gl gl it gl gl gl gl es gl tl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl es gl gl gl fr es gl gl pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl da gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl es es gl gl gl gl gl fr es pt es cs es cs es es es es es gl gl cs it es es es cs es es es es it es es es gl es es de es es es es it es es es gl gl es es cs es es es it es es es cs es es es ca als gl gl es gl gl gl es

text:
Recitais de poesía, lecturas, presentacións de libros, teatro, marionetas, circo, cursos de baile, música, ioga, gastronomía, idiomas... No CAFÉ UF sempre se reuniu dunha forma estable gran cantidade e colectivos. Desde unha radio pirata que durante un tempo emitiu desde aquí a un colectivo anticonsumo, desde unha tertulia de literatura, a un club do viño, desde un colectivo de ciencia ficción a un coro...
A Esmirna, en turco chámaselle Izmir (Ismir, con “s” sonoro), é unha contracción do nome grego “Smirni” (Ismirni) que á súa vez é unha evolución do antigo Smirne (Esmirne) que deu o noso Esmirna que é como deberiamos chamala.
Esmirna provén da mesma raíz que mirra. Esmirna sería o lugar onde crecen as árbores da mirra.
A raíz de mirra é “myrrh”, que significa “amargura”, relaciónase co sufrimento.
É terrible constatar unha e outra vez que son os campos da dor os que producen as mellores colleitas de creación, que a maior parte da beleza que os seres humanos conseguiron, foi destilada dos acios do sufrimento. Parece haber una lei ineludible que di que a beleza é directamente proporcional á dor que a produce. E este regra en Esmirna vólvese realidade cegadora.
”Todo é máis belo cunhas cantas pingas de tristeza” di Kafka. Gustaríame que Kafka coñecese esta cidade, encantaríalle. Vela a través dos seus ollos, ler a narración dun paseo nocturno por Basmane ou polas rúas baleiras de Kemeralti cando xa pecharon todos os comercios, e todo o barrio queda absolutamente deserto, poéticamente deserto, abrumadoramente deserto; porque as voces que durante o día saturan o espazo, de noite deixan un silencio densamente baleiro, e amargo como mel de xenxibre. Sería marabilloso ler os seus pensamentos mentres paseaba polos barrios antigos de Esmirna máis que por esa Praga tan dolorosa, tan sen mar, tan… kafkiana. Aquí, a sensación de abandono é máis primaria, menos angustiosa, case alegre, exuberante. Melancolía de nubes invisibles de cheiros asiáticos. Alí onde polo día estaban os sacos do “köri” (curri), da “kna” (xena), da “tarçin” (canela), da “kireç” (tila), da “papatya” (manzanilla), de “kirmizi biber” (pimentón), de “kara biber” (pementa negra)…, todos esas especias, agora secuestradas nas pequenas tendas, deixan polas noites un baleiro de bafos perfumados, que cando un camiña polas pequenas rúas solitarias do gran bazar aberto de Izmir, vánseche metendo na alma até deixarche sen pensamentos e sen recordos.
Tamén a mitoloxía de Esmirna é fascinante. Conta que Adonis era fillo de Cíniras, rei de Pafos en Chipre, e da súa filla Esmirna (Mirra).
Afrodita fixera que Esmirna namorásese do seu pai e deitásese con el cando este estaba bébedo, en represalia por dicir que a súa filla era máis bela que ela.
Cando o rei decatouse do seu embarazo, tratou de matala pero Afrodita compadecéndose dela converteuna nunha árbore de mirra. Adonis naceu da árbore no que Esmirna converteuse. Adonis era dunha gran beleza. Ao nacer, Afrodita colocouno nun cofre que confiou a Persefone, deusa dos infernos. Esta negouse a devolvelo, levou o preito ante Zeus quen decidiu que pasase seis meses nos infernos con Persefone e seis meses no Olimpo con Afrodita.
Afrodita véndoo espido mentres durmía namorouse del.
Un día un xabaril enviado por Artemisa esnaquizouno cos seus cabeiros. Do sangue de Adonis que se verteu, naceron as flores que chamamos anemones. Aínda que hai outra lenda que di que foi Ares quen matou a Adonis. Cando Afrodita foi a socorrerlle feriuse coas silveiras e das pingas de sangue que derramou xurdiron as rosas.
É unha magoa que os antigos gregos non coñecesen os tulipáns que son hoxe o símbolo de Izmir (tamén de Istambul, e de Turquía), quizá as bágoas da deusa ao caer sobre o Exeo, ao chorar a morte de Adonis, fosen entón a orixe dos tulipáns. Pero foron os turcos quen os trouxeron con eles, desde as montañas de Kazaxistán, cando chegaron a Ananatolia. No século XVI e XVII chegaron os tulipáns a Europa. Foi en Holanda onde crearon unha autèntica paixón, a chamada “tulipomania”.
Esmirna é a cidade máis antiga do Exeo, anterior a Troia (VI). As escavacións realizadas a mediados do século pasado demostraron que é contemporánea de Troia I e II. As escavacións mostraron que a cidade estaba habitada xa na metade do terceiro milenio a. C. Parece que os habitantes prehelénicos da cidade eran o pobo anatolio ao que os gregos chamaban leléxios. Esta primeira Esmirna estaba ao final do golfo, no que hoxe é Tepekule, á beira do barrio de Bayrakli, no mesmo vértice da ría. Alí pódense visitar as súas ruínas, bastante abandonadas. Aínda que hoxe a cidade xa está unida a este barrio, en realidade está a oito quilómetros do que sería o centro da actual Esmirna.
Entre o 1000 e 1200 a. C. formou parte do imperio hitita.
Os pobos helénicos chegaron a Esmirna a principios do primeiro milenio a. C. coa migración eolia tras o derrube micénico.
No século VII, colonos eolios procedentes de Lesbos apoderáronse da rexión e fundaron unha colonia que se desenvolveu con rapidez. Despois os xonios de Colofón establecéronse nela.
Coa ocupación xonia chega o seu maior esplendor.
Dise que no século VIII a. C. viviu en Esmirna Homero, e que foi aquí onde escribiu a Iliada e a Odisea, as dúas obras cume da literatura universal.
As escavacións de Tepekule puxeron ao descuberto os restos dun templo a Atenea, que é do 640 a. C. e que é o primeiro templo de Asia menor a esta deusa. Foi destruído durante o saqueo de Esmirna por o rei lidio Aliates. Os esmirnenses reconstruíron de novo o templo e esta vez foi o medo Rapagón quen o destruiu no 545 a. C. Aínda que o templo foi reconstruído sobre o 500 a. C., a cidade comezou unha longa decadencia que a conduciu a ser un grupo de aldeas na época clásica, e que é definitivamente abandonada a comezo do helenismo cando é reconstruída ao pé do Monte Pagus (hoxe Kadifekale) uns oito quilómetros máis ao sur, practicamente onde hoxe se atopa o centro da cidade.
A refundación da cidade atribúeselle a Alexandre o Grande que pasou por aquí camiño da súa querida Éfeso (a 80 km. ao sur), aínda que en realidade a construción da nova cidade é vinte anos posterior á morte do macedonio, e débese, non a el, senón a un dos seus xenerais, Lisímaco, no 280 a. C.
Esmirna converteuse nunha florecente cidade durante o helenismo e a época romana. Chegou a ter 100.000 habitantes. Durante estas épocas construíronse fermosos edificiós públicos, o que unido ao marabilloso lugar no que se atopa, espertou a admiración de poetas e artistas ao longo de toda a antigüidade.
As murallas que se conservan no cume do monte Pago, hoxe Kadifekale (kastelo de veludo), son na súa orixe helenísticas, sobre as que están as reconstrucións romanas, bizantinas e otomás.
O único edificio conservado é o Ágora. Está no medio da ladeira do monte Pago, sobre o porto. Foi destruído no terremoto do 178 d. C. que destruíu a cidade na súa totalidade. Foi Fauistina II, muller de Marco Aurelio, quen o reconstruíu pouco tempo despois.
Algunhas das esculturas atopadas nestas ruínas atópanse no museo arqueolóxico de Esmirna. Destacan as estatuas de Poseidón e Deméter, que son da época imperial romana. As dúas esculturas simbolizan as dúas principais fontes de riqueza da antiga Esmirna: o comercio marítimo e a agricultura. Poseidón, é o deus do mar e Deméter, a deusas das colleitas.
Hititas, gregos, persas, xudeus, romanos..., e como non? tamén chegaron os cristiáns, e como sempre, con eles trouxeron a violencia e a crispación, o fanatismo e a intolerancia, tolemia desesperada do acosado, o deliro incendiario do aterrorizado.
”Carta á Igrexa de Esmirna.
Esta cidade, destruída por un terremoto e reconstruída con magnificencia, debe o seu novo esplendor ao emperador de Roma. Imponse, pois, o culto ao César. Para os cristiáns é fonte de tribulacións. Hai, ademais, conflitos co xudaísmo. As penalidades van aumentar. Que a igrexa, herdeira do auténtico Israel, mantéñase fiel ata a morte. Revivirá como reviviu a cidade.”
Chegaron árabes, xitanos, kurdos, sefarditas… Esmirna foi desexada por todos.
O incansable viaxeiro e escritor otomán Evliya Çelebi visitou Esmirna en 1671. A descrición que fai da cidade transmite esa sensación de vida afable, mariñeira e axitada que segue tendo máis de tres séculos despois.
"Cada ano van e veñen aquí mil barcos. Todos os estranxeiros viven ao norte da cidade e van ás súas casas en barcos.
Cada barco dispara un canón. En Izmir sempre óese aos canóns. Nas rúas hai tanta xente que parece un mar de persoas. É unha cidade moi barata. Por que cada día hai un intenso tráfico de centenares de miles de camelos, cabalos e mulos desde as cidades árabes e Irán. Son famosos as granadas, as améndoas, o xabón, o mel e o pan de Izmir. Todas as beirarrúas de Izmir son brancas.
O pobo é rico e amigable. Ponse roupa de pano e de tea preciosa. As mulleres levan capas de pano e poñen gorros de seda que envolven en estopillas.
En Izmir nin lles tocan aos estranxeiros, se alguén se comporta mal con eles, lévanselle inmediamente os axentes de seguridade ao xuíz civil."
Poucas cidades recibiron máis sitios, masacres, terremotos, pragas, incendios guerras… que esta.
Publicado por Café UF en 6:47 p. m. No hay comentarios:
O azafato do autobús anuncia que os que se baixen no centro de Izmir deben facelo nese momento.
Baixámonos, pero non é o centro senón a parte máis afastada de Balçova, o primeiro barrio de Izmir que se atopa un, cando vén desde Çesme.
