langs: gl en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl es gl es gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl nl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
O Réxime totalitario do Eucalipto - Revista Luzes
Foto de Neil Cummings (CC BY-SA 2.0).
Eu cando vexo un eucalipto solitario abrázome a el.
A pel lisa, mate e brillante a un tempo, ese optimismo de árbore atlética, sempre en forma, ese recendo farmacéutico!
Quen non vai querer un eucalipto, mesmo namorarse del?
Calquera día saio nun tuit ou no Facebook abrazado a un eucalipto e coa lenda: «Galeguista pervertido, amador de eucaliptos».
E é así que algún propagandista do Réxime Forestal vixente, cando se pon estupendo e dálle o vento nas pólas, vai e diche nun debate:
—Pero, ¿qué os hicieron los eucaliptos? ¡Lo vuestro ya parece xenofobia!
Non hai humor máis ruín que o dun publicista metido a humorista. Na súa fala prodúcese un fenómeno sinestésico e a palabra eucalipto xa non ole a eucalipto, senón a bafo tóxico de cheminea.
Di o proverbio que, ás veces, as árbores non deixan ver o bosque. O que pasa coa propaganda do Réxime Forestal vixente é que o bosque non deixa ver os eucaliptos. Ocultan os eucaliptos. Até aínda hai pouco, saían nos anuncios como se fosen cerdeiras en flor camiño do monte Yoshinoyama. Mais agora, non hai xeito de ver eucaliptos na propaganda forestal da Xunta de Galicia ou na publicidade da Celulosa de Pontevedra. O difícil que é fotografar unha ría galega sen eucaliptos. É case tan difícil como fotografar un escrúpulo por San Caetano. Galicia enteira vai camiño de ser unha mancha de eucalipto. Os australianos, cando queren ver eucaliptos de verdade, a fartar, van a Google Maps, e procuran Galicia. Mais nós aquí, na Galicia Posverdade, na Galicia dos «feitos alternativos», xa non vemos eucaliptos.
Eu quero os eucaliptos, adoro os eucaliptos, mais o que está a pasar en Galicia (e en Portugal) non ten nada a ver coa árbore eucalipto nin coa especie eucaliptus globulus nin moito menos co Avó de Chavín, ese magnífico centenario de Viveiro.
E que é o que está a pasar?
O que está a pasar, e a ficar, é a masa.
Hai un ensaio decisivo para entender a causa dos grandes desastres contemporáneos. É Masa e poder, de Elias Canetti, premio Nobel de Literatura. Pola súa experiencia dos totalitarismos e as guerras do século XX, Canetti profundou nos procesos de uniformización e fanatismo, cando as persoas perden a súa autonomía e a súa conciencia e non actúan como individuos senón arrastrados pola masa. Hai unha palabra en alemán que expresa á vez poder, autoridade e violencia, a verba gewalt. Se a eses compoñentes lle sumamos o de masa xa temos a maquinaria máis esmagadora posíbel.
Hai intervencións brutais na natureza que lembran o efecto de sumar poder, autoridade, violencia e masa. Alguén obxectará como un pouco estraño ese termo, o de «violencia» na cuestión medioambiental. Mais tamén nas guerras, ademais da violencia directa que atinxe ás persoas, utilizase a expresión «violencia catastral». É moi antigo e sinxelo de entender. A destrución da natureza é un arma que dobrega á xente que dela vive e se alimenta. Velaí as imaxes das máquinas escavadoras arrincando como represalia as oliveiras en Oriente Próximo.
En tempos de paz, tamén hai políticas medioambientais erradas que teñen o efecto indesexábel da «violencia catastral», causando danos graves á natureza e á vida da xente no presente e no futuro. E ese é o caso das plantacións masivas e invasoras de eucalipto, intensificadas dende os tempos da chamada «reforestación» na época da Ditadura.
Non é casual o uso da expresión «masa forestal» que entón se fixo común. Mais un bosque ou fraga nada ten de ver cunha «masa forestal», non é? A «masa forestal» significa monocultivo, uniformización e explotación industrial en grandes dimensións.
Hai outra ecuación decisiva que determina o noso tempo: a suma de cobiza e velocidade. É esa a propulsión que leva á conversión dos montes, e mesmo praderías e terras de cultivo, en espazos de produción de «masas forestais de crecemento rápido».
Non hai natureza, só materia prima.
A ideoloxía é a depredación, mais convertida en Réxime Forestal totalitario por mor da «maquinaria pesada». Pódese dicir que no monte galego goberna un partido único, o Partido Eucaliptal. Hai espazos de resistencia, alí «onde a terra se esconde». Mesmo o interior montañoso está a ser colonizado pola introdución de eucaliptos que terman do frío. O que non acae a ese modelo produtivo, o «salvaxe», considérase inútil, bátese en retirada.
O que dicimos semella unha parodia. Poderíase escribir, si, a versión forestal da distopía de Orwell, unha Rebelión na floresta no canto de Rebelión na granxa. Mais o grave neste pesadelo é que semella irreversíbel. A conciencia ecolóxica é un proceso laborioso que necesita tempo. Tamén o desenvolvemento doutro modelo forestal que fose rendíbel, pero que non resultase tan destrutivo. Existe, por suposto. Algúns fondos de pensións, como en Escocia, teñen por investimento seguro as florestas do que chamamos «especies nobres».
O monte non pode ser nunca tratado co único prisma do negocio. Mais en Galicia, como as desgrazas non veñen soas, o gran negocio duns poucos é un subnegocio dos máis. No Réxime Forestal, dominado polo Partido do Eucalipto, o territorio está de saldo, sometido a unha corrosión permanente, a empobrecerse, con fontes, mananciais e regatos en proceso de seca.
O problema de Galicia non é, non, unha árbore. É o Réxime Forestal vixente, o Partido Eucaliptal e a ideoloxía da «masa forestal de crecemento rápido».
O problema de Galicia é o espallamento do eucaliptismo, o neoliberalismo pirófito, mentres desaparece da vida pública e da política oficial unha especie medicinal imprescindíbel: os escrúpulos.
E esa é a tarefa máis urxente para evitar toda clase de incendios, no monte e na sociedade: sementar escrúpulos.
Artigo anteriorGabriel Rufián: «Os medios de comunicación son os tanques do século XXI»
Seguinte artigoOrbán sabe que non está só
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


document_lang: gl

langs: pt en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl pt en pt gl en gl pt gl en gl pt gl en pt gl gl pt gl gl gl gl

text:
Francisco Cortez-Lobão e Sara Torreiro, Author at Revista Luzes
Historias do leite: Deleite reloaded
Francisco Cortez-Lobão e Sara Torreiro
Volve o leite, e non un calquera. Volve aquela marca tan breve como emblemática, anunciada como a «do produto de calidade». E semella que volve para quedar, ... [...]
Historias do leite: A man que muxe dous tetos
Francisco Cortez-Lobão e Sara Torreiro
Recentes denuncias internas en Feiraco cuestionan que desde a dirección se estean a defender os intereses comúns dos gandeiros da Sociedade Cooperativa Galega... [...]
Alimentos Lácteos: o conto dos bos xestores
Francisco Cortez-Lobão e Sara Torreiro
Despois de sempiternas voltas á tardiña por unha terra chá, no termo municipal de Pol, rodeados de néboa que pelexaba, incansable, cos faros do coche e tras... [...]
Francisco Cortez-Lobão e Sara Torreiro
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: es en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl es gl gl pt pt gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl nl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
«Non habería que evitar a votación do 1-O.
Houbo unha época na que o nome de Baltasar Garzón (Torres, Xaén, 1955) era o máis comentado nos telexornais, na prensa, nas radios. Aínda hoxe ten lexións de fieis seguidores e unha trincheira desde a que dispara incendiarias cargas contra os inimigos da vida, a xustiza e o home.
Amado e odiado case a partes iguais, Garzón recíbenos no seu despacho para analizar un dos temas que axitan o panorama político español: Cataluña e unha posible independencia.
Considera que o que está sucedendo en Cataluña escápase das previsións iniciais? Como chegamos ata aquí? Creo que o problema de Cataluña e a pretendida independencia unilateral fóiselles das mans hai tempo a quen tiña que evitar que fose así. Por unha banda, a unilateralidade do presidente da Generalitat e dos grupos políticos que o apoian, pero por outra, a inhibición permanente do Goberno que, ademais, considero que respondeu a unha cuestión estratéxica pura e dura para chegar exactamente á situación actual, unha especie de calello sen saída. Aínda que, talvez, a saída estaba predeterminada por parte do Goberno.
O que ocorre é que se interconectaron distintos factores. E pode calibrarse cal é o seu impacto, pero non podemos saber cal vai ser o resultado final. Por exemplo, cando se decidiu que fose unha das vías de resolución do conflito —entendendo por tal non precisamente unha resolución pacífica— a acción da xustiza, xurdiu un problema. Os conflitos políticos resólvense mal pola acción da xustiza porque cando esta inicia a súa andadura non se sabe como vai terminar. Ten unhas normas e unhas regras totalmente diferentes do que é o criterio político e a flexibilidade dun debate. Ademais, os procedementos xudiciais teñen o seu tempo, as súas formalidades e hai pouco vimos como a decisión da xuíza a petición da fiscalía —que non se esqueza ese detalle importante, porque polo principio acusatorio, se ningunha das acusacións, e neste caso só está o fiscal, pide prisión ou medidas cautelares, o xuíz non o pode outorgar—. Xa que logo hai un primeiro motor que activa esa posibilidade de medidas cautelares e é a petición do fiscal. Nun asunto desta envergadura, os fiscais da Audiencia Nacional non actúan como motor propio. É dicir, obedecen a unhas directrices da Fiscalía Xeral do Estado. E se elevamos a cuestión, o Fiscal Xeral do Estado ten unha dependencia política clara que é a do Goberno.
Polo tanto, ese elemento que se introduciu no último mes, logo das leis de desconexión e transitoriedade, foi moi importante. Ademais, a ausencia de diálogo e a rebeldía ou a insubmisión legal por parte da Generalitat de non cumprir máis que a súa propia folla de ruta tamén incide porque lle suxeita as mans ao Goberno no sentido de que o Goberno constitucional non pode actuar fóra da legalidade se quen interpela ou inicia unha vía de separación non se integra nesa legalidade. Así é moi difícil que un goberno democrático acepte negociar.
