langs: es gl gl pt gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt es gl gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl eo gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl es en gl lt gl ga gl gl gl gl gl gl gl gl pt es gl gl gl ca gl gl gl gl pt gl pt en pt lt en ca en gl en en gl pt es it en gl hbs_lat lt sv lt pt gl gl gl es

text:
julio « 2010 « Patrimonio cultural de Vigo
Arquivado en: Coruxo,Petróglifos — Xosé Couñago
Este castro está situado no conxunto de gravados do monte de Fragoselo, onde están situados outros petróglifos importantes coma Castiñeirón, Presa das Rodas, O Pontón, Leixiades, Lapa Furada ou o grupo de Viveiro. Este en particular está moi próximo a Presa das Rodas, introducíndose por un camiño que hai a continuación destes gravados, atoparemos a laxe cun indicador..
Trátase dunha rocha de 2,80 x 0,70 m. Sobre ela podemos distinguir numerosas coviñas. Unha desta coviñas situada no centro da laxe está conectada cun suco que percorre a pedra nunha lonxitude de 1,20 m, describindo unha lixeira curva.
As coviñas son de diferentes tamaños, chegando algunha delas aos 10 cm de diámetro. Non teñen unha organización precisa, aínda que se observa unha distribución en canto á concentración de coviñas máis anchas (no centro da rocha) e outras máis pequenas (do centro cara a un extremo).
Tal como pode observarse nas fotos, o lugar está bastante descoidado e falto de limpeza. Claro que deixar esta rocha ao descuberto sen máis, tamén sería dunha grande irresponsabilidade polo perigo de inmediata agresión que sufriría.
Como resultado da concentración de once rochas con gravados que hai próximas entre si neste monte en concreto, poderíase crear facilmente un pequeno itinerario por este lugar coas oportunas indicacións tanto para a súa posta en valor como para a súa conservación. É necesario un continuo labor didáctico in situ que ensine aos visitantes o comportamento adecuado ante este patrimonio milenario que reside entre o patrimonio natural dos nosos montes, ao tempo que se pode ensinar a forma de vida e referencias culturais dos habitantes da idade do bronce no noso territorio.
Podedes acceder a unha galería de imaxes máis completa destes gravados.
Ficha do catálogo do PXOM de Vigo (Tomo VI, fichas do catálogo)
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
Vídeo do petróglifo As Presas
Arquivado en: Cidade,Romanización — Xosé Couñago
As instalacións da musealización destas salinas romanas están situadas na rúa Rosalía de Castro de Vigo, na zona do Areal.
Fronte o centro de saúde vemos unha construción que dá entrada ao subterráneo onde se conservan as salinas.
A Consellaría de Cultura, no díptico que publicou, defínea como “a única salina mariña de evaporación solar conservada e musealizada de todo o Imperio Romano”.
O percorrido comeza a nivel de rúa coa entrada nunha edificación que serve de recepción ás visitas. Unha baixada de varios metros de profundidade condúcennos a unha galería previa na que podermos contextualizar o mundo da roanización e a cultura das salinas, a través dunha serie de atractivos paneis e vitrinas: “Dous mil anos de historia”, “O sal da vida”, “Sal para salgaduras e salsas”, “Unha paisaxe reconstruída”, “A salina romana”, “Historia do sal” e “O sal despois de Roma”.
Esta exposición mostra diversos obxectos relacionados co mundo romano e a economía do sal: dende a famosa sandalia atopada noutras escavacións da zona do Areal, ata ánforas e diversos utensilios daquela época. Non falta incluso a cociña daquel momento, con detalladas explicacións, que inclúen un receitario, e mesmo a posibilidade de ulir a recreación da que era unha das salsas máis populares romanas, o “garum”, feita con sal e restos de peixes.
Cando entramos na sala principal na que se atopa a salina, impresiona moi positivamente a reconstrución paisaxística do Areal e a ría daquela época. Unhas paredes debuxadas con paisaxes que marcan unha continuidade visual cos elementos reais que temos no chan ante nós. Isto dános unha impresión moi plástica da dimensión que podían ter na súa totalidade e a situación en que estaban con respecto á liña de costa daquela época. Unha extensión que abranguía dende a actual rúa Pontevedra ata a rotonda de Guixar.
O xacigo amósanos unha superficie de 300 metros cadrados composta de cubetas construídas en pedra en perfecto estado de conservación. Estas cubetas foron construídas con diferentes tamaños e alturas para aproveitar, por un lado, as subidas e baixadas das mareas, e, por outro, a condución dos diferentes procesos de obtención do sal dunhas cubetas ás outras.
A visión de conxunto dános idea da gran produción salina que existía neste lugar durante os primeiros séculos da nosa era (I-III). A industria do sal tivo continuidade noutras zonas do concello ata o século XVIII.
O sal obtido era procesado en diversas factorías de salgadura distribuídas por distintos lugares da ribeira marítima: a máis próxima a estas salinas está agardando pola súa recuperación completa na rúa Marqués de Valadares, e hai outras constatadas no Fiunchal e O Cocho, en Alcabre.
Podemos catalogalo de excelente, dado o lugar en que se atopa, cunha crecente presión urbanística ao seu arredor. Que chegase ata a actualidade, comprendendo o que acabamos de sinalar, podemos consideralo case un milagre e a conxunción das circunstancias de titularidade pública urbanística que afectan á parcela na que se atopa.
Precisamente, a uns metros deste xacemento descubrírase tamén un cemiterio romano moi ben conservado, durante as obras de construción dun edificio, e foi completamente derruído. Hoxe en día, os restos daquela desfeita xacen nos faiados do museo de Castrelos envolveitos en bolsas de plástico: tumbas íntegras con esqueletos completos, agardando quen sabe que nin quen sabe por canto tempo.
Velaquí o resultado final do difícil proceso de convivencia entre o interese público e o interese privado: estas salinas conserváronse mercé a atoparse no subsolo dun terreo destinado a dotacións públicas (un centro de saúde). Corresponde co que sería o garaxe de calquera dos edificios que se construíron ao seu arredor.
Se non chega a existir esta parcela pública neste lugar, Vigo veríase abocado a perder “a única salina mariña de evaporación solar conservada e musealizada de todo o Imperio Romano”, en palabras da Consellaría de Cultura.
Os intereses privados da presión urbanística sobre esta zona provocaron a desaparición de todo o resto da explotación salina romana, incluído o gran cemiterio romano descuberto íntegro na súa proximidade, ao que fixemos referencia máis arriba e que tivo que ser completamente destruído para construír o garaxe subterráneo do edificio que se erixiu encima. Canto valían esas prazas de garaxe? Non había outra solución?
Páxina web oficial das Salinae
Hidalgo Cuñarro,”Visita a las salinas romanas del Areal de Vigo”, en Arqueovigo.
Faro de Vigo, “Un tesoro en las entralas de la ciudad“, 06.02.09 (reportaxe realizada co gallo da súa apertura). (Fotos da reportaxe) Sería desexábel que esta permanecese o máis accesíbel posíbel ás persoas interesadas en coñecer máis a fondo este museo sexa cal for o lugar do mundo en que se atopen.
Para chegar ata as Salinae podedes descargar a súa situación no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Arquivado en: Coruxo,Petróglifos — Xosé Couñago
O petróglifo de Fragoselo tamén chamado “Pedra Moura” está situado nos montes de Coruxo, nun lugar que forma parte da maior concentración de gravados rupestres do concello de Vigo.
Chégase a esta laxe doadamente dende a ermida de San Sebastián. Hai dous paneis indicadores á entrada do camiño que nos conduce ata a “Pedra Moura”. Alí atoparemos un cerrado que, na súa parte superior, vese claramente que está construído sobre a rocha dos gravados.
Esta rocha mide 10,5m x 4,5m, e presenta unha lixeira caída cara ao sur. Trátase do maior conxunto de gravados rupestres sobre unha rocha que hai en todo Vigo, e fai dela, ao mesmo tempo, o máis importante dos testemuños do bronce que chagou ata nós no noso concello.
Figuras: toda a rocha está ateigada de gravados nos que se aprecian unha gran cantidade de combinacións circulares, cazoletas, coviñas e mesmo o que se interpreta como oito pares de pegadas de zoomorfo. É importante ir a unha hora do día -mediodía- en que o sol permita ver sensibelmente ben as figuras, xa que as árbores axiña proxectan a súa sombra, impedindo a adecuada observación.
A figura que máis destacada e que mellor se observa nesta estación de arte rupestre é a gran representación de círculos concéntricos que mide 124 cm. de diámetro, con seis círcos concéntricos e unha gran cruz inscrita no centro.
Tamén é de salientar o suco que percorre a rocha polo centro en sentido lonxitudinal, que actúa como canle distribuidora das figuras a ambos os lados.
Outro aspecto importante deste lugar arqueolóxico é a existencia de lendas ao redor da pedra gravada. Entre as variantes que se poden escoitar, o denominador común é a presenza de tesouros, mouras e serpes común a moitos outros lugares arqueolóxicos de todo Galiza. De feito, que se lle chame “Pedra Moura” xa nos dá referencia da característica etnográfica deste lugar. Esta lenda podedes lela no libro Arte rupestre nos montes do Maúxo, publicado polo museo de Castrelos.
Logo do enorme traballo de recollida arqueolóxica feito no noso territorio, agora queda por facer unha exhaustiva recollida do patrimonio inmaterial: o mundo das lendas, do animismo, dos seres máxicos galaicos.
