ru es fr en ru ru kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en fr
Тапсырыстарды жазбаша аудармаға орындау тәртібі
Бұл жадынама тапсырыстарды жазбаша аудармаға орындаудың бекітілген тәртібі туралы тапсырыс берушілерді ақпараттандыру үшін арналған. Бұл жұмыс көлемін анықтау (мысалы, аударманың нормативті беттерінің көлемі), орындау мерзімдері (шұғыл немесе шұғыл емес тәртіпте), күрделілік және т.б. анықтау секілді сұрақтарды шешудегі түсініксіздіктер мен алуан түрлі көзқарастарға жол бермеуге мүмкіндік береді.
Нормативті өнімділік – жұмыс күндерінде аудармаға тапсырысты орындау кезінде күніне аударылған мәтіннің 10 есептік бетіне дейін.
Есептік бет ережеге сай, бос орындарсыз 1800 белгіге сәйкес келеді.
Күрделілігі – аудармаға тапсырыстың орындалу көп еңбек сіңіруді қажет ететін деңгейі (тар мамандандырылған мәтін, терминдердің молшылығы, түпнұсқа мәтін қол жазба түрінде, нашар сканерленген және т.б.).
Шұғылдығы – жұмыстардың демалыс күндері (сенбі, жексенбі, мереке күндері), сонымен бірге нормативтік өнімділіктен асатын көлемдерде орындалу тәртібі.
Шұғыл тәртіпте орындалатын жұмыстарға өлшемі жұмысты бастамас бұрын тараптармен келісілетін, төлемнің жоғарылатылған коэффициенті қолданылады.
Ережеге сай жұмыс көлемін есептеу аударма мәтіні бойынша жүзеге асырылады. Соңғы мәтін бағдарлы есеп үшін немесе тапсырыс берушіге төлем сомасымен алдын-ала айқындалу қажет болғанда және тараптардың өзара келісімі бойынша ғана – соңғы есеп үшін негіз ретінде қызмет атқарады.
Аудармаға берілген соңғы мәтін соңғы тілдің грамматикалық және синтаксистік ережелерін қадағалай отырып, құрылуы тиіс; қағаз тасымалдағышында берілген мәтін жеңіл оқылатын, сызбаларсыз немесе қолжазба түзетулерінсіз болуы тиіс.
Тапсырыс беруші алдын ала аудармашыға аударманы орындау үшін қажетті анықтама материалдарын ұсынады және мамандандырылған терминология бойынша кеңестер береді.
Тапсырыс беруші соңғы мәтіннің қорытынды және толық нұсқасын аудармаға ұсынады және аударманы орындаудың шарттық мерзімдері осы шарттарға қарай тараптармен анықталады. Егер аудармашыға мәтінді бергеннен кейін тапсырыс беруші мәтінге өзгерістер енгізсе, онда тараптар дайын жұмысты тапсырудың мерзімін қайталап келіседі.
Тіпті тараптар арасында сәйкес жазбаша келісім болмаған жағдайдың өзінде аудармашы ҚР заңнамасымен қарастырылған жағдайлардан өзге тапсырыс берушінің алдын-ала келісімінсіз одан алған мәліметтер мен құжаттардың мазмұнын жарияламайды.
Тапсырыс беруші аударма мәтін қолдану мақсаттары туралы аудармашыны ақпараттандырады (жариялау үшін, қызметтік қолдану үшін, анықтамалар үшін және т.б.).
Егер аударма мәтініне аудармашының жазбаша рұқсатынсыз қандай да бір өзгерістер немесе толықтырулар енгізілсе, аудармашы мұндай өзгерістермен не толықтырулармен туған кез-келген салдарлар үшін жауапкершілікке ие болмайды. Аудармашы жазбаша түрде тапсырыс берушіге аударма мәтініне өзгерістер енгізу құқығын ұсынады.
Авторлық құқық сұрақтары ҚР қолданыстағы заңнамасына сәйкес реттеледі.
Жоғарыда мазмұндалған «Жалпы шарттардан» өзге тапсырыс беруші және аудармашы олардың арасында бекітілген шарт аясындағы қатынастарда ғана қолданылатын ерекше шарттар туралы келісе алады.
