kk kk ilo kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk en en kk ru kk en kk fr kk fr kk fr kk ro kk ro kk fr kk fr kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk en en
Қызылорда облыстық мұрағатындағы Кейкі батыр туралы деректер
ä å æ ð ë
Халықаралық деңгейде 2017 жылы ашылатын көрме орталықтары мен музейлер (ФОТО)
KAZMUSEUM.KZ сайты Тұңғыш Президент қорының сыйлығымен марапатталды (ФОТО)
Музей қызметкерлеріне арналған стипендиялар ұсынады
Қызылорда облыстық мұрағатындағы Кейкі батыр туралы деректер
Сейсенбі, 11 Қазан 2016 03:48
Бейсенбі күні ел тарихына қатысты үлкен бір оқиға өтті. Астанаға Ресейден Кейкі батырдың бас сүйегі әкелінді. Бұған дейін  белгілі болғандай, Ресей мен Қазақстан Үкімет басшыларының кездесуі барысында Қазақстандағы ұлт-азаттық көтерілісінің белгілі көсемінің бас сүйегін елге қайтару жөнінде уағдаластыққа қол жеткізілген болатын. Біз осы тарихи оқиғаға байланысты бүгін ұлт еркіндігі жолында жан қиған ер жайлы мақаланы ұсынып отырмыз.
1914 жылы адамзат тарихында бұрын болмаған бірінші дүниежүзілік соғыс басталып кетеді. Ресей империясының соғысқа кірісуі қазақ еліне ауыр қасірет әкелді. Соғыс жылдарында салықтардың мөлшері тым ұлғайтылады. Шаңырақ алымы 4 сомнан 8 сомға дейін көбейтілді. Мысалы, Ақмола облысында оброктік алым 1914 жылғы 845807 сомнан 1917 жылы 2553227 сомға дейін, ал шаңырақ алы­мы 600537 сомнан 1002069 сомға дейін кө­бейді.
Соғысқа алынғандардың отбасыларына көмек түрінде еңбек міндеткерлігі енгізілді, яғни қазақтар жұмыс күші ретінде қоныс аударушылар деревнясында жер жыртып, тұқым себуге және өнім жинауға тиіс болды. Соғыс жылдарында егіс көлемі, мал саны азайды. 1913 жылдан 1915 жылға дейін бір ғана Торғай облысында егіс көлемі 57 мың десятинаға, ал мал саны 260 мыңға кеміп кетті.
Патша әкімшілігі шовинистік ұрандар тастап, әдейі ұлтаралық араздықты тұтатты, қоныс аударған тұрғындардың үстем тобын, яғни колонистерді  қаруландырды. Мысалы, 1916 және 1917 жылдарда ок­руг әскерлері командашысының бұй­рығы бойынша Семей облысына – 6000, Сырда­рия облысына 1770 винтовка босатылды.
1919 жылы 13 мамырда Торғай ояздық соғыс комиссары  Аманкелді батыр өлтіріл­геннен кейін Кейкі қудалауға ұшырап, Ұлытау, Қарақұмға  бой тасалауға мәжбүр болды. Бұл сүргін Торғайда Кеңес өкіметі орнағаннан кейін де толастамады.
Кейбір деректерде Кейкі батырды 1921 жылы қаза болды дейді. Әйтсе де, Қызылода облыстық мұрағатындағы  (1-қор, 4-тізімдеме, 64-бет) құжатта 1922 жылы Кейкі батыр тірі болғандығы анық айтылады.
Батырды қызылдар 1923 жылғы 29 наурызда қараша үйде демалып жатқан жерінде қоршап алып, атып өлтіреді. Оқ батырдың қақ маңдайынан тиген. Қызыл әскерлер мергеннің екі қолы мен басын кесіп алып, басын бір ай бойы Торғай қаласының орталық алаңына сырыққа шаншып қойған.
1926 жылы Қазақстан астанасы Орын­бордан Қызылордаға ауысып жатқан қар­балас шақта, Букинич дейтін ғалым Кейкі батырдың басын алып кетеді де, Санкт-Петербор музейіне сыйға тартады.