A pesar da intervención levada a cabo para a sinalización e do cerrado, máis ou menos acertado, realizado ao se redor, a verdade é que o deterioro desta rocha é palpable; tanto que apenas se notan a metade dos gravados que aparecen representados en diversos debuxos. Cómpre acometer unha intervención que impida o paulatino e acelerado proceso de desaparición dos gravados, tanto desta rocha coma das demais existentes.
Tamén se botan de menos uns paneis in situ con debuxos explicativos das distintas figuracións, para impedir que as persoas visitantes remarquen desaprensivamente os gravados con pedras, xices ou anacos de tella. Sinalizar excesivamente un lugar arqueolóxico para despois deixalo abandonado á súa sorte é imprudente e irresponsábel.
Do mesmo xeito que existe un equipo de traballadores  dedicado á conservación de parques e xardíns da cidade, debería existir tamén outro dedicado diariamente ao mantemento destes lugares arqueolóxicos máis relevantes e sinalizados.
Podedes acceder a unha detallada galería de imaxes.
Máis información na web podedes atopala nas páxinas de J.M. Hidalgo Cuñarro, Rafael Ojea e no catálogo do PXOM Tomo VI.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Arquivado en: Coruxo,Petróglifos — Xosé Couñago
Está situado sobre unha pequena elevación rochosa, cunhas espectaculares vistas sobre a ría, con Toralla e as Cíes ao fondo. Os gravados están no seu cumio, nunha pedra horizontal.
Dentro do conxunto que forman os cinco conxuntos de gravados denominados O Carballoso, este é o único que está en terras de Coruxo; os demais están xa en Oia.
Todos eles se atopan paralelos á pista que une Coruxo con Oia dende a ermida de S. Sebastián ata o parque forestal de Oia.
Hai dúas combinacións circulares e un rebaixe navicular.
A. Un petróglifo con dous círculos concéntricos completos e unha coviña central. Ten aproximadamente uns 28 cm de diámetro.
B. Un petróglifo formado por tres círculos concéntricos –o exterior incompleto-, sen coviña central e cun suco de saída en dirección sueste. Mide uns 36 cm de diámetro. Está situado a un metro e medio do anterior en dirección suroeste.
C. Un petróglifo navicular cun rebaixe en cada extremo. Está situado entre os dous petróglifos circulares, en dirección oeste. Mide uns 70 cm de longo e uns 24 cm de largo.
Estado de conservación: non hai especiais incidencias que estean danando estes gravados. Conta cunha sinalización adecuada, aínda que non representa os gravados na súa totalidade, senón só parcialmente os círculos concéntricos A e o navicular. Falta un debuxo ou fotografía que permita visualizalos todos de vez sen necesidade de riscar neles con ningún tipo de marcador agresivo.
Valoración final: o cartel ofrece unha ampla información, tanto dos elementos paisaxísticos que se contemplan dende este lugar, como das interpretacións e contextualizacións dos gravados que nos ocupan. Achega interesante información sobre os resultados das análises de residuos do interior do petróglifo navicular, no que destaca a posíbel función de muíño, coma os restos de materiais asociados a ritos funerarios ou a substancias narcóticas. Poden ter que ver as formas circulares con rituais ou representacións que fagan referencia á morte ou ao máis alá? Nunha época en que a vida humana era tan breve, e na que xa se herdara un concepto moi importante da relación cos mortos (as mámoas agochan no seu interior moradas mortuorias realizadas nun elemento eterno, a pedra, megálitos de complexa construción para a tecnoloxía lítica da época, construídos para seren vistos só polos defuntos), poderían ter que ver as construción circulares con rituais de comunicación co máis alá, foren deidades, foren defuntos?
Podedes acceder a unha galería de imaxes.
Ficha do catálogo do PXOM de Vigo (Tomo VI, fichas do catálogo)
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit, e despois > Menú Herramientas>Conversor de paquetes).
Comentarios desactivados en Petróglifos do Carballoso – Outeiro de Lucas I (Coruxo)
Cruceiro do Berbés (Centro cidade)
Castro de San Lourenzo – O Penedo (Coruxo)
Cruceiro da Fontaíña (Coruxo)
Ruta das mámoas do Candeán
Ruta do románico de Vigo
Ruta dos petos de ánimas de Vigo
Ruta dos castros de Vigo
Ruta dos Conxuntos etnográficos de muíños de Vigo
Descarga no teu GPS as rutas para visitar o patrimonio cultural de Vigo.
PATRIMONIO CULTURAL DE VIGO
Para calquera consulta ou información: xosecounhago@gmail.com
Esta obra está baixo unha licenza de Creative Commons.


document_lang: gl

langs: es gl gl gl gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl en gl lt gl ga gl gl gl gl gl gl gl gl pt es gl gl gl ca gl gl gl gl pt gl pt en pt lt en ca en gl en en gl pt es it en gl hbs_lat lt sv lt pt gl gl gl es

text:
septiembre « 2012 « Patrimonio cultural de Vigo
Muíño de Soloeido do Quenllo (Zamáns)
Arquivado en: Muíños,Zamáns — Xosé Couñago
Este muíño forma parte dun conxunto de cinco construcións que están situadas á beira do río de Vilaza, na parroquia de Zamáns e ocupa o terceiro lugar desta agrupación etnográfica.
Para chegar a este lugar podedes dirixirvos ao campo da feira da parroquia, ao lado da igrexa de Zamáns, e descender pola estrada de Vilaverde. A menos dun quilómetro veredes o río. Baixades pola súa beira e estaredes nun prado recuperado con plantación de acivros e o primeiro dos muíños.
Seguindo o curso descendente do río están os cinco muíños formando un conxunto etnográfico de especial beleza, tanto pola contorna que se atopan coma pola fermosa restauración a que foron sometidos por parte da Comunidade de Montes de Zamáns.
Forma parte da Ruta de conxuntos etnográficos de muíños de Vigo, que podedes descargar no voso navegador GPS.
Situación: Este terceiro muíño, en orde descendente pola beira do río de Vilaza, está situado na marxe dereita da corrente, moi próximo á auga e rodeado de amieiros e salgueiros.
Tipoloxía: é un muíño de cubo cunha soa mó. Este cubo non ten a forma cadrada ou circular característica da maioría deles, senón que ten forma alongada, realizada a partir da forte caída que se lle dá á canle da levada na súa chegada ao muíño.
Levada: a levada consérvase en bo estado e provén directamente do segundo muíño deste conxunto; de feito a auga vai dun muíño ao outro durante todo o percorrido. Nestes últimos metros álzase sobre a pendente do terreo reforzada por sólidos soportes laterais de cachotaría. A construción do muíño na parte inferior da pendente do terreo propicia a caída da auga a través do cubo para proporcionar a forza necesaria ao rodicio.
Edificación: o muíño é de reducido tamaño, coas paredes en cachotaría e o tellado dunha auga.
Presenta unha porta e ningunha outra entrada de luz. A porta está formada por dúas xambas laterais, con cadanseu perpiaño encima para proporcionar maior altura ao van, sobre o que se dispón un lintel.
Ten tamén soleira de entrada e as xambas están traballadas para permitir o encaste da porta.
O tellado foi restaurado na súa totalidade recuperando tamén todo o beirado pétreo.
Interior: podemos identificar aínda dous espazos: o da moenda e o da estancia das persoas. No espazo da moenda hai unha mó á que lle falta a pedra superior. Tamén podemos identificar un pousadouro asociado a un pequeno fornelo.
Na seguinte imaxe podemos apreciar como se encontraba antes da restauración. Na galería de imaxes que acompaña este artigo podemos ver unha relación máis completa do antes e o despois deste muíño.
A estrutura pétrea foi restaurada na súa totalidade.
As paredes foron consolidadas e reforzadas e as pedras limpadas, coa restitución do tellado e as lousas que bordean o teitume formando a sobrepena.
A intervención realizada, respectando cada pedra orixinal do muíño, transformou completamente a súa fasquía dun xeito coidado e positivo ata o punto de que sería difícil recoñecer que se trata do mesmo muíño á vista destas dúas imaxes.
A posta en valor deste importante conxunto etnográfico levou consigo unha intervención de limpeza e recuperación de cada un dos muíños que hai neste recanto tan especial de Zamáns.
A restauración destes muíños devolveulles unha gran beleza que nos fala por si mesma a través da conexión da identidade cultural que nos une coa terra e as nosas raiceiras.
Podedes acceder á galería fotográfica deste muíño.
Asociación Veciñal de Zamáns, Muíños de Zamáns
Para chegar ata este muíño, podedes descargar a súa situación no voso navegador GPS.
Tamén podedes descargar a Ruta de conxuntos etnográficos de muíños de Vigo no voso navegador.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Muíño de Soloeido do Quenllo (Zamáns)
Arquivado en: Muíños,Zamáns — Xosé Couñago
(Ver en Google Maps)
Zamáns é unha das poucas parroquias de Vigo que aínda conta co privilexio de gozar de catalogacións puramente de hábitat rural. Iso non vai en detrimento de configurarse en modelos habitacionais que contan coas máis actuais prestacións de comunicacións e comodidades: vivir coas vantaxes do rural tan preto das vantaxes dunha zona urbana.
