arz fa azb azb fa fa fa ar fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa arz arz fa fa fa ar fa fa fa ar ar fa fa fa fa ar ar ar en fa ar fa fa fa fa en en fa fa en en ar fa fa en ar fa fa fa es en ar ar fa fa en en en ar fr en fa fa sd fa ar ar ar fa fa ar fa fa fa fa fa fa fa fa fa ar ar arz arz ar arz fa sco sco sco tg tg tl en en en
ميهمان گرامي، به غول آباد خوش آمديد! | ايميل: گذر واژه: مرا به ياد بسپار براي يك ماه: وارد شدن: | قلعه
داستان دزدي كتيبه سنگاب بازار ملا اسماعيل
كتيبه كنده شده سنگاب يا سقا خانه ملا اسماعيل در بازار ملا اسماعيل در محله مصلي يزد.
باري، در پاييز پارسال، دزداني در انديشه دزديدن اين كتيبه مي افتند. البته كتيبه هاي ديگر و چه بسا ارزشمند تري در همان نزديكي هست؛ اما سر بسته بودن بازار، تو رفتگي طاق سنگاب، كم رفت و آمدي و تاريكي آن راسته در شب، زياد بزرگ نبودن سنگ كتيبه و خالي بودن پشت ديوار كتيبه، اين كتيبه را گزينش آن ها قرار داده بود. به هر روي، آن ها پس از بازرسي ها و با برنامه ريزي، يك نيمه شب را گويا 7 آبان 1389 براي انجام عمليات دزدي تاريخي كتيبه بر مي گزينند.
برابر برنامه، دو دزد جوان از نيمه شب كار دزدي را آغاز مي كنند كه تا پيش از اذان صبح كتيبه را از جاي بكنند و برگي از تمدن بزرگ يزد را با خود به يغما ببرند. آن ها با تيشه شروع به خراب كردن دور كتيبه مي كنند. اگر هم نيم ساعتي يك بار، موتوري يا ماشيني از بازار رد مي شد، آن دو به آساني پشت سنگاب مي نشستند و پس از رد شدنش دوباره كار را دنبال مي كردند. موتورشان هم در سر بازار آماده و چشم به راه اين دو و كتيبه بود.
كار به خوبي پيش مي رفت. تيشه زني آن ها تا ساعت دو و نيم پس از نيمه شب، كار را به نيمه رسانده بود و ديوار و چسبندگي هاي سمت راست كتيبه ويران شده بود. يكي از آن ها تيشه مي زد و ديگري دور و بر را مي پاييد و وقتي تيشه زن خسته مي شد، جايشان را با هم عوض مي كردند. در آن تاريكي شب كه همه شهر و شهربانان در خواب بودند، صداي تيشه هاي آن دو دزد پليد و ناله هاي غريبانه آن كتيبه به جايي نمي رسيد و در سكوتي مرگبار خفه مي شد. ....
كتيبه و داستان معجزه وار دكان حضرت عباسي كه در تاريخ 23 تير سال 1271 ه.ش رخ داده است؛ اما آيا معجزه اي ديگر، چند قدم پايين تر، كتيبه سنگاب را هم نجات خواهد داد؟
"در پي درگذشت يكي از بستگان در شب گذشته، بايستي تا صبح نشده، پارچه هاي سياه در دو سه جا نصب مي كرديم. پس از نيمه شب من به همراه خواهرانم با ماشين راهي بازار شديم. اول يك پارچه مشكي روي ميدان خان زديم. سپس با ماشين به در مغازه خودم كه درست روبروي سنگاب است آمديم. ماشين را جلوي مغازه پارك كردم و من پياده شدم تا درب مغازه را باز كنم كه متوجه شدم دو نفر پشت سنگاب نشسته اند. بسيار ترسناك بود ولي متوجه شدم كه قضيه، دزدي كتيبه است. گامي به سمت مغازه برداشتم كه آن دو نفر با تيشه شان از پشت سنگاب در پريدند و پا به فرار گذاشتند و تا سر بازار دويدند و سوار موتورشان شدند و در رفتند.
ما نيز كارمان را انجام داديم و به خانه برگشتيم. من تا صبح دو سه بار ديگر برگشتم و سركشي كردم كه خبري از دزد ها نبود. صبح هم به همچراغ ها سپردم و به «ميراث فرهنگي» زنگ زديم و ميراث آمد و كتيبه را كند و برد."