Ao fin chegamos a Esmirna. Neste momento fáiseme dolorosamente patente todo o tempo que estiven fóra. Doume conta tamén que non é que viva en Vigo e veña aquí de viaxe, senón que vivo aquí e vou a Vigo a traballar. Son un emigrante que vén pasar o seu tempo libre ao seu lugar de orixe. Por isto agora non sinto que estea de viaxe, senón de que cheguei. E como dicía Lobo Antunes: as viaxes son como os libros, empézaos un con inquietude e termínaos con melancolía. Eu sinto agora esa melancolía alegre do que chegou. Despois partirei, pero ata que volva aquí de novo, non terminará a viaxe.
En que momento o ir converteuse se en volver, partir en regresar, a meta en saída? En que momento as vacacións foron a verdade, e o tempo entre elas a ficción? Cal foi o preciso instante no que foi máis doloroso volver que partir? Cando deixei “estraños por amigos”?
Quixese saber cando estes dous extremos de Europa se cambiáron de lugar, cando estas dúas cidades que tan misteriosamente se parecen como dúas siamesas, cambiaron a dirección da miña alma, cando se mudou o compás dos meus sentimentos.
Nazim Hikmet morreu en Moscova exiliado e perseguido por esa outra Turquía reaccionaria, desapiadada e fanática. Tamén hai dúas Turquías, e tamén unha das dúas “ha de helarte el corazón”. Pero son os inimigos os que deciden sobre o perigo que supón escribir poemas como estes:
” (…) dünia savasi : I
14´dean 18´e, 39´dan 45´e 10 yil 54 milyon ölü
103 milyon nüfuslu bir memleket (…)?
do 14 ao 18, do 39 ao 45, en 10 anos 54 millóns de mortos
un país de mortos e mutilados
un país de 103 millóns de habitantes)
O vivir non admite bromas.
Has de vivir con toda seriedade,
como unha ardilla, por exemplo;
é dicir, sen esperar nada fora e máis aló do vivir;
é dicir, toda a túa tarefa resúmese nunha palabra:
Has de tomar en serio o vivir.
É dicir, ata tal punto e de tal xeito
que aínda tendo os brazos atados ás costas,
e as costas pegadas ao paredón,
ou ben levando grandes lentes
e lucindo bata branca nun laboratorio,
has de saber morrer polos homes.
E ademais por homes que quizais nunca viches,
e ademais sen que ninguén che obrigue a facelo,
e ademais sabendo que a cousa máis real e bela é
has de tomar tan en serio o vivir
que aos setenta anos, por exemplo,
se fose necesario plantarías oliveiras
sen pensar que algún día serían para os teus fillos;
debes facelo, amigo, debes facelo,
non porque, aínda que a temas, non creas na morte,
senón porque vivir é a túa tarefa.
que habemos de soportar unha difícil operación;
de que non volvamos levantarnos da branca mesa.
Aínda que sexa imposible non sentir
a tristeza de partir antes de tempo,
seguiremos rindo co último chiste,
mirando pola fiestra para ver
se o tempo segue chuvioso,
as últimas noticias de prensa.
Sucede, por exemplo, que estamos na fronte,
por algo, por exemplo, que vale a pena que se loite.
Nada máis comezar o ataque, ao primeiro movemento,
Pode un cair cara a terra, e morrer.
Todo isto habemos de aceptalo con singular valor,
e a pesar de todo, preocuparnos apaixonadamente
por esa guerra que pode durar anos e anos.
e que falten dezaoito máis
para ver abrirse as portas de ferro.
Con todo, habemos de seguir vivindo cos de fóra,
cos homes, os animais, os conflitos e os ventos,
é dicir, con todo o mundo exterior que se acha
tras o muro dos nosos sufrimentos;
é dicir: esteamos onde esteamos
coma se nunca houbésemos de morrer.
unha estrela entre as estrelas;
por outra banda unha das máis pequenas do universo,
é dicir, unha pinga brillante no veludo azul,
é dicir, este inmenso mundo noso.
Arrefriarase este mundo un día,
na cega tebra do infinito
-non como unha bóla de neve,
non como unha nube morta-,
como unha noz baleira.
Desde agora mesmo hase de sufrir por todo isto,
ha de sentirse a súa tristeza desde agora,
tanto ha de amarse o mundo en todo instante,
háselle de amar tan conscientemente
que se poida dicir: vivín.
non volvín nunca á miña cidade natal
non me gustan os retornos
aos tres anos en Alepo era neto do baxá
aos dezanove estudante na universidade comunista de Moscova
aos corenta e nove outra vez en Moscova invitado polo Comité Central
e desde os catorce anos son poeta
hai homes que coñecen as diferentes clases de herbas; outros, de peixes;
hai homes que se saben de memoria o nome de cada estrela;
durmín nos cárceres e nos grandes hoteis
coñecín o fame e tamén a folga de fame e non hai prato
aos trinta anos quixeron aforcarme
aos corenta e oito quixeron concederme o Premio mundial da Paz
aos trinta e seis durante medio ano só puiden percorrer catro metros
aos cincuenta e nove voei desde Praga á Habana
non coñecín a Lenin pero fixen a garda de honra xunto ao seu féretro en 1924
en 1961 o mausoleo que visito son os seus libros
intentaron afastarme do meu partido
tampouco fun esmagado polos ídolos caídos
en 1951 viaxei por mar cara á morte cun novo camarada
en 1952 co corazón cascado esperei a morte durante catro meses
estiven locamente celoso das mulleres ás que amei
non envexei a ninguén nin sequera a Charlot
enganei ás miñas mulleres
pero nunca falei mal dos meus amigos ás súas costas
bebín pero non son un borracho
tiven a sorte de gañarme sempre o pan coa suor da miña fronte
se mentín foi porque sentín vergoña allea
pero tamén mentín porque si
montei en tren en avión e en coche
a maioría non pode facelo
a maioría non pode ir e nin sequera sabe que existe
con todo desde 1921 non vou a moitos dos sitios
onde vai a maioría a mesquita a igrexa a sinagoga
o templo o curandeiro
pero ás veces gústame que me lean a borra do café
publicóuseme en trinta ou corenta linguas
pero estou prohibido en Turquía na miña propia lingua
ata agora non tiven cancro
nunca serei primeiro ministro ou algo parecido
tampouco me gustaría selo
nunca fun á guerra
non descendín aos refuxios no medio da
noite non percorrín os camiños do exilio baixo o voo rasante dos avións
pero me namorei xa preto dos sesenta
camaradas en poucas palabras
hoxe en Berlín aínda que morto de nostalxia
podo dicir que vivín como un home
pero os anos que me quedan por vivir
e as cousas que poidan sucederme
(Esta autobiografía foi escrita en Berlín Oriental o 11 de setembro de 1961)
Publicado por Café UF en 7:41 p. m. No hay comentarios:
UNHA VIAXE, VIAXE. (IX) Chegada a Turquía
Xoves 26 de decembro
Ás cinco da tarde sae o barco para Çesme.
Achégase o momento máis conflitivo da viaxe: a aduana turca. Chamada a Galicia, mantendo o teléfono acendido mentres pasamos os trámites da aduana. O policía que está no computador é novato, non sabe buscar o nome. Nervios. Tarda. Tensión. Chama a un compañeiro e volve comezar o proceso. Termina. Colgamos o teléfono… ¡e vémonos fóra do edificio sen que nin sequera revísennos a equipaxe!
Taxi á estación de autobuses. Autobús a Izmir.
E xoves, por fin chegamos a casa. Un longo camiño ata aquí. Sete días levounos chegar. Tres trens, tres barcos, taxis, autobús, metro… Pero ao final, toda a tranquilidade do mundo.
Nunha hora chegaremos á querida Esmirna. Chegarei aos meus dous centros do mundo: Ismail bey, e o balcón de Ahmet. As dúas únicas cousas irrenunciables que ten este planeta.
Sempre que chego pregúntome como é posible que poida vivir noutro sitio que non sexa este. Sempre que me vou pregúntome como é posible que sexa capaz de deixalo. Pero o diñeiro fainos escravos a todos. Algúns teñen a sorte de poder gañalo onde lles gusta vivir, e outros non.
Non podo explicar o que sinto ao estar neste país. Aparentemente Turquía tiña todos as características para que se me fixera incómoda, e contra todo prognóstico quedei fascinado por el desde que crucei a súa fronteira na Tracia a primeira vez que vin, fai xa tantos anos. Foi un frechazo…, e Esmirna foi a frecha.
Para min hai tres países que sempre se me pareceron: Rusia, España e Turquía. É posible que sexan os máis diferente a aquel no que nacín. Quizá máis que buscar un reflexo do que somos no que amamos, busquemos en realidade o que non somos, aquilo que nos falta, “a outra metade da alma que perdemos ao caer neste mundo”.
Gustaríame poder sentir por España amor no canto de odio, gustaríame poder vela cos ollos da bondade e non cos ollos do rancor que sempre sente a escravitude cara a quen escraviza. Se fose libre, ata podería unirme a ela para sempre. Pero por nacer condenado a esa unión sen o meu consentimento, só podo sentir por ese país desprezo e rancor. E non me gusta sentir isto. Quizá o que nunca lle perdoe, máis que o feito de que me obrigue a permanecer unido a ela contra a miña vontade, sexa o feito de que me obrigou a vivir con odio no meu corazón. Porque sei que eu non nacín para odiar.
E iso que chaman España (da que quito a Galicia, Euskadi e Cataluña) ten algunhas das cousas que máis me fascinan do mundo: a sinagoga Samuel Leví de Toledo, Velázquez (que era un xudeu portugués), Goya, a paella, Quevedo, Unamuno (que era vasco), Fernando de Rojas (que era xudeu), as chairas castelás, Miguel Hernández, a cerámica de Talavera, Buñuel, Erice, o flamenco, La Niña de los Peines, Lorca, Toledo, o Ribera del Duero, Los Monegros, O Greco (que era cretense), O Greco, o Greco, O Quixote, o xerez Pedro Ximénez, os republicanos do 36, Durruti (que era do mundo), O Enterro do Conde de Orgaz (dun cretense), Picasso, a tortilla de patacas, Machado, o prerrománico ramirense…
España, Rusia e Turquía. Países de contrastes imposibles, de delirios desmesurados, de irracionalidade desapiadada, de absurdo, de surrealismo, de misticismos sublimes, de poetas estremecedores, de sensibilidade e brutalidade extremas.
Curiosamente os tres teñen no centro do seu corpo chairas ardentes que lles abrasan e xéanlles as entrañas e que lles impulsaron a saciar esa desesperación conquistando territorios e mares. Dos tres países, é posible que o que menos teña perdido a súa esencia sexa Turquía. Aínda que hai que dicir que a súa “homologación” ou uniformidade co mundo “occidental” é galopante.
