ml en sl en en en en en en en de en en en ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml en ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml en ml en en en en en en ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml en en
കാശ്മീരിലെ മാനസികരോഗികള്‍ | RISALA WEEKLY
To search in site, type your keyword and hit enter
Article · Articles · Issue · Issue 1204 · കവര്‍ സ്റ്റോറി
അന്പത്തിരണ്ട് വയസ്സുള്ള ഹാഫിസ ബാനുവിനെ ഞാന്‍ കണ്ടുമുട്ടുമ്പോള്‍ വീടിന്റെ മുന്‍വശത്ത് പലകയടിച്ചു തയാറാക്കിയ സ്ഥലത്ത് കാശ്മീരി പരവതാനി ഉണക്കാനിടുകയായിരുന്നു അവര്‍. അവരുടെ വീട്ടില്‍ മൂന്ന് മുറികളും ഒരു ചെറിയ അടുക്കളയുമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. മണ്ണ് പൂശിയ ചുവരുകളുള്ള ആ മുറികളില്‍ ഒന്നില്‍ അംഗവൈകല്യമുള്ള മകന്‍ കിടക്കുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരു റൂം അതിഥികളെ സ്വീകരിക്കാനുള്ളതാണ്. മൂന്നാമത്തെ മുറി ഹാഫിസ ബാനുവിന്റെ ഓര്‍മകള്‍കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരുന്നു. കൊല്ലപ്പെട്ട സ്വന്തം മകളും കാണാതായ സ്വന്തം മകനും ഈ ഉമ്മയുടെ ഓര്‍മകളെ ഇപ്പോഴും അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നു. അവരുടെ ഓര്‍മകള്‍ക്കു വേണ്ടി തയാറാക്കിയത് പോലിരുന്നു ആ എകാന്തമായ മുറി. അവിടെയാണ് ഹാഫിസ ഉറങ്ങാന്‍ കിടക്കുക. മകന്റെ ഒരു പടം, ഒരു ജാര്‍ നിറയെ വിവിധ തരം മരുന്നുകള്‍, പൊട്ടിപ്പൊളിഞ്ഞ ഒരു റേഡിയോ എന്നിവ കട്ടിലിനരികെ സ്ഥാനം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
എല്ലാ ദിവസവും ഹാഫിസ കാണുന്ന ഒരു സ്വപ്‌നമുണ്ട്. ഈദ് ആഘോഷിക്കാന്‍ തന്റെ മകന് വേണ്ടി പുതിയ വസ്ത്രങ്ങള്‍ വാങ്ങുന്ന വേദനിപ്പിക്കുന്ന സ്വപ്‌നം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കരഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് ഈ ഉമ്മ മിക്ക ദിവസങ്ങളിലും ഉറക്കമുണരുന്നത്. വിഷാദചിന്തകളില്‍ നിന്ന് അല്പ നേരം മോചനം ലഭിക്കാന്‍ വേണ്ടി ഏതോ ഒരു ബന്ധുവാണ് അവര്‍ക്ക് റേഡിയോ സമ്മാനിച്ചത്. പക്ഷേ, ഒന്നിനും ഹാഫിസയെ മാനസികാഘാതത്തില്‍ നിന്ന് രക്ഷിക്കാനായില്ല. ഇപ്പോള്‍ അവര്‍ ഒരു മാനസികരോഗിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
ഈ താഴ്‌വരയില്‍ ഹാഫിസ ബീഗത്തിന്റെ കഥ ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമല്ല. ഡോക്ടേഴ്‌സ് വിത്ത്ഔട്ട് ബോര്‍ഡേഴ്‌സ്(എംഎസ്എഫ്) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടന കഴിഞ്ഞ ദിവസം പുറത്തുവിട്ട റിപ്പോര്‍ട്ട് കാശ്മീരില്‍ മാനസികഭ്രമത്തിനു കീഴടങ്ങിയ ആയിരങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളാണ് പറയുന്നത്. കാശ്മീരിന്റെ മാനസികാരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് പുറത്തു വന്ന ഏറ്റവും പുതിയതും വിശദവുമായ റിപ്പോര്‍ട്ട് ആണത്. ദുരന്തനിവാരണ രംഗത്തെ മികച്ച സേവനത്തിന് നോബല്‍ സമ്മാനം വാങ്ങിയ അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനയാണ് ജനീവ കേന്ദ്രമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന എംഎസ്എഫ്. കാശ്മീരിലെ പകുതിയിലധികം ജനങ്ങള്‍ മാനസികരോഗികളാണ് എന്ന ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്ന വസ്തുതയാണ് പ്രസ്തുത പഠനം പുറത്തുവിട്ടത്.
