kk kk kk kk kk kk ba kk kk kk kk kk kk tt kk ky kk kk ru ru kk ru kk de kk kk ko kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk uk kk kk ko kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk ko kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk kk kk kk kk tt kk kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ko kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk el kk kk kk kk kk kk bxr kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ug kk kk kk kk kk kk kk el tt tt kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk el kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk el kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk sah kk kk av kk kk kk kk kk kk kk el kk kk kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk xal kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk el uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk mk kk kk kk kk kk kk kk uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk myv kk kk kk kk kk el kk kk kk kk kk kk kk kk kk tt kk kk kk kk kk tt kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk de fr ru kk de oc ru kk de oc kk ru ru kk de vi kk de nn kk de pt kk de oc kk de fr kk de de kk de fr kk de zh kk de fr kk de fr kk de oc kk de ca kk de oc kk de fr kk de fr tg de da kk de vi kk de de kk de it kk de fa kk de fr kk de fr kk de ms kk de ca kk de en kk de de kk de ca kk de nn kk de fr kk de de kk kk kk
Қасымхан Бегманов. Бақыт деген – қазақ болып туғаным | Әдебиет порталы
Әдеби үдеріс Авторлар Кітаптар Аудиокітаптар Жанрлар Кейіпкерлер Блогтар Арнайы жобалар Мультимедиа
Әдебиеттi ешкiм мақтаныш үшiн жазбайды, ол мiнезден туады, ұлтының қажетiн өтейдi сөйтiп...
Ана белең, мына сай, қыраттарды,
Шыға келді жамырап солар алдан.
Қайбір жылы осында қап кеткен күн.
Құйып алып өзіммен ап кеткенмін.
Көп қуанта алмайды көктем бүгін,
Қайран менің келмеске кеткен күнім,
Дір-дір етіп қап қойған Кезім менің.
Кең дүние төсіңе сия алмадым,
Бар бақытым – иманым, сабырымда,
Ерні түгіл, ақ бетінен сүйместен.
Кете барғам, бір ауыз сөз айтпастан,
Ай, Қоңырат ана жылы кеп кеткен.
Небір түрін көрген қорлау мазақтың,
Бүгін маған неге бұлай бөтенсің,
Мен секілді сенде мұңлы екенсің.
Күні кеше айбыны асқан ай дидарлы халқымнан,
Шығардың ба, сол бір қанды шақты ойдан.
Мен секілді жалғызсырап тұрса-ау бақ.
Уақыт шіркін ала құйын аунаған,
Жаңбыр көрдім сәл тамшылап жаумаған.
Құлағыма сарын келді, күйші кім?
Жар басына жалғыз салған үйшігін.
Тарих бүгін түк айтпайды, бірақта,
"Сенің қалаң" – дейді маған түйсігім.
Ана құмда сүтпен илеп жауының,
Еске салған ата-баба жерлерін.
"Мына ездерді кім туған" – деп жабырқап,
Қабырғадан қарап тұр ма, ерлерім?
Жабырқама, қабағыңды аш арайлым,
Сырын айтшы, мынау сесті сарайдың.
Бейбақтардың іште кеткен наласын,
Жырым алып қай ғасырға барасың.
Қайғым аздай айдалада қалған сол,
Неге іздедім Қоңыраттың қаласын.
Төңірегі толған көркем ауылдар.
Тілі менен ділі бірдей қазақпен,
Басқа ұлт боп кеткен бүгін бауырлар.
Қиялым бар қияларға қалықтар,
Зиялым бар ойларымды парықтар.
Баласы едік баяғыда бір шалдың,
Түрлі-түрлі болып кеткен халықтар.
...Самал соқты Бейнеу жақтан аңырап,
Бір кездегі біздің Қарашаңырақ.
Қимай кеттім арт жағыма қарайлап,
Қып қызыл боп атқан алтын таңы ұнап.
Жалғыз жортқан жолаушы едім жалғанда,
Жалғыздардан жалаулы сөз қалған ба?
Бұл дүниеде жете алмадым,
Көкірегімде аңырады бір мұңым,
Қаңырады, таңы ұнады жүр гүлім.
"Тоқсан баулы Қоңыраттың" күйіндей,
Шерлі шаһар еске түсіп тұр бүгін.
* Қарақалпақстандағы қала аты
** Қарақалпақстанға бірге барған ақындар Бауыржан Жақып пен
бар екенсің ғой жарықтық,
Қан -қызыл болдық, тарықтық.
Қатар да қатар гүлдер егіпсің арық қып.
