kk ru kk ru ru ba ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru es en ru kk ru ru ru ru it ru uk kk kk kk ru ru kk mk mk mk ba kk kk kk kk bg kk ru ru kk kk kk en en
Дің жасушалары туралы мәлімет | Slides.kz
2. Дің жасушаларын зерттеу тарихы
ЭСК-жыныстық жасушалардың функцияларын қайталай алатын ұрықтанған аналық жасушаның егіз жасушалары. Олар ерте даму және органогенез бағдарламаларын түсіндіру үшін сериялық зертханалық калькалар болып шықты. ЭСК-бұл бір тотипотентті жасушалардың ағзалардың жүздеген миллион жасушаларына айналу тілінің мағынасын ашу жоспарында функционалдық геномика міндеттері үшін базистік үлгі. Мұнда жоғары диффинді молекулалық туыс заңдары ғана емес, сонымен қатар эмбриогенез архитектурасы заңдарының платформасы – үш өлшемді жасушааралық өзара іс-қимыл жұмыс істейді.
ХХІ ғасырдың басында діңгек жасушасының тұжырымдамасы 1901 жылы Бейтсон биологиясына енгізілген ген концепциясымен салыстыруға болады. Тарихи аналогтар тек заңды емес, өнімді. ХХ ғасырдың басында ген жаңа абстрактілі идея, тағы материалдық емес тұқым қуалаушылық зат функциясының виртуалды бірлігі болды. Ғалымдар Менделдің заңдары бойынша белгілердің тұқым қуалауын байқады,бірақ бұл күштердің материалдық табиғатына сенбей алмады. 30-шы жылдардың ортасында Морган әріптестерімен бірге фенотиптің белгілерін сандық зерттеу арқылы геннің жартылай материалдық табиғатын қатты жоққа шығарды. Ген жасушалардағы молекулалардың өзгермелі класына тұқым қуалаушылықтың Күшін «байлау» мүмкін болмағандықтан, керемет жарты ай тұжырымдамамен қалды. Тек Эвери мен Мак-Лсодтың сенімді дәлелдемелерінен кейін ғалымдардың назары ДНҚ-ны зерттеуге жіберіледі. Алайда, тұқым қуалаушылық молекулаларының құрылғысын түсіну үшін жарық және электрондық микроскоптың жеткіліксіз болып шықты. ДНҚ үш өлшемді Қос спиральдағы кристалдардың екі өлшемді рентген суреттерін тек визуализациялау нақты кеңістікте тұқым қуалайтын, ақпараттық процестерді көруге мүмкіндік берді.
Мұндай нәрсе ЭСК-мен ХХІ ғасырдың басында орын алады. Тотипотентті дің жасушалары – ұрықтандырылған аналық жасушаның екілік тұжырымдамасы – әлі де жартылай арифметикалық контурлары бар. Бұл жасушалар биоинформатика бірегей банк болып табылатыны белгілі. Бұл жасушалар ағзалар мен тіндердің құрылысын (эмбриогенез), сондай-ақ соматикалық жасушалардың мамандандырылған желілерінің жетілуