kk kk ceb kk ceb ru ceb ru ceb kk ceb ky kk en kk ru kk kk kk kk kk kk en kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk ru kk kk kk kk kk en kk ru kk kk el kk kk kk kk kk en kk bg kk kk kk kk kk kk kk kk uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru en kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk el kk kk bg en kk bg kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru ky ru kk kk kk kk kk el kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk cv ru ru kk tt ru av kk ru ru hbs_cyr bg kk ru kk fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en kk kk kk kk kk kk ru kk kk ru kk kk kk kk kk kk en kk kk
ЕСКЕРТКІШ ОРНАТУДЫҢ ҚАЖЕТІ БАР МА?
Көркем әдебиетті КСРО халықтарының тілдерінен орыс тіліне тәржімелеу турасында айтылмаған сөз, жазылмаған жәйт қалмаған секілді. Жиналыстарда, симпозиумдарда, конференциялар мен пікірсайыстарда толассыз айтылады… Газеттерде журналдарда, кітаптарда тоқтаусыз жазылып жатады.
Осы орайда тосын жағдайға тап боласыз: жиналыстарда, жазбаша немесе ауызша пікірсайыстарда КСРО халықтарының тілдерінен тәржімелеу (мен прозалық тәржімелер туралы айтып тұрмын және сол жайында сөз етпекпін) – күні кеше қолға алынған сияқты, оның қалыптасқан әдістемесі де жоқ секілді, бәрін тәжірибелік жолмен танып, алғашқы қадамдарды енді ғана жасай бастағандай әсер туады. Бір қызығы, ұлттық әдебиеттерді тәржімелеу жөніндегі осы жиналыстар мен пікірсайыстарға белсене қатысып жүргендердің басым бөлегі кәсіпқой тәржімешілер емес.
Авторы: Duman | Айдары: Публицистика | Жарияланған күні: 20-02-2011
Роберт Фрост (26 мамыр 1874, Сан-Франциско – 29 қаңтар 1963, Бостон) – АҚШ тарихындағы ірі ақындардың бірі, Пулитцер сыйлығының төрт дүркін иегері (1924, 1931, 1937, 1943).
Авторы: Duman | Айдары: Поэзия | Жарияланған күні: 20-02-2011
Самуил Яковлевич МАРШАК (1887-1964) – көрнекті орыс кеңес ақыны, сыншы, белгілі аудармашы. Шет тілдерінен, соның ішінде ағылшын әдебиетінің шоқтықты шығармаларын, сондай-ақ Кеңес Одағы халықтары әдебиетінің тұғырлы туындыларын орыс тіліне тәржімелеген. Ақынның балаларға арналған өлеңдері көп таралыммен қазақ тілінде талай мәрте жарық көрген.
«Аударма», «аудару», «аудармашы» – жалпақ жұрт қабылдаған, дағды бойынша заңға айналып кеткен осынау сөздердің, сайып келгенде өзіміз көркем, ақындық тәржіме ретінде түйсінетін түсінікке сәйкестігі тіптен шамалы.
Біз сағат тілін аударамыз, бір көліктен екінші көлікке жүкті аударамыз, пошта немесе телеграф арқылы ақша аударамыз.
Сөйтіп, «аударма» сөзінен туындыгерлікке қатысы жоқ, әлдеқандай техникалық лепті сезінеміз. Тегінде, бір тілден келесі тілге құжатты, хатты немесе ауызекі сөзді аударған кезде бұдан пәлендей ағаттықтың аңғарылмайтыны да рас. Толығырақ »
Авторы: Duman | Айдары: Публицистика | Жарияланған күні: 20-02-2011
ҚОШ БОЛ, МЕНІҢ ШАБЫТЫМ!..
ҚОШ БОЛ МЕНІҢ ШАБЫТЫМ!..
Америка әдебиеті тарихындағы ұлы ақындардың бірі – Уитмен Уолт 1819 жылғы 31 мамырда Нью-Йорк штатындағы Хантингтон, Уэст-Хилсте қарапайым шаруа отбасында дүниеге келген. Әріп теруші, мұғалім болып жұмыс істеген. Азамат соғысы кезінде, яғни 1861-65 жылдары госпитальдарда санитар болған. 1846 жылы «Бруклин Игл» газетіне жетекшілік еткен. Жастайынан әңгіме, өлең жазумен айналысқан. 1855 жылы «Шөп жапырақтары» атты өлеңдер жинағы жарық көреді. Соғыс тақырыбына арналған «Барабан дабылы», «Осы көктемде үй ауласында жұпаргүл көктеген шақта» жинақтары 1865 жылы басылып шыққан. 1873 жылы сал ауруына шалдыққан Уитмен 1892 жылы Нью-Джерси штатындағы Камденде 73 жасында қайтыс болады.
