kk kk ru kk ba kk kk kk uk ru kk kk kk kk kk kk ru kk kk be kk fr fr kk ru kk ba kk kk kk uk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk be kk kk kk kk kk kk kk kk tr tr tr ms vi tr kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk tr kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk av tr en en uz en en en en fr en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk
TURKIYA.KZ – Петербордағы қазақ қолжазбалары
Еуропалық саяхатшы Джон Кэстлдың 1736 жылы Әбілхайыр Хан ордасына сапары және естеліктері мен суреттері
ҚАЗАҚСТАН ЖАҢА ЖАҺАНДЫҚ НАҚТЫ АХУАЛДА: ӨСІМ, РЕФОРМАЛАР, ДАМУ
Тұңғыш Президент күні қарсаңында жас ғалымдар марапатталды
Ашаршылықтағы жантүршігерлік оқиғалар куәгерлер көзімен
КӨЗБЕН БАСҚАРЫЛАТЫН ТЕХНОЛОГИЯНЫҢ ЖАҢА ТҮРІ ПАЙДА БОЛДЫ
Исмаил Гаспринский және қазақ қаламгерлері
Жаһандану дәуіріндегі түркі әлемі (Әлеуметтік-тілдік сараптама)
Біз бұл жерде қолжазбаларды өткізіп алғаннан бастап, оқырманға пайдалануға беруге дейінгі жұмыс барысы, сирек кітаптар мен қолжазбаларды қалай сақталуы, күтімі туралы сол саланың мамандарынан лекциялар тыңдап, тәжірибе алмастық. Атап айтсақ орталықтың ғылыми қызметерлері Я.В.Зверева, М.В.Родюкова, Н.Н.Лаврова, Е.Г.Левшакова, Т.С.Царькова, Н.А.Хохлова, Л.Д.Зародова, т.б. оқыған лекциялардан орталыққа қолжазбалардың жиналу тарихы, қолжазбаны сақтау, қалпына келтіру, ғылыми-техникалық өңдеу, қауіпсіздікпен қамтамасыз ету, оқырмандармен жұмыс яғни мұрағат істерімен жан-жақты таныстық.
Орталық қызметінің құрылымы туралы біраз тоқтала кетсек. Мұнда бас қор сақтаушының рұқсатынсыз қолжазба ешкімге берілмейді. Және орталықта қолжазбаны көшірме жасауға не сатуға қойылған жағдайда құндылығын бағалайтын, бағасын белгілейтін мамандар бар. Әлі де тұрақты қолжазба өткізіп тұратын адамдар бар. Сондықтан қор күннен күнге  толығу үстінде.
Орталықта 900 ден астам жеке қор бар. Олар үшке  бөлінеді. 1. жеке қор 2. отбасылық 3. туыстарының қоры. Және де қор сақтау бөлмесінің 6 түрі бар 1. жалпы қор 2. әлі ғылыми-техникалық өңделмеген құжаттар 3. биобиблиографиялық қор 4. фольклорлық қор 5. Пушкин қоры (пушкиняно) 6. паннограммалық архив.
Және де қолжазбалар жеті топқа бөлінген: 1. жаңа түскен қолжазбалар 2. 1930 жылдарға дейінгі құжаттар (Орыс Ғылым Академиясының Орталық ғылыми кітапханасы өткізген) 3. 1951 жылы түскен тарихи-әдеби қолжазбалар (Мәскеу Халықаралық институтынан түскен). 4. ежелгі қолжазбалар мен сирек кітаптар 5. Фольклорлық мұралар 6. картотекалар мен каталогтар 7. Пушкиннің қолжазбалар.
Қолжазба қорға түскеннен кейін сараптамалық комиссия жұмыс істейді. Ғылыми орталық тізімді мақұлдағаннан кейін ғана шифр беріледі де, сосын құжатты  рәсімдеу басталады.
Фольклорлық қормен жұмыс барысында қазақ тілінде жазылған 59 беттік қолжазбаны кездестірдік. Оқушы дәптеріне кирилл әрпімен жазылған «Аппаз хан», «Қалия Бану», «Бұзау», т.б. ертегілерді 1946 жылы Қызылорта Педагогикалық институтының 2 курс студенті Р.Сармолдин сыйға тартқан. Дәптердің алғашқы бетінде: «На память Кириллу Иосифовичу Ровде для напоимнания богатого фольклора казахского народа» (эпизод старого степного ханства). Сармолдин Рахманберди Сердалиевич. Студент ІІ курса. Каз.яз. и литер.факультета. 23.03.1946. Қызылорда. ГосПедИнститут. Аудитория 23» деген жазу бар. Ертегіні жинаушы алдымен түсінікті болу үшін орыс тіліне аудармақ болғанға ұқсайды. Алғашқы беттері орыс тілінде жазылған. Ұсақ жазымен жазылған қолжазбалар өте жиі жазылғанмен қоса, әріп қателері өте көп. Оқуға көп кедергі келтіреді. Бұл қолжазбаның электронды көшірмесі алынды.
Сонымен қатар біз Орыс Ғылым Академиясы Шығыс қолжазбалары институтында да қолжазбалармен таныстық.
Бұл ғасырлық тарихы бар институтта шығыс сонымен бiрге Азия елдерiнiң ежелгi және орта ғасырлық тарихы және Солтүстік Африка елдерінің жазба ескерткiштері сақталған. Қазіргі таңда инстиут ежелгi және орта ғасырлық шығыс елдерінің  тарихы, тілі, әдебиеті, дiні, философиясы туралы шығыс тiлiдерінде сирек кездесетiн қолжазбалар және ескi баспа кiтаптарының зерттеумен, оларды  ғылыми айналымға енгізумен айналысуда. Институттың ғылыми қызметкерлері соңғы жылдарда жыл сайын 30 шақты монографиялар және 250-300 мақалалар жариялаған.
