kk kk ce kk ru da ru de kk el en oc kk ru kk kk kk kk kk kk ar kk kk kk kk kk kk tg hbs_cyr ba kk kk kk kk kk ba kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk krc kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk ru kk ru mwl kk kk ru kk uk kk mt kk kk ru kk kk kk kk ru kk ru ru kk kk ky kk kk fr kk uk kk bg en kk kk ba kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk ce kk oc en kk ru
Антиноцицепциялық жүйе - Патофизиология пәні, мақсаты мен міндеттері және оларға жету
Ауыру туындату жүйесіне қарсы антиноцицепциялық жүйе
бар. Ол жұлында және мидың барлық бөліктерінде орналасқан
және патологиялық ауыру сезімін азайтуға немесе мүлде
жоғалтуға бағытталған. Оның әсері әлсірегенде тіпті болар-
болмас ауыру туындататын ықпал қатты ауыру сезімін
Антиноцицепциялық жүйенің әлсіздігінде оны күшейтетін
антиноцицепциялық құрылымдарын электрмен тікелей демеу
арқылы ауыр патологиялық ауыру сезімін жоғалтады. Көптеген
ауру сезімін азайтатын дәрі-дәрмектер (аналгетиктер),
үрдісінің өтуін бөгеумен қатар, антиноцицепциялық жүйенің
Дененің белсенді нүктелерін (инемен) қоздыру да
осындай жолмен ауыру сезімін жоғалтады. Электр ағынымен
жұлындағы «қақпа механизмін» сергіту арқылы шеткері
тіндердің бүлінуінен пайда болатын ауыру сезімдерін
Антиноцицепциялық жүйенің әрекеті эндогендік жүйкелік
пептидтер мен медиаторлардың қатысуымен болады. Олардың
ішінде апиындық жүйкелік пептидтердің маңызы өте үлкен.
1973 жылы мида және жұлында радийбелсенді изотоптармен
таңбаланған морфинді, апиынды т.б. байланыстыратын арнайы
рецепторлар болатыны ашылды. Бұл рецепторлар «апиындық
рецепторлар» деп аталынады. Морфин мен оған сәйкес заттар
серпіндердің миға өткізілуі тежеледі. Осыдан ауыру сезімі
азаяды. Апиындық рецепторлардың болуы организмнің өзінде
көрсетеді. 1975 жылы осындай заттардың мида (гипоталамус
пен гипофизде) өндірілетіні дәлелденді. Бұл заттар
олигопептидтердің басқа түрлері ашылды және энкефалиндер
деп аталды. Қазіргі күні эндорфиндердің бірнеше түрлері
белгілі: бета- эндорфиндер, динорфиндер, неодинорфиндер,
Бұл олигопептидтер қан мен жұлын сұйығына түсіп,
ноцицепциялық серпіндердің миға өтуін тежейді. Оларды
байланыстыратын апиындық рецепторлар да әртүрлі болатыны
белгілі: (мю, сигма, дельта, епсилон, каппа) рецепторлар.
Морфин негізінен мю - рецепторларымен, энкефалиндер -
дельта - рецепторларымен, бета-эндорфиндер - епсилон -
рецепторларымен, динорфин мен неодинорфиндер - каппа -
рецепторларымен байланысады. Осылардың нәтижесінде ауыру
сезімі азаяды немесе жоғалады.
Егер адамда апиындык, рецепторларды олигопептидтермен
байланыстырмай басқа заттармен (налоксон) алдын ала бөгеп
тастаса, онда ауыру сезімталдығы қатты күшейеді.
Солармен қатар, ауыру сезімін мына заттар азайтады.
● полипептид – нейротензин ОЖЖ-нде көптеп түзіледі
және өте қуатты ауырусынуды басатын зат болып есептеледі.
біршама ауырусынуды азайтатын әсер етеді.
туындататын серпіндерді тежейтін қабілеті бар
ауырусынуды басатын әсер етеді. Мәселен,
кезінде ауыру сезімін байқамайды.
1   ...   592   593   594   595   596   597   598   599   600