en en en es en en en en en en en en en en en az en en en en en fr en en en en en en en ml en ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml ml en en ml en ml nl ml en ml nl ml sv ml nl ml nl ml fr ml fr ml nl ml fr ml en ml fr ml nl ml en ml en ml en ml nl ml nl ml nl ml en ml en ml en ml en ml nl ml nl ml nl ml nl ml nl ml nb ml nl ml en ml en ml en ml nl ml en ml nl ml nl ml nl ml nl ml nl ml nl ml nl ml nl ml nl ml nl ml nl ml nl ml en ml en ml en ml nl ml nl ml nl ml fr ml nl ml nl ml en ml nl ml nl ml nl ml en ml nl ml nl ml nl es es tr es en
Kerala Malar - Online Malayalam News Portal
Home Homepage News Sports Editorial Tech Politics Business Education Movies Articles Opinion Contact Us
സഖാവ് ബര്‍ധന്‍ ജീവിതകാലം മുഴുവന്‍ പോരാളി ആയിരുന്നു. ആ പോരാട്ടവീര്യം അവസാന നിമിഷം വരെ അദ്ദേഹം കാത്തു. ജീവിതത്തിന്റെ വാതില്‍ക്കല്‍ വന്നുനിന്ന മരണത്തിന്റെ മഞ്ചലിലേറാന്‍ അദ്ദേഹം എളുപ്പത്തില്‍ കൂട്ടാക്കിയില്ല. ഒരിക്കല്‍, 2015 ജനുവരിയില്‍ കഠിനമായ മസ്തിഷ്‌ക്കാഘാതമുണ്ടായപ്പോള്‍ അദ്ദേഹം തിരിച്ചുവരില്ലെന്ന് ഡോക്ടര്‍മാര്‍ വിധിയെഴുതിയതാണ്. എന്നാല്‍ ബര്‍ധന്‍ തിരിച്ചുവരികതന്നെ ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനഃസ്ഥൈര്യമാണ് മരുന്നുകളേക്കാള്‍ അതില്‍ പങ്കുവഹിച്ചതെന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെട്ടത്.
ജനുവരിയിലെ ആഘാതം തലച്ചോറിന്റെ ഇടതുഭാഗത്തായിരുന്നു. വലതു കൈയും കാലും തളര്‍ന്നുപോയ ബര്‍ധന്‍ തിരിച്ചുവന്നപ്പോഴും ശയ്യാവലംബിയായിപ്പോകുമെന്നാണ് പലരും വ്യാകുലപ്പെട്ടത്. ബര്‍ധന്‍ ശയ്യാവലംബിയായില്ല. രണ്ടു മാസങ്ങള്‍ക്കുശേഷം പോണ്ടിച്ചേരിയില്‍ നടന്ന സിപിഐ ഇരുപത്തിരണ്ടാം കോണ്‍ഗ്രസില്‍ പുതുക്കിയ പാര്‍ട്ടി പരിപാടിരേഖ അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. എ ബി ബര്‍ധന്‍ എന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നായകന്റെ മഹത്തായ സ്വപ്നങ്ങളില്‍ ഒന്നായിരുന്നു അത്. പുതിയ കാലത്തിന്റെയും ലോകത്തിന്റെയും മാറ്റങ്ങളോട് സംവദിക്കാന്‍ കഴിയുംവിധം ഇന്ത്യന്‍ വിപ്ലവത്തിന്റെ പരിപാടി പുതുക്കണമെന്നത് സിപിഐക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള വിപ്ലവശക്തികളുടെയാകെ സജീവ ശ്രദ്ധപതിയേണ്ട പുതിയ ആശയങ്ങളടങ്ങുന്ന ആ പരിപാടി തയ്യാറാകുന്നതില്‍ ഏറ്റവും വലിയ പങ്കുവഹിച്ച നേതാവും അദ്ദേഹം തന്നെയായിരുന്നു.
