kk ru kk ru ru ba ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk ru es en ru kk ru ru ru ru it ru uk kk kk kk ru ru kk mk mk mk ba kk kk kk kk bg kk ru ru kk kk kk en en
Дәнекер тіндер туралы реферат (мәлімет) | Slides.kz
Дәнекер тіндері жасушалық құрамның әртүрлілігімен, жасушааралық қатты дамыған заттармен және негізгі зат пен талшықтардың болуымен сипатталады.
Функциялары: механикалық, қалыптау, стромалды тіректер, трофикалық, қорғаныс, пластикалық.
Дәнекер тіннің түрлері жасушалық құраммен, негізгі заттың көлемі мен тығыздығымен, сондай-ақ талшықтардың саны мен орналасу сипатымен ерекшеленеді.
Дәнекер тіндердің барлық тобы бөлінеді:
Шын мәнінде дәнекер маталар (талшықты):
Тығыз безендірілген дәнекер мата
Арнайы қасиеттері бар дәнекер маталар.
Тегіс емес дәнекер мата.
Кең таралған және көптеген органдардың жиектерін қалыптастырады, барлық тамырларды сүйемелдейді, жақсы регенерациялайды.
Жасушалық элементтердің жоғары әртүрлілігімен, жасушааралық заттың үлкен көлемімен (жартылай сұйық негізгі зат басым), орналасқан талшықтардың тұтқырлығымен сипатталады.
Жасушалар арасында фибробластар басым — ірі, сопақ, әлсізазофильді ядросы бар ірі жасушалар. Жасушааралық зат түзетін каллоген ақуызын шығаратын жақсы дамыған белоксинтездеу аппараты бар кең өсірілген цитоплазмамен сипатталады. Бөлім фибробластов болып табылады жасушалары қабілетті пролеферировать және саралануы. Олардың есебінен дәнекер тінінің тез регенерациясы жүреді. Фибробластар көп болса, регенерация жақсы. Жас фибробласттар айналады фиброциты — ұсақ, веретеновидной нысандары жасушалары жоғалтады қабілеті бөлінуіне әзірлеу және клеткааралық заттар.
Макрофаги-қан моноциттерінен дамиды. Дөңгелек немесе сопақ базофильді ядросы бар, жасушалардың айқын контурлары бар, жақсы дамыған лизосомдық аппараты бар, цитоплазма қысқа өсінділерді құрайды, жасушалар фагоцитарлық функцияға ие, иммундық реакцияларға қатысады. Түрлі ұлпалар мен мүшелердің макрофагтарының құрылымы, олардың атаулары бар, бірақ олардың функциялары сақталады.
Қан тамырлары барысында, әсіресе капиллярлардың жанында маталық базофилдер (ұн жасушалары) орналасқан. Бұл жасушалар қан базофилдарынан қалыптасады. Олар дөңгелек пішінді, цитоплазмада жасушалардан қоршаған ортаға шығарылатын базофильді түйіршіктер көп. Бұл түйіршіктерде биологиялық белсенді заттар — гепарин және гистамин бар. Гепарин қанның ұюын төмендетеді, ал гистамин капилляр мен негізгі заттың өткізгіштігін арттырады.
Плазмалық жасушалар-дөңгелек немесе сопақ пішінді ұсақ жасушалар, дөңгелек, эксцентриялы, шұғыл базофильді ядросы және базофильді цитоплазмасы бар, онда белоксинтездеу аппараты (гранулярлық ЭПС канальцалары) қатты дамиды. Бұл жасушалар иммуноглобулиндер шығарады және бөлінеді, гуморальды иммундық жауапқа қатысады, қанның в-лимфоциттерінен құралады.
Май жасушалары — жеке немесе шағын топтармен орналасады, шар тәрізді, ортасында ірі майлы тамшы бар, ал ядро шетке ығысқан.
