kk de kk ar fa kk kk be ru mhr kk ky kk kk ru hbs_cyr kk vi kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk tt kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk sv kk kk fr kk kk de kk kk de kk kk kk kk kk uk sv kk kk kk fr kk kk kk es uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk zh ru kk kk kk kk tt kk ru kk kk kk en kk kk kk kk
Жаңа Қазақстан астанасына жаңа ат қажет!
Пікір 2091 66 пікір 17 Қыркүйек, 2022 сағат 14:26
Бірақ біздің көтерейін деген мәселе бұл емес. Қоғамдық өмірде болып жатқан кейбір үрдістерге баға беру.
Жалпы, әлемдік тарихта астаналардың орнын  ауыстырып, атын да өзгертіп жататыны жаңалық емес. Орта ғасырларда да, бүгінгі заманда да бір Қазақстанның өзінде сондай үдерістер көптеп саналады. Мысалы, түркі заманы мен ұлыстар кезінде билеушілердің бір емес бірнеше орда тікені белгілі. Тіпті Ақ Орда билеушілері өз мемлекетінің орталығын Ертіс өңірінен Сыр бойына ауыстырған болатын. Ал ХХ ғасырдың басында Қазақ өлкесінің орталығы бірнеше рет ауысқан жоқ па?! Орынбор – Қызыл-Орда – Алматы – ХХ ғасырдың аяғында Ақмола.
Жә, астаналардың орын ауыстыруы мемлекеттің ішкі-сыртқы әлеуметтік, саяси-экономикалық жағдайына байланысты. Ол қажеттіліктен туады. Ал, астана атының өзгеруі ерекше құбылыс. Ол ел ішіндегі жағдаймен, саяси ахуалмен тікелей байланысты.
Мысалы, Ақмола – Целиноград – Астана – Нұр-Сұлтан – бәрі бір қаланың өзгерген аттары. Әр атаудың артында Қазақстанның жүріп өткен тарихи жолы мен ұлт тағдыры жатыр. Отарлық кезең, тоталитарлық, валюнтаристік жүйе жылдары, тың науқаны, тәуелсіздік, автократия мен диктатура...
Мына бір қызық фактіге назар аударайықшы. 1922 жылы Перовск қаласы атауы орнына бұрынғы Ақмешіт деген өзінің тарихи атауы берілді. Ал,  1925 жылы оның аты Қызылорда болып қайта өзгертіліп, 1929 жылға дейін ол ҚазақАКСР-нің астанасы міртебесіне ие болды. Бұл атаулар да Қызылорда қаласы мен өңірінің тарихынан сыр шертеді.
Әсіресе Қызылорда деген атты алайықшы. Бұл 1920-жылдары қазақ зиялыларының арасында үлкен идеялық талас-тартыстың болғанын аңғартады. (Айтпақшы, осындай таластардың салдарынан қазақтың тағы бір орталығы болған Ташкент қаласынан айырылып қалдық). Ақыры революциялық интеллигенция «қызыл» деген сөзді, ал Алаш интеллигенциясы «орда» деген сөзді қосқанына разы боп, екі жақ бір бітімге келген сияқты.
Қазақ не нәрсеге ат қойса да ырымдап, қисынмен, ақылмен қойған. «Қазақтар ат қойғыш» дегенді талай естіген шығарсыздар. Ондай қазақтар қазір қайда?! Өкімет жанынан ондайлардың қарасы да көрінбейді.
Әйтпесе, бүгін ел астанасының атын қайтадан бұрынғы ескі «Астана» атауына өзгертуің қандай қисын бар. Атауын өзгерту қажет екенінде дау жоқ. Бірақ басқа, заман талабына сай жаңа ат таба алмағанымыз өзімізге сын емес пе?! Баяғыда Ақмоланы Астана деп өзгерткенде «баланың атын бала қойдық» деп әкеміз күлүші еді.