Aparentemente Turquía é un mundo bronco, recio, intenso, violento, machista, militar, religioso… Pero cando un a coñece máis profundamente, descobre que detrás desa primeira aparencia existe unha vida chea de delicadeza, de refinamento, de sensibilidade, de tenrura, de feminidad, de lirismo, de emotividade. Un mundo bondadoso, amigable, que comparte e acepta, un mundo que che desarma coa súa asombrosa hospitalidade. Esa contradición extrema está no individuo e no país, na paisaxe e na súa cultura, na súa gastronomía e na súa música, na súa política e na súa historia. Puiden ver os trazos máis negativos que teñen e tamén o máis positivos. Non se pode ter unha moeda dunha soa cara, a tomas co anverso e reverso, ou a deixas.
Hai cousas que en Turquía que resultan certamente insoportables. Algunhas delas son tan insoportables como as que había en Europa cincuenta anos atrás. Son produto dese nacionalismo fascistoide e populista chamado kemalismo, do atraso económico, dunha reaccionaria compresión do islán (aínda que sexa a menos reaccionaria das existentes), de tradicións moi arraigadas, ou da incultura (cando un le os libros de texto dos escolares, sinxelamente, alucina).
É terrible ver aos nenos traballando en talleres, realizando o traballo de adultos, con horarios interminables. É unha visión á que non se pode afacer ninguén. Ás veces fun a buscar a algún amigo á fábrica, ao final do día, e puiden ver o terrible cansazo reflectido na cara de nenos de once e doce anos que levaban todo o día traballando como homes. É desesperante.
Despois está a situación da muller. Excede o imaxinable. Son concepcións tan profundas e tan alucinantes que non parecen reais. O turco en xeral ten a completa seguridade de que a muller é inferior ao home. Está disposto a defender, “razoar” e “teorizar” esta aberración durante as horas que sexa preciso. O turco progresista cre o mesmo pero está disposto a negalo, e ata a loitar porque deixe de ser así. Pero na súa vida diaria, en relación coas mulleres da súa casa ou das que trata, o seu machismo profundo non difire moito do turco medio. Como en todo hai numerosas excepcións que nunha sociedade tan profundamente machista, teñen un mérito inmenso.
É certo que nas universidades, entre a mocidade do centro das cidades europeizadas, os comportamentos entre mozos de distintos sexos imita o de calquera cidade europea, pero este aparente cambio ten moito diso, de imitación, máis que dun cambio real respecto dese machismo que está enraizado no máis profundo do home turco.
A situación está cambiando, pero faio cunha lentitude que colmaría a paciencia do mismo Buda, e léxicamente este cambio comeza polo máis superficial. Como exemplo podo dicir que esa tradición dos matrimonios concertados polas familias, forma da que casaron todos os meus amigos turcos menos un, sobrevive aínda hoxe. O meu amigo N. (que se considera socialista) hai pouco máis dun ano que casou á súa filla nun matrimonio concertado no que a moza non tivo nin unha palabra que dicir. A filla do meu amigo Ahmet casou con quen ela elixiu. A diferenza veu porque a segunda foi á universidade e a primeira non. E estamos falando dun barrio da cidade máis europeizada de Turquía. Un pódese imaxinar o que é o resto do país.
Aínda así hai que dicir que dentro das casas, a diferenza na relación entre o marido e a esposa, entre os fillos homes e as fillas, entre nais e fillos, non difire en case nada da de calquera familia convencional europea.
O feito de que o Corán diga que o home e a muller son iguais, como o son entre si as púas dun peite, non significa nada para un turco. E aínda pertencendo ao islán máis suave e moderado de todo o mundo islámico, as súas tradicións turcas, e a influencia árabe deron como resultados unha sociedade profundamente discriminatoria coas mulleres.
A falta de liberdades civís, a inculcación de case todos os dereitos humanos, a presenza atafegante do exército e o militarismo na sociedade, a terrible situación dos kurdos, a corrupción xeneralizada, a precaria sanidade… e o nacionalismo fanático de grandes sectores da poboación.
Pero hai unha Turquía que loitou polas liberdades dunha forma incansable e heroica, que se enfrontou á barbarie, ás inxustizas e á ignorancia con tanta forza que asustou de tal forma ás forzas reaccionarias que çestas vironse obrigadas a dar innumerables golpes de estado. E estes son a máis fiable proba da intensidade e profundidade da loita.
Con todo o bo e o malo Turquía sedúce, hipnotiza, fascína, meteseche no sangue e na alma.
Desentrañar as causas sería longo e dificultoso, e tampouco sei se merecería a pena, porque sería como destripar un soño. A sedución deber ter ese algo de irracional, de misterio, de sorpresa. Pero se tivese que apuntar algunha causa sinalaría a súa incrible hospitalidade. Para os que chegamos de culturas individualistas, introvertidas, nas que as leis da hospitalidade perdéronse fai moito (se algún día existiron), o comprobar que sentido tan profundo teñen os turcos desa palabra, sorprende, asombra. De aí provén esa sensación que un ten ao saír á rúa, a sensación de que todos os que che rodean son amigos e non inimigos ou indiferentes como ocorre no noso competitivo mundo. O turista xeralmente pode ver soamente uns leves trazos da amabilidade dos turcos, o atentos que son, como se desviven por que estean ben, por levarlles aos sitios polos que preguntan, por facerlles a estancia agradable.
Tamén pode ver os máis mezquinos: hai unha mafia branca disposta a sablear ao turista de todas as formas posibles. Desde as axencias de viaxes dos países de orixe ata o regreso, unha caterva de mafiosiños está disposta a quitarlle ao turista todo o que poidan. Conchabados os guías cos hoteis, os condutores de autobús cos vendedores de souvenirs, os restaurantes cos taxistas… todos repártense o pastel do adoceado turista de “tour”, en comisións do que lle logran quitar ao engreído “occidental” que coa súa ridícula superioridade cre estar facendo un negocio redondo, mentres os turcos, disfrazados de ineptos, alixéiranlles o peto. O yuppie francés vaise encantado crendo que leva un kilim antigo, polo que pagou un prezo que os comerciante celebran con raki. O que el non sabe é que a “antigüidade” da alfombra conseguiuna o intelixente comerciante turco pondo o kilim nunha rúa de intenso tráfico para que os coches pasen sobre el. Así, roda tras roda, é como consegue darlle esa “antigüidade” que tanto engaiola ao burgués francés que volve a París encantado. Ao final non queda outro remedio que aplaudir ao xusticieiro comerciante turco que consegue que o pedante superioridade do “occidental” leve o seu merecido.
Sería moi doloroso para “occidente” saber cantas desas cousas que el considera consecucións da súa civilización, son en realidade de orixe turca: desde o café aos tulipans, a musaka ao yogurt.
Europa, historicamente sentiuse ameazada por ese interese turco de estenderse cara ao oeste. E esa ameaza foi agrandada por un catolicismo que sempre se sentiu obrigado a defender a Europa cristiá do invasor otomán que era inaceptablemente musulmán. E a substitución dese deber de salvagardar a Europa do invasor otomán aínda pode verse nos razoamentos que fai a dereita europea (e non só a dereita) no seu intento de que non entre Turquía na Unión Europea, invocando pretextos non moi diferentes aos que aqueles dexenerados papas emitían fai séculos. O eurocentrismo levántase sobre o desprezo, a ignorancia e o desinterese de todo o que está fóra das súas fronteiras.
O que logra convivir de verdade cos turcos, nas súas casas, nos seus café, nas súas festas, nos seus ritos, dáse conta da magnitude que ten a palabra hospitalidade entre eles. É asombrosa. A plabra “misafir” é un talismán que o cambia todo. O traducila por “hosped” ou “invitado” non reflexa todo o significado que garda. Escribía Pierre Loti en 1913: “Todos ofrécenme os seus desexos dunha feliz viaxe e suplícanme que volva outra vez. A GRATITUDE TURCA NON SE CANSA XAMAIS”
QUE É UN PAÍS?
Cando se visita un país esquécese case sempre de que o fundamental dun país é a xente.
Percorren miles de quilómetros para ver monumentos, paisaxes, praias, edificacións, parques, montañas, lagos, museos…
Percorrer miles de quilómetros para saber como eran os antepasados remotos que vivían nun territorio, e nada lles importe como son os seres humanos que viven hoxe nese mesmo territorio.
Volven de Exipto, da India, de Turquía, de Xapón ou Grecia habendo percorrido mil ruínas, cen templos, cincuenta paisaxes marabillosas…, e sen haberse achegado nin vagamente ao elemento fundamental dun país: aos seres humanos que o poboan. Quizá a algún comerciante nun bazar, ao camareiro do bar do hotel, a algún ligue ocasional…, pero nada auténtico.
Cantas persoas fan unha viaxe para entender aos seres humanos dun lugar determinado? E pola contra cantos o fan para comprender a proporción dun templo, a floración das cerdeiras, a beleza dos desertos ou o espectáculo de ver amencer no cume dalgunha montaña mítica? Está claro que hai moitos bos viaxeiros (o turista non conta como animal racional), pero a gran maioría da xente que viaxe só vai buscando un cambio xeográfico e, como moito, coñecer cousas “famosas”. A palabra que empregan as axencias que lles venden as viaxes é o suficientemente clara: “paquete”. Véndenlles un “paquete”. Nel vai todo incluído: hotel, pensión completa ou incompleta, visita á pirámide de…, excursión ás cataratas de…
Pero nunca está incluído o esencial: as persoas, os habitantes, a vida real. En xeral, non se contempla que a causa fundamental para desprazarse a un país sexa ver, coñecer, estar con sere humano, cousa que sempre será máis excepcional que as ruínas de Delfos, ou o lago Tikikaka.
Dirase que é unha tarefa dificultosa, que a barreira do idioma é insuperable, que é imposible obviar a liña divisoria que existe entre o autóctono e o visitante, que en tan pouco tempo como se pode comprender á idiosincrasia dun país etc.
A causa real é que só se viaxa para cambiar de lugar, para poder preocuparse mellor dun mesmo por un tempo determinado, sen que un horario obstaculíceche a empresa fundamental de non interesarse de verdade por nada que non sexa un mesmo.
A xente colecciona unha retahíla impresionante de países que visitaron e non coñeceron, dos que sabe todo menos o fundamental: quen e como son os seus habitantes. Porque eles son o único capaz de explicar a natureza, a historia, a cultura e as súas manifestacións.
Cando comeza un a coñecer, é cando verdadeiramente se fascina. Cando se profunda é cando comeza un a atopar os tesouros. A superficie está arrasada, esquilmada, erma.
Tempo e insistencia, esforzo e paciencia, todo o realmente interesante está nas profundidade. E o camiños para chegar sempre pasas os polas persoas, elas son a chave.
De praia en praia, de país en país, de tour en tour que hostia pódese atopar?
Menos cantidade e máis calidade.
A xente, un país é a xente. O pobo, a alma do pobo, iso é un país.
