fa fa fa fa fa fa ar ar fa fa fa fa fa fa ar fa fa fa fa fa fa ar fa fa ar fa arz arz ar fa fa fa arz fa ar fa fa fa ar fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fr fa fa fa fa fa fa en fa ar fa en fa en arz fa ar ar ar ar ca ca oc arz sv fa fa arz ar it oc oc it fa fr arz ar fa ar sd it da ca it fa de arz fa arz fa ar ar sd nds nds it arz de ar fa ar ar ar it ca oc pl fa fr arz fa ar ar ar da da it ar fr ar arz fa ar ar sd de de it arz fr arz fa fa ar ar ar ca de it arz sv arz fa ar ar it en en de fa en arz fa ar en sd sl sl als fa fr arz arz fa ar ar it als sl it fa en fa fa ar ar ar oc oc it fa ja arz fa fa ar ar sd de en it fa fr arz arz arz fa ar arz it oc oc it fa de ar en ar fa it oc it it fa fr fa fa fa arz it fr it it fa es arz fa ar arz it als als oc fa nb arz fa fa fa ar it als als it fa fr fa ar ar fa ar fa sd als als it fa de arz fa fa ar fa it als als it fa en arz arz mzn ar ar it zh zh it fa fa fa fa ar fa ar fa fa fa fa fa fa fa ar fa fa fa fa arz fa arz fa fa fa ar fa fa fa fa fa fa fa arz arz fa fa fa ar fa fa fa fa fa ar fa ar ar fa ar fa ar ar ar ar fa fa ar fa ar ar ar fa ar fa ar ar ar ar ar ar ar ar ar ar ar fa fa fa fa fa arz ar ar ar ar ar arz ar ar ar ar fa fa fa fa ar fa fa ar fa ar fa fa sd fa ar ar fa fa arz en fa fa fa en fa ar en ar fa en fa fa en ar es fa en ar en ar en ar en fa en ar ar en fa en fa en ar en ar en ar en ar en fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa fa ar fa fa fa fa en en en en
ميهمان گرامي، به غول آباد خوش آمديد! | ايميل: گذر واژه: مرا به ياد بسپار براي يك ماه: وارد شدن: | قلعه
[ برگه نخست ] [ تاريخ يزد (2) ] [ فرهنگ يزد (6) ] [ بزرگان يزد (1) ]
مدارس و كتاب خانه هاي ساخته شده در يزد در سده هشتم هجري قمري
واژگان كليدي: يزد، آل مظفر، اتابكان يزد، سيد ركن الدين، سيد شمس الدين، جامع الخيرات، فرهنگ و آموزش در يزد، مدرسه، كتاب خانه.
نوشتار: تاريخچه مدرسه و كتاب خانه
ايميل نويسنده: fdanesh2010 [@t] yahoo [d0t] com
تاريخ دريافت مقاله: 2 آذر 1392
۞ 4- كتاب خانه هاي يزد
۞ 4-1- كتاب خانه مدرسه ضيائيه شهرستان
۞ 4-2- كتاب خانه مدرسه كماليه
۞ 4-3- كتاب خانه مدرسه ركنيه
۞ 4-4- كتاب خانه مدرسه حسينيان
۞ 4-5- كتاب خانه مدرسه شمسيه
۞ 4-6- كتاب خانه مدرسه اصيليه دهوك
۞ 4-7- كتاب خانه مدرسه غياثيه چهار منار
۞ 4-9- كتاب خانه مدرسه خواجه ابو المعالي
گاه مدارس در قديم يك مجموعه كامل آموزشي و خدماتي بوده اند و از بخش هايي مانند مسجد، مدرسه، گنبد خانه، دار الكتب، دار الشفا، بيت الادويه، حمام، باغ و ... تشكيل مي شده اند.
كليد واژه ها: يزد، آل مظفر، اتابكان يزد، سيد ركن الدين، سيد شمس الدين، جامع الخيرات، فرهنگ و آموزش در يزد، مدرسه، كتاب خانه.
