langs: es gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt ca ro es ca es ca gl gl gl gl gl es es gl gl gl es ca es gl gl ca gl gl gl es es gl gl pt ca gl gl gl es es en gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl ca gl gl gl gl es en fr en en en ca gl en oc ca es pt fr pt es pt fr ca gl pt en oc gl en gl zh pt pt gl en es pt pt pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
O polifacético Criterio Fotográfico de Xavier Miserachs - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
A Fundació Catalunya-La Pedrera, con sede nos espazos da Casa Milà de Gaudí, segue a artellar
a tarefa de dar a coñecer os traballos e os días de fotógrafos radicados na cidade de Barcelona,
ou que tiveron esta vila como foco principal dos disparos das súas cámaras. A Colita, a Pomés e
outros, segue agora Xavier Miserachs, un dos innovadores da fotografía nos escuros e longos
anos de pedra da ditadura. Pode unha imaxe condensar un relato enteiro?
Vista dunha das salas de Epíleg Imprevist
Xavier Miserachs. Epíleg Imprevist. La Pedrera
Comunicar, explicar, sugerir, enseñar, mostrar, de una manera universalmente comprensible, parecían ser las motivaciones últimas de los que las habían hecho, y yo, maravillado y con los ojos atónitos, recibía perfectamente el mensaje y al mismo tiempo intuía que aquella manera de hacer fotografía excluía el diletantismo, exigía compromiso personal solamente asumible desde el profesionalismo (X. Miserachs, Criterio fotográfico. Notas para un curso fotografía, 1998).
Aos 17 anos (1954) Xavier Miserachs presenta unha fotografía ao concurso convocado pola Asociación Fotográfica de Catalunya. A foto consiste nun corredor longo, escuro, dentro dun túnel do metro de Barcelona, cheo de sombras. Con esta fotografía Miserachs gana o I Trofeo Luis Navarro, en el II Salón Nacional de Fotografía Moderna de la Agrupación Fotográfica de Cataluña. Comezaba unha afección e unha profesión sólida e diversa. Xavier Miserachs acabará por deixar os estudos de medicina para dedicarse plenamente á fotografía.
A mostra que agora se pode mirar e disfrutar en La Pedrera, Xavier Miserachs. Epíleg Imprevist, está comisariada por Laura Terré, doutora en Belas Artes pola Universitat de Barcelona. É estudosa e unha das mellores coñecedoras da produción das fotógrafas e fotógrafos españois dos anos 50, 60, 70 e 80 (entre os que está o seu pai, Ricard Terré). Publicou numerosos estudos e libros, entre os que sobresaen Introducció a la Història de Fotografia a Catalunya (Lunwerg, 2000), Un segle d’Història de Catalunya en fotografies (Enciclopèdia Catalana, 2012) ou Peso y levedad (Instituto Cervantes, 2011). Laura Terré tamén é comisaria de moitas exposicións de fotografía sobre artistas como a fotógrafa barcelonesa Colita: Colita, perquè sí!, tamén na Pedrera, ou Masats: Ramón Masats. Años de juventud, etc.
A comisaria seleccionou para esta ampla mostra unhas 150 fotografías. Delas, a metade son en branco e negro, técnica que lle deu a Miserachs fama desde a xuventude, e a outra metade Laura Terré reservouna para presentar instantáneas en cor, menos coñecidas pero fundamentais para ter unha visión global da produción artística do autor de Barcelona. Blanc i negre. Para facer a selección das 150 fotografías, a comisaria repasou todo o fondo fotográfico de Miserachs que as súas fillas, Mar e Arena, depositaron en 2011 no Museu d’Art Contemporani de Barcelona: Fons Miserachs (MACBA). O fondo consta –entre outros materiais– de 80.000 imaxes fotográficas, das que máis de 10.000 son diapositivas en cor, 2.500 follas de contacto, correspondencia, documentación, etc. Debe ser ben complicado ter que seleccionar só 150 imaxes entre un total de 80.000. Pero Terré eses traballos xa os fixo para outras exposicións anteriores; e volverá facelo para as que veñan.
Fotos sen paspartú. Grupo AFAL
El Grupo AFAL, al qual Miserachs va integrar-se per voluntat pròpia i del qual no va renegar mai, va constituir un “nosaltres” que el va definir com un autor afiliat a un corent sense estil, però amb vincles de posicionament existencial, per dir-ho així: las llibertat a l’hora d’afrontar els temes, el treball al carrer, l’aprofitament de l’atzar, la tècnica precària i urgent, la poesia del quotidià i la dedicació professional (Laura Terré, catálogo da exposición Xavier Miserachs. Epíleg Imprevist, 2018).
Miserachs. El Born, Barcelona, 1962
Na interesante mostra Xavier Miserachs. Epíleg Imprevist, as fotografías que colgan nas paredes da planta nobre da Casa Milà (La Pedrera) non son copias antigas, pois aquelas perdéronse, e a comisaria tivo que encargar copias novas, tanto para as instantáneas en branco e negro, como as tiradas das diapositivas en cor que se conservan no MACBA. E Laura Terré decidiu que esas 150 copias –tan representativas de toda unha vida profesional– fosen presentadas espidas; sen vidro e sen ningún tipo de marco branco, ou paspartú. A decisión explicouna a comisaria argumentando que o fotógrafo Miserachs non gustaba de adornar as instantáneas; esas instantáneas que moitas veces presentan a realidade cotiá, os traballos das persoas. Unha realidade dura que é mellor non edulcorar con afeites. Tamén comentou que Xavier Miserachs (1937–1998) formou parte das primeiras xeracións de profesionais da fotografía que desexan en España retomar as trazas da fotografía moderna, que neste país a Guerra Civil — como tantas outras cousas, entre elas as vidas de milleiros de persoas– tronzara e borrara da práctica. Curiosamente estes meses tamén se pode ver en Barcelona unha magnífica exposición dun fotógrafo guieiro da primeira metade do século XX: Brassaï, na Fundación Mapfre. E Gyula Halász (máis coñecido polo pseudónimo Brassaï), o fotógrafo húngaro que remata vivindo en París, non permitía que as súas instantáneas tan potentes levasen eses engadidos que enmarcan a foto. E no primeiro libro que publica, Paris de nuit, as fotografías rematan onde remata a páxina; non hai nin un milímetro de borde branco ou doutra cor. Admiraría Miserachs os traballos de Brassaï, o fotógrafo de Picasso? O argumento rachador de Brassaï era, precisamente, que desexaba fuxir da fotografía pictorialista, que tanto se fixera a finais do século XIX e comezos do XX, e que se continuaba practicando, por entender que a fotografía só era un apéndice dunha arte principal: a pintura. De certo, Miserachs opinaba o mesmo.
No ano 1957 –con 20 anos– participa na exposición colectiva Terré-Miserachs- Masats, xunto con dous bos amigos en varios locais: nos da Agrupación Fotográfica de Cataluña, nos de AFAL e mais nos da Real Sociedad Fotográfica, de Madrid. Esa mostra repetiríase, máis ou menos igual, dous anos despois cos mesmos compañeiros de profesión. Miserachs, aínda máis novo ca outros, forma parte desa xeración de fotógrafos que traballarán despois da Guerra Civil e buscaban renovar a práctica fotográfica que se estilaba neste país, empobrecido e reprimido pola ditadura franquista. Entre outros compañeiros de viaxe e pescudas estaban os xa mencionados: Terré (documentalista, moi valorado por Cartier-Besson e que durante décadas viviu en Vigo), Colita, da que xa se falou, Masats, autor da mellor fotografía de futbol (a estirada do seminarista. Foi gol?), e tantos outros: o pioneiro Català-Roca, o voyeur do Raval (daquela Barrio Chino) Joan Colom, Oriol Maspons (con traballos sobre a Gauche Divine e o barraquismo de Barcelona, temas moi tratados tamén por Colita) ou Pomés, o fotógrafo da moda e a publicidade.
Sessió de moda per a la marca Enka, 1967
A Asociación Fotográfica Almeriense (AFAL) creouse no ano 1950. Era unha de tantas agrupacións de afeccionados á fotografía que foron aparecendo pola xeografía hispana, comoxeito de cultivar esta arte e coa seguridade de que a ditadura e a súa represión non iría contra esas entidades. Mormente nesas asociacións practicábase unha fotografía costumista — pictorialista e académica– contra a que ían, precisamente, os novos fotógrafos que procuraban as
beiras documentalistas, as reportaxes. A nova fotografía. E en 1956, a asociación almeriense comeza a publicación da revista AFAL, unha revista de fotografía que comezou como un boletín interno para os socios, ao xeito que publicaban outras asociacións parellas de Madrid, Cataluña ou Valencia, pero que logo agarra outros voos. Publicáronse 58 números, ata o ano 1963. Ao comezo o seu contido –teórico e práctico– estaba centrado exclusivamente na fotografía, pero andando os anos o cine tamén tivo ampla difusión nas súas páxinas. Esta revista logo gañou o interese dos fotógrafos que daquela tiñan aspiracións de renovar a fotografía en España. Aínda que se publicase en Almería, nas súas páxinas atópanse fotografías de profesionais tan coñecidos, e residentes ben lonxe de Almería, como Paco Gómez (por certo estes meses hai unha boa mostra do seu quefacer fotográfico en FotoColectània), Masats, Maspons, Terré, Ubiña, Català-Roca, Miserachs, Pomés, Ontañón, Schommer, etc. Pódese dicir, sen esaxerar, que a revista AFAL axudou moito a mudar a fotografía neste país, en anos de deserto cultural e estético. A revistas AFAL permitiu aos profesionais españois coñecer os traballos de fotógrafos estranxeiros (Cartier-Bresson, Klein, Frank, Steinert), así como traballos teóricos sobre a fotografía. E ao mesmo tempo permitiu publicitar os bos traballos dos fotógrafos españois dentro do país e mais fóra. Miserachs sumouse a este grupo e nunca renegou da súa pertenza a el.