Publicado por Café UF en 10:01 p. m. No hay comentarios:
UNHA VIAXE, VIAXE. (VIII) ILLA DE QUÍOS
Mércores 25 de Decembro
O barco chega a Quìos máis cedo do previsto. O timbre do teléfono soa en metade do sono avisando de que estamos chegando á illa. Sen dúbida é un erro pagar un camarote para usalo tampouco tempo.
Outra vez nesta illa, parada inevitable para chegar a Esmirna sen ir por Istambul. É o último territorio europeo a uns cantos quilómetros da costa turca de Asia Menor.
O barco atraca no pequeno porto que está no paseo que bordea a pequena bahía, e onde están as oficinas de turismo, os hoteis, os modernos pubs e as cafeterías. Como son as tres da mañá e está todo pechado imponse ir a un hotel. Meténdose por unha das rúas que desde o paseo marítimo entra na cidade, e a poucos metros, detrás da antiga mesquita, hai un pequeno hotel chamado Xenos. É barato, e non está mal. Na tv. cáptanse xa canles turcas, algo que nos é raro se se considera que desde Quíos pódese ver a costa turca. O volver escoitar falar en turco fai que creza a miña impaciencia por chegar.
Esperamos poder saír para Turquía mañán. É difícil de saber porque as sempre envelenadas relacións entre Grecia e Turquía fan que o paso en barco de Quíos á localidade turca de Çesme, (“Chesme” en turco significa “fonte”), sexa sempre imprevisible, cara e dificultosa.
Sería fácil saber cando chegan os barcos de Atenas e pór o barco de Quíos a Çesme logo da súa chegada. Pero non, como se trata de dificultar ao viaxeiro o máis posible o saír dun país e entrar no outro, o barco para Turquía sairá pouco antes de chegar o de Atenas. E ao día seguinte non chegará barco de Atenas nin sairá barco para Turquía. Sempre termina un esperando un día ou dous para moverse de Quíos. É a illa tea de araña.
Paciencia e a sacar proveito dos imprevistos. Non hai présa, isto é a viaxe.
“Quíos, illa de viños (…) Quíos, de doces sombras. Quíos, que reflicte sobre as mareas os seus grandes bosques, as súas costas, os seus palacios, e algunhas veces na tarde, un coro danzante de raparigas…”
Quizá non teña ese lirismo romántico co que a imaxinou Víctor Hugo, pero é unha illa bonita, na que o vento vólvese mar para seducir as aspas dos grandes muíños que sobre as rocas mariñas esperan encantados que xurda do mar un Quijano anacrónico que rompa o maleficio que os mantén inmóbiles, e lles de vida.
É unha das illas máis grande de Grecia. Ten interesantes pobos, únicos pola súa arquitectura e decoración. E ademais, non ten demasiado turismo (se é posible dicir isto dalgún sitio en Grecia), no inverno practicamente ningún.
O porto está na cidade de Quíos que é a capital da illa. É unha pequena cidade duns quince mil habitantes. Ten unha parte antiga dentro dunhas murallas, levantadas polos bizantinos no século X e reconstruídas despois polos xenoveses, que podería ser preciosa se non estivese tan abandonada. Aínda que agora, vese que está sendo restaurada, e xa hai algunhas rúas e algunhas casas moi ben rescatadas da desidia. Nesa cidadela hai un bonito café nunha desas casas restauradas. Tomamos un café nel e compramos unhas preciosas caixiñas de lata con “mastija” dentro, que é unha resina que se dá nesta illa e que se masca como un chicle natural cun lixeiro sabor a madeira. Como é dixestivo, é tranquilizante, e ademais perfuma o alento, era moi apreciado no harén dos sultáns. Cando Quíos pertencía ao imperio otomán, a produción enteira desta resina tan apreciada, ía para Istambul, e fundamentalmente para o serrallo do Topkapi.
O lentisco, árbore do que se extrae esta resina, crece en todo o Mediterraneo, pero é en Quíos onde máis se dedican a el. Elabórase tamén unha bebida capaz de abrasar unha garganta de ferro.
Quíos é un dos sete lugares que se disputan o ver nacer a Homero. Nos Himnos Homéricos dise “o ancián cego da rochosa Quíos”. Aínda que parece máis probable que fose Esmirna (Bayron chámao o “esmirneo cego”) quen alumase ao aedo (ou aos aedos) que coñecemos por Homero.
Pero na illa insisten sobre a paternidade do gran poeta e ata din saber cal é o lugar concreto do seu nacemento: en Kardamyla, no norte. A un menhir que alí hai, chámanlle “a pedra de Homero”.
Herodoto, que a parte de ser un incansable viaxeiro, foi o primeiro historiador de occidente, narra un suceso ocorrido nesta illa en S. V a.C., século no que el viviu. O relato ten un interese excepcional, e aínda que conta un feito doloroso, resulta emocionante polo que nos descobre.
“Por esas mesmas datas (…) na capital da illa, a uns nenos que estaban aprendendo as primeiras letras esborrallóuselle o teito encima, de maneira que, de cento vinte que había, só un escapou con vida”.
É a primeira vez na historia de occidente que se nos fala da existencia dunha escola á que asisten os nenos da comunidade. A primeira constancia que temos de ensino xeral para toda a poboación. Ata Grecia, a escritura, naquelas culturas que a alcanzaron, estaba reservada para a elite sacerdotal ou do poder político, e o control que estas castes tiñan dela facíaas máis poderosas.
A través da narración, da que podería ser a noticia dun telexornal, Herodoto ilumínanos cun flash o momento emocionante no que, por primeira vez na historia, a alfabetización esténdese a todos os cidadáns. Este é un feito fundamental que diferencia a Grecia do resto dos pobos da antigüidade. Un feito esencial á hora de explicar o “milagro” grego.
Herodoto naceu en Alicarnaso, a actual Bodrum, na costa sur de Turquía.
Quíos foi ocupada polos turcos no S. XI, e pasaron por ela bizantinos, venecianos, xenoveses…
Nesta illa tivo lugar un dos episodios máis terrible da loita de independencia grega. É o que se coñece como “A matanza de Quios”, que Delacroix inmortalizó no seu famoso cadro.
En 1822 os otománs mataron aquí a vinte mil gregos e levaron como escravos a corenta e sete mil. Foi a súa vinganza polo ataque grego contra poboación turca. O cadro de Delacroix, e o poema de Víctor Hugo “L’enfant de Quios”, sobre a masacre, axudaron a que Francia, Inglaterra, Austria e Rusia apoiasen a independencia grega fronte ao imperio otomán. A guerra terminou en 1829, Quíos aínda terías que esperar ata 1912 para ser parte da Grecia independente.
"Ô horror ! horror ! horror !",
Les Turcs ont passé là. Tout est ruine et deuil.
Chio, l'île des vins, n'est plus qu'un sombre écueil,
Chio, qu'ombrageaient les charmilles,
Chio, qui dans les flots reflétait ses grands bois,
Ses coteaux, ses palais, et le soir quelquefois
Un choeur dansant de jeunes filles.
Tout est désert. Mais non ; seul près des murs noircis,
Un enfant aux yeux bleus, un enfant grec, assis,
Courbait sa tête humiliée ;
Il avait pour asile, il avait pour appui
Une blanche aubépine, une fleur, comme lui
Dans le grand ravage oubliée.
Ah ! pauvre enfant, pieds nus sur les rocs anguleux!
Hélas ! pour essuyer les pleurs de tes yeux bleus
Comme le ciel et comme l'onde,
Pour que dans leur azur, de larmes orageux,
Passe le vif éclair de la joie et des jeux,
Pour relever ta tète blonde,
Que veux-tu ? Bel enfant, que te faut-il donner
Pour rattacher gaîment et gaîment ramener
En boucles sur ta blanche épaule
Ces cheveux, qui du fer n'ont pas subi l'affront,
Et qui pleurent épars autour de ton beau front,
Comme les feuilles sur le saule?
Qui pourrait dissiper tes chagrins nébuleux?
Est-ce d'avoir ce lys, bleu comme tes yeux bleus,
Qui d'Iran borde le puits sombre ?
Ou le fruit du tuba, de cet arbre si grand,
Qu'un cheval au galop met, toujours en courant,
Cent ans à sortir de son ombre ?
Veux-tu, pour me sourire, un bel oiseau des bois,
Qui chante avec un chant plus doux que le hautbois,
Plus éclatant que les cymbales ?
Que veux-tu ? fleur, beau fruit, ou l'oiseau merveilleux ?
- Ami, dit l'enfant grec, dit l'enfant aux yeux bleus,
Je veux de la poudre et des balles.
Victor Hugo, Les Orientales.
O neno de Quíos
Alí o Turco pasou! Alí, como furacán de sangue e duelo,
o rastro dos seus pasos deixou en ruínas e en cascallos sobre o chan.
Quíos, a illa dos doces viños, de montañas e vales ondulados,
Quíos, a dos bosques de lentisco, que se ufanou nas augas retratada,
hora do Turco so o poder impío semella no medio do mar peñasco umbrío.
Baixo o bárbaro azoute do tirano que de duelo e de loito cubriuna,
é o seu antigo esplendor recordo van, é o seu chan feraz ermo deserto.
Os seus fillos onde están? Nobres caeron na lide desigual e funeraria,
e hoxe non turba no seu soño aos que foron planta humana na praia solitaria.
Pero, alí xunto ao muro do soberbio palacio derruido,
un tenro neno, candoroso e puro, pálido e dorido,
apoiado nunha árbore de oxiacanto inclina a cabeza afogado en choro.
Pobre neno, espido e pesaroso, a quen feriu co seu furor a sorte,
orfo, hélas! seica sen repouso, dí que pode no teu duelo distraerche?
Doce neno inocente, que busca a túa ilusión nos seus afáns?
Por que asome o pracer sobre a túa fronte, e en luxo de alegría engalánesche,
e morran as túas congoxas, eu dareiche o agasallo que ti escollas.
Que queres por que volvan os teus cabelos a embelecer en bucles arranxados
as brancas costas que se ornou con eles? Agora desaliñados
cal as follas do salgueiro caen chorosos, indo a empañar a túa fronte coas súas ondas,
e os teus azuis ollos tan fermosos vélanse, ai! baixo as suas hebras louras.
Que é o que pode disipar, criatura, dos teus pesares a tormenta escura?
¡Ah! Que pode alegrarche, pobre neno? Queres a flor que se suspende airosa
sobre o pozo de Irán fondo e sombrío, a flor de lis, máis bela que a rosa,
azul como os teus ollos, cuxo azul ao do ceo dese envexas?
Ou a froita da árbore admirable que un cabalo a galope tardaría
cen anos con empeño perdurable para cruzar a súa sombra, e non podería?
Ah, dei se sorrirás dándoche o ave que ao bosque anima coa voz máis suave!
Que queres, inocente criatura, para rir e prorrumpir en canto,
para arroxar da túa alma a tristura e da túa face a palidez e o choro?
