kk en en ba kk kk kk mn kk ky ru kk ru kk bg kk ru kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk el kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk ky uk en kk ru kk en ru kk de kk kk fr kk kk de kk kk fr kk kk fr kk kk fr bg kk fr ru kk de ru kk en kk kk fr kk kk zh kk kk fr bg kk sv ru kk de ru kk en ky bg es kk kk it kk kk fr kk kk fr ky kk fr kk kk de kk kk fr ru kk fr kk kk fr ru kk ca kk kk en ru kk de kk kk nb bg kk nb ru kk en kk kk ja kk kk de kk kk en kk kk de ru kk fr kk uk de kk kk sv ru kk fr ky kk es ru kk fr ky kk en kk kk fr ru kk fr ru kk fr ru kk fr kk kk fr mn kk fr ru kk fr mn kk fr ru kk fr av kk fr av kk fr kk kk en bg kk de kk kk fr kk ru ru tt bg kk ru ru en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr en hbs_cyr ky kk en es en es kk kk kk es kk kk ca kk kk ca kk kk ca kk fr kk kk es kk ca kk kk es kk kk kk kk
Ойыл өзені жойылып кете ме?... - Атырау газеті
Осы ма екен тағдырға көндігуі?..
Асып-тасып жататын желді күні! – деп ақын жырлағандай, суалған Ойыл өзенінің жағдайы Ақтөбе облысындағы Мұғалжар, Темір, Ойыл, Қобда және Атырау облысының Қызылқоға аудандары халқының шымбайына батып отыр.
Бүгінде бұл өзен жағалаған жұрттың уайымына айналған. Кезінде өзен суының үстіне қойылған бірнеше көпір – енді ескі құрылыс нысаны ғана.
Соған қарамастан, мұның өз дәрежесінде шешілмей жатқанына орынды наразылығын білдіріп отырған табиғат жанашырлары өз бетімен тиісті іс-әрекеттерді қолға алды.
Табиғат жанашырларының тындырымды  ісін жоққа шығаруға әсте болмас. Әйтсе де, тамыз айында Атырау облысына республика Экология, геология және табиғи ресурстар вице-министрі Серік Қожаниязов бастаған жауапты құрылымдардың қызметкерлері жұмыс сапарымен келуіне де Парламент депутаттары Ғұмар Дүйсембаев, Дүйсенбай Тұрғанов, Сәлімжан Нақпаевтардың ықпалы зор болды.
Ақтөбе және Атырау облыстарының белсенділерімен кездескен министрлік өкілдеріне жергілікті тұрғындар Ойыл өзенінің төменгі ағысында су көлемінің мүлде азайып кеткенін, оған негізгі салаларда бөгеттің көптігі себеп болып отырғанын айтып тағы да дабыл көтерді. Бұған вице-министр Серік Салауатұлы халықтың қойып отырған талабы орынды екенін, екі облыстың әкімдігімен бірлескен жұмыс жасалатынын, заңсыз салынған бөгеттердің бұзылатынына жұртшылықты сендірген еді.
Биыл мамыр айында экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің өкілдері табиғат жанашырлары, Ақтөбедегі облыстық және аудандық әкімдіктер өкілдерімен бірге жүріп, Ойыл өзенінің Мұғалжар, Қобда, Темір және Ойыл аудандары аумағындағы бассейнінде барлығы 57 гидротехникалық құрылғының барын анықтаған болатын. Мұнша гидроқондырғының 8-і – республикалық, 3-еуі – коммуналдық меншікте, 34 иесіз бөгет, 5 көпір немесе көтерме жол және 7 бұлақ тазартуды қажет етеді екен.
Қызылқоға ауданындағы кездесуден кейін, министрлік өкілдері бастаған жауаптылар кездесу хаттамасында көрсетілген Ақтөбе облысындағы Шығырлықұмды өзені мен Шілікті сайындағы бөгеттерді аршып, тазалауды бастады. Көп ұзамай, жанашырлардың маздаған үміті сөнген шамдай жалп етті. Өйткені, бөгеттерді бұзу жұмыстары жалғаспай жатыр. Олардың алаңдайтыны –егер қалған бөгеттер желтоқсанға дейін бұзылмаса, келер көктемде өр суы Ойыл өзенінің төменгі арнасына тағы да жетпейді.
Ата-бабамыз «Көтере алмасаң қосып арқала» деген сөзді осындайда айтса керек.
Бисенбай Нысанбаев, Ақтөбе облысы Ойыл ауданы Көптоғай ауылының тұрғыны:
– Қойшының баласы болғандықтан, жыл он екі ай Ойыл бойындағы тіршілік маған етене таныс. Ес білгеннен өзен жағалап қой бағып, балық аулап, суға түсетінбіз. Ол кезде өзен өте терең, кез-келген жерден суға түсу қауіпті еді. Балықтың түрі болды. Тастама қармақпен екі метрлік жайын алдық десем, ешкім сенбес. Ойылдағы құм басқан қазіргі арнасын көргенде, сол өзен маған теңіз сияқты елестейді.