Barcelona, o grande obxectivo
Después de dormir un año y medio en el cajón de mi estudio, y cuando todo hacía pensar que caería en el olvido, un azar hizo que mi trabajo acabase publicándose en forma de libro: “Barcelona. Blanc i negre”; y su actual contemplación me hace recordar y revivir las tensiones a las que estaba sometida mi concepción de la fotografía durante los paseos urbanos en los que se configuró el libro. En algunas páginas se hace evidente el “patrón Klein”, no pasa nada, la imagen parece tomada al azar, aparece gente que no se sabe por qué está ni por qué la incluí en la fotografía, el espacio en el que se sitúa la escena es totalmente anodino (…) El fotógrafo ha propuesto una imagen de la realidad, pero la interpretación va a cargo del lector (X. Miserachs, Criterio fotográfico. Notas para un curso de fotografía. 1998).
Miserachs. Vía Laietana, Barcelona, 1962
Aos 25 anos, Xavier Miserachs publica o libro que lle abre as portas do mundo fotográfico: Barcelona, Blanc i negre (Aymà Editorial, 1964). O álbum Barcelona, blanc i negre é unha recompilación de fotografías que Miserachs fixo de día e de noite por toda a cidade. É unha escolma próxima ao documentalismo máis xenuíno; aínda hoxe é un libro de consulta obrigada para coñecer a realidade social daquela Barcelona de finais dos anos 50 e comezos dos 60. Miserachs acabou con 7.000 fotografías en branco e negro, para escolmar e presentar á editorial. A súa publicación foi todo un acontecemento. Andados os anos este libro foi e segue sendo o que máis identifica o traballo profesional de Xavier Miserachs, o que non quere dicir que sexa totalmente xusto. Barcelona, blanc i negre é unha radiografía social, un paseo pola vida cotiá das e dos barceloneses. Non hai protagonistas sinalados; hai persoas traballadoras; os traballos e os días da vila que aínda non sabía de Xogos Olímpicos, nin da marea turística que hogano invade as rúas e prazas Son bastantes, e icónicas, as imaxes deste libro que agora se poden contemplar en La Pedrera, na mostra Xavier Miserachs. Epíleg Imprevist. Este fotógrafo utiliza a imaxe para narrar, é un fotógrafo escritor. Miserachs publicou moitos libros, uns con base fotográfica, e outros sobre fotografía e as súas especificidades. Pois ben, Barcelona, blanc i negre é un libro de relatos, relatos sobre o vivir diario. Nas páxinas deste libro é doado atopar nenos xogando nas rúas, domingos na praza da Catedral, traballadoras saíndo das fábricas, traballadores e fumes de chemineas. Hai tamén en Barcelona, blanc i negre a sobrecolledora instantánea da familia inmigrante que abandona a Estación de Francia pola rúa de terra con vultos e maletas ao lombo. Toda unha vida metida na escasa equipaxe; un relato do fotógrafo escribidor. Barracas e novos edificios de pisos; a futura rúa Guipúscoa entre esqueletos en construción e regos de hortas de autoconsumo. Mariñeiros, barcas de pesca, comidas ao aire libre, a vida na rúa. El Born, daquela o ventre de Barcelona, as Ramblas, a vía Laietana.
A cidade de Barcelona foi para Xavier Miserachs o tema principal da súa actividade profesional. Despois desa incursión na vida cotiá da vila (Barcelona, blanc i negre) viñeron outras publicacións. En 1955 foi Els Encants, o primeiro reportaxe que organiza de xeito programado, e que foi o material que presentou na primeira exposición Terré-Masats- Miserachs. As fotografías captan con nitidez e distancia as escenas do popular mercado de segunda man. Máis tarde, xa coa cor como ferramenta, Miserachs publicará, en colaboración con fotógrafos da súa xeración (Colita, Maspons, Toni Catany, etc), Els barcelonins (1988), Barcelona ‘92. Quinze dies d’eufòria (1992) ou Ciutat Vella. Visions d’una passió (1995). Por non falar doutros xeitos de seguir a relatar as vidas desta cidade. No libro con texto de Mario Vargas Llosa, Los Cachorros (Lumen, 1967), Miserachs ilustra a adolescencia e xuventude con imaxes de barcelonesas e barceloneses. Este libro forma parte da colección Palabra e Imagen que a editorial Lumen, con moita intelixencia, programou con textos de literatos de primeira liña (Cela, Vargas Llosa, Delibes) e con ilustracións de grandes fotógrafos dos anos 60 (Colom, Maspons, Miserachs). A portada de Los cachorros é unha das fotografías icónicas de Miserachs: o “piropo” na via Laietana. Hoxe tal vez para moitas persoas, unha agresión evidente. E, que dicir de Les Barcelones del món (1989)? Para tal fin Miserachs percorre América Latina á procura de imaxes das vilas que no Ecuador ou en Brasil levan o nome da capital catalá.
Miserachs apaixoado e diverso. Efecto Klein
En clau del temps que li va tocar viure, Miserachs va defensar una mena d’existencialisme que posa l’èmfasi en l’individu, afirma la llibertat de decidir per si mateix, reconeix la incapacitat de la raó per explicar l’univers i dubta dels motius amb els quals es justifica la presència de l’èsser humà, ja que, al capdavall, l’existència és un absurd (Laura Terré, catálogo da exposición Xavier Miserachs. Epíleg Imprevist, 2018).
Fotografías en cor de Miserachs
Xavier Miserachs sempre tivo motivacións diversas polas que apaixonarse. Como persoa intelixente entregábase a unha misión, pero unha vez lograda, logo a abandonaba pois xa era outro o motivo que o atraía. Neste senso é case seguro que agradecía os encargos editoriais de revistas e outras entidades. Ir a París fotografar o Maio do 68 ou a Uganda mirar que acontece con Idi Amin Dadá, tiña a vantaxe de non ter que elucubrar sobre o obxectivo sobre o que traballar. Mentres dura o traballo, entrega total. Xa de novo deixou a carreira de medicina — cando lle faltaban dúas materias para rematala– pola súa nova paixón: a fotografía. E nese xogo de atractivos mesmo semella burlarse da morte, cando nos seus Quadern de ruta. Apunts autobiogràfics (1937-1998) o fotógrafo escritor anota: 1979 Com a reporters de la revista “Interviu”, l’Àngel Montoto i jo ens escapem pels pèls de ser afusellats a Uganda, durant els darrers dies d’Idi Amin Dada al govern. Per celebrar que som vius, anem a saludar Khomeini a Teheran. Sentir atracción por moitas cousas, non conformarse con dedicar a vida a unha soa profesión ou afección, tamén lle aconteceu a Brassaï, outro gran fotógrafo. No caso de Brassaï a queixa viña porque durante moitos anos non tivo claro se quería ser pintor, escultor ou fotógrafo. Outro dos protagonistas dos seus traballos foron as mulleres. As mulleres aparecen en abundancia nas instantáneas de Barcelona, pero tamén na ampla reportaxe que o leva a publicar Costa Brava Show. As mesmas mozas adolescentes que se poden mirar nas reportaxes sobre a Primavera de Praga, ou as que reclamaban unha revolución intelixente e antiautoritaria polas rúas de París, naquel Maio do 68. E as mulleres africanas, riseiras, e as cubanas, alegres na súa pobreza.
Como ben dicía Miserachs no seu libro Criterio fotográfico, no volume Barcelona. Blanc i negre, está a marca do mestre William Klein. No ano 1956 o fotógrafo Klein (que logo tamén será un recoñecido cineasta), norteamericano que viviu case toda a vida en París, publica nesta cidade precisamente (pois en New York tivo problemas) o libro Life is Good & Good for You in New York, un retrato transgresor da gran urbe contemporánea. O propio Klein dixo anos despois que a estética daquel libro non fora ben acollida no seu momento, pero que aínda nos anos 90 era de difícil aceptación. Klein era principalmente un fotógrafo de moda que traballaba para Vogue e outras revistas, pero as súas provocadoras e innovadoras imaxes provocábanlles problemas aos responsables da dirección das revistas. Pois no libro sobre New York acontece o mesmo: primeiros planos duros, descarnados, arquitecturas deformadas, violencia, anuncios publicitarios. Cando ese libro se coñeceu, anos despois en España, o impacto foi moi forte, e as ansias por lograr ese tipo de imaxes moveu a moitos fotógrafos a apostar polo documentalismo e a reportaxe non convencional. Tres anos despois (1959) Klein publica o seu libro sobre a cidade de Roma: Rome. Klein estaba en Roma porque fora convidado por Fellini a participar na rodaxe de La notti di Cabiria, 1957 (a última escena do filme: Giuletta Massina chorando e rindo á vez ten que constar nas antoloxías da arte cinematográfica), e aproveitou a estancia para retratar a vida cotiá nunha cidade que saíra dunha guerra. O paralelismo entre Barcelona e Roma, máis o libro de Klein, foron razóns para que Miserachs se animase a tirar adiante o proxecto do libro sobre Barcelona.