A uns escasos centos de metros do centro parroquial de Zamáns está o encoro que subministra auga a Vigo no que podemos gozar dun paseo sorprendente polas súas marxes, contemplando unha gran variedade de fauna e flora de ribeira, ao longo dun paseo deleitador para a tranquilidade.
No descenso do río de Vilaza cara ao encoro, polas dúas beiras, agrúpanse unha serie de muíños recuperados mercé a intervención e empeño da Asociación Veciñal e a Comunidade de Montes.
Chegar ata este lugar de privilexiada etnografía é moi doado; abonda con dirixirse ata o centro parroquial, no campo da feira, e descender pola estrada de Vilaverde. Ao que cheguedes á altura do río, baixades pola súa beira abaixo e alí atopades un gran pradal con cinco muíños bordeando o río.
Forma parte da Ruta de conxuntos etnográficos de muíños de Vigo, que podedes descargar no voso navegador GPS.
Imos desenvolver agora a descrición do segundo dos muíños que se atopan nestes conxunto en orde descendente da corrente.
Situación: logo de pasar o primeiro muíño, xa completamente restaurado, uns cincuenta metros máis abaixo atopamos estas segunda construción. Rodeado de salgueiros e amieiros, á beira do río, érguese na súa marxe dereita.
Tipoloxía: o primeiro elemento que chama a nosa atención para a súa clasificación é o gran cubo que dá paso á auga da canle da levada cara ao interior do inferno onde se atopan as pas do rodicio.
O cubo é de forma cadrada, con entrada bastante ampla e en forma cónica na parte máis baixa, onde está a “billa” do cubo.
Levada: a levada pode observarse dende a saída do Muíño do Bento a través do prado. Nunha parte do treito aínda pode apreciarse un pequeno pontillón sobre ela para atravesala, o que fai aínda máis atractivo o percorrido ata o noso achegamento ao muíño.
Nos derradeiros metros, no encontro co muíño, esta levada sobresae do terreo mediante unha sólida construción de cachotaría. Esta parte tivo unha adecuada intervención para evitar o seu pronunciado deterioro, xa que conserva a estrutura na súa totalidade, reforzada exteriormente por un bo muro de cachotes.
Edificación: o muíño ten forma rectangular, con muros combinados de cachotaría e perpiaño.
Presenta unha soa porta de xambas de gran dimensión cara ao interior abarcando a profundidade do muro, con rebaixes para o encaixamento de distintas partes da porta. Sobre as xambas van dispostos dous perpiaños, encol dos que vai apoiado o lintel que cobre todo o van.
Noutra das paredes, sobre o inferno, vai un pequeno fachinelo vertical que leva a súa luz ao lugar en que está a mó e a zona do tremiñado. Podemos apreciar que este fachinelo está situado no lugar máis inaccesíbel do muíño.
A carón do cubo hai dous pousadoiros de forma redondeada encastado no muro a carón dun dos cantos da parede.
O teitume é a unha auga, cara ao río. Está completamente restaurado, e conserva as lousas que van en derredor da parte superior das paredes.
Interior: presenta unha mó, con todas as súas pedras, cun anaco do pau do eixo no ollal.
As paredes foron totalmente restauradas e consolidadas, ben encintadas e limpadas.
O estado actual indícanos que comeza a haber intervencións enfocadas cara á recuperación e posta en valor destas construcións etnográficas que sobrancean nas beiras dos nosos ríos; cando menos co intento de evidenciar a súa existencia e características principais.
A súa conservación no estado actual implicou unha intervención que pasou pola limpeza da maleza que aínda recobre algunhas partes, coma a canle da auga, e o tratamento do impacto que algunhas das árbores tiñan sobre a conservación das pedras da edificación.
A recuperación do noso patrimonio etnográfico depende de varios factores. O máis importante é a vontade da súa conservación; unha vontade na que estamos todos implicados, dende as administracións ata as entidades locais e a propia veciñanza.
Unha intervención que non resulta tan custosa en comparación co resultado obtido de cara ás persoas que se acheguen a visitar este conxunto etnográfico muíños situados nunha paraxe de singular beleza paisaxística sobre o encoro de Zamáns.
Na galería fotográfica que se acompaña pódese ver o antes e o despois da restauración desta peza senlleira da nosa cultura tradicional.
Podedes acceder á galería fotográfica deste muíño.
Asociación Veciñal de Zamáns, Muíños de Zamáns
Para chegar ata este muíño, podedes descargar a súa situación no voso navegador GPS.
Tamén podedes descargar a Ruta de conxuntos etnográficos de muíños de Vigo no voso navegador.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Muíño Novo (Zamáns)
Arquivado en: Muíños,Zamáns — Xosé Couñago
(Ver en Google Maps)
Descendendo polo río Vilaza, dentro do conxunto de cinco muíños que atopamos nesta contorna de especial beleza, ocupa o cuarto lugar. Está situado a escasos dous metros da corrente e vémolo no seu estado rehabilitado actual arrodeado das características árbores de ribeira: amieiros e salgueiros.
Forma parte da Ruta de conxuntos etnográficos de muíños de Vigo, que podedes descargar no voso navegador GPS.
Tipoloxía: coma o resto do conxunto, trátase dun típico muíño de cubo. O tamaño deste cubo é considerábel e conservado na súa totalidade.
Levada: a levada que podemos ver na actualidade remata os seus últimos metros en pedra, elevada sobre o desnivel do terro, ata chegar ao empate co cubo.
Edificación: o edificio ten unha gran superficie, con ampla fachada. A altura da paredes, adaptándose ao desnivel do terreo, dende a entrada principal, na parte elevada, ata unha maior altura de paredes sobre a saída do inferno.
Está construído combinando perpiaños irregulares e cachotes de diversos tamaños.
Presenta unha porta de baixa altura e considerábel profundidade, de acordo co grosor dos muros. Está construída con perpiaños (catro nas xambas e un no lintel).
O lintel presenta unha inscrición que pode facer referencia á data da súa construción: “ANO DE 1842”.
Na parte posterior do edificio podemos ver dous fachinelos pequenos, verticais, para dar entrada de luz aos dous espazos interiores de moenda e de estancia.
Interior: presenta dous espazos diferenciados: o da moenda, entrando á esquerda, e o de estancia para as persoas.
Conserva varias pezas das moas no propio lugar. Tamén presenta un mesado baixo apegado á parede da fachada principal.
A ambos os lados da porta de entrada ábrese cadanseu fornelo cuadrangular.
Levada: consérvase en bo estado e provén do múiño 3 denominado Soloeido do Quenllo. A intervención reconstrutiva restituíu as pedras caída e perdidas, salientando a beleza do tramo final ben consolidado todo el en pedra.
Teitume: a unha auga e en bo estado de conservación trala rehabilitación.
Os muros exteriores foron adecuadamente consolidados e encintados cunha completa limpeza da pedra.
Coa rehabilitación este muíño mostra varios elementos destacados que lle devolveron o sabor e fermosura da ambientación popular que caracteriza estas construcións.
O seu interior aínda conserva íntegras varias pezas e utilidades pétreas que facilitaban a estancia no seu interior; mesmo nos permiten imaxinar escenas variadas de convivencia, lecer e traballo no seu interior.
Na galería de imaxes que se pode ver a continuación pódese comparar o estado do muíño antes da súa restauración co resultado actual. Isto amósanos a revalorización que se pode lograr do noso patrimonio etnográfico cando se actúa con sensibilidade de cara á súa conservación e posta en valor.
Podedes acceder á galería fotográfica deste muíño.
Asociación Veciñal de Zamáns, Muíños de Zamáns.
Para chegar ata este muíño podedes descargar a súa situación no voso navegador GPS.
Tamén podedes descargar a Ruta de conxuntos etnográficos de muíños de Vigo no voso navegador.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Muíño de Soloeido de Arriba (Zamáns)
Cruceiro do Berbés (Centro cidade)
Castro de San Lourenzo – O Penedo (Coruxo)
Cruceiro da Fontaíña (Coruxo)
Ruta das mámoas do Candeán
Ruta do románico de Vigo
Ruta dos petos de ánimas de Vigo
Ruta dos castros de Vigo
Ruta dos Conxuntos etnográficos de muíños de Vigo
Descarga no teu GPS as rutas para visitar o patrimonio cultural de Vigo.
PATRIMONIO CULTURAL DE VIGO
Para calquera consulta ou información: xosecounhago@gmail.com
Esta obra está baixo unha licenza de Creative Commons.


langs: pt gl gl es gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl es gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl lt gl ga gl gl gl gl gl gl gl gl pt es gl gl gl ca gl gl gl gl pt gl pt en pt lt en ca en gl en en gl pt es it en gl hbs_lat lt sv lt pt gl gl gl es

text:
abril « 2008 « Patrimonio cultural de Vigo
Mámoa II do Ferradouro (Candeán)
Arquivado en: Candeán,Ferradouro I-II,Mámoas,Ruta mámoas de Candeán — Xosé Couñago
Este túmulo forma parte do conxunto de dúas mámoas chamadas do Ferradouro, incluídas na Ruta das mámoas de Candeán. Distantes uns cincuenta metros unha da outra, atópanse a ambos os lados do camiño por onde discorre a ruta, entre o cemiterio de Candeán, onde están as mámoas da chan dos Touciños, e as mámoas de Costa Freiría, preto do parque do Vixiador. Ao seu carón eríxese un pequeno cartel descritivo.
