en fa ar ar fa fa fa arz ar arz fa arz fa fa fa ar arz fa fa ja ar fa fa arz fa fa es sd fa ar fa fa ar fa fa fa fa fa sd ur fa fa arz ar fa ar ar fa fa arz fa ar fa azb arz ar fa fa fa ar fa fa ar ar fa fa ar ar fa lv ar fa fa fa ar ar fa arz fa azb fa azb fa ar fa arz ar arz fa ar uk fa fa fa fa ar ar fa fa fa arz fa ar fa fa fa fa ar fa ar ar fa fa ar fa ar fa ar fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa arz arz fa arz fa sd en en en
ميهمان گرامي، به غول آباد خوش آمديد! | ايميل: گذر واژه: مرا به ياد بسپار براي يك ماه: وارد شدن: | قلعه
فهرست: درباره يزد | اماكن ديدني يزد | نكات جالب يزد | آداب و رسوم يزد | خاطرات يزد | محله هاي قديمي يزد | شهر ها و روستا هاي يزد | موزه هاي يزد | هتل هاي يزد | صنايع دستي يزد | غذا ها و شيريني هاي يزد | واژه هاي يزد | ضرب المثل هاي يزد | مشاهير يزد | كتاب هاي يزد | عكس هاي قديمي يزد | عكس هاي هنري يزد | گياهان يزد | جانوران يزد | وب سايت هاي يزد
وجه تسميه و نام هاي يزد
يزد در قديم نام هاي ديگري نيز داشته است. در زمان باستان تا انتهاي سلسله هخامنشيان با نام ايساتيس يا به زبان يوناني استيخاي شناخته مي شده كه به علت قرارگيري در تقاطع چهارراه باستاني ايران يعني شاهراه هاي پارس - خراسان و ري - كرمان حايز اهميت بوده است. پس از حمله اسكندر و رسيدن او به يزد و احتمالاً ساخت زندان يا اردوگاهي نظامي و ساكن كردن عده اي يوناني در يزد، نام آن به كثه تغيير پيدا مي كند. در تاريخ يزد، حمله اسكندر نقطه مهمي به حساب مي آيد به نحوي كه عده اي همنوا با تاريخ نويسان افسانه پرداز يوناني آغار بناي يزد را به دست اسكندر مي دانند. اينگونه است كه نام شهر كثه مي ماند تا زمان سلسله ساسانيان و مخصوصاً يزدگرد ها كه رابطه عميق و اساطيري اي بين شهر و خطه يزد با پادشاهان ساساني ايجاد مي شود و در اين دوران به نيت يزدان شهر تكميل و با نام يزد شناخته مي شود تا به امروز. ريشه واژه يزد را از يزدان به مفهوم پاك و مقدس و به معني ذات خداوند و يا از يشت و يزش يه معني ستايش و نيايش دانسته اند.
يزدي ها از زمان هاي دور نقش زيادي در سياست ايران و حتي جهان بازي مي كرده اند. در زير نمونه هايي در اين باره گفته شده است. نصر الله گلور يزدي از زرتشتيان مسلمان شده بود كه براي انتقامجويي از كشتار گروهي زرتشتيان به هرات گريخته و با سرداري در لشكر افاغنه صفويه را بر مي اندازد. محمد تقي خان يزدي نيز در بر روي لطفعلي خان زند نگشود و آقا محمد خان را كمك كرد و به اين ترتيب باعث براندازي زنديه و تاسيس قاجاريه شد. ميرزا رضاي كرماني كه ناصر الدين شاه قاجار را به قتل رساند نيز اصالتاً يزدي بود. سيد ضياء الدين طباطبايي نيز از ديگر يزدياني بود كه با ايجاد كودتا به حكومت قاجار پايان داد تا پهلوي به روي كار آيد. در دوران معاصر نيز دكتر سيد محمد خاتمي دو دوره رييس جمهور محبوب ايران بود و هم اكنون نيز نقش مهمي در سياست و فرهنگ ايران و جهان بازي مي كند. موشه كاتساو، رييس جمهور پيشين اسراييل نيز ديگر رييس دولت يزدي در جهان مي باشد.
