kk en en ba kk kk kk mn kk ky ru kk ru kk bg kk ru kk kk en kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk ky uk en kk kk kk fr ky kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk es kk kk en kk kk en kk kk en ky kk fr kk kk nb kk kk de kk kk en kk kk de kk kk fr ky kk de bg kk fr bg kk en mn kk en kk kk de kk kk fr ru kk de kk kk de kk kk de ru kk fr ky kk fr kk ru ru tt bg kk ru ru en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en kk ky kk en es en es kk kk kk es kk kk oc kk kk de kk kk fr kk kk lmo kk kk fr kk kk ca kk kk fr kk kk kk kk
Кітаптың басты кейіпкері – Мақсым Шафихұлы Ізбасов. Повестен гөрі, бір романның жүгін көтерерлік кітаптағы бүкіл оқиға желісі осы бір кейіпкердің төңірегінде өрбиді. Әрине, кітапта басқа да адам бейнелері шеберлікпен ашылған: олардың портреттік бет-бейнесі, мінез-құлқы, сезім-түйсігі, өзі өмір сүріп отырған қоғамда жеке тұлға ретінде қалыптаса алғандығы жазушының қаламымен шебер суреттелген. Бейне сол кейіпкерлермен күнбе-күн кездесіп, сөйлесіп, олардың жан-дүниесін де терең білетіндей сезінесіз өзіңізді. Көргені де, түйгені де мол Шафих ақсақал, баладай аңғал, қарапайым Ақбал апа, қазақ әйелдерінің үлгісіндей сұлу да парасатты Тамара, тіптен сонау бағзы жаугершілік заманындағы батырлар образы – бәрі де шынайы сомдалған. Алайда, бағамдап қарасаңыз, олардың бәрі де бір ғана басты кейіпкердің төңірегінде, сол кейіпкердің образын сомдауға қызмет жасап отырғанын да аңдайсыз. Бұл да жазушы шеберлігінің бір қырын көрсететіндей.
Осы жерде жазушы отба-сылық институт мәселесіндегі айрықша маңызды ұлттық тәрбие, ұрпақ сабақтастығы тәрізді жайттарды еш ұрандамай-ақ, қарапайым, шынайы оқиғалар арқылы әдемі бейнелей отырып, ұтымды жеткізе білген. Қазақ халқының тәрбиесіндей мықты тәрбие жоқ та шығар?! Бір ғана отбасын мысалға алған жазушы осы арқылы қазақ отбасыларының қалай қалыптасатынын, қазақ халқында әкеден балаға мирас болып отыратын сабақтастықты көрсетеді. Кітап сонысымен де құнды, қазақтың барша қаракөз жастарына үлгі берерлік дүние. Шафих ата келіні Тамараны туған қызынан бетер сыйлап, еркелетіп, жақсы көрсе, оның да әкесіндей болған қайынатасына деген құрметі айрықша.
Кітапта юмор да, диалогтар да кейіпкерлер болмысын ашу үшін орнымен қолданылады.
Повесте Рысалы батыр бейнесі мүлде басқа қырынан ашылады. Ол тек жаужүрек батыр ғана емес, қара қылды қақ жарған әділ, мейірімді жан. Бірде Рысалы батыр түрікменнің ахалтекесін қазақ жылқысымен будандастыру мақсатында бір үйір малды айдап әкетеді. Сол жорықта жаудың жап-жас сұлу батыр қызы жылқыны бермеймін деп бұларға жалғыз шауып, айқасып жүргенде жарақаттанып, қолға түседі. Тұтқын қыз елге келген соң Рысалы батырды ұнатып қосылады да, өмірге екі сәби келеді.