Егін егіпсің қарықта, қарық, қарық қып.
Бауырын жаза анау бір ойпаң, қыраттың
Жеттім ғой саған, өкпемді міне, қолыма ап,
Қаршадайынан қара өлеңменен ауырған,
Айберген менен Жібек ананың аруағын,
Олардан туған Төлегендейін аяулым,
Қасастықтармен осында мəңгі кетіскен,
Шыққан ол мына маңдайы
Ай-хой, шаңы ұшқан, мұңды өткен күн,
Алыстан жеттім, сəуірінде бұл көктемнің.
Тақтакөпірдің ар жағы Қазалы менен Қызылордаға ұласқан.
қызылдан қашып қыр асқан.
Жұртымды іздеп кеп тұрмын!
Мынау асыл топырақ, өтпесе де табаннан,
Бұл өлкеге бөтен бе ем?
Ерте алмай көркем еркемді,
Қимасам да ірге айырған өлкемді.
Қатепті қара нарларға ғана жүк болар,
Қайран да қайран Бесқала,
Мəңгі-бақи сағынуменен өтем мен.
Өн бойымды билеп алған нала-мұң,
Қолын бұлғап қалып қойған
Мұңлы, зарлы сырын бүккен Бесқала,
еміренген анау ұлы даланың...
Сыр жасырды Тұрымбеттен қалған бау,
Еңсені езді шемен болып қалған дау.
Ақылды боп көрінгім кеп тұрғанмен,
Сол баяғы Қасымың ем аңғалдау.
Ақын болып келіп, кеткен жалғанға,
Қайта оқырсың оңаша бір қалғанда.
Неге кеше алып-ұштым соншама,
Неге ұмтылдым қол жетпейтін арманға.
Сырым қалды, жырым қалды жыртылған.
Қара түнде қатты ұялып отырмын,
Кезімді ойлап абыройға ұмтылған.
Ойың қалар ақ қағазда жыртылып,
Сыр жасырып бірге жүріп, бір тұрып.
Дана қазақ бәрін сезіп қояды,
Неге керек болмайтынға ұмтылып.
Сағынамын алаңсыз сол кезімді,
Кейін, кейін әлсіздіктер сезілді.
Кісі болып көрінген кей сәтімді,
Ел кешкенмен мен кешпеймін өзімді.
Ойсыз жолды о бастан-ақ қумадым,
Сәл сүрінсем жан-жағымнан шуладың.
Бақытты іздеп жанталасып нем бар, ей,
Бақыт деген – қазақ болып туғаным.
Санаң сезер сұрапыл ой салмағын,
Бақыт деген – еріні емес қыздардың,
Бақыт деген – қазақ болып қалғаның.
Иә, сезгенмін иығымның талғанын,
Басқа жырдан табарсыңдар қалғанын.
Неге керек сендер барда абырой,
Абырой ол – қазақ болып қалғаның!
Ғашық боп тұрған өзiңе үзiле жалған,
Сағынар кейiн сонда мен күзiме барғам.
Аспаннан ағып қос жұлдыз құлаған едi-ау,
Көзiңнiң жасы секiлдi жүзiме тамған.
Көз жасың моншақ секiлдi тiзiле қалған,
Тамшыдай тамған тырсылдап жүзiме талдан.
сол сәт үн-түнсiз дәл мендей болып,
Ғашық боп тұрды өзiңе үзiле жалған.
Бiр-бiрiн қияр қайғылы шешiмге барған,
төсiңде бар ма ән?
Жоғалтқан сонау аяулым мәңгiге сенi,
Қос жұлдыз аққан күзгi түн есiмде қалған.
Тырналар кейiн түстiкке тiзiлiп ұшты,
Бала ақын тұрды суретке қызығып күштi.
сол бiр күзгi түн түсiме кiрiп,
Бiр тамшы менiң көзiмнен үзiлiп түстi.
Бiздердi бөле алмайды ара қашықтар,
Жұлдыздар аққан түндерде қыдырмаңдаршы,
Ырымға жаман екен ол бала ғашықтар...
Гүл терген асыл еркем Бөкейiңнен,
Кетпейдi бала бейнең көкейiмнен.
Жыр жазып кейiнгiге кетейiн мен.
Бөкей тау, сұлу Сүңгi, Күйiктегi,
Боранды, Датқа саз бен Қошқарата,
Сол қызын мына мендей сүйiп пе едi?
Қоштасты тырналардың көп тiзбегi,
Арада жатқан асу өткiзбедi.