Na colección Rutas arqueolóxicas viguesas 3, Cultura megalítica, editado polo museo de Castrelos, aparece co nome de Anta de Herminde.
Conta cun túmulo bastante recoñecíbel aínda, do que sobresaen varios ortostatos.
Túmulo: mide 12 x 14 m e ten uns 80 cm de altura. Está bastante arrasado, aínda que se pode apreciar con certa claridade a súa forma sobre o terreo. Dispersas por todo o túmulo poden apreciarse pedras soltas que seguramente forman parte da coiraza da mámoa.
Cámara: está formada por un número de ortostatos sobre os que non existe unanimidade. Nalgúns lugares aparecen debuxados esquematicamente sete ortostatos; noutros aparecen nove.
Nos carteis descritivo botamos en falta indicacións sobre como comportarse ante cada unha destas mámoas: non subir sobre o túmulo, non manipular as pedras da cámara nin as que hai ciscadas sobre o túmulo formando parte da súa coiraza.
Tamén botamos de menos carteis máis descritivos das características destas mámoas: dimensións, debuxo esquemático, afectacións, contexto local e xeral, etc.
Se queredes podedes coñecer a Rutas das mámoas de Candeán e mesmo descargala para o voso navegador GPS.
Comentarios desactivados en Mámoa II do Ferradouro (Candeán)
Arquivado en: Coruxo,Lavadoiros — Xosé Couñago
Este fermosísimo lavadoiro está situado no Camiño do Abade, moi preto da igrexa románica de Coruxo.
É unha das pezas mellor conservadas entre os lavadoiros vigueses, sobre todo porque a maioría deles sufriron reformas que transformaron a súa fasquía orixinal, principalmente no tocante aos teitumes. Este exemplo de Coruxo conserva aínda unha teitume de madeira e tella que nos dá idea de cómo deberon ser a meirande parte dos lavadoiros do concello.
A pesar de non ter ningunha indicación e de non figurar en ningunha parte, este lavadoiro destaca por si mesmo e chama a atención tanto pola súa dimensión coma pola fermosura da construción. Ademais de longo, salienta tamén a súa largura e a das trabes transversais que van de columna a columna.
As trabes de madeira chaman a atención pola súa elaboración e entramado sobre columnas con caída a dúas augas con tella plana do país.
O teitume está construído con sete treitos de trabes en forma triangular e cadansúa vertical no centro. Estas verticais tamén van unidas entre si con outros madeiros diagonais, conferíndolle a todo o conxunto un fermoso e curioso entramado de madeira.
Conta cunha gran pía única de dúas follas de lavado ao longo. Estas follas están canteadas en redondo. Esta pía está chea de auga e en uso na actualidade.
Ten catro parellas de columnas en pedra que sosteñen o teitume. Por un flado van encastradas nun pequeno muro que fai de contención do terreo en baixada. Este muro tamén serve de pousadoiro.
Ten cano de entrada de auga e canle de desaugue. A canle de desaugue está toda ela feita en pedra e introduce mediante volta a auga debaixo do propio lavadoiro antes de mandala ao regato.
Ao carón do lavadoiro tamén se conserva algunha pedra labrada en forma de canle que formou parte da conformación orixinal do lavadoiro.
Agardamos que as FOTOS que poñemos ao voso dispor sexan do voso agrado e utilidade.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Lavadoiro do Camiño do Abade (Coruxo)
Arquivado en: Candeán,Costa Freiría I,II,III,Mámoas,Ruta mámoas de Candeán — Xosé Couñago
Forma parte do conxunto de tres mámoas que están situadas preto do parque do Vixiador, xunto coas mámoa I e mámoa II de Costa Freiría.
Mide 17 m de diámetro e 1 m de altura. Está bastante maltratada polo tempo e a acción humana. Mais aínda así conserva algúns chantos que son perfectamente visíbeis dentro do cono de violación que presenta no centro.
Contando con detemento os ortostatos que están á vista observamos que son 7 en total, algúns deles desprazados do sitio.
A mámoa aínda conserva a súa forma, un pouco alterada cara ao leste, e é perceptible a simple vista dende unha certa distancia.
Ao redor do túmulo tamén podedes observar multitude de pedras que seguramente forman parte da coiraza do recubrimento da propia mámoa.
Desde esta mámoa poden percibirse perfectamente a silueta dos tres túmulos que forman este conxunto.
Se queredes podedes coñecer a Rutas das mámoas de Candeán e mesmo descargala para o voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Mámoa III de Costa Freiría (Candeán)
Arquivado en: Coruxo,Cruceiros — Xosé Couñago
Este cruceiro está situado no cruzamento entre a estrada de Camposancos e o Camiño do Abade, moi preto da igrexa románica de Coruxo.
Base: simple e de forma cuadrangular. Sen inscrición ningunha. De novo os anónimos canteiros que non asinan as súas obras.
Fuste: octogonal e liso, sen ningunha decoración.
Capitel: simple e cuadrangular. Apenas un recanteo na súa parte inferior.
Cruz: a única parte destacable do conxunto. Presenta unha Crucifixión e unha Paixón. A cruz propiamente imita a madeira con formar redondeadas e nodosidades.
Crucifixión: é unha figura pouco elaborada, con escaso naturalismo e un resalte volumétrico no que só as pernas se separan da pedra de base. O rostro sen destacábel expresividade, así como os matrices fisiolóxicos da figura.
Paixón: a figura destacada é a da Virxe, aínda así sen demasiados matices. A roupaxe é volumétrica e envolvente, mais sen elaboración artística. As mans están algo desproporcionadas respecto do natural. Tampouco a figura do Cristo xacente está proporcionada con respecto á da nai. É bastante máis pequena, cumprindo aquela máxima que xa
Castelao nos deixara na que afirmaba que en moitos casos se representa máis pequena porque todos somos nenos no colo das nosas nais. Aos pés da Virxe hai, como é común en moitos cruceiros, unha cabeza de anxo, coma se a Virxe estivese suspendida no ar, sen ningún outro apoio que a cabeza do anxo que a sostén.
A contorna na que está situado deixa que desexar para destacar a súa presenza, sobre todo debido á maior importancia que se lle deu á concesión da colocación dun valado publicitario ao seu carón; un enorme valado publicitario ao carón dun elemento do noso patrimonio cultural.
A destacar positivamente, a pequena zona verde na que está, xunto co cadeado de protección que hai ao seu arredor, un cadeado que faría moita máis falta noutros cruceiros moito máis expostos aos vehículos ca este. Parabéns para quen o fixo e agardemos que a administración local tome nota para a protección doutros que están en moito maior perigo.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Cruceiro da Taberna (Coruxo)
Arquivado en: Candeán,Costa Freiría I,II,III,Mámoas,Ruta mámoas de Candeán — Xosé Couñago
Esta mámoa está situada moi preto do parque do Vixiador, ao lado da máis coñecida mámoa I de Costa Freiría, aínda que bastante peor conservada. Ao seu lado tamén está a terceira mámoa deste grupo, a mámoa III de Costa Freiría, formando parte da Ruta das Mámoas de Candeán.
O túmulo é perceptíbel con certa dificultade para calquera persoa pouco avezada na súa identificación. O feito de non contar con ningunha intervención que a saliente da contorna dificulta esta identificación.
Presenta un cartel identificador e brevemente descritivo que nos orienta do que nela podemos apreciar con maior relevancia.
Ten aproximadamente 13 m de diámetro e apenas uns 50 cm de altura.
Achegándonos a ela podemos observar varios chantos que asoman sobre a terra, que seguramente pertencen á propia cámara do dolmen.
Nesta derradeira foto observámola en primeiro plano, apenas distinguíndose do terreo, e ao fondo destaca en cambio a súa compañeira a mámoa I de Costa Freiría.
É unha mágoa non facer o esforzo de continuar as intervencións que se realizaron na mámoa I de cara a poñer en valor este conxunto megalítico. Isto permitiríanos comparar máis axeitadamente a diferenza de tamaños e formas tanto das mámoas coma dos chantos que as configuran, así como analizar a posíbel relación territorial e quen sabe se “urbanística” entre as tres construcións. O subsolo das mámoas e do terreo que as circunda pode desvelar sorpresas en canto á conformación destes conxuntos que aínda está por estudar a fondo.
Se queredes podedes coñecer a Rutas das mámoas de Candeán e mesmo descargala para o voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Mámoa II de Costa Freiría (Candeán)
Arquivado en: Candeán,Costa Freiría I,II,III,Mámoas,Ruta mámoas de Candeán — Xosé Couñago
A mámoa I de Costa Freiría está situada moi preto do parque do Vixiador. Foi escavada no ano 2006 para a súa investigación e posta en valor social. Incorporada como está dentro da Ruta das mámoas de Candeán, xunto con outra tamén escavada no propio parque do Vixiador, poñen en relevo esta iniciativa cultural de permitir visitar unhas catorce mámoas durante un fermoso percorrido ao longo de case catro quilómetros.
A sensibilidade mostrada neste caso pola Comunidade de Montes de Candeán debe ser un exemplo a seguir polas demais comunidades de montes que existen no noso territorio.
Trátase dunha mámoa sinalizada, ao igual ca as demais do percorrido, e que nos ofrece información no propio lugar das súas características e dos materiais nela atopados. Forma parte dun conxunto de tres mámoas sinalizadas e nomeadas como Costa Freiría I, II e III.