Queres a bela flor marabillosa? Queres a froita do tubá saborosa?
Ou seica o ave de pintadas ás?
-Amigo, o neno grego respóndeme, quero pólvora e balas!
Canto debe a Grecia moderna aos románticos, a Byron, a Keats, a Hölderlin, a Víctor Hugo, a Heine, a Delacroix, a Chateaubriand a Göete? Como esta sacra terra fixo soñar e crear, loitar e sentir a filósofos, poetas, pintores, novelistas, escultores, revolucionarios…
Antes e despois foi motivo de veneración, admiración e inspiración, pero foi no romanticismo onde o amor por Grecia foi máis profundo. E de todos os románticos foi Lord Byron quen máis a amou. Loitou por ela, escribiu dela e morreu nela. En Mesalogui, á entrada do golfo de Corinto, fronte a Patras, está a estatua que os agradecidos gregos levantaron na súa honra. Aínda que sexa certo que o mellor poema de Byron tivera sido a súa vida, a súa poesía é o suficientemente boa como para que debese ser un pouco máis lida. Del é este poema á amada patria elixida titulado Himno a Grecia.
Cícladas illas, illas da Grecia,
que o mar Exeo coas súas ondas baña,
onde xurdise a materna Delos,
A ardente Safo, do amor mestra,
aquí pulsou a septicorde lira;
aquí de Alceo resoou o divino,
Dos vosos campos na verde alfombra
manto de flores primavera tende;
aínda lanza Febo sobre os nosos campos
Todo se eclipsa menos a vosa gloria;
o bronce morre e desfaise o mármore;
mais queda o nome do home guerreiro,
Queda de Lesbos a armoniosa lira,
a voz sublime do Esmírneo cego,
a do Teyo o galano ancián
Allende o Ponto, cuxas iras doman
do vago vento nas veloces ás,
de onde nace, onde morre o día,
voan os seus cantos.
Desde a cima do ergueito monte
de Maratón descubriredes o chairo,
e alá..., máis lonxe..., o inchado golfo
Noutro tempo, sobre aquela roca
un rei de reis contemplou altivo
o fondo mar que ante os seus pés fervía
As ondas cobren innumerable armada;
enche os campos multitude guerreira;
homes sen conto, da súa voz pendentes,calan atónitos.
Contounos Xerjes ao nacer a aurora,
contounoss logo ao expirar a tarde:
millóns eran ao raiar o día,
nin un á noite.
Onde os fortes, os guerreiros onde,
que ameazaban dominar a terra?
O eco só responderlle puido
Onde hoxe, oh, patria!, os teus preclaros fillos
armipotentes na lide sañuda?
Por que non soa nas tendidas praias
Xace no po a esquecida lira
e xa non latexa o corazón robusto.
Cando de gloria e liberdade o himno
Ai! Que me resta na miña dor inmensa?
Choro e vergoña pola patria escrava;
bañade en vagoas as que a Grecia oprimen
Ah, nin vergoña na vosa face, nin choro!
Descobre, ¡oh, terra!, o teu profundo seo,
e tres sequera dos trescentos brota...
Como o fragor dos torrentes, zumba
o das sombras vigoroso berro:
"Alzade vós a durmida fronte
Todos calades. Novos cantares soan;
enchede as copas de escumante viño;
bélicos himnos ao feroz entoe
Na vosa afronta durmiredes tenaces?
Por que non soa o belicoso canto?
Por que non emprende a falanxe altiva
Para fixar o pensamento alado,
Cadmo inventou os persoais signos;
dos arxivos conservades as letras,
non as súas fazañas.
Enchede as copas de escumante néctar,
bebede de Samos o ardente viño
que Anacreonte celebrase un día
Cantou Anacreón o amor e o viño,
cal do tirano Policrates servo;
mais era heleno Policrates: berce
¡Do Quersoneso vengador tirano,
rompe os lazos que nos ligan hora!
¡Cargue os teus brazos a pesada lanza,
Enchede as copas de escumante viño;
alá nas rocas da antiga Suli
quedan os restos de potente raza,
Quizá acharemos entre aqueles bravos
quen nos conduza á brava liza,
e tinto en sangue o fulminante ferro
Non dos francos esperedes axuda,
que reis teñen de venales almas;
libres fáganvos, para sempre libres,
Enchede as copas de escumante viño;
virxes dancen na selva umbría;
eu admiro o brillo dos seus negros ollos,
Mais, ai!, será que tan fermosos peitos
deban un día amencer cativos?
Será que cinga tan fermosos brazos
Conducídeme aos mármores de Sunio,
onde acompañen o meu laiar as ondas;
eu entón, cal moribundo cisne,
Nunca esta terra habitarán escravos;
arme as destras o fulmíneo aceiro;
caia en pedazos, de escumante viño,
Parece que Byron terminou dos gregos ata os collóns. Rifas, enfrontamentos, discusións interminables… Aqueles gregos heroicos do pasado xa non existían. Séculos de dominación otomá e desidia helénica, lograran sepultar a sacra antiga Grecia soñada polo poeta. Morreu venerado polo pobo grego e decepcionado do pobo grego.
Os amores e os soños desintegranse cando a realidade tócaos.
Hoxe é Nadal. Himnos e ritos ortodoxos retransmitidos pola tv grega. Sempre que asisto aos ritos da igrexa ortodoxa doume conta do terrible, angustiosa e tétrica que é a igrexa católica e o seu enfermizo ritual. Un ve pasar pola rúa a un pope coa súa muller e os seus fillos, e dáse conta de toda a tristeza que hai detrás dos curas católicos. Podes ver popes nos cafés, xogando cos paisanos ao backgammon, ou á cabeza dunha manifestación antiamericana como aquela a a que asistimos os catro galegos en Retzimnon, Creta, o día no que P. e P. confeccionaron no cámping a bandeira galega (a primeira bandeira azul, branca e vermella, que se manifestou na historia de Creta).
E dentro das igrexas ortodoxas os fieis falan, móvense, viven. Nas igrexas católicas, calan, rezan, inmobilízanse e morren.
Nas procesións ortodoxas a xente vai nun tropel alegre, vivaz e caótico, con ramos de oliveira e loureiro, flores e palmas. Teñen algo de dionisíacas. En Anoguía, nas montañas de Creta, o domingo de pascua, nunha procesión destas, á que asistimos “en representación do ateismo mundial”, as xentes botábannos desde as fiestras, auga de xasmín e pétalos de rosas, mentres os devotos gregos, literalmente alegres como pascuas, entoaban himnos baixo esa indefinible luz cretense. Nada que ver son esas tortuosas, ferintes e desapiadadas procesións católicas.
Nunha mesma rúa de Saraievo, antes de ser destruída, había unha sinagoga, unha mesquita, unha igrexa ortodoxa e unha igrexa católica. Visitei os catro templos un detrás doutro, e o único que daba pavor era o católico. O seu Cristo sanguento e torturado, a súa dolorosa co corazón cravado por sete puñais, a súa santa Lucia cos ollos nunha bandexa, a súa Piedade: unha muller co cadáver o seu fillo no colo, os seus pendóns morados… Morte, tortura, tristeza, dor, escuridade, silencio… Ata as azucenas teñen un cheiro triste nas igrexas católicas.
Quíos. O 25 de decembro, en Grecia tamén é día festivo, está todo pechado. A pequena cidade aparece baleira e tranquila.
Como ninguén é capaz de asegurarnos que hai barco, consultámolo nun cíber. O barco sae para Çesme ás cinco da tarde, pero do 26.
Outra noite aquí. Para que cambiar o hotel ?
“Xenos”, co nome que ten sería unha bobada. Onde mellor van estar os “estranxeiros”?
Rúas baleiras con sabor a sangue ocre.
Os mercados pechados sofren un abandono que lles resulta inexplicable. Estreitas rúas con vestixios turcos, como pegadas dun pasado aínda non resolto.
Mar con cans, sae o sol. Mar con pescadores, ocúltase o sol.
Edificios de aspecto helénico.
A casa antiga onde nos hospedamos fai anos, cando aquel grupo metade galego metade vasco dirixiámonos a Esmirna, agora é un luxoso hotel cunha moderna cafetería. Tomamos un martini nela, e lemos a Odisea en voz alta. Supoño que será como unha pregaria polo tempo perdido. Entón era verán e recordo que aquela noite un forte vendaval movía ameazadoramente as grandes ventás. Aquela casa era fermosa. Alí, nun extremo da suave bahía.
Era unha casa grande, de planta baixa e primeiro. Unha casa antiga, de balcóns e contraventás de madeira escura. Quizais tiña unha palmeira máis alta que a casa. E se non a tiña invéntoma, porque obviamente era unha desas casas que necesitan absolutamente unha palmeira ao seu lado. Agora é unha merda. Unha desas merdas condenadas á reforma perpetúa. Unha desas merdas que ninguén recordará, sobre a que ninguén escribirá, que nunca quedará no recordo de ninguén á que irán turistas sen alma a facer o burro. Será máis rendible, pero será só unha merda máis rendible.
Terraceo no parque. Tempo, moito tempo. Tempo lento, bendito sexas. Tempo que se move como unha tartaruga de chumbo. Marabilloso tempo que dura o dobre do outro tempo. É como ter dous tempos ao prezo dun. Tempo no que che dá tempo a facelo todo, e aínda che sobra. Ese tempo no que a xente sen alma abúrrese. Tempo de barcos que non parten, de trens que non chegan, de avións que non voan, de noites invernais…
Tempo de libros e música, de cadernos, de ensemesmamentos, tempo de palabras con ás, tempo con sabor a chocolate negro, con cheiro a bizcocho e canela, tempo de raki que incendia a lingua con chamas de anís, “tempo de falar a media voz”...
¡Oh, a gran comida de Nadal!
Pero estamos en Quíos. E neste día ninguén come fóra da casa. O que quere dicir que será difícil atopar un restaurante aberto. Cousa que tamén buscan grupos de soldados aos que lles tocou pasar o Nadal nalgún deses “feros” destacamentos de “palikaris” dispostos a morrer pola patria a mans do infiel otomán.
Indícannos un restaurante que está mesmo detrás do noso hotel, “Elliniki Kousina”. Desde o balcón da habitación vese o comedor do “restaurante de auténtica comida tradicional grega”. É un sitio cutre, e como no Nadal non debe comer moita xente fóra da casa, o que ten no expositor é bastante reducido, requentado, pobre e pouco. É a peor comida de Nadal da miña vida. Pero ten a súa graza comer así un día tan sinalado.
Provinciana tarde de festivo. Os pubs do paseo marítimo énchense,
Poderíase escribir un haiku.
Este é o meu 5,7,5, sen rima:
parte á noite o día.