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)يزدي ها و سياستشكسپير و شاعر يزدي
جوي هرهر پايابي بوده كه شايد بيش از 60 پله مي خورده تا به آب مي رسيده اند. زمين فوقاني اين جوي مشرف بوده است بر گورستان بزرگ و قديمي يزد. اينچنين جويي با آن صدا و غرش آب و آن همه پله، آن هم در كنار يك چنين گورستاني، شب ها نقطه اي بوده است مخوف و ترسناك و محل تردد و اجتماع اشباح و اجنه. آقاي محمد رضا انتظاري مي گويد كه مرحوم حاج آقا وزيري -موسس كتابخانه وزيري- تعريف كرده كه يك شب، رنگرزي به جوي هرهر رفته بوده تا ريسمان هايش را كه رنگ كرده بوده است را در آنجا بشويد. وقتي از پله ها پايين مي رود، روشنايي و چراغ هايي به نظرش مي رسد و رفت و آمد و بزن و بكوب و شادي و شولولولو. رنگرز مانده بوده است كه چه كند؟ يكي مي گويد: رنگرز! تو ريسمانهايت را اينجا بگذار و برو؛ ما برايت خواهيم شست. رنگرز از خدا خواسته ريسمان ها را همانجا رها مي كند و پا به فرار مي گذارد. صبح روز بعد كه به سراغ جوي مي رود مي بيند كه تمام ريسمانش شسته و تميز در ميدان وسيعي كه بالاي جوي بوده، روي چوب ها پهن است.
حبيب مهرنيا؛ كتاب مظلومترين مزار يزد
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)اجنه در جوي هرهر
• آدرس: يزد، ميدان اميرچخماق، ابتداي خيابان قيام
موزه آب يزد در سال 1379 گشايش يافت. اين موزه محل مناسبي براي شناخت آثار و ابنيه تاريخي در زمينه هاي مختلف مربوط به آب است. در اين موزه لوازم مختلف حفر قنوات، ابزار و ادوات اندازه گيري حجم آب، وسايل تامين روشنايي در قنات، اسناد و مدارك خريد و فروش آب، وقف نامه هاي قديمي، كتابچه ميراب ها، اسناد توزيع آب، ظروف نگهداري و حمل آب و بسياري لوازم و اشياء ارزشمند ديگر در معرض ديد همگان قرار گرفته است. اين موزه در يكي از ارزشمند ترين آثار معماري سنتي يزد به نام خانه كلاهدوز ها واقع شده است.
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)موزه آب
ايرج افشار؛ كتاب واژه نامه يزدي
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)آسسكياربونهبرگيربوخوپرپسينتكتوم شدنتماتهتيپاچاديشو
• موقعيت: ضلع جنوبي خيابان فهادان و غربي امام خميني
• محلات مجاور: بازار نو، وقت الساعت، شاه ابوالقاسم، كوشك نو
محله فهادان قديمي ترين محله يزد مي باشد. فهد به معني سرشناس است و چون آنجا محل سكونت بزرگان بوده نامش را از آن گرفته اند. يزديان آن محله را جنگل يا يوزداران نيز مي خوانند چون آنجا جنگل بوده و سلطان قطب الدين ابن عز الدين لنگر كه از اتابكان يزد در قرن هشتم بوده يوزپلنگ داشته است. تبديل آن به محله به عهد كاكويه و اوايل قرن پنجم هجري بر مي گردد. برخي از ابنيه شاخص تاريخي آنجا عبارتند از: زندان اسكندر، بقعه دوازده امام، خانه نواب وكيل، خانه تهراني، خانه لاري ها، مسجد فهادان، مسجد ملا زينل.
پايگاه تحقيقاتي ميراث يزد
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)محله ابوالمعاليمحله اميرچخماقمحله باغ گندممحله فهادان
• نام علمي: Acinonyx jubatus venaticus
يوز داراي بدني كشيده، شكمي بالا، پوزه اي كوچك، دست و پاهايي بلند با پنجه هايي كند است. پوشش بدنش، نخودي رنگ با خالهاي سياه و گرد و كوچك است و داراي موهاي زبر و كوتاهي است. يوز به شيوه برخورد يك پا بر روي زمين در هر لحظه، مي‌تواند به سرعت 100 كيلومتر در ساعت برسد. تعداد بسيار اندكي از آنها در جهان و همه نيز در ايران وجود دارند كه استان يزد از مناطق عمده زيستگاه هاي آنهاست و به شدت تحت حفاظت قرار دارند. غذاي آنها جبير، آهو، قوچ، ميش، كل و بز و خرگوش وحشي است.
بيشتر بخوانيد از اينجا.