As súas dimensións son considerables, xa que ten 16 metros de diámetro e unha altura de 1,80 m. no seu interior conserva aínda 10 ortostatos; oito pertencentes á cámara e dous do corredor.
Na sinalización podemos ler que durante as escavacións atopáronse obxectos neolíticos de gran importancia: fragmentos de cerámica, unha punta de frecha, un fragmento dunha man de muíño, unha aixola e un machado puídos de anfibolita.
O túmulo está bastante rebaixado e deformado cara ao leste, a zona da entrada da cámara. Ao redor da mámoa de terra que arrodea os chantos poden observarse diversas pedras que poden formar parte da coiraza que reforza o túmulo.
Podedes ver neste enlace unha relación de fotos máis completa deste monumento megalítico.
Se queredes podedes coñecer a Rutas das mámoas de Candeán e mesmo descargala para o voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Mámoa I de Costa Freiría (Candeán)
Arquivado en: Coruxo,Xeral — Xosé Couñago
Nesta ocasión, como patrimonio de Vigo, tamén queremos presentar un camiño antigo, unha desas corredoiras que xa forman parte do catálogo etnográfico do concello.
Está situada na parroquia de Coruxo e deambula ao longo de varios centos de metros por un lugar frondoso da parroquia que vai dende o Monte do Gato ata o remate do Camiño a Bouzós.
Seguindo un pouco máis adiante chégase ata as covas do Folón, tamén na parroquia de Coruxo.
O seu comezo no Monte do Gato, ao pé dunha construción arruinada, invita a perdernos entre o verdello da rebouza alta que o bordea. Apenas uns pasos máis adiante xa encontramos un fermoso e sólido muro de cachote ben preparado, que salienta a beleza do propio camiño.
Seguindo a corredoira atopamos un pequeno lavadoiro de regato, quizais unha posíbel levada. A pouco que vos fixedes no fondo da auga veredes tritóns nadando suavemente.
O camiño continúa por unha paraxe na que as laxes do chan manteñen as pegadas das rodeiras dos carros que ao longo de tantos séculos foron afondando coa súa marca os sucos do da ceifa labrega.
Ao final o camiño vólvese máis irregular e estreito ata desembocar nunha pista asfaltada (Camiño a Bouzós) para dar acceso a unhas vivendas.
Queda por buscar a continuidade desta corredoira e prolongala o máis posíbel para o goce de calquera camiñante que se achegue a coñecela.
Podedes descargar a localización da entrada a esta corredoira para o voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Arquivado en: Lavadoiros,Sárdoma — Xosé Couñago
Este fermoso exemplo de lavadoiro tradicional está situado na rúa Subida do Monte da Serra, na parroquia de Sárdoma.
Hoxe en día está en desuso e mesmo apartado, e no seu interior sen auga xa só medran herbas. Aínda así é unha construción que destaca polo seu tamaño e situación nunha encrucillada de camiños.
Características: lavadoiro de dúas follas paralelas, unha soa pía de auga baixo un cano de auga. O cano de auga da cabeceira aínda bota auga, mai non está conectada ao lavadoiro.
Na parte inferior do lavadoiro hai tamén unha fonte de auga que xa non deita auga. Esta segunda fonte, de cor branca, está apoiada contra un muro piramidal de perpiaños que acompañan senllas escaleiras de perpiaño que baixan a ambos os lados desta fonte.
Piares: son de cemento na actualidade e ten cinco parellas.
Teito: de bloques de cemento con pequena inclinación lateral. Marca un acentuado contraste co conxunto de perpiaños tradicionais do lavadoiro orixinal. Estas cubertas modernas foron realizadas sen ter en conta a harmonía coa fasquía tradicional.
Estado de conservación: o abandono é máis que evidente. Comeza a presentar graves signos de deterioro. Hai pintadas por varios lugares e bastante lixo que comeza a amorearse ao seu pé.
A administración local non debe descoidar a limpeza e mantemento destas construcións tradicionais. Quizais moitas das agresións poderían ser evitadas coa correspondente sinalización que poña en valor esta peza da nosa riqueza etnográfica. Un letreiro que saliente “patrimonio etnográfico de Vigo” xunto cunha descrición e catalogación do lavadoiro, así como a recolla da memoria oral da súa actividade produciría un maior respecto por este fermoso lavadoiro.
Podedes ver tamén máis fotos deste lavadoiro.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Cruceiro do Berbés (Centro cidade)
Castro de San Lourenzo – O Penedo (Coruxo)
Cruceiro da Fontaíña (Coruxo)
Ruta das mámoas do Candeán
Ruta do románico de Vigo
Ruta dos petos de ánimas de Vigo
Ruta dos castros de Vigo
Ruta dos Conxuntos etnográficos de muíños de Vigo
Descarga no teu GPS as rutas para visitar o patrimonio cultural de Vigo.
PATRIMONIO CULTURAL DE VIGO
Para calquera consulta ou información: xosecounhago@gmail.com
Esta obra está baixo unha licenza de Creative Commons.


langs: es gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl es gl gl gl gl gl gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl it gl gl en gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl it gl gl gl gl gl en gl it gl gl gl gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl ca gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl it gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl en gl lt gl ga gl gl gl gl gl gl gl gl pt es gl gl gl ca gl gl gl gl pt gl pt en pt lt en ca en gl en en gl pt es it en gl hbs_lat lt sv lt pt gl gl gl es

text:
septiembre « 2011 « Patrimonio cultural de Vigo
Petróglifo da Chan de Arriba (Coruxo)
Arquivado en: Coruxo,Petróglifos — Xosé Couñago
Está situado no lugar de Fragoselo, na parroquia de Coruxo. (Ver en Google Maps).
A chegada a este lugar non é doada por non estar preto dunha pista principal de comunicación. Imprimide a imaxe detallada ou descargade a posición GPS da súa localización.
Trátase dunha rocha na que aparece unha figura oval formada por máis de 70 coviñas que non sobrepasan os 3 cm de tamaño cada unha delas. Ten un diámetro maior de 2,45 m e un diámetro menor de 1,80 m.
Consérvase en bo estado e cun letreiro localizador de madeira, preto da súa localización.
É unha representación rara en canto á disposición das coviñas formando un óvalo. Non aparece asociada a outros gravados (só hai dúas cazoletas illadas ao seu redor). Está próxima a outra estación de petróglifos que en cambio está profusamente decorada, a Chan Grande, pertencente xa a Oia, a uns 200 m cara ao oeste.
Ficha do catálogo do PXOM de Vigo (Tomo VI, fichas do catálogo)
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
Comentarios desactivados en Petróglifo da Chan de Arriba (Coruxo)
Arquivado en: Coruxo,Petróglifos — Xosé Couñago
Está situado no lugar de Fragoselo, na parroquia de Coruxo (Ver en Google Maps). Podemos velo sobre unha elevación rochosa cunha lixeira inclinación cara ao norte, no bordo dunha vertente cara ao regato. A rocha ten 2,30 x 1,40 m.
Atopamos seis pías das denominadas muíños naviculares. Destaca a profundidade dalgúns deles, que mesmo chegan aos 10 cm. Nos extremos de cada pía hai cadanseu rebaixe oval, habitual neste tipo de petróglifos.
Atópanse distribuídos en dous eixos con forma semicircular. A distribución é de tres naviculares en disposición paralela na banda oriental, dous naviculares paralelos na outra banda do semicirco, en orientación occidental, e un último navicular desprazado dos demais cara ao sur.
Neste último navicular poden observarse uns sucos conectados co rebaixe central e cun dos pequenos rebaixes do extremo.
Este tipo de disposición en paralelo tamén se pode ver noutro conxunto de petróglifos naviculares existente en Coruxo, o chamado petróglifo dos Pintos, na parroquia de Oia.
Nunha rocha adxacente obsérvanse dúas coviñas.
Hai unha clara agresión por exceso de eucaliptos ao redor des rocha, con todas as consecuencias que trae consigo. O illamento das pedras permite a non agresión humana tan frecuente noutros lugares; pero non existe ningún tipo de posta en valor cultural deste xacemento do Bronce galaico. A conservación e preservación durante milleiros de anos deste tipo de gravados, que conseguiron safarse ademais da esquilma dos pedreiros, é unha prioridade nuns momentos en que se pasou da explotación intensiva de canteiras á explotación intensiva dos recursos forestais, todo sempre en detrimento e desaparición deste legado patrimonial do que aínda non fomos quen de descifrar o seu significado.
A escaseza destes conxuntos naviculares, dos que apenas temos representacións no concello (cfr. Petróglifo dos Pintos, en Oia), fai que sexa necesaria unha posta en valor e en relación destes agrupamentos, así como unha adecuada difusión das posíbeis significacións ás que poden estar asociados.
Ficha do catálogo do PXOM de Vigo (Tomo VI, fichas do catálogo)
Angel de Prado, Petroglifos do Maúxo.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
Comentarios desactivados en Petróglifo do Viveiro 1 (Coruxo)
Arquivado en: Oia,Petróglifos — Xosé Couñago
Está na parroquia de Oia, no lugar da Ermida, á beira da avenida Ricardo Mella. Mentres que outros petróglifos son difíciles de atopar nas zonas interiores do concello, este é moi fácil, xa que se encontra mesmo á beira da estrada. Cantas veces teremos pasado polo seu carón nos nosos desprazamentos entre Vigo e Nigrán!
