kk de kk ar fa kk kk be ru mhr kk ky kk kk ru hbs_cyr kk vi kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk tt kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk en kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk en kk kk ru kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk sv be kk fr kk kk de be kk de kk kk uk kk kk kk kk kk kk ru kk kk ca kk br kk kk kk kk kk kk kk zh ru kk kk kk kk tt kk ru kk kk kk en kk kk kk kk
Билік 4904 0 пікір 17 Қараша, 2014 сағат 03:00
Тарлан тарихтың таралғысы – жол. Үзеңгісі – үміт. Тұрлаулы тарихымызда, тұңғиық шежіремізде халқымыз талай тар жол, тайғақ кешулерден өтті. Қай кезеңде де ат үстінде жүріп, айбыны асқан азаматтарымыз жұртын жақсы жолға бастауымен бағаланды. Аяр жаумен айқасып, ұрымтал жерде шайқасып, көңілі бұлтты күншілдермен байқасып, тұлпар мініп, ту ұстап, елін ертеңгі күнге жетелеумен болды.
Осының бәрін көрген – жол. Осының бәрін өзінен өткізген – жол. Осының бәрін келер күнге жеткізген – жол. Демек, жол – тарих анасы. Осынау ұлы жолға – өз жолымызға Алла жар болып біз де түстік. Түсе алдық. Тәуелсіздіктің тал бесігі болған ару Алматыда бұрқаған ұлттық бұлқыныс желтоқсанды жетелеп жеткен жаңа жолдың басы еді. Дүрбелең дүниенің дүбірлі басы болған сол бұлқыныс жұртымыздың жаңғырып жеткен жаңа жолының басы еді. Сол жолдың бастауында жұртымыздың жарқын тұлғалары жұртын бастап дер кезінде арманды күндерге аршындап аяқ басты. Алашы соңынан ерді. Бұл бір баршамызды бақытқа кенелткен, бағы ашылған жол болды. Құдайға шүкір, жаңылмай жүріп келеміз. Көре-көре көсем болған елге жүре-жүре кешен болған ер керек. Ерге ілесер ел керек. Бар ғой еліміз. Бар ғой еріміз.
Жеттім мен жыл құсы секілді,
Ұштым мен қанатым талғанша,
Күлімдеп нұр болып жүгірді.
«Назарбаев» дегенде бас изеп,
Жаныма ерекше күй еніп,
Бұл менің 2011 жылы Алла нәсіп етіп, адамзаттың ұлы мекені – Жаратқанның жер бетіндегі ең алғашқы үйі – Қағбаға, қажылыққа бет алғанда Жидда қаласында болған оқиғаның нәтижесінде туған жыр еді. Осы тақырыптағы қазақ әдебиетіндегі алғашқы еңбектердің бірі болып табылатын «Қағбаның қарлығаштары» атты жаңа жыр жинағымның ұлттық идеясын көтеріп тұрған бұл өлең әлемдік өркениеттегі жаңа жолдың бірін салған Ұлт тұтқасы – Президентіміздің жаһан жұртшылығы алдындағы дара қасиетін көрсетудегі бір ғана сәт.
Халықтың: «Біткен іске сыншы көп, бітірген ердің кемі жоқ» деген қанатты сөзі бар. Шырпы таба алмай шырқырап, шырқымыз бұзылған кез де болды. Көрдік, амалсыз көндік. Шаң басқан сөрелердің алдында шаршаңқы сатушылар ғана тұрды. Амал жоқ, көндік. Ақ атаулы қат, өсек қатық болған кезең де болды. Көрдік, көндік. Бәрінен бұрын саяси саудагерлердің су қосқан «дерек-дәйектері» аш қарынға түскен алмағайып күндерде жұртына басу айтып, байырқалап түсіндірген Елбасының сол күндердегі ұйқысыз күндеріне куә болған саптас серіктері «жоқ» деген жаумен шайқаста майдан даласын тастап кеткен жоқ. Жоқтан барды құраған, іздегенге – сұраған болған сол күндерді біз енді өткен күннің бір белгісі ретінде күліп еске алып, жымиып шығарып салудамыз.