Кейкі мергеннің ұрпақтары  Қостанай облысының Аманкелді ауданындағы  Ақтас, Тасты елді мекендерінде тұрады. 1996 жылы батырдың 125 жасқа толуына байланысты ас беріліп, ескерткіш орнатылды. Былтыр Кейкі Көкембайұлының есімімен Арқалық қаласында көше аталды, оған ескерткіш қойылды.
Кейкі батыр және ұлт-азаттық қозға­лысына қатысып, жанқиярлық ерлік көрсет­кен, өмірлерін қиған, қуғын-сүргін көрген басқа да ел перзенттерінің ерліктерін наси­хаттау, есімдерін ұлықтау жас ұрпақты отансүйгіштікке тәрбиелеу ісіне қызмет ететін болады.
Қорқыт ата атындағы ҚМУ «Қорқыттану және өлке тарихы» ғылыми-зерттеу институтының ғылыми қызметкері.
comments powered by HyperComments
Музей мен білім кеңістігінің интеграциясы
Мемлекеттік музей қоры каталогын жүргізудегі көрсеткіштер
Мектеп музейлеріне арналған семинар өтеді
Реэкспозицияға байланысты Ақмола облыстық музейі жабылады
Ұлттық музейдің 5 жылдығына орай конференция өтеді
Ұлттық музей директорының м.а. А.Нұразхан: Өзбекстан халқы биыл «Алтын адам» көрмесін тамашалай алады
«Алтын адамның» ашылу тарихы мен Тәуелсіздіктің символына айналуы
Жезқазған музейі Қаныш Сәтбаевтың қолтаңбасы бар экспонатпен толықты
Теміртаулық қария 80-нен аса жәдігерді музейге тапсырды
Роза Рымбаева қымбат көйлегін музейге өткізді (ФОТО)
Абай музейі: Әйгерімнің қобдишасы табылды
«Қасиетті Қазақстан» орталығы жалпыұлттық деңгейдегі 100 нысанның тізімін ұсынды
Кейкі батырдың бас сүйегін қалпына келтіру жұмыстары аяқталды
«Алтын адамның» ашылу тарихы мен Тәуелсіздіктің символына айналуы
Балбал тас қандай тас?
Ұлттық музей: Қастеев пен Пикассоның көрмесін тамашалауға шақырамыз!
Отырар қорық-музейі Алматыда көрме ұйымдастырды
Орталық музей көпшілікке замандастарға арналған көрмесін ұсынды
Ә.Қастеев атындағы Өнер музейі заманауи суретшілердің арманын орындады
Ұлттық музей суретші Алпысбай Қазығұловтың көрмесін ашты
Тарбағатай ауданындағы Ырғызбай ата кесенесі туристік орынға айналмақ
Ауыл мектебінің мұғалімі сомдаған ескерткіш Қазақстанға танымал болды (ФОТО)
Ұлттық музей Орбұлақ шайқасын еске алды
Ақтөбе облыстық музейінде театр майталманын еске алды
Ұлттық музей директорының м.а. А.Нұразхан: Өзбекстан халқы биыл «Алтын адам» көрмесін тамашалай алады
Османлы мемлекетінің Орта Азиямен байланысына арналған көрме ашылды
Ә.Қастеев атындағы Өнер музейі Түркияда көрме ұйымдастырды (ФОТО)
Түркиялықтар "Алтын адам" көрмесін ықыласпен қарсы алды (ФОТО)
Ұлттық музейде әлемге танымал туындылардың көрмесі ашылады
Музей мен білім кеңістігінің интеграциясы
Мемлекеттік музей қоры каталогын жүргізудегі көрсеткіштер
Қазақстандағы музей ісінің даму үрдісі
Байқаулар, бос орындар, тағылымдамалар
Мектеп музейлеріне арналған семинар өтеді
Ұлттық музейдің 5 жылдығына орай конференция өтеді
Музей саласын қолдауға арналған Kazmuseum.kz қорына үкіметтік сыйақы берілді
Қазақстанға музей ісі туралы заң қажет - маман пікірі
"Музейлер мансабы" - "Парасат майданы" бағдарламасы
"Музейдегі махаббат хикаясы" көпшіліктің көңілінен шықты (ВИДЕО)
Идея авторы Нұрсерік Жолбарыс   © 2014-2016 kazmuseum.kz Қазақстан музейлері
JavaScript is currently disabled.Please enable it for a better experience of Jumi.