Trátase dunha laxe de 8m x 3m. Nela podemos observar catro rebaixes naviculares. Teñen forma rectangular, con rebaixe central que lles dá o nome de “naviculares”. A ambos os lados da sección lonxitudinal de cada un dos catro rectángulos hai outros dous pequenos rebaixes, excepto nun deles. Este trazo é común á maioría destes petróglifos naviculares existentes en Galicia.
Chama a atención esta agrupación, todos en paralelo, que seguramente puido ter algún tipo de significado para os seus creadores. Este tipo de disposición en paralelo tamén se pode ver noutro conxunto de petróglifos naviculares existente en Coruxo, o chamado petróglifo do Viveiro I.
Estes rebaixes, segundo as fontes, poderían ter sido empregados como muíños. Pero que tipo de muíños? De uso doméstico ou ritual? O máis certo é que descoñecemos case todo do comportamento antropolóxico destes devanceiros nosos que gravaron na pedra a súa escritura simbólica –no mesmo momento en que os exipcios tamén escribían os seus xeróglifos-, unha escritura que aínda non fomos capaces de traducir ou interpretar con certeza.
Este petróglifo sobrevive como pode nunha pequena elevación rodeada de dúas estradas, varias vivendas, un cerrado de bloques, eucaliptos ao seu carón, nunha pedra xa partida por canteiros e as obras da estrada. Quen sabe o que terá desaparecido ao seu arredor!
Aparece catalogado, e supoñemos que protexido, nunha ficha do novo Plan Xeral de Vigo.
Non ten sinalización nin información de ningún tipo. Sacada a devandita catalogación, está no máis completo dos abandonos. Nalgúns casos isto pode actuar como elemento conservador (sobre todo cando se trata de lugares pouco accesíbeis), mais neste caso máis ben pode ser á inversa, xa que a presión agresiva que ten ao seu arredor pode facelo desaparecer en calquera momento; por iso fai especialmente falla unha posta en valor deste petróglifo, con indicadores, paneis explicativos, debuxos, fotos, etc.
Ficha do catálogo do PXOM de Vigo (Tomo VI, fichas do catálogo)
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
Comentarios desactivados en Petróglifo Os Pintos (Oia)
Arquivado en: Muíños,Saiáns — Xosé Couñago
Podemos acceder a este conxunto de muíños dende a estrada vella Vigo-Baiona.
Están situados moi preto do castro de Estea, hoxe en día sinalizado e visitábel. Tómase a mesma entrada que para o castro, mais en lugar de continuar á dereita na nosa subida ao castro, collemos o camiño que o bordea pola esquerda.
Forman parte da Ruta de conxuntos etnográficos de muíños de Vigo, que podedes descargar no voso navegador GPS.
Trátase dun conxunto de catro muíños situados e pendente sobre o regato de Estea, cun encoro na parte superior.
A descrición comezarémola dende a zona superior, en baixada.
É unha construción e boas dimensións e ben afortalada na cabeceira do encoro con perpiaños regulares e irregulares, cunha abertura central na parte inferior do muro da presa e un rebaixe de rebordamento na parte superior central do muro. A altura deste muro é de 1,60 m. A lonxitude da presa é duns 20 metros.
A auga chega ata este muíño por unha levada que provén directamente da presa. Esta levada está construída con cachotes para darlle elevación e conducir a auga á marxe do regato de Estea.
A parte final desta levada está composta por unha canalización labrada en pedra de fermosa talladura.
Estamos ante un característico muíño de cubo galego. Esta estrutura está ben conservada, con todos os elementos propios: cubo cuadrangular realizado en pedra, con lixeira inclinación para conducir a auga ata o inferno do muíño; os perpiaños laterais sobresaíntes dispóñense coa mesma inclinación do cubo. A parte superior do cubo está aberta e conta na actualidade cun enreixado de protección.
Planta rectangular con tellado a unha auga na mesma dirección ca a inclinación do terreo. Non conserva a estrutura do teitume.
As paredes están compostas por perpiaños irregulares combinados con cachotes.
Posúe unha porta de entra lateral e un pequeno fachinelo de entrada de luz sobre a zona de moenda.
No interior só se atopa unha roda da moa e restos de tella do teitume.
O inferno está alintelado cun perpiaño de estrutura triangular de grandes dimensións.
Está completamente arruinado, sen teitume nin apenas elementos característicos  da súa funcionalidade. O interior necesita unha limpeza e organización dos poucos elementos que conserva.
Consérvase en moi mal estado, invadida de vexetación e raíces que ameazan con estragala completamente.
Percíbese que aproveita o desnivel con respecto ao muíño 1 e está construído sobre unha estrutura de cachotes que lle proporcionasen a elevación necesaria para deixar caer a auga polo cubo dende a altura precisa.
Semellante ao do muíño 1, coa diferenciación de que os perpiaños naturais non sobresaen mantendo a inclinación da caída do cubo, senón que sedispoñen horizontalmente sobre a entrada. O perpiaño sobresaínte da cabeceira do cubo é o que está inclinado de acordo coa pendente desta construción.
O cubo está cuberto cun enreixado metálico de seguridade.
Muíño de estrutura cuadrangular, realizado con cachotes e perpiaños irregulares. Presenta disposicion da cubrición a unha auga na mesma inclinación ca a pendente do terreo.
Non conserva a estrutura do teitume.
Presenta unha porta na fachada inferior do muíño. Está realizada con perpiaños: dous en cada unha das xambas e ouro superior no lintel da entrada.
Tamén destaca o fachinelo desta mesma fachada, sobre o inferno, dando luz directamente na zona de moenda. Está realizado con dúas pedra a modo de xambas laterais, outra atravesando toda a parte inferior baixo as xambas e un lintel superior sobre as dúas xambas.
O interior do muíño conservaunicamente unha das rodas da moa, así como restos de cahotes e tellas da cubrición.
A boca do inferno está construída con perpiaños irregulares. Presenta un remate superior alintelado cun perpiaño longo sobre outros dous amochetados delimitando a entrada.
No interior do inferno non se conserva ningún dos elementos característicos.
O estado é moi ruinoso. Parte da levada está esborrallada, así coma a cubrición enteira. O interior presenta abundantes restos de tellas e cachotes.
Está completamente estragada e desfeita. Todo está removido e con ramllaxe, vexetación e terras soterrando a levada.
No ten a perfección de perpiaños regulares coma os dous muíños anteriores. As pedras que se observan na parte superior son de considerábel tamaño, mais de fasquía máis irregular. Destaca a da cabeceira inclinada sobre as laterais marcando a pendente do cubo.
Ten forma cuadrangular a unha auga, con paredes de cachotes e pequenos  perpiaños irregulares.
A estrutura está moi deteriorada e cunha das paredes laterais derruída completamente.
A porta de entrada estivo seguramente na fachada inferior. Hai un posíbel perpiaño tombado que podería pertencer á xamba da porta. Na outra xamba consérvase o que parece ser o perpiaño inferior. Nada se conserva de calquera fachinelo que puidese ter.
Presenta un perpiaño longo irregular a modo de lintel e dous pares de perpiaños bastante toscos como xambas da entrada do inferno.
Tal e como está, percíbese que pode desaparecer en calquera momento. As paredes non están consolidades e nótanse os constantes desprendementos de cachotes das paredes.
A aparencia global é a dunha estrutura que se mantén a duras penas en equilibrio, con perdas constantes de pedras.
Malia o esforzo realizado en poñer ao descuberto este conxunto etnográfico formado por tres muíños, non podemos deixar de facer unha chamada de atención polo seu desastroso estado de conservación.
É unha mágoa, porque hai varios elementos importantes que conflúen na súa posta en valor. Por unha parte as tres construción forman un conxunto unitario de aproveitamento hidráulico e orográfico. Por outra conservan en moi bo estado a presa orixinal que os abastece  de auga.
Mais como dato relevante, destacamos a súa proximidade de con dous xacigos arqueolóxicos de especial relevancia neste lugar de Estea: os muíños naviculares da Idade de Bronce e o Castro de Estea.
Os muíños naviculares están situados entre a presa e as actuais construcións. Isto é indicativo da continuidade da actividade humanda vinculada á moenda dende a antigüidade precastrexa ata a actualidade. É dicir, estamos ante dous tipos de muíños que, estando uns ao lado dos outros,  distáncianse entre si arredor de catro mil anos no tempo.
A proximidade do castro de Estea, ao carón deste regato, construído a finais da Idade do Bronce, hai máis de dous mil cincocentos anos, márcanos unha continuidade habitacional deste enclave, que conecta varios períodos da nosa historia antiga cohesionados entre si. Non esquezamos que os labores agrícolas, e por tanto a muiñada entre elas, era unha das actividades básicas da economía castrexa.
O Castro de Estea tivo unha mellora na súa posta en valor social con indicadores e posibilidades de visitas autoguiadas a través de itinerarios e paneis que fan o percorrido e recoñecemento deste hábitat moi atractivo. Sería desexábel que esta recuperación tivese a súa continuidade coa conexión dos outros dous elementos patrimoniais que forman todo este conxunto cultural tan relevante: os muíños naviculares, o castro e os muíños de cubo da actualidade xunto coa presa asociada.
Para chegar ata estes muíños, podedes descargar a súa situación no voso navegador GPS.
Tamén podedes descargar a Ruta de conxuntos etnográficos de muíños de Vigo no voso navegador.