«Алыстан кедейліктің алдынан шық, төбесі көрінген соң қиын болар», депті Шал ақын. Бұл жыр бұдан бір ғасырдай бұрынғы тар кезеңнің тәмсілі. Ұлы бабалардың ұлағатты жолымен келе жатқан Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Нұр Отан» партиясының Саяси кеңесінің кеңейтілген отырысында жасаған Жолдауын: «Мен өзімнің тәжірибемнен алдын ала сезіп отырғанымдай, таяудағы жылдар жаһандық сынақтардың уақыты болады. Әлемнің бүкіл архитектурасы өзгереді. Барлық елдер осы күрделі кезеңнен лайықты өте алмайды. Бұл шептен тек мықты мемлекеттер, жұдырықтай жұмылған халықтар ғана өтетін болады», деп бастады.
Қорқытып бастаған жоқ, толқытып бастады. Толқитын жөніміз бар. Даңғайыр державалардың өзін дедектетіп алып бара жатқан жаһандық жойқын дағдарыстың екпіні өз жолына енді түсіп, әлемдік қоғамдастықтың көшіне ілескен тәуелсіз қазақ жұртының әуселесін осы кезеңде байқап көріп, бағасын берер. Біреуден жақсы баға күтіп, қас-қабағына қарап күн кешіп отырған жайымыз жоқ, дегенмен, көштен қалып жатсақ, ол да намысқа сын, елдікке емтихан болар.
Адамзаттың алдында тұратын мәңгілік ұлы сұрақ: «Не істеу керек?» деген сөзді алдын ала ескерген Елбасымыз әліптің артын бақпай-ақ, әбжіл қимылдады. «Бұл ән бұрынғыдан өзгерек» деген Шәкәрімдік шындықты жаңа жағдайға қарай бейімдей айтсақ, бұл Жолдау бұрынғылардан өзгерек. Сондықтан да болар, өзіміз түгіл, өзгелер де ерекше назар аударып, еңсесін бұрып қарауда. Талдап, таразылауда.
Ал Қазақстан халқы қалай қабылдап жатыр? Халықтың 98 пайызы Жолдаудың өз уақытында жарияланғандығын және өзектілігін айтса, 96 пайызы Жолдауда аталған шараларды жүзеге асырудан өзі үшін және отбасы үшін пайдалы тиімділікті күтеді, 92,5 пайызы бұл Жолдау өздері күткендегідей болды деп санайды. Демек, халық қадірін сезінді, қалтқысыз ұғынды.
Бүкілхалықтық Жолдау бүкілхалықтық Қолдауға ие болып жатыр. Ал бұл Жолдаудың тарихи алғышарты қашан жасалды? Ол Елбасының Ұлытау төріндегі ұлы сұхбатынан бастау алды. Ол әуелі тарихымызды түгендеп, өткенді еске алу арқылы халықтың тарихи жады мен ұлттық санасына уақыт сәулесін түсірді. Елдің еңсесін көтерді, бұйығы тірліктің буалдыр аспанын ашып, алда тұрған ұлы міндеттерді Ұлытаудың басынан ұлтына ұлағат етіп ұшырды. Көкейінде жүрген көп ойдың құлпын, саналы тәуелсіздіктің сырсандығын ашып тастады. Айтар сөзін алашының құлағына құйып, жүрегіне жеткізді.
Ұлытау сұхбатын біз кешегі жасалған жарқын Жолдаудың прологы деп есептейміз. Эпилогын ел жазады, Елбасымыз қорытады. «Алда үлкен де жауапты жұмыстар тұр. Толысқандықтың жаһандық сынынан өту үшін біз топтаса білуіміз қажет. Біз барлық қазақстандықтар арасындағы сенімді нығайтуға тиіспіз! Бір-бірімізге тағатты болуымыз керек! Бұлар – Қазақстанның болашағына кілттер. Этносаралық келісім – өміршеңдік оттегі… Тұрақтылық пен келісім дегеніміз не? Ол отбасылық әл-ауқат, қауіпсіздік, баспана. Бейбітшілік – әке мен ана қуанышы, ата-аналар денсаулығы және біздің балаларымыздың бақыты… Біз жалпыұлттық идеямыз – Мәңгілік Елді басты бағдар етіп, тәуелсіздігіміздің даму даңғылын Нұрлы Жолға айналдырдық. Қажырлы еңбекті қажет ететін, келешегі кемел Нұрлы Жолда бірлігімізді бекемдеп, аянбай тер төгуіміз керек».
