kk kk ilo kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk en en en ru kk en kk fr kk fr kk fr kk ro kk ro kk fr kk fr kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk en en
Ұлттық музейдің археологтары қазба жұмыстарының сапасына алаңдаулы
ä å æ ð ë
Халықаралық деңгейде 2017 жылы ашылатын көрме орталықтары мен музейлер (ФОТО)
KAZMUSEUM.KZ сайты Тұңғыш Президент қорының сыйлығымен марапатталды (ФОТО)
Музей қызметкерлеріне арналған стипендиялар ұсынады
Ұлттық музейдің археологтары қазба жұмыстарының сапасына алаңдаулы
Жұма, 18 Тамыз 2017 13:52
Кез-келген археологиялық ескерткіштер белгілі бір уақыт аралығында өмір сүрген адамдардың еңбек әрекетінің нәтижесінде пайда болған, сол дәуірдің жәдігері болып табылады. Мұндай тарихи ескерткіштер мен жәдігерлерді ғылыми айналымға қосып, көпшілік мақсатта пайдалану ісі археологиялық зерттеулер негізінде жүзеге асырылады.
Оқырманға түсінікті болу үшін археологиялық зерттеу түрлеріне тоқтала кетсек. Зерттеу жұмыстары барлау және қазба жүргізуден тұрады.
Археологиялық ескерткіштерді зерттеу ісі барлау жұмыстарынан басталады. Зерттеушілердің, алдына қойған мақсаттарына байланысты барлау жұмыстары әртүрлі бағытта жүргізіліп, нақтылы ғылыми мәселелерді қамтуы мүмкін. Мәселен, белгілі бір археологиялық ескерткіштердің тарихи-топографиялық құрылымын, олардың таралу аймақтарын анықтау, жекелеген ауданның, облыстың, немесе тарихи-географиялық аймақтың археологиялық картасын жасау, ескерткіштердің жинағын дайындау, жер телімдерін мақсатты түрде пайдалану (жаңа құрылыстар, су қоймасы, жол немесе құбырлар салу кезінде, қазба байлық өндірілетін жерлер т.с.с.) барысында ескерткіштерді анықтау, зерттеу мақсатында ұйымдастырылуы мүмкін.
Археологиялық қазба дегеніміз ескерткішті далалық жағдайда және ғылыми тұрғыдан зерттеудің негізгі үлгісі болып табылады. Қазба жұмыстарын жүргізудің барысында ғана зерттеліп отырған археологиялық ескерткіштердің пайда болған уақыты мен ол туралы нақты және жан-жақты деректерге қол жеткізуге болады.
Алайда қолданыстағы заңнамаларда археологиялық барлау мен қазба жұмыстарын жүргізудің нақты талап-міндеттері мен ережелерін айқындайтын бекітілген ресми құжат жоқ. Сол себепті қазіргі таңдағы зерттеу жұмыстары ЖОО студенттеріне арналған оқу құралында жазылған әдіс-тәсілдер негізінде жүзеге асырылып келеді. Оның өзі ХХ ғасырда бекітілген ескі әдіснамалар. Осының салдарынан қазіргі таңдағы археологиялық ескерткіштерде жүргізіліп жатқан зерттеу жұмыстарының сапасы сын көтермейді. Әсіресе қазба барысында әр зерттеушінің әртүрлі әдіс қолдануы және өзіне қолайлы әдісті ғана таңдап алуы белең алған. Мұның соңы зерттеу нәтижесі мен ескерткіштің тағдырына айтарлықтай кері әсер етіп жатқаны сөзсіз.
Бұл сөзіме Қазақстан Республикасы Ұлттық музейінің «Халық қазынасы» ҒЗИ ішінен құрылған тарихи-мәдени мұра насандарына сараптама жүргізу бөлімінің соңғы екі жылда жүргізген сараптамалық талдау жұмыстары мысал болады. Аталған бөлім қызметкерлері ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, өзге де ұйымдармен байланыс жасай отырып, соңғы жылдарда атқарылған зерттеу жұмыстарының қорытынды есептеріне талдау жасады. Нәтижесінде соңғы жылдарда жүргізілген археологиялық зерттеулерді жүргізу мен бақылау тәртібінің жүйесіздігі байқалады. Көп жағдайда археологиялық зерттеудің талаптары ескерілмеген және ғылыми есептердің мазмұны сын көтермейді.
Ендігі жерде аталған мәселенің алдын алу мақсатында «Тарихи-мәдени мұраларды пайдалану мен қорғау туралы» Заңына толықтыру енгізуді және археологиялық зерттеу жүргізудің ережесін бекіту қажет деп есептеймін.
Мәселен барлау жүргізу кезінде анықталған ескерткіштің географиялық орналасу жағдайының толық сипаттамасы, топографиялық картасы, фото фиксациялары мен табылған жәдігерлердің нақты тізімі, этикеттерін, тиісті құжаттарын мұқият толтыру сиқты басты талаптардың қатаң сақталуын қамтамасыз ету.