Que tería que facer a Generalitat? O primeiro, suspender todo este procedemento. Suscitar que se admite que o Tribunal Constitucional poida decidir sobre o tema e, mentres tanto, negociar. Esa sería unha posibilidade. Pero parece que logo dos acontecementos do 1 de outubro as cousas alteráronse, a actuación contundente das forzas de seguridade do Estado determinaron que, quen sofren esas consecuencias, víronse lexitimados no exercicio dun dereito fronte a quen os reprimen.
Todo o proceso independentista que xa coñecemos, podería terse suscitado doutra forma? Claro que si. Incluso o día da votación podería ser doutro xeito. O feito de votar non é máis que o exercicio dun dereito. Polo tanto ninguén tería que intervir para evitar esa votación. Era evidente, e xa o dixo o Tribunal Constitucional, que as normas que amparaban ese referendo ou esa consulta estaban suspendidas e xa que logo o acto non era legal. E se non era legal carecía de efectos. E si carece de efectos, basta, sinxelamente, con que non se lle recoñezan. E que diferente sería que os millóns de persoas que foron votar votaran pacificamente e sen o estigma para o Goberno dunha acción policial máis que discutible e que foi reprochable en todos os sentidos e a todos os niveis.
Imos camiño do 155, un artigo inédito en España. Considera que a falta de precedentes pode ser unha posible vantaxe para que o presidente do Goberno teña máis liberdade á hora de propoñer medidas de carácter gradual? Ese artigo inclúese na Constitución para non aplicalo. É un esquema propio do dereito norteamericano que pode atopar un precedente en Alemaña. En calquera caso son artigos disuasorios. Sabemos que están aí, pero inclúense para producir ese efecto e non o contrario. A aplicación do 155 abre un escenario totalmente aberto. Non sabemos que pode supoñer porque non se aplicou nunca e calquera posibilidade cabe porque é un artigo de estrutura aberta.
Que podería ocorrer? O Goberno fixará uns límites. A maioría parlamentaria no Senado é absoluta do Partido Popular, o que significa que se van respectar eses límites. Haberá unha serie de acordos entre o PSOE e o PP, que creo que son absolutamente prexudiciais para a posición do Partido Socialista que está cedendo moitísimo terreo. Desde logo hai moitas alternativas.  A propia do artigo 150.2 que é a concesión extraestatutaria de máis competencias que aquí se centrarían máis na autonomía financeira e con elas non faría falta modificar a Constitución. É dicir, hai aplicacións graduais dentro do marco constitucional que nin sequera se intentaron. E foron á máxima que é a do 155. Ante esta situación, pode ocorrer calquera cousa.
Para poñer en marcha as medidas que decida, o Goberno ten que contar coa autorización do Senado. E este, á súa vez, non pode aprobar nada sen escoitar as declaracións das partes implicadas. A espera pode ser longa e o tempo pode xogar un papel fundamental. Arrefriará ou enfrontará máis as relacións entre a comunidade catalá e España? Depende. Eu creo que se van tomar medidas preventivas para evitar calquera incidencia que teña que ver coa seguridade. En caso contraio, sería unha temeridade. Introducir neste espazo aberto que marca o 155 sen previr as posibles consecuencias, sería perigoso. Polo tanto, dou por feito que debe de haber un plan ou unha estratexia. Unha folla de ruta na que se establezan prazos. Pero os prazos son suficientes no momento en que se marque un tempo suficiente. O exemplo témolo nos requirimentos que Rajoy lle fixo a Puigdemont. En ningún sitio está dito que sexan catro ou cinco días. Hai unha data, antes do día 19. Pero un prazo de días concreto.
Que nota lle pón á actuación de Mariano Rajoy? Un menos cinco. Non estou contento nin como cidadán nin como xurista coa decisión de poñer en marcha as institucións e facelo cunha clara mensaxe coactiva. Esa non é a mellor opción para xerar confianza. Creo que desenvolveu máis a súa acción cara ao resto de España que cara aos cidadáns cataláns. E iso é moi grave porque son moitas sensibilidades e hai que ter un rigor especial. Mariano Rajoy caracterizouse por non facer nada. O que ocorre é que como el non se moveu e os demais estiveron bailando ao redor, pois parece que a posición máis firme é a del. E mentres tanto, que sucede? Algún dirá que o Goberno da Generalitat dáse por perdido porque deu o paso para saír do marco constitucional. O que ocorre é que o Goberno, o noso, segue dentro do marco constitucional e por iso está obrigado a facer moito máis. A ser máis tolerante en canto ao desenvolvemento dese posible diálogo. Non vale dicir «estamos dispostos a dialogar» e, ao mesmo tempo, impoñer como se ten que facer. Dáme a impresión de que é unha especie de xogo: unha parte esixe e a outra elude. E por outra banda, Felipe VI, cun discurso máis que criticable e próximo á declaración dun partido político máis que ao xefe do Estado. Demasiadas cousas que foron envilecendo a situación ata un punto de non retorno que é exactamente onde nos atopamos. A posición da CUP coñecémola todos, pero o Goberno non pode equipararse ao máis negativo dos actores da outra parte.
Cre que o resto dos partidos están preocupados pola cuestión catalá ou utilizan esta crise para sacar réditos políticos? Non todos. O que ocorre é que houbo unha especie de desencontro. Non souberon achar o lugar para atoparse e seguiron antepoñendo as posicións particulares de cada un dos actores políticos a unha posición común que é a que esixía a gravidade da situación. Polo tanto, hai que ver cales son os puntos en común e, a partir de aí, falar. Todo nesa vida se pode modificar, todo se pode falar, nada é inalterable. A historia de España é moi longa e con moitísimas incidencias. Este período da historia non ten que ser o verdadeiro, o inalterable, o que define o ser e estar dun Estado para a eternidade. Vivimos xa moitas incidencias e haberá máis no futuro. Polo tanto, todo é susceptible de dialogar. Vivimos nun país moi plural, por moito que se empeñen en dicir que España segue sendo unha, grande e libre. España pode ser unha, pero plural. Pode ser libre, pero con respecto ás liberdades e ao exercicio dos dereitos. E é ese o núcleo común que faltou determinar. Faltou moito debate político e un liderado forte e potente. Iso era o que nos mereciamos os cidadáns e cidadás deste país. Pero creo que todo o mundo seguiu mirándose ao embigo antes que ao noso interese común.
Hai unhas semanas declarou que a orixe do conflito catalán era o lastre da Ditadura, que, na súa opinión, segue aínda sen resolver. Cre que se recorreu ao franquismo como xustificación á represión? Non sei se se recorreu ou non. O que é evidente é que estamos, como sempre, nun impasse. Seguimos marcados coa lacra, coa lousa da Ditadura. Se non fose así, habería outros argumentos. Pero, de momento, quedan actitudes franquistas, predemocráticas, intolerantes duns e doutros e creo que na base hai un problema que aínda nos afecta a gran parte dos españois. Ademais, o problema catalán non vén de hai uns anos. Remóntase máis atrás, á propia Constitución. A fórmula que a Constitución establece para axilizar e permitir unha transición posible á democracia tivo bastante que ver coa transitoriedade que se lle daba ao problema territorial de España. E nesa transitoriedade movémosmos durante 40 anos. E se hai que recoñecer o feito diferencial de Cataluña, non pasa nada. Eu non me sinto intimidado porque se recoñeza ese carácter identitario e que se establezan uns parámetros, pero sempre cunha base común.
Vostede nunca sería independentista? Eu non son independentista, nin sequera son nacionalista, nin nacional. Son universalista. Parécenme absolutamente ridículas as fronteiras. Temos moitos problemas máis grandes na Humanidade como para estar pelexándonos por onde carallo poñer a fronteira. Paréceme absurdo. O cal non quere dicir que a min non me guste a miña patria pequena. Estamos no século XXI, non sabemos se imos chegar ao XXII e Europa, que alardea de ser unha unión política onde as fronteiras non existen… Ese tipo de formulacións non resultan doadas.
Que lle parece a decisión da xuíz Carmen Lamela de enviar a Sánchez e Cuixart a prisión por un delito de sedición? Para min non hai delito. Non había delito de sedición. Ademais, non é competencia da Audiencia Nacional. Tería que terse resolto na xurisdición territorial de Cataluña. Tampouco concorren os requisitos para decretar unha prisión provisional dos líderes da Asemblea Nacional Catalá e de Òmnium Cultural. Esa é a última opción. Vivimos nun sistema no que non se deben de anticipar condenas nin presumir accións. Todo o que non sexa o respecto á presunción de inocencia, está en contra da Constitución. E neste caso, o único que hai é un informe da Garda Civil que parece ser determinante e algunhas observacións telefónicas que nin sequera sabemos se están ben ou mal. En todo caso, as dúas persoas implicadas fixeron pública a súa manifestación de non irse do territorio. Non tería sentido. Se se van, quedarían fóra de xogo na loita pola independencia. Pura lóxica.
Sorprendeulle esa decisión despois do trato comparativamente benévolo que lle outorgou a Trapero ao decretar a súa liberdade con medidas cautelares? A decisión con respecto a Trapero tamén foi innecesaria. Unha fianza, para que? Retirada do pasaporte, para que? Para pasar a Francia ou a Portugal non fai falta pasaporte. Creo que son medidas que se toman de cara á galería e non son necesarias. Todo iso dígoo como crítica á resolución xudicial. Respecto a decisión, pero non podo estar de acordo coa mesma. Creo que é un grave erro.
Poida que algún día non moi afastado deixemos de falar de Cataluña. Pero, se falamos do futuro próximo, que podemos esperar? Viviremos un debilitamento e ruptura do sistema de diálogo e da integración constitucional que debería de presidir a sociedade. É certo que ese discurso produciuse durante moitos anos. Pero logo das accións proactivas por parte de Cataluña e a tensión que desembocou no 1-O, creo que será difícil repoñer esa situación de tranquilidade institucional e constitucional. E é aí onde necesitamos ver o labor dos políticos. A acción política está para iso nunha democracia. Temos que apelar á sensatez dos líderes políticos. Nós, os cidadáns e cidadás, necesitamos un punto de referencia, non unha guerra de bandeiras e bandeirazos.
Hai quen di que a Democracia non é inmobilidade pero ten moito de paciencia. Hai unha palabra que me gusta moito utilizar. Vén do latín, a prudencia. Temos que ser prudentes e coñecer cal é o camiño común. Non podemos estar de costas uns con outros. Si ou si temos que convivir. Sexa con separación ou sexa con integración. Ou con calquera das fórmulas posibles de coordinación entre unha Comunidade como a de Cataluña e o resto do Estado. Se non somos capaces de atopar ese punto de inflexión, ímolo a pasar moi mal porque a fase de inestabilidade, esa que xa estamos vivindo, aumentará. E no social os problemas e enfrontamentos serán cada vez máis severos. Creo que iso é algo que nunca poderei perdoar a quen nos levaron a esta situación. As diferenzas entre persoas serán cada vez máis difíciles de restaurar. E mentres uns cantos non se baixen do cabalo, nada vai mellorar.
Artigo anteriorManifesto [49] O lume e a mentira: a causa das cousas
Seguinte artigoDeporte feminino e educación
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: gl en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl gl pt es gl gl nl ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
Manifesto [47]: Contra a estratexia da humillación - Revista Luzes
«O Estado español non ten os instrumentos para evitar que o pobo de Cataluña vote»
Seguinte artigoDeixar de crer en España
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: pt en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl gl gl es gl pt gl it gl gl gl war gl pt pt en gl es gl es gl es gl gl gl es gl es gl es en sv fr de gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
7 Estralos Archives - Page 4 of 4 - Revista Luzes
Cales serán as consecuencias do TTIP?
Nos últimos tempos estamos asistindo á negociación de diversos tratados comerciais internacionais que poden levar á reconfiguración económica internaciona... [...]
7 estralos: De onde vén o Isis?
O presidente francés anunciou que Francia está «en guerra» co Estado Islámico e deu orde de bombardear as súas bases en Siria, unha resposta parecida á d... [...]
Temos un sistema electoral proporcional?
O sistema electoral español é unha modalidade dos chamados proporcionais, mais produce efectos pouco proporcionais. A Constitución tampouco establece un sist... [...]
Sete preguntas e outras tantas respostas sobre o problema demográfico 1.Unha nación minguante? A historia demográfica de Galiza escorrega costa abaixo. No a... [...]
Como é a dereita?
Todas as ideoloxías teñen os seus esquematismos. A dereita é, cando menos, bifronte, segundo sexan os problemas que ten que encarar.Vexamos a forma polié... [...]
7 estralos: Que vai ser da industria cultural?
Sete preguntas e sete respostas  sobre o actual estado  da industria cultural galega 1. Idioma e cultura. A crise permanente? Ou iso parece. Xa desde princip... [...]
7 estralos: Fuxir ou morrer
O camiño na fronteira entre a vida e a morte ten un nome: exilio. A única opción é o asilo, pero nin sequera así acaba o sufrimento. O dereito á vida afé... [...]
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: gl en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl es gl hu pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl nl pt gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
Chega ao café, sorrí pracidamente e senta, tranquila. Responde a todo cunha voz cálida, mirando aos ollos, sen dar unha nota máis alta que outra. Contaxia paz. Tanta, que semella imposible que alguén así sexa quen de transmitir tanta forza nunha canción, ou sobre un escenario. Mercedes Peón (A Coruña, 1967) leva case 30 anos na música, pero conta que non quería dedicarse a isto. Porén, a súa honestidade consigo mesma foi máis forte que a timidez. Isué (2000) foi só o comezo dunha traxectoria pola que hoxe é recoñecida coma unha das voces máis importantes de Galicia. Con Ajrú (2003) deu o berro definitivo dunha carreira que xa era imparable. Agora, once anos despois de Sihá (2007), o seu novo disco, Déixaas, é froito dun laborioso traballo de produción que explica con detalle. Coma ela, tamén está impregnado de forza, de transo e emoción, de reivindicación e de vida.
Coas túas palabras… que podemos atopar neste traballo? Espero que atopedes un ensimesmamento creativo cheo de matices, e que o tempo e a produción que lle dediquei lle dea un contexto no que sexa escoitable. Porque realmente o que hai aquí dentro son as miñas vivencias, o meu estar sistémico en lugares que me inspiraron composicións. Co paso do tempo foi tomando forma unha metáfora: a cidade industrial e o portaavións como escena onde todos os temas conviven, cohabitando o mesmo espazo.
Cal sería a conexión coas túas vivencias? Dentro dese mundo que é o portaavións acontecen parte das miñas vivencias plasmadas en música, movementos sociais, imaxinación… o que provocou a situación de estar na cima do portaavións, desde onde vexo a ría, o Muro, e estou imaxinando a cidade de Ferrol. De súpeto, véxome novamente nunha desas construcións navais, nun buque de guerra. Esas sensacións antagónicas están no mesmo instante.
Este disco non é que queira reflectir unha cousa concreta nin lineal, senón que hai un contexto onde lle acontecen cousas a esta personiña. Fun creando composicións fóra e dentro do portaavións e fíxenas convivir nese lugar.
Vemos unha evolución, con música electrónica xunto coa tradicional. Cara onde vai a túa música?  Non o penso. Traballei moito a través do ensimesmamento, da emoción, do transo, de abraiarme con partículas moi cativas que despois se volven complexas. No meu estudio traballo en soidade, gravando todo no ordenador, a música nace con base dixital, utilizo os sampler como lugar de baleirado, teño unha arca que ocupa toda a parede, chea de trebellos de percusión, teclados, etc. Todo o acústico pasa por filtros achegándoo e convivindo naturalmente con frecuencias electrónicas.
É un traballo de produción dende o comezo. Antes que as melodías compuxen os ambientes, os baixos cos sintes, as polirritmias dende o tratamento das pandeiretas, bombos e sintetizadores. É por iso que non podo afirmar que haxa unha evolución, ou unha mestura de electrónica con tradicional. Non existe esa intención. Tamén é certo que «Olores perdidos» non entraría nesta descrición do traballo que acabo de expoñer.
Din que músicas coma ti lle fixestes un «favor» á música tradicional cambiando o traxe polo pantalón vaqueiro, por así dicilo. Que opinas?  Dunha banda, penso que hai certa confusión no termo tradicional (música de creación colectiva de micro-hábitats). Outra cousa é o que representan os grupos folclóricos. Á musica tradicional non se lle pode facer ningún favor porque é perfecta tal e como é. En todo caso habería unha apropiación dunhas músicas que non teñen recoñecemento de autoría porque pertencen a un mundo tan fóra das lóxicas do capital que simplemente, e nada menos, cumpren unha función de transo en colectividade. Diante diso hai que sacar o sombreiro e dicir, «somos desta terra, e esta terra estanos a dar isto», e en todo caso sería darlles o recoñecemento a esas compositoras que ían, e van vestidas, coma nolas dúas,
e ás que lles debemos estas músicas.
Hai 28 anos na Praza da Quintana, con 23 anos, no Festival Cidade Vella de Compostela, aconteceu algo por primeira vez na nosa Galicia. Saíu a cantar unha rapariga a un escenario de 12 × 12 metros cunha pandeireta, vestida de rúa, os temas das mulleres que mantiñan esas muiñeiras, maneos etc., despois de tocar bandas enormes de folk. Esa rapariga era eu, e aí houbo un punto de inflexión nas representacións da música que se amosaba como galega. A min o favor fixéronmo elas.
Neste mundo do capital, neste mundo global onde estas persoas non teñen luz, púxose luz nunha música que non era recoñecida porque non tiña representación social. Agora mesmo o que fago non ten que ver co que fixen neses anos. Agora son unha música que simplemente compón libremente coa sorte de estar formada dende ese mergullo nun «non-mundo» musical.
Non querías dedicarte á música? Por que? Por timidez. Vinme abocada a elo polos acontecementos. Era evidente que había un talento, e tampouco podes fuxir de ti mesma. A primeira vez que subín coas miñas composicións a un escenario, co Isué (2000), estreeino no Teatro Colón da Coruña. Miña nai, que estivo todo o tempo chorando, díxome: «Nena, eu non sabía isto de ti. Pero ti compós música? Pero ti bailas así? Pero tocas o clarinete? Non sabía que tocabas así a gaita!». Eu nunca amosara o que facía nin tampouco lle daba relevancia, porque para min o importante era ir polas aldeas a recoller e a ter esas vivencias dos seráns ou foliadas.
Nunha ocasión, Manu Chao interesouse polo meu traballo. Coñecémonos, fun a Madrid a gravar temas con Radio Bemba, mais cando xa a cousa se poñía seria para sacar un disco producido por Manu decidín que non. Non quería asinar un contrato de moitas páxinas con Virgin International, onde a produtora tiña demasiados dereitos, pero foi unha boa experiencia e o agarimo de Manu tamén foi moi enriquecedor.
Aínda non me quería dedicar a iso e tampouco atopara a miña música. Tiña outras prioridades que me parecían moito máis importantes, como poñer a luz nas nosas músicas e a nosa xente nun programa como o da Televisión de Galicia, que era un aparello de verificación con 55 puntos de audiencia. Esas reflexións facíanme sentir que tiña un deber. Pasaron seis anos antes de que eu editara nada, editei cando sentín a necesidade de expresarme como ser sociopolítico e dende a miña individualidade. Aí foi cando xurdiu Isué.
Agora mesmo en Galicia hai moitos festivais de música. Botas en falta algo neles? Primeiro de todo teño que dicir que non son unha gran coñecedora dos festivais porque non vou a eles. Dáme preguiza, cando vou é por traballo. Penso que para falar con seriedade hai que facer unha reflexión profunda con coñecemento e entendendo o contexto.
O que podo dicir é que Galicia é un país moi creativo. Xorden grupos cada dous por tres e, igual que xorden, esváense, porque hai moitísima plasticidade. Nos festivais boto en falta algo que boto en falta en toda a sociedade galega: non hai espazo. Este país é cada vez máis pequeniño porque a lingua e a cultura non están normalizadas, nin no pasado, nin no presente, nin na nova creación. Se non temos impregnada a nosa cultura non podemos pretender que os festivais estean impregnados dela. A reflexión ten que ser moi profunda.
Quen ten que mover as pezas para que avancemos cara unha sociedade onde haxa unha presenza máis propia, unha pegada máis galega? Ten que haber unha conciencia social, un pensamento periférico, un pensamento feminista de quinta xeración. Hai unha violencia gobernamental cara a nosa cultura e, primordialmente, cara a lingua, e cando che extirpan a lingua extírpanche os teus desexos primixenios. Estanche poñendo outros conceptos que non te relacionan co teu contorno, cos teus devanceiros, e os teus desexos pasan a estar mediados. Como pode ser que os meus desexos sexan tan semellantes aos dunha persoa de Marsella? A globalización subtráeche a túa esencia mediante o afastamento da lingua. Por iso eu non me centraría só na música. É un problema global e transversal.