Бұл үзінділер – Жолдаудың алтын арқауы, ұлттық тіні, халықтық ділі. Қазір жер-жерде Жолдауды жаппай талқылап, талдап жатыр. Жұрт бірауыздан тілектестік білдіріп, ұлы үміттерін айтып, жазып жатыр. Қашанда келер күндерден жақсылық күткен елміз ғой, жаңа сөз жанымызды жақсы күйге бөлеуде. Жарқын ниеттер айтқызуда.
Дүниенің куәсі – дерек. Шын пейілмен шынайы адам айтатындай, Нұрсұлтанның нұрлы жолы қандай қадамдардан басталмақ? Елбасы: «Осы жылдардың бәрінде шикізат өндіру мен одан түскен табыстарды біз Ұлттық қорға салып келдік. 10 миллиард долларды біз 2007-2009 жылдардағы дағдарысқа қарсы күреске бағыттадық. Қалған ақшаны ішіп-жеп және жұмсап қойған жоқпыз, сақтадық және көбейттік. Қазір бізде осы резервтерді пайдалануға тиіс болатын кезең туындап келеді. Бұл қаржы қиын уақыттарды еңсеріп, экономикамыздың өсімін ынталандыруға көмектесетін болады. Бұл ресурстар қысқа мерзімді шараларға арналмаған. Олар экономиканы әрі қарай қайта құрылымдауға бағытталатын болады. Нақты айтқанда, көліктік, энергетикалық, индустриялық және әлеуметтік инфрақұрылымдарды, шағын және орта бизнесті дамытуға бағытталады» деп Жолдаудың мемлекеттік мақсатын барынша ашып айтады.
Жаңа экономикалық саясаттың тарихын біз кеңестік кезеңдегі жағдайлардан жақсы білеміз. Кеңесшіл орыс ақындарының өзі: «мынау ғой НЭП, қойды ғой жеп» деп сайқымазақ тақпақ қылған бұл саясаттың қитұрқысын «бұратана» халықтар көп көрді. Ал өзіміз өз болып, өз қолымыз өз аузымызға жеткен егемен кезеңде ұлттық мақсатқа жұмылдырылған ұлы міндеттің парқы мен нарқы – халқымыздың әлемдік дағдарыстан дағдармай өтуіне негіз қалайды деп сенуімізге берік бел байлатады.
Әсіресе, қарапайым халықты Жолдаудағы тұрғын үй инфрақұрылымын нығайту және әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту туралы айтылған нақты тұжырымдар қатты қуантып, алдағы күндеріне жақсы үмітпен қарауына жол ашады. Үй болмай, күй болмайтыны белгілі. Әсіресе, жастар тұрғын үй тауқыметін көп тартады. Бұл өз кезегінде жастардың отбасылық өміріне салқынын әкеліп, ол одан әрі еліміздегі демографиялық ахуалға өзінің теріс әсерін тигізетін. Елбасымыз таяу жылдарда халық санын 20 миллионға жеткізу жөнінде бастама көтеріп, тиісті тапсырмаларын бергені мәлім. Бұл межеге жету үшін тұрғын үй мәселесін мемлекеттік тұрғыдан шешу – маңызды міндеттің ойдағыдай орындалуының басты кепілі.
Елге ел қосылса құт екені белгілі. Тұрғын үй проблемасы атажұртын аңсап келген қандастарымыздың да тарихи Отанына тез сіңісіп, бейімделуіне берік негіз қаламақ. Бұл орайда да шешімін таппаған жайттар баршылық еді. Жолдау осы күрделі проблеманы оңтайлы шешуді оңайлатпақ. Бұл міндеттерді шешу үшін жалға берілетін тұрғын үй құрылысына көзқарасты қайта қарау, 2015-2016 жылдары жалға берілетін тұрғын үй құрылысын қаржыландыруды 180 миллиард теңгеге ұлғайту бұл салаға ерекше серпін береді деп болжанып отыр.