Сондай — ақ, В-және Т — лимфоциттер, эозинофилдер мен нейтрофилдер, меланин пигментінің түйіршіктері бар пигментті жасушалар (эктодермальды шығу тегі бар), адвентициальді жасушалар-кішкентай веретен тәрізді пішінді (бағаналы), фибробластқа, май жасушалары пролеферациялануға және саралануға қабілетті, қан сорғыш капиллярлардың регенерациясына қатысады.
Үлкен көлемді негізгі зат алады. Ол жартылай сұйық, минералды тұздардың төмен болуымен, судың жоғары болуымен, Органикалық заттардың аз мөлшерімен сипатталады (көмірсулар басым — гликозаминогликандар, сондай-ақ ақуыздың аз мөлшері бар). Ірі молекулалар арасында тін сұйықтығы ағатын арналар орналасқан. Бұл сұйықтықтан қанға алмасу өнімдері түседі, ал қаннан қоректік заттар жеткізіледі. Негізгі затқа талшықтар тиелген. Олардың арасында коллаген, ретикулярлы және эластикалық талшықтар бөлінеді.
Коллаген талшықтары кең, сырттан алынған, бір-бірімен байланыспайды. Олардың негізін коллаген ақуызы құрайды. Ол аминқышқыл тізбектерінен тұрады, оның 3-еуі бұралады және қатаң реттелген жатыр, бұл олардың жоғары беріктігін, көлденең сызылуын анықтайды, ал аминқышқылдарының кезектілігі коллаген түрін анықтайды (12 түрі). Коллаген талшықтары созылмайды, өте берік, сулы ортада, әлсіз қышқыл және әлсіз сілтілі ортада олардың беріктігі төмендейді.
Эластикалық талшықтар-жұқа, тармақталған талшықтар, созылатын, беріктігі аз. Негізі-эластин ақуызы. Оның құрылымы резеңкеге ұқсайды.
Ретикулярлы талшықтар. Негізі-коллаген ақуызы. Оның талшықтары жұқа, тарамдалған, сырттан көмірсумен жабылған.
Қан және дәнекер тіндердің жасушалары қорғаныш қабыну реакцияларына қатысады. Бөгде дененің зақымдануына немесе енгізілуіне жауап ретінде спецификалық емес реакция болады. Маталық базофилдер тез зақымдануға жауап береді және гистамин мен гепаринді шығарады, қабырға мен негізгі заттың өткізгіштігі күшейтіледі. Қаннан нейтрофилдер капилляр қабырғасы арқылы өтеді және бөгде денеге қоныс аударады. Олар лейкоцитарлы білікті түзеді, микроорганизмдерді, уытты заттарды фагоциттейді және бірден өледі. Бұл қабыну реакциясының лейкоцитарлық фазасын құрайды, 5-6 сағаттан кейін дамиды.
Макрофагиялық фаза (1-2 тәулік). Қан моноциттері капиллярлардан тіндерге қатты шығып, лейкоцитарлы біліктің аймағына жылжиды, бұзылған жасушаларды, өлген микроорганизмдер мен лейкоциттерді фагоцитациялайды (макрофагтарға айналады). Бұдан әрі фибробластар қарқынды бөлінеді және коллаген талшықтарын шығарады. Осылайша фибробластикалық фаза (5-6 тәулік) басталады. Ақыр соңында зақымдану аймағын жалғау тіні алмастырады немесе жалғау-тоқылған капсула қалыптасады. Дәнекер тіннің қабыну реакциясы теріге, жоғарғы тыныс алу жолдарына жақсы көрінеді. Ішкі ағзалардың дәнекер тіні әлсіз қабыну реакциясына ие.
Тығыз дәнекер тіндері негізгі заттан аз, ал жасушааралық затта талшықты құрылымдар басым. Оларда жасушалар аз және әртүрлі жасушалық құрамы аз. Талшықтар негізінен коллаген, бір-біріне тығыз орналасады. Тығыз қалыптаспаған дәнекер тінінде коллаген талшықтары бумаларды құрайды,талшықтар арасында фибробластар бар, бірақ фиброциттер басым. Коллагендік талшықтардың бумалары өзара өріледі, ал бумалар арасында капиллярлары бар борпылдақ дәнекер тіннің жұқа қабаттары жатыр. Бұл мата терінің торлы қабатын құрайды. Регенерация қабілеті борпылдақ қарағанда төмен.