Falando de transversalidade e globalización…  que hai que facer hoxe en día para facerse un oco no mundo da música, especialmente cando fas música en galego? Imos ver. Cando eu comecei, o folk xa estaba algo de capa caída, e eu internacionaliceime coa palabra en galego. Agora podo reflexionalo, pero naquel tempo eu non sabía que existía a listaxe do World Music Charts Europe, onde subían coma a escuma o Isué ou o SÓS. Eu simplemente fixen unha explosión, algo que tiña moi metido, e iso chamou poderosamente a atención.
Creo que a mellor maneira de facerse un oco na música é non pensalo, gozalo, ser singular, xenuína, e así se elimina por si soa calquera tipo de comparación ou competición. Deste xeito non hai frustracións porque non hai obxectivo. Eu partín da beleza da mínima partícula da creación colectiva de Galicia, que é o «tic-tic», onde vexo unha inmensa beleza. Parto dunha emoción de espeso orxiástico en colectividade. Logo parto de min mesma, das miñas inquedanzas persoais e sociais. Máis singular non pode ser. Calquera persoa aquí en Galicia que estea mergullada na nosa cultura nota que é totalmente singular e ten unha diversidade e unha diferenciación co resto das outras. O marabilloso do noso é que aínda queda algo de non globalización.
Un informe recente do Consello da Cultura Galega sinala que as mulleres galegas estamos «completamente» nas marxes da creación. Que opinas? Aquí podemos tratar tamén varios puntos. Se o estudo é fidedigno, non hai nada que discutir. É coma a porcentaxe de que só un 10 % de cativos e cativas falan galego. Agora ben, gustaríame saber cales foron os lugares que se consideraron para esta pescuda. Foi no eido da cultura comercial, que entra dentro do capital? Eu, polo menos, no eido internacional non o vexo. No mercado galego non estou segura, mais na música penso que gozamos de moi boa saúde e nese senso o mercado non discrimina.
Dito isto, penso que a cultura construída como imaxinario representativo social é machista. No que a min me tocou vivir, a construción do imaxinario folclórico, hai unhas fantasías construídas e aceptadas que se trasladan ao xeito de ver e interpretar as recollidas de campo. É unha subxectividade válida, pero o problema é que só hai unha subxectividade, que é patriarcal. Nós nacemos nese contexto e a cultura, por suposto, está impregnada de todo iso, da submisión da chamada muller. Se colocas a atención nos liderados para pescudar os resultados tamén poden ser incertos.
Como contradición a todo o que falamos parece ser que en Galicia hai un número escandaloso de mulleres directoras de artes escénicas con respecto a outras comunidades, e dis ti: «como pode ser iso?». Non esquezamos que chegamos dunha pegada matrilineal moi potente e moi igualitaria, ata no senso de que a consanguinidade paterna non tiña relevancia. Iso atópase en pleno século XX-XXI. Pero se ese informe di iso, por algo será. De feito, coñezo movementos que intentan colocar a atención na presenza das mulleres, falando con teatros ou con concellos, ao detectar que só se programaba un 5 % da creación realizada por mulleres neste país. Tamén é certo que a sociedade galega está a tomar conciencia a unha velocidade sorprendente, e estou segura de que en moi poucos anos vai mudar radicalmente. Hai concellos que están acollendo propostas neste senso e colocando a atención nese absurdo e mudando as políticas de programación.
Tamén é certo que na actualidade están a proliferar na música, e na cultura en xeral, figuras femininas e feministas. Si, nas artes escénicas hai unha cantidade de mulleres incrible, e no teatro outro tanto do mesmo. Coidado con Galicia e co noso imaxinario, porque emerxe con moitísima potencia, mesmo tendo unha lousa patriarcal na cabeza. Tamén con homes moito máis femininos do que cren, ou mesmo que o cren e o exercen, o cal tamén é marabilloso.
Eu creo que o romanticismo fixo moito dano, porque nas aldeas isto non era así. As señoras co sacho na man, de brazos fortes, creativas, non son vítimas. Ti e mais eu no mundo nacemos vítimas, pero se estivésemos no «non-mundo» non estaríamos a falar disto. É un problema dun acordo asimilado como natural.
Na túa música a mensaxe de xénero tamén está clara, moi presente. Si. Interésame moito plasmar a construción de xénero que se fixo a través do folclore. É a miña aportación dende o punto de vista de quinta xeración feminista, e mesmo queer, dende o que eu me coñezo e recoñezo profundamente. Iso conséguese falando dos conceptos, tendo claro o que é folclore, tradición, evolución e performance, creación colectiva… E empezo a intentar situar historicamente onde naceron os conceptos. O de xénero non naceu ata os anos 50. Tamén falo da revolución das pandereiteiras nos 80, e como se constrúe esa imaxe na escena. Non hai que ir a ningún cancioneiro porque están aí as gravacións. Intento crear unha disonancia cognitiva e plasmar outra subxectividade.
Cres que a música explica cousas que as palabras non chegan a explicar? A música ten de bo que é abstracta, e nesa abstracción hai espazo para acontecementos que non precisan palabra. De feito, ás veces penso que non debería de poñer letras, aínda que sempre acabo sucumbindo, non sen certas fugas que son bastante evidentes neste Déixaas.
Afirmas que non tes definidas as túas influencias musicais. Como é iso? Non, porque practicamente non escoito música. Iso non quere dicir que ao escoitar música pop, electrónica ou música tradicional de Malí ou de Etiopía non me poidan influenciar. Por exemplo, para facer o tema «Déixaas» que dá nome ao disco pensei na construción do folclore. Collo ternarios, póñome coma unha trastornada a facer espazos electrónicos con pandeiretas e iso queda aí, ao mellor, seis meses. E sigo, e sigo, e sigo… Ata que chego ao resultado final. Traballo cubrindo espazos graves, medios e agudos, pero non me baseo en estilos concretos de música. Estou continuamente xogando sen referentes definidos.
«MK» é un tema electro-pop, e fíxenllo á protagonista da novela de María Reimóndez, A música dos seres vivos, unha historia que me gustou moitísimo. No tema suxiro unha lingua onde invento unhas frases que foneticamente son intelixibles, pero non din nada. Creo unha disonancia porque na novela, cando a protagonista volve á súa aldea, de Tamil Nadu, na India, ao falar coa súa amiga non a entende, cando era a súa fala de berce. En definitiva, non hai influencias musicais claras.
Como xorden as túas composicións, na cabeza ou tocando? Nesta altura da miña vida xorden traballando todos os días, na procura de espazos persoais de composición, buscando provocacións en lugares cos que interacciono, nas sinerxías con outras artistas e músicas, na procura de atraccións con instrumentos ou sonoridades novidosas, etc. Con tantos actores de Mareas Vivas, bótase en falta a túa voz en Fariña. Teño pendente de ver Fariña porque non teño tele!
Que supuxo para ti ser a voz daquela famosa sintonía? A min supúxome algún que outro problema. Mareas vivas tiña moitísimos puntos de audiencia, e iso sempre dá alegría, pero naquel momento recoñecíame todo o mundo e foi bastante molesto. Eu era unha nena de barrio e despois unha muller que estaba sempre nos movementos sociais e, nese sentido, ser popular non me resultou agradable. Mudoume bastante a vida. Pero, por outra banda, que a miña música tivera esa acollida sacoume un sorriso e deume o cariño de moita xente.
Ti que traballas por todo o mundo, que acollida consideras que ten a túa música e a música galega fóra das nosas fronteiras? Polo mundo adiante a miña música non ten a connotación de «música galega», aínda que Galicia sae por todos os poros da miña pel. Nunha ocasión actuei nun teatro cheo de intelectuais na Quinta Avenida de Nova York e penso que o que eles ven é unha música con certa complexidade e unha escena tamén complexa. En moitas ocasións anúncianme como española, e isto si que dá a risa, máis que nada porque non sei se se ían sentir moi representados por min no Estado español. Alén diso, só me gustaría transmitir que a música é música, unha artista en escena é iso. Esta é unha profesión que non depende da túa orixe nin da lingua ou do estilo que fas, depende só da túa profesionalidade e creatividade.
Intentas transmitir algunha mensaxe concreta coa túa música? É unha pregunta complexísima. Ultimamente interésanme moito as sinerxías con artistas e ver que xorde de aí. Pero eu nunca perdo a miña identidade emocional e estética e a miña capacidade de intemperiarme, como diría Xela Arias, na escena e na relación cos demais. Se non, sería superficial. Sempre estou na procura dun desexo propio, diso que me fai vibrar e que me permite estar neste instante concreto. Por iso latexan unha morea de cousas, como o posicionamento social, a emotividade… Intento crear contextos e espazos que sexan máis colectivos. E hai mensaxes concretas como a liberdade ou ese poñerse encarnada porque podes, ese sorriso que me sae de estar encarnada porque podo. Amosar forza ou certa violencia como recurso propio. Tamén está a lingua e a expresión das linguas minorizadas.
Como te ves dentro de 20 anos? Máis vella (ri), e non sei se seguirei na música. Ao mellor non. Dende logo, como estou agora non o creo. O meu obxectivo día a día é respirar a gusto, estar equilibrada, poder interaccionar co que acontece aquí e agora, coidar do meu contorno e non perder os afectos. O que me gustaría é ter 70 anos e estar activa emocionalmente, non derrotada. Ademais, hoxe con 70 anos aínda es nova. Unha señora de Colombia dicía nun documental: «Eu creo que con 85 anos, se tes saúde, podes dicir: ‘Viva a xuventude!’».
Que lle dirías a alguén que deixa de dedicarse á música porque pensa que non ten saída? No comercial, a música xera moitos cartos. Eu son unha música humilde, pero vivo disto. Animo á xente a dedicarse á música e a non pensar unicamente nos cartos. A música é unha linguaxe abstracta e, como tal, dáche uns mecanismos para ser moi, moi feliz e equilibrado. Non está mediada por ninguén, é a improvisación, o ensimesmamento, estar ti co teu propio corpo e co instrumento fóra de todo este aparato, esta engrenaxe que semella un Matrix.
En canto á música tradicional, entendida como música de creación colectiva, o que che dá son os excesos orxiásticos en comunidade, onde non te sentes mal aínda que digas ou fagas calquera cousa, porque estás dentro desa linguaxe e ninguén cho vai tomar a mal. Algunha xente pensa que a música tradicional é a que fan os grupos folclóricos, pero é a que se crea colectivamente. No momento en que se sobe a un escenario o que se está a facer é unha performance da música tradicional. Moi pouca xente a viviu realmente.