Осы мәселемен тікелей өзектес екінші бір маңызды жағдай – әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту. Апатты мектептер мен үш ауысымды оқыту проблемаларын шешу үшін 70 миллиард теңге көлемінде қосымша қаржыландыру жүзеге асады. Қазіргі кезде әлі де бірталай жерлерде апатты жағдайда мектептерде балаларымыз білім алып жатыр. Апатты мектептердің материалдық-техникалық базасы күн талабына жауап бермейтінін былай қойғанда, олардың біздің болашақ ұрпақтарымызға тікелей қауіп төндіріп тұрғанын сезінудің өзі адамды үрей мен күдікке бөлейді.
Халқымызда: «Бір жол бар жақын, жақын болса да алыс, бір жол бар алыс, алыс болса да жақын» деген қанатты сөз бар. Бұл сөз біздің елге тікелей қатысты. Кеңес кезінде біздің облыс орталықтарының өзіне жөні түзу жолдар салынбады. Мысалы, жергілікті жерде шикізаты толық табылса да Ақтау мен Атыраудың арасына, Жезқазған мен Қызылорданың арасына, Ақтөбе мен Қостанайдың арасына тас жол салынбай, салынғаны бүлініп, істен шығып, адамдар талай жылдар бойы жол азабын қатты тартты. «Жол азабы – көр азабы» деген қатқыл тіркес бар. Осыны да талай бастан кештік. Анау Қызылорда мен Ақтөбенің арасындағы Ырғыздың 80 шақырымдық далалық жолын «өлім жолы» деп атаған кездер де күні кешегі оқиға. Кезінде осы 80 шақырымдық жолды 24 сағат жүрген жайға да куә болғанбыз.
Жол – стратегиялық мәселе. Осы орайда Жолдауда айтылған «Жолдар – Қазақстан үшін өмір желісі. Біздің кең-байтақ жерімізде жолдар бойында әркезде де өмір пайда болған және дамып отырған. Біз Астанадан барлық жақтарға автомобиль, теміржол және авиациялық магистральдар тарайтындай көлік желісін құруға тиіспіз. Жүректен тарайтын артериялар секілді. Күннен тарайтын шұғыла сияқты» деген тіркестер көңіл қуантады. Елбасының осы сөзін тыңдап отырған қалың көпшілік – «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшелері қуана қол соқты. Халық та қолдарын соғып қостап, қуанып қолдап жатыр.
Жол – қазақ тарихында өте қастерлі ұғым. Қасиетті сөз. Жерінің көлемі жағынан әлемде 9-шы орын алатын, теңіз-талант Төлеген ақын: «ұштасқан тоқсан тоғыз Бельгия бұл» деп жырлағандай, кең-байтақ қазақ даласы заңғар биіктен қарасаң айқұш-ұйқыш жолдар. Еске түседі, кезінде Нью-Йорк қаласының үстінен ұшақтың иллюминаторынан көз салған ұлы қаламгер Мұхтар Әуезов: «Пәлі, мына биік үйлер қаз-қатар қаланған өлең шумақтарындай ғой», деп таңданғанда қасындағы сапарлас серігі, белгілі орыс ақыны Степан Щипачев: «Мұхтар Омарханұлы, осы теңеуіңізді маған сатыңызшы», деп аттай қалап алған екен.
Заңғармен теңеу таластырғалы отырған жоқпыз, бірақ ұшақтан қарағанда туған даламыздың айқыш-ұйқыш жолдары маған сол ұлы қаламгердің қолынан құйылып түскен қолжазбаларға ұқсайды. Жолдар да уақыттың қолынан шыққан жазулар ғой. Бірі көне, бірі жаңа, бір-бірімен сабақтасып, қанаттасып жатады. Сол жолдарға сана көзімен үңіле қарасаң, бағзы Жібек жолының құм басқан сұлбасы көрінгендей болады. Біз жадымыздағы жолдарды жаңаша жаңғыртып, жаңаша жалғап жатқан жұртпыз. Қазақ даласының жаңа жолы енді Елбасымыздың жүрегінен жол тартып жатыр. Біз өзі ежелден жолды қадірлеген, жолды құрмет тұтқан, жолды жолдасымыз деп білген халықпыз ғой.