സ്വാതന്ത്ര്യപൂര്‍വ കാലഘട്ടത്തില്‍ സമരാനുഭവങ്ങളുടെ നേര്‍സാക്ഷിയായ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ദേശീയ നേതാക്കളുടെ തലമുറയിലെ അവസാനത്തെ കണ്ണിയാണ് കണ്ണടച്ചത്. അസാമാന്യമായ ബുദ്ധിശക്തിയും സമരബോധവും മനുഷ്യസ്‌നേഹവും ഒത്തിണങ്ങിയ നേതാവ്. വിപ്ലവകാരിയാവുക എന്നാല്‍ ഈ ഗുണങ്ങളുടെയെല്ലാം സൂക്ഷിപ്പുകാരനാവുക എന്നാണ് അര്‍ഥമെന്ന് ബര്‍ധന്‍ വിശ്വസിച്ചു. ജീവിതവിശുദ്ധി എന്നത് അതിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് അറിയാമായിരുന്നു. ലാളിത്യം ജീവിത മുദ്രയാക്കുന്നതില്‍ പല കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളുമെന്നതുപോലെ എ ബി ബര്‍ധനും ഗാന്ധിയനായിരുന്നു. വേഷത്തിലും ഭാവത്തിലും ഭാഷയിലും ബര്‍ധന്‍ തെല്ല് ആധുനികനായിരുന്നെങ്കിലും പരിമിതമായ ആവശ്യങ്ങളില്‍ ഒതുങ്ങിയ ലളിതജീവിതമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്.
സിപിഐയുടെ ആസ്ഥാനമായ അജോയ് ഭവനിലെ ഒറ്റമുറിയിലെ ജീവിതത്തില്‍ അദ്ദേഹം സംതൃപ്തി കണ്ടെത്തി. 1989 ഫെബ്രുവരിയിലാണ് ഭാര്യ പത്മാദേവി അന്തരിച്ചത്. പക്ഷാഘാതം മൂലം തളര്‍ന്ന് അവര്‍ മൂന്നുമാസം 'കോമ'യില്‍ കിടന്നു. എല്ലാ തിരക്കുകളും മാറ്റിവച്ച് ആ മൂന്നു മാസവും ബര്‍ധന്‍ ജീവിത പങ്കാളിയുടെ കിടക്കയ്ക്കരികില്‍ ശുശ്രൂഷയുമായി കഴിഞ്ഞു. ജി ബി പന്ത് ആശുപത്രിയിലെ ഐസിയുവിന് മുന്നിലിരിക്കുമ്പോള്‍ പുത്രി ഡോ. അല്‍ക ഞങ്ങളോട് അതു പറയുകയായിരുന്നു.
വലിയ ഉദ്യോഗങ്ങള്‍ വഹിക്കുന്ന മക്കളില്‍ നിന്ന് അച്ഛന്‍ ആവശ്യപ്പെട്ടത് സ്‌നേഹം മാത്രമാണ്. വീട്ടിലെ സുഖസൗകര്യങ്ങളേക്കാള്‍ ബര്‍ധന്‍ ഇഷ്ടപ്പെട്ടത് പാര്‍ട്ടി ഓഫീസില്‍ സഖാക്കളോടൊപ്പമുള്ള താമസമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുറി നിറയെ പുസ്തകങ്ങളാണ്. അവയെല്ലാം രാഷ്ട്രീയമാണെന്ന് കരുതരുത്. ഏറ്റവും പുതിയ ഇംഗ്ലീഷ് നോവലുകള്‍ ആദ്യം വായിക്കുന്ന ഇന്ത്യക്കാരില്‍ ഒരാള്‍ ഈ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവായിരുന്നു. ഏകാന്തവേളകളില്‍ ആ മുറിയില്‍ നിന്നു മുഹമ്മദ് റാഫിയുടെ പാട്ടുകള്‍ ഒഴുകിയെത്തി.
