fa id fa ar ar fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa en ar fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa ar fa ar fa fa fa ar fa fa fa ur sv fa fa fa
عجله و شتاب زدگی یک خوی زشت و ناپسند شیطانی است که در اعمال انسان به صورت های گوناگون آشکار می شود؛ عجله یعنی انسان، پیش از فراهم شدن مقدمات کار، اقدام به انجام آن کند، که نتیجه اش چیزی جز شکست یا انجام ناقص نخواهد بود؛ مانند آن که انسان میوه را پیش از رسیدن و قابل استفاده شدن از درخت بچیند؛ که نتیجه آن ضایع شدن میوه، یا کم شدن فایده آن است. یا این که قبل از آمادگی زمین، بذرافشانی کند که نتیجه اش نابودی بذر یا کاهش محصول خواهد بود.
حضرت علی می فرمایند : کسی که میوه را پیش از رسیدن بچیند، همچون کسی است که بذر خود را در زمین نامناسبی (شوره زار) بپاشد.
در موارد بسیاری، میان مصادیق و موارد عجله و سرعت اشتباه شده است و یا گروهی برای توجیه اعمال نادرست خود، تنبلی و بی حالی و از دست دادن فرصت ها را تحت عنوان ترک عجله و شتاب زدگی توجیه می کنند؛ در حالی که فرق این دو کاملًا واضح و روشن است.
به عبارت دیگر، عجله صفت عامل و محرّک است و سرعت صفت کار و متحرک؛ عجله شتاب درونی است و سرعت شتاب بیرونی. علی علیه السلام در بیان مفهوم عجله و سرعت چنین می فرماید:
از شتاب کردن در کارها، قبل از رسیدن موعد آن بپرهیز و نیز از سستی در کارها به هنگام رسیدن زمان آن (و فراهم شدن اسباب) اجتناب کن.
در عجله زود یا دیر انجام دادن در کار نیست، بلکه تمام یا ناتمام انجام دادن کار مطرح است.
ممکن است کسانی فکر کنند عجله و سرعت دو لغت مترادف و هم معنا هستند؛ چنان که بعضی از کتب مشهور لغت چنین بیان کرده اند؛ لیکن این دو واژه بر حسب مفهوم با هم متفاوتند. در مقابل عجله کلمه «تأنّی» است که به معنای آرامش و وقار می باشد، در مقابل لغت سرعت کلمه «بطوء» قرار دارد که به معنای کندی و آهستگی است.
شتابزدگى در منابع اخلاق اسلامی با عناوینی چون عجله و تسرّع (که به معنى درنگ نداشتن و عدم طمأنينه در کارها است.) مطرح شده است.
نقطه مقابل «عجله و شتاب زدگی» تأنّی، اناة، خویشتن داری، تحمل، حوصله و وقار است.
جست‌وجوی عجله در واژگان مترادف و متضاد
ریع. واژگان مترادف و متضاد. ۱. سرعت، شتاب ≠ کند ۲. تعجیل، عجله ≠ تاخیر ۳. سرعت بخشیدن ۴. شتاب کردن، سرعت گرفتن ≠ تاخیر کردن