Әрине, өзеннің бұлайша тартылуына жауын-шашынның қажетті мөлшерден аз болуы, бұлақ көздерінің ластануы, басқа да себептер бар. Дегенмен, одан да сорақы жайттарға көзіміз жетіп отыр. Ойыл өзенінің жанашырлары тізе қосып, дауыстары жеткен жерге дейін жанайқайын айтып, Үкімет пен тиісті ведомстволарға, жергілікті әкімдіктерге, Парламент депутаттарына хат жазып, кездесулерде айтып келеді. Бәрі тыңдаған, естіген болады. Бірақ іске келгенде шалағайлық басым.
Басты мәселе – өзен арнасының бөгеліп, кім болса соның иелік етуінде. Олар осы өзеннен нәр алып отырған төменгі сағасындағы ел-жұрттан өз мүдделерін  жоғары қойып отыр. Темір, Мұғалжар аудандарында өзенді бөгеп, күн көріп отырған бес-алты жеке қожалық иесі бар. Негізгі арна бөгеулі болғандықтан, көктемде өр суы өзенге құйылмайды. Өзенде ағын болмаған соң бұлақ көздері де бітеліп қалған. Қазір Қызылқоға, Ойыл, Темір аудандары аумағындағы өзен арналарында су жоқ.
Сондықтан, өзен арнасы және оған құятын сай-салалардағы бөгеттерді күз айында жедел бұзу керек. Алдымыз – қыс. Осыған қатысы бар барлық басшы азаматтар халық тілегіне құлақ асса екен. Ақтөбе облысы әкімдігінің көңіл бөлмей отырғанын көріп отырмыз. Шырылдап жатқан халықтың мұңын естімесе, мал ұстай алмаған халық көшіп тынады ғой. Бұрын 12000 гектар шабындық жерге шөп шығатын, қазір су болмағасын шөп те жоқ.
Есбол Мәуениязов, Ақтөбе облысы Темір ауданы Сарытоғай ауылының тұрғыны:
– Ойыл жанашырлары бұлақ көздерін ашу жөнінде бастама көтергенде, ауылдың жігіттерімен бірге бұлақ көзін аршып, өзеннің қамысын шаптық. Біз өзеннің жағдайы жылдан-жылға нашарлап бара жатқанын көріп отырмыз. Қызылқоға мен Ойыл аудандарында қалыпты өмір сүрудің өзі ауырлап барады. «Өзен жағалағанның өзегі талмас» деп бабаларымыз керемет айтқан. Енді талған өзекті немен жалғар екенбіз?..
Былтырдан бері қызылқоғалықтар мен ойылдықтар Ойыл өзенінің экологиялық жағдайын, оның пайда болу себебін дәлелдеп, жұртшылыққа жария етті. Темір ауданында ең алғаш Ойыл жанашырларын қолдаған сарытоғайлықтар күндіз-түні бұлақ аршып, қамыс шауып тер төкті. Жұмыстарды жандандыруға әлі де дайын.
Бірақ экологиялық апат ұлғайып барады. Бастау бұлағы көп, жауын-шашын мол түскен Ойыл соңғы рет осыдан алты жыл бұрын тасыды. Сонда айнала нуға оранып, суы мөлдіреп, қайраңнан аппақ топырағы көрініп жататын. Балық шоршып, ақ сазандар бұлқынып жүзетін. Ауыл іргесінен, шамамен екі жарым-үш шақырымдай жерден аққан өзеннің бойындағы екі сарқыраманың дауысы тымық күндері гүрілдеп естіліп жататын…
Қазір бәрі басқаша. Балалық шағымыздың естелігіндей қалың өскен тоғайдың орнын құм басып барады. Құмның түсі де сұрықсыз. Ауаның ылғалмен қалыпты қанықпауынан жер құрғап, күнде шаңды дауыл тұрады. Көні кепкен иесіз мал өзен табанын жайлап, бұлақ көзін таптайды, өзекті бүлдіреді. Бөгеттер, су қоймалары заң талаптарына сай емес. Тіпті, жазда Алтықарасуға жақын жердегі өзекте қырылған балықтың себебі зерттелуде.
Ең басты тақырып – заңсыз бөгеттерді ашу. Бұл Ойыл жанашырларының талабы!
Жағдай – қатаң бақылауда
Қоғамдық-консультативтік кеңес – халық мүддесіне қызмет етеді (+ФОТО)
Атырауда шетелдік жұмысшыларға квота саны азайған
Шетелдіктердің елге келуі – бақылауда
Атырауда қонақ үй өртенді
Атыраудағы жол құрылысына жаңа тәсіл қолданылмақ
Құлсарыда заманауи спорт кешені ашылды
Атырауда 1 қазаннан бастап не өзгереді?
