en fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa en fa
از میان این همه شاعر و نویسنده چطور فروغ را براى ساختن فیلم و نوشتن كتاب انتخاب كردید؟
كتاب‏هاى دیگرى كه درباره فروغ وجود داشت به درد تحقیق تان خورد؟
شاید من تمام كتاب‏هایى را كه درباره فروغ در بازار وجود داشت، خواندم و هر چه بیش تر مى‏خواندم احساس مى‏كردم خلأهاى بیشترى درباره زندگى این آدم وجود دارد. ضمن این كه به جرأت مى‏توانم بگویم از میان تمام كتاب‏هایى كه درباره فروغ نوشته شده فقط دو سه نمونه معتبر وجود دارد و مى‏توان ثابت كرد كه بقیه آن ها همه از روى هم نوشته شده‏اند.
حالا فكر مى‏كنید با كتاب «آیه هاى آه » خلأهایى كه درباره فروغ وجود داشت پر شده است؟
نه به طور كامل. ولى باید بگویم این كامل‏ترین منبع اطلاعاتى است كه درباره فروغ وجود دارد. مثلاً تصویرى كه از فروغ در ذهن همه وجود داشت یك شاعر رمانتیك بود كه اصلاً از سیاست و مسائل اجتماعى كه رنگ سیاسى دارد دور است ولى در این كتاب براى اولین بار درباره فعالیت‏هاى سیاسى فروغ مطالبى نوشته شده است.
تحقیقات تان را از كجا شروع كردید؟
در مرحله اول از آدم‏هایى كه از نزدیكان فروغ بودند و با او آشنایى داشتند شروع كردیم و در كنار آن از تعداد صاحبنظران دیگرى هم كه درباره فروغ اطلاعاتى داشتند، استفاده كردیم اما به دلایلى، چه در فیلم و چه در كتاب قسمتى از این اطلاعات را حذف كردیم.
تحقیقات شما براى رسیدن به نتیجه چه قدر طول كشید؟
حدود شش سال. تا اینكه بالاخره احساس كردم مى‏شود نتیجه تحقیقات را ارائه داد. اگرچه كه من در نتیجه آن ها را به صورت كتاب منتشر كرده‏ام اما قسمت اعظمى از منابع اطلاعاتى، تصویرى بود. مثل تعداد عكس‏هایى كه هیچ كجاى دیگر از فروغ دیده نشده است و به همین خاطر تصمیم گرفتم آن را به فیلم هم تبدیل كنم.
فروغ بعد از وجهه ادبى‏اش به عنوان مستندساز شناخته شده است. چرا از میان آدم‏هاى انتخاب شده براى گفت‏وگو، تعداد مستدسازان كم است؟
این كتاب را مى‏شد اصلاً با گفت‏وگوهاى دیگرى منتشر كرد. اما به خاطر همان معیارى كه براى انتخاب آدم‏ها در نظر گرفته بودیم، تقریباً هیچ مستندساز شاخصى كه با فروغ آشنایى نزدیكى هم داشته باشد، وجود نداشت. البته قرار بود فیلم دیگرى هم ساخته شود با آدم‏هاى صاحبنظرى كه با فروغ آشنایى نزدیكى نداشته‏اند مثل عطاءالله مهاجرانى، عباس كیارستمى و محسن مخملباف ولى به دلایل مالى این قضیه متوقف شد.
شما در مقدمه كتاب نوشته‏اید كه سعى مى‏كنید از كتاب‏سازى پرهیز كنید. به نظرتان متن پیاده شده مصاحبه هاى تصویرى كه در فیلم‏هاست، خودش نوعى كتاب‏سازى نیست؟
فكر مى‏كنم چیزى كه بیش تر به عنوان كتاب‏سازى مطرح شده، سفارش مطلب درباره موضوع خاصى به چند نفر است كه زحمت زیادى هم ندارد. اما ما براى گرفتن این گفت‏وگوها خیلى دچار مشكل شدیم. ضمن این كه فیلم‏ها هم به نوعى متن خلاصه شده گفت‏وگوها هستند. شاید این كتاب اصلاً ده سال دیگر به نظر خنثى بیاید. به نظر من اصولاً هر چیزى را كه به فروغ مربوط مى‏شود، تا جایى كه شخصیت كس دیگرى را خدشه‏دار نكند، باید گفت.