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)يوزپلنگ آسيايي
• اهميت: تاريخي، مذهبي
• آدرس: يزد، خيابان مسجد جامع
• بازديد: رايگان، رفتن به مناره ها و سرداب قنات با بليط فروشي
اين مسجد درخشان ترين بناي يزد است. بناي ابتدايي آن را گرشاسب بن علي بن فرامرز بن علاء الدوله كالنجار در دوره كاكويه و حدود سال 500 ه.ش. بر جاي آتشكده اي نهاد. سپس اين بنا در چندين دوره و توسط افرادي ديگر مانند سيد ركن الدين محمد بن قوام الدين محمد بن نظام حسيني يزدي قاضي، شاه يحيي بن مظفر، شاه نظام كرماني، امير جلال الدين چخماق شامي و ... تعمير و تكميل شد. درخشندگي كاشي ها، بلندي مناره ها، زيبايي گچكاري، گشادگي صحن، خوابيدگي گنبد و شبستان زمستاني وسيع، از عوامل زيبايي اين يادگار هزار ساله يزد است.
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)تكيه امير چخماقمسجد جامع يزدباغ دولت آبادآتشكده
نخل برداري يزدي ها
فلسفه نخل برداري يزديان به اين صورت است كه آنچه در روز عاشورا براي حضرت امام حسين (ع) انجام نگرديده، اين مردم معتقد وعلاقه مند به امام حسين (ع) براي او و خانواده اش انجام مي دهند؛ از اين رو نخل را ابداع كردند؛ به اين صورت كه يعني محفه يا تابوتي است كه جسد مطهر امام (ع) را با آن بر مي دارند. اول محرم سراسر پنجره هاي نخل را با سپر هاي كوچك كه دوخته و حاضر كرده بودند و تعدادشان زياد بود مي بستند و بعد روي آن خنجر مي بستند و روي اين سپر ها و خنجر هاي آن آينه بندان مي كردند؛ وسط نخل هم پارچه بزرگي گلدوزي شده بود كه تمام سطح بيروني را مي گرفت و جلو و عقب آن منظره ورودي حرم امام حسين (ع) را نشان مي داد. وسط نخل چندين نفر كه اغلب جوانان يزدي بودند، هنگام بلند كردن نخل، سنج مي زدند.
جلال گلشن؛ كتاب يزد ديروز
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)نخل برداري يزدي ها
غذا و شيريني ها
• مواد اوليه: بادام، خاك قند، روغن، آرد، پسته، هل و گلاب
شيريني پزي در يزد سابقه اي طولاني دارد. گفته مي شود بهترين شيريني هاي دنيا در يزد پخته مي شود. شهرت شيريني هاي سنتي حاج خليفه علي رهبر يزد در جهان پيچيده است. باقلوا معروف ترين شيريني يزد مي باشد. براي تهيه آن ابتدا خمير لواش باقلوا را آماده، ورز داده و دو سه ساعتي مي گذارند تا ور آيد. سپس يك لايه خمير و يك لايه بادام و قند و هل را تا چندين بار روي هم چيده و سپس آن را در فر مي گذارند. بعد از پخت و سرد شدن شربت باقلوا را روي آن مي ريزند.
رزا منتظمي؛ كتاب هنر آشپزي
بيشتر بخوانيد از اينجا.
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)باقلواپشمكقطابلوز بيدمشكيلوز پستهلوز نارگيلينان برنجيسوهان آرديلوز دو رنگ
استاد مهدي آذر يزدي در 27 اسفند 1300 در خرمشاه يزد به دنيا آمد. فارسي را نزد پدر آموخت و مدرسه نرفت. آن شيفته كتاب با كار در كتاب فروشي به وصل دلدارش رسيد. سپس به تهران رفت و در چاپخانه به ويراستاري پرداخت. وي كم كم سرودن شعر و داستان نويسي را براي كودكان آغاز كرد و كار را به جايي رساند كه پايه گذار و پدر ادبيات كودكان ايران لقب گرفت. معروفترين مجموعه كتاب هاي او قصه هاي خوب براي بچه هاي خوب و قصه هاي تازه از كتاب هاي كهن است. او در 18 تير 1388 درگذشت و در حسينيه خرمشاه به خاك سپرده شد.
بيشتر بخوانيد از اينجا و اينجا.
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)سيد محمد خاتميميرزا محمد فرخي يزديسيد روح الله خاتميمهدي آذر يزدي
هيچ وخ در كون بز دمبه ديدي؟
/hIŝ vaŵ dāre kUne ŵar dombā dIdI/
هيچ وقت پشت مقعد بز دنبه ديده اي؟
در مقام شگفتي به كسي گويند كه اميد آن نيست تا كاري به سود ديگري كند و يا كرمي داشته باشد.