Artigo anteriorDe Santiago de toda a vida
Seguinte artigoA última fantasía adolescente
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: es en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl es ca gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl nl gl gl pt gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
Eucaliptos, política forestal e incendios - Revista Luzes
A ausencia dun modelo para os nosos montes e proliferación do eucalipto para destinalo aos negocios da pasta de papel e do sector da biomasa están a empobrecer o país. Neste eido, a Xunta está a facer o que mellor sabe: mirar para outro lado ignorando o imcumprimento da lei.
1 Cal é o actual modelo forestal da Xunta? Velaí un dos problemas! A resposta é que non o ten, ou cando menos ninguén sabe cal é, nin o seu modelo forestal nin o seu modelo para o rural. O que si sabemos é cal non é: aquel que persegue un rural vivo e con oportunidades para combater o abandono e o envellecemento; nin o que acredita na multifuncionalidade dos usos do monte; nin o que aposta por producións de calidade (madeira, froitos, cogomelos, turismo, patrimonio…); nin pola conservación dos ecosistemas naturais e os servizos que estes prestan á cidadanía… A Xunta ten un non-modelo, que xorde dunha morea de normas que ninguén cumpre nin interesa que se cumpran. Un desinterese que enchen outras comenencias, o desleixo, a nada… Hai uns anos o subconsciente dun conselleiro (do medio rural) traizoouno. Ao parecer dixo que «el mundo rural no tiene futuro y está condenado a desaparecer». Esa frase pode que conteña implícita a resposta a cal é o modelo da Xunta para o rural galego: xestionar ordenadamente a súa extinción. §
2 Que está a acontecer co eucalipto en Galicia? Que está absolutamente desbocado, sen freo. As hectáreas plantadas con eucaliptos roldan xa (oficiosamente) as 500.000, cando o Plano Forestal aínda vixente (de 1992) prevía unhas 240.000 no horizonte do 2032… Con datos oficiais, dende principios dos anos 90, cando se realizou o segundo Inventario Forestal Nacional (II IFN), esta árbore ocupaba en Galiza 141.000 hectáreas. Apenas 20 anos despois, en 2009, o IV IFN apunta que xa se estende por 288.000 hectáreas, duplicando pois a súa superficie. En termos relativos, o eucalipto está presente nun 17% da superficie galega. Ollo! Non do monte, do total do noso territorio… En Portugal, outro país cunha alta e rápida penetración do eucalipto, a superficie ocupada non chega ao 8 %.
Co eucalipto en Galiza acontece algo inusitado: que está a ser cada vez máis cuestionado. As voces de alarma e denuncia xorden dende o propio medio rural, dende as comunidades de montes, asociacións de produtores, sindicatos agrarios… Estase a rachar coa omertà do eucalipto imposta durante décadas pola patronal pasteiro-enerxética e os seus brazos seculares con cadeiras en consellerías e ministerios. §
3 Estamos a vivir unha nova vaga eucaliptizadora? Estamos. Foi a árbore milagreira que hai 40 anos comenzou a inzar os nosos montes para, fundamentalmente, subministrar madeira a ENCE e fabricar pasta de papel. Co negocio recentemente consolidado grazas á prórroga por 60 anos concedida polo Goberno español á fatoría de Lourizán, esta pode xa desenvolver outro dos seus obxectivos estratéxicos: o aproveitamento enerxético da biomasa. Para isto, a pasteira pretende empregar os cultivos enerxéticos forestais (plantar‑queimar-plantar) en ciclos de 4 a 6 anos. E o instrumento que lle está a permitir facerse rapidamente co stock é o eucalipto, nomeadamente da variedade nitens. Esta especie, ao contrario que o globulus, pode medrar en altura e soportar mellor o frío e os parásitos. A súa penetración está a ser moi intensa avanzando rapidamente cara o interior do país. Para facelo precisa da cooperación necesaria dos seus factótums políticos. O PP vén de liberalizar a potencia das plantas de biomasa, antes limitada a 10MW, aumentando a presión sobre o territorio para subministrar as inxentes cantidades de madeira que demandarán as instalacións (xa hai 3 de 50 MW en construción). Feijóo está a cumprir un vello anceio de ENCE: ter a medio país producindo eucalipto para pasta e ao outro medio madeira para queimar… §
4 Cales son as consecuencias deste proceso de eucaliptización? O que todo o mundo pode ver en cada vez máis lugares de Galiza: unha ferida aberta na paisaxe, un monótono deserto verde periodicamente convertido nun mar de cinzas e borralla. Menos visíbel é o deterioro dos servizos ecosistémicos que comporta o aproveitamento intensivo desta especie: diminúe a diversidade natural, a dispoñibilidade de auga ou a fertilidade do solo. Incide tamén na maior frecuencia e intensidade dos lumes; na contaminación de terras e rías con agroquímicos e subprodutos das celulosas, provocando perdas económicas directas e contribuíndo a fosilizar importantes cantidades de recursos públicos adicados á extinción dos incendios.
A eucaliptización e o abandono do rural retroaliméntanse. Moitos montes e terras abandonadas (por despoboamento, envellecemento, peche de explotacións…) rematan virando a eucaliptais, que requiren pouco ou nulo mantemento fomentando así o absentismo. Naquelas fincas eucaliptizadas, sometidas á héxira de ENCE, os propietarios xa non teñen a capacidade de decidir: os prezos da madeira márcaos a patronal, e o exceso de oferta fai que estes baixen. §
5 Cal é a relación entre o eucalipto e os lumes forestais? Na complexa ecuación dos incendios, o monocultivo de eucalipto é un dos termos máis importantes. Ao contrario do que acontece nun marco xeral de cambio climático acelerado, o modelo forestal é un factor sobre o que podemos actuar directamente. O eucalipto é unha árbore pirófita que favorece a propagación do lume e, ao tempo, aproveita os incendios para prosperar. Está na súa natureza, froito de millóns de anos de adaptación a un entorno hostil no seu continente de orixe. Este feito é algo que nin sequera ENCE pode agochar. As cifras son teimudas: tendo en conta a superficie forestal queimada en relación coa ocupada por cada especie (datos do IV IFN e do informe oficial Los incendios forestales en España, decenio 2001‑2010), atopamos que na Galiza o eucalipto arde 1,14 veces máis que o piñeiro e 3,55 veces máis que o carballo e demais frondosas. Polo tanto, se apostamos por un modelo forestal baseado nos monocultivos de pirófitas estaremos contribuíndo a aumentar a incidencia dos lumes no monte. §
6 Quen vive do eucalipto? Boa pregunta! A chave está precisamente en «quen». O eucalipto é unha árbore que ten un mercado e reporta uns ingresos. Outra cuestión é a que elo da cadea monte-industria chegan os auténticos beneficios, e a quen favorece máis o seu cultivo. E a resposta está clara: en xeral, é a industria transformadora de grandes cantidades de madeira de baixa calidade —en particular o lobby pasteiro-enerxético— a que acapara a demanda, fixa os prezos e tira maior valor engadido do monocultivo do eucalipto. Ten que dar réditos dabondo para poder sufragar os retiros dourados nos consellos de administración de ex-ministras e ex-conselleiros!
Anualmente ENCE «procesa» uns 3,3 millóns de toneladas de eucalipto, o que lle reporta 662 millóns de euros en vendas (2015). Pola súa banda, os propietarios que venden á pasteira ingresan arredor de 7.500 € por hectárea e ciclo de corta de 15 anos (considerando unha produción de 250 tn / ha e un prezo de 31 € / tn). Xa que logo, unha hectárea eucaliptizada produce uns 500 € / ano. Nun país cunha enorme atomización da propiedade rendementos tan escasos fan que a maioría non «viva» senón que «sobreviva» co seu cultivo que supón un feble complemento doutros ingresos, nomeadamente das escasas pensións. A isto habería que engadirlle o lucro cesante e o emprego derramado que este modelo está a causar, mesmo en sectores alleos ao monte. De cuantificarmos as perdas debidas ao deterioro dos servizos ecosistémicos, ao aumento da erosión, á perda de biodiversidade, á contaminación por agroquímicos e verteduras das celulosas, ao estragamento da paisaxe e do patrimonio, á perda de calidade turística, e os custos directos da loita contra o lume, é evidente que o eucalipto non é un bo negocio para o país. §
7 Que alternativas economicamente viables se poderían poñer en marcha? O monocultivo do eucalipto, non é unha aposta económica intelixente, cando menos para os produtores. O intelixente sería diversificar os usos do monte, hoxe excesivamente orientado cara a produción de forestal, e de madeiras de baixa calidade. As receitas son coñecidas: apostar pola súa multifuncionalidade, conxugando usos produtivos diversos coa conservación dos seus valiosos ecosistemas. Algúns deles, como os bosques maduros e as zonas húmidas (brañas, turbeiras, matorrais ácedos), son chave para amortecer os efectos do cambio climático, polo que a súa conservación debería ser estratéxica.
É posíbel termos un monte, e por extensión un medio rural, multifuncional e sustentábel como por certo acontece noutras comunidades do Estado, sen ir máis lonxe. Mais para iso hai que acreditar primeiro nas nosas propias potencialidades como país e na vontade de transformar un modelo perverso que nos conduce ao desastre. §
A vida en diferido
Seguinte artigoA Europa subalterna
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: en en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl es gl es gl gl fr es gl gl es gl gl pt gl gl gl gl

text:
Xabier Fortes, Author at Revista Luzes
A Unión Europea investigará os casos de manipulación e censura en RTVE nun contexto de regresión da liberdade de expresión en España. O último caso segui... [...]
Cando sopra de sur
Cando sopra de norte as chemineas de ENCE non botan fume. O ceo esta limpo, azul, igual que as augas da ría. Os ventos do sur en cambio enchen o aire da cor do... [...]
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: gl en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl gl en gl pt gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl gl es gl gl lt gl gl gl gl gl gl gl lt gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en sv fr de gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
Diario dun repunante Archives - Page 3 of 4 - Revista Luzes
Alt Right e Ctrl Left
Francamente, queridos, impórtanos un nabo
Diario dun repunanteEN ABERTOLuzes 40OpiniónPolítica
O dereito a comportarse como un idiota
Estrumpido (Cruce de estruendo y estampido). 1. m. Salamanca. Estallido, estampido, ruido. Dicionario da RAE Contábame unha vez un amigo inglés os trámite... [...]