Ресмилендіру және апостиль дегеніміз не?
Мемлекеттерде шетелдік ресми құжаттарды мойындау үшін оларды ресмилендіру, яғни олардың дұрыстығын нақтылау процедурасы бар.
Мысалы, әрбір жеке тұлғада тууы және некесі туралы куәліктен бастап, білімі туралы құжаттар немесе мемлекеттік органдарға ұсынылатын анықтамаларға дейін көптеген өмірлік маңызы бар заңды құжаттар болады. Заңды тұлғаларда – бұл, мысалы, жарғылар мен құрылтай құжаттары.
Осындай барлық құжаттар олар берілген мемлекет аумағында заңды күшке ие. Алайда өзге мемлекеттерде (және өзге мемлекеттердің ресми органдарында оларды нақты қабылдайтын болады) оларды басқаша айтқанда ресмилендіргеннен кейін, яғни олардың дұрыстығын нақтылағаннан кейін қолданылуы мүмкін.
Мұндай нақтылаудың екі тәсілі қолданылады:
• «апостиль» мөртаңбасының қойылуы
Төменде ресмилендіру және апостилдендіру туралы барынша толық ақпарат келтірілген
Ресмилендірудің қарапайымдандырылған тәсілі – “апостиль” мөртаңбасының қойылуы немесе “апостилдеу”. Ол егер құжатты жөнелтуге арналған ел (тағайындалу елі) 1961 жылдың Гаага конвенциясының қатысушысы (елдер тізімі төменде келтірілген) болып табылса қолданылады.
Жеке «апостиль» олардың дұрыстығын тексергеннен кейін, шетелде әрекет етуге арналған құжаттардың түпнұсқаларында және нотариалды куәландырылған көшірмелерінде қойылатын арнайы мөртаңба ретінде ұсынылады. «Апостиль» құжатқа қол қойған, тұлғаның қолының түпнұсқасын куәландырады және оның құзіреттілігін, сонымен бірге осы құжат бекітілген мөрдің немесе мөртаңбаның түпнұсқалылығын растайды.
Апостильдеудің артықшылығы мен қарапайымдылығы келесіде жатыр:
Апостилдеу жеткілікті жылдам және тек бір ғана құзіретті органмен жүзеге асырылады;
Құжат Гаага конвенциясына қосылған барлық елдер аумағында заңды күшке ие.
Консульдық ресмилендіру дегеніміз не?
Консульдық ресмилендіру шығу мемлекеттерінің заңнамасына құжаттардың сәйкестілігін растауда жатыр және лауазымды тұлғаның қолының түпнұсқалылығын, оның статусын және тиісті жағдайларда оларды өзге мемлекетте қолдану мақсатында құжаттар мен актілерге құзіретті мемлекеттік органның мөрлерінің түпнұсқалылығын куәландыруды ұсынады. Қажеттілігіне қарай, ол қолданылатын мемлекет тілінде құжаттың арнайы куәландырылған аудармасы талап етілуі мүмкін. Сонымен бірге ресмилендірудің маңызды процедурасы жеткілікті күрделі екендігін және көп шығындар мен уақытты талап ететіндігін атап өткен жөн.
Қалай білуге болады: консульдық ресмилендіру немесе апостиль қажет пе?
Қарапайымдандырылған түрде жалпы қағиданы басшылыққа алуға болады: егер құжатты қолдану болжанатын ел 1961 жылғы Гаага конвенциясының қатысушысы болып табылса – «апостиль» мөртаңбасы қажет. Кері жағдайда – консульдық ресмилендіру.
Осыған қоса, шектеулер де болады: мысалы, Гаага конвенциясының қатысушылары болып табылмайтын кейбір елдер бірқатар жағдайларда «Апостиль» мөртаңбасы бар құжаттарды қабылдауы мүмкін. Және, керісінше, кейде Гаага конвенциясына жаңа елдің қосылуы жағдайында бірқатар қатысушы-елдер мұндай қосылуды мойындамайды және қайта қосылған елден шыққан және «апостиль» мөртаңбасына ие құжаттарды қабылдамайды.