در دوران مورد بحث، يعني قرن هشتم هجري، منطقه يزد از جمله پناهگاه هايي بود كه همانند نواحي غربي و جنوبي كشور، كمتر دستخوش آشوب ها و حملات قرار گرفت. (12) ۞
همان طور كه در منابع اشاره شده است، در سده هشتم هجري، حدود 21 مدرسه در يزد ساخته شده است كه خود نشان از رونق مراكز علمي در اين دوره دارد. در جدول پايين نام هر يك از اين مدارس و باني و تاريخ ساخت آن ها آورده شده است.
(محله فهادان، جنب بقعه دوازده امام)
ضياء الدين حسين رضي
(عالم و عارف و داماد مير ركن الدين)
پابرجا: مدرسه ضياييه يا زندان اسكندر
امير زاده اسكندر بن عمر شيخ
(امير زاده تيموري و فروانرواي اصفهان)
ويران بوده در اواخر سده 11
(محله و ميدان وقت و ساعت)
خواجه رشيد الدين فضل الله همداني
(وزير ايلخاني و مورخ و پزشك نامور)
ويران بوده در اواخر سده 11
(محله شاه ابو القاسم)
خواجه كمال الدين ابو المعالي بن برهان الدين
(مستوفي و پسر وزير امير مبارز الدين محمد)
مدرسه غياثيه سر ريگ
(سر ريگ؟ شايد محله مصلا)
امير غياث الدين علي عقيلي
ويران بوده در اواخر سده 9 و نابود بوده در اواخر سده 11
(محله و ميدان وقت و ساعت)
سيد ركن الدين محمد حسيني قاضي
(قاضي، خير، رياضي دان و منجم)
پابرجا: بقعه سيد ركن الدين
(محله بكشاه، دروازه مالمير)
امير شرف الدين حسيني
(پدر امير معين الدين قاضي القضاة)
پابرجا: حسينيه يا گنبد هشت و يا مدرسه حسينيان
(محله چهار منار، حوض ملتكيه)
سيد شمس الدين محمد حسيني
(پسر مير ركن الدين، داماد خواجه رشيد الدين و درباري ايلخاني)
پابرجا: بقعه سيد شمس الدين
(محله در مدرسه؟ شايد محله لرد كيوان يا دروازه شاهي)
خواجه عبد القادر بن محمد بن سديد اشكذري
(مستوفي، حساب دان و حسابدار دربار ايلخاني)
گم شده و بي نشان از اواخر سده 11
(دهوك؟ شايد محله امير چقماق)
اصيل الدين محمد بن مظفر عقيلي
سيل برده بوده در اواخر سده 9 و نابود بوده در اواخر سده 11
مدرسه شهاب الدين طراز
(محله شاه ابو القاسم)
خواجه شهاب الدين قاسم طراز
خراب بوده در اواخر سده 11 و شايد پابرجا: مسجد شاه ابو القاسم يا مسجد شهاب الدين قاسم طراز
مدرسه غياثيه چهار منار
(چهار منار، سر كوچه پهروك؟ كنار مسيل)
امير غياث الدين علي يزدي
(وزير شاه ابو اسحاق اينجو)
خراب بوده در اواخر سده 11 و شايد پابرجا: بقعه شاه سيد رضا
(محله در مدرسه؟ شايد محله لرد كيوان يا دروازه شاهي)
محمود بن قاسم بن سعيد مير آخور
(مير آخور امير مبارز الدين محمد)
نيمه خرابه بوده از اواخر سده 9 و ويران بوده در اواخر سده 11
بقعه صاعديه و مريميه
(محله مخزن، دروازه مالمير)
خواجه ركن الدين صاعد
(وزير دانشمند امير مبارز الدين محمد و شاه شجاع)
ويران بوده در اواخر سده 11
مدرسه غياثيه گنبد شيخ كبير
امير غياث الدين محمود بن قطب الدين سليمان شاه
(خير، پسر وزير شاه شجاع، مشاور و بعد معاند دربار)
گم شده و بي نشان از اواخر سده 9
(سر آب نو؟ محله شيخداد، جنب بقعه شيخ داد)
(دختر امير مبارز الدين محمد، عروس خواجه رشيد الدين و بعد ها زن سلطان محمد خدا بنده)
(جنب مدرسه و خانقاه امير مبارز الدين محمد؟)
نصرت الدين شاه يحيي
(پسر شاه مظفر و نوه امير مبارز الدين محمد و حاكم مظفري يزد)
اثر كمي از آن مانده بوده در اواخر سده 11
(جنب دولت خانه شاه يحيي؟)
گمنام و خراب بوده در اواخر سده 11
مدرسه خواجه ابو المعالي
(محله ابو المعالي، جنب مدرسه نظاميه؟)
خواجه حاجي ابو المعالي
(مردي خير در نهايت تمول و كمال اعتبار)
ويران بوده در اواخر سده 11 و بازسازي: دبستان طاهري
مدرسه قطبيه حاجي عماد
(محله در مدرسه؟ شايد محله لرد كيوان يا دروازه شاهي، باب قطريان يا درب شاهي؟ كوچه باغ كردك؟ كوچه حاجي عماد؟)
قطب الدين محمد بن حاجي عماد الدين
(فرزند يكي از علماي بزرگ دين)
بي رونق و مشرف بر خرابي بوده در اواخر سده 11
مدرسه ضيائيه سر پلك
خواجه ضياء الدين محمد داديان
سيل برده بوده و نيمه خرابه در اواخر سده 9 و شايد پابرجا: گنبد خانه بازارچه سر پلك
جدول و فهرست مدارس و كتاب خانه هاي ساخته شده در يزد در سده 8 هجري قمري.
در ستون كتاب خانه، اسناد كتاب خانه دار بودن آن مدرسه نوشته شده و مراد از جعفري، تاريخ يزد، مراد از كاتب، تاريخ جديد يزد، مراد از حسيني، جامع الخيرات و مراد از ديگران، پژوهشگران معاصر است. همچنين در ستون زمان، تاريخ ساخته شدن و به پايان رسيدن هر مدرسه به تقويم هجري قمري در سه سطر ذكر شده كه سطر اول از جعفري، سطر دوم از كاتب و سطر سوم از ديگران است. تاريخ درشت تر گويا درست تر و مبناي ترتيب اين جدول است. منظور از پابرجا بودن در ستون سرنوشت، باقي ماندن اثر و نشاني از آن مدارس است، كه البته معمولاً بخش بازمانده، گنبد خانه يا بقعه باني است.
ممكن است در تواريخ به مدارس ديگري مربوط به همين دوره نيز اشاره كوتاهي شده باشد ولي در اين فهرست نيامده باشد.
4- كتاب خانه هاي يزد ۩
كتاب خانه ها يا دار الكتب ها معمولاً از اجزاي وابسته به مدارس بودند كه در پي حمله «مغولان»، آن ها نيز مانند بسياري از بنا هاي خيريه و عمومي ديگر، دستخوش حريق و ويراني گرديدند. ويرانگري هاي «مغولان» چنان وحشتناك بود كه علاوه بر چپاول و نابودي شهر ها، كتاب خانه ها نيز كه حاوي كتب بي شمار علمي بود، به آتش كشيده شد؛ از جمله، «كتاب خانه بزرگ ساوه» كه «ياقوت حموي» آن را از حيث وجود كتب مختلف، بي نظير دانسته است. (13) ۞
اما با شكل گيري «حكومت ايلخاني»، روند ساخت و ساز بنا هاي علمي رشد چشمگيري يافت. از جمله مي توان به «كتاب خانه مراغه»، كتاب خانه خاندان «جويني» -شمس الدين محمد و عطا ملك جويني- و «كتاب خانه ربع رشيدي» در «تبريز» اشاره كرد. (14) ۞
در تواريخ يزد، اولين اشاره درباره ساخت كتاب خانه را «جعفري» در كتاب خود ارايه داده و از ساخت كتاب خانه اي متصل به «مسجد جامع قديم» در «محله دَر دِه» در اوايل سده ششم هجري و در «دوره آل كاكويه» سخن گفته است. «جعفري» درباره «مسجد جامع قديم» كه از بنا هاي پيشين و زير مجموعه «مسجد جامع كبير يزد» است نوشته است: "آن مسجد از استحداث «گرشاسب بن علي بن فرامرز علاء الدوله» است ... و كتاب خانه و جماعت خانه و غرفه هاي نيكو دارد." (15) ۞ «كتاب خانه مسجد جامع قديم» داراي در هاي بزرگ و عالي بوده (16) ۞ و آب «قنات زارچ» در زير آن جاري و در دسترس بوده است. (17) ۞ اما در منابع درباره فعاليت هاي اين كتاب خانه اطلاع قابل توجهي نيامده است.
نمودار تاريخي سال آغاز به كار مدارس و كتاب خانه هاي يزد در قرن هشتم هجري قمري.
به قدري شمار ساخت مسجد و مدرسه و خانقاه در اين مدت زياد بوده كه به قول «عبد الحسين آيتي» -تاريخ نگار- انگار مردم يزد هيچ گف و كار ديگري در اين دوران به غير از درس و علم نداشته اند. در مدارس يزد تمام علوم روز تدريس و تحصيل مي شده است. به راستي كه لقب «دار العلم» برازنده اين ديار است.
به نظر مي رسد با رواج مدارس در پايان قرن ششم هجري به بعد، دو اصل مهم يعني تاسيس كتاب خانه در مدارس و تهيه كتاب براي آن ها مد نظر بانيان و واقفان قرار مي گيرد. به هر رو، گسترش مدرسه سازي به خودي خود مستلزم توسعه كتاب خانه ها نيز بوده است. اين كتاب خانه ها عموماً با هزينه خيران و صاحب منصبان ساخته و تجهيز مي شدند.
كار اصلي كتاب خانه ها يا كتب خانه ها در يزد مانند نمونه هاي مشابه، نگهداري، تكثير و تهيه كتاب و به امانت دادن آن ها بود. «سيد ركن الدين» در «جامع الخيرات» درباره حفظ كتاب هاي كتاب خانه خود آورده است: "خازن (18) ۞ بايد امين و متدين براي حفظ كتب موجود باشد و مواظب دخول و خروج در موقع نياز به آن ها باشد." (19) ۞
درباره شناسايي كتاب خانه ها در زمان مورد بحث، با توجه به سكوت متون تاريخي، محدوديت هايي وجود دارد. البته نظر به گسترش موقوفات و مدارس از يك طرف و كثرت شمار رجال علمي از طرف ديگر، مي توان پنداشت كه تعداد كتاب خانه ها از اين رقم كه در منابع ذكر شده و ما در جدول بالا آورده ايم، بيشتر باشد.
هر چند، هر يك از مدارس ساخته شده در اين سده مي توانستند كتاب خانه هم داشته باشند، اما در جدول بالا، تنها مدارسي كه با سندي قوي و يا ضعيف مي توان گفت داراي كتاب خانه بوده اند، مشخص شده اند. در دنباله، با توجه به محدوديت هاي سندي، اين كتاب خانه ها را همان طور كه منابع اجازه مي دهند، معرفي مي نماييم.
نماي داخلي و گنبد «مدرسه ضيائيه» نامور به «زندان اسكندر».
اين مدرسه را «ضياء الدين حسين رضي» پايه گذاشت و فرزندانش كه نوه دختري «مير ركن الدين» هم بودند به پايان بردند. يكي از اين فرزندان به نام «مجد الدين»، بعد ها قاضي عادل يزد شد و درسش در اين مدرسه بسيار پررونق گشت چنان چه از معادن درس و فتواي زمان بود.
برخي از بخش هاي اين مدرسه عبارت بودند از: درگاه بلند با دو مناره، قبه، زاويه، مدرسه، دو آب جاري، باغ مشجر، كتاب خانه، خانه هاي بادگيردار و حمام.
4-1- كتاب خانه مدرسه ضيائيه شهرستان ۩
اين كتاب خانه ظاهراً جزء مجموعه ساختمان «مدرسه ضيائيه» بوده كه به دست «مولانا ضياء الدين حسين رضي» ساخته شده است. اطلاعات تاريخي درباره اين كتاب خانه منحصر به گفته هاي «جعفري» است كه گفته: "مدرسه مروّح (20) ۞ عالي است و ... كتب خانه نيكو دارد." (21) ۞ وي جز اين جمله اطلاع ديگري درباره اين كتاب خانه به دست نداده است.
4-2- كتاب خانه مدرسه كماليه ۩
در اين مدرسه علاوه بر كتاب خانه، دارو خانه يا بيت الادويه و دار الشفا و گرمابه هم براي طلاب علوم ساخته شده بوده است. بناي مدرسه و كتاب خانه آن با كاشي نقاشي شده مزين بوده و براي اداره امورش، موقوفات بسياري بر آن وقف كرده بودند. (22) ۞
4-3- كتاب خانه مدرسه ركنيه ۩
«كتاب خانه ركنيه» از بزرگ ترين و كامل ترين كتاب خانه هاي يزد به شمار مي رفت. كتاب هاي اين كتاب خانه كه بالغ بر 3000 عنوان نسخه بوده، علاوه بر موضوعات ديني، حاوي موضوعات رياضيات، طب و ادبيات نيز بوده است و استفاده عموم مردم نيز از آن ممكن بوده است. (23) ۞
همان طور كه گفته شده، كتاب خانه ها عموماً وابسته به مدارس بودند و «مدرسه ركنيه» كه به «ام البقاع مدارس يزد» معروف است، داراي وقفيات زيادي بود. «جامع الخيرات» در ذيل «دار الكُتب مدرسه ركنيه»، علاوه بر شرح وظايف كتابداران اشاره دارد كه خازن يا همان متصدي كتاب ها، ملزم بوده كه از امانت دادن كتاب به كسي كه مي خواهد كتاب را از شهر يا نواحي اطراف بيرون ببرد اجتناب كند و اگر كسي بخواهد كتابي براي مطالعه امانت بگيرد، بايستي مبلغي يا شيئي معادل پول كتاب به وديعه يا گرو بگذارد. خازن، سالانه به ميزان 500 من غله دريافت مي كرده است. (24) ۞
در زمان مورد بحث، اين شغل در اختيار «امير فخر الدين مبارك شاه» بوده است. در وقف نامه ذكر شده كه اين سِمت پس از وي به اولاد ذكورش منتقل شود. لازم به ذكر است، مرمت و تعمير كتب كتاب خانه نيز از موارد مهمي بوده كه ساليانه مبلغ 50 دينار به آن اختصاص مي يافته است. (25) ۞
4-4- كتاب خانه مدرسه حسينيان ۩
«كتاب خانه حسينيان» را مي توان كتاب خانه اي تخصصي در زمينه فقه و اصول شيعه دانست؛ زيرا صرفاً كتاب هايي با اين مضامين در آن نگهداري مي شده است. (26) ۞
4-5- كتاب خانه مدرسه شمسيه ۩
«كتاب خانه شمسيه» به پشتوانه موقوفات گسترده «مدرسه شمسيه» ظاهراً بايد كتاب خانه اي غني و فعال بوده باشد. در «وقف نامه جامع الخيرات» تنها به ذكر نام كتاب خانه بسنده شده و از جزئيات آن اعم از موضوعات كُتب، ميزان عايدات، مخارج نگهداري و مقرري هر يك از متصديان اطلاع خاصي به ميان نيامده است. (27) ۞
4-6- كتاب خانه مدرسه اصيليه دهوك ۩
اين مدرسه يكي از مدارس رفيع يزد بوده و علاوه بر كتاب خانه و كاروانسرا، مسجدي نيز به آن منضم بوده است. اين مدرسه علاوه بر كاروانسرا، موقوفات ديگري هم داشته و در سالياني دراز مجمع طلاب علوم بوده است. (28) ۞
4-7- كتاب خانه مدرسه غياثيه چهار منار ۩
كتاب خانه اين مدرسه كه در سر «كوچه پهروك» در «چهار منار» واقع بوده از كتاب خانه هاي قابل ذكر يزد است. در «جامع الخيرات» از آن مدرسه و دار السياده و دار الكتب آن ذكري شده است. (29) ۞
4-8- كتاب خانه مدرسه مير آخوريه ۩
«كتاب خانه مير آخوريه» وقف طلاب علوم ديني بوده است. از همين رو مي توان حدس زد عمده موضوعات كتاب هاي اين كتاب خانه مي بايست علوم ديني و ادبي باشد. (30) ۞
4-9- كتاب خانه مدرسه خواجه ابو المعالي ۩
اين مدرسه كه نزديك «مدرسه نظاميه» بوده، علاوه بر كتاب خانه، براي آسايش طلاب مقيم مدرسه، گرمابه اي نيز داشته است. (31) ۞
نقشه پراكنش برخي از مدارس و كتاب خانه هاي ساخته شده در يزد در قرن هشتم هجري قمري. مكان مدرسه هاي قرمز، دقيق و مكان مدارس با نشانه هاي آبي گمانه اي است. مدارسي هم هستند كه روي نقشه نيامده اند، چرا كه مكانشان براي ما شناختني نيست.
5- پايان سخن ۩
«اتابكان يزد» در موقع حمله «مغول» با قبول سيادت آنان توانستند حكومت خود را حفظ نمايند. از آن پس تقريباً براي هميشه، حكام، بزرگان و سادات اين سرزمين سعي در حفظ مناسبات دوستانه با «ايلخانان» داشتند. بنابراين «اتابكان» به جلب حمايت دانشمندان و طالبان علم روي آورده و آن را از مهم ترين افتخارات و پشتوانه هاي خود قلمداد كردند.
«آل مظفر» نيز پس از قدرت گيري، همان سياست را در پيش گرفت و از لحاظ فرهنگي به چنان اعتلايي رسيد كه مي توان آن را از قدرتمند ترين و شكوفا ترين حكومت هاي تاريخ ميانه ايران محسوب كرد.
البته در بررسي مراكز علمي يزد در سده هاي هفتم و هشتم هجري، نبايد از حسن توجه و رسيدگي هاي «خواجه رشيد الدين فضل الله» به احوال اين منطقه غافل بود. او علاوه بر اين كه در جواني سفري به يزد داشته و در علم طب از محضر «شرف الدين علي» و «شمس الدين رضي» كسب علم كرده است، پيوند خويشاوندي اي كه با «خاندان ركنيه» برقرار كرد، پيوستگي او را با يزد قوي نمود.
شايد ورود «سيد شمس الدين» به دربار «ايلخاني» به عنوان داماد «خواجه رشيد الدين» موجبات حمايت از «خاندان ركنيه» در احداث بنا هاي عام المنفعه خاصه مراكز علمي آموزشي را فراهم ساخت؛ مراكزي كه در حكم يك مجموعه آموزشي رشد يافته و به عنوان يك نهاد دانشگاهي تلقي مي گردد.
گر چه منابع محلي درباره نام اين مراكز علمي، موقوفات و نظام اداري و تربيتي آن ها كمتر سخن به ميان آورده اند، اما ذكر ساخت 21 مدرسه و 9 كتاب خانه در سده هشتم هجري، حكايت از رونق علم در آن دوران دارد.
(1) ۩ مدارس نظاميه؛ نور الله كسايي؛ صص 115 و 116
(2) ۩ جامع التواريخ؛ رشيد الدين فضل الله همداني؛ جلد 2؛ صص 1024 و 1098
(3) ۩ = خانقاه
(4) ۩ معيد (/mo.Id/)= اعاده كننده؛ تكرار كننده؛ بازگرداننده؛ نايب مدرس در مدارس قديم؛ كسي كه در غياب و يا پس از شيخ، درس را شرح مي دهد و تكرار مي كند تا شاگردان بياموزند؛ معادل دستيار امروزي.
(5) ۩ تاريخ حبيب السير؛ غياث الدين بن همام الدين الحسيني خواندمير؛ جلد 3؛ ص 188
(6) ۩ مراكز علمي ايران در دوره ايلخانان؛ پروين تركمني آذر؛ ص 17
(7) ۩ مطلع سعدين و مجمع البحرين؛ كمال الدين عبد الرزاق سمرقندي؛ ص 948
(8) ۩ تاريخ حبيب السير؛ غياث الدين بن همام الدين الحسيني خواندمير؛ جلد 3؛ ص 197
(9) ۩ تاريخ ادبيات ايران؛ ذبيح الله صفا؛ جلد 3؛ ص 205
(10) ۩ تاريخ يزد؛ جعفر بن محمد بن حسن جعفري؛ صص 60 و 61 | تاريخ جديد يزد؛ احمد كاتب يزدي؛ صص 20 و 21
(11) ۩ اتابكان يزد، خاندان وردانروز؛ حميد افضلي؛ ص 150
(12) ۩ تاريخ آموزش و پرورش در روزگار فرمانروايي مغولان و تيموريان؛ امير نعمتي ليمايي؛ ص 85
(13) ۩ معجم البلدان؛ ياقوت حموي؛ جلد 3؛ ص 24
(14) ۩ سيري در كتاب خانه هاي اسلامي؛ نقيب نقوي؛ صص 163 تا 168
(15) ۩ تاريخ يزد؛ جعفر بن محمد بن حسن جعفري؛ ص 74
(16) ۩ تاريخ جديد يزد؛ احمد كاتب يزدي؛ ص 114
(17) ۩ تاريخ يزد؛ جعفر بن محمد بن حسن جعفري؛ ص 21
(18) ۩ = نگهبان، تحويل دار، خزانه چي، خزينه دار، در اينجا كتابدار
(19) ۩ جامع الخيرات؛ سيد ركن الدين محمد حسيني يزدي؛ ص 28
(20) ۩ = راحتي بخش، خوشي دهنده، آسايش دهند، خوشبوي شده، باروح
(21) ۩ تاريخ يزد؛ جعفر بن محمد بن حسن جعفري؛ ص 93
(22) ۩ يزد، يادگار تاريخ؛ حسين مسرت؛ ص 543
(23) ۩ تاريخ جديد يزد؛ احمد كاتب يزدي؛ ص 125 | جامع مفيدي؛ محمد مفيد مستوفي بافقي؛ جلد 1؛ ص 89
(24) ۩ جامع الخيرات؛ سيد ركن الدين محمد حسيني يزدي؛ ص 28
(25) ۩ جامع الخيرات؛ سيد ركن الدين محمد حسيني يزدي؛ ص 109
(26) ۩ يزد، يادگار تاريخ؛ حسين مسرت؛ ص 540
(27) ۩ جامع الخيرات؛ سيد ركن الدين محمد حسيني يزدي؛ ص 193
(28) ۩ يزد، يادگار تاريخ؛ حسين مسرت؛ ص 545
(29) ۩ يزد، يادگار تاريخ؛ حسين مسرت؛ ص 541
(30) ۩ يزد، يادگار تاريخ؛ حسين مسرت؛ ص 540
(31) ۩ يزد، يادگار تاريخ؛ حسين مسرت؛ ص 544
(1) افشار، ايرج؛ يادگار هاي يزد، جلد 2، چاپ دوم؛ تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، 1374