Содан да болар, Астанадан тарайтын жолдардың жаңа маршруттары қазір біздің көкірегімізден шығып, көкжиекке сіңіп, Сәкен-сұңқар «Сен, Альбатрос, көкте, жерде, теңізде» деп жырлағандай жер мен жерді, ел мен елді жалғап, келер күндерге самғап бармақшы. Салынатын сол жолдардың бойында жаңа елді мекендер, жаңа мектептер, жаңа балабақшалар, жаңа тұрғындар пайда болады. Сөйтіп, басымызға бас, бауырымызға дос, пейілімізге ағайын қосылады. Алыс жақындайды, жақын өрісін кеңейтеді. Жол азабы жайына қалып, барыс-келіс молаяды. Халықтың ынтымағы мен достығы жолдар арқылы жалғасады.
Оқып қараңыз: жолдар салу есебінен 200 000 жаңа жұмыс орны ашылады. Осынау қысқа ғана хабарлы сөйлемнің аржағында жол бойында салынатын жаңа елді мекендердің, жаңа мектептер мен денсаулық сақтау мекемелерінің сындарлы сымбаты көрінгендей болады. Жұмыс әрбір отбасының тұрмыс-тіршілігінің жаңа белестері, шаңырақ шаттығы, ана мен баланың бақытты күлкісі. Баяғы кезде, Түркісібті салған кезде туған тегеурінді жыр еске түседі: «тауды бұзып, тасты жарып, тамшылатып ащы тер, бұл қайратты жұмыскер» деген шумақтар жаңаша жаңғырып, бүгінгі ұрпақтың қажыр-қайратын байқатып, заман талабына сай қайта туады. Өйткені, жол салу оңай шаруа емес, бірақ сол жолды салатын жағдай, мемлекеттік қолдау, ең бастысы Елбасының еліне арнаған Бағдарламасы әр жүрекке жол тартып жатыр. Халық қолдаған шаруаның қайыры болады.
Жолдар салынып, айшылық алыс жерлерге жылдам жеткізетін магистральдар халықтың жұмыспен қамтылу деңгейін барынша көтеріп, әр шаңырақтың шырайын кіргізбек. Жүректен басталған жолдар туған еліміздің бойында қан тамырындай жүгіріп, Қазақстанның индустриялы-кардиограммалық әлеуетін көрсетіп, елімізді әлемдік маршруттардың торабына қосады. Ел арқылы өтетін транзиттік жүктердің салмағы әрбір қазақстандықтың табыс салмағына өзінің мегатонналық мәртебесін қосып, көзбен көргенге қол жететін кемел кезеңге жеткізеді.
Өмір сапасы артады. Ғұмыр мәнді де маңызды бола түседі. Бұл жалғасты дәстүр бүкілхалықтық байлыққа айналып, болашақ ұрпақтың несібесін қазірден бастап толтыруға негіз қалайды. Жалпы, Елбасының әрбір Жолдауы әрқашан жас ұрпақ, жаңа толқынның назарына беріліп келе жатқан сардарлық тапсырма. Алысты көздеген стратегия, тыңнан жол салған тактика. Арманның алғы шебіндегі албырт жастықтың алдында тұрған бұл ұлы міндеттер бүгін сәтімен басталса, ертең сәнімен аяқталады.
Ұлыбританияның белгілі қаламгері, қоғам қайраткері Джонатан Айткен Елбасының ерен еңбегін жан-жақты сипаттаған кітабында: «Қазақ саясатының ақиқаттары оның ұзақ мерзімді болашаққа көз тігуіне мүмкіндік береді», деп жазған болатын. Әлі есімізде, кезінде Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы туралы Елбасымыздың арнайы Бағдарламасы жарияланған кезде дүрбелеңнің дүмінен бойын күдік билеген кейбіреулердің «алыс күндерді қойып, жақын күндердегі тұрмысымызды түзеп алмаймыз ба» деп күбірлескені бар. Көз қорқақ, қол батыр екен, жұмыла көтеріп едік, жүгіміз жеңілдеп сала берді.