1.8 മില്യന്‍ യുവാക്കളാണ് (കാശ്മീര്‍ ജനതയുടെ 45 ശതമാനം) സംസ്ഥാനത്ത് നിലവില്‍ മാനസികവിഭ്രാന്തിയില്‍ കഴിയുന്നത്. കാശ്മീരിലെ 93 ശതമാനം ആളുകളും കലാപമോ യുദ്ധമോ നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചവരാണ്. ഉറക്കമുണരുമ്പോള്‍ സ്‌ഫോടനങ്ങളുടെയും ആക്രമണങ്ങളുടെയും തിരോധാനങ്ങളുടെയും വാര്‍ത്തകള്‍ കേട്ട് മാനസിഘാതം നേരിട്ടവര്‍. കൗമാരപ്രായമെത്തിയ ഒരു കാശ്മീരി ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയത് എട്ടിലധികം അത്യാഹിതങ്ങള്‍ക്ക് നേരിട്ട് സാക്ഷിയായിട്ടുണ്ട്. തങ്ങള്‍ക്കറിയാവുന്ന ആരുടെയെങ്കിലും ജീവന്‍ നഷ്ടപ്പെട്ടത് നേരിട്ട് കാണുകയോ അനുഭവിക്കുകയോ ചെയ്തവരാണ് കാശ്മീരില്‍ ഇന്ന് ജീവിക്കുന്ന മുതിര്‍ന്നവരെല്ലാവരും. റിപ്പോര്ട്ട് പ്രകാരം, സ്ത്രീകളില്‍ അമ്പതു ശതമാനവും പുരുഷന്മാരില്‍ മുപ്പത്തിയേഴ് ശതമാനവും വിഷാദരോഗികളാണ്. ഇവരില്‍ 36 ശതമാനം സ്ത്രീകളും 21 ശതമാനം പുരുഷന്മാരും അടിയന്തിരചികിത്സ ആവശ്യമുള്ള മാനസികരോഗങ്ങള്‍ക്ക് അടിമകളാണ്. മുതിര്‍ന്നവരില്‍ മിക്ക പേരും കലാപബാധിത മാനസികവിഭ്രാന്തിയില്‍ (Post traumatic stress disorder ) കഴിയുന്നവര്‍. മാനസികാരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് എംഎസ്എഫ് ലോകതലത്തില്‍ തയ്യാറാക്കിയ മൂന്നാമത്തെ റിപ്പോര്‍ട്ടാണിത്. ഇറാഖിലും സിറിയയിലുമാണ് ആദ്യത്തെ രണ്ട് പഠനങ്ങള്‍ നടന്നത്.
ജമ്മു, കാശ്മീര്‍ താഴ്‌വര, ലഡാക്ക് എന്നീ മേഖലകള്‍ ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്നതാണ് ഇന്ത്യയിലെ കാശ്മീര്‍. ഈ മേഖലകളിലാണ് സമീപകാലത്ത് രാജ്യം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ മാനസികാരോഗ്യപ്രശ്‌നങ്ങള്‍ ഇപ്പോള്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. കഴിഞ്ഞ ഇരുപത്തിയേഴ് വര്‍ഷക്കാലമായി ഡല്‍ഹി നേരിട്ട് നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഇന്ത്യന്‍ പട്ടാളമാണ് കാശ്മീരിലെ സാധാരണജനങ്ങളുടെ മൊത്തം നിയന്ത്രണം കയ്യടക്കി വെച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ സായുധസേനയോടാണ് നൂറുകണക്കിന്, ആയിരക്കണക്കിന് സാധാരണ പൗരന്മാര്‍ ദിവസവും കലഹിക്കേണ്ടി വരുന്നത്; ചിലര്‍ക്ക് വേണ്ടത് ആസാദിയാണ്. വേറെ ചിലര്‍ക്ക് പാകിസ്ഥാനും.