Бұл ғылыми мекемеде Радловтың, Диваевтың, Ә.Марғұланның т.б. ғалымдар жинаған қазақ қолжазбаларымен таныстық. Инстиуттан көптеген сирек кездестін кітаптар мен зерттеу мақалаларының көшірмелерін алдық.
Атап айтсақ: Самойлович А. Запретная слова в язык казах-киргизской замужной женщиной. Оренбург, 1915; Казаки. Антропологический очерки. Под.ред. И.П.Руденко. – Ленинград, 1929; Риза-ад-дин  Фахред-дин. Имам Ғазали. – Оренбург, 1910; Кармышева Д.Х.  Казахстанский историк краевед, этнограф Курбангали Халид. // Совет. Этнография. – Москва, 1911; Веселовский Н. Абулгази хань. Очеркь историко-географическихь сведении о Хивинском ханств. –  С.Петербург, 1877; Записки восточного отделение императорского русского археологического общество. Том. ХІ.  Киргизский рассказ о Чингиз хань. 1888; Протоколы. Заседении и сообщения членов Туркестанского куржка любителей археологии. – Ташкент, 1903;  Самойловичь А.  Материалы по среднеазиатско-турецкой литреатуры. – Петроград, 1915; Записки коллеги востоковедов. Российской академии наук. – Ленинград, 1925; Среднеазиатско-турецкая надписи на глиняномь кувшинь изь Сарайчика. – С.-Петербург, 1912; Записки восточного отделения императорского русского археологического общество. – Петроград, 1916, т.б.
Сонымен қатар, «Махамбет ақын өлеңдері» атты 196 беттік қолжазбаның көшірмесін алдық. Бірақ та бұл өлеңдер белгілі жауынгер ақын Махамбет Өтемісұлының шығармалары емес екені анықталуда. Қазірде бұл қолжазба зерттелу үстінде.
Бір айға созылған іссапар негізінде Санкт-Петербург университеті кітапханасының сирек кітаптар мен қолжазбалар бөлімінде, Ресей Орталық кітапханасында, Ресей Ғылым Академиясының Орталық Ғылыми кітапханаларында болып, жалпы көлемі – 255 бет қолжазба, 2000 бетке жуық сирек кездесетін кітаптар мен зерттеулердің көшірмелерін институтымыздың қолжазба бөліміне тапсырдық.
АлдыңғыМұхтар Шаханов, ақын: Аңызға айналған түгім жоқ… КелесіАңызға айналған көк аса- Пір- Бекет
Еуропалық саяхатшы Джон Кэстлдың 1736 жылы Әбілхайыр Хан ордасына сапары және естеліктері мен суреттері
Түркияны түсінде көріп жүр!
ҚАЗАҚСТАНДЫҚ СПОРТШЫЛАРДЫҢ ДЕМЕУШІЛЕРІ КІМДЕР?
Bir Cevap Yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Еуропалық саяхатшы Джон Кэстлдың 1736 жылы Әбілхайыр Хан ордасына сапары және естеліктері мен суреттері
11/12/2015 | 3.447 рет оқылды
Түркияны түсінде көріп жүр!
10/12/2015 | 1.934 рет оқылды
ТҮРІК ФИРМАЛАРЫ ИРАКТА ҚАЛА ТҰРҒЫЗБАҚ
11/12/2010 | 3.370 рет оқылды
Мақсатымыз – Қазақстанға сапалы абитуриенттер даярлау
08/04/2013 | 2.551 рет оқылды
Kırgız lider Atambayev: Türkiye’nin yardımlarını unutmayacağız
23/08/2012 | 2.025 рет оқылды
Түркия Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынасқа 20 жыл
29/02/2012 | 17.029 рет оқылды
Исмаил Гаспринский және қазақ қаламгерлері
03/05/2013 | 3.398 рет оқылды
Жаһандану дәуіріндегі түркі әлемі (Әлеуметтік-тілдік сараптама)
02/05/2013 | 4.012 рет оқылды
Қайда барсаң, Қорқыттың көрі
26/02/2013 | 6.833 рет оқылды
Еуропалық саяхатшы Джон Кэстлдың 1736 жылы Әбілхайыр Хан ордасына сапары және естеліктері мен суреттері
11/12/2015 | 3.447 рет оқылды
Түркияны түсінде көріп жүр!
10/12/2015 | 1.934 рет оқылды
ҚАЗАҚСТАНДЫҚ СПОРТШЫЛАРДЫҢ ДЕМЕУШІЛЕРІ КІМДЕР?
07/12/2015 | 1.598 рет оқылды
Жыр алыбы Жамбыл (1846-1945 жж.)
11/04/2011 | 91.147 рет оқылды
“Нұр Орда” шәкірттерге әлем есігін ашады
08/11/2010 | 4.018 рет оқылды
08/11/2010 | 15.637 рет оқылды
Түркия Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынасқа 20 жыл
29/02/2012 | 17.029 рет оқылды
«Түркі өркениеті және тәуелсіз Қазақстан» атты халықаралық конференция болады
10/05/2011 | 58.941 рет оқылды
© 2015. Turkiya.kz ақпараттық порталы. Барлық құқықтары қорғалған