kk en ru kk kk kk en ru es en ru kk bg kk kk ba hbs_cyr kk ru bg kk en kk kk uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk it en sv kk en ky en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk it kk es kk it kk en kk it kk ky kk kk kk kk kk ky kk kk it kk es kk it kk en en kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en kk
Тіл - адамзат өркениетінің өзегі | МAKALA.KZ
Сіз осындасыз: Home → РУХАНИЯТ → Тіл — адамзат өркениетінің өзегі
Сонау 1985 жылы алғаш Қытайдың Шынжаң университетінің есігін ашқанымда, ана тілімнен өзге тілде дәріс ала бастадым. Өзге тіл деп отырғаным түбі бір ұйғыр тілі еді. Сол кездерде Қытайдағы 1,5 млн. қазақ үшін ғылыми, әдеби, тарихи-этнографиялық, медициналық, танымдық, педагогикалық және саяси бағытта 30-дан аса журналдармен бірге 10-нан аса газет түрлері тек қазақ тілінде  тұрақты жарық көріп тұратын. Мен секілді қазақ мектебінің түлегі үшін осы басылымдардан сусындап отыруда жеткілікті еді. Алайда, студент аталған соң ізденіс пен талпыныс ұйғыр тіліндегі басылымдарға ойыстырды. Себебі, ұйғырлар — Шынжаң ұйғыр автономиялы ауданындағы халық саны ең көп әрі автономиялы ауданның атын иелеген ұлт болғандықтан олардың баспа сөз әлеуеті одан бетер зор болатын. Қазақ тілінде таппай жүрген дүниелерімді осы тілден тауып марқайып жүргенімде, университеттің үшінші курсынан бастап қытай тілінде сабақтардың оқытылуы аузын айға білеген айдаһардың тілімен әлемдік әдебиеттерді ақтаруыма мүмкіндік берді.
Тіліміз қанша бай болғанымен, қолданыс аясының тарлығы оның өз келбетін толық көрсетуге мүмкіндік бермей келеді. Оған басты себеп — тіліміздің ғылым мен техниканың және экономиканың тілі бола алмауында жатыр. Міне осы екі олқылықты толтыруда әлемдік тілдер керек. Соның бірі — орыс тілі. Ол – Кеңес жылдары білім-ғылымды дамытуға үлес қосса, қазіргі кезде саяси және мәдени өмірімізде үлкен рөл атқаратын тіл екені даусыз. Бастысы біздің тарих еншісіне айналған  мәдениет, тарих, әдебиет, саясат, экономика және басқа да ғылым саласындағы мол мұрамыз әне сол тілде сақтаулы жатыр, тек сол тіл арқылы  оларға қайта соғып,  қол жеткізуге болады. Ал Ағылшын тіліне – қазақстандықтарды әлемдік деңгейге шығаратын, бәсекеге қабілетті қылатын басты құрал ретінде оң көзбен қарау керек.  Ана тілінің болашағынан алаңдаған азаматтар  арасында: «Ағылшын тілі жыл сайын өзінде жоқ 25 мыңдай сөзді басқа тілдерден алып, толыға түссе, осыншама тіл өмір сүруін тоқтатып жатады, осы тілдердің қатарында қазақ тілі де өмір сүруін тоқтатар ма?»-деген қауіп жүр. Бұл үрей кезінде менде де болды. Жаңылмасам 1980 жылдардың соңғы кездері болар бір француз ғалымы осы мың жылдықтағы жоғалатын тілдердің тізімін жасаған екен. Соның ішінде қазақ тілі де болды. Ол кез әрине заман басқа болатын, қазақ тілінің емес, халықтың өзі де құрдымға кетуге шақ тұрған еді. Ал қазір мүлде бөлек әлем, егеменді елміз. Сан ғасырлық тарихтың талқысынан аман  өткен тіліміздің қайсарлығы  сөздік қорымыздың 60 пайызының түркілік түбірде жатқандығы болса керек. Түрік тілдес халықтардың еш бірінде осындай жоғарғы көрсеткіш жоқ.
Ағылшындарда: Ағылшындар мақсаты биік, бірақ саны аз халық қой-деген ұлағатты сөз бар. Жер ауданы 243 809 км², халық саны 63 млн.нан артық ел осылай деп айтса, жері одан он еседей үлкен, ал халқы саны керісінше одан әлде неше есе аз қазақтардың мақсаты ағылшындық мақсаттан сонша есе биік тұруы керек. Ал ол үшін олардың тілін олардан да артық білуіміз керек. Бұл заман талабы. Алайда, ол — ана тілінің қадір-қасиетін бағаламау дегендік емес.
Абай атындағы  Қазақ Ұлттық Педпгогикалық университеті,
Елтану және туризм кафедрасының доценті
Абай атындағы Қазақ Ұлттық Педпгогикалық университеті, Елтану және туризм кафедрасының доценті
Get the latest news in your inbox, free!
Ой түбінде жатқан сөз (М.Кемелдің даналық дәрістері )
Құмардың құрсауында қалған құрбандар
Баласағұн қаласы ежелгі жазба әдебиеттерде
1 Пікір на "Тіл — адамзат өркениетінің өзегі"
Осы пікірге жауап болса маған ескертү жіберу
Осы пікірге жауап болса маған ескертү жіберу
Facebook арқылы бөлісуTwitter арқылы бөлісуGoogle арқылы бөлісуВконтакте арқылы бөлісуОдноклассники арқылы бөлісу
Корліңдерме орыс тілі дыбыстарының мумкіншілігі аз
1 жыл 1 ай бұрын жазылды
Ой түбінде жатқан сөз (М.Кемелдің даналық дәрістері )
Ұлттық киім – көркіңді ашар болмысың
Құмардың құрсауында қалған құрбандар
Баласағұн қаласы ежелгі жазба әдебиеттерде
Әрбір адам ке­мел ке­ле­шек­ке қадам басқысы кел­се құндылықтар жоғалып кетпесіне амал қылуы міндет. Осы тұрғыда халыққа қызмет ету үшін «www.makala.kz» сай­ты мемлекеттік мәртебеміздің ар­ту­ы­на үлес қосады де­ген ой­да­мыз.
Ой түбінде жатқан сөз (М.Кемелдің даналық дәрістері )
Ұлттық киім – көркіңді ашар болмысың
Құмардың құрсауында қалған құрбандар
Рейтингтегі алғашқы 6 мақала
Ана тілің – арың бұл... (127)
Жетім көрсең жебей жүр! (86)
Қариясы бар үйдің, қазынасы бар (66)
Құран сүрелерін жаттаудың маңыздылығы (50)
«Тәуелсіздік саған не берді, Сен тәуелсіздікке не бердің?»... (47)
Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде (43)
© Copyright 2011-2017 МAKALA.KZ
Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.