(2) افضلي، حميد؛ اتابكان يزد (خاندان وردانروز)؛ پايان نامه كارشناسي ارشد تاريخ؛ استاد راهنما حسين ميرجعفري؛ دانشگاه آزاد اسلامي واحد نجف آباد؛ 1375
(3) تركمني آذر، پروين؛ مراكز علمي ايران در دوره ايلخانان؛ تاريخ اسلام، ش 29، 1386
(4) جعفري، جعفر بن محمد بن حسن؛ تاريخ يزد؛ تصحيح ايرج افشار؛ تهران، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1338
(5) حسيني يزدي، سيد ركن الدين محمد؛ جامع الخيرات؛ تصحيح تقي دانش پژوه و ايرج افشار؛ تهران، فرهنگ ايران زمين، 1341
(6) حموي، ياقوت؛ معجم البلدان؛ بيروت، دارصار، 1957م
(7) خواندمير، غياث الدين بن همام الدين الحسيني؛ تاريخ حبيب السير، جلد 3؛ زيرنظر دبيرسياقي؛ تهران، خيام، 1333
(8) سمرقندي، كمال الدين عبد الرزاق؛ مطلع سعدين و مجمع البحرين؛ تصحيح عبد الحسين نوايي؛ تهران، مطالعات و تحقيقات فرهنگي، 1353 و 1372
(9) صفا، ذبيح الله؛ تاريخ ادبيات ايران، جلد 3؛ تهران، فردوسي، 1369 و ابن سينا، 1341
(10) فضل الله همداني، رشيد الدين؛ جامع التواريخ؛ تصحيح محمد روشن ومصطفي موسوي؛ تهران، البرز، 1373
(11) كاتب يزدي، احمد؛ تاريخ جديد يزد؛ به كوشش ايرج افشار؛ تهران، ابن سينا، 1345 و انتشارات فرهنگ ايران زمين، 1357
(12) كاظميني، ميرزا محمد؛ دانش نامه مشاهير يزد، ويرايش دوم؛ يزد، بنياد فرهنگي پژوهشي ريحانة الرسول، 1382
(13) كسايي، نور الله؛ مدارس نظاميه؛ تهران، اميركبير، 1363
(14) مستوفي بافقي، محمد مفيد؛ جامع مفيدي، جلد3 ؛ به كوشش ايرج افشار؛ تهران، انجمن آثار ملي ايران، 1342و 1340
(15) مستوفي بافقي، محمد مفيد؛ جامع مفيدي، جلد 1؛ به كوشش ايرج افشار؛ تهران، اسدي، 1342
(16) مسرت، حسين؛ يزد يادگار تاريخ؛ يزد، انجمن كتاب خانه هاي عمومي استان يزد، 1376
(17) نعمتي ليمايي، امير؛ تاريخ آموزش و پرورش در روزگار فرمانروايي مغولان و تيموريان؛ سبزوار، انتشارات اميد مهر، 1385
(18) نقوي، نقيب؛ سيري در كتاب خانه هاي اسلامي؛ مشهد، كتاب خانه مركزي دانشگاه مشهد، بي تا
امتياز شما به اين مقاله چيست؟
ديدگاه شما درباره اين مقاله چيست؟
* اين متن را رونويسي كنيد 0967250:
فرستادن خصوصي: | برو:
ديدگاه هاي خوانندگان درباره اين مقاله:
11 ديدگاه واپسين از 11 ديدگاه
مخصوصا نقشه و نمودار :)
بسيار عالي و جامع بود، از نويسنده آن بسيار يپاسگزاريم همچنين از غول آباد براي انتخاب چنين مقاله اي تشكر مي كنيم . خصوصا عكس قديمي مدرسه ركنبه بسار برايم جالب بود.