kk kk kk kk kk kk kk kk tt mk ru ru ru ru ru ru ru ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru ru ce kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk ru ru kk kk kk kk kk ru ru ru ky kk kk kk kk ru kk kk be uk kk kk ru uk kk kk uk kk uk uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk tt mk ru ru ru ru ru ru ru ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru ru ce kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk ru ru kk kk kk kk kk ru ru ru ky kk kk kk kk ru kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk mn it de en fr kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ba kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk mn kk kk kk kk kk ky kk ba uk kk tt kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk mn en ru kk kk kk kk kk ru en kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk
"Дала, сенің ұлыңмын" поэмасының тілдік ерекшелігі • Martebe.kz білім сайты
Қош келдіңіз! Өз аккаунтыңызға кіруіңізді сұраймыз
Ж.Әб­ді­ра­шев поэ­зия­сын­да­ғы бу­ын, тар­мақ өл­ше­мі, ас­со­нанс, ал­ли­те­ра­ция,
ұй­қас түр­ле­рі­нің мол­ды­ғы, пси­хо­ло­гия­лық па­рал­ле­лизм, те­ңеу, ме­та­фо­ра, шен­десті­ру тә­сіл­де­рі ар­найы зерт­теу­ді қа­жет ете­ді.
Поэма жа­ры­сын­да өз тұл­па­рын тау­ып, сұң­қа­рын зең­гір көк­ке сам­ғат­қан се­зім
саят­ке­рі, сұ­лу сөз­дің су­рет­ке­рі Ж.Әб­ді­ра­шев шы­ғар­ма­ла­рын­да ақыл да мол, сыршыл­дық әб­ден же­тер­лік. Ақын жү­ре­гі шын­дық деп со­ға­ды. Ас­қақ шын­дық не­ме­се  қа­пы­сыз шын­дық. Оның са­на­сы мен кө­ңі­лін­де­гі шын­дық бір ға­сыр­дың ше­гі­не таяп қал­ған бү­гін­гі қа­зақ қау­ымы­мен аяу­лы ар­ман­ға то­лы әсем­дік әле­мі­не ша­қы­ра­ды.  Жа­рас­қан жы­ры­на сүй­сі­ну ке­рек, Жа­рас­қан сы­ры­нан жі­гер­ле­ну ке­рек. Өмір­дің мә­нін өлең­нен бі­лі­ңіз…
өзім Әб­ді­ра­шев бол­сам – сол Рә­шев­тен төрт әр­пім ар­тық қой, са­сай­ын деп тұр­ған
Елбасы Н.Ә.Назарбаев: «Ұлы дала» ұғымы – баяғыдан бар ұғым. «Дешті  Қыпшақ» деген сөз – «қыпшақтың даласы» деген сөз. «Ұлы дала» ұғымына  Алтайдан Қара теңізге дейінгі дала кіретін болған. Оның негізгі аумағы – біздің  қазақтың жері… Бізде де сондай ұғыммен теңестіретін болсақ, бізге «Ұлы дала  еліміз» деп айтқым келеді. «Ұлы дала» мен «Көк аспан» деп те айтуға болар еді.
Кең дала – біздің жеріміз. Осы жерде біз тұрып жатырмыз, өсіп жатырмыз, өркендеп жатырмыз, ұрпақ асырап жатырмыз. Осы жерде мемлекетімізді құрып,
оның шаңырағын биік қылып, көк тудың астына жиналып жатырмыз. Біздің
байрағымыздың өзінде көк аспан, жарқыраған күн бейнеленген… Ол халықтық
атау болуы керек», – деген болатын.
Осыдан жарты ғасыр бұрын Жарасқан ақын «Мен ұлы дала перзентімін»
деген сөзді былай сипаттаған:
бірге күліп ұлы елмен,
кең төсіңде мәңгі-бақи жүрер ме ем!
Ол да – жалғыз,
сен де – жалғыз,
оны – сен деп,
сені – ол деп білем мен! –деп, лирикалық кейіпкерді даламен егіз етіп бейнелейді.
Ақын поэмасы жазылған уақытқа назар аударсақ, Кеңес өкіметінің әлі іргесі сөгілмеген өз күшінде тұрған уақытымен тұспа-тұс келеді. Сондықтан  «Болған жоқпын Амангелді сарбазы, болған жоқпын Ұлы Октябрь солдаты!..»,  «Тігер ме едім байрағыңды Берлинге – болған жоқпын қан майданда кешегі, болған жоқпын Қошқарбаевпен бірге!» деген поэма жолдарынан ақын өкінішін  аңғарамыз. Бұл жерде ақын өкініші – мен де тарихта аты қалған қайраткерлердей халық қамы үшін еліме ерен пайдамды тигізер едім деген арман-тілек.