«Көктемде» 500 тұрғынның қатысуымен акция өтті
Атырауда ескерткіш тақта орнатылды
Атыраулық бойжеткен мәһірге Hyundai Accent сұрады
Адасып кеткен 7 жасар жасөспірім қыз аман есен табылды
Тұщықұдықтағы жаңа спорт кешені биыл пайдалануға беріледі
ШҰҒЫЛ! Атыраулықтар түтінге тұншығуда…
Ауыл көркеймей, АЙМАҚ ДАМЫМАЙДЫ
ШЫҰ: Бас прокурорлар бас қосты
ҮШ АУЫСЫМДЫ МЕКТЕП қашан жойылады?
Отан қорғауға дайынсың ба?
Қазақстан-Ресей шекарасындағы ахуал белгілі болды
АТЫРАУДАҒЫ ӨРТ: Алаңдауға негіз жоқ
Балалы отбасылар үшін жағымды жаңалық айтылды
Қазақстандықтардың жалақысы қаншаға өспек?
Енді әр отбасының электронды картасы бола ма?
Зейнет жасы төмендетіліп, зейнетақы өсе ме?
Білікті жастар шетелге кетпейтіндей бағдарлама әзірленуде
Атырауда 9 инвестициялық жоба жүзеге аспақ
Облыс әкімінің орынбасары Финляндия елшісін қабылдады
Серік Шәпкенов атыраулық жас шахматшы Зарина Нұрғалиеваны қабылдады
Құрманғазы ауданындағы жаяу жүргіншілер көпірі жыл соңына дейін пайдалануға беріледі
Бекіре-2022″ іс-шарасы аясында балық аулау ережесін бұзған 74 факті тіркелді
ҚАМЫС ӘЛІ ЖАНЫП ЖАТЫР МА?
Келер жылы этникалық қазақтарға арнайы карта енгізіледі
Жыл басынан бері өңірде 7780 оқушыға атаулы көмек берілді
Атырауда №5 қалалық емхананың екі филиалы ашылды
Елімізде білім беру иммиграциясы дамиды
«Жастар практикасына» өзгеріс енгізіледі
Атыраулықтар түтіннен қалай қорғануы керек?
Орталық сайлау комиссиясы дайындықты бастайды
IPO бағдарламасына кімдер қатыса алады?
Қазақстанда Президент сайлауы 20 қарашада өтпек
Жылыойлық тұрғын өз ауласынан асыл тұқымды ешкі фермасын ашты
63025 атыраулық бала тістерін тегін емдеген
Емхана таңдау – ЕРКІН!
Атырауда мұнаймен шаң басып жүрген кім?
АВТОБУСТА ҰЯТҚА ҚАЛҒАН ЖІГІТТІҢ ВИДЕОСЫ ТАЛҚЫҒА ТҮСТІ…
ҚОС ІШЕКТЕН ТӨГІЛГЕН …қоңыр әуен
Судан шыққан ЖАҒЫМСЫЗ ИІС
АҚТӨБЕ–АТЫРАУ– АСТРАХАН жолы қашан пайдалануға беріледі?
Атыраулық дәрігерлер республикалық спартакиадаға қатысады
ИТ АУЛАУ ШАРАЛАРЫ ЖҮРГІЗІЛУДЕ
«ГЕОЛОГТА» ЖАЯУ ЖҮРГІНШІЛЕР ЖОЛЫ САЛЫНБАҚ
Атыраудағы тарихи-мәдени нысандарға QR-код енгізілді
Рахия Молдашева – қол күресінен 3 дүркін әлем чемпионы!
Индердегі тұзбұлақтан жоғары сапалы ас тұзын өндіру басталды
Атырауда жаңа өнім. Индердегі тұзды көлден жоғары сапалы
Атыраудағы Талқайран ықшамауданында 900 орындық мектептің құрылысы басталды
«Каспий Құбыр Консорциумы» АҚ-ның демеушілігімен салынатын
Екі ғасырдың естеліктері – құрманғазылық зейнеткердің мұражайында
Атырау облысындағы Құрманғазы ауданының тұрғыны Ғалымжан
Атырау мен Хорезм облыстары өзара байланысты кеңейтпек
Атырау облысының әкімі Серік Шәпкенов Өзбекстан Республикасы
Атырауда терезеден құлаған алты баланың екеуі көз жұмды…
Бұл – Атырауда орын алған соңғы екі жылдағы көрсеткіш.
Атырау облысының сыртқы сауда айналымы 10 млрд 863 млн АҚШ долларын құрады
Осы жылы Атырау облысының сыртқы сауда айналымы 10
Газет Қазақстан Республикасы ақпарат және коммуникациялар министрлігі ақпарат комитеті мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттігін және желілік басылымды есепке қою, қайта есепке қою туралы 2018 жылғы 16 мамыр күнi тiркелiп, тiркеу туралы №17097-Г куәлiгi берiлген.
Авторлар жарияланымындағы  пiкiрлер  редакцияның түпкiлiктi көзқарасы
болып танылмайды. Қолжазбалар өңделедi және  авторға қайтарылмайды.