ايرج افشار؛ كتاب واژه نامه يزدي
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)آب ما از اينا دره.بيابون بي گرگ، ميشا شا عبدالكريمن.جون خو بادنجون نيس.خنده كردن دل خشي مخاد، گريه كردنم سر و چشي مخاد.خيار بالنگ حرف راس زد، كونش تلخ شد.شراب مف قاضيم مخوره.شير كجائه؟ سر تل.ممون بي خبر خرجش با خودشه.معامله مگس چه خفته و چه بيدار.يه من آرت چقه لتير مشه؟
مجلس شيخ محمد خالصي زاده
• زمان: سال 1326 ه.ش.
• مكان: مسجد امير چخماق
اين عكس مربوط به مجلس خطابه آيت الله شيخ محمد خالصي زاده در مسجد اميرچخماق يزد در سال 1326 مي باشد. ايشان در سال 1267 در شهر كاظمين به دنيا آمد. پدرش، حضرت آيت الله شيخ محمد مهدي خالصي بود. به خاطر مبارزاتش با استعمار انگليس در عراق، در 6 شهريور 1301 به ايران تبعيد شد كه در اين 27 سال اقامت در ايران، در 9 شهر از جمله يزد ساكن بود. در ايران نيز دست از مبارزات خويش و فعاليت هاي فرواوانش بر نداشت. احياي حوزه علميه و موقوفات مساجد از جمله كار هاي ايشان در يزد مي باشد.
جلال گلشن؛ كتاب يزد ديروز
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)اولين اتومبيل يزدمجلس شيخ محمد خالصي زادهعاشورا در ميدان اميرچخماقعاشورا در فلكه پهلويمحمدرضا شاه پهلوي در فرودگاه يزد
• نام علمي: Punica granatum
انار درختچه اي پر شاخ و برگ با پاجوش هاي زياد، بدون كرك، با شاخه هاي نامنظم و كم و بيش خاردار و نيمه برگريز مي باشد كه در اقاليم نيمه گرمسير و مديترانه اي به ارتفاع 2 تا 5 متر مي رسد. طبق نظريه اي خاستگاه آن ايران مي باشد. استان يزد داراي جايگاه بالايي از نظر سطح زير كشت و ميزان توليد در ايران مي باشد. برخي از ارقام مهم انار يزد بدين شرح اند: شهوار دانه سفيد، شهوار يزدي، تب ولرز، پوست سياه، ميخوش يزدي يا ملس، طوق گردن، زاغ يزدي، آمانه خاتوني و گبري دانه سياه.
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)انار
• درجه و گروه: سه ستاره ويژه
• آدرس: يزد، يزد، خيابان انقلاب، بعد از كارخانه آقا
مشير الممالك، اولين هتل باغ ايراني با معماري و تجهيزات كاملا سنتي و در عين حال مجهز به كليه امكانات رفاهي مي باشد كه در محل باغ قديمي مشيرالممالك متعلق به دوره قاجاريه به وسعت 13 هزار متر مربع قرار دارد. اين هتل باغ در يكي از خيابانهاي ورودي شهر قرار گرفته و از طريق خيابانهاي اطراف به راحتي به كليه نقاط شهر دسترسي دارد. محوطه زيباي باغ، فواره ها و نهر هاي آب جاري و معماري اصيل ايراني، اين هتل باغ را به يكي از جاذبه هاي توريستي يزد تبديل نموده است.
بيشتر بخوانيد از اينجا.
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)هتل باغ مشيرالممالكهتل سنتي لاله (گلشن) يزدهتل سنتي مهر (زرگر يزدي)هتل صفاييهاقامتگاه سنتي جاده ابريشمهتل پارسياناقامتگاه سنتي ملك التجارهتل داد
• نوع بافت: دستباف
• اندازه: قطر 2.0 متر
• توليد كننده: فرش نصيرياني
قدمت قاليبافي در يزد مشخص نيست. وجود قالي هاي سردار جنگي و بعضي بافندگان گمنام و آثار نادر و بديعشان گوياي يك سابقه تاريخي طولاني است. سيسيل ادواردز در كتاب قالي ايران از قول گوويا كه در سال 982 ه.ش. به يزد آمده مي نويسد: "بهترين فرش دنيا در يزد بافته مي شود." سابقه طولاني بافندگي زيلو در ميبد و پارچه هاي نخي و ابريشمي در يزد مويد اين قدمت است. شگرد بافت و نوع پشم قالي يزد منحصر به فرد است. اينك، دوباره فرش يزد در هر دو بخش دستباف و ماشيني رونقي در اين صنعت ايجاد كرده است.
