fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa azb fa fa fa
بازار بزرگ تبریز دروازه‌های هشت‌گانه تبریز ارک بزرگ تبریز مجموعه باستانی ربع رشیدی (قلعه تبریز) بازار کره‌نی خانا خانه امیرنظام (موزه قاجار) برج یانقین (آتش‌نشانی) موزه بزرگ آذربایجان محله بارون آواک بوستان خاقانی رستوران شهریار (حمام نوبر) مقبره‌الشعراء خانه امیرکبیر خانه پروین اعتصامی خانه کلانتر (شرف‌الدوله) آرامگاه دوکمال گذرگاه تربیت (جاده ابریشم) موزه عصر آهن موزه مشروطه (خانه کوزه‌کنانی) عمارت شهرداری (میدان ساعت) پارک جنگلی و دریاچه شاه‌گؤلی ۸۲ مورد دیگر...
موزه‌ها و نمایشگاه‌های هنری تبریز
خانه امیرنظام (موزه قاجار) موزه بزرگ آذربایجان خانه و موزه استاد شهریار خانه پروین اعتصامی موزه عصر آهن موزه مشروطه (خانه کوزه‌کنانی) عمارت شهرداری (میدان ساعت) موزه مشاغل و بازار تبریز خانه علی مسیو موزه تاریخ طبیعی تبریز نمایشگاه مجسمه‌های بهتونی موزه سفال تبریز موزه قرآن و کتابت تبریز خانه سلماسی (موزه سنجش) خانه لاله‌ای خانه حریری موزه کاریکاتور تبریز خانه صلح‌جو خانه کلکته‌چی (نمایشگاه صنایع دستی) تالار فرش تبریز
پارک‌ها و باغ‌های تاریخی تبریز
بوستان خاقانی تفرجگاه کوهستانی عینالی پارک جنگلی و دریاچه شاه‌گؤلی باغ قارتال (باغمیشه) باغ گلستان تبریز پارک مدرن ولیعصر پارک مینیاتور تبریز پارک ائل‌باغی (سورتمه تبریز) پارک ملی کمتال (کنتال) تفرجگاه جنگلی عباس میرزا پارک مشروطه پارک و باغ‌وحش باغلارباغی تبریز پارک طوبی و بوستان مفاخر تبریز (مقبره سالار ملی)
مراکز تجاری و تفریحی تبریز و آذربایجان
بازار بزرگ تبریز گذرگاه تربیت (جاده ابریشم) مرکز تجارت جهانی تبریز مرکز خرید اطلس مرکز خرید لاله پارک مجتمع تجاری فرهنگی ستاره باران شانزلیزه | سنگ‌فرش ولیعصر (شهریار) دهکده توریستی سیمرغ (امند) پیست اسکی یام (مرند) پیست اسکی سهند مرکز خرید برج بلور (آبرسان) فودکورت لاله‌پارک (هتل کایا) مرکز خرید میلاد نور (ولیعصر)
اماکن مذهبی و مقدس تبریز
مسجد کبود (گوی مچید) مسجد تهماسب (صاحب الامر) گورستان پینه شالوار کلیسای کاتولیک‌ها (عذرای توانا) کلیسا خرابه | سنت استپانوس (جلفا) مسجد جمعه (سبز) امامزادگان دال و ذال کلیسای شوغاگات تبریز مسجد جامع خاروانا مسجد جامع تبریز مسجد حسن‌پاشا (اوزون حسن) مسجد سنگی اسنق (سراب) قیرخ کوهول | چهل غار (مراغه) کلیسای انجیلی تبریز کلیسای پروتستان‌ها (سرکیس مقدس) تبریز کلیسای مریم مقدس تبریز خلیفه‌گری ارامنه آذربایجان (کلیسای ارامنه تبریز) کلیسای سهرقه (سهرل) کلیسا و گورستان مریم‌ننه (ارمنی‌دونن) کلیسای چوپان (جلفا) معبد مهر (مراغه) ۰ مورد دیگر...