Бірақ, қыз кезінде түрікменнің бір батырына айттырылып қойған, оның көңіл қосқан қалыңдығы екен. Міне, сол түрікмен қалыңдығын іздеп келеді. Ғашығын іздеу үшін ел кезіп, жер кезіп, арып-ашып төрт жыл бойы сарсылған. Рысалы қыздың қарсы болғанына қарамастан оны күйеуіне қосып, еліне қайтарады. Осындай тарихи оқиғалар арқылы автор ерлік пен елдік, туған жері мен елін сүйер патриоттық сезім мен нағыз ерге тән кесек мінезді насихаттайды. Осындай батыр бабалардың сынығы – басты кейіпкер Мақсымның да бүгінгі тәуелсіз еліміздің экономикасын, мәдениеті мен халықтың әлеуметтік жай-күйін көтеру жолында тер төгіп жүрген қайраткерлігін сол тектіліктің заңды жалғасы деп қабылдайды.
Кейіпкер тек отбасында жақсы жар, үлгілі әке ғана емес, ол – ел қамын ойлап, қайтсем туған жеріме азаматтық үлесімді қосамын деп шарқ ұрған азамат. Отандық мұнай компанияларында, ірі-ірі өндірістік мекемелерде басшылық тізгінін ұстай жүре, қазақ мұнайшыларының жағдайын жақсарту, ел байлығын еселеу жолындағы тынымсыз ізденісі, биік мұраттарын жүзеге асыру жолында өзіне де, өзгеге де жоғары талап қойып, тыным таппауы – нағыз ерге тән қасиет емес пе? Бұл орайда ол елім деп еңіреген құдды Рысалы атасы тәрізді.
Міне, жазушы басты кейіпкердің осындай құнды қасиеттерін ашып көрсетеді. Қазақ азаматының осындай биік тұлғалылық, азаматтық дәрежеге көтерілуіне қазақ халқының ұлттық тәрбиесі, оның өскен ортасы, Шафих әкедей кесек бітімді жаннан алған өнегесі, ананың мейірімі, көргенді отбасында өскен жарының адалдығы мен ақылдылығы, тіптен айнымас достары Кенжеғали, Хәлелдердің пейілдері де әсер етеді. Кейіпкер өз бойындағы тамаша қасиеттерді дамытумен болады, бұл повестің өн бойынан да байқалады. Ал, кітаптың соңғы тарауларындағы қазіргі аудан әкімі боп тұрғанда атқарып жатқан әр алуан істері сол еліне деген перзенттік сезімінің жемісі іспетті.
Кітаптың аса бір құндылығы, әдеттегі көркем әдебиеттегідей кейіпкерлер суреткер қиялынан тумаған. Олардың бәрі де – нақты өмірде бар, нақ қазіргі уақытта қасымызда жүрген жандар. Басқа бір жазушы болса, мұндай нақты деректерге құрылған оқиғаларды әрі кетсе публицистикалық мақала дәрежесінде баяндап берген болар еді, Өмірзақ Қажымғалиев оны көркем әдебиет биігіне апара алды. Сол себепті де, кітап қызықты әрі жеңіл оқылады, тілі көркем де шұрайлы. Әдебиетте кейіптеу (образ) арқылы кейіпкерлер бір-бірінен дараланып, оқырманның есінде қалады. Мысалы, автор қолға түскен түрікмен қызының сұлулығын «ай десе аузы, күн десе көзі бар» деп әсірелемейді, «Жорық кезінде алған жарақатынан құлан-таза жазылып, жол киімін ауыстырып, қыз киімін кигенде ажарлы өңі құлпырып, сұлуланып шыққан», – деп қысқаша ғана портретпен оқырманның көз алдынан кетпестей етіп қояды. Сондай-ақ, Тамараның ажарын суреттегенде «Ақылдылықтың белгісіндей қастары керіліп тұр. Бұл тыржиып ашуға беріле бермейтіндіктің белгісі», – деп аз ғана сөзбен портретін сала біледі. Тіптен сонау Алматыдағы өжет те пысық Қапия апа туралы әрекідік айтылса да, ол кейіпкер де шығармада есте қаларлық образдардың біріне айналған.