Кез-келген жағдайда дұрыс ақпараттың ең маңызды қайнары ресмилендірілген құжат ұсынылатын мекеме болып табылады, яғни кейде тіпті бір мемлекеттің ішінде әртүрлі органдар шетелдік құжаттардың ресмилендірілуіне әртүрлі талаптар қояды.
Ресмилендірілген құжат ұсынылатын органнан ресмилендіру түріне қойылатын талаптарды міндетті түрде нақтылаңыз.
Гаага конвенциясы қатысушы-елдерінің тізімі
Келесі елдер 1961 жылдың Гаага Конвенциясына қосылған:
Албания, Андорра Княздығы, Антигуа және Барбуда, Аргентина Республикасы, Армения Республикасы, Австралия, Австрия Республикасы, Әзірбайжан Республикасы, Багам аралдары, Барбадос Республикасы, Беларусь Республикасы, Бельгия Корольдігі, Белиз, Босния және Герцеговина, Ботсвана Республикасы, Бруней, Болгария Республикасы, Қытай Халық Республикасы (Гонконг, Макао провинциялары), Колумбия Республикасы, Кук Аралдары, Хорватия Республикасы, Кипр, Чехия Республикасы, Доминика Достығы, Эквадор Республикасы, Эль-Сальвадор Республикасы, Эстония Республикасы, Фиджи Егеменді Демократиялық Республикасы, Финляндия Республикасы, Франция Республикасы, Германия Федеративті Республикасы, Ниуе (Жаңа Зелендияда ассоцияланған автономды мемлекеті), Грекия Республикасы, Гренада Республикасы, Грузия (Авхазия Автономды Республикасын және Оңтүстік Осетия бұрынғы автономды аумағын қоспағанда), Гондурас Республикасы, Венгерия Республикасы, Исландия Республикасы, Үндістан Республикасы, Ирландия Республикасы, Израиль Мемлекеті, Италья Республикасы, Жапония, Қазақстан Республикасы, Латвия Республикасы, Лесото Корольдігі, Либерия Республикасы, Лихтенштейн Княздығы, Литва Республикасы, Люксембург Ұлы Герцогтығы, Македония Республикасы, Малави Республикасы, Мальта Республикасы, Маршаль аралдары, Маврикий, Мексика Құрама Штаттары, Молдова, Монако, Намибия Республикасы, Нидерланды Корольдігі, Жаңа Зеландия, Норвегия Корольдігі, Панама Республикасы, Польша Республикасы, Португалия Республикасы, Румыния, Ресей Федерациясы, Сан-Кит-Неви, Сан Лючия, Сан Винцент және Гренадины, Самоа, Сан Марино, Сербия және Черногория, Сейшель аралдары, Словакия Республикасы, Словения Республикасы, Оңтүстік Африка Республикасы, Испания Корольдігі, Суринам Республикасы, Свазиленд Корольдігі, Швеция, Швейцария Конфедерациясы, Тонго Корольдігі, Тринидад және Тобаго, Түрік Республикасы, Украина, Ұлы Британия Құрама Корольдігі және Солтүстік Ирландия, Америка Құрама Штаттары, Венесуэла Республикасы, Дания, Корея Республикасы.
Үнемі дерлік – иә, ресмилендірілетін құжаттың аудармасы талап етіледі. Аударма орындалуы тиіс:
Ресмилендірілгеннен кейін: құжатты «сол күйінде» ресмилендіруге (мысалы, «апостиль» қоюға) болады және оны ресмилендірілгеннен кейін немесе беру елінде не тағайындау елінде аударуға болады;
Ресмилендіргенге дейін: құжатты ресмилендіргенге дейін аударуға және аудармамен бірге ресмилендіруге болады;
Ерекше тәртіпте: кейбір жағдайларда аударма нақты ел елшілігінде аккредиттелген аудармашымен орындалуы талап етілуі мүмкін; кейбір елдердің елшіліктерінде аударма түпнұсқалылығын тексеру және растау (құжаттың өзінің ресмилендіруіне қарамастан) тәжірибеленуде.
Сондықтан міндетті түрде құжат ұсынылатын органнан ресмилендірілген құжат аудармасына қойылатын талаптарды нақтылаңыз.