Costa Brava Show, Pop Art? Fotografía de moda e publicidade
Gran novedad de estas fotografías es la que refleja una de las últimas características de la Costa Brava, a saber, su peculiar erotismo –característica importante del turismo actual, y que alcanza prácticamente todo el Mediterráneo–. Excepcionalmente destacable parece, también, la visión que ha conseguido Miserachs de Cadaqués, que es un pueblo de geología pirenaica, pizarra negra y abundante sol, factores que, combinados, despiertan sobre la piel humana un interés muy complejo (introdución de Josep Plà al libro Costa Brava Show, 1966).
Xavier Miserachs. Leningrad, 1980
Respecto da valoración moi positiva e definidora que se vén facendo da fotografía en branco e negro de Miserachs, Laura Terré, a comisaria da exposición Xavier Miserachs. Epíleg Imprevist, informou na presentación que todo vén dos Xogos Olímpicos de Barcelona. No ano 1992, dentro da Olimpiada Cultural de Barcelona, precedente e coetánea dos Xogos Olímpicos, a Fundació LaCaixa organizou a mostra antolóxica 1 segon i 25 centèsimes, sobre a fotografía de Miserachs. Foi unha de tantas actividades culturais que se programaron naqueles anos de vacas gordas. Pois ben –segundo Laura Terré– as persoas responsables de escolmar as fotografías para a devandita exposición, xa que había tempo que non tiñan unha visión de conxunto da produción fotográfica de Miserachs, quedáronse moi sorprendidas pola inmensa produción que o fotógrafo tiña en branco e negro, desde os anos 50. E na selección final só incluíron 10 fotografías en cor, mentres que o peso principal de 1 segon i 25 centèsimes ía parar ao branco e negro. Laura Terré comentou que a razón principal da escolma masiva de fotos en escalas de grises foi a nostalxia; aquelas fotografías dunha Barcelona que xa desaparecera –e que mesmo os Xogos Olímpicos estaban axudando a desaparecer (como foi o caso do barraquismo de Somorrostro e o paredón do Campo da Bota, onde os fascistas fusilaran tantas persoas) tiñan para eles máis tirada ca outras que semellaban máis próximas nas estéticas e na policromía. A mostra foi un éxito e, como consecuencia da mesma, Miserachs rematou por ser tido por un fotógrafo que traballara en branco e negro.
Outro dos libros emblemáticos de Miserachs –tamén lle deu moito renome como fotógrafo en branco e negro, aínda que algunhas imaxes xa son en cores– foi Costa Brava Show (Kairós, 1966). Neste libro Miserachs vai relatando, pois o fotógrafo é quen de contar un relato con imaxes, o impacto que o turismo dos anos 60 provoca en vilas pequenas e ata entón deixadas ao seu atraso (agricultura e pesca). Daquela no verán todo se transformaba. Nas imaxes de Miserachs son evidentes o comezo do boom inmobiliario, provocado pola masiva chegada de persoas
europeas e peninsulares, a falta de control sobre negocios hoteleiros, a masificación en rúas, terrazas e outros locais. As fotografías non teñen desperdicio, e Miserachs non procura dar unha visión idílica ou lúdica da Costa Brava. A impresión de realidade inmediata consíguea o autor de Criterio fotográfico facenndo retratos espontáneos das persoas, na praia, polas rúas, comendo. Non hai traballo de estudo, con focos e demais artellos. Nas súas imaxes hai aglomeracións de automóbiles, hai a inflación de carteis anunciadores de calquera negocio, sinalizacións caóticas,
novas urbanizacións a medio facer. E non falta o burro cangado de olas de barro á venda nos areais de Tossa de Mar ou de Lloret, como tampouco o garda municipal que, con salacot branco –igual co traxe– e que patrulla polos areais –entre corpos en traxe de baño e bikini– como se inmerso no máis exótico dos safaris. Son bastantes as imaxes deste libro que agora colgan das paredes de La Pedrera, na mostra Xavier Miserachs. Epíleg Imprevist.
Xavier Miserachs tamén fixo moitos traballos en cor. Tal e como el mesmo dixo en repetidas ocasións, no momento que as editoriais ou as persoas que lle facían encargos pedíronlle que os fixese en cor, abandonou pouco a pouco o branco e negro para pasarse á fotografía policroma. Para Miserachs non é mellor unha cousa ca outra; é un problema tecnolóxico. Moitas das reportaxes que o autor de Barcelona. Blanc i negre fixo para revistas ilustradas (como se verá no seguinte apartado) foron feitas en cores. Moitas reportaxes sobre festas en Asturias, Andalucía ou mesmo instantáneas para o libro da Costa Brava foron en cores. Tamén o son as instantáneas das Barcelonas que hai por América Latina, ou as reportaxes sobre México, Brasil, países africanos ou do oriente asiático. Pero, loxicamente, onde máis traballou coas cores foi nos encargos para revistas de moda e mais para publicidade. Laura Terré, a comisaria de Xavier Miserachs. Epíleg Imprevist, tivo que facer unha selección dunhas 70 fotografías en cores para
esta mostra, entre as 10.000 diapositivas que garda o MACBA no Fons Miserachs, ese tesouro de imaxes e documentación que Mar e Arena Miserachs depositaron no Museu d’Art Contemporani de Barcelona (MACBA).
Entrada á exposición Epíleg Imprevist
As reportaxes para revistas ilustradas.
Triunfo La desconfianza –muchas veces justificada– respecto a pa estabilidad de los negativos en color y su perdurabilidad consiguiente ha hecho que la fotografía en color esté poco representada en museos y colecciones. Este hecho, de origen exclusivamente tecnológico, ha dado lugar a un curioso círculo vicioso que muestra hasta qué punto el coleccionismo y los criterios museísticos pueden ser responsables de equívocos culturales. Marginando la fotografía en color sin una explicación clara y precisa, se ha creado entre las nuevas generaciones la sensación anacrónica de que el blanco y el negro era el soporte exclusivo de qualquier trabajo ambicioso (X. Miserachs. Criterio fotográfico. Notas para un curso de fotografía, 1998).
Xavier Miserachs súmase tamén á longa nómina de fotógrafos de calquera continente que colaboraron en revistas ilustradas. As revistas ilustradas –hogano en franco retroceso; agora hai televisións: imaxe inmediata– tiveron os anos dourados a partir da Gran Guerra e ata os anos 60 e 70. Miserachs, en concreto, traballou para publicacións como La Actualidad Española, Gaceta Ilustrada, Interviu, La Vanguardia e Triunfo. As revistas máis antigas, dos anos 50, comezaron publicándose en branco e negro, pero logo pasaron á cor. Para a revista que máis traballou
Miserachs foi para Triunfo.  A revista Triunfo comezou a publicarse no ano 1946 en Valencia por José Ángel Ezcurra, que foi o seu director durante toda a vida da revista. Comezou sendo unha revista de espectáculos, pero logo virou a orientación e foi para moitas persoas dos anos 60 e 70 o medio de referencia onde atopar información política, económica e cultural independente (non do réxime franquista). E desde 1948 xa se publicaba desde Madrid, ata a súa desaparición no ano 1982. A calidade dos colaboradores era moi alta para a época, e a calidade dos contidos tamén; por iso sufriu secuestros e multas. Entre os escritores asiduos de Triunfo cóntanse Eduardo Haro Tecglen, Manuel Vázquez Montalbán, Luís Carandell, Enrique Miret Magdalena, Ramón Chao, Ian Gibson, Montserrat Roig, Manuel Vicent e humoristas como Quino, Chumy Chumez, Núria Pompeia ou OPS, (que agora firma as súas vilñetas en El País como El Roto). Con moitos destes escritores colaborou graficamente Miserachs. A comezos de 1968, Xavier Miserachs firma con esta revista un contrato de exclusividade. Desde entón viaxará por todos os continentes para enviar reportaxes fotográficos de conflitos, accións revolucionarias, actos culturais ou represións brutais. Para esta revista Miserachs fará traballos tanto en branco e negro coma en cor. Ao comezo, para case todas as revistas –comentou a comisaria– a foto que ía en portada había ser en cor, mentres que no interior ían en escala de grises, o que dificultaba o traballo dos fotógrafos, pois moitas veces non sabían que instantánea era boa para ir en portada; e os carretes de fotos eran diferentes para cada modalidade.