Жаңа Қазақстан – Екінші Республика өмірге кеп жатқанда ескі атауда не мән қалды десеңізші?! Ол да өтпелі кезеңде кездейсоқ қойылған атау емес пе? Бірер жылдан кейін оның атын қайтадан мол шығын шығарып қайта өзгертетініміз сөзсіз! Одан да жаңа Қазақстанға біржолы мән-мғынасы асқақ, мәңгі орнықты етіп жаңа атау тауып өзгерткен дұрыс емес пе?!
Білесіз бе, ел астанасына «жұртта қалған» ескі атауды қайталап қою  ырымға жаман! «Бүлінгеннен бүлдіргі алма!» деген бар. Өзімен кетсін! Егер қазаққа сенбесеңдер орыстың «старое тяет» деген де сөзі бар.
Содан мынандай сұрақ туады. Біз неге ескі-құсқыға соншалықты әуеспіз?! Бізде  өкіметте тарихтан сабақ алатын, болашақты болжайтын азаматтардың қалмағаны ма?
Бұл үрдіс бір-ақ нәрсені аңғартады. Бұл Қазақстан өкіметі қабілетсіз деген сөз. Сондықтан да жаңа Қазақстан құрып жатқанда одан жаңа бастама шығады деп күту әбестік. Неге? Өйткені олар кеше ғана атын «Аманат» деп өзгерткен бұрынғы чиновниктер партиясының өкілдері. Олардың мемлекет бюджетіне қалай ие болғанын, қаржыны оңды-солды қалай жұмсағанын бәріміз жақсы білеміз. Әсіресе жиын-тойлар  өткізуде, қала-көше атауларын өзгертуде  олар алдына жан салмайды.
Сондықтан да егер біз өзімізді мемлекетшіл азамат ретінде білсек, онда Қазақстан астансының атауын зиялы қауым талқысына салып, бұдан былай өзгермейтіндей етіп бір-ақ рет қойуымыз керек.
Біздің билік еліктегіш қой. Әсіресе билік жанында жүрген косополит-глобалистер АҚШ қалаларының қосарланып дефис арқылы жазылаты атауларына қатты әуес көрінеді. Ондай қосарланған атау керек болса жаңа астана үшін ондай атау бізден де табылады. Өкіметке, ел талқысына астанаға екі жаңа атау ұсынып отырмын:
- Сары-арқа (қазақ даласының екінші атауы)
- Алаш-Орда («Алаш» қазақ мемлекеттігін жаңғыртқан атау)
Ш.Уәлиханов атындағы Тарих және этнология ин-ың жғқ., ҚБТУ профессоры
Ел саясатындағы "өтпелі шақтың" көлеңкесі
Бұл жағдай керісінше болуы керек – Әлихан Смайылов машина жасау өнімінің импорты туралы
Халық саяси реформаларды құптап отыр
ҚР Президентіне үміткерге қойылатын талаптар қандай?
Коронавирус жұқтырғандар саны артты
Тақырыпқа байланысты басқа да мақалалар
Абылай қасіретін Тоқаев қайталауы мүмкін бе?
Миграцияның жүйесіздігі мазамызды қашырып тұр!
Күзде кезектен тыс Президент сайлауы өтеді
Әр баланың шотына Ұлттық қордан ақша бөлінеді
Әйелдер зейнетке 61 жаста шығады
Жазушының жалақасы бюджеттен емес, нарықтан!
Мобильді қосымшаны жүктеп алыңыз!
Сайттағы материалдарды пайдаланғанда міндетті түрде сілтеме берулеріңізді сұраймыз. Ақпараттық порталдағы авторлық және басқа да құқықтар толығымен қорғалатынын ескертеміз. Автордың жеке пікірі редакцияның көзқарасы болып саналмайды. Жарнама мен түрлі хабарландыруларға жарнама беруші жауапты.
Құрылтайшысы: «Абай-ақпарат» қазақ интернет кеңістігін дамыту қоры» қоғамдық қоры
ҚР Мәдениет және Ақпарат министрлігінде тіркеліп, №12996-ИА кәулігі берілді