Ал археологиялық қазба жүргізудің негізгі міндеттеріне төмендегідей шарттарды енгізу дұрыс деп есептеймін:
- қазбаға дейін жүргізілетін жұмыстардың рет-ретімен орындалуы;
- бірінші кезекте ескерткіштің бұзылып жатқан бөлігінің зерттелуі;
- қазба барысында ашылған археологиялық нысандардың сақтауын қамтамасыз ету;
- қазба кезінде ашылған құрылыстардың кесінділері, жобасы сызылып, суретке түсірілуі және құжаттардың күнделікті толтырылып, қазбадан шыққан барлық жәдігерлер мен заттардың міндетті түрде есепке алынып, тіркеліп отыруы;
- басталған қазба толық аяқталғанша, табиғи жеріне жеткенге дейін жүргізілуі;
- қазба аяқталғаннан кейін оның төңірегі тазарлытып, барлық қауіпсіздік шараларының орындалуы шарт.
Қазба жұмысы – белгілі бір жағдайда бұзу процесі екендігін естен шығармаған дұрыс. Қазба жұмысы негізінде археологиялық қабаттар бүлініп, оның құрамы араласуы мүмкін. Сондықтан археологиялық қазба кезінде мүмкіндігінше басқа ғылым салаларының, әсіресе жаратылыстану, теникалық ғылымдардың замануи мүмкіндіктерін қоса пайдаланудың мөлшерлі мехнаизмдерін белгілеудің маңызы зор.
ҚР Ұлттық музейінің «Халық қазынасы» ҒЗИ
comments powered by HyperComments
Музей мен білім кеңістігінің интеграциясы
Мемлекеттік музей қоры каталогын жүргізудегі көрсеткіштер
Мектеп музейлеріне арналған семинар өтеді
Реэкспозицияға байланысты Ақмола облыстық музейі жабылады
Ұлттық музейдің 5 жылдығына орай конференция өтеді
Ұлттық музей директорының м.а. А.Нұразхан: Өзбекстан халқы биыл «Алтын адам» көрмесін тамашалай алады
«Алтын адамның» ашылу тарихы мен Тәуелсіздіктің символына айналуы
Жезқазған музейі Қаныш Сәтбаевтың қолтаңбасы бар экспонатпен толықты
Теміртаулық қария 80-нен аса жәдігерді музейге тапсырды
Роза Рымбаева қымбат көйлегін музейге өткізді (ФОТО)
Абай музейі: Әйгерімнің қобдишасы табылды
«Қасиетті Қазақстан» орталығы жалпыұлттық деңгейдегі 100 нысанның тізімін ұсынды
Кейкі батырдың бас сүйегін қалпына келтіру жұмыстары аяқталды
«Алтын адамның» ашылу тарихы мен Тәуелсіздіктің символына айналуы
Балбал тас қандай тас?
Ұлттық музей: Қастеев пен Пикассоның көрмесін тамашалауға шақырамыз!
Отырар қорық-музейі Алматыда көрме ұйымдастырды
Орталық музей көпшілікке замандастарға арналған көрмесін ұсынды
Ә.Қастеев атындағы Өнер музейі заманауи суретшілердің арманын орындады
Ұлттық музей суретші Алпысбай Қазығұловтың көрмесін ашты
Тарбағатай ауданындағы Ырғызбай ата кесенесі туристік орынға айналмақ
Ауыл мектебінің мұғалімі сомдаған ескерткіш Қазақстанға танымал болды (ФОТО)
Ұлттық музей Орбұлақ шайқасын еске алды
Ақтөбе облыстық музейінде театр майталманын еске алды
Ұлттық музей директорының м.а. А.Нұразхан: Өзбекстан халқы биыл «Алтын адам» көрмесін тамашалай алады
Османлы мемлекетінің Орта Азиямен байланысына арналған көрме ашылды
Ә.Қастеев атындағы Өнер музейі Түркияда көрме ұйымдастырды (ФОТО)
Түркиялықтар "Алтын адам" көрмесін ықыласпен қарсы алды (ФОТО)
Ұлттық музейде әлемге танымал туындылардың көрмесі ашылады
Музей мен білім кеңістігінің интеграциясы
Мемлекеттік музей қоры каталогын жүргізудегі көрсеткіштер
Қазақстандағы музей ісінің даму үрдісі
Байқаулар, бос орындар, тағылымдамалар
Мектеп музейлеріне арналған семинар өтеді
Ұлттық музейдің 5 жылдығына орай конференция өтеді
Музей саласын қолдауға арналған Kazmuseum.kz қорына үкіметтік сыйақы берілді
Қазақстанға музей ісі туралы заң қажет - маман пікірі
"Музейлер мансабы" - "Парасат майданы" бағдарламасы
"Музейдегі махаббат хикаясы" көпшіліктің көңілінен шықты (ВИДЕО)
Идея авторы Нұрсерік Жолбарыс   © 2014-2016 kazmuseum.kz Қазақстан музейлері
JavaScript is currently disabled.Please enable it for a better experience of Jumi.