പലരുടെയും ധാരണ എ ബി ബര്‍ധന്‍ നാഗ്പൂര്‍കാരനാണെന്നാണ്. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കര്‍മമണ്ഡലമാണ്. ആറാം വയസിലാണ് അവിടെ എത്തുന്നത്. ബര്‍ധന്റെ ജന്മസ്ഥലം ഇപ്പോള്‍ ബംഗ്ലാദേശിലുള്ള 'സില്‍ഹറ്ററി'നടുത്തുള്ള ഒരു കൊച്ചു ഗ്രാമമാണ്. ജന്മസ്ഥലത്തെപ്പറ്റിയുള്ള മായാത്ത ഓര്‍മ അവിടത്തെ പ്രശാന്തമായ കായല്‍പരപ്പാണെന്ന് ഒരിക്കല്‍ ബര്‍ധന്‍ പറഞ്ഞതോര്‍ക്കുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഗവണ്‍മെന്റിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന ഹേമേന്ദ്രകുമാര്‍ ബര്‍ധന്‍ നാഗ്പൂരിലേയ്ക്ക് സ്ഥലംമാറ്റം കിട്ടി എത്തിയതായിരുന്നു. അവിടെവച്ചാണ് യൗവനാരംഭത്തില്‍ ആരുടേയും അനുമതിക്ക് കാത്തുനില്‍ക്കാതെ അര്‍ദ്ധേന്ദു ഭൂഷണ്‍ ബര്‍ധന്‍ എന്ന എ ബി ബര്‍ധന്‍ സ്വാതന്ത്ര്യദാഹത്തിന്റെ പടയാളിയാകാന്‍ തീരുമാനിച്ചത്. മാര്‍ക്‌സിസത്തിലേയ്ക്ക് 'ജ്ഞാനസ്‌നാനം' ചെയ്യപ്പെട്ടതും തീ തുപ്പുന്ന വിദ്യാര്‍ഥി നേതാവായതും കരുത്തനായ തൊഴിലാളി നേതാവായതുമെല്ലാം അവിടെവച്ചുതന്നെ. 1957 ല്‍ നാഗ്പൂരില്‍ നിന്ന് അദ്ദേഹം മഹാരാഷ്ട്ര നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. വിജയം കണ്ടില്ലെങ്കിലും രണ്ടുതവണ അദ്ദേഹം പാര്‍ലമെന്റിലേയ്ക്കു മത്സരിച്ചതും അവിടെ നിന്നുതന്നെ. ശ്രീപാദ് അമൃത് ഡാങ്കെ എന്ന ബുദ്ധിരാക്ഷസനായ വിപ്ലവകാരി വടവൃക്ഷം പോലെ പടര്‍ന്നുനിന്ന മഹാരാഷ്ട്രയിലും പിന്നീട് ദേശീയതലത്തിലും ബര്‍ധന്‍ തന്റെ സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയത് നാഗ്പൂരിലെ മണ്ണുനല്‍കിയ വിപ്ലവാനുഭവങ്ങളുടെ ബലത്തിലാണ്. 1970 കളുടെ രണ്ടാം പകുതിയില്‍ എഐഎസ്എഫിന്റെ കേഡേഴ്‌സ് മീറ്റിങില്‍ പങ്കെടുക്കാന്‍ നാഗ്പൂരിലെത്തിയ ഞങ്ങള്‍ ആ ബന്ധം കണ്ടതാണ്. അന്നു റയില്‍വേ സ്റ്റേഷനിലെ സൈക്കിള്‍റിക്ഷാ തൊഴിലാളികള്‍ ഞങ്ങളെ വിളിച്ചത് ''കോമ്രേഡ് ബര്‍ധന്റെ കുട്ടികള്‍'' എന്നാണ്.