Уолт Уитмен – әлем әдебиеті тарихындағы ерекше құбылыс. Бүкіл ғаламшар – оның өз үйі, өз Отаны, ал шығармаларының басты кейіпкері – сол ғаламшардың жалғыз билеушісі – еркін де азат, келешекке алшаңдай қадам басқан жасампаз Адам. Жаңашыл суреткер дәстүрлі поэтикалық өлшемдерді қабылдамай, шығармаларын негізінен ақ өлеңмен жазған, прозалық элементтерді де оңтайлы енгізген. Ол диалог жүйесін шебер қолданған, ал музыкалық ырғақтылық – жыр-толғауларының жаны, өзегі десек, артық болмас.
Егер маған бұйыртса, ең ұлы деген ақын-жыраулармен таласар ем,
Олар сияқты асқақ та, сарабдал тұлғаларды суреттер ем,
өз еркіммен Гекторды, Ахиллесті, Аяксты жырлаған ұрыс пен
жауынгерлік ақыны – Гомермен жарысар ем,
Немесе Шекспирге ұқсап, Гамлетті, Лирді, Отеллоны
Теннисон сомдаған ару бейнелерін мен де сомдар ем,
Зерделігіммен, жыр жолдарыммен, ерекше сюжетіммен,
ең үздік сортты ұйқастарыммен барша жұртты тамсандырар ем.
Осының бәрін, бәрін-бәрін, о, теңіз, саған қуана-қуана берер ем,
Маған тек бір ғана толқыныңның шолпылын берсең болды,
Өлеңімді деміңмен бір шарпып өтіп, өлеңімде сол иісті қалдырсаң.
Авторы: Duman | Айдары: Поэзия | Жарияланған күні: 20-02-2011
Шумердің «Гилгамен» эпосы жайлы
Басыңдағы баспанаң ба мәңгілік?
Қышқа басқан тас таңбаң ба мәңгілік?
Бірге өскен бауырың ба мәңгілік?
Адамдарды бір-біріне айдап сап,
Қырқыстырған күндестік пе мәңгілік?
Бұл жолдар әлемді топан су қаптаған кезде өмір сүрген аккадтықтардың Нұх пайғамбары Утнапиштидің монологынан алынды. Негізгі мәтіннен оңаша осы оқшау тұрысында да бұл сөздердің сыны еш бұзылмайтыны аңғарылады.
Көне «қалыпты» кері ысырып тастаған жыр әуенінен адамдарды бауырластыққа, өзара түсіністікке шақыру іспетті ізгі тілектердің үні айқын естіліп тұр. Бұрынғы өмір сүру мазмұны тұтасымен топан судың аяусыз аранына жұтылып, пейілі адалдықтан аман қалған адам ретінде Құдайлар «қатарына» қабылданған Утнапиштидің өзі іспетті, сөздері де жаңа реңкке, мән мен мағынаға ие. Рас, өз қазанында, яғни, Гілгәмеш туралы эпоста, дәлірек айтқанда, Утнапиштидің монологына, олар біршама дәрменсіздеу, мұңлылау естіледі. Монолог «Сұм ажал ешкімді де аямайды» деп келетін жалпылама ой ауанымен басталады да, адамның қолында тұрған ештеңе жоқ екені, бәрі де Құдайлардың маңдайыңа не жазғанымен анықталатынына тоқталады. Ажал бәріне соңғы нүкте болмақ. Жауыздыққа да, мейірімге де, олардың өзара тартысына да. «Мәңгілік» ештеңе жоқ, өйткені, ештеңе мәңгілік болып жаратылмаған. Біз эпиграфқа таңдап алған сөздер Утнапишти монологының тұтқынында тұрғанда осы ойлардың дәлелі іспетті болып қала бермек. Толығырақ »
Авторы: Duman | Айдары: Зерттеу | Жарияланған күні: 20-02-2011
Дүниедегі ең талантты адамдардың бәрі жұмбақ. Шын талантты адам әрі биік, әрі терең, әрі кең, сондықтан ол бас алады әріден. Жұмбақ емес адам талантты да емес. Ұлы Абай: «Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ойла», – деді ғой. Біз сөз еткелі отырған Үндістанның дарабоз дүлдүл данасы Рабиндранад Тагор да жұмбақ. Тагор – оңайлықпен жалынан сипатпайтын тарлан тұлпар. Көкке шапшып, Айға атылып тұр. Тагорға әбден өткелектен өтіп, дымың құрып зорға жетіп, ынтызар боп ынтығып, іңкәр боп үзіліп, дайындықпен келмесең оның көкжиегін көре алмайсың. Өйткені, Тагор тылсым тың жұмбақ, түпсіз терең тұңғиық. Ойлап көрші… дүниенің өзі де жұмбақ қой. Тагор – зор, өр, ер, табиғаттай тұтас, бітімі бөлек бірегей, зәулім заңғар, буырқанған бұла, мұқалмас мұра.