کافه‌ها و رستوران‌های تاریخی، سرشناس و مشهور تبریز
رستوران شهریار (حمام نوبر) رستوران عمارت (شاه‌گؤلی) کافه شتربان (اسرافیل) کاروانسرا و رستوران تاریخی یام رستوران زنجیره‌ای جلالی کافه باستان تبریز کافه قنادی رکس رستوران مظفریه تبریز یخچال قائم‌مقام فراهانی کافه رستوران قصر چینی کباب‌سرای هیزم کباب‌سرای ریحان کافه عاشیق‌لار (تیرانداز) فودکورت لاله‌پارک (هتل کایا) ائشح‌لر قعفه‌سی (قهوه‌خانه خران)
اماکن تاریخی، طبیعی، تجاری و تفریحی نزدیک به تبریز
روستای مدفون حیله‌ور (اسکو) دهکده تاریخی کندوان (اسکو) منطقه آزاد تجاری ارس (جلفا) کلیسا خرابه | سنت استپانوس (جلفا) آبشار آسیاب خرابه (جلفا) رصدخانه خواجه نصیر (مراغه) پارک ملی کمتال (کنتال) دهکده توریستی سیمرغ (امند) گنبد غفاریه (مراغه) قلعه بابک (کلیبر) کویر قوم‌تپه جنگل‌های ارسباران (قره‌داغ) غار دیبی‌یوخ آبشار گل‌آخور جنگل چیچکلی قلعه جوشین (جوشین قالاسی) دره شاهیوردی (بستان آباد) پل ونیار کاروانسرای گویجه‌بئل کاروانسرای شاه عباسی (مرند) پیست اسکی یام (مرند) ۲۴ مورد دیگر...
خانه‌های تاریخی قابل بازدید از مجموعه ۸۰۰ خانه‌ی تاریخی کهن‌شهر تبریز
خانه امیرنظام (موزه قاجار) خانه امیرکبیر خانه و موزه استاد شهریار خانه پروین اعتصامی خانه کلانتر (شرف‌الدوله) موزه مشروطه (خانه کوزه‌کنانی) خانه علی مسیو خانه حیدرزاده خانه بهنام (دانشکده هنر) خانه گنجه‌ای‌ زاده خانه شربت‌اوغلی خانه مجتهدی خانه ثقه‌الاسلام موزه سفال تبریز خانه قدکی خانه سلماسی (موزه سنجش) خانه نیکدل (ستاد ۲۰۱۸) خانه اردوبادی خانه نقشینه تبریز خانه ختایی (خانه هنرمندان) خانه نیشابوری تبریز ۱۵ مورد دیگر...
اماکن متروک و ممنوعه تبریز
خانه کلانتر (شرف‌الدوله) کلیسای کاتولیک‌ها (عذرای توانا) مسجد حسن‌پاشا (اوزون حسن) کنسولگری متروکه آلمان نازی در تبریز خانه باقرخان (سالار ملی)
اماکن و مناظر طبیعی تبریز و آذربایجان
مجموعه باستانی ربع رشیدی (قلعه تبریز) بوستان خاقانی تفرجگاه کوهستانی عینالی پارک جنگلی و دریاچه شاه‌گؤلی باغ قارتال (باغمیشه) باغ گلستان تبریز پارک مدرن ولیعصر دهکده تاریخی کندوان (اسکو) آبشار آسیاب خرابه (جلفا) پارک مینیاتور تبریز پارک ائل‌باغی (سورتمه تبریز) پارک ملی کمتال (کنتال) دهکده توریستی سیمرغ (امند) تفرجگاه جنگلی عباس میرزا قلعه بابک (کلیبر) کویر قوم‌تپه جنگل‌های ارسباران (قره‌داغ) غار دیبی‌یوخ آبشار گل‌آخور جنگل چیچکلی قلعه جوشین (جوشین قالاسی) ۱۸ مورد دیگر...
خیابان‌ها و محله‌های مشهور تبریز
محله بارون آواک گذرگاه تربیت (جاده ابریشم) شانزلیزه | سنگ‌فرش ولیعصر (شهریار) چهارراه آبرسان تبریز خیابان شهناز تبریز فلکه بزرگ ولیعصر تبریز خیابان ششگلان تبریز داش ماغازالار (مغازه‌های سنگی)
این اماکن دیگر وجود ندارند.
تالار تئاتر ارک تبریز مسجد حسن‌پاشا (اوزون حسن) عمارات عالی قاپو (شمس العماره تبریز) کاخ‌ها و عمارات باغشمال تبریز خانه حسین‌خان عدالت کاخ و عمارت صاحب دیوان تبریز عمارت صادق همایون تبریز هتل اروپا تبریز عمارت و مقبره شام غازان تبریز تئاتر آرامیان تبریز عمارت شهربانی تبریز خانه باقرخان (سالار ملی) مقبره‌العرفا مقبره‌الوزرا
اماکن تفریحی و هیجان‌انگیز تبریز و نزدیک به تبریز
پارک ائل‌باغی (سورتمه تبریز) دهکده توریستی سیمرغ (امند) پیست اسکی یام (مرند) پیست اسکی سهند تله‌کابین تبریز پاراگلایدر تبریز
۱۸۳ مکان منتشرشده | بیش از ۴۰ مکان دردست انتشار   ثبت مکان جدید
توصیه‌ها و پیشنهادات غذاها و سوغاتی‌ها آداب و رسوم مشاهیر تبریز سفرنامه‌های تبریز موسیقی آذربایجانی رقص آذربایجانی زبان و ادبیات گرافیتی‌های تبریز هتل‌های تبریز نقشه‌های تبریز امکانات ترابری
یحیی ذکا | ایرانشناس و پژوهشگر تاریخ هنر ایران
دوشنبه، 10 اردیبهشت 1397
یحیی ذکاء پژوهشگر، نویسنده، استاد دانشگاه و از کارشناسان برجسته آثار هنری، در سال ۱۳۰۲ در تبریز چشم به جهان گشود. جدش، حاج میرزا علی اعیان، از تجار معروف تبریز بود. پدرش میرزاعلی نقی ذکاء کارمند راه‌آهن بود و سپس به بانک ملی انتقال یافت. وی در سال ۱۳۱۶ از تبریز به تهران آمد و پس از دو سال به بانک قزوین منتقل شد، تا اینکه مجددآ در سال ۱۳۲۱ به تهران آمد .