Сартапты сағым жылдар сағыныш боп,
Жамырай қашқан жолдар жеткiзбедi.
Жел тұрып жаңбырменен араласты,
Арада қол созымдай жер қалғанда,
Қайтейiн, жолдар қайта ала қашты.
Боздадым бозiнген боп, боз дала боп,
Көл айтты ескi дерттi қозғама деп.
Баяғы қарақат көз бойжеткенге,
Қайтадан барғым келдi бозбала боп.
Асауға тағдыр салған құрығындай,
Қамығып құлазумен құрыдым ба-ай!
Мен кеттiм кездеспейтiн басқа жолмен,
Тобықты қаққан сенiң бұрымыңдай.
Сүңгiде су болмайды шашылмайтын,
Күйiкте гүл болмайды ашылмайтын.
Дүниеде қанша жол кездессе де,
Бiз ендi екi жолмыз қосылмайтын.
Есiмнен мәңгi шықпай да қойған бiр елiк,
Елiкке сол бiр көңiлi құрғыр тұр ерiп.
Болмағанменен аймаңдай, алтын айдарлы,
Адал сүт емiп ауылдан шыққан ұл едiк.
Солай да солай, адырда сонау өстiм мен,
Бұлақ пен қыздың сыңғыры қатар естiлген.
Өзiңдi алғаш көргенде-ақ, мұңлы сәт едi-ау,
Бабайқорғанға бауырлай жылжи кеш кiрген.
Қып-қызыл болып алып күн батып баратты,
Қызықтап тұрдық қызыл да жасыл жолақты.
Ала жiп аттап өтпеген едiм, не үшiн,
Қайқы төс қара иттерге тағдыр талатты.
Он алты жаста Төлеген жырға табынғам,
Қағынғам қалмай адырды ораған сағымнан.
Оралмайтұғын көктемде көрген сол қызды,
Қырықтан кейiн өлердей болып сағынғам.
Абдырдым неге арғымақ аттай желiп кеп,
Сол қыздың ернi уылжып пiскен өрiк деп.
Асан қайғыдай қайғыра алмастан жыр жаздық,
Ақтамбердi мен Қазтуған шалға елiктеп.
Өмiрдiң басы осылай мұңлы басталған,
Тамшыдай бейне ағып бiр түскен жас талдан.
Сан соқпақ шығып қолдарын созды алдымнан,
Қиырдан қиыр қызыл түлкiдей қашты арман.
Ескi суреттер санада қайта жаңғырған,
Елестеп анам нан алып жатқан тандырдан.
Кiм еске алар жетiм ауылдың баласын,
Қаршадайынан көнеге көзiн талдырған.
Есiмнен мәңгi шықпай да қойған бiр елiк,
Елiкке сол бiр көңiлi құрғыр тұр ерiп.
Болмағанменен аймаңдай алтын айдарлы,
Адал сүт емiп ауылдан шыққан ұл едiк.
Әлi серiк сол мұң менен
Амал қанша жаз өткенмен күз келер.
Ақын адам жаман адам болмайды,
Сенбеңiзшi, өсек айтса сiзге егер.
Отырамын поезға бiр тоқтаған.
Ел өсегiн бастағанда бiз жайлы,
Бұл қалада жоқ болам.
Балдай ғұмыр сүре алдық па,
Сiз де бiздi ойлай-ойлай жүрсiз бе?
Тағдырым-ай алқымнан ап қыстың-ау,
Айтылған соң алуан түрлi аңыздар.
Алаңдаймын бұл қалаға сол қыз бар.
өттi қызық күзiң де,
Қыздар маған хат жазбайды бүгiнде.
Құлағына сыбырлап мен ақырын:
«Ұлы шайыр болам дегем түбiнде».
жазыла алмай ұйқы орап,
Сағым жақтан ойналғандай күйтабақ.
Төмен қарап үнсiз тұрдың ойлана,
Қара ағаштың қабығынан сипалап.
Тiлсiз өмiр сүрмедiң не, сүрдiң не.
Үнсiз ғана қимай қарап тұрып ең,
Тым алысқа ұшарымды бiлдiң бе.
тау теңселiп, күн күлген,
Қара жолмен көкжиекке сiңдiм мен.
Бабамнан қалған қайғылы мұңы өлкенің,
Кеудемде қатқан шеменді мұздай ерітерім,
Өзің деп өткен шалдардың сырын шертемін.
Олардың бәрі бейітте жатыр тізіліп,
Тырналар кетті көкжиек асып тізіліп,
Жан ұқпас мұңлы сырымды,
тұрғандай мына күз ұғып.