No espazo web de Jesús Simón atoparedes unha interesante ruta de sendeirismo entre este conxunto etnográfico e o conxunto de muíños de Estea (Saiáns), coa visita ao castro de Estea e os muíños naviculares da Idade do Bronce de Estea.
No espazo web de Jesús Simón atoparedes unha interesante ruta de sendeirismo entre este conxunto etnográfico e o conxunto de muíños de Gontade (Oia).
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programaPoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Conxunto etnográfico dos Muíños de Estea (Saiáns)
Arquivado en: Coruxo,Petróglifos — Xosé Couñago
Imaxes: Angel de Prado
Está situado en Fragoselo, a 300 metros da capela de San Sebastián, pola pista que vai ao campo de fútbol. Á beira da pista hai un cartel indicador de madeira. A partir de media tarde, as árbores dificultan coa súa sombra a apreciación das representacións gravadas. Están nun afloramento rochoso inclinado cara ao nacente, cunha elevación de apenas 30 cm.
(Ver en Google Maps)
A rocha mide 8m x 7m e presenta combinacións de círculos, coviñas e sucos en tres seccións diferentes:
Na zona norte da rocha (á nosa dereita de fronte a ela) hai unha serie de círculos (simples, dous círculos concéntricos, círculos incompletos) unidos entre si por sucos orientados en distintas direccións. Completando os espazos entre estas figuras hai numerosas coviñas agrupadas entre si.
Zona central: hai tres cazoletas dispersas aliñadas entre elas. Sobre as dúas da esquerda hai catro círculos concéntricos con suco de saída. No extremo do suco hai un círculo simple máis pequeno con coviña central.
Zona sur: no extremo da rocha hai tres cazoletas xuntas.
Ao estar ben indicado, e ao lado da pista, faise susceptíbel de maiores agresións por parte das persoas que se acheguen a el sen coñecementos do que non se debe facer ante un gravado rupestre.
É urxente que se dispoña unha boa información á súa beira (paneis, fotografías, debuxos esquemáticos) que eviten que a xente sinta a necesidade de rascar con obxectos que os deterioren irremediabelmente. Xa existen exemplos desta boa información, como se fixo nos petróglifos do Carballoso, nesta mesma ruta de Coruxo.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes).
Arquivado en: Oia,Petróglifos — Xosé Couñago
Imaxes: Angel de Prado
Está no lugar chamado Tomada do Maúxo Pequeno, no Fragoselo, xa na parroquia de Oia. Chégase a ela por camiños forestais, ben dende a ermida de San Sebastián de Coruxo, ou ben dende a estrada de Camposancos, subindo polo Camiño de Esteriz. (Ver en Google Maps)
A roca mide 4,00m x 3,70m. Presenta diversos motivos:
Círculos: son os motivos máis abundantes: destacan tres figuras con círculos concéntricos de 3, 4 e 5 aneis con coviña central. A de cinco círculos concéntricos, a máis grande das tres, mide 58 cm de diámetro. Repartidas por toda a pedra hai moitas máis figuras circulares pequenas de 1 ou 2 aneis, en moitos casos con coviña central. En total poden percibirse máis de vinte combinacións circulares.
Sucos: asociados aos círculos hai unha serie de sucos, case sempre coa mesma orientación lineal NO-SL. Teñen nalgúns casos un dos seus extremos no centro dalgunhas figuras circulares concéntricas –motivo bastante común nos gravados galaicos. Tamén se pode apreciar a fasquía serpentiforme dalgúns destes sucos, co seu discorrer perfectamente paralelo e ondulante.
Coviñas: hai numerosas coviñas esparexidas por toda a pedra. Algunhas delas forman parte da zona central dos círculos, e as demais están repartidas por todo o resto da roca.
As figuras circulares principais están no centro da pedra, e ao seu arredor distribúense as figuras circulares máis pequenas, ocupando case todo o resto do espazo menos a zona por onde discorren os sucos máis destacados e longos.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes).
Arquivado en: Oia,Petróglifos — Xosé Couñago
Imaxes: Ángel de Prado
Este conxunto de gravados están situados no Monte Pequeno. O acceso é moi difícil xa que non hai puntos de referencia concretos que nos permitan orientarnos. Encóntrase a uns 200 metros ao noroeste do Carballoso IV, baixando polo mesmo camiño ata chegar preto das primeiras casas.
Forma parte do conxunto de cinco estacións de gravados rupestres denominados petróglifos do Carballoso.
Un conxunto moi interesante, aínda que bastante estragado, situado sobre unha rocha fraccionada en tres partes, de 2,5 x 3,5 metros.
En cada unha das tres partes existen gravados de diferentes motivos.
Zona 1: combinación de 4 círculos concéntricos incompletos, con coviña central e suco de saída. A fractura da pedra interrompe a continuidade dos sucos circulares. Asociados ao círculo exterior hai un conxunto de cinco coviñas encerradas por sucos. A 50 cm desta figura podemos ver unha pequena cazoleta.
Zona 2: interesante conxunto de catro naviculares asociados a sucos e numerosas coviñas e cazoletas.
Naviculares: os catro manteñen a típica forma de rebaixe central con cadanseu rebaixe menor nos extremos. O conxunto presenta unha lixeira orientación radial. Chama a atención que nos dous centrais haxa dúas coviñas e unha gran cazoleta superpostas no seu interior. Isto pódenos facer pensar na contemporaneidade destes dous tipos de gravados.
Ao redor das formas naviculares podemos observar numerosas coviñas -unhas dispersas, outras agrupadas- e diversos sucos, algúns deles arrodeando unha agrupación de coviñas –no lateral dun dos naviculares-.
Zona 3: trala segunda fractura da rocha atopamos esta terceira zona na que, con dificultade, se poden chegar a apreciar algúns sucos e varias coviñas, algunhas delas agrupadas nun conxunto. Tamén se pode ver unha pequena cazoleta con círculo concéntrico ao seu redor asociado a outros pequenos sucos circulares.
Hai varios aspectos que saltan á vista dunha primeira consideración: o acusado desgaste que presentan os gravados, as fracturas da rocha, o lique que medra sobre os gravados, a maleza tan próxima á rocha, as árbores que medran sen control ao seu redor…
Calquera lume que haxa neste espazo afectaría considerabelmente o pouco que queda dos gravados máis superficiais, especialmente dos circulares.
Cando se aplicará un proxecto integral de limpeza preventiva destas rochas? É necesario liberar un espazo cun perímetro de protección que impida o crecemento de árbores e maleza que poidan afectar tanto pola acción das raíces, coma pola proliferación dos liques, a maleza que os oculta de calquera agresión por accións forestais, e, principalmente, a acción do perigosísimo lume.
Para chegar ata este muíño podedes descargar a súa situación no voso navegador GPS
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Petróglifos do Carballoso V. Monte Pequeno (Oia)
Arquivado en: Oia,Petróglifos — Xosé Couñago
Imaxes: Angel de Prado
Está situado no lugar de Esteriz-Estomada, no Maúxo, moi preto da área recreativa de Oia e forma parte do conxunto de cinco estacións rupestres que levan o nome de “O Carballoso”, que se estende ao longo da parte baixa do camiño forestal que une a ermida de San Sebastián de Coruxo co parque forestal de Oia, na parte máis próxima a este último.
O acceso é bastante difícil, entre abundante vexetación de monte e sen ningún tipo de sinalización, a partir dun camiño paralelo á pista forestal.
Está formado por un importante conxunto de rochas, con dous bloques principais paralelos, que podemos dividir en tres sectores.
Sector 1): a rocha máis grande, cunha superficie de 2,30 m x 3,00 m. Esta rocha presenta na zona central superior unha gran pía ao redor da que se atopan outras pías menores e os diferentes tipos de gravados:
Tres xadrezados, asociados a sucos e numerosa coviñas ao seu arredor. Sobre a pía principal hai un grupo de coviñas que resalta no conxunto formando por dúas fileiras paralelas que se estenden ata un dos xadrezados. O segundo dos xadrezados está situado ao carón tamén desta gran pía, asociado a diversas coviñas ao seu redor, e o terceiro dos xadrezados atopámolo na parte baixa da rocha, asociada a coviñas e outros sucos pouco definidos.
Ao pé desta gran rocha, fechándoa polo norte, hai outra de menor tamaño, cunha prominencia duns 50 cm de altura, de forma cónica, con gravados ao seu arredor. Presenta sucos con posíbeis formas zoomorfas asociados a coviñas ao redor da rocha.
Sector 2): unha rocha paralela á anterior, de 4 m de longo e aproximadamente un metro de largura. Presenta, como motivos máis salientábeis, dous xadrezados. Un destes xadrezados está continuado por dúas formas circulares con suco central. Ao longo desta rocha tamén podemos apreciar varios riscos e coviñas na súa lonxitude.
Sector 3): a uns 15 m do anterior conxunto, sobre unha rocha plana a rentes do chan podemos ver un conxunto formado por catro gravados naviculares. Só dous deles presentan un apreciábel rebaixe, mentres que os outros son pouco perceptíbeis xa. Nalgúns aínda se poden distinguir os dous rebaixes secundarios que leva cada navicular en ámbolos extremos. Como curiosidade, chama a atención que os dous naviculares centrais estean lixeiramente superpostos, ou que o central máis grande presente un suco de saída cara á suave pendente da rocha.