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)قالي طرح سردار جنگي 1قالي طرح افشانقالي طرح لچك ترنج 1قالي طرح لچك ترنج 3قالي طرح سردار جنگي 2قالي طرح لاله ايقالي طرح لچك ترنج 5قالي طرح لچك ترنج 6قالي طرح درختيقالي طرح نصيرياني
• گرد آورنده: محمدرضا تصديقي
• ناشر: ستايش، 1380
• فيپا: موقوفه ها، ايران، يزد، وقف نامه ها، سازمان اوقاف
• كميت: فعلاً 1 جلد، 540 صفحه، 3200 تومان
در اين كتاب متن بازنويسي شده، تصاوير و حواشي حدود 115 وقف نامه مربوط به استان يزد منتشر شده است. جداي از اهميت هاي بسيار زياد تاريخي، جغرافيايي و ... وقف نامه ها، از اهداف اين كتاب انتشار براي ديده شدن وقف نامه ها توسط مردم و آشنايي و گسترش فرهنگ وقف بين مردم و بالا رفتن كيفيت موقوفه ها است. بعضي از مطالب اين كتاب بدين شرح است: وقف نامه آب وقف آباد، وقف نامه اسحاق بيگ، وقف نامه خانش بيگم دختر شاه اسماعيل صفوي، وقف نامه جمشيد بن مهربان بن رستم تاجر زرتشتي.
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)يادگار ماندگارخاطرات شازده حمامتاريخ يزدوزيرييادگار هاي يزددر تكاپوي صبحمظلوم ترين مزار يزدتاريخ ورزش يزد، از پهلواني تا قهرمانييزد در سفرنامه ها
• عكاس: همايون امير يگانه
• نويسنده: محمد زمانيان
• كتاب: يزد، نگين كوير
اين خانه در سال 1286 قمري ساخته شده است. مالك آن حاجي محمد ابراهيم لاري بوده است. در گذشته از آن به عنوان خانقاه نعمت اللهي استفاده مي گرديد. در ها، پنجره ها، ارسي ها و اتاق هاي آينه كاري و نقاشي شده آن يكي از نمونه هاي زيبا و عالي خانه هاي اعياني قرن سيزدهم يزد است.
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)زيارتگاه پير پارس بانوزيارتگاه پير سبز (چك چك)يزد 1مسجد جامع كبير يزد 2مسجد برخوردارآب انبار هفت بادگيرخانه لاري هاقلعه خورميزقلعه مهرپادينيزد 2
شهر ها و روستا ها
• تقسيمات: شهرستان ابركوه، استان يزد
• اقليم: گرم و خشك، بارش كمتر از 100 م.م.
• مختصات: 53 درجه و 16 دقيقه شرقي و 31 درجه و 7 دقيقه شمالي، ارتفاع 1510 متر
• جمعيت: 19164 نفر، 4270 خانوار، 2.2% رشد
ابركوه مركز شهرستان ابركوه مي باشد كه در فاصله 147 كيلومتري جنوب غربي يزد در مسير جاده يزد - شيراز قرار دارد. از كوه هاي مهم آن كوه سفيد يا گنبد عالي، قنبره يا سياه و پنج انگشت مي باشد. آنجا را ابرقو نيز خوانند و گويند چون كنار كوه بوده آن را بر كوه مي خواندند كه سرانجام ابركوه شده است. برخي از آثار و ابنيه تاريخي آن عبارتند از: گنبد عالي يا علي، مسجد جامع، پير حمزه سبزپوش يا پيرمراد، سرو ابركوه، مقبره حسن بن كيخسرو يا مزار طاووس، منار سردر نظام الملكي، گنبد سيدون و يخچال آقازاده.
كتاب فرهنگ جغرافيايي آبادي هاي استان يزد
كتره اي (يا بخت و يا اقبال)شهر ابركوه
هدف از ايجاد پايگاه پژوهشي ميبد در سال 1378، حفاظت از ميراث غني اين شهر شش هزار ساله در ابعاد وسيع كالبدي و روحي يا ميراث مادي و معنوي آن است. آنجا، مكاني است پژوهشي با هدف شناخت هرچه بيشتر ميبد و ثبت و ضبط اين شناخت. اين پژوهش ها از كلي ترين مسايل مربوط به شهر همچون مردم شناسي و بوم شناسي ميبد تا جزيي ترين مسايل همچون سفال و تزيينات خاص ميبد را در بر مي گيرد. وبسايت اين پايگاه نيز داراي بخش هايي چون شهر تاريخي، پايگاه پژوهشي، مركز اسناد، انتشارات، نمايشگاه عكس و اخبار مي باشد.