دزدان كه حتماً چندين شب منطقه را پاييده بوده اند و مي دانستند در سراسر شب تا صبح هيچ خبري نخواهد شد، هرگز گمان نمي كردند كه ناگاه ماشيني در ساعت دو و نيم پس از نيمه شب بيايد كنارشان بايستد و راننده پياده شود و آن ها را بپايد. آن ها تا اين را ديده اند فكر كرده اند حتماً ماموري يا پليسي بايد باشد و با دستپاچگي در رفته اند. اين جز معجزه، چيز ديگري نمي تواند باشد. معجزه با خواست خدا، رخ دادني است.
نمايش بخشي از داستان دزديدن كتيبه سنگاب ملا اسماعيل؛ دو دزد كتيبه با ديدن خانواده استاديان، هراسان و سراسيمه تا سر بازار مي گريزند و با موتور در مي روند.
اين يك تصوير ساختگي است.
سخني با مردم و كارگزاران
اكنون كه كار و بار شهر بدين جا رسيده است، شايد جمع كردن كتيبه ها به دست ميراث در پاره اي از موارد بد نباشد؛ البته نه اين گونه؛ بلكه جوري كه اخبار آن به گوش مردم رسانده شود و سنگ جانشين همساني از روي كتيبه اصلي ساخته شود و پس از يكي دو ماه در همان جا كار گذاشته شود و سنگ اصلي نيز در موزه اي در يزد به نمايش درآيد.
بازاري ها هشدار هايي درباره ديگر كتيبه ها مي دادند و همچنين از يزدي ها و گردشگران و مسيولين درباره سنگاب نيز گلايه داشتند؛ چرا كه مردم ديگر تقدس و پاكي سنگاب را نگاه نمي دارند و حتي در آن و دور و بر آن آشغال مي ريزند و ميراث نيز رسيدگي نمي كند. حتي آقاي مهدي استاديان مي گفتند پيش از نوروز به كوشش و خرج ايشان دور و بر سنگاب تميز و مرتب مي شود تا براي سال نو آماده باشد.
همچنين جا دارد و بسيار پسنديده است كه «سازمان ميراث فرهنگي» از آقاي استاديان و خانواده ايشان تقدير كند و كار ايشان را ارج بگذارد؛ چرا كه برگي از شناسنامه و تاريخ اين سرزمين كهن به دست ايشان بر جاي مانده است؛ و اگر اين سنگ ربوده مي شد، همانند ديگر كتيبه هاي دزديده شده، هيچ كس ديگر رنگش را نمي ديد.
كتيبه سنگاب بازار ملا اسماعيل كه واقف در آن، اين طاق سقا خانه و سنگاب آن را براي استفاده مردم بر حضرت سيد الشهدا -ع- وقف نموده و موقوفاتي را براي روشنايي طاق و مرمت و آب رساني به سنگاب بر آن افزوده است.
عكاس كتيبه: فاطمه دانش يزدي
سنگاب بازار ملا اسماعيل و كتيبه اش
«استاد حسين مسرت» در «كتاب پژوهشي در آب انبار هاي شهر يزد» و در «بخش فضا هاي وابسته به آب انبار» درباره سنگاب ها و اين سنگاب نوشته اند: "سنگاب ظرفي بود كه معمولاً از سنگ خارا تراشيده مي شد و شكلي جام گونه داشت. سنگاب ها نيز به سان سقا خانه ها به دليل بهره وري عابران و پيران از آب خنك، در كنار يا روبروي آب انبار و يا ديگر مكان هاي پر رفت و آمد نهاده مي شد و بنا بر نيت واقف، هر روز توسط سقايان پر مي گشت. در درون سنگاب هم ظرفي مسي يا برنجي قرار داشت كه آب بدان آشاميده مي شد.
... اما سنگاب بزرگ بازار ملا اسماعيل كه روبروي آب انبار آن قرار دارد، خوشبختانه از گزند روزگار و مردم آن در امان مانده است و بر لوحه سنگي مورخ 1245 ه.ق (1208 ه.ش) آن به ابعاد 48 × 79 س.م به خط نستعليق، وقف نامه اي نصب است."
متن كتيبه اين سنگاب به دست «استاد ايرج افشار» بازخواني شده و در «كتاب يادگار هاي» يزد آمده است؛ كه چنين مي گويد:
هو الواقف علي السراير و الضماير
توفيقات رباني و تاييدات سبحاني شامل حال عالي حضرت رفيع منزلت زبدة التجار خير الحاج «حاجي محمد كاظم» خلف مرحمت شان «حاجي محمد تاجر خراساني» گرديد بعد از آن كه احداث مصنعه (1) عظيم در جنب «مسجد جامع كبير» (2) وقف موبد بر عامه مسلمين نموده شرباً و يك طاق سقا خانه در مقابل آن ساخته و يك قطعه سنگابي مصنوع در آن موضع (3) وقف نموده بر حضرت سيد الشهدا (ع) كه مواليان (4) از آن بهره مند گردند و به جهت اخراجات (5) روغن چراغ هر شبه در مصنعه مزبوره و تعمير و مرمت و لجن كشي و ساير ضروريه آن، يك باب حانوت (6) با پستو واقع در خلف كرياس مصنعه مذكوره احداث و وقف بر مصارف مزبوره نمود.