Diario dun repunanteEN ABERTOLuzes 38OpiniónPolítica
Da Transición á Neorestauración
Restauración é o aséptico nome que se lle dá ao normalmente nada aséptico proceso de reimplantación da monarquía. Na idade contemporánea, a primeira res... [...]
Diario dun repunanteLuzes 37OpiniónPolítica
«Sería unha necidade pretender que o pobo non pode cometer erros políticos. Pode cometelos, e graves. O pobo sábeo e paga as consecuencias» John Calvin C... [...]
Diario dun repunanteLuzes 36
Diario dun repunante: O Informe Chiquilicuot
A mentira é un triste substituto da verdade, pero é o único que se descubriu polo de agora Elbert Hubbard «As informacións que din que algo non pasou sem... [...]
Diario dun repunanteLuzes 33-34Opinión
O caso Subiela e a apocalipse lusista
A liberdade de expresión é dicir  o que a xente non quere oír George Orwell Contra o que poida parecer, é precisamente agora, cando xa nada disto importa... [...]
Diario dun repunanteLuzes 32Opinión
O home que puido ser presidente
«O reparto máis equitativo que existe é o da intelixencia: todo o mundo cre ter dabondo» Noel Clarasó Unha das películas non sei se mellores, pero si... [...]
Diario dun repunanteLuzes 31Opinión
Xosé Manuel Pereiro escribe no seu Diario dun Repunante da Luzes 29
Diario dun repunanteEN ABERTOEscollas LuzesLuzes 29OpiniónPolítica
E se Syriza non vén facer a revolución?
Coa vitoria de Syriza creo que a min e a moita xente é a primeira vez en moito tempo que nos pasa que nos alegramos por quen gaña, e non porque menos mal que ... [...]
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: gl en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl gl gl gl gl gl gl gl gl es ast gl nl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
O mellor é non facer nada - Revista Luzes
Anxo QuintanaÁs CeibasEN ABERTOLuzes 35Política
Galicia conta cunha realidade social e económica diferenciada da do resto do Estado que precisa de proxectos gobernamentais específicos. Ese é o fundamento básico da existencia do autogoberno. Teño para min que o presidente de Galicia debe falar e actuar sempre como o presidente dun país. E estou seguro que a maioría dos cidadáns galegos, sexan ou non nacionalistas, tamén esperan do seu presidente esa actitude. Utilizar a autonomía unicamente para redobrar e amplificar as ocorrencias de Madrid é unha deslealdade cos galegos e galegas. Facelo para fortalecer unha carreira política persoal sería simplemente deshonesto.
O actual Goberno galego iniciou a súa andaina cunha oportunidade sobre a mesa: utilizar un recurso natural de Galicia, o vento, para producir enerxía e crear tecido industrial coas plusvalías de tal actividade. Certo que a idea non era súa. Pero os bos gobernantes deben saber que as institucións están por encima dos partidos e que o interese xeral debe primar por riba de calquera espírito revanchista. Xusto o contrario do que fixo a actual Xunta que, vulnerando a legalidade, botou abaixo un proxecto de país para darnos a cambio nada. Non está Galicia para dispendios sectarios.
O Goberno galego ten competencias políticas limitadas, pero ten a obriga de responsabilizarse e intervir en todas as cuestións que afectan os intereses dos galegos e galegas. Así o debeu de pensar a Xunta cando no 2009 decidiu intervir, dentro das súas competencias, na reordenación do sistema financeiro galego. E utilizou toda a súa maioría parlamentaria e o seu poder político e social para tentar impor a unificación das caixas galegas, alternativa que nos dotaría dunha entidade bancaria propia que se colocaría entre as primeiras de España e Europa (presidente dixit). O resultado da iniciativa gobernamental foi que Galicia perdeu a posibilidade de contar cunha entidade financeira de base territorial e participación pública. Os restos das antigas caixas vendéronse a prezo de saldo e o capital galego que participou na aventura gobernamental viu desaparecer os seus cartos e a súa confianza. Galicia non está para xogar con lume.
Utilizar as competencias autonómicas para fortalecer e estruturar a competitividade do noso sector primario e industrial debe ser o obxectivo prioritario de calquera Goberno galego como mellor camiño para crear emprego e riqueza no país. Nos últimos sete anos non se coñece proxecto gobernamental desta natureza para o sector pesqueiro. Si houbo un, certamente salientable, para o sector do leite, que rematou como o rosario da aurora e sen grupo lácteo galego. E onde o Goberno si se empregou a fondo foi no noso máis importante sector industrial: o naval. En sete anos non tivo tempo de modificar un ápice a situación de desvantaxe do noso sector naval público. Pero a cambio organizou unha auténtica revolución no privado: tratábase de conseguir a participación de capital mexicano no accionariado dun estaleiro da ría de Vigo. A cambio venderiamos barcos a México e á metade do mundo libre. O resultado final foi que, en vez de vender barcos, vendemos o estaleiro. E os mexicanos, despois de quedarse co know how, fixeron os barcos onde lles pareceu para finalmente pór a súa participación á venda. Galicia non está para xestores públicos deste calibre.
Quedei impresionado coas propostas do presidente na súa primeira investidura: ante a crise, consolidación dos servizos públicos. Prometeu un centro de día en cada concello de máis de 1.500 habitantes, fortalecemento do sistema sanitario e un novo hospital en Vigo, inclusión das escolas infantís no sistema educativo integrado da Consellería de Educación, novo modelo de financiamento universitario que garanta a súa suficiencia… O que faga falta para protexer os galegos. O fracaso do novo hospital de Vigo debeu persuadir o Goberno de que o mellor nos outros campos era non facer nada. A austeridade era unha boa coartada para tapar a única austeridade que de verdade se practicou: a austeridade de ideas.
E se a intención do Goberno é a de non utilizar as competencias autonómicas para tentar mellorar as condicións de vida dos habitantes deste país, para que pedir novas competencias? Dito e feito: as dúas últimas lexislaturas foron as únicas de toda a historia autonómica nas que o autogoberno galego non recibiu nin unha soa competencia nova. Fiel á austeridade, a Xunta nin as reclamou. Visto o visto pensaron que o mellor era non facer nada.
Ex-vicepresidente da Xunta de Galicia (2005-2009)
Artigo anteriorTodo moi profesional
Seguinte artigoO furacán que non cesa
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: pt en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl pt fr gl gl es es es gl pt pt pt gl pt gl gl gl es gl es gl pt es tr gl es en sv fr gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
Luzes 53 Archives - Page 3 of 3 - Revista Luzes
Nos ripios de Xurxo Chapela sempre fai mal tempo. Calquera sinal amable é unha trampa. Todos os versos, unha prédica antipoéticaque, por máis voltas que dea... [...]
A finais dos 70 eramos un par ou tres de rockers en Tui. En Vigo, nin sabían o que era iso… así que iamos dar leccións. Frecuentabamos Galaxia, pediamos «... [...]
Manifesto [Luzes 53]: Contra a medografía política
O da demografía en Galicia estase a converter nunha cousa de medo. Deberiamos crear unha nova ciencia social para profundar nisto, a medo-grafía. Tiñamos dem... [...]
Debates Intrépidos: Hai que gravar o turismo?
Cidades cunha forte presión turística, como Venecia, aplican a denominada taxa turística aos que a visitan. En Galicia, o Concello de Santiago de Compostela ... [...]
Formaron o primeiro reino cristián que se formou en Occidente, o primeiro que se independizou do Imperio Romano e cuñou moeda, e xermolo da configuración pol... [...]
Inés Arrimadas é unha trintañeira calquera. Ou case. Destas mulleres do século XXI que puido estudar, viaxar, mudarse a unha gran cidade e atopar un traball... [...]
Aquí un amigoLuzes 53OpiniónPolítica
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: pt en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl ca gl pt gl pt gl pt gl pt gl pt gl pt gl pt gl es gl pt gl pt gl pt gl ca gl en fr es ca gl gl es pt pt hbs_lat es pt pt gl es en sv fr de de gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
Cartafol Archives - Page 4 of 5 - Revista Luzes
Cartafol: Os Pinos, himno de Galicia
A súa orixe remóntase a 1890, froito da correspondencia entre o autor da letra, Eduardo Pondal, e o da composición musical, Pascual Veiga. O seu primeiro tí... [...]
Cartafol: Os rostros da resistencia
Asasinados. Encarcerados. Rapadas. A crónica da represión franquista en Galicia pódese cuantificar. 1 466 vítimas con resultado de morte entre o 1936 e o ... [...]
O espectáculo máis grande do mundo
O circo acompaña a humanidade desde a antigüidade. As carpas acubillaron durante séculos un universo no que todo era posible e onde se exploraban os límites... [...]
Cartafol: Cando o deporte non era –só– espectáculo
Os futbolistas cobraban como un traballador da banca, pero tiñan menos estabilidade. Os nadadores eran, por suposto, afeccionados, e mesmo membros da clase med... [...]
Cartafol: Nin febles, nin pasivas
Chamáronlle «crime paixonal». «Pelexa doméstica». Cousas «de familia» para resolver de portas para dentro, para agochar. Mais hoxe poucos —aínda dema... [...]
Antes aquí facíanse barcos
Navegar é preciso, viver nao é preciso. Facer barcos é algo máis que ter un sector industrial, é construír soños de liberdade, de viaxes, de aventuras... [...]
Rostros galegos, retratos emigrantes
Tu est comme une terre / que personne jamais n’a nommée. / Tu n’attends rien / si ce n’est la parole / qui jaillira du fond / comme un fruit dans les bra... [...]
Nin soños, nin aventuras, nin robalizas. Sen mar non habería vida, aínda que algúns o esquezan e se empeñen en estragalo, con recheos artificiais e more... [...]
A deleiva do medo
Algo cheira a podre por europa adiante. A construción de Europa empezan a oxidarselles os andamios. As políticas da austeridade están a crear unh... [...]