Одан кейін әлемнің алдыңғы қатарлы дамыған 50 еліне теңесеміз деп өршіл мақсат ұстандық. Мұнда да әрі-сәрі көңілдің болғаны рас. Енді әлемдегі озық 30 елдің арасына алшаңдап ену үшін алысқа тартып барамыз. Елбасының алыс болашақты көздеген «2050» ұлттық бағдарламасын естіген жаһан жұрты енді Қазақ елінің қуаты мен мұратына қызығып та, қызғанып та қарайтын болды. Көз тимесін, келер ұрпақ бұл межені де абыроймен алып, ерліктің Эвересіне елдің көк байрағын тігетін болады. Араны айлапат Мариан құрдымын айналып өтетін боламыз.
Біз ұлы жолдың үстінде келеміз. Артта талай асулар мен қилы белестер қалды. Жаңа тұрпатты, жарқын мақсатты ел болып, еңсе тіктедік. Еуразияның жүрегіне ақық алқадай Астана салдық. Алтын орда, Көк орда, Ақ ордалардың жаңаша жалғасы бүгінгі Ақордадан тараған ұлы шұғылалар халқымыздың арман-мақсатын алғы күнге алып бара жатыр. Нұрлы Жолдың нығметі мен құрметі жаңа табыстар мен сәттіліктің бастауы бола беруі үшін халқымыз бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарып, ұжымдаса қимылдаса, ұлы істерді тындырарымыз сөзсіз.
Жол мұраты – жету. Жолы бірге – жолдас, мұңы бірге – мұңдас, заманы бірге – құрдас, сыры бірге – сырлас, сыны бірге – сындас. Алыс күндерді бетке алып, қайраттана қозғалып келе жатқан қазыналы керуен – Қазақ елінің ұлы сапарының тізгінін ұстаған бүгінгі ұрпақтың сүрлеуі салтанатты, мәртебесі мархабатты болсын. Жұртымыздың жарқын болашағына бастар жол – Нұрлы Жол – біздің ортақ жолымыз, ортақ мүддеміз, ортақ мақсатымыз. Осы жолдағы бірлік – бар бақыттың іргесі берік тұғыры. Тәуелсіздіктің мәңгілік тұғыры. Мәңгілік Елдің тұғыры. Жүректен басталып, жүрекке жеткен Нұрлы Жол әрқашан бақыт пен баққа бастайды.
Ендеше, бақытымыз ортақ, бағымыз бірге, баянымыз мазмұнды болғай!
Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, БАҚ саласындағы Президент сыйлығының лауреаты.
Қазаққа қарсылар тайраңдай бере ме?
Путиннен кейін кім президент болады?
Елдегі бірлікті қазақ тілділер сақтап отыр!
CNN: Путин Польшаға соққы жасауы мүмкін
Мобилизация: 3 орыс, 447 қазақ шақырылыпты
Ресей тойлап жатқанда, орыстар қоршауда қалды
Қарттар күні: Алматы телеарнасы қайырымдылық акциясын өткізді
Қайрат Боранбаевқа қатысты тергеу жұмысы аяқталды
Мобильді қосымшаны жүктеп алыңыз!
Сайттағы материалдарды пайдаланғанда міндетті түрде сілтеме берулеріңізді сұраймыз. Ақпараттық порталдағы авторлық және басқа да құқықтар толығымен қорғалатынын ескертеміз. Автордың жеке пікірі редакцияның көзқарасы болып саналмайды. Жарнама мен түрлі хабарландыруларға жарнама беруші жауапты.
Құрылтайшысы: «Абай-ақпарат» қазақ интернет кеңістігін дамыту қоры» қоғамдық қоры
ҚР Мәдениет және Ақпарат министрлігінде тіркеліп, №12996-ИА кәулігі берілді