Miserachs. Paris, maig de 1968
No mesmo ano 1968 Miserachs viaxa por toda Europa para captar o ambiente contestatario que se cocía no vello continente. E cando rebenta o Maio do 68 en París, alí está Miserachs a carón de Haro Tecglen para reportar entre os dous os acontecementos que proclaman A imaxinación ao poder! Algunhas das fotografías en branco e negro que envía Miserachs a Triunfo sobre a revolución do 68 hoxe son icónicas. A moza que pasa por diante dos innumerables xendarmes da policía, as asembleas, as manifestacións. No seu libro fundamental, Criterio fotográfico, Miserachs afirma respecto do que estaba vivir e a retratar: Pocas veces he tenido como en aquellos tiempos la sensación de estar documentando alguna cosa importante, un hecho que podría incidir en el curso de la historia. Nos textos que acompañan as fotografías de Miserachs, Haro Tecglen –sobre a miopía dos partidos políticos– escribía: Los policías cargan como unos samurais, con gritos guturales (…) Se han creído que la juventud se contentaría con la minifalda y la  melena masculina, que se desviaría por el camino de la droga…
Naqueles anos o traballo era seguido. En xuño de 1968 Miserachs está en Praga, xunto con Miguel Delibes, para narrar confeccionar reportaxes para Triunfo sobre a que prometía ser unha fermosa Primavera de Praga, e rematou todo en tristes represións. O que buscaban a xuventude e mais sectores sociais da entón Checoslovaquia (dentro do que se chamaba Bloque Comunista, por estar na esfera de influencia da URSS), era máis liberdade, ter diversidade de partidos políticos; pluralidade. Buscaban fuxir do dogmatismo imposto pola URSS e trataban de chegar a
un socialismo democrático. O ensaio rematou o día 20 de agosto de 1968, cando as tropas do Pacto de Varsovia (alter ego do bloque da OTAN) entraron en Checoslovaquia e acabaron coas ansias de liberdade. Os procesos e condenas foron masivas. O filme A Confesión (Costa Gavras, 1970, con Yves Montand e Simone Signoret como principais protagonistas), denuncia aquela brutal persecución posterior aos días de primavera ceibe.
En conclusión, o bo traballo de Laura Terré como comisaria de Xavier Miserachs. Epíleg Imprevist permite que esas 150 instantáneas, máis un vídeo que compuxeron con anacos de varias entrevistas que lle fixeran a Miserachs, alumen unha panorámica antolóxica e moi completa do traballo profesional do fotógrafo que tanto disparaba coas súas cámaras como riscaba en folios as súas impresións vitalistas sobre fotografía.
EXPOSICIÓN: Xavier Miserachs: Epíleg Imprevist. (La Pedrera, ata o 15 de xullo de 2018).
(Galiza-Catalunha) Nado en Caroi, Cotobade, en 1949. Profesor de Ensino Secundario, e de Cultura e Lingua Galegas (Proxecto Galauda). Autor do libro de relatos "E agora pasa un tren" (Biblos) e coautor de traballos de historia e antropoloxía: "América, América" (Roure), "Galicia a lo claro" (Popular), "El Islam en las Aulas" (Icària), entre outros. Membro de Furafollas Agrupación Teatral.
You might also like
* Crítica de arte Lito Caramés Pintura
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
* Artur Alonso Novelhe Fotografia Poesia
* Crítica de arte Escultura Lito Caramés
A forza e a espiritualidade das esculturas de Jaume Plensa
As leccións do mestre Castelao
Posted On 12 Fevereiro, 2019 Carlos L. Bernárdez 0
O chegada do óleo A derradeira leición do mestre, propiedade do Centro Galicia de Buenos Aires e agora exposto na …
“Empurra-me a lua”, poema e foto de Alfredo J. Ferreiro Salgueiro
Posted On 4 Fevereiro, 2019 Alfredo Ferreiro 0
"Empurra-me a lua", poema e foto de Alfredo J. Ferreiro Salgueiro
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
26 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies


document_lang: gl

langs: pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt es zh en pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl de gl es gl es es es en de en en en de gl en oc es gl pt fr es es gl oc es es pt en fr gl en pt oc gl pt gl en es pt es pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
As pinturas murais de Santa María Madalena de Ponte Ulla - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
Carlos L. Bernárdez Patrimonio Pintura
Contra unha opinión moi xeneralizada hai en Galiza unha presenza de pintura cuantitativamente relevante no século XVI. Trátase sobre todo de pintura mural, conservada en moi desigual estado e que chegou aos nosos días en parte debido ao feito de que con posterioridade a moda de colocar retablos de madeira nas igrexas fixo que fosen desta altura as derradeiras fases pictóricas de moitos templos.
Un interesante exemplo é o que se encontra na igrexa de Santa María Madalena de Ponte Ulla (Vedra, A Coruña). Trátase dunha sinxela construción de orixe románica, de nave única e ábsida semicircular. No interior do templo accédese ao presbiterio por un arco triunfal, forma frecuente no románico rural da zona como demostran, por exemplo, as igrexas de Santo Estevo de Oca (A Estrada), San Martiño de Riobó (A Estrada) ou San Lourenzo de Ouzande (A Estrada), todas realizadas no terceiro cuarto do século XII1.
Sábese que no segundo cuartel do século XVI foi levada a cabo na igrexa unha importante intervención, so o mecenado de Ibáñez de Mondragón, Marqués de Santa Cruz de Ribadulla. Neste contexto constrúese unha capela e realízanse un conxunto pictórico2.
Sobre o arco triunfal consérvanse estas pinturas murais que polas súas características estilísticas e iconográficas delatan unha forte proximidade a outros exemplos muralísticos conservados en Galiza e datábeis desde os anos finais do século XV até mediados do XVI, debedores da tradición do gótico hispano-flamengo, moi ruralizada e provincial.
En Ponte Ulla represéntase, sobre o arco triunfal, unha Anunciación, un dos temas máis repetidos na pintura galega do século XVI. García Iglesias lembra que “era xa habitual anteriormente facer do testeiro, na capela maior, o lugar no que se dispuña o tema da Anunciación, sobre todo naqueles templos que tiñan por titular a Virxe María (…) Nestes anos centrais do século XVI apréciase unha maior insistencia no culto mariano, iso leva a renovar, con riqueza de matices, os ciclos dedicados a María e que se desenvolven, xa polas naves, xa polos presbiterios das igrexas que se han de ornamentar”3.
A escena da Anunciación de Ponte Ulla reproduce no lado do evanxeo a figura do arcanxo Gabriel e no lado da epístola a Virxe María. A doada división en dous do tema favorece a súa colocación a ambos lados do arco de triúnfo, como tamén acontece noutras igrexas galegas como é o caso de Santa María de Seteventos (O Saviñao). Trátase dun fenómeno semellante ao que tamén propiciou o difusión do motivo no reverso de táboas móbiles, do que é un exemplo excelso a Anunciación de Jan van Eyck do Museo Thyssen–Bornemisza (Madrid).
A escena representada en Ponte Ulla preséntanos o episodio narrado no Evanxeo de San Lucas (1: 26-38). O arcanxo Gabriel de xeonllos e pintado de perfil aparece a María. Da súa man dereita, que se estende cara á Virxe, xorde unha cartela coas palabras do Evanxeo: “AVE GRATIA PLENA DOMINUS T[ECUM]” (Alégrate, chea de graza, o Señor está contigo). De debaixo da man dereita, quizais suxerindo que terma da man esquerda, que non se ve, xorde unha flor, símbolo da pureza.
Á outra banda do arco triunfal, no lado da epístola, represéntase a Virxe María, de fronte e sentada nunha vistosa cadeira, co libro diante no que estaba a ler e rezar cando lle aparece o arcanxo Gabriel. A Virxe cruza as mans en sinal de humildade, lembrando o momento do encontro no que ela se somete á vontade de Deus (HUMILIATIO), que, aínda que non escrito, corresponde ás palabras “ECCE ANCILLA DOMINI…” (Velaquí a escrava do Señor…), momento final da narración de Lucas4.
Na parte central, en riba do arco triunfal, fican restos, estragados pola abertura dunha xanela, nos que figuraba Deus Padre, unha maneira de representar en termos visuais o concepto de encarnación como “palabra de Deus”; tamén se pode enxergar como xorde del un feixe de luz, a emanación do Espírito Santo, que, xa en forma de pomba, está situado á altura da cabeza da Virxe. O feixe atravesa diagonalmente a pintura.
A carón da Virxe tamén se representa outro elemento simbólico ligado ao tema, o floreiro con azucenas, novo símbolo da pureza de María.
Toda a representación aparece enmarcada por unha banda decorativa, unificando a escena e separándoa das demais, hoxe perdidas, mais das que fican restos. Alén diso, o conxunto é adornado con estrelas, ocupando todo o espazo exento de representacións figurativas, nunha especie de horror vacui.
Baixo da imposta do arco triunfal, so a representación da Virxe, consérvanse restos dunha escena da paixón de Cristo, tema xenérico que debía ocupar diferentes espazos a ambos os lados do arco e noutros lugares da igrexa. Trátase da representación de Xesús atado á columna, podéndose enxergar a parte superior da columna, parte da face e cabelo de Cristo e a orla de santidade. O fondo decorativo non é o mesmo que na Anunciación, agora píntanse flores, fronte ás estrelas anteriores.
Todos estes motivos decorativos sitúanse na tradición do gótico hispano-flamengo galego. As estrelas lembran as realizadas tamén como fondo decorativo por mestres como o de Marzá, que traballou nas igrexas de Santa María de Marzá (Palas de Rei) e Santo Estevo de Paderne (Castroverde).