Тығыз безендірілген дәнекер мата.
Тығыз безендірілген дәнекер мата фиброзды мембраналар, байламдар мен сіңірлерді құрайды,бұл ретте барлық талшықтар параллель және тығыз жүреді. Сіңірдің құрамында коллаген талшықтары бар. Әрбір жеке талшық бірінші ретті шоғырды құрайды,олардың арасында фиброциттер бар. Бұл талшықтар екінші рет бумасын құрайды. Екінші ретті бумалар арасында эндотенонияны құрайтын қан капиллярлары бар дәнекер тіннің қабаты бар. Екінші ретті бумалар үшінші ретті бумаларға біріктіріледі, олар бір — бірінен дәнекер тіннің ірі қабатымен-перитенониямен бөлінеді. Регенерация қабілеті төмен.
Арнайы қасиеттері бар дәнекер мата.
Ретикулярлық мата. Оның өсінділері қосылған және желіні құрайтын ретикулярлы жасушалар бар. Цитолеммаға тереңдей отырып, өсінділердің бойымен ретикулярлы талшықтар жүреді. Ретикулярлы мата қан тамырларының стромасын түзеді және өте жақсы регенерациялайды.
Майлы мата. Ересектерде-ақ май. Май жасушаларының шоғыры бар. Олар қан капиллярлары бар дәнекер тінімен бөлінген. Олар бейтарап маймен толтырылған. Ол оңай сіңіріледі, бірақ ол қиын. Майлы мата тері асты май талшығын, мүшелердің айналасында май капсулаларын құрайды. Бұл мата су, энергия, пластикалық материалдың көзі болып табылады. Қоңыр май эмбриогенезде және жаңа туған нәрестелерде кездеседі. Ол энергияны көп қажет етеді.
Пигментті мата-пигментті жасушалардың жиналуы.
Шырышты мата. Қалыпты жағдайда-эмбриогенезде және кіндікте ғана. Онда жасушалар аз, коллаген талшықтары аз, жартылай сұйық негізгі зат жақсы көрінеді.
Шеміршек мата негізінен трофикалық функцияны орындайды. Онда судың құрамы 70-80% — ға дейін төмендетілді, минералды тұздардың құрамы 4-7% — ға дейін және органикалық заттардың құрамы 10-15% — ға дейін өсті. Бұл маталар тығыз және серпімді, барлық жасушалар мен жасушааралық зат бар. Шеміршек тіндерінің жасушалары бірдей және хондробластар деп аталады. Олар базофильді цитоплазмамен веретен тәрізді немесе сопақ пішінді, дамыған белоксинтездеу аппараты бар, олардың бір бөлігі діңдік болып табылады және пролеферирлеуге қабілетті. Хондробластар жасушааралық затты шығарады және жас хондроциттерге бөлінеді. Бұл жасушалар дамыған белоксинтездеу аппараты бар шағын сопақ пішінді, пролиферация қабілетін сақтайды және жасушааралық затты шығарады, уақыт өте келе жетілген хондроциттерге айналады. Олар үлкен, уақыт өте келе пролиферация қабілетін жоғалтады. Бұл жасушалардың барлығы көлемі бойынша олардың мөлшеріне сәйкес келетін қуыстарда орналасады. Қуыс коллаген талшықтарынан тұратын капсуламен шектелген. Онда бірнеше хондроцит жинақталуы мүмкін, онда жасушалардың изогенді топтары пайда болады.
Шеміршек ұлпалары бір-бірінен жасушааралық заттардың құрылысымен ерекшеленеді, ең алдымен, қатуға қабілетті жасушааралық талшықтардың құрылысымен ерекшеленеді. Гиалин, серпімді және талшықты шеміршек матасы бар.