Кеңес заманында таптық ұстанымға сүйенген зерттеушілер кеңістік пен  уақытты тек тарихи уақыттың ішінде ғана қарастырып келді. Алайда қазір  уақыт пен кеңістік мәселесі көркем шығармада да (хронотоп) зерттелуде.  Кеңес өкіметі тұсындағы саяси ахуалға байланысты Үш жүздің басын қосқан Абылай хан заманын, одан бергі кезеңдегі тәуелсіздік жолында «халық  жауы» атанып, мезгілсіз мерт болған Алаш арыстарын жырға қоса алмаса да, ақын үні асқақ, ой тапқырлығы айқын:
Не амал бар? –дейді.
Дегенмен ол әл-Фараби сияқты ғылым-білім іздеп қиырға кетпей-ақ, Махамбет, Амангелді сияқты қолына найза ұстап, жауға шаппай-ақ, Рақымжан  Қошқарбаев сияқты Рейхстагқа ту тікпей-ақ, өзінің парасатты поэзиясымен-ақ еліне адал қызмет ете білді. Сол себепті ақын:
Саған уақыт сәл қиындық жолдаса –
Бірақ мені кешірме сен,
өлең қылар өз ерлігім болмаса!.. – дейді, яғни уақыт пен кеңістік белгілері тығыз бірлікте көрініс табады.
Аға түгіл, тыңдамай бала да ақыр,
Бүгінінен безінген қайран ақын,
Болашаққа адымдап бара жатыр – деген поэма жолдарын эпиграф етіп алып, «Ақын кетіп барады…» деген мақала  жазған ғалым Бақытжан Майтанов: «Туған жер, халқы мен ана тіліне деген шынайы, мөлдір көңілді ақын «Дала, сенің ұлыңмын» атты арнайы кітабында  ойы, сыры өзектес жырлар арқылы сарқылмай өрнектеді.
Мұнда сол дәуірдің әсері де жоқ емес . Бірақ Ж.Әбдірашев уақыттың жұқалтаң талабын күмәнсіз  талант жүрек алауымен жеке өміріндегі мағыналы күйге бұра біледі» деп жазғанындай, Жарасқан Әбдірашев – «Ұлы даланың» сан тарау тарихын терең
түсініп, оның алдындағы перзенттік парызын үлкен жауапкершілікпен сезіне
білген асқақ үнді ақын.
Дереккөз: Қазақ әдебиеті. Жалпы білім беретін мектептің 11-сыныбының
жаратылыстану-математикалық бағытына арналған оқулық.
Жарасқан Әбдірашев қаламынан қандай шығармалар туындады?
«Атау-кере» ро­ма­ны («Қау­іп­ті бу­дан») туралы
Оралхан Бөкейдің шығармашылық әлемі қандай?
Талас­бек Әсем­құ­лов­тың өмірі туралы мәлімет
Тұманбай Молдағалиевтың өмірі мен шығармашылығы
Ғасырлық туынды. Мұхтар Әуезовтың өмірі мен шығармашылығы туралы
«Бесатар» повесі немесе қызыл империяға қарсы атылған оқ
Асқар Сүлейменовтың өмірі мен қызметі
«Қаһар» романы туралы. Шығарманың тілдік ерекшелігі
Ілияс Есенберлиннің өмірі туралы мәлімет
Сәкен Сейфулиннің өмірі мен еңбек жолы
Сәкен Сейфуллин өлеңдерінің идеясы мен мәні
«Қайталау» теориясы туралы түсінік
Алдыңғы материалЖарасқан Әбдірашев қаламынан қандай шығармалар туындады?
Келесі материал«Кеңістік пен уақыт» бөлімі бойынша қазақ әдебиетінен жиынтық бақылау үлгісі
ҰҚСАС ЖАЗБАЛАРАВТОРДЫҢ БАСҚА ДА ЖАЗБАЛАРЫ
Жұмысқа қабілеттілікті қалай арттыруға болады?
Жасанды жапырақтар ауа тазарта алатын болып шықты
Кімді қалай тәрбиелейміз… Гендірлік тәрбие қазаққа қажет пе?
ПІКІР ҚАЛДЫРУ Пікірді өзгерту
Сохранить моё имя, email и адрес сайта в этом браузере для последующих моих комментариев.
Республикалық онлайн олимпиадалар өтуде
V Республикалық «Үздік педагог» қашықтық олимпиадасы басталды 28.09.2022
Психологтың кеңесі: күйзеліс пен мазасыздықты жеңу жолдары 23.09.2022
Оралхан Бөкейдің «Атау-кере» шығармасы 23.09.2022
Әскери қызметін өтегендер грантқа ҰБТ-сыз түсе алады 20.09.2022
Wildberries деген не? 06.09.2022
Маркетплейс деген не және қай кәсіпке қолайлы? 06.09.2022
Жаңа оқу жылындағы онлайн олимпиадалар басталды 06.09.2022
Мектепке дейінгі ұйымдарда қолданылатын жаңа технологиялар 06.09.2022
«ЖАЙДАРЛЫ ЖАЗ» республикалық балалар байқауы 20.07.2022
Ақ теңіздей арда мекен 15.06.2022
ENTBattle ҰБТ-ға дайындық қосымшасы
© copyright 2017. Барлық құқықтар қоғалған
Меншік иесі "Skills Academy" ЖШС