നാഗ്പൂര്‍ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയില്‍ വച്ച് 1940 ലാണ് ബര്‍ധന്‍ എഐഎസ്എഫ് അംഗമായത്. അതേവര്‍ഷം തന്നെ നിയമവിരുദ്ധമായിരുന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാര്‍ട്ടിയിലും പ്രവേശനം ലഭിച്ചു. 1945 മുതല്‍ 48 വരെ എഐഎസ്എഫ് ദേശീയ സെക്രട്ടറി. അതിനിടയില്‍തന്നെ നാഗ്പൂര്‍ സര്‍വകലാശാല വിദ്യാര്‍ഥി യൂണിയന്‍ പ്രസിഡന്റായും മിടുക്കനായ ആ വിദ്യാര്‍ഥി നേതാവ് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. വിദ്യാര്‍ഥി ഫെഡറേഷന്‍ ദേശീയ സെക്രട്ടറി എന്ന നിലയിലാണ് ബര്‍ധന്റെ ആദ്യത്തെ കേരളയാത്ര. അതാകട്ടെ ഒരിക്കലും മറക്കാത്ത ഒരു ദിനത്തില്‍. 1948 ജനുവരി 30 ന് നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയുടെ വെടിയേറ്റ് മഹാത്മാഗാന്ധി മരിച്ച ദിവസം. തീവണ്ടി കൊല്ലത്തുവച്ച് യാത്ര നിര്‍ത്തി. മൂകത തളം കെട്ടിക്കിടന്ന കൊല്ലം പട്ടണത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം അലക്ഷ്യമായി നടന്നു. ചെങ്കൊടി കെട്ടിയ ഒരാഫീസിലേയ്ക്ക് കയറി ചെന്നു. അത് ആര്‍എസ്പി ഓഫീസായിരുന്നു. അവിടെ ശ്രീകണ്ഠന്‍ നായര്‍ എന്ന ആജാനുബാഹു ഇരിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്ത് കാത്തിരുന്ന പികെവിയുമായി ബന്ധപ്പെടാന്‍ സൗകര്യം ചെയ്തുകൊടുത്തത് ശ്രീകണ്ഠന്‍ നായരാണ്. അതു കഴിഞ്ഞ് എത്രയോ തവണ, എന്തെല്ലാം ചുമതലകളില്‍ അദ്ദേഹം കേരളത്തിലെത്തി! ഇവിടെ മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയിലെ ഓരോ കോണിലും ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ വാദമുഖങ്ങളുടെ കരുത്തുറ്റ വക്താവായി ഇത്രയേറെ കടന്നുചെന്ന നേതാക്കന്മാര്‍ അധികമുണ്ടാവുകയില്ല.
1968 ല്‍ പാറ്റ്‌നയില്‍ നടന്ന എട്ടാം കോണ്‍ഗ്രസില്‍ വച്ചാണ് ബര്‍ധന്‍ സിപിഐ ദേശീയ കൗണ്‍സില്‍ അംഗമായത്. 1978 ല്‍ ഭട്ടിന്‍ഡ കോണ്‍ഗ്രസില്‍ കേന്ദ്ര എക്‌സിക്യൂട്ടീവ് അംഗമായി. 1982 ല്‍ വാരണാസി കോണ്‍ഗ്രസില്‍ വച്ച് കേന്ദ്ര സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗം, 1995 ല്‍ ഡെപ്യൂട്ടി ജനറല്‍ സെക്രട്ടറി, 1996 ല്‍ ഇന്ദ്രജിത്ത് ഗുപ്ത കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രിയായതിനെ തുടര്‍ന്ന് ജനറല്‍ സെക്രട്ടറി, പാര്‍ട്ടിയുടെ നേതൃസമിതികളില്‍ നടന്ന ആശയ-രാഷ്ട്രീയ ചര്‍ച്ചകളിലെല്ലാം ബര്‍ധന്റെ സംഭാവന എന്നുമുണ്ടായിരുന്നു. മാര്‍ക്‌സിസ്റ്റ് പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിലുള്ള അഗാധമായ അറിവും തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനത്തില്‍ നിന്നാര്‍ജിച്ച അനുഭവ സമ്പത്തുമായിരുന്നു ബര്‍ധന്റെ കൈമുതല്‍. ഇലക്ട്രിസിറ്റി, റയില്‍വേ, ടെക്‌സ്റ്റൈല്‍ തുടങ്ങി നിരവധി മേഖലകളില്‍ വീറുറ്റ അവകാശസമരങ്ങള്‍ക്കു നേതൃത്വം നല്‍കിയ ബര്‍ധന്‍ രണ്ടു വര്‍ഷക്കാലം എഐടിയുസി ജനറല്‍ സെക്രട്ടറിയായും പ്രവര്‍ത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പ്രക്ഷോഭ സമരങ്ങളായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മതം. കേട്ടവരാരും മറക്കാത്ത ഉജ്വല പ്രഭാഷകനായി, വായിച്ചുവരാരും മറക്കാത്ത മൂര്‍ച്ചയുള്ള എഴുത്തുകാരനായി, അഗാധ പാണ്ഡിത്യമുള്ള ചിന്തകനായി, സ്‌നേഹ സമ്പന്നനായ സഖാവായി, നന്മകള്‍ നെഞ്ചോടു ചേര്‍ത്തുപിടിച്ച മനുഷ്യസ്‌നേഹിയായി ഇന്ത്യന്‍ ഇടതുപക്ഷം സഞ്ചരിച്ച എല്ലാ വഴികളിലൂടെയും ബര്‍ധനും സഞ്ചരിച്ചു. കര്‍മ്മകാണ്ഡങ്ങള്‍ ചവിട്ടിനീങ്ങിയ ആ യാത്രയ്ക്കിടയില്‍ തനിക്ക് തൊണ്ണൂറു വയസ് കഴിഞ്ഞ കാര്യം ബര്‍ധന്‍ അറിഞ്ഞില്ല. പാര്‍ട്ടി ഭാരവാഹിത്വം ഒഴിഞ്ഞപ്പോഴും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ മുന്‍നിരയിലുള്ള ബര്‍ധന്റെ സ്ഥാനത്തിന് ഒരു മങ്ങലും സംഭവിച്ചില്ല. പോണ്ടിച്ചേരി കോണ്‍ഗ്രസ് രൂപം നല്‍കിയ പ്രോഗ്രാം കമ്മിഷന്‍ ചെയര്‍മാന്‍ എന്ന നിലയില്‍ ആശയപരമായി പാര്‍ട്ടിക്കു വഴികാട്ടാന്‍ അദ്ദേഹം മരണം വരെ മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നു.
പ്രസ്ഥാനം കടന്നുപോകുന്ന സാഹചര്യങ്ങളുടെ വെല്ലുവിളിയെക്കുറിച്ച് തികഞ്ഞ യാഥാര്‍ത്ഥ്യബോധമുള്ള നേതാവായിരുന്നു ബര്‍ധന്‍. ഇടതുപക്ഷം  പൊതുവിലും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം പ്രത്യേകിച്ചും നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധിയുടെ ഗൗരവം അദ്ദേഹം സഖാക്കളെ ഓര്‍മ്മിപ്പിച്ചു. അത് മുറിച്ചു കടന്നേ തീരു, അതിന് കുറുക്കുവഴികളില്ല. ഇന്ത്യന്‍ യാഥാര്‍ത്ഥ്യങ്ങള്‍ ആഴത്തില്‍ പഠിക്കുകയും അതിനൊത്തവിധം മാര്‍ക്‌സിസത്തെ സര്‍ഗാത്മകമായി വളര്‍ത്തുകയുമാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാര്‍ നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളി. ജനങ്ങളോട് അചഞ്ചലമായ കൂറു പുലര്‍ത്താനും അവരില്‍ നിന്ന് പാഠങ്ങള്‍ പഠിക്കാനും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാര്‍ തയ്യാറാകണമെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുമായിരുന്നു. ആ കാഴ്ചപ്പാടിലൂന്നിയാണ് അദ്ദേഹം കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഐക്യത്തെ സമീപിച്ചത്.
കഴിഞ്ഞ കൊല്ലം സെപ്തംബറില്‍ ദേശീയ കൗണ്‍സില്‍ യോഗത്തിനിടയില്‍ ബര്‍ധന് തൊണ്ണൂറ് വയസായ വിവരം സുധാകര്‍ റെഡ്ഡി അറിയിച്ചപ്പോള്‍ 'അതിനെന്ത്' എന്ന ഭാവത്തില്‍ ബര്‍ധന്‍ ഇരുന്നത് ഓര്‍ത്തുപോകുന്നു. അന്ന് തന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ചെയ്ത ലഘു പ്രസംഗത്തിലും ബര്‍ധന്‍ പറഞ്ഞത് പാര്‍ട്ടിയുടെ കാര്യങ്ങളായിരുന്നു. അതിന്റെ മഹത്വവും ലക്ഷ്യവും മറക്കരുതെന്ന് അദ്ദേഹം ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ആ പ്രസംഗം ഉപസംഹരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞ വാക്കുകള്‍ ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: ''എനിക്കു തെറ്റുകള്‍ പറ്റിയിട്ടുണ്ട്. പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നവര്‍ക്ക്, നയിക്കുന്നവര്‍ക്ക് തെറ്റുകള്‍ പറ്റാം. അതു മനുഷ്യസഹജമാണ്. അവ തിരുത്തുന്നതിലാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരന്റെ നന്മ കുടികൊള്ളുന്നത്. അവസാനശ്വാസം വരെയും ഞാന്‍ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാര്‍ട്ടിയുടെ പടയാളി ആയിരിക്കും. സിപിഐക്കാരനാണെന്നതില്‍ ഞാന്‍ അഭിമാനം കൊള്ളും. അന്ത്യനിമിഷം വരെയും ചെങ്കൊടി ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കാന്‍ എന്നാലാവുന്ന പങ്കു ഞാന്‍ നിറവേറ്റും.'' അക്ഷരാര്‍ത്ഥത്തില്‍ അദ്ദേഹം അതു നിറവേറ്റി.