Гиалиновый хрящ таралған (сочленение қабырға с грудиной, қабырғаға воздухоносных жолдары, білім сүйектердің). Сыртынан шеміршек (перихондрий) жабылған. Сыртқы қабаты тығыз талшықты дәнекер матамен, ішкі жағы борпылдақ. Ішкі қабығы фибробластар мен хондробластар бар. Қабықта қан тамырлары орналасқан. Хондропласттар жасушааралық затты түзеді және шығарады, оны айналасына бөліп шығарады және қатырады. Осының арқасында шеміршек сыртынан-аппозициялық өсу жүріп жатыр. Тереңде шеміршек зат бар. Оның шеткі бөлігінде жас хондроциттер бар. Олар сондай — ақ бөлінеді, өндіреді және жасушааралық затты бөліп шығарады және шеміршек өсуін ішкі-интерстициальді өсуді анықтайды. Шеміршек затының орта бөлігінде жетілген хондроцит бар, ал ортасында хондроциттердің изогенді топтары орналасқан. Жасушалардың арасында коллаген талшықтары мен негізгі зат бар жасушааралық зат бар. Олардың сыну көрсеткіші бірдей, сондықтан олар әртүрлі. Өсіп келе жатқан организмде жасушааралық оксифильді зат, ол жасына қарай гликозаминогликандардың жиналуына қарай базофильді болады. Шеміршектегі қан тамырлары жоқ, тамақтану диффузно жүреді. Қартаю шамасына қарай кальций тұздары түзіледі, еритін болады, шеміршек нәзік және сынғыш болады.
Эластикалық шеміршек ауа жолдарының қабырғасының құрамына кіреді, құлақ қабыршағының негізін құрайды. Ұқсас құрылымы бар, бірақ бірқатар ерекшеліктер бар. Жасушааралық затта эластикалық талшықтар орналасады, жасушааралық зат барлық уақытта оксифильді болады, қалыпты жағдайда ілінбейді.
Талшықты шеміршек сіңір мен сүйектің қосылу аймағында, омыртқааралық дискілерде кездеседі. Бір жағынан шеміршек тығыз безендірілген дәнекер матамен, ал екінші жағынан — гиалинді шеміршекпен түзілген. Жасына байланысты талшықты шеміршек өседі. Шеміршек тіндері барлық уақытта қалпына келеді.
Сүйек тіндері минералданудың жоғары дәрежесіне ие (кальций фосфатының құрамы-70%), қатты, берік және сүйек қалыптастырады. Өте төмен су, органикалық заттардан ақуыздар басым. Ажыратады:
Ірі талшықты (ретикулофиброзды) қаңқа мата. Ол эмбриогенезде болады, ал ересектерде жіктер және бас сүйектерінің қосылыстары пайда болады.
Сүйек тіндерінде коллаген талшықтары күрт басым жасушааралық зат шығаратын жасушалар бар. Шағын көлемді негізгі (жабысатын) зат алады. Оның жасушалық құрамы одинак, остеобласт — сүйек тінін құрайтын жасушалар. Бұл ірі, дөңгелек ядросы бар, жақсы дамыған белоксинтездеу аппараты бар жасушалар жасушааралық зат (коллаген талшықтары) өндіріледі. Бұл жасушалардың саны өсіп келе жатқан ағзада, регенерацияда үлкен. Сондай-ақ сүйек тінінің жасушаларына остеоциттер жатады. Олар жұқа дене және ұзын жұқа өсінділері бар, олар сүйек канальцаларында жатыр, басқа жасушалардың өсінділерімен анастомозды және сүйек канальцаларында мата сұйықтығын тасымалдайды. Сондай — ақ остеокласттар-сүйек тіндерін бұзатын жасушалар бар. Олар қан моноциттерінен дамиды және макрофагиялық жүйеге жатады. Бұл жақсы дамыған лизосомдық аппараты бар ірі, көп ядролы жасушалар. Жасушаның бір бетінде микроворсинки бар. Лизосомальды ферменттер микроторсиналар аймағына бөлінеді және ақуыз матрицасын ажыратады, бұл кальцийді босатуға және оны сүйектен жууға әкеледі.