Міне, осындай, басқадан оқ бойы оқшау тұрған, жалаң басын ғарышқа ұрған, қыран көзін адамзатқа бұрған телегей теңіз тау тұлғаның текті тұрпатына қарай бет алайық. Толығырақ »
Авторы: Duman | Айдары: Авторлар | Жарияланған күні: 20-02-2011
ҮНДІ ӘДЕБИЕТІ МЕН ФИЛОСОФИЯСЫ
ҮНДІ ӘДЕБИЕТІ МЕН ФИЛОСОФИЯСЫ
Әубәкір НІЛІБАЕВ 1928 жылы 10 сәуірде Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданында дүниеге келген.
Жиырмаға жуық жыр жинақтары шыққан: «Таңғы тыныс», «Болашақ осылай басталған», «Жыр жалау», «Қоңыр жел», «Алаулаған армандар», «Іңкәр жүрек», «Жер жүрегі», «Жиһан жиһазы», «Асыл адам», «Мың сөз» және тағы басқалар.
Эсхилдің «Бұғауланған Прометейін», Азия және Африка ақындарының өлеңдерін, Пәкістан ақыны Мұхаммад Икбалдың таңдамалы өлеңдері мен поэмаларын, Э.Потьенің, М.Лермонтовтың, Р.Тагордың, В.Маяковскийдің, Н.Забловскийдің, М.Светловтың өлеңдерін және «Махабхарата», «Ригведа», «Бхагавадгита», «Рамаяна» атты үнді эпостарын аударған.
Үндістан Республикасының Падма Шри сыйлығының лауреаты, Пәкістан Республикасының Икбал Академиясының «Икбалдың Алтын ескерткіші» сыйлығының иегері.
Біз, бүгінгі ХХІ ғасырдың адамдары, мынау аласапыран алып-қашпа дүниеге жаңа көзбен қарауға тиістіміз. Өйткені, біз күрт өзгерістер, күтпеген эксперименттер дәуірінде өмір сүріп отырмыз. Уақыт қанша жүйрік болса да адам ой-қиялының, білім-ғылымының, ақыл-арманының уақыттан озып кетіп отырған тұстары да бар. Бұған дәлел ретінде адамның ғарышты меңгеруін айтсақ та жеткілікті болар. Сөйтіп, адам техникалық прогресті қолда ойнатып, дүйім дүниені дүбірге бөлеп, таңқалдырып отыр. Мұның үстіне, әлемге жар салып, ғаламдану деген идея ту көтеріп, ду көтеріп, адамзатты алаңдату үстінде. Ал осы шақта адам от басы, ошақ қасында қалып қоймай, дүр сілкініп, биікке, алысқа ұмтылуға тиіс. Мен мұны өзім жазушы болғандықтан әдебиет әлеміне қарата айтып отырмын. Ал шын ақын немесе шын жазушы болсаң, ең алдымен, сен кең көлемде, әлемдік масштабта ойлануың керек. Басқа ел қандай? Біз қандаймыз? Міне, осыдан барып, өз әдебиетіңмен қоса басқа әдебиетке де қызығушылық туады. Менің халқымда «Жақсының сөзі ортақ» деген мақал бар ғой. Өз басым осы мақалды жасымнан басшылыққа алдым. Басқа елдің ақын, жазушыларын қызыға оқыдым. Бала күнімде Абайдың Пушкинді, Лермонтовты, Крыловты неге аударғаны жөнінде көп ойланатын едім… Абайды жаттаумен бірге Пушкиннің «Я помню чудное мгновение, передомной явилась ты» деген жолдарын жаттамау мүмкін болмады. Әлемдік философия классиктерінің бірі Әбунасыр Фараби жетпіс тілді жетік білген полиглот деген аңыз бар. Ол алдымен араб тілін, содан соң грек тілін меңгеріп, Платон мен Аристотельді араб тіліне аударғаны мені аса қызықтырды. Сөйтіп, менің ішкі дүнием аударма өнеріне қарай бұрылды да тұрды. Толығырақ »
Авторы: Duman | Айдары: Зерттеу | Жарияланған күні: 20-02-2011
КӨНЕ ЗАМАННАН ЖЕТКЕН ҚАЗЫНА
«Махабхарата» – үнді халқының дүниежүзінде теңдесі жоқ ұлы эпосы. Осы эпостың «Бхагавадгита – құдіретті жыр» деген тарауын журнал оқырмандарына ұсынып отырмыз. Терең ойлы философиялық орамда жазылған бұл тарауда эпостың негізгі идеясы анық аңғарылады.