അജോയ് ഭവനില്‍ ബര്‍ധന്റെ മുറിക്കരികിലാണ് എന്റെ മുറി. അതുകൊണ്ട് കൂടിക്കാഴ്ചകള്‍ കൂടുതലായിരുന്നു. ഇപ്പോള്‍, വിപ്ലവസ്വപ്നങ്ങള്‍ ബാക്കിവച്ച് താമസക്കാരന്‍ ഒഴിഞ്ഞുപോയ ആ മുറിയിലേയ്ക്കു നോക്കുമ്പോള്‍ ഓര്‍മകള്‍ ഇരമ്പിയെത്തുന്നു. ബര്‍ധന്റെ പരിഭാഷകന്‍ എന്ന നിലയില്‍ കേരളത്തില്‍ അങ്ങോളമിങ്ങോളം ഞങ്ങള്‍ ഒരുമിച്ച് നടത്തിയ യാത്രകള്‍. ബാബറി മസ്ജിദ് വിവാദ ദിനങ്ങളില്‍ അദ്ദേഹം നടത്തിയ ഭാവോജ്വലമായ പ്രസംഗങ്ങള്‍... മങ്ങിയ സ്വരത്തില്‍ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞ ജീവിതാനുഭവങ്ങള്‍... ഞങ്ങള്‍ തമ്മില്‍ നടത്തിയിട്ടുള്ള സംവാദങ്ങള്‍... എന്റെ മേല്‍ നടത്തിയ അധികാരം നിറഞ്ഞ ശാസനകള്‍... എ ബി ബര്‍ധാന്‍ വാരിക്കോരി ചൊരിഞ്ഞുതന്ന സ്‌നേഹവാത്സല്യങ്ങളുടെ ഓര്‍മകള്‍! ഏറ്റവും ഒടുവില്‍ ആശുപത്രിയിലാകുന്നതിന്റെ തലേരാത്രി കേരളത്തിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെടാന്‍ ഞാന്‍ ബാഗില്‍ തുണികള്‍ നിറയ്ക്കുകയായിരുന്നു. വാതിലില്‍ മുട്ടി അദ്ദേഹം അകത്തേയ്ക്ക് കയറിവന്നു. ചെറിയ കുശലങ്ങള്‍, തണുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള മുന്നറിയിപ്പുകള്‍. ''വേഗം തിരിച്ചുവരണം എന്നുപറഞ്ഞ് ബര്‍ധന്‍ തിരിച്ചു നടന്നു. ഓര്‍ക്കുന്തോറും കണ്ണുകള്‍ നിറഞ്ഞുപോകുന്നു. പക്ഷെ, തളര്‍ന്നുപോകരുത്. എ ബി ബര്‍ധന്‍ പിടിച്ച കൊടിയുടെ താഴെ നില്‍ക്കുമ്പോള്‍ മുന്നോട്ടു പോകുന്നതിനെക്കുറിച്ചു മാത്രമേ നമുക്ക് ചിന്തിക്കാന്‍ അവകാശമുള്ളൂ.