ذکاء تحصیلات ابتدایی را در مدرسه رشدیه تبریز و ترغیب تهران گذراند و دوره اول متوسطه را در دبیرستان‌های تمدن تهران و پهلوی قزوین فرا گرفت. پس از انتقال مجدد پدرش به تهران، دوره دوم متوسطه را حدود سال‌های ۱۳۲۱-۱۳۲۲ در دبیرستان فیروز بهرام، در رشته ادبی، گذراند و از محضر استادان برجسته‌ای چون ذبیح‌الله صفا، پرویز ناتل خانلری، محمدحسین مشایخ فریدنی، و محمدجواد تربتی بهره گرفت. ایرج افشار، هوشنگ کاوسی، و احمد فتحی از همدوره‌های او در این مدرسه بودند. وی حدود سال‌های ۱۳۲۱-۱۳۲۲ دوره ایران‌شناسی را نیز که به همت مرحوم ابراهیم پورداود و محمد معین در تالار این مدرسه برگزار می‌شد گذراند. افزون بر آن، دوره تخصصی رشته کتابداری را که در طی سال‌های دهه ۱۳۲۰ در محل باشگاه دانشگاه تهران تشکیل گردیده بود گذرانید. در سال ۱۳۳۳، از دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در رشته باستان‌شناسی با رتبه اول فارغ‌التحصیل شد که از نخستین فارغ‌التحصیلان این رشته بود.
پس از گذراندن دوره نظام در آذربایجان، و پیش از آنکه به استخدام رسمی دولت درآید، از سال ۱۳۳۰ به بعد چندین سال متوالی در دبیرستان اندیشه (مدرسه سالزین‌ها موسوم به سن ژان تسکو) به تدریس پرداخت. در ۱۴ بهمن ۱۳۳۵ به استخدام رسمی دولت در آمد، و بیش از یک سال در کتابخانه دانشکده حقوق در کنار دانش‌پژوه، محمدتقی، ایرج افشار، و محمد مشکوه به کسب تجربه کتابداری پرداخت و سپس به اداره هنرهای زیبای کشور که بعدها به وزارت فرهنگ و هنر تبدیل گردید، رفت و مسئولیت‌هایی چون کارمند و کفیل اداره موزه‌ها و فرهنگ عامه (۱۳۳۵-۱۳۳۶)، رئیس موزه هنرهای تزیینی (۱۳۳۷)، معاونت اداره کل موزه‌ها و فرهنگ عامه (۱۳۴۰)، رئیس موزه مردم‌شناسی (۱۳۴۱)، رئیس انتشارات ادارات کل باستان‌شناسی و فرهنگ عامه و موزه‌ها و حفظ بناهای تاریخی (۱۳۴۵)، رئیس کتابخانه ملی ایران (۱۳۴۷، حدود یک سال)، و مشاور وزیر فرهنگ و هنر (۱۳۴۹ تا اواخر دوران خدمت، ۱۳۵۷) را برعهده گرفت.
ذکاء چند صباحی را که در کتابخانه ملی بود منشاء خدمات ارزنده‌ای شد، که موارد زیر بعضی از آنهاست: توزیع و امانت ۴۵۳,۱۰ جلد کتاب از طریق تنها کتابخانه سیار برای بزرگسالان و کودکان حومه تهران که به همت ابراهیم صفا در کتابخانه ملی بنیان نهاده شده بود (این کتابخانه در تابستان ۱۳۴۷ به مدت بیست روز در کرانه دریای خزر به توزیع کتاب و نشان دادن فیلم پرداخت)؛ تشکیل کلاس کارآموزی کتابداری به مدت یک ماه در کتابخانه ملی و موزه ایران باستان؛ تشکیل نمایشگاه کتاب‌های چاپی در ساختمان موزه ایران باستان؛ تشکیل همایش رؤسای فرهنگ و هنر در کتابخانه ملی؛ کوشش برای برقراری نظام واسپاری دو نسخه از آثار ناشران و مؤلفان؛ و چاپ جلد دوم فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی ایران.
