kk en ru kk kk kk en ru es en ru kk bg kk kk ba hbs_cyr kk ru bg kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk sv en fr kk en ky en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk it kk es kk it kk en kk it kk ky kk kk kk kk kk ky kk kk it kk es kk it kk en en kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en kk
Қобыз – бағзыдан келе жатқан таңғажайып аспап | МAKALA.KZ
Сіз осындасыз: Home → МӘДЕНИЕТ → Қобыз – бағзыдан келе жатқан таңғажайып аспап
Қобыз – қазақ халқының көнеден қалған музыкалық аспабы, ұлттық мәдениетіміздің алтын діңгегі. Қобыздың арғы тегі садақтан шыққаны ғылыми түрде дәлелденген. Халық аңызы мен Орта Азия ғалымдарының кейбір деректеріне қарағанда, ғасырлар сырын жетелейтін қоңыр үнді киелі аспапты VIII-IX ғасырларда Қорқыт жасаған деседі.
Тиектi ойлап тапқанға дейiн барлық iшектi аспаптар негiзiнен имекдоға түрiнде жасалған. Өйткенi, таза дыбыс шығару үшiн тербелiске түскен iшек ешнәрсеге тиiп тұрмауы қажет. Осылай барлық көшпелi көне тайпаларда олар өздерi қасиеттi де киелi санаған бөрi, арқар, аққу бейне­сiндегi адырна, сазген, қобыз, шертер секiлдi саз аспаптары ежелгi ғасырларда пайда бола бастады» – деп жазады.
Кешегi Ықыласты да – қобыздың атасы, Құрманғазыны – күй атасы деп атап жүрмiз. Олар аспапты алғаш ойлап табушылар емес, күй жанрын ұрпақтан-ұрпаққа жалғастырған алтын көпiр – дәулескер күйшi, саңлақ сазгерлер.
Қорқыттың қобыз аспабын ойлап табуы жөнініде мынадай аңыз бар: «Қорқыт жасынан өте ұғымтал, құйма құлақ болып өседі. Сол кездегі аспаптардың бәрінде ойнайды екен. Алайда ол оған қанағаттанбай, адам мен жануардың үнін, табиғаттағы құбылыстар мен дыбыстарды жеткізетін жаңа бір аспап жасағысы келеді. Он ойланып, тоғыз толғанады. Қарағай ағашын кесіп әкеліп, одан бір нәрсенің жобасын жасайды. Бірақ әрі қарай қалай., не істерін білмей қиналады. Күндер осылай өте береді. Бір күні шаршап отырып, көзі ілініп кетіп, түс көреді. Түсіне бір кісі енеді. Ол балаға: «Қорқыт, жаққан қобызың 6 жасар нар атанның жілігіндей екен. Енді оған нар терісінен жасалған шанақ, ор текенің мүйізінен ойылған тиек, бесті айғырдың кұйрығынан тартылған қыл ішек жетпей тұр. Осылар болса, аспабың сайрағалы тұр екен» – деп кеңес береді. Қорқыт ұйқысынан ояна салып, осы айтылғандардың бәрін жасайды.
Қайырып жерге ұрайын,- деп қобызды қолына алған кезде, аспап боздап қоя беріпті. Қобыз үнін бар табиғат, ұшқан құс, ескен жел, жүгірген аң – бәрі тоқтай қалып, құлақ түре тыңдапты».(М.Жарқынбаев. Қорқыт. Өнер, 1987 ж.)
Арыс  қаласы музейінің  қор  сақтаушысы
Оңтүстік Қазақстан облысы, Арыс қаласы музейінің қор сақтаушысы, тарихшы Қанат Амербеков.
Get the latest news in your inbox, free!
Ұлттық киім – көркіңді ашар болмысың
Ұлттық өнер — өміршең қазына
Вена қазақтарының қара шаңырағы
Ұлттық нақыштағы кілемдер сыры
Пікір жазып бірінші болыңыз!
Осы пікірге жауап болса маған ескертү жіберу
Осы пікірге жауап болса маған ескертү жіберу
Ой түбінде жатқан сөз (М.Кемелдің даналық дәрістері )
Ұлттық киім – көркіңді ашар болмысың
Құмардың құрсауында қалған құрбандар
Баласағұн қаласы ежелгі жазба әдебиеттерде
Әрбір адам ке­мел ке­ле­шек­ке қадам басқысы кел­се құндылықтар жоғалып кетпесіне амал қылуы міндет. Осы тұрғыда халыққа қызмет ету үшін «www.makala.kz» сай­ты мемлекеттік мәртебеміздің ар­ту­ы­на үлес қосады де­ген ой­да­мыз.
Ой түбінде жатқан сөз (М.Кемелдің даналық дәрістері )
Ұлттық киім – көркіңді ашар болмысың
Құмардың құрсауында қалған құрбандар
Рейтингтегі алғашқы 6 мақала
Ана тілің – арың бұл... (127)
Жетім көрсең жебей жүр! (86)
Қариясы бар үйдің, қазынасы бар (66)
Құран сүрелерін жаттаудың маңыздылығы (50)
«Тәуелсіздік саған не берді, Сен тәуелсіздікке не бердің?»... (47)
Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде (43)
© Copyright 2011-2017 МAKALA.KZ
Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.