(സിപിഐ ദേശീയ നിര്‍വാഹക സമിതി അംഗമാണ് ലേഖകന്‍)
comments powered by Disqus. comments powered by Disqus
ഹരിതഗ്രാമം: ഒരു പരിവര്‍ത്തനത്തിന്റെ കഥ
മാറാരോഗികള്‍ക്ക് ആശ്വാസമായി സാന്ത്വന പരിചരണം
ഉണ്ണിരാജ: അറിവ് ആയുധമാക്കിയ സഖാവ്
കേരളത്തെ പിന്നോട്ട് നയിച്ച അഞ്ചു വര്‍ഷങ്ങള്‍
മരണാനന്തരം മനുഷ്യാവയവങ്ങള്‍ മണ്ണിനോ മനുജനോ ?
നടക്കാത്ത മൂന്നാം ബദല്‍ മോഹം
വിഴിഞ്ഞം: ഇടതു നിലപാട് ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്നു
ഈ സര്‍ക്കാര്‍ കൂടെയുണ്ട്; എപ്പോഴും
സ്വദേശി ജാഗരണ്‍ മഞ്ച് എതിര്‍ത്താലും ബിജെപിയെ ആര്‍എസ്എസ് തടയില്ല
യുറോപ്പിലെ ആളൊഴിഞ്ഞ പള്ളികള്‍ വില്‍പ്പനക്ക്
മലയാളക്കരിയില്‍ ചെങ്കൊടി പാറലിന് 75 ആണ്ട്
തീവ്രവാദികളെ അമര്‍ച്ച ചെയ്യാനാവാതെ പാകിസ്ഥാന്‍
എണ്ണ വിപണി തകര്‍ച്ച ടെക്‌സാസിലെ എണ്ണക്കിണറില്‍ നിന്നും
മോറല്‍ പൊലിസിങിനെതിരെ കേരളത്തില്‍ ചുംബനവും ലണ്ടനില്‍ മുലയൂട്ടലും
പ്രായമേറുന്ന യുറോപ്പിന് കുടിയേറ്റക്കാരെ ആവശ്യം
യുദ്ധവീരന്‍ ഐഎന്‍എസ് വിക്രാന്തിനെ പൊളിച്ചടുക്കി
കമ്യുണിസ്റ്റുപാര്‍ട്ടികളുടെ കോണ്‍ഗ്രസ് വിരോധം സ്റ്റാലിനിസത്തിന്റെ ബാക്കി പത്രം
കുടിയേറ്റം: ചെകുത്താനും കടലിനുമിടയില്‍ യൂറോപ്പ്
എംവിആര്‍ വിഴിഞ്ഞത്തിന്റെ സാധ്യതകള്‍ കണ്ടറിഞ്ഞ ഭരണാധികാരി
എണ്ണ വിലയിലെ കുറവ്: റഷ്യക്കെതിരായ യുഎസിന്റെ രഹസ്യ യുദ്ധം
മലാലയെ ലോകം ആദരിക്കുമ്പോള്‍ പാകിസ്ഥാനില്‍ ഭ്രഷ്ട്
മദ്യവും ഫ്‌ളക്‌സും പിന്നെ തരൂറും
കൈലാഷ് സത്യാര്‍ഥി; അക്ഷീണനായ അവകാശസംരക്ഷകന്‍
യുവസംരംഭകര്‍ക്ക് വഴിയൊരുക്കി കേരളം (മുഖ്യമന്ത്രി എഴുതുന്നു)
മോദിക്കു യുഎസ് കോടതി സമന്‍സ്; കരിങ്കൊടികളും കാണേണ്ടി വന്നേക്കും
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മാറുന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പ് മുഖം
മദ്യ നിരോധനക്കാര്‍ സ്പിരിറ്റ് ലോബിയുടെ ആള്‍ക്കാരോ?
ഇസ്‌ളാമിക സ്റ്റേറ്റിനെതിരെയുള്ള പോരാട്ടത്തില്‍ ശത്രുവിന്റെ ശത്രു മിത്രം
ശീതയുദ്ധത്തിന്റെ പുതിയ ഘട്ടമായി യുെ്രെകന്‍ പ്രതിസന്ധി
നേട്ടങ്ങള്‍ക്കിടയിലും കേരളം പോകുന്നത് പിറകോട്ട്
All rights Reserved 2017 © Kerala Malar