Como sucede na maioría dos casos, o estado de conservación é o propio dos gravados rupestres á intemperie, acosados por plantacións intensivas –neste caso eucaliptos-, cos conseguintes traballos forestais, e os lumes que ao longo dos anos deterioran a superficie das rochas.
Faise necesaria unha intervención dende a administración que faga unha posta en valor da importancia deste xacigo en particular, coas medidas necesarias que se acorden coa comunidade de montes correspondente para que non sufra ningunha agresión debido a traballos forestais e incendios.
Por outra parte, os cinco xadrezados están cada vez máis deteriorados e con maiores dificultades para a súa apreciación. Cómpre neste caso unha intervención de protección especial para este conxunto de xadrezados que os preserve de ser pisados, rascados con obxectos, e evite que o lume de incendios poida chegar a atacalos.
Todo este conxunto destaca por dous factores principais: é a maior concentración de xadrezados que temos nos gravados rupestres do concello de Vigo, con cinco representacións no mesmo lugar. Por outra parte é importante a asociación ao conxunto de catro gravados naviculares que atopamos na súa contorna.
O peor é a non existencia de indicación de ningún tipo para chegar a este lugar. Soamente as persoas que o coñezan previamente ou agora grazas á localización GPS poden ter acceso á este fermoso conxunto de gravados.
Esta pista forestal que une a ermida de San Sebastián cos parques forestais de Oia e Saiáns está inzada de estacións rupestres, da cales apenas unha pequena parte está sinalizada, correspondente á zona de Coruxo. Os arredores da área recreativa forestal de Oia, onde se atopa o conxunto de gravados do Carballoso, non conta con ningún tipo de indicadores na actualidade.
A falta de luz de contraste, debido á basta presenza de eucaliptos sobre estas rochas, impide apreciar con claridade durante o día estes gravados que, paulatinamente van desaparecendo pola erosión, a acción humana e dos lumes.
Soamente o contraste luminoso de luz artificial nocturna permite neste momento unha mellor observación. Esta é unha experiencia que se podería promover en determinados momentos do ano e que xa se está levando a cabo noutros lugares por outros colectivos, como fai o Instituto de Estudos Miñoranos, con visitas guiadas nocturnas a lugares rupestres.
Nas fotos da galería que ofrecemos pode constatarse esta diferenza de observación entre a luz natural diúrna e a luz artificial nocturna.
Para chegardes ata estes gravados, podedes descargar a súa situación no voso navegador GPS
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)
Comentarios desactivados en Petróglifos do Carballoso IV (Oia)
Arquivado en: Oia,Petróglifos — Xosé Couñago
Imaxes: Angel de Prado
Na dorsal descendente baixo o camiño, sobre unha rocha horizontal de 2,5 x 1,7 metros. Non é de doada localización, mais está entre as rochas que conforman Carballoso II e Carballoso IV, moi preto do parque forestal de Oia.
Esta rocha plana presenta un pequeno conxunto de figuras de enigmática interpretación.
Son catro os elementos principais que podemos observar:
Un figura ovoide reticulada no seu interior.
Unha cazoleta asociada á liña ovoide da que parte un suco cunha certa traza serpentiforme.
A ambos os lados da figura ovoide hai cadanseus sucos de trazado serpentiforme.
Os gravados son cada vez máis difíciles de observar e precisar. O desgaste da pedra é moi considerábel.
O principal coidado que hai que ter aquí é o traballo forestal que se desenvolva ao seu redor.
Cómpre pór en marcha canto antes un plan de conservación e posta en valor destes gravados que están desaparecendo a unha velocidade alarmante.
O desgaste natural da rocha, acelerado pola chuvia ácida por un lado e a actividade forestal por outro, fan no seu conxunto que estes gravados teñan os anos, ou meses, contados.
Compre tomar exemplo doutros lugares de Europa (Valcamonica en Italia, ou Alta en Noruega, etc.) que se preocuparon por estes temas e lograron poñer freo a esta degradación patrimonial.
Neste sentido é loábel o esforzo do Instituto de Estudos Miñoranos tentando facer unha gran aposta respectuosa e non daniña para dar a coñecer os gravados rupestres do Alto dos Lameiros en Bahiña, Baiona.
Lamentabelmente, atopámonos cunha administración que en nada parece ter cambiado, aínda con gobernaren agora forzas políticas diferentes.
Os gravados rupestres continúan, en liñas xerais, igual ca sempre, cunha Lei de Patrimonio que, tamén en liñas xerais, nin fai nin deixa facer, e ten as persoas profesionais e especialistas da arqueoloxía amordazadas e coas mans atadas ante calquera tipo de iniciativa.
A nivel local, a nosa administración podía facer moito polos numerosos gravados existentes no concello de Vigo. Hai lugares de sobra onde intervir, mesmo algún conxunto de petróglifos, coma os de Pedra da Laxe en Sárdoma, en terreos municipais; mais o tempo pasa, os principais partidos políticos existentes na cidade xa pasaron todos tamén polo goberno municipal, e todo continúa igual.
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit, e despois > Menú Herramientas>Conversor de paquetes).
Comentarios desactivados en Petróglifo do Carballoso III
Arquivado en: Oia,Petróglifos — Xosé Couñago
Imaxes: Angel de Prado
Non é doado dar con este conxunto de gravados rupestres. Están preto da pista forestal que comunica Coruxo, dende a ermida de San Sebastián, con Oia, a 2,3 km da ermida. Hai que abandonar a pista e dirixirse monte a través na busca destes afloramentos rochosos. Nas inmediacións encóntranse tamén os petróglifos do Carballoso III, IV e V.
Hai varias rochas con distintos tipos de gravados. Comezaremos a describilas de oeste a leste.
Rocha de 1m x 0,8m: vemos unha figura cuadrangular de 3×5 cuadrículas. Ao seu lado hai unha figura circular incompleta.
Rocha de 3,40m x 2,50m. De norte a sur vemos:
Unha figura oval incompleta, dividida en tres zonas interiores por senllos sucos. En cada unha destas zonas hai varias coviñas.
Asociadas a este figura oval hai dúas cazoletas.
Tres figuras formadas por sucos, con formas cuadrangulares incompletas.
Ao lado destas figuras vemos unha cazoleta duns 10 cm de diámetro.
A continuación atopamos dúas figuras circulares incompletas apegadas, con coviñas no seu interior asociadas a pequenos sucos.
A última figura é un pequeno círculo con coviña central e suco de saída.
Rematamos a observación da rocha con varias coviñas e sucos imprecisos.
Seguidamente atopamos cinco pequenas rochas, de menos dun metro, nas que hai coviñas e cazoletas. Na rocha central hai unha gran cazoleta duns 25 cm de diámetro asociada a outras dúas de menor tamaño.
A rocha situada no extremo leste presenta dous gravados.
Figura oval dividida por un suco central con numerosas coviñas en ambas as seccións.
Apegada a esta hai unha figura formada por tres círculos concéntricos, con coviñas centrais.
A propia ficha do catálogo do PXOM declara que unha “gran cantidade de maleza, musgos e líquenes ocultan por completo as rochas” (sic). Deste xeito conclúe que o seu estado de conservación é “malo”.
Na fotos pode observarse como as rochas están sen ningún tipo de protección nin coidado. Non se aprecia ningún tipo de labores de conservación e preservación.
O abandono deste conxunto rupestre é total, o que nos leva a preguntarnos se o departamento de patrimonio tanto local como provincial teñen constancia do lamentábel estado da situación que sofren estes gravados.
Cando nos achegamos a nun lugar así, no que observamos e nos abraiamos do estado de conservación do noso patrimonio, decatámonos da paulatina degradación á que se ven sometidos estes petróglifos pola desatención de todas as persoas e entidades implicadas: dende as comunidades de montes ata as diferentes administracións.
As comunidades de montes deben tomar conciencia de que non só teñen árbores nos montes, de que hai unha riqueza tamén nos seus territorios que non se cuantifica en euros, senón nun valor patrimonial que mestura arte, historia e antropoloxía.
Non só as árbores teñen raíces; tamén nós, como pobo, temos raíces. E esas raíces están moi á vista en cada un dos gravados das nosas rochas. Forman parte da nosa identidade e da imaxe que temos de nós mesmos e que transmitimos ao mundo.
Os labores forestais realizados sen as debidas precaucións causan danos irreparábeis nas rochas e nos seus gravados.
As administracións teñen o deber de informar e implicar as comunidades de montes na conservación de todo este legado histórico, xa que o labor forestal cada vez máis intensivo que se realizan nos montes aceleran as posibilidades de desaparición do noso patrimonio arqueolóxico.
E mentres isto sucede, onde están e para onde miran as nosas administracións?
Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.
(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit, e despois > Menú Herramientas>Conversor de paquetes).
Comentarios desactivados en Petróglifos do Carballoso II (Oia)
Cruceiro do Berbés (Centro cidade)
Castro de San Lourenzo – O Penedo (Coruxo)
Cruceiro da Fontaíña (Coruxo)
Ruta das mámoas do Candeán
Ruta do románico de Vigo
Ruta dos petos de ánimas de Vigo
Ruta dos castros de Vigo
Ruta dos Conxuntos etnográficos de muíños de Vigo
Descarga no teu GPS as rutas para visitar o patrimonio cultural de Vigo.
PATRIMONIO CULTURAL DE VIGO
Para calquera consulta ou información: xosecounhago@gmail.com
Esta obra está baixo unha licenza de Creative Commons.