1989ല്‍ സംഘര്‍ഷം തുടങ്ങിയപ്പോള്‍ കാശ്മീരിലെ ഒരേ ഒരു മാനസികാരോഗ്യകേന്ദ്രത്തില്‍ ചികിത്സ തേടിയെത്തിയത് 1700 പേരാണ്. കഴിഞ്ഞവര്‍ഷം അത് ഒരു ലക്ഷം പേരായി ഉയര്‍ന്നു എന്ന് ഔദ്യോഗിക കണക്കുകള്‍ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ‘ഇത് വലിയ പ്രതിസന്ധിയാണ്’ കാശ്മീരി സൈക്യാട്രിസ്റ്റ് മുഷ്താഖ് മര്‍ഖൂബ് പറയുന്നു. ‘1989ന് മുമ്പ് സംസ്ഥാനത്ത് കലാപബാധിത മാനസികവിഭ്രാന്തിയില്‍ രോഗം വന്ന ആരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പക്ഷേ, ഇന്ന് അത് ഒരു സാംക്രമികരോഗം പോലെ വ്യാപകമായ ഒരു ആരോഗ്യപ്രശ്‌നമാണ്. ഓരോ തലമുറയും ഈ മാനസികപ്രശ്‌നം കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഇവിടെ ആരും ഏതുനിമിഷവും കൊല്ലപ്പെടാം. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഈ ആഘാതത്തില്‍ നിന്ന് ആരും രക്ഷപ്പെടുന്നില്ല.’
സംസ്ഥാനം ഭരിക്കുന്ന പിഡിപിയും ഗൗരവത്തില്‍ തന്നെയാണ് ഈ റിപ്പോര്ട്ട് നോക്കിക്കാണുന്നത്. ‘കാരണം ഇന്ത്യന്‍ പട്ടാളവും അവരെ എതിര്‍ക്കു ന്ന വിവിധ സംഘടനകളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തില്‍ ജീവിക്കേണ്ടിവരുന്ന കശ്മീരികളുടെ മാനസികപ്രശ്‌നങ്ങള്‍ രാജ്യത്ത് മറ്റെവിടെയും കാണാന്‍ കഴിയില്ല. ജനങ്ങളുടെ മാനസികാരോഗ്യം ഒരു അത്യാഹിതപ്രശ്‌നമായി മാറുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യമാണത്.’ പിഡിപി വക്താവ് വഹീദ് റഹ്മാന്‍ ഇങ്ങനെയാണ് പ്രതികരിച്ചത്.
കലാപം പതിവായ ഒരു സ്ഥലത്ത് താമസിക്കുന്ന ഈയൊരു ജനവിഭാഗത്തിന്റെ മാനസികപ്രശ്‌നങ്ങള്‍ ശരിയാംവണ്ണം അഭിമുഖീകരിക്കാന്‍ രാഷ്ട്രീയ ചര്‍ചകള്‍ക്കും സംവാദങ്ങള്‍ക്കുമിടയില്‍ ഭരണകൂടത്തിനോ മറ്റു സംഘടനകള്‍ക്കോ കഴിയുന്നില്ല എന്നതാണ് വാസ്തവം. കശ്മീരിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏതൊരു ചര്‍ചയും രാഷ്ട്രീയമായി മാത്രം ചുരുങ്ങിപ്പോകുന്നവയോ ചില താല്പര്യങ്ങള്‍ സംരക്ഷിക്കാന്‍ നടത്തുന്ന കേവലനാടകങ്ങളായി പരിണമിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവയാണ്.കാശ്മീരികളുടെ മാനസികാരോഗ്യപ്രശ്‌നം എന്ന ഏറ്റവും അടിയന്തിരമായി പരിഹരിക്കേണ്ട വിഷയം സമഗ്രമായ ആസൂത്രണത്തോടെ സംസ്ഥാന സര്‍ക്കാര്‍ ഏറ്റെടുക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. കലാപം, കര്‍ഫ്യൂ, വിവിധ ഭാഗങ്ങളില്‍ നിന്നുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങള്‍, സമരങ്ങള്‍ തുടങ്ങിയവ നിരന്തരം നേരിടേണ്ടി വരുന്ന ഒരു ജനതയുടെ താളം തെറ്റിയ മാനസികനില തിരിച്ചുപിടിക്കേണ്ടത് മറ്റെന്തിനെക്കാളും പ്രാമുഖ്യം നല്‍കേണ്ട കാര്യമാണ്.