Сүйек тіндері жасушааралық заттың құрылысымен ерекшеленеді. Ірі талшықты сүйек тінінде коллаген талшықтары бір-бірімен өрілетін бумаларды қалыптастырады. Талшықтар арасында остеоциттер бар, бірақ ересек адамда жұқа сүйектер аз. Пластиналы сүйек тінінде коллаген талшықтары бір-біріне параллель, өзара тығыз желімделген және сүйек пластиналарын құрайды. Сүйек тінінің беріктігі пластинкалардың әр түрлі бұрышпен жүруімен қамтамасыз етіледі. Пластиналар арасында остеоциттер бар. Олардың өскіндері барлық учаскелерде сүйек пластиналарын өтеді.
Пластикалық Сүйек тіні шағын сүйек құрайды. Остеондар жоқ остеондар мен кеуекті бөлігі бар.
Түтікті сүйектің диафизі жинақы сүйек тінінен салынған. Оның сыртқы қабаты тығыз талшықты матадан тұрады, ал ішкі қабаты жұмсақ, құрамында фибробластар, остеобласттар бар. Коллаген талшықтарының бөлігі сүйек затына кетеді, сондықтан сүйекпен тығыз байланысты. Онда көптеген рецепторлар бар және мұнда қан тамырлары бар.
Диафиз пластиналы сүйек тінінен салынған. Сыртынан барлық сүйектің диаметрі бойынша шоғырланатын ірі сүйек пластиналарының қабаты орналасқан. Бұдан әрі жалпы пластинкалардың ішкі қабаты бөлінеді, ал іштен қан тамырлары бар бос дәнекер тіннен тұратын эндоост жатыр. Олардың арасында кең орта остеогенді қабат бар. Остеондар-сүйектің құрылымдық-функционалдық бірліктері бар. Остеондар диафиз осі бойынша орналасады және әртүрлі диаметрлі концентрикалық сүйек пластиналарынан тұрады. Әрбір остеонның ішінде остеон каналы бар, онда қан тамырлары бар. Остеондар арасында сүйек пластиналарының қалдықтары орналасқан — остеон қалдықтары. Қалыпты жағдайда адамда остеондар біртіндеп бұзылады және жаңа остеондар пайда болады. Барлық қабаттардың сүйек пластинкаларының арасында остеоциттер орналасады, ал олардың өсінділері сүйек пластинкалары өтеді және каналдардың тармақталған желісі құрылады. Сүйек үстіндегі қан тамырлары тесетін арналар бойынша остеондарға түседі,олардың арналары бойынша жүреді, анастомозирлейді және қоректік заттарды остеон арнасына жеткізеді. Бұл жерден сүйек каналдары бойынша кальций фосфаты Сүйектің барлық бөліктеріне өте тез таралады.
Сүйек түзілуінің екі тетігі бар: тікелей остеогенез — мезенхимадан тікелей жалпақ сүйектердің түзілу процесі. Мезенхимные жасушалары пролиферируют және группируясь құрайды скелетогенные аралдары. Олар остеобластқа айналады, жасушааралық зат шығарады, өзін қатырады және остеоциттерге айналады. Осылайша сүйек арқалықтары қалыптасады. Олардың бетінде остеобласттар өндіріледі, жасушааралық заттың кальцинациясы жүреді. Сүйек арқалықтары ірі талшықты сүйек матадан салынған. Сүйек балкалары қан тамырларына әкеледі. Остеобласттардың көмегімен ірі талшықты Сүйек тіні бұзылады және қан тамырларының жанасуына қарай ол остеобласттардың көмегімен пластиналы сүйек тінімен алмастырылады. Сондықтан пластина сүйектері дамиды.
Добавить комментарий Отменить ответ
Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *
Заң және құқықтану (6)
Физика және астрономия (16)