A melancolía dos atardeceres dos domingos é azul de brisa que che acariña a cara. O azul é añil porque o ocaso é mediterráneo, e para os hindús o añil está relacionado cos acontecementos da vida e coa intuición. Ese vento convértese, á beira do mar, nun barco que se adentra na noite levándose a bordo o día e a luz, deixándonos baleiros e na escuridade.
Beber cervexa amarga para mitigar esa desolación amarga. A espuma que deixa a resaca das ondas golpeando contra os cantiis negros, e a cervexa, convértense en neve que nos fala do inverno no que sucede todo, e de como con cada grolo de cervexa e de tempo aumenta o frío que se sente na alma.
E no medio a “zarpa” fera da tristeza que sempre provoca os barcos que se van.
Publicado por Café UF en 8:24 p. m. No hay comentarios:
UNHA VIAXE, VIAXE. (VII), Atenas-Pireo-Barco Quíos
Martes 24 de decembro
O almorzo no hotel resultou un triste espectáculo. Unha familia de gregos, pai, nai, dous fillos adolescentes e unha nena pequena, arrasaron literalmente o bufé. Non comeron aos cociñeiros porque se puñan corazas cada vez que saían da cociña para repor existencias.
Ante o asombro do resto do comedor, composto case na súa totalidade por orientais, aquela xentiña grega devorou vinte e oito ovos cocidos, dezanove croissants, dezaoito bolos de pan, sete racións de manteiga, quince racións de marmelada, doce de mel, cinco litros de zume de laranxa, trinta e dous tés, corenta e cinco pasteis e quince iogures, olivas, tomates, pepino etc.
O reconto do engulido foi feito pola pobre camareira que atendía o comedor. Aínda que facía xa moito tempo que todos terminaramos o noso almorzo normal, ninguén se moveu do seu sitio, porque a actuación da familia troglodita era digna de verse.
Cando terminaron, facendo xestos que indicaban que ainda quedaran con algo de fame, todos aplaudimos a fazaña.
Dado que a austera familia estaba relativamente delgada había que pensar que, unha de dúas, ou non almorzaban todos os días así, ou que unha solitaria con cinco cabezas posuía a aquelas xentes parcas no xantar. Dado que esta última causa era pouco probable, había que decidirse porque o resto dos días que non estaban no hotel Aquileas,almorzaban un un por cen (ou menos) do que lle apetecía. Ou sexa que pasaban un fame matinal máis grande que o Partenón.
O que máis me asombrou é o feito de que os pais non sentisen vergoña do espectáculo que estaban dando. E que non lle importase que todos os que estabamos asistindo a aquela frugal representación pensásemos que o resto do ano aqueles desapiadados proxenitores, sometían aos seus devoradores vástagos a unha brutal carencia alimentaria. Se toda aquela comida cabía nos seus estómagos, con qué os enchían cando non estaban en hoteis de bufé libre?
Que xentiña! Para matarnos de vergoña allea.
Imos andando ata a praza Omonia. Queremos visitar o que queda do mítico café Neón.
Agradable sorpresa: aínda que que cun toque refinado que o antigo non tiña, volveu a ser o café clásico que nunca debeu deixar de ser.
O Neón foi o café máis famoso de Atenas. Case un século de vida ata que unha desas cadeas hostaleiras que converten en lixo alimenticio e económica todo o que tocan, inflinxiulle unha reforma que algúns cremos que sería mortal de necesidade. Pero ao entrar agora puidemos comprobar que a reforma última volve respectar a idea do vello café, ata mantén algúns elementos da decoración do antigo Neón.
Os cafés son as igrexas dos laicos, as sinagogas dos revolucionarios, os templos dos artistas, as capelas dos namorados, as pagodas dos amigos, as mesquitas dos conspiradores.
Deben ser protexidos e respectados como a uténticos monumentos, como pontes baixo os que pasa a vida toda, como murallas que nos protexen do noxo individualista dos fogares, do cansazo e a monotonía das fábricas, do frío da soidade.
Baixo a praza de Omonia collemos o metro cara ao Pireo. O porto máis famoso do mundo. Desde que Temístocles decidiu, cinco séculos a.C., que sería o porto de Atenas, mantivo ese privilexio ata hoxe.
Aínda que pasou por momentos de escuridade nunca deixou de ter esa resonancia que lle dá os grandes acontecementos que viviu. Aínda que O Pireo é unha cidade distinta a Atenas, debido a que os seus centros urbanos xa están unidos, practicamente funciona como un dos barrios da grande cidade.
Desde a guerra do Peloponeso ata “Os mozos do Pireo”, este porto foi un lugar mítico. Hoxe é unha cidade de case douscentos mil habitantes, e o gran porto do mediterráneo. Desde aquí saen diariamente os barcos regulares que comunican coas infinitas illas que ten Grecia. Tamén o tráfico de cruceiros é intenso. Ao que hai que sumar o dos barcos comerciais cara ao Mar Negro, Oriente Medio, Suez…
Cando o visitou Chateaubriand a principios do S. XIX apenas tiña unha poboación de trescentos habitantes, en 1895 xa tiña cincuenta mil.
En 1922 os turcos incendian e arrasan Esmirna. Este acontecemento provoca que cheguen as primeiras ondas de refuxiados esmirnenses a Atenas.
Ao ano seguinte Grecia e Turquía asinan o Tratado de Lausana. Uns dos acordos deste tratado consistía en desprazar aos gregos (1.200.000) que vivían en territorio turco, a Grecia, e os turcos (600.000) que vivían en territorio grego, a Turquía. A separación foi unha atrocidade, realizouse en base á relixión. E debido aos longos séculos de convivencia, en moitísimos casos a relixión xa non coincidía coa etnia. Había gregos que se converteran ao islán, e turcos que se cristianizaran.
O gran poeta Premio Nóbel, Yorgos Seferis, foi un dos gregos desprazados que tivo que deixar Esmirna. O seu poema “Negación” fai referencia a ese triste feito. “Na praia escondida / Branca como unha pomba / Deunos sede ao mediodía / Pero a auga era salgada / sobre a area loura / Escribimos o seu nome / Bela soprou a brisa / E borrouse o escrito / Con que corazón, con que alento / Que desexos e que paixón / Tomamos a vida nosa ¡que erro! / E cambiamos de vida”
Debido a este terrible suceso que os gregos chaman A Gran Catástrofe, O Pireo triplicou a súa poboación. En Grecia vívese unha situación insólita: de cada catro gregos, un é refuxiado.
Os gregos desprazados, sobre todo de Esmirna (Izmir), Istambul, Pérgamo, etc., levaban miles de anos vivindo en Asia Menor. Co seu desprazamento trouxeron a Grecia unha cultura que se foi formando en contacto cos distintos pobos cos que convivían nas costas exeas da península de Anatolia: armenios, sefarditas, xitanos, árabes…, e sobre todo turcos.
O maior tesouro que trouxeron con eles foi ese marabilloso “rembétiko”, quizá o máis importante de todos os xéneros musicais gregos, que cambiou a súa música dándolle ese peculiar ritmo lento 9/8. O rembétiko fundamentalmente veu de Esmirna (sempre Esmirna), cidade da que chegou a ser sinónimo.
En Esmirna, nos café de Basmane, de Alsancak, de Kemeralte… tocábase e bailabase o rembétiko, e bebíase raki (uzo) con pratos de pepino salgado e de smek (chachik).
Tamén procede de Esmirna a danza “zeybekiko”, que está na orixe do rembétiko. Toma o nome dos “zeybeks” (mercenarios nin gregos, nin turcos, nin xitanos que vivían nos outeiros de Esmirna).
O zeybekiko é unha danza individual. Foi adaptada polos gregos e os turcos que a desenvolveron de forma distinta. Os pasos deste baile son todos improvisados o que provoca a posibilidade de que aparezan asombrosas expresións individuais.
Así, centos de miles de gregos de Asia Menor, sen máis pertenzas que o posto, instaláronse como puideron nos arredores das cidades de Grecia, e en O Pireo gran cantidade deles.
Sen traballo, sen diñeiro, estrañando a súa bela e afastada cidade, reuníanse polas noites nos cafés para beber, consumir droga, planificar algún delito de supervivencia, recordar a algún amigo encarcerado, destilar a nostalxia da súa perdida cidade ou cantar algún amor desgraciado.
O rembétiko é un tango bébedo, un fado narcotizado, un blues mediterráneo. É a música da dor esquecida ata a mañá seguinte. E co novo día non queda outra cousa que facer máis que esperar a noite para que a música volva traer o esquecemento do desarraigamento, o recordo dos días felices na amada Esmirna, para sempre perdida.
Desde que chegou a Grecia o rembétiko viviu nas marxes nas que vivían estes gregos desprazados. Todas as ditaduras prohibírono, todos os ben pensantes desprezárono, todos os relixiosos condenárono. Pero as raíces que botara nos tugurios do Pireo, de Tesalónica, de Atenas… eran as da dor, e éstas son difíciles de arrincar.
Eu creo que se conservou pola pena, pola nostalxia que os esmirnenses sentían da súa cidade. O único consolo daquela terrible perda, a única forma de seguir vivindo na súa afastada cidade era o rembétiko. Todo o contubernio de autoridade establecida, non foi capaz de acabar con el, porque el, era a verdadeira droga, o único narcótico que lles aliviaba da irreparable perda.
Con Vasílis Tsitsánis o rembétiko alcanzou o ceo (ou o inferno). Despois foi redescubierto por cantautores e intelectuais. E con Hachidakis e sobre todo Teodorakis chega ao seu límite. Botou raíces en O Pireo, pero chegou desde Esmirna.
Paseando por este porto un ten a sensación de que hai enl algo asiático, esmirnense. Neses vellos rembétikos, cos seus letreiros nos que están pintados buzukis e rosas de sangue, que se atopa un ao dobrar calquera esquina. Como nas vellas e amareladas postais da Esmirna antiga. O ritmo da vida, o aspecto da xente, o tipo de comercios, as casas, os café, as comidas… e a mesma música. A alma de O Pireo e a de Esmirna parécense como dúas irmás que deixen de falarse.
Ao saír da bonita estación de O Pireo, que chega ata o mesmo porto, dirixímonos a unha das moitas axencias que venden os billetes dos barcos que van ás illas. Ao final decidimos ir a Quíos e non a Mitilene. En caso de ter problemas, Ahmet está máis cerca. Talvez á volta vingamos por esa illa. Aínda que empezo a pensar que hai unha maldición que xamais me permitirá pisar esa Eresso. Vin a illa desde o monte que hai en fronte, na costa turca; estiven en Ayvalik disposto a coller o barco con Ahmet e a familia, plan que este botou abaixo debido ao prezo desmesurado dos billetes; pasei en barco ao seu lado camiño de Istambul a primeira vez que vin a Turquía; planifiquei esta viaxe co obxectivo de estar nela uns días; pero todo inútil… Algún deus está empeñado en que non chegue nunca a pisar esa terra. Pero que outra cousa podo facer máis que intentalo?