തുടക്കത്തില്‍ പരാമര്‍ശിച്ച ഹാഫിസ ബാനുവിന്റെ രോഗം ആരംഭിച്ചത് 1993ലാണ്. ആ വര്‍ഷത്തെ വസന്തകാലത്താണ് തന്റെ മകനെ ഇന്ത്യന്‍ ബോര്‍ഡര്‍ സെക്യൂരിറ്റി ഫോഴ്‌സ് (ബിഎസ്എഫ്) പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോയത്. പുല്വാമ ജില്ലയിലെ കുടുംബവീട്ടില്‍ ഭക്ഷണം കഴിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെയാണ് അന്ന് പതിമൂന്ന് വയസ്സുള്ള ജാവേദ് അഹ്മദ് എന്ന ആ കുട്ടിയെ സൈന്യം അകാരണമായി പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോയത്. പിന്നീട് ഇന്ന് വരെ ആ മകനെ ഹാഫിസ കണ്ടിട്ടില്ല. ശ്രീനഗറിലെ ഹസ്രത്ബാല്‍ മസ്ജിദിനു സമീപം പട്ടാളവും സായുധസംഘങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സംഘര്‍ഷം ഉണ്ടായിരുന്ന സമയമായിരുന്നു അത്. ആ ദിവസം ഇപ്പോഴും കൃത്യമായി ഓര്‍ത്തെടുക്കാന്‍ ഹാഫിസ ബാനുവിന് കഴിയുന്നുണ്ട്: ‘ഹസ്രത്ബാല്‍ മസ്ജിദില്‍ അന്ന് ഉപരോധം ഉണ്ടായിരുന്നു. സ്‌കൂളുകള്‍ എല്ലാം അടച്ചു പൂട്ടി. അതുകൊണ്ട് ജാവേദിന് ക്ലാസ് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. താഴ്‌വര മുഴുവന്‍ ഭീതിയിലായിരുന്നു. അവന്‍ അയല്‍ വീട്ടിലെ കുട്ടികളോടൊപ്പം പുറത്തുകളിക്കുകയായിരുന്നു. കളി കഴിഞ്ഞ് ഭക്ഷണം കഴിക്കാന്‍ വന്നപ്പോള്‍ ഒരു സംഘം പട്ടാളക്കാര്‍ വീട്ടില്‍ അതിക്രമിച്ചുകയറി. ഞങ്ങളോടൊന്നും പറയാതെ അവര്‍ എന്റെ മകനെ ബലം പ്രയോഗിച്ച് കൊണ്ടുപോയി. ഞങ്ങള്‍ അവരോടു യാചിച്ചു. പക്ഷേ, അവര്‍ ഒന്നും കേട്ടില്ല.’ അവന്‍ തളര്‍ന്നു തുടങ്ങിയിരുന്നു. അവന്‍ പിന്നീട് ഒരിക്കലും തിരികെ വന്നില്ല.
രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ഹാഫിസയുടെ കുടുംബം പോലീസില്‍ പരാതി നല്‍കി. പട്ടാളവുമായി വെടിവെപ്പ് നടത്തിയ സായുധസംഘത്തിലെ അംഗമാണ് പതിമൂന്ന് വയസ്സുള്ള ജാവേദ് എന്നാണ് പിന്നീട് കുടുംബത്തിനു ലഭിച്ച വിശദീകരണം. സ്ഥിരമായി സ്‌കൂളില്‍ പോയിരുന്ന ഒരു സാധാരണ വിദ്യാര്‍ത്ഥിയെ എങ്ങനെയാണ് പോലീസ് ഒരു തീവ്രവാദിയായി അവതരിപ്പിക്കുക. ഇങ്ങനെ ഉത്തരം ലഭിക്കാത്ത നൂറുകണക്കിന് ചോദ്യങ്ങളാണ് യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ കശ്മീരിനെ മാനസികരോഗിയാക്കിയത്. ‘വീട്ടിലുള്ളതെല്ലാം വിറ്റ് ഞങ്ങള്‍ കേസ് നടത്തി. ഒന്നും എവിടെയും എത്തിയില്ല.’ ഹാഫിസയുടെ ഭര്‍ത്താവ് ഗുലാം നബി കിടന്ന കിടപ്പില്‍ എന്നോട് പറയുമ്പോള്‍ അത് കേള്‍ക്കാന്‍ എനിക്ക് ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നില്ല.
അടുത്തകാലം വരെ ഹാഫിസയുടെ വീടിന് ജനല്‍ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. മണ്ണും മരക്കഷ്ണങ്ങളും കൊണ്ട് നിര്‍മിച്ച വീടിന് അസോസിയേഷന്‍ ഓഫ് പാരന്റ്‌സ് ഓഫ് ഡിസപ്പിയേര്‍ഡ് പേഴ്‌സണ്‍ എന്ന സന്നദ്ധസംഘടനയാണ് പുറം കാഴ്ചകളിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശി ജനലുകള്‍ സമ്മാനിച്ചത്. ജവേദിനെ കാണാതായി മൂന്ന് വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കുശേഷം റുക്‌സാന ഹൃദയാഘാതം വന്ന് മരണപ്പെട്ടു; പതിനാലാം വയസ്സില്‍.
‘എന്റെ മകള്‍ മരണപ്പെട്ടത് 1996ലെ റമളാന്‍ മാസത്തിലായിരുന്നു. കാണാതായ എന്റെ മകനെയും തിരഞ്ഞുള്ള യാത്രയിലാണ് അവള്‍ മരിച്ചത്. അവനെയും തിരഞ്ഞ് ഞങ്ങള്‍ പോകുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലെല്ലാം അവളും വരുമായിരുന്നു.’ ഹാഫിസ പറഞ്ഞത് കരഞ്ഞു കൊണ്ടായിരുന്നു.
ഹാഫിസ ഇപ്പോള്‍ അപൂര്‍വമായി മാത്രമേ ഉറങ്ങാറുള്ളൂ. ഞാന്‍ അവരുടെ മെഡിക്കല്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് പരിശോധിച്ചു. മാരകമായ സിവിയര്‍ റിയാക്ടീവ് ഡിപ്രഷന്‍ രോഗിയാണ് അവര്‍. ഒപ്പം മൈഗ്രൈനും ശാരീരികാസ്വസ്ഥതയും ഉണ്ട്. ഓട്ടോറിക്ഷ െ്രെഡവര്‍ ആയ ഭര്‍ത്താവിന് നട്ടെല്ലിനു വേദനയും മാനസികപ്രശ്‌നങ്ങളും ഉണ്ട്. കാശ്മീര്‍ സര്‍ക്കാര്‍ നടപ്പിലാക്കിയ മലിനീകരണനിയന്ത്രണ നിയമം കാരണം ഗുലാം നബിയുടെ പഴയ ഓട്ടോ നിരോധിക്കപ്പെട്ടു.
തന്റെ പത്‌നി മുഴുഭ്രാന്തിലേക്ക് പോകുന്ന ദുരന്തനിമിഷങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഗുലാം നബി സംസാരിച്ചു. മകന്‍ ജാവേദ് ഇപ്പോള്‍ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കില്‍ തന്റെ കുടുംബത്തിന് ഈ ദുരിതജീവിതം ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല എന്നും അദ്ദേഹം നിരാശയോടെ പറഞ്ഞു.