و به جهت قنواة «اهرستان» از قرار مصارف در مصنعه موصوفه برده شود و مبلغ چهل عدد اشرافي يك مثقال به توسط عالي جناب فضايل مآب زين السادة الاطهار اشرف الحاج «ميرزا سيد مهدي» داده كه خرج پيشكار عمده قنواة مزبوره شده؛ استرضاي (7) شرعي حاصل نمود.
و ايضاً دو باب حانوت واقعين در دو طرف سقا خانه وقف نموده به جهت اجرت سقا كه هر روزه سنگاب را آب نمايد و اخراجات تعمير سه طاق بازارچه و سه باب حانوت و يك طاق سقا خانه مذكوره بعد از اخراجات ضروريه هر يك، و اگر از مداخل اعيان مذكوره از مصارف مزبوره زياد آيد، اعلم علما و افضل فضلا به فقرا برساند.
تحريراً شهر ربيع المولود اودييل سنه 1245 (شهريور 1208 ه.ش)
(1) = ع. (به فتح ميم و نون) آب انبار، جايي كه آب باران در آن جمع شود، بركه، حوض
(2) به گفته استاد ايرج افشار، مراد «مسجد ملا اسماعيل» است.
(3) در متن كتيبه نوشته شده است موضوع.
(4) = ع. (به فتح ميم) جمع الجمع مولي، دوستان، سروران، بندگان
(5) = ع. (به فتح الف) جمع الجمع خرج و خراج
(6) = ع. دكان، مغازه، ميكده
(7) = ع. خشنودي، خشنودي كسي را خواستن، طلب خشنودي كردن
كاش مي شد يزد را نجات داد
دل ما خون است
دست ها كوتاه، راه ها بسته...
ممنون از دلسوزي هاي شما
اي كاش همه ارزش اين اثار ها رو بدزدند كه اينقدر اين اثارها را دزدي نكنند..........
در ستون همكاران غول اباد نوشته ايد ....
غول آباد: جناب يزدي سلام و سپاس. گوشزدتان را شنيديم و بررسي مي كنيم. اي كاش ايميلتان را براي گفتگو و پاسخگويي گذاشته بوديد.
مشخص نيست الان سارقان در كمين چه آثار ارزشمندي هستند.
واقعه تلخ به سرقت رفتن كتيبه مسجد جامع يزد، هيچگونه تحرك قابل مشاهده اي در مسئولان ايجاد نكرد. نمي دانم چه اتفاق ديگري بايد رخ دهد تا مسئولان براي حفاظت از آثار، برنامه ريزي كنند.
به احترام شما اي ميلم را نوشتم اما انتظار پاسخ شنيدن ندارم همان كه بررسي و تصحيح نماييد كافي است در ضمن اين گونه در افواه شايع است كه ايشان از اعضاي سايت غول آباد يعني جزئي از سياست گذاران هستند البته مهم نيست اي ميل مي خواستيد كه ارسال شد در ستون همكاران شما پر است از اين ايرادات يكي دكتر شده است ديگر پژوهشگر ديگري امير و آن يكي .... كمي در عناوين و القاب و سمت ها دقت كنيد آن وقت ارزشي به اندازه ي ايرانيكا خواهيد يافت عرصه ي پژوهش جاي خود نمايي دانايي است و نه پيشينه و القاب
در پناه ايزد منان مانا باشيد
سلام شما به قانون يزد دعوتيد ضمنا اگه ميتونيد چند تا وبلاگ يزدي بهم معرفي كنيد.
* اين متن را رونويسي كنيد 0411490:
فرستادن خصوصي: | برو:
• فهرست همه نوشته ها [24]
• برگه شماره 1 [5]
• برگه شماره 2 [5]
• برگه شماره 3 [5]
• برگه شماره 4 [5]
• برگه شماره 5 [4]
وبلاگ غول آباد جايي است براي چاپ روزمره نويسي هايي درباره يزد و وبسايت غول آباد. شما هم نكويي كنيد و گزارش ها، ديده ها، پيشنهاد ها، پيش بيني ها، گلايه ها و هر چيز ديگري كه دلتان مي خواهد درباره سرزمين يزد بگوييد را براي چاپ در اينجا با نام خود به ما بفرستيد.