ауысқан сыр ғой біртіндеп,
Ертіп кетердей ғайыптан біреу бір күн кеп.
Олардың бәрі жалғаннан өтті арманда,
Байсынға бірге барар ма екенбіз шіркін деп.
Соларды көріп өстім мен,
Сәби болғасын сұрай алмадым ешкімнен,
жалғыздық дертін кештім мен.
Қажытты-ау түнде қамалап ойлар қаңғырған,
Сағыныш дерті жүректе қайта жаңғырған.
Ұлттан ұлттың десек те қалқам кемі жоқ,
Сан ғасырларға созылған дерт бұл – емі жоқ...
Ұлы сахара шапандай болды-ау жеңі жоқ,
Жиделібайсын атамекенім – теңі жоқ.
жанардан жас қой төгілген,
Жүрегім бе екен атқақтай соғып егілген.
Құйрықты жұлдыз ағып бір түскен көгімнен.
жат жанның кеткен қолында,
Сырласым менің екеуміз қанша мұңдастық,
шерлі жел үнін тыңдастық.
Ташкенге барар қырды астық.
мен саған түбінде бәлкім соғармын,
Өзіңе қарай құстайын қанат қағармын.
Қабірі қалған әжем мен онда бабамның,
Жоқ іздеп шыққан жолаушы едім кім білсін,
Жебемеген жетiм менен жесiрдi,
Жүрiп өткен иiр-қиыр жолдарым,
Менiң нәзiк ғұмырнамам секiлдi.
Жанына ерiп арманы асқақ жандардың,
Гаванада теңiз мұңын аңғардым.
Үрiмшiде үр қызына ғашық боп,
Жазықсыздан жаман сөздер естiдiм.
Қара жолда жалғыз келе жатып мен,
Сенi есiме ап, елдi есiме ап өксiдiм.
Жылдар мынау үнсiз-тiлсiз жылысқан,
Мектепте мен құтылмадым бұрыштан.
«Ең болмаса дән септiрiп,
Бригадир болмадың», – деп ұрысқан.
Кеше сенi өкпелетiп кетiп ем.
Қара өлеңдей қадiрлi дос таппадым,
Бәрi жалған... бәрi өткiншi, өкiнем.
Материалды көшіріп жариялау үшін редакцияның немесе автордың жазбаша, ауызша рұқсаты қажет және Adebiportal.kz порталына гиперсілтеме берілуі тиіс. Авторлық құқық сақталмаған жағдайда ҚР Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңымен қорғалады. adebiportal@gmail.com 8(7172) 57 60 14 (ішкі - 1060)
Мақала авторының көзқарасы редакцияның көзқарасын білдірмейді.
Ұлттық рух алыптары: Ахмет Байтұрсынұлы және Ғұмар Қараш үндестігі
Қаллеки театрында жаңа қойылым!
Мұқтар Әуезовтің “Абай жолы” роман-эпопеясы: атмосфера және стиль
«KitapTime – 2022» жалпы республикалық кітап фестивалі өтті
Бахман Гобади. Күрд киносын жетім балаға ұқсатамын
«Алтын сақа» байқауы мәресіне жетті
Шерағаңның туғанына 90 жыл
«Абай жолының» аудармасына Әуезовтің көңілі толмаған
Елордада өткен «Күй жәрмеңкесінде» Жамбыл жырлары оқылды
Ел қай кезде түзеледі?
Ахмет Салах әл-Мәһди. Күтпеген «келімсек»
Ұлттық рух алыптары: Ахмет Байтұрсынұлы және Ғұмар Қараш үндестігі
Ахмет Байтұрсынұлы: «Амалыңды түзет, түземесең, ешкімге кінә қойма»
Республикалық «Таласбек» сыйлығына шығарма қабылдау жалғасып жатыр
«Талтүс» романындағы Таласбек Әсемқұловтің қаламгерлік қолтаңбасы
Әбіш Кекілбаев. Сардар немесе Ыдырыс Ноғайбаев туралы сөз
Қирабаев тұрған үйге ескерткіш тақта қойылды
Баланы туғаннан бастап әдебиетке қызықтыра білу керек
Бақытгүл Баймолдақызы. Жылап аққан жылдарды көзімдегі...
Қаллеки театрында жаңа қойылым!
Махат Садық, Ескерткіштер – ел тарихы
Шалқар Дәулеткелді. Қыркүйек айының сарғайған жапырақтары
Жоба туралы Порталды қолдану ережесі
Авторлар мен баспаларға ISBN алу