ഹാഫിസയുടെ വീട്ടില്‍ നിന്ന് തിരിക്കുമ്പോള്‍ മനസ്സില്‍ കനലായി അവശേഷിച്ചത് ഗുലാം നബിയുടെ വാക്കുകളായിരുന്നു. ‘ഞങ്ങള്‍ക്ക് നല്ലൊരു ജീവിതം വരാനുണ്ട്. അവന്‍ ഇനിയും സ്‌കൂളില്‍ പോകും. സ്‌കൂള്‍ വിട്ടു വന്ന് എന്റെ മകന്‍ ആപ്പിള്‍ തോട്ടത്തില്‍ ജോലിക്ക് പോകും.’
ഡോക്യുമെന്ററി ഫോട്ടോഗ്രാഫര്‍. അല്‍ജസീറ ചാനലിന്റൈ ഡല്‍ഹി റിപ്പോര്‍ട്ടര്‍. നേരത്തെ തെഹല്‍ക, കാരവന്‍ മാഗസിന്‍, മേഴ്‌സി കോപ്‌സ്, ദോഹ ന്യൂസ്, ദി ഡോണ്‍ ന്യൂസ് എന്നിവയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചു. കശ്മീരില്‍നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷരായ ആളുകള്‍ക്കുവേïിയുള്ള കൂട്ടായ്മയായ അസോസിയേഷന്‍ ഓഫ് പാരന്റ്‌സ് ഓഫ് ഡിസപ്പിയേര്‍ഡ് പേര്‍സന്‍സ് എന്ന മൂവ്‌മെന്റിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. കശ്മീരിലെ ഇസ്‌ലാമിക് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് സയന്‍സ് ആന്റ് ടെക്‌നോളജിയില്‍ നിന്ന് ജേണലിസത്തില്‍ ബിരുദാനന്തരബിരുദം. മനുഷ്യാവകാശം, വിദ്യാഭ്യാസം, കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങള്‍, മൃഗസംരക്ഷണം, ദുരന്തനിവാരണം, ജീവകാരുണ്യം എന്നീ മേഖലകളില്‍ താല്പര്യം.
കാശ്മീരിലെ മാനസികരോഗികള്‍ added by Risala Weekly on October 5, 2016
View all posts by Risala Weekly →
കേരളീയ ഉലമ മാറ്റത്തിന്റെ വഴിയടയാളങ്ങള്‍
മുസ്‍ലിം സ്വത്വ സംവാദങ്ങളിലെ കോളനീകരണവും അപകോളനീകരണവും
പാരമ്പര്യ നിഷേധം എങ്ങനെയാണ് ഭീകരതയിലേക്ക് വീഴുന്നത്?
പാശ്ചാത്യ ഇസ്‌ലാമും ഭയത്തിന്റെ പുതിയ ഭാവങ്ങളും
വയനാടന്‍ കാപ്പി അവേലത്തേക്ക് ചുരമിറങ്ങിത്തുടങ്ങിയത്
പ്രവേശന പരീക്ഷയ്ക്ക് 27നകം ഓണ്‍ലൈനായി അപേക്ഷിക്കണം
ഇ. അഹമ്മദിന്റെ മരണം ഉയര്‍ത്തുന്ന ചിന്തകള്‍
എടുത്തും കൊടുത്തുമാണ് പ്രകൃതി നിലനില്‍ക്കുന്നത്‌
പടനിലം ഹുസൈന്‍ മുസ്‌ലിയാര്‍ ഇളംകാറ്റുപോലെ ഒരു ജീവിതം
ഇന്ത്യന്‍ മിലിട്ടറി കോളേജ് പ്രവേശനത്തിന് അപേക്ഷിക്കാം
ട്രംപിനു മുന്നില്‍ തോറ്റുകൊടുക്കാത്ത ലോകം
സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കല്‍ ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടില്‍ സ്‌റ്റൈപ്പന്‍ഡോടെ പഠനം
കാണാപ്പുറം കവര്‍ സ്റ്റോറി തൊഴില്‍വഴികള്‍ വീടകം
© 2016, ↑ RISALA WEEKLY
Log in - Powered by Risala - Developed by Salbiz Infotech