Outro aspecto que chama atención é a vontade do pintor de querer representar, sen conseguilo, a profundidade espacial, aspecto ben visíbel observando a figura da Virxe. No piso debaixo dela hai un intento basto e pouco consistente, por medio dun axadrezado que fica ben lonxe de provocar esa sensación. A colocación do floreiro de azucenas, que queda no ar á beira da Virxe, é outra proba das súas limitacións; por certo, floreiro e maneira de pintalo que lembra outros conxuntos murais galegos, como por exemplo o do presbiterio de Santo Estevo de Atán (Pantón)5, conxunto que ten moita proximidade en estilo e iconografía ao da Ulla.
A pesar de todas estas evidentes limitacións, as pinturas non deixan de ter atractivo no seu primitivismo, estando construídas en base ao predominio do linealismo, logo cubertos de cor os marcados espazos intermedios, con tonalidades ocres dominantes.
En xeral, as pinturas lembran outros varios conxuntos murais galegos do século XVI con representacións semellantes, como os antes citados de Seteventos, o de Atán ou o de Santalla de Mazoi (Lugo).
1 Bango Torviso, Isidro Gonzalo, Arquitectura románica en Pontevedra, Fundación Pedro Barrié de la Maza, A Coruña, 1979, páx. 195.
2 Vales Fernández, Jorge, “A igrexa de Santa María Madalena” en Ponte Ulla ten historia, Asociación O Cruceiro da Ulla, Concello de Vedra, A Coruña, 2014, páx. 262.
3 García Iglesias, José Manuel, “A pintura”, en Galicia Arte, tomo XII: Galicia na época do Renacemento, Hércules de Ediciones, A Coruña, 1993, páx. 449-451.
4 Sobre os momentos da Anunciación na arte renacentista italiana, pódese consultar Baxandall, Michael, Pintura y vida cotidiana en el renacimiento, Gustavo Gili, Barcelona, 2000.
5 Yzquierdo Peiró, Salvador, “Pinturas murais de Santo Estevo de Atán”, en A Ribeira Sacra. Esencia de espiritualidade de Galicia, Xunta de Galicia, Santiago, 2004, páx. 446-450.
You might also like
* Carlos L. Bernárdez Pintura
As leccións do mestre Castelao
Carlos L. Bernárdez Crítica de arte Pintura
A pintura de Alfonso Sucasas: o costumismo transcendido
Carlos L. Bernárdez Crítica de arte Pintura
Centenario do pintor Antonio Lago Rivera
More from Carlos L. Bernárdez
Un pintor que sabía o que facía. Achegas á obra pictórica de Luís Seoane, com entrevista ao seu autor
Posted On 25 Fevereiro, 2016 Carlos L. Bernárdez 0
NOTA DE PALAVRA COMUM: O nosso colaborador permanente, Carlos L. Bernárdez, publica em Laiovento "Un pintor que sabía o que …
Linguaxes de vangarda: Seoane e Granell
Posted On 7 Julho, 2015 Carlos L. Bernárdez 0
Seoane e Granell entre Galicia e América. Unha mostra na Galería Montenegro (Vigo) Os pintores galegos Luís Seoane e Eugenio F. …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
6 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies


langs: pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt pt fr gl pt gl gl gl gl gl gl gl en es gl gl gl nl eo gl gl gl lt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en sv en en en oc es gl pt fr pt gl pt zh pt it pt en zh gl pt gl ca pt pt pt en es pt es pt pt pt pt pt gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
A sidra, un pracer ancestral (II) - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
A produción de mazás en Galicia a comezos do século XX era superior á do resto do estado en conxunto. Daí tamén a gran variedade autóctona que chega aos nosos dias, como a branca cerosa, a camoesa, a dulzairiña, a rabiosa de Callobre, a ollo mouro, a príncipe de cedo, a duraza, de peruco ou repinaldo roxo, as tabardillas, as tres en cuña, a roxelia, a maranfosa, a raineta raiada, a mingau, etc, por citar algúns entre os mais de 50 tipos autóctonos diferentes de maceiras.
E é que en Galicia, as mazás e as maceiras foron dende sempre froitas e árbores tremendamente populares e habituais na práctica totalidade dos fogares galegos. Este arraigo pódese observar tamén na toponimia e na microtoponimia, onde se constatan que só no noso país hai máis topónimos referidos ás mazás que no resto do estado xunto (valores equivalentes aos da produción de mazás): o topónimo Mazanceiras pola zona de Santiago, Maciñeira pola zona de Ortegal, Mazás en Ferrol e Laracha, Portomazás en Aranga-A Coruña, Maceiras en toda a geografia galega mais fundamentalmente na provincia da Coruña, e mesmo en Arteixo temos “O campo das maceiras”, “O monte das maceiras” e “As maceiras”; Maceda aparece fundamentalmente en Lugo e Ourense, Mazaeda só se rexistra na Fonsagrada, Maseda na Mariña lucense, Pomar, Pomares, Pumar, Pumares, Pomariño, Pumariño, e Pumarega son moi abundantes tamén por toda Galicia, e Pumarega en concreto nas beiras do río Eo; Manzaneda en ourense, Mazairas é moi abondoso en Ourense e sur de Lugo, Macieira en Bretoña-A Pastoriza-Lugo; ademais doutros derivados como Mazandán, Mazaido, Mazaille, Mazais, Mazairo…
Ao que debemos sumar as fermosísimas composicións toponímicas como A chousa, horta, leira, lomba ou zarra das maceiras, O prado, toxal ou horto das maceiras; A louseira, A braña ou As regas das macieiras; O pouso das mazanceiras, O chouso do rego dos pumares, A agra da fonte pumar, A cha de pumariño, A cortiña da Pumarega, etc.
Tamén temos innumerábeis referencias a lagares, que son os lugares destinados a elaborar tanto a sidra como o viño, partillando practicamente os mesmos espazos, materiais e ferramentas. Hainos tamén por toda a xeografía galega e en zonas onde non se atopa tradición de viño, o que pode implicar unha referencia a antigos lagares de sidra. Así, temos Lagar, Lagariño ou Lagareiros, por exemplo.
Por suposto todos estes topónimos tamén se dan en apelidos propios do país. Hainos que falan ás claras da tradición sidreira galega: As Sidras, no concello de Carnota-A Coruña, A leira da Sidra, nas Somozas-A Coruña, A Fonte da Sidra, en Vigo, O hórreo da Sidra, na Pontenova-Lugo, O lugar da Sidra, en Cospeito-Lugo, Pereira-sidral, no Valadouro-Lugo, A Sidreira, en Paderne-A Coruña, Os Sidreiros, nas Somozas na Coruña.
É tremendamente curioso que no folclore galego, a pesar das moitas referencias ás mazás e ás maceiras, non hai, que eu saiba, ningunha referida á sidra, o que contrasta cos centos de cantigas referidas ao viño, feito que pode entenderse como indicativo de que a sidra é unha bebida máis de tomar na casa e o viño unha bebida máis social.
Exemplos de cantigas referidas ás mazás son as seguintes:
porque é como a mazá
que todos a queren comer”
“As rapazas desta aldea,
cando van pastar o gando,
das mazanceiras do amo”
aldea que todo ten,
boas mazás, boas peras
e boas mozas tamén”
Como tamén merece atención o refrán:
“Mellor que das mazás falar, é dalas a probar.”
Agora en Galicia hai moitas iniciativas persoais, privadas e empresariais para a elaboración da sidra, mais aínda non chegou a se converter nunha bebida socialmente arraigada como outrora, á altura do viño ou da cervexa. A sidra, coa estratexia adecuada, podería ser unha bebida que de novo recuperase o esplendor que tivo noutros tempos e que ten noutros lugares, pero é necesario prestixiala e probabelmente asociala a un ritual, como en Euskadi, onde vai ligada ás sidrarías, que son lagares ou locais acondicionados ao modo tradicional onde se toma acompañando un bife, tortilla de bacallau, queixo, ou noces e marmelo, que é como se degusta fundamentalmente no seu tempo. En Guipúscoa tómase nas sagardotegis de Hernani ou Astigarraga entre outras, como principais lugares, e ligada ao ritual de retirar a espita da barrica ou kupela, e coa presión do chorro que manda a sidra a varios metros cada persoa que o desexe, sempre baixo a atenta vixilancia do dono do local ou o vidreiro, recolle co seu vaso a cantidade de sidra que estime oportuna… A retirada da espita e a recollida da sidra realízase baixo o berro “Txox” máis actual, e que antigamente era “Mojón”…. Como dato histórico está recollido a través de manuscritos a gran popularidade da sidra entre os mariñeiros vascos na Idade Media e xa posteriormente nos séculos XVI e XVII cando os baleeiros vascos que ían á pesca do bacallau e da balea, para a que levaban gran cantidade de sidra nas súas bodegas para a inxesta propia, unha práctica que foi decaendo paulatinamente xunto coa pesca da balea.