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: pt en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl gl ca gl gl gl gl ast gl nl gl gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
Un tempo novo para Galiza - Revista Luzes
Ana PontónÁs CeibasEN ABERTOLuzes 35Política
O que nos diferencia a nós de Catalunya e Euskadi é que eses outros dous pobos, desde a transición para acó, tiveron case sempre á fronte dos seus gobernos persoas que exercían non de presidentes dunha comunidade autónoma, senón de presidentes dunha nación, independentemente de que o marco competencial que teñen non sexa o propio dunha nación soberana. Crer no país, nas súas potencialidades e nas súas posibilidades como unha nación máis no mundo, significa ter a vontade e a coraxe política de traballar cada día desde o Goberno galego para superar na práctica o actual marco xurídico-político. Só así podemos crear conciencia de país, riqueza, emprego e benestar e, por suposto, avanzarmos no augoberno real. Quen vaia á Xunta de Galiza coa única pretensión de xestionar mellor as competencias que hoxe temos, mais sen botar ningún pulso co Estado, sen pretender superar os marcos legais que nos oprimen coa defensa do dereito a decidir, estará a actuar de forma contraditoria e dun xeito clamoroso demostra xa, desde este momento, que renuncia a exercer a presidencia dunha nación. Así non será nunca posíbel o cambio político que Galiza precisa. O BNG preséntase a estas eleccións cun proxecto de país que aspira a superar o actual modelo constitucional. Apostamos por unha verdadeira transformación, como a que se leva facendo en moitos concellos, tamén con políticas de insubmisión ás imposicións que nos empobrecen ou atentan contra os nosos dereitos.
Hai unha nova xeración de galegas e galegos que queremos construír unha Galiza diferente, un país no que podamos vivir e traballar, crear benestar e ilusión. Estou tamén convencida de que neste tempo novo que se aveciña, que está xa aquí, ao abrente do día, as mulleres teremos a responsabilidade de protagonizar este cambio político e social. E xa era hora. Levamos desde Rosalía defendendo outro futuro para este país, loitando por sermos nós, polos nosos dereitos como mulleres e para que Galiza ocupe outro lugar na historia. As mulleres sempre estivemos aí, sempre. Mais temos que mudar as prioridades políticas e ocupar a primeira liña, nós directamente mais tamén as cuestións que implican defender unha vida digna para as mulleres. Conseguir que os temas que nos atinxen se sitúen no centro da acción política de xeito transversal, velaquí o meu compromiso. E despois do 25 de setembro seremos quen non só de soñar unha outra Galiza, senón de construír outra Galiza. Este é o reto para todas as persoas que vivimos coa ilusión de alcanzar un horizonte de esperanza para milleiros de galegas e galegos que tanto o precisan nas súas vidas, un reto certamente difícil, mais que eu asumo desde xa como muller nacionalista e feminista, con todas e todos vós. Porque queremos escribir unha nova páxina deste país en que todas e todos sexamos protagonistas de verdade, nun país vivo, moderno e con futuro. Un proxecto para soñar, pensar e construír desde a pluralidade da sociedade galega.
A miña experiencia como deputada no Parlamento galego, mesmo como portavoz do Grupo Parlamentar do BNG, deume a oportunidade de coñecer ben os problemas do noso país, as necesidades da nosa sociedade, a situación de desespero e desesperanza de tantos sectores que se esforzan cada día por poder vivir do seu traballo, a desilusión de tanta mocidade que se viu obrigada a abandonar o país. Chegou a hora de derrotar a Feijóo e todo o que o PP representa. Porque o precisa urxentemente o país. E polo BNG non vai quedar. Por nós nunca houbo que repetir eleccións. Sempre tivemos a responsabilidade e a madurez política necesaria de facer todo o posíbel para constituír gobernos alternativos ao PP, nos concellos, nas deputacións e na Xunta de Galiza. Temos igualmente un importante aval: a nosa acción de goberno. Asumimos todo o que fixemos, cos seus erros, mais tamén con todos os acertos, que foron moitos e cómpre pór en valor. As nosas propostas, alí onde temos posibilidade de gobernar, mudan os concellos e o país para mellor. O BNG garante, ademais, diálogo, capacidade de acordo con outras forzas para facer posíbel outras políticas. Somos de fiar. O BNG é unha garantía non só de cambio de goberno, senón de cambio de modelo, de mudanza de políticas a favor de Galiza e da maioría da sociedade galega. Con ilusión. Contigo. Estas son as nosas credenciais, as miñas credenciais como candidata do BNG á Presidencia da Xunta.
Candidata do BNG á presidencia da Xunta
Artigo anteriorUnha Galicia en negro
Seguinte artigoÁ cabeza en paciencia
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: pt en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl es pt gl gl gl nl gl pt gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
Retrovisor: Miro Casabella - Revista Luzes
Castrelo de Miño é un dos símbolos da loita dun pobo que non quixo deixarse asoballar. O val do Ribeiro de Avia foi finalmente asolagado para construír unha presa ao servizo de Fenosa, presidida por Barrié de la Maza, que estaba moi ligado ao réxime franquista. Miro Casabella popularizou entón o romance de Castrelo de Miño, coa mesma vocación de denuncia que alicerzou e alicerza toda a súa traxectoria musical. Casabella comezou a súa andaina como creador en Barcelona, onde participou no movemento da Nova Cançó catalá. Integrouse despois no mítico grupo galego Voces Ceibes, antes de comezar a tocar con Paco Ibáñez ou con Luís Cília. A mediados dos anos 70 chegaron os seus primeiros discos longos, como Ti, Galiza, onde está recollido o coñecido tema O meu país, e Treboada, nos que amosa máis que nunca a súa aposta pola fusión da música tradicional e da chamada canción de intervención social. Máis tarde, ata primeiros dos 80, colaborou co grupo de folk DOA. O seu último disco, do 2004, é Orballo, no que, entre outras cuestións, se ocupa da catástrofe do Prestige.
*Fotos cedidas por Galaxia do libro Miro Casabella e a nova canción galega, de Xan Fraga.
Artigo anteriorMundo papel: Alento
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: pt en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl gl gl gl es gl gl gl gl pt gl nl gl pt gl gl gl gl gl gl gl pt gl gl gl gl

text:
Morreu Barriga Verde? - Revista Luzes
Soa a trasnada. O significante ficou na fala popular, o mesmo que algunhas das súas expresións máis celebradas. Mais, a quen remite ese nome? Quen foi, quen é Barriga Verde? O personaxe é inmortal, os seus ancestros beben da noite dos tempos e non é un, senón moitos barrigaverdes. Non pertence a ninguén, mais é patrimonio de todas nós. O seu creador, se é que tal cousa se dá no terreo das artes populares, foi un ser humano talentoso, máis preocupado por sobrevivir que por deixar rexistro da súa arte. Por riba, deixar pegada nunca favoreceu a supervivencia de colectivos marxinados como os artistas ambulantes. O segredo profesional garantía a expectación do público e a exclusividade do momento. Non conviña que ninguén soubese quen estaba tras do boneco que traía os risos á vila. De aí que saibamos tan pouco daquel home espigado que durante décadas se confundiu con Barriga Verde.
Desde hai uns anos algunha luz contribúe a rastrexar os pasos do último bonequeiro popular galego. Do derradeiro que calzou a luva do heroe cómico imperecedeiro, arquetipo de orixes
antiquísimas. Un colectivo cidadán turra para rescatar Barriga Verde do esquecemento. Por reparar a súa memoria e devolvelo á vida. O obxectivo último da Asociación Cultural Morreu o Demo é recuperar a súa potencialidade como referente antiautoritario, ridiculizador de todo canto cheire a poder. Pero para conseguir que a cidadanía se apropie hoxe do personaxe que morou no crepúsculo dun mundo xa desaparecido cómpre seguir pescudando e responder moitas incógnitas. Así pois, quen foi realmente Barriga Verde?
Todo puido empezar no Mediterráneo (ou en calquera outra parte)
Se ben o personaxe galego só recentemente comezou a ser albo das disquisicións de estudosas da cultura, provén dunha familia cuxa orixe xerou caudais de tinta desde o século XIX. Latinistas e historiadores trataban, nos anos de auxe romantista, de desentrañar os misterios do personaxe de Pulcinella. Este, coñecido arquetipo da Commedia dell’Arte, tivo tamén o seu trasunto en forma de marioneta. Nado presumiblemente na vila napolitana de Acerra a finais do século XVI, o personaxe acadaría tal popularidade que se estendeu por toda Europa, adoptando nomes e trazos peculiares en cada lugar. É así como os ingleses teñen o seu Punch, os franceses o seu Polichinelle, os países da área xermana o seu Kasperle ou os rusos a Petrushka. Todos eles, alén das súas especificidades culturais, conteñen trazos comúns de personalidade que explican o favor dos públicos máis humildes: a irreverencia e o espírito ácrata, que resolve todas as situacións conflitivas a paus, sen reparar no rango do seu antagonista. As escenas, de grande simplicidade argumental para deixar lugar para diálogos improvisados, baséanse na continua burla ás normas e ao establecido, o uso dunha linguaxe obscena e o recurso ás imaxes escatolóxicas. Tanto o seu carácter como o seu físico —as xibas, os narices ganchudos e os grandes ventres, o uso de cores rechamantes— correspóndense, xa que logo, co que Mikhail Bakhtin describiu como o universo de imaxes propio do carnaval. Este sistema simbólico xurdiu durante a Idade Media como vía de escape do pobo fronte á visión do mundo imposta pola Igrexa —ao silencio, o medo e as tebras opúñanse a inversión, o barullo e a expresión exacerbada dos desexos terreais—. Está presente de tal maneira na tradición europea de títeres de cachaporra, e por ende en Barriga Verde, que todo parece indicar que Pulcinella foi só unha actualización dun personaxe que andaba desde moito antes pola vella Europa.
Barriga Verde, membro pois dunha familia de orixes antiquísimas, estivera xa en Galiza antes mesmo de chegar. Naquela anterior vida chamárase Cristovo e era representado por titiriteiros solitarios, aqueles aos que a xente, segundo Agustín de Rojas, chamaba bululús. Eran cegos, obrigados pola súa incapacidade para o traballo produtivo á vida ambulante como músicos ou rapsodas. En Galiza deberon ser habitantes comúns de feiras e romarías anteriores ao 1900 os cegos dos monifates, que representaban distintas escenas axudados por un lazarillo que manipulaba os títeres de luva agochado tras a capa do vello. Aqueles bonecos eran coñecidos como os cristovos, en referencia ao seu protagonista. Cristovo sería a versión galega do teatro dos cristobitas andaluces que servirían de inspiración a Lorca cando escribiu o seu Retablillo. No prólogo desta peza, o granadino enaltecía a vitalidade da familia europea dos títeres populares: «Llenemos el teatro de espigas frescas, debajo de las cuales vayan palabrotas que luchen en la escena con el tedio y la vulgaridad a que la tenemos condenada, y saludemos (…) a don Cristóbal el andaluz, primo del Bululú gallego y cuñado de la tía Norica de Cádiz; hermano de Monsieur Guiñol, de París, y tío de don Arlequín, de Bérgamo, como a uno de los personajes donde sigue pura la vieja esencia del teatro».