Әдебиет ғұламалары «Әдебиеттің негізгі міндеті – оқиғаны идеяға айналдыру» деген екен. Ендеше, Өмірзақ Қажымғалиев қаламгерге қойылатын басты міндетті түгел орындады десе де болады. И.Шевелев: «Кітап – авторға берілетін соңғы үкім», – деген болатын. Сондықтан, жазушының барша оқырмандары оған жақсы «үкім шығарады», яғни шығармашылық ізденіспен жазылған жаңа туындысына лайықты бағасын береді деп ойлаймыз.
Жолдағы қауіпсіздік бәрінен маңызды
«AMANAT» партиясының кезектен тыс ХХІV съезіне Атырау облысынан делегаттар сайланды
Атырауда Мұхтар Шахановқа ерекше құрмет көрсетілді
Көне тарих көмбесіндегі кездесу
Бозбала бойындағы намысты қалай оятамыз?
Мектептің мерейі, оқушының болашағы – ҰСТАЗДЫҢ ҚОЛЫНДА
Ұстаздардың әлеуметтік жағдайы талқыланды
Тұғырнамада қандай тақырыптар қамтылған?
АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМА: ІЗДЕНІСТЕН НӘТИЖЕГЕ ДЕЙІН
Бас прокуратурада бизнес мәселелері талқыланды
Атырау университетінде жаңа аудитория ашылды
«Отбасы – береке мен бірліктің бастауы»
«Түркістан жыланы»: ОЛ ТУРАЛЫ НЕ БІЛЕМІЗ?
Қаламының желдірме желі бар
Құрманғазыда егіздер шеруі өтті
«MEKTEP-ONLINE» – оқушыға мол мүмкіндік
Атырауда агрокешен маманға зəру
«28 ілмек» еріктілері шала туған балаларға бұйымдар тоқыды
Қызылқоғалық шаруагер асыл тұқымды мал басын өсіріп отыр
ТАРИФ: Тұрғындарды тығырыққа тіремеуі тиіс
Камералдық бақылау нені көрсетеді?
Көне тарих көмбесіндегі кездесу
ЕУРОПА МЕН АЗИЯНЫ, ШЫҒЫС ПЕН БАТЫСТЫ ҰШТАСТЫРҒАН ҰЛЫ
Бозбала бойындағы намысты қалай оятамыз?
Облыста соңғы бес жылда әскерге шақыру жүктемесі орындалмай отыр.
БИЫЛҒЫ ОҚУ ЖЫЛЫ ҚАРСАҢЫНДА ЕНГІЗІЛГЕН ЖАҢАЛЫҚТЫҢ БІРІ
Атырау университетінде жаңа аудитория ашылды
Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университетінде
«Отбасы – береке мен бірліктің бастауы»
Тәрбиенің қайнар көзі отбасынан басталады десек, әрбір
Құрманғазыда егіздер шеруі өтті
Бұл туралы С.Көшекбаев аудандық мәдениет үйінің директоры
«28 ілмек» еріктілері шала туған балаларға бұйымдар тоқыды
Бұл туралы Атырау облысы Өңірлік коммуникациялар қызметі
Қызылқоғалық шаруагер асыл тұқымды мал басын өсіріп отыр
Қызылқоғалық шаруагер Асхат Үбіғалиев асыл тұқымды
Газет Қазақстан Республикасы ақпарат және коммуникациялар министрлігі ақпарат комитеті мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттігін және желілік басылымды есепке қою, қайта есепке қою туралы 2018 жылғы 16 мамыр күнi тiркелiп, тiркеу туралы №17097-Г куәлiгi берiлген.
Авторлар жарияланымындағы  пiкiрлер  редакцияның түпкiлiктi көзқарасы
болып танылмайды. Қолжазбалар өңделедi және  авторға қайтарылмайды.