En Asturias a sidra é a bebida tradicional por excelencia dende hai moitos séculos, e as primeiras referencias datadas por escrito aparecen en documentos do século XIII, sobre todo a través de doazóns de terras a mosteiros. A partir de aquí as referencias son frecuentes. Na actualidade a sidra goza de gran prestixio en Asturias e esta comunidade é a principal produtora e consumidora desta bebida, que chega a exportar a todo o mundo en todas as súas variedades. É unha bebida social asociada ás comidas tradicionais asturianas como os peixes, as carnes, as diferentes sobremesas, etc. A sidra convértese nun bo xeito de comunicación humana a través do ritual do escanciado e de compartir vaso, botellas e conversa entre varias persoas en calquera local, máis especialmente nas sidrarías, moi abondosas por todo o territorio asturiano, aínda que tradicionalmente máis no centro-leste da rexión, xa que no occidente, desde tempos recentes, estaba máis estendida a cultura do viño.
O escanciado é un ritual propiamente asturiano, de orixe relativamente moderna, que consiste en erguer a botella por riba da cabeza e deixar caer un fino chorro de sidra que será batido no lateral dun vaso de cristal cunhas características específicas co obxectivo de osixenar a bebida e darlle o punto de agulla preciso para ser tomada. O ideal é botar só un grolo, que en asturiano se denomina culín. E de aí de culín en culín ata rematar as botellas que se estimen oportunas. Certo é que se derrama bastante sidra mais segundo eles a inxesta gaña en corpo e sabor. Eu non o teño moi claro.
Asturias é o único lugar do mundo onde a sidra se escancia ou bate desta maneira, sendo xa case coma un deporte do que hai mesmo competicións e concursos. E é que este sistema está, a pesar de non ser moi antigo, moi arraigado, e entre os asturianos prestixia a sidra e é moi valorado. As festas asturianas onde a sidra se sitúa no lugar central denomínanse Espichas e os cantos típicos soen ser as Tonadas ou Tonás.
En Galicia a sidra comeza a facerse agora de novo en grandes lagares e producións importantes como a de Manzanova en Chantada, mais a acollida popular é de momento lixeira. Hai festas da sidra en varios lugares de Galicia que contan xa un bo número de edicións e con boa participación, como a do Santo Cristo do Vilán en Fornelos de Montes (Pontevedra), que leva XX edicións, a que organiza o bar Xoldra en Guitiriz, que leva sete anos fecundos, a XIV festa da mazá e a sidra en Marín-Pontevedra, a tamén XIV edición da festa da sidra de Bembrive en Vigo ou a XVII festa da mazá en Redondela ou a 1ª edición da sidra da Estrada onde se está a fabricar artesanalmente sidra natural na actualidade tamén, e nunha produción importante.
Eu entendo a sidra como unha bebida particularmente interesante. Se está ben elaborada de xeito natural é moi sá e saborosa, e sen dúbida debería estar ligada á cultura e ás tradicións desta terra. Debería ser asociada a xantares tradicionais, á música e á convivencia como acontece en Euskadi, Asturias e Bretaña. A mágoa é que non hai sidrarías galegas onde poder degustar a sidra feita no país acompañada dos nosos xantares e das nosas músicas para propiciar un espazo de encontro. Lugares de calidade, que de momento semellan reservados para outro tipo de actividades que xa son moi pouco orixinais.
Se cadra a cuestión era só comezar.
You might also like
Carlos L. Bernárdez Crítica de arte Gastronomia
Elena Gómez Dahlgren e Xosé Cannas: refinamento obxectual
Carlos L. Bernárdez Crítica literária Gastronomia Poesia
A cociña futurista: antipasto fulgurante
A sidra, un pracer ancestral (e III)
Entrevista ao antropólogo galego Rafael Quintía: “A antropoloxía ten que estar ao servizo da sociedade e baixar ao campo de batalla da vida cotiá”
Posted On 13 Março, 2017 Ramiro Torres 0
Rafael Quintía Pereira. (Vigo, 1971). Licenciado en Antropoloxía Social e Cultural, Licenciado en Ciencias Económicas e Empresariais, escritor, documentalista e …
Entrevista a Manuel Gago
Posted On 23 Junho, 2016 Ramiro Torres 0
- Palavra Comum: Que é para ti a cultura, nas suas diversas manifestações? - Manuel Gago: Pois se partimos da definición …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
6 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies


langs: es gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt pt en en ru ru en en fr fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de pt gl gl gl gl gl it pt gl it gl pt en gl en pt ca pt gl pt en en en pt en es pt es es es pt en es pt de es en en eo pt es es gl gl en de it cs hbs_lat pt pt pt es en de ca es pt es es hu gl it en ca es ms pt pt pt en fr hu en sk es en es pt pt es en de ca es es gl war gl gl gl gl pt es fr es pt pt gl pt gl pt gl pt gl es gl pt gl pt gl gl pt gl gl gl gl pt gl gl pt gl pt en fr en en en es es en fr ca es pt fa ca gl pt fr ca pt pt es ca gl gl gl fr gl es gl en es pt pt pt pt pt pt pt en es pt en es gl pt pt it en en pt gl pt ca pt gl gl pt pt fr pt pt pt pt pt pt es gl pt en en pt en pt gl es es pt pt pt pt en en pt pt

text:
Entrevista a Antón Patiño - Palavra Comum
Revista Palavra Comum - Artes e Letras
– Palavra Comum: Que é para ti a arte?
– Antón Patiño: Un xeito de achegarmos ao descoñecido. Cando sentes a vibración do novo, a respiración do que aínda non existe. Cando agroman impulsos vitais e creativos nunhas configuracións simbólicas inéditas. Unhas obsesións que van tomando corpo e nun momento determinado saen cara fóra… A arte para min representa unha ponte co outro lado da existencia, co ámbito nocturno e os eidos do inconsciente. Trátase dun xogo a vida e morte que latexa 24 horas ao día. Para min a arte é sinónimo de sentimento oceánico, vida na ebriedade do infindo.
– Palavra Comum: Como entendes e realizas, no teu caso, o processo de criação cultural e artística?
– Antón Patiño: Traballando e facendo esculcas non produtivas. Xogando, imaxinando e desenvolvendo na vida cotiá actividades que representan unha ximnasia heterodoxa da mente. Activando a resistencia poética e sensorial. Deixando moito espazo ao inconsciente. Camiñando, lendo, axexando o mundo, abrindo todas as xanelas. Regando polo miúdo unha planta chamada liberdade.
– Palavra Comum: Qual consideras que é a relação -ou qual deveria ser- entre as artes plásticas e as outras artes (literatura, fotografia, audiovisual, etc.)? Que experiências tens, neste sentido?
– Antón Patiño: Coido que hai sinerxias e fonda solidariedade entre as distintas ponlas da creación. As vangardas do XX amosan esa realidade que xorde do decisivo laboratorio de experiencias que foi o romanticismo coas súas variantes posteriores coma o surrealismo ou situacionismo. Talvez hai unha raíz común creativa, unha sensibilidade poética compartida que se expresa ao través de distintos soportes e materiais. Participei en aventuras de grupo: “Loia”, “Colectivo da Imaxe”, “Rompente” e logo “Atlántica” ou “Microfisuras”… Nestas propostas houbo moito de experimento, debate, trasvasamento e descubertas entre distintos medios de expresión. Sempre dixen que as esculcas colectivas da mocidade foran a miña universidade.
– Palavra Comum: Que referentes (estilos, criador@s, etc., num sentido amplo) tens no teu trabalho criativo?
– Antón Patiño: En canto a movementos: o romanticismo, o surrealismo, o dadaísmo, a action painting, a arte povera, fluxus, o situacionismo, o letrismo, o posminimalismo, o atlantismo… Autores son moitos e con distintas orixes, mais sempre se poden dicir uns nomes que están aí perto, na galería libertaria de sombras familiares. Adoitan ser compañas heterodoxas, só creo nas marxes. Vai unha ringleira… María Zambrano, Rosalía de Castro, Max Ernst, José Ángel Valente, Reimundo Patiño, Antonin Artaud, Uxío Novoneyra, Georges Bataille, Manuel-Antonio, Maurice Blanchot, Le Corbusier, Gilles Deleuze, Antonio Saura, Lyotard, Sigmar Polke, Lois Pereiro, Luis Pimentel, Tàpies, Victor Hugo, Louise Bourgeois, Octavio Paz, Pessoa, Joan Miró, Cunqueiro, Henri Michaux, Walter Benjamin, J. E. Cirlot, Luis Seoane, Pollock, Kafka, Monet, John Cage, Gaston Bachelard, Samuel Beckett, Luis Barragán, Chirico, Picasso, Gicometti, Susan Sontag, Jean Dubuffet, Buñuel, Francis Bacon, Lezama Lima, Rof Carballo, Beuys, Eva Hesse, Otero Pedrayo, Baudrillard, Joyce, Bob Marley, Severo Sarduy, Urbano Lugrís, H. Bergson, Pasolini, Marcel Duchamp, Rafael Dieste, Brancusi… entre outros.
Hainos vivos tamén: Jonathan Borofsky, John Berger, Jannis Kounellis, Georges Didi-Huberman, Rosalind Krauss, Bruce Nauman, Enzo Cucchi, Andrés S. Robayna, William Kentridge, Susan Rothenberg, Laurie Anderson, Carlos Oroza, Anselm Kiefer, César Portela, Richard Serra, Manuel Rivas, Bob Wilson…entre outros creadores de hoxe que desenvolven un traballo moi sedutor para min.