Faltoulle a Lorca na súa enumeración o parente luso, posibelmente por descoñecer a súa existencia. Porén, no primeiro terzo do século, cando os últimos teatriños dos cristobitas esmorecían no Retiro madrileño, os robertos mantiñan a súa popularidade nos pavillóns das feiras do norte portugués. Case en paralelo a Don Cristóbal, Dom Roberto nacera arredor do século XVIII como froito da adaptación do Pulcinella italiano á lingua e o estado de espírito de Portugal na altura. O seu predicamento era aínda grande no Porto a principios do século XX, cando un cativo que cruzara a Raia por Estremadura foi recrutado como aprendiz dun fantocheiro popular. Aquel adolescente chamábase José Silvent e era fillo de artistas ambulantes de orixe francesa que percorrían as terras estremeñas cun espectáculo de acrobacias e animais amestrados. Como era habitual nos colectivos nómades, a unidade familiar confundíase coa empresarial: todos os membros contribuían dalgún xeito ao espectáculo. Deste xeito, o pai de José Silvent impuxéralles aos seus fillos unha estrita disciplina de adestramento para inicialos nas artes do circo. O mozo Silvent, farto da autoridade paterna, abandonou o fogar familiar, seguindo sen o saber os pasos do heroe co que acabaría por confundirse. No Porto aprendeu as técnicas e os saberes dos robertos e fixo seu o personaxe de herdanza polichinesca. Chegado o momento decidiu probar sorte nos camiños ao norte do Douro.
Un novo rostro para o albor dun mundo novo
Poñamos 1910 como data probábel na que José Silvent, co seu saco de robertos ao lombo, atravesa o Miño. Precisar máis é arriscado cando se trata de contar a vida dun individuo en tal medida libre de ataduras administrativas. Sabemos, porén, que tivo que ser nese ano ou nunha data próxima cando, actuando nas festas de Salvaterra, coñeceu a Emerenciana, a moza de Lérez a quen xa non abandonaría. Ela tiña un posto de lanchiñas e, coma el, criárase entre estaribeis de feira. A mínima equipaxe do titiriteiro, composta dunha saba e os personaxes de madeira que el mesmo tallara, irá aumentando a partir dese momento. José agóchase tras da saba pendurada entre dúas casas e deixa que os bonecos fagan das súas. A moza, co chapeu na man, chama o público e dialoga cos personaxes. Neste momento, os robertos de José mudan de nome: nace Barriga Verde.
O espectáculo do «portugués» —todo o mundo asume que esa é a súa orixe— funciona entre o público galego. Consegue espertar os risos e encher o chapeu da Emerenciana ao remate de cada representación. Algunha moeda, ovos ou un anaco de pan; todo é benvido no xornal dos titiriteiros. Barriga Verde convértese no digno sucesor de Cristovo, que deixara de asomar por tras das capas dos cegos no cambio de século. Barriga Verde, flamante heroe cómico da nova era, non deixa de ser un vello coñecido. Mais o século XX anuncia mudanzas de fondo calado e fanse necesarias novas roupaxes para engalanar as verdades de sempre. Barriga Verde é o aggiornamento perfeito da tradición lusogalaica do títere de cachaporra. Conserva intactos argumentos e actitudes, mais cada actuación é froito do presente no que se produce, así que as alusións ás preocupacións do público son inevitábeis. José e Emerenciana comezan a ter fillos ao tempo que pensan en aumentar as dimensións do dispositivo no que repousa o sustento familiar.
Corren os anos vinte e os públicos burgueses promoven en Europa unha renovación estética e o afastamento das atraccións populares do vello mundo. Os pavillóns de feira tratan de imitar os teatros das cidades ofrecendo todo tipo de comodidades e, sobre todo, aseguran a diferenciación dos espectadores segundo o prezo da entrada pagada. Acabouse a democracia do chapeu ao final da actuación; quen queira coñecer os segredos que se agochan tras os veludos debe aboar previamente o prezo pactado. Impóñense as varietés: un cartel completo composto por actuacións musicais, sketchs cómicos, números de circo e maxia, marionetas ou a exhibición de freaks chegados dos confíns máis exóticos do planeta. Os pavillóns sempre veñen dunha longa xira que os levou por París, Moscova e Boston, e os nomes dos artistas evocan raíces italianas, francesas ou inglesas. Nas feiras galegas os pavillóns chámanse barracas e só remotamente evocan os ambientes parisienses. Os artesáns e pequenos comerciantes comparten bancada cos labregos que xa fixeron o día vendendo o becerro na feira.
Seguindo as tendencias que impuña o mercado, José Silvent constrúe o seu humilde pavillón e consegue facerse un oco nas principais citas festivas do país. A barraca de Barriga Verde devén institución no San Froilán, na Pascua ou na Ascensión. Pimentel adícalle uns versos mozos en 1927: «La luna trae tu carro, hermano Barriga Verde;/ la luna clara, la luna verde./ Traes el polvo y el sol del camino infinito./ En tu bruñida corneta,/ notas punzantes, como tachuelas,/ para clavar tu caseta./ Tiembla la luz de acetileno/ en tu casa de lona./ Y subida a un palo se rasca la mona./ Dentro, la niña desdibuja un fox-trot/ más triste que Charlot./ (Harina de centeno/sobre su rostro moreno)».
Resucitar o heroe antiautoritario
Barriga Verde era máis forte cás modas de París. Porque na alforxa do seu creador viñan séculos de risos diante dos fuciños dos poderosos. Esquivando as normas e as alfándegas, Silvent adaptouse aos tempos e incorporou ao espectáculo outros números que executaban os novos membros da familia. Pero os bonecos non podían faltar. Eran a chave de ouro dunha actuación que duraba máis ou menos dependendo do número de persoas que agardaran na porta para o seguinte pase. O heroe Barriga Verde, armado coa súa vara, batía no crego, no indiano avarento, no municipal e no touro até deixalos secos. Facíao en galego nos anos máis lúgubres da posguerra, cando o uso público da lingua non era evidente. Non se arrepuña nin perante o Demo, a quen tamén vencía na súa batalla final. Aí remataba o tempo adquirido polos espectadores co pagamento da entrada. E só nese momento o titiriteiro erguía a cabeza por riba da lona que o ocultara e sentenciaba: «Morreu o Demo, acabouse a peseta».
Ese debeu ser o prezo da entrada no momento de maior popularidade do espectáculo, aínda que moitos cativos conseguían coarse por debaixo das lonas da barraca para non quedar sen a súa ración de Barriga Verde. A frase final quedou prendida na fala da xente, até chegar a desvincularse da súa orixe. Ao escoitar o nome do heroe, moitas persoas aínda esbozan un sorriso. O termo trasládaos de golpe a un tempo mítico no que a precariedade convertía a festa patronal nun momento de ledicia infinita. Barriga Verde non era só o boneco nin as pezas que representaba; nin era os moitos titiriteiros que lle deron vida (a José emulárono dous irmáns e outros bonequeiros anónimos). Barriga Verde era unha situación única, un aquí e agora no que a diversidade humana que confluía na festa ría ao unísono. Un riso que abrollaba ao activar resortes perfectamente engrenados, resultado de séculos de práctica. Barriga Verde é, en Galiza, a madalena dos que sobardaron o sexenio.
É lexítimo tratar de devolver á vida un heroe que pertenceu a un tempo ido? Só se a necesidade de facelo é sentida colectivamente. Polo de pronto, cómpre liberalo de todo o po acumulado desde o inicio do seu letargo. En 1964 José Silvent montaba por última vez a súa barraca, á que baptizara co reclamo de «Melodías de España». As atraccións mecánicas e o cinema convertéranse nunha competencia difícil de asumir para un espectáculo de transición á cultura de masas. Os únicos monicreques que se viron en Galiza despois viñan de Madrid, a miúdo co patrocinio do Frente de Juventudes. Difunta a ditadura, unha xeración de mozos titiriteiros formados fóra buscou referentes sobre os que asentar o seu oficio. Así foi como Anxo García e os seus compañeiros de Viravolta deron coas pegadas de Barriga Verde e contactaron coa familia Silvent. Comeza, paseniño, a recuperación. Primeiro coa posta en escena do espectáculo recreado, máis recentemente coa rodaxe dunha longa documental, a publicación de varios libros e a produción dunha exposición onde se exhiben pezas do espectáculo orixinal. Todo pode quedar nun exercicio de nostalxia ou ir alén. Se as enerxías que fan asomar as lembranzas do espectáculo conseguen mobilizar a curiosidade das que non tivemos a sorte de estar alí, algo novo pode xurdir. Algo que nos leve a apropiarnos da memoria dos nosos vellos, a facermos do espectáculo de Barriga Verde patrimonio cultural para convertelo en activo de futuro, en voceiro da crítica, do desafío a unha realidade sempre mellorábel. O fin non pode ser deixar o riso de Barriga Verde conxelado na vitrina dun museo, senón facer que deveña. de novo, ferramenta de resistencia. Aínda que morrera a peseta e a sombra do Demo siga a percorrer Europa.
Gustouche este artigo? Asegura a continuidade do xornalismo que conta, págalle un café a un xornalista!
Artigo anteriorA pobreza vén da escuridade
Seguinte artigoAsí falaba Pujol
No labirinto da atención primaria
Unha mirada poética sobre Belgrado
Homeland: Poden os estadounidenses odiaren os EUA?
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados


langs: en en gl gl gl gl fr gl gl gl gl gl gl en gl gl gl en gl pt pt pt en gl en gl gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl en gl gl en gl gl gl gl en gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl gl en ca gl en gl gl pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt pt gl es gl es gl gl es gl gl pt gl gl gl gl

text:
Eduard del Castillo Velasco, Author at Revista Luzes
Unha ollada á Galiza en liberdade
Eduard del Castillo Velasco
«Hi ha un paisatge moral  que ens arrela i ens salva» (Hai unha paisaxe moral que  nos arraiga e nos salva). —Ponç Pons, Nura. Desde onde miro o que... [...]
Eduard del Castillo Velasco
Onde podo atopar Luzes?
Este proxecto recibiu unha axuda do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
Revista Luzes 2015. Todos os dereitos reservados