БХАГАВАДГИТА – ҚҰДІРЕТТІ ЖЫР
Туында маймыл суреті, ұстаған батыр қолына,
Каураваларға қарады, қарсы тұрған жолына.
Кетпестен бұрын оқ жауып, алдында қанды ұрыстың,
Сөз сөйледі Арджуна, көзінде жанып мың ұшқын:
«О, Кришна, қанеки, шығаршы мені ортаға,
Арбамды қане әкелші, қарайын тұрып баршаға.
Авторы: Duman | Айдары: Поэзия | Жарияланған күні: 20-02-2011
ФРЭНСИС МАКОБЕРДІҢ БАЯНСЫЗ БАҚЫТЫ
СЫНЫН БЕРМЕС СЫРЛЫ СӨЗ
ФРЭНСИС МАКОБЕРДІҢ БАЯНСЫЗ БАҚЫТЫ
Эрнест Миллер ХЕМИНГУЭЙ (1899-1961) – американың көрнекті жазушысы, Нобель сыйлығының лауреаты.
Хемингуэй соғыстың қатігездігі мен ауыр зардаптары суреттелген «Қош бол, қару!» атты романы арқылы бүкіл әлемге танылды. 1954 жылы «Шал мен теңіз» повесті үшін Нобель сыйлығын иеленеді.
Оның «Фиеста», «Біздің уақытымызда», «Әйелсіз еркектер», «Түстен кейінгі өлім», «Африканың жасыл қыраттары» және басқа да көптеген еңбектері бар.
Түстік әлеті. Олар ас-су шатырының жасыл түсті астарлы шалғайының астында түк болмағандай жайбарақат отырған.
– Сендер апельсин шырынын ішесіңдер ме, әлде лимонад па? – деп сұрады Макомбер.
– Маған коктейль, – деді Роберт Вилсон.
– Маған да коктейль, аздап ішемін, – деді Макомбердің әйелі.
– Шамалы тартып алу керек шығар, – деп қосыла кетті Макомбер, – үш үлес коктейль жасаңдаршы, – деді.
Бақыршы арақ дайындауға кірісті. Брезент мұздатқыш қаптан шөлмектерді алып шығып жатыр. Ескек жел өпкен, көлеңкелі шатырдағы қаптар самал желде шып-шып тершіп тұрған болатын. Толығырақ »
Авторы: Duman | Айдары: Проза | Жарияланған күні: 20-02-2011
Айды таңдаңыз Мамыр 2013 Ақпан 2013 Желтоқсан 2012 Қазан 2012 Тамыз 2012 Маусым 2012 Сәуір 2012 Ақпан 2012 Желтоқсан 2011 Қазан 2011 Қыркүйек 2011 Тамыз 2011 Шілде 2011 Маусым 2011 Сәуір 2011 Ақпан 2011 Маусым 2010 Мамыр 2010 Сәуір 2010 Ақпан 2010 Қаңтар 2010 Қазан 2007 Тамыз 2007 Маусым 2007 Мамыр 2007 Сәуір 2007
Уильям САРОЯН. ФИЛИППИНДІК ЖӘНЕ МАС
Артур Конан ДОЙЛ. ШЕРЛОК ХОЛМС ӨЛІМ АУЗЫНДА
Ақтілек ТҮРІК ӘДЕБИЕТІ ТАРИХЫНЫҢ ТҮЙІНІ. Ибрахим ЙЫЛДЫРЫМ мақаласына
Xeren Видиадхар НАЙПОЛ. АРАЗДАСТЫҚ мақаласына
Алтыннұр ГАМСЫЗДЫҢ ӨЛІМІ. Решат Нури ГҮНТЕКИН мақаласына
Harira Решат Нури ГҮНТЕКИН. БАҚШАСЫ БАР АСХАНА мақаласына
«Әлем әдебиеті» журналы. Барлық құқықтар сақталған.
Мақалалар RSS Пікірлер RSS Жүйеге кіру