Estou aberto a traballos e suxestións moi diferentes, a relación podería ser mesmo case interminábel… Nótase ben que nacín nunha libraría…(o chamado Efecto “Librouro”).
– Palavra Comum: Que opinas sobre a recepção (crítica, público, (re)conhecimentos, etc.) do teu trabalho? Que botas de menos?
– Antón Patiño: A arte é un singular proceso de comunicación (pois nace dende o pensamento salvaxe) onde se cadra o máis importante é lanzar preguntas arriscadas. Mover e axitar os marcos das regras de xogo, subverter a sintaxe predeterminada e non respectar os códigos do consenso. Fuxir das lindeiras establecidas. Intuír onde está o caduco (detectar a materia inerte). O que os vangardistas Dalí, Buñuel e Lorca chamaron con rebelde precisión “os putrefactos”. Desenvolver interrogantes provocadoras. Avanzar aínda que sexa dun xeito tatexante cara o territorio do inédito, coleccionar sorpresas a descubertas a eito… Poñer en pé daquela as preguntas que coidamos esenciais. Algo disto fixeramos Xavier Seoane e mais eu nun manifesto libertario que se chamou Hai suficiente infinito, que non tivo tan sequera acuse de recibo na sociedade galega. Escrito contra o remate do século, dacabalo xa case da fronteira do 2000. Sempre se pode mellorar o grao de recepción do traballo de cadaquén, cada artista coida sempre que é un incomprendido, que se valora pouco o traballo dun propio. Non se pode nunca renunciar á liña da utopía marcada na adolescencia. Hai que fuxir da estancia dos soños estragados. Escapar a modo do cuarto do desexo avariado. Cómpre reflectir a memoria da complexidade vital, teimar no pouso máis fondo da raigame metafísica. Son experiencias-caosmos subxectivas, feroces sinestesias utópicas, heterodoxas esculcas persoais que tentan reconstruír o labirinto dun propio mais sempre coa vontade transpersoal dun anceio experimental de universalidade.
– Palavra Comum: Que caminhos entendes seria interessante transitar nas artes, nomeadamente na comunicação com o público e a sociedade hoje?
– Antón Patiño: O capitalismo do espectáculo tenta eliminar todo posíbel referente de trascendencia, memoria e identidade. Ten vontade despótica de dominación xerando unha dimensión única do tempo vinculada a unha aceleración espectral, nunha alienante vertixe cara ningures. Son diferentes imaxinarios os que poderiamos atopar nun universo aberto, libre e plural, mais na sociedade administrada alén da gaiola de ferro transformada nunha inexorábel lei do desexo figura que non hai case nada. Todo é polo miúdo falsa percepción, moreas de imaxes instrumentais, ruín colonización pueril, brillante banalidade a esgalla, eficaz condutismo xeralizado, edulcorada amnesia programada. Vivimos mergullados nunha alienante sedución hiperreal. Fican poucos ámbitos de liberdade (nisto estou co diagnóstico implacábel dos inesquencíbeis Adorno+Horkheimer). Por iso a arte e mais o pensamento crítico son moi necesarios, precísanse case a xeito de antídotos.
O espazo da liberdade artística axuda a construír unha verdadeira vida. Traza os alicerces cara recuperar unha ponte cos sentidos.
– Palavra Comum: Como ves, desde a distância física, Galiza e a cultura galega, em geral? Como seria a Galiza imaginária em que te sentisses plenamente cômodo, e que há dela na actualidade?
– Antón Patiño: Non teño distancia coa realidade cultural galega, o meu fogar fóra é tamén un anaco máis da Galiza extraterritorial. Para Galiza foron importantes figuras como Castelao, Luís Seoane e Reimundo Patiño. Os tres conseguiron manter viva unha idea do país, fermosa e utópica… que bateu contra o Principio de Realidade. Tres contextos xeracionais que reflicten os atrancos de distintos contextos históricos.
Un dos problemas é que a sociedade galega figura non mirar cara adiante. Aínda non avanzamos cara unha sociedade laica e moderna, onde a autodeterminación persoal sexa o eixo da liberdade. A instrumentalización do poder autonómico (fusionado co actual dominio neocon) están a deixar na sociedade galega feridas culturais moi fondas. Haberá pasar tempo cara superar a modo as secuelas da chamada “crise” e aos poucos reconstruír paseniñamente un urdido simbólico (case terapéutico) que neutralice os estragos desta anomia antropolóxica provocada e a masoquista desfeita do autoodio, moi interiorizado.
Coido que no momento actual o Efecto Esperanza aparece no horizonte… Haberá ser a xente nova, a mocidade, coma sempre, a que máis loite cara osixenar o espazo do común. Eles son os que gardan o instinto do futuro. Precisamos novas cartografías para fuxir da incerteza.
Por outro lado, a única aportación de seu que pode facer a cultura galega é a que teña unha ambición universal, xa dende a súa xénese. A que estea afastada de medos e moi lonxe (a anos-luz) dunha atmosfera de covardía pactada.
– Palavra Comum: Que projetos tens e quais gostarias chegar a desenvolver?
– Antón Patiño: Estou a piques de rematar un ensaio sobre a percepción. Tamén quero depurar moitos apuntamentos que fixen de teoría estética (parellos ao proceso de creación). Agora sae un longo escrito chamado: Libro dos Lugares, publicado na Editorial Elvira e tamén un libro de poemas en Xerais: Teoría do riso.
No eido artístico hai varios proxectos, así mesmo. Accións, ideas e propostas que estou a levar adiante agora no obradoiro. Todas xiran ao redor do concepto de infinitude e límite, o espazo continuum e as lindeiras físicas, na procura dunha plenitude expansiva. Quero realizar tres ou catro exposicións en espazos amplos que permitan amosar unha panorámica do que estou a facer.
– Palavra Comum: Que achas de Palavra Comum? Que gostarias de ver também aqui?
– Antón Patiño: Simpatizo moito coas ideas e o criterio transversal de “Palavra Comum”, de fusión de medios expresivos, e coido que pode ser unha fiestra importante cara á creación e ao pensamento crítico (nun tempo onde foron esmagados moitos espazos na prensa). Vexo un certo atranco técnico na páxina web, non é doado atopar os contidos do arquivo. Os traballos parécenme excelentes en xeral, con aportes mois bos. Figura abofé que aínda hai moita xente en Galicia con gañas de traballar.
NOTA: a fotografia do autor é de Menchu Lamas.
(Monforte, 1957) Artista visual y escritor. Realizó exposiciones individuales en galerías y museos de Amsterdam, Estocolmo, New York, París, Burdeos, Zürich, Stuttgart. Obras en diferentes museos: Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, CGAC, MEIAC, MACBA, Artium. Su trabajo ha sido definido por el crítico norteamericano Donald Kuspit como “expresionista conceptual”.
You might also like
* Crítica de arte Lito Caramés Pintura
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
* Lito Caramés Pintura
As pinturas de Velázquez, e compañía, desembarcan en Montjuïc
* Lito Caramés Pintura
Os mapas do mundo pictórico, segundo Jorge R. Pombo
More from Antón Patiño
Plenitude do baleiro en Giacometti, por Antón Patiño
Posted On 21 Maio, 2014 Antón Patiño 0
"O adeus de Giacometti" vén ser unha consigna privada que coido condensa a plenitude dende o lonxe. O traballo de …
Furna de Fingal. Viaxe a Escocia
Posted On 16 Abril, 2014 Antón Patiño 0
Unha natureza vibrante, dunha dimensión interminábel, onde o longo horizonte vai reflectir unha beleza profunda. Mar, lagoas, terra, ceo… entremesturados …
9 poemas de Yolanda Castaño
8 Março, 2019 0
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
1 Março, 2019 0
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
27 Fevereiro, 2019 0
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
26 Fevereiro, 2019 0
22 Junho, 2015 at 0:51
Grande Antón . Te admiro en tu intento de nombrar lo innonbrable, en tu atrevimiento de acordar lo olvidado, de llegar a la fisura, a la herida, a la escisión que sueña.
Deixe uma resposta Cancelar resposta
O seu endereço de email não será publicado. Campos obrigatórios marcados com *
Quero ser notificado de comentários adicionais por email.
Quero ser notificado de novos artigos por email.
Este site utiliza o Akismet para reduzir spam. Fica a saber como são processados os dados dos comentários.