O billete de Atenas Quíos en camarote custa 60 €.
O barco sae ás cinco da tarde desde o peirao 2.
É un erro comprar o billete con cabina porque de madrugada espertaranche en pleno soño para avisarche de que chegaches a illa. Ese diñeiro da cabina é mellor gardalo para coller unha habitación nun hoteliño. No verán un pódese aforrar o diñeiro do camarote e o do hotel, pero no inverno é mellor aforrarse só o do camarote.
Decidimos ir cara ao peirao onde está atracado “noso” barco, o Lissos. Ten o nome da cidade do suroeste de Creta porque a naviera é cretense.
Fai sol, ata fai calor. Resulta extrañísimo vivir un vinte e catro de decembro sen choiva e sen frío, co ceo azul, en camiseta de manga curta e buscando a sombra.
Instalámonos nun café que hai cerca. Na súa bonita terraza, lemos, escribimos e conectámonos a internet para ver se o estado español xa é unha república, se xa se expropiaron os bancos que estiveron sangrando ao país e aos cidadáns durante décadas e agora que non poden xa quitarlles nada máis a inánimes pagáns, piden axuda aos estados, se os pobos da península xa son libres, se os obreiros deixaron de crer nos Reis Magos, e se os Reis Magos (e os do sangue máxico) foron expulsados ao exilio das grandes estupideces, se as mulleres deixaron de esperar a príncipes azuis, e se os homes deixaron de tratar ás mulleres como raíñas da súa propiedade no canto de como cidadás. En fin, pasamos o tempo buscando utopías. Persoalmente prefiro seguir lendo a Homero.
Xa sei que o home é algo que ten que ser superado. Pero supérase (ou de-supera) con tanta lentitude, que fai tempo que perdín toda esperanza e todo interese nel.
Só interésanme os xenios ou os bondadosos. A inmensa masa que está entre estas dúas minorías, e da que ao fin depende todo cambio, abúrreme, asquéame e provócame un desprezo que me sae do máis profundo da alma. Xa sei que só é culpable de deixarse idiotizar polo poder que os necesita idotas, pero, ao fin, son culpables de deixarse idiotizar.
Subímonos ao Lissos. É un barco máis vello que o que nos trouxo de Ancona, pero está cheo de lugares de lecer. Ten dúas cafeterías, un bar, un restaurante de luxo e un autoservicio, un decadente salón de baile, no penúltimo piso, na popa, ten unha terraza con bar…
Todas as paredes están cheas de fotografías, mapas e recordos de Creta.
Viaxa bastante xente, volven a Quíos e Mitilene para pasar a ponte de Nadal nos seus lugares de orixe. O barco só para nesas dúas illas, que son das máis grandes de Grecia. En Grecia parece que non se celebra a Noite Boa e si o día de Nadal, por iso viaxan nesta noite. Tamén viaxan orientais, están en todas partes.
Desde a cuberta de arriba vemos toda a cidade de O Pireo enfronte, e o gran porto a todo o ancho, é impresionante. Cando partimos, ás cinco, atardece.
Logo de percorrer todo o barco dicímonos polo estraño salón do piano. É unha sala circular cunha pequena pista de baile no medio iluminada por unha gran araña de cristal. Ten unha galería-palco a longo de todo o círculo que se ensancha nun escenario cun piano de cola. Recorda a unha bomboneira forrada de visiños cor crema ao estilo do Hollywood dos anos trinta.
Sentámonos nunha das mesas da galería, a máis próxima ao piano. Foi pura intuición, pois ao cabo dun momento, un adolescente oriental subiu ata o piano, e animado pola súa nai, brindounos un concerto de Brahms que deixou á sala muda. Cando termino houbo un espontáneo e clamoroso aplauso. O xaponés baixou a escaleira rindo e saudando, seguido pola súa orgullosa nai… E alegrounos o día.
A viaxe deslízase tranquila e suavemente. Entramos no mar Exeo que é como traspasar a porta do verdadeiro fogar.
Chamada desde Galicia á cuberta do Lissos que navega polo Exeo. A familia afastada, reunida ao redor da mesa de Noite Boa, navegando polo cosmos infinito a bordo dun pequeno e esquecido planeta, co Atlántico a estribor.
Boto de menos os bolos de vento de cabaza. É o sabor máxico do Nadal. Cominos todos os Nadais da miña vida. Esta será a primeira en que non o faga. O meu Nadal son eses bolos de vento de pel tostada e carne laranxa. Todo o demais é algo alleo, estraño. Non os venden nas pastelerías, só se poden comer na casa familiar. E nunca noutro tempo que non sexa o Nadal. E ese sabor é único e ninguén é capaz de copialo. Unha vez M. fíxoos na súa casa, seguindo tamén unha receita familiar. Tiñan outra forma, outra textura, outro sabor. Aínda sendo unha boa reposteira, os seus bolos de vento de cabaza perderan para min a máxia.
Esas receitas antigas que as familias conservan, dependen de moito máis que da calidade culinaria de quen as cociña. Hai como un idioma de sabores que chega ata nós desde as raíces do tempo. Un idioma silencioso transmitido de nais a fillas desde o principio do que somos, un río de sabor que cruza as mans femininas de xeración en xeración ata chegar ao noso padal. E como en calquera idioma, tamén este ten a súa primeira palabra, a súa palabra talismán, a súa palabra imprescindible. No idioma galaicogastronómico dos sabores, o doce de cabaza é a palabra imprescindible, esencial, irrenunciable. A primeira vez que o meu padal pronunciouna foi das mans da miña avoa, logo da miña tía, logo da miña nai, das miñas irmás… Pero viñan de moi atrás no tempo. A avoa da miña avoa xa os facía. Así ata chegar aos árabes españois que foron os primeiros. E cando os expulsaron a eles, a sublime receita quedou en mans dos xitanos. Parece ser que deles se estendeu aos paios. Non se como chegou ata a miña familia, é posible que a través dos xudeus de Ribadavia e Arnoia de onde provén a familia da miña nai, ou quizá dalgunha xitana agradecida coa especial xenerosidade que cara a eles sempre mostraron os meus antepasados.
Outro prato que adoitaba facer a familia da miña nai, son as gachas doces coa marabillosa variante galega de utilizar fariña de millo, curiosamente outro prato xitano. Quizá sexan eses sabores que tanto aprecio os que alimenten esa parte de alma xitana que teño, ancha como o mundo.
É posible que teña que asistir agora á caída en desuso dos bolos de vento de cabaza, como tiven que asistir á morte (ou á caída en desuso), na miña familia, do idioma materno da miña nai. Ela foi a primeira bilingüe da súa familia. Os seus netos son xa exclusivamente falantes dunha lingua allea.
Pero só morre o que non é capaz de manterse vivo. A nosa debilidade e a nosa covardía, a nosa indolencia e a nosa enfermiza indeferencia, foron a vía pola que nos inmolamos como pobo. Deixámolo roubar todo, perder todo. Asistimos pasmados (e aquí están todas a acepcións desta palabra) á perda de todo os que nos facía diferentes, únicos. E se son sincero creo que este pobo “non nato” desaproveitou todos os seus momentos. E agora xa non hai momentos, agora xa é tarde para todo.
O meu doce de cabaza tampouco será capaz de de sobrevivir á brutalidade dun mundo de doces industrializados, de doces alleos, de doces vendidos, de doces dos que desapareceron as mans afectivas e foran suplidos polas manquinas compradas. Un mundo onde as xentes e os pobos deixáronse seducir polo superfluo, o banal, o ficticio, o estándar, e deixaron que podrecesen as súas raíces crendo que ese follasco oco ía servir para resistir calquera vendaval. Árbores mortas que se manteñen en pé por costume, e que derrubará a máis cansada das brisas.
Perdín o idioma que tiven, e perdín, a xustiza e igualdade que non fomos capaces de conquistar, o estado que nunca tivemos. E o que é peor, perderei tamén os bolos de vento de cabaza, co seu sabor exacto de atardecer frito, de xestos mil veces repetidos de muller en muller ata chegar onde o tempo desvanécese, de porción de nube densa dourada na tixola, con sabor a canela. E que ninguén se crea que isto é o menos importante. É igual de importante, porque é o mesmo.
Ser covarde é un vicio, e ser débil é unha enfermidade. O que se deixa roubar un botón sen reaccionar, déixase quitar o traxe pola mesma covardía. É triste, doloroso, desolador, asistir a esta agonía lenta dun pobo.
Pensamentos tristes para que os deuses non sentan envexa dunha felicidade que poderían crer provocadora, esaxerada e ofensiva.
Está ben que me de conta disto na cuberta do Lissos, no mar Exeo, a piques de chegar á patria deses homes que aínda non se deixaron roubar nin idioma e nin lukum.
Pero esquezamos as desgrazas que xa non teñen remedio. Hoxe beberemos tintos de Creta deses que che fan esquecer o que parece inesquecible. E comeremos doces gregos de sabores descoñecidos, que chegan ata min desde lugares alleos, estraños, inexplicables. Idioma de sabores que non herdei, que non aprendín, que ignoraba que existisen. Pero dos que gozo coma se fosen meus.
Cea de luxo para unha boa “noite boa”, todo “á cretense”. E o rico viño de “Jania”, o porto que os veneciáns tiñan en Creta, ao que lle chamaban Cadía.
Todo o que no resto da terra ten sabor, en Creta ten o dobre de sabor. E este barco é como un pobo de Creta, e ten o nome dun pobo de Creta.
Ao saír do restaurante, nunha luxosa caixa dentro dunha luxosa bolsa, a amable dirección do Lissos regálanos unha sofisticada botella co mellor aceite do mundo (de Creta naturalmente).
Uns coleccionan bolboretas, outros coleccionan cunchas, outros amores, ata hai quen colecciona tristezas, eu colecciono lugares. Lugares dos que me fago súbdito e amante. Gárdoos no meu corazón, e vivo neles. Esmirna, Pitane, Retzimno, Delfos, Padrón, Ocaklar, O Porto, Van, Rapallo, Toledo, Anoguia, Goreme… Varios deses lugares están en Creta. E dous dos artistas que máis aprecio, O Greco e Kazantzakis, son cretenses. E tamén diría que Toledo é cretense, porque é O Greco.
Se penso na tolemia triste do Nadal en Galicia, da que por sorte este ano libreime, embárgame unha felicidade indescritible. Poucas cousas odio máis na vida que o Nadal. Desde que teño recordos, esas datas sempre me pareceron horribles. Sempre me deprimiron, me entristeceron, desesperáronme. Todo nelas é falso e cruel. Xamais puiden gozar dos meus xoguetes sen sufrir a tristeza de quen non os tiñan, xamais puiden entender eses abundantísimos banquetes, cando había xente moi preto pasándoo mal. E as compras, os agasallos, os desexos de felicidade e boa ventura que as xentes diríxense ata que acaban as rebaixas.