یحیی ذکاء همچنین در دبیرستان‌های سن‌لویی؛ رازی؛ هنرستان‌های هنرهای زیبای دختران و پسران وابسته به وزارت فرهنگ و هنر؛ هنرکده هنرهای تزیینی؛ دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران؛ و هنرستان رقص‌های ملی و محلی به تدریس دروس تاریخ، تاریخ هنر، تاریخ لباس، و زیباشناسی مشغول بود و در تدوین رساله‌های پژوهشی دانشکده هنرهای تزیینی و صدا و سیما نیز اهتمام می‌ورزید.
ذکاء از کارشناسان آثار هنری بود و آثار بسیاری از موزه‌های ایران از جمله کاخ گلستان، آبگینه، فرش، رضا عباسی، هنرهای تزیینی، و نگارستان با همت او گردآوری و کارشناسی شد و رساله‌ای نیز با همکاری محمدحسین سمسار به نام موزه‌های ایران تألیف و منتشر کرد. وی در بازیافت یکی از ارزنده‌ترین آثار هنری ایران، یعنی شاهنامه طهماسبی، نقشی ارزنده داشت. در هنگامی که هاتن امریکایی دارنده شاهنامه طهماسبی قصد کرد آن نسخه را بفروشد و به ایران پیشنهاد فروش کرد، ذکاء یکی از دو نفری بود که از جانب نخست وزیری مأموریت یافت تا به ایالات متحده سفر کند و به ارزشیابی نسخه بپردازد.
وی در بسیاری از مجامع بین‌المللی ایران‌شناسی عضویت و شرکت داشت و برای شناساندن تمدن و فرهنگ ایران مسافرت‌های متعددی به کشورهای مختلف جهان کرد و به ایراد سخنرانی‌هایی در حوزه فرهنگ و هنر ایران پرداخت، که شرکت در بازار مکاره و ترتیب نمایشگاه در کابل؛ شرکت در سمپوزیوم هنر دوران تیموری در سمرقند؛ شرکت در ششمین کنگره بین‌المللی باستان‌شناسی و هنر ایران در انگلستان (لندن – آکسفورد)؛ مسافرت به شهرهای سمرقند، بخارا، تاشکند، مسکو، و لنینگراد به دعوت دولت شوروی؛ و سفر به ایالات متحده (نیویورک) از آن جمله‌اند (۷: ۳۹). ذکاء به‌واسطه سهمی که در شناساندن تمدن و فرهنگ ایران داشت به دریافت نشان‌ها و مدال‌های متعددی نایل شد؛ مانند نشان تاج، نشان جشن‌های تخت جمشید، مدال درجه اول فرهنگ، نشان سپاس، و نشان همکاری با ارتش.
تاریخچه تحولات و تغییرات درفش و علامت دولت ایران در دورهٔ قاجاریه
موزه‌های ایران (با همکاری محمدحسن سمسار)
تاریخچه ارگ سلطنتی تهران و راهنمای کاخ گلستان
نگاهی به نکارگری ایران در سده دهم
نوروز و بنیاد نجومی آن در همبستگی با تخت‌جمشید
لباس زنان ایرانی از سده سیزدهم هجری تا امروز – (۱۳۳۷)
کولی و زندگی او – (۱۳۳۷)
زمین لرزه‌های تبریز – (۱۳۶۸)
روزنامه خاطرات شرف الدوله – (۱۳۶۸)
کتاب تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران – (۱۳۷۶)
جستارهایی درباره مردم آذربایگان (با مقدمه دکتر محمدامین ریاحی) (۱۳۷۹)
کتاب هنر کاغذبری – (۱۳۷۹)
مقاله دریای نور در دانشنامه ایرانیکا
مقاله چرتکه در دانشنامه ایرانیکا
وی در ۲۸ دی ۱۳۷۹، پس از ماه‌ها بیماری، براثر از کارافتادگی کلیه، در تهران درگذشت و در بهشت‌زهرا در قطعه هنرمندان به خاک سپرده شد.
پس از درگذشت وی، در مراسم بزرگداشتی که در روزهای چهارم و پنجم خرداد ماه ۱۳۸۰ در محلّ خانه قدیمی و بازسازی شده “لاله‌ای‌ها” واقع در تبریز برگزار گردید، این خانه به نام “دفتر پژوهش‌های تاریخی و فرهنگی یحیی ذکاء” نامیده شد، و کتابخانه او که شامل بیش از چهار هزار کتاب و تعداد زیادی دوره‌های مختلف مجلات علمی و فرهنگی در رشته‌های تاریخ، ادب، هنر، و زبان‌شناسی می‌شد در این خانه جای گرفت.