Categorias Seleccionar categoria * Abe Rábade Adelino Timóteo Adrián Dios Adrián Magro Afonso Becerra de Becerreá Aida Saco Beiroa Alba Nogueira Alberte Fernandes Marinho Alberte Momán Noval Alberto Esperante Alberto Pereira Alberto Pombo Alcimar Alves de Sousa Lima Alexandre Brea Rodríguez Alfonso Costa Alfonso Rodríguez Alfredo Dourado Alfredo Ferreiro Alice Macedo Campos Alonso Caxade Alva Martínez Teixeiro Amadeu Baptista Amauta Castro Amosse Mucavele Ana Mafalda Leite Ana Maria Oliveira Ana Miranda André Domingues Andrea Nunes Brions Andréa Zamorano Antom Laia Antón Patiño Antonio Iglesias António José Queiroz Antonio Manuel Fraga Antonio Reigosa Antropologia Araceli Herrero Figueroa Arcosonline Arquitectura Artes    Desenho    Escultura    Fotografia    Ilustração    Pintura Artur Alonso Novelhe Audiovisual Baldo Ramos Beatriz Dacosta Begoña Paz Beka Iglesias Belén Mellado (Alicornio) Bernardo Valdês Paços Berta Dávila Biblioteca Bieito Romero Brais Morán Calí Boreaz Carla Carbatti Carlos Ares Carlos Botana Carlos Durão Carlos González Villar Carlos L. Bernárdez Carlos Paulo Martínez Pereiro Carlos Pazos-Justo Carlos Penela Carlos Pereira Martínez Carlos Quiroga Carlos Velasco Souto Carolina Bustos Beltrán Catherine François Caxigueiro Celia Parra Chelo Suárez Chus Pato Ciência Cinema Cláudia Canto Clemente Padín Colaborações de:    Ana Margarida Borges    Andrea Silván    José Pascoal    Luís Chacho    Luís Osório    Marcelo Benini    Maria Manuela Santos Rainho    Maria Oliveira    Paulo Fernández Mirás    Xoán Romay Concha Rousia Craig Patterson Cremildo Bahule Cristina Veira Crítica de arte Dança David Miranda Barreiro David Peón Davide Salvado Diego Q S Direito Economia Editorial Eduardo Estévez Eduardo Méndez Baamonde Eduardo Ribas Fernandes Elena Gallego Abad Eli Ríos Emma Abella Emma Pedreira Entrevistas Ernesto Areias Escultura Estela Pan Vázquez Estíbaliz Espinosa Eugénio Outeiro Eva Veiga Fausta Cardoso Pereira Fernando Barroso Filipe Campos Melo Filipe Marinheiro Fina Roca Fran Pérez ‘Narf’ Francisco Abrunhosa Francisco Castiñeira Francisco Castro Francisco Soares Francisco X. Fernández Naval Franck Meyer François Davo Fred Martins García MC Gastronomia Gisela Casimiro Gisela Ramos Rosa Gonçalo Guerreiro Gonzalo Hermo Graça Videira Lopes Gustavo García Roig Hélder Joaquim Gonçalves Hélder José Hélder Simbad Helena Villar Janeiro Henrique Marques-Samyn Henrique Rabuñal Hirondina Joshua História literária Humanidades Iago Lestegás Ignacio Castro Igor Lugris Inez Andrade Paes Inma Doval Inma López Silva Iolanda R. Aldrei Isaac Lourido Isaac Xubín Isabel Furini Isidro Novo Ismael Ramos Jacobo Fernández Serrano Jaime Munguambe Jaime Rocha Javi Prieto Joana Magalhães João Luís Barreto Guimarães João Madureira joão Manuel Ribeiro João Pedro Messeder-José António Gomes João Rasteiro João Sousa José António Lozano José Barcos José Estévez José Luis Abalo José Manuel Teixeira da Silva José Pinto José R. Montero Juan Luis Rua Kerley Carvalhedo Kerley Carvalhedo Kingsley Dennis Laís Araruna de Aquino Lara Dopazo Ruibal Lara Rozados Laura Villaverde Leandro Lamas Ledicia Costas Letras    Crítica literária    cronica    Crónicas    Ensaio    Filosofia    Filosofia    História    Língua    Narrativa    Poesia       entrevistas    Teatro    Tradução Lino Mukurruza Lito Caramés Livros Lu Paternostro Luís Chacho Luís Filipe Sarmento Luís G. Soto Luís Martínez-Risco Daviña Luís Mazás Luís Serguilha Luís Valle Luísa Monteiro Macvildo Bonde Magia Manel Cráneo Manoel Bonabal Manuel Gago Manuel L. Rodríguez Manuel Lestón Manuel López Rodríguez Manuel Meixide Manuel Pereira Valcárcel Manuel Suárez Mar Pérez Fra Marcelino Fernández Mallo Márcio-André Marcos Abalde Marcos Ferreiro Marcos Nine María Alonso María Alonso Seisdedos María Canosa María do Cebreiro Maria Dovigo Maria João Cantinho María José Fernández López Maria Lado María N. Soutelo María Xosé Queizán Marián Bañobre Maribel Longueira Marília Lopes Marina Ourol Mário Herrero Valeiro Marta Dacosta Martín Camiña Martin Wu Maurício Gomes Mauricio Gomes Meio ambiente Mercedes Queixas Michel Yakini Miguel Anxo Fernández Miguel Mato Miguel Sande Millán Castro Vilariño MJ Pérez Modesto Fraga Moncho Iglesias Míguez Mónica de Nut Mónica Montero Parcero Música Nacho Muñoz Nando Lestón Nando Pereiro Nelson Quinteiro Nifunifa Nolo Suárez Nuno Mangas Viegas Nuno Moreira O Leo Olga Kirk Olga Patiño Nogueira Oralidade Óscar Pedrós Pablo Díaz Pablo Vidal Paco de Tano Paco Nogueiras Paco Souto Palavra Comum Patricia de Lorenzo Patrimonio Paula Gómez del Valle Paulino Pereiro Paulino Vázquez Paulo Ricardo Moreira Paulo Silva Pedro Casteleiro Pedro Eiras Pedro Góis Nogueira Pedro Guilherme-Moreira Pedro Lamas Pedro Vidal Gayoso Pepe Cáccamo Pere Tobaruela Pierrot Rougier Pilar García Negro Política Quico Comesaña Quim Farinha Rafa Janeiro (Neno Escuro) Rafael Catoira Rey Rafael Quintía Pereira Raias Poéticas Ramiro Torres Ramón Blanco Ramón Caride Ramón Neto Ramón Nicolás Raquel Miragaia Raúl Gómez Pato Rebeca Baceiredo Referências literárias Remisson Aniceto Revista Palavra Comum Ricardo Marcos Casás Salgado Roberta Tostes Daniel Roberto Mansilla Roberto Samartim Roberto Sobrado Rocío Blanco Formoso Rocío Soto Roge Fernández Roger Colom Roi Fernández Ronaldo Cagiano Ronaldo Junior Rosa Enríquez Rosalía Fernández Rial Rosalía Rodríguez Rui Tinoco Sabela González Samuel Pimenta Samuel Solleiro Santiago Cortegoso Sebastião Miguel Serafín Mourelle Sergio B. Landrove Sérgio Tannus Serxio Moreira Serxio Suárez Sociedade Sónia Sultuane Susana Sánchez Arins Susanna Busato Tati Mancebo Teresa Barro Teresa Moure Thiago Ponce de Moraes Tiago Alves Costa Tono Galán Tucho Calvo Ugia Pedreira Uncategorized Uxía Uxío-Breogán Diéguez Vergílio Alberto Vieira Verónica Martínez Delgado Vicente Ansola Victor Domingos Victor Oliveira Mateus Viki Rivadulla Virgínia Do Carmo Vítor Vaqueiro Xabier Díaz Xabier P. DoCampo Xacobe Martínez Antelo Xacobe Meléndrez Fassbender Xavier Alcalá    Tertúlia revisitada Xavier Frias Conde Xavier Ponte Casas Xavier Seoane Xelís de Toro Xesús González Gómez    Ler teatro Xiao Berlai Xoán Abeleira Xoán Antón Pérez Lema Xoán Carlos Carreira Xoán Curiel Xoán Lagares Xoán Piñón Xosé Bocixa Xosé Daniel Costas Currás Xosé Duncan Xosé Enrique Acuña Xosé Estévez Xosé García Rodríguez Xosé Iglesias Xosé Lois Garcia Xosé Lois Romero Xosé Manuel García Xosé Manuel Martínez Oca Xulio Álvarez García Xulio Ríos Xurxo Ayán Xurxo Nóvoa Martins Yeos Yolanda Castaño Yolanda López
Entrevista | Jaime Rocha: “O olhar do poeta é o primeiro e o último possível”
Entrevista | Ugia Pedreira: “A música salvou-me desde nena”
“Mulher levitante” por Luís Serguilha
Entrevista | Gonçalo M. Tavares: “A Literatura parte da perversão”
“O poema apresentou-se a um concurso de poesia” por Tiago Alves Costa
“Ursúas” um filme de Roi Fernandez
Palavra Comum ~ Revista galega lusófona de artes e letras
Leave this field empty if you're human:
9 poemas de Yolanda Castaño
Bartolomé Bermejo, pintor virtuoso e heterodoxo
8 poemas do livro “Erosão” de Gisela Casimiro
Entrevista | Lara Dopazo Ruibal: “Amar é imprescindible”
Fábricas do mesmo: a liberdade na era digital, por Rui Tinoco
Revista Palavra Comum - © COPYRIGHT 2018 PALAVRACOMUM.COM
Share stories you like to your friends
Utilizamos cookies para melhorar a sua experiência no nosso website. Ao navegar neste website está a concordar com a nossa política de cookies.Continuar Saber mais
Privacidade & Política de Cookies