O Nadal é a maior das aberracións.
Primeiro porque se celebra o nacemento de alguén que nunca existiu.
Segundo porque se celebra o nacemento dun mito que fose moito mellor que non se tivese creado.
Terceiro porque os crentes (que son os que nos embarcaron nesta aberración) celebran todo menos o nacemento dese mito.
Cuarto porque os non crentes súmanse ao aquelarre con máis intensidade aínda que os crentes.
Quinto porque esa festa cristiá converteuse no maior malgasto consumista que poida concibirse.
Sexto porque a pobreza, o fame, a enfermidade, a soidade, e a infancia abandonada, por contraste con esa felicidade ficticia e ostentosa, vólvense insoportables.
Sétimo porque a esa caterva indesexable de famosos e futbolistas dáselle por visitar nesas datas aos pobres, enfermos e desamparados, tratando descaradamente de lavar a súa conciencia con premeditación anual.
Nunca pasei fame, nin fun pobre, nin pasei uns Nadais enfermo, nin só, nin tiven unha infancia sen amor, pero toda a mina vida sentín o Nadal como unhas datas insoportables. Nunca quixen participar nesa monstruosidad de sentimentos atopados. Nunca fun feliz en Nadal. Por iso agora, no Lissos a miña felicidade non ten límites. Estou fóra do lugar no que menos quixese estar nestes momentos, e no lugar no que máis quixese estar nestes momentos.
Ás veces a vida é así de perfecta.
¡Ah, o bo de non viaxar en avión! Todo é lento. Achégaste aos lugares mentres ceas, e despois vaste a dar un paseo polo barco, e logo a tomar un té á cafetería, e charlas tranquilamente, e les, e pensas, sobre todo aproveitas para pensar. En avión sempre estás chegando, sen tempo a nada. Para que quere “gañar” tanto tempo a xente? E gañarllo a quen, contra quen, á conta de que, para estar onde, facendo que, sentindo que? Esa présa toleada para non chegar a ningún sitio. Van correndo para facerse fotos que ensinarán a quen non quere velas. E todo rápido, rápido. Gústame imaxinalos filmados por unha cámara rápida, cenital, apresurados como nas películas de cine mudo, chegando rápidos a Cancún, ou ao África Central, ou a Mikonos, dándose bronceador a velocidade oito fotogramas por segundo, devorando almorzos, asándose ao sol, gritando “pataca” ou “Wiky” diante dunha cámara parva, bailando o moreno en discotecas charramangueiras, bébedos, a toda hostia, sen respiro, sen pensamento. Subindo as escadas do avión de volta coa velocidade, non do cine cómico senón do cine patético. E chegando á súa rutina de todos os días, onde todo cóbrase a lentitude da morte. E xa se inventaron outra enfermidade: “a depresión post vacacións”.
E iso véndenllo como “cultura do lecer”.
Espero que a crise, no canto de cebarse cos pensionistas, os parados e os inmigrantes, sexa desapiadada con eses inmensos rabaños de turistas que arrasan os países, as culturas e a natureza; que os deixe en casa durante uns anos, para darlle un respiro ao planeta, para non sacarlle as cores á Terra.
A clase media non merece compasión.
Publicado por Café UF en 12:54 p. m. No hay comentarios:
Entradas más recientes Entradas antiguas Página principal
Suscribirse a: Entradas (Atom)
Unha Viaxe, Viaxe I
Unha Viaxe, Viaxe I (Vigo - Barcelona)
De xardíns, terrazas, cafés...
CEN ANOS CON CHAPLIN
3ª Mostra de Canción de Autor, UTOPÍA SON III
Tema Sencillo. Con la tecnología de Blogger.


document_lang: gl

langs: es es als gl gl da en gl en gl gl en es gl gl gl es es gl gl gl gl gl fr es es en cs es cs es es es es es gl gl cs it es es es cs es es es es it es es es gl es es de es es es es it es es es gl gl es es cs es es es it es es es cs es es es ca als gl gl es gl gl gl es

text:
Recitais de poesía, lecturas, presentacións de libros, teatro, marionetas, circo, cursos de baile, música, ioga, gastronomía, idiomas... No CAFÉ UF sempre se reuniu dunha forma estable gran cantidade e colectivos. Desde unha radio pirata que durante un tempo emitiu desde aquí a un colectivo anticonsumo, desde unha tertulia de literatura, a un club do viño, desde un colectivo de ciencia ficción a un coro...
O compositor de Ne me quitte pas, considerada a mellor canción en francés do século xx, é recoñocido como mestre  que soubo xuntar literatura e música.
BREL, O TORMENTO E A ÉXTASE
“Na vida dun home hai dúas datas importantes, a do seu nacemento e a da súa morte. Todo o feito entre esas dúas datas carece de importancia”. De ter crido as palabras de Jaques Brel, agora estariamos a facer calquera outra cousa menos recordalo. Por sorte, durante a súa estanza entre nós aprendemos a non crer demasiadotas cousas que afirmaba  cando non contaba ou escribía o que despois cantaría. Brel, cínico Mestre dos xogos dos equívocos e elegante mintireiro, adoraba contradecirse e cambiar de opinión. “Só os imbéciles non cambian nunca de opinión”.
Razón tiña : os que opinaban en superlativos sobre a súa obra tiñeron tempo de meditar e cegar a conclusións maiores. A beleza proxima, provocadora, que entón estremecía mostrouse, co paso do tempo, como unha das visións máis lúcidas e perturbadoras da esencia humana, coas súas contradicións e temores, mesmo coas súas maldades pero sempre con toda a súa ternura.  Ese ser humano ás veces ridículo e depresivo. Ás veces cordial, tenro ou seductor, sempre desconcertante, que levamos dentro e que soubo sacar a relucir para o noso solaz e rubor coa facilidade que só algúns xenios pouseirón.
“Sen ningunha outra razón que a que contén estas palabras que Miquel Jurado escribiu sobre Jaques Brel, decidimos realizar este TRIBUTO A BREL.
Durante os meses de Maio e Xuño poderanse ver no UF películas, documentais, concertos filmados, recitais, concertos en directo, unha exposición de pintura dedicada…
Foron creados tamén tres cócteles na súa honra, e mesmo unha cervexa co seu nome.
Publicado por Café UF en 5:30 p. m. No hay comentarios:
Entradas más recientes Entradas antiguas Página principal
Suscribirse a: Entradas (Atom)
Unha Viaxe, Viaxe I
Unha Viaxe, Viaxe I (Vigo - Barcelona)
De xardíns, terrazas, cafés...
3ª Mostra de Canción de Autor, UTOPÍA SON III
Tema Sencillo. Con la tecnología de Blogger.


langs: gl es als gl gl de pt gl en gl gl gl gl es gl gl es gl es pt pt gl gl gl es es gl gl gl gl gl fr es pt es cs es cs es es es es es gl gl cs it es es es cs es es es es it es es es gl es es de es es es es it es es es gl gl es es cs es es es it es es es cs es es es ca als gl gl es gl gl gl es

text:
Café UF: CEN ANOS CON CHAPLIN
Recitais de poesía, lecturas, presentacións de libros, teatro, marionetas, circo, cursos de baile, música, ioga, gastronomía, idiomas... No CAFÉ UF sempre se reuniu dunha forma estable gran cantidade e colectivos. Desde unha radio pirata que durante un tempo emitiu desde aquí a un colectivo anticonsumo, desde unha tertulia de literatura, a un club do viño, desde un colectivo de ciencia ficción a un coro...
“La vida no es significado, la vida es deseo”
O día 2 de febreiro de 1914 estreábase “Making a living”. No reparto estaban Charles Chaplin, Chester Conklin e Alice Davenporto. No 2014, cen anos despois, sabemos que naquel preciso momento facía acto de presenza un creador que sería unha achega fundamental á historia do cine, e converteríase nun do os artistas fundamentais non só do S. XX, senón de toda a historia.
Nos 53 anos que van desde 1914 ata 1967 no que estrea a súa última película, “A condesas de Hong Kong”, Charles Chaplin crea unha obra inconmensurable, xenial, única, imperecedera. E logrou, ademais, o milagre tan poucas veces conseguido, de realizar unha obra capaz de fascinar por igual tanto ás minorías culturais máis esixentes como ás masas.
A súa creación do personaxe de Charlot é quizá o icono máis famoso do último século, un mito que traspasou as pantallas e as culturas e quedouse a vivir coa xente na súa vida diaria en calquera lugar do planeta. E é quizá esta presenza continuada no tempo, esta proximidade familiar a que fai que non nos deamos conta da inmensidade, a complexidade e a profundidade da súa obra. Desa obra clásica que como todas as grandes creacións do home axúdanos a entendernos e entender o mundo.
Para celebrar este centenario, o cineclub UTOPÍA CINEMA proxectará no CAFÉ UF todos os domingos luns e martes dos meses de outubro e novembro 7 largometrajes, 12 curtos de 20 minutos cada un, e un documental.
“UNA MUJER DE PARÍS” 1923.
Dirección, guión e música de Charles Chaplin.
Segundo largometraxe e primeiro drama de Chaplin no que interpreta un pequeno papel. Neste filme que dirixiu para a United Artists, productora da que el foi un dos seus fundadores, Chaplin mediante unha historia de amor tráxica, ataca duramente os prexuicios e a hipocresía da alta sociedade francesa.
“LA QUIMERA DEL ORO” 1925
É unha da suas obras mestras, a película coa que o propio Charles Chaplin dixo que quería ser recordado. Considerada unha das grandes obras da historia do cine , foi estreada o 26 de xuño de 1925, foi reestreada en 1942 nunha versión sonora á que Charles Chaplin engadiu a voz en off do narrador contando tamén cun acompañamento musical.
Modern Times é um filme de Charles Chaplin, em que o seu famoso personagem "O Vagabundo" (The Tramp) tenta sobreviver em meio ao mundo moderno e industrializado. É considerado uma forte crítica ao capitalismo, bem como uma crítica aos maus tratos que os empregados passaram a receber depois da Revolução Industrial.
Nesse filme Chaplin quis passar uma mensagem social. Cada cena é trabalhada para que a mensagem chegue verdadeiramente tal qual seja. E nada parece escapar: máquina tomando o lugar dos homens, as facilidades que levam a criminalidade e a escravidão. O amor também surge, mas surge quase paternal: o de um vagabundo por uma menina de rua.
Publicado por Café UF en 10:14 p. m.
Entrada antigua Página principal
Suscribirse a: Enviar comentarios (Atom)
Unha Viaxe, Viaxe I
Unha Viaxe, Viaxe I (Vigo - Barcelona)
De xardíns, terrazas, cafés...
CEN ANOS CON CHAPLIN
3ª Mostra de Canción de Autor, UTOPÍA SON III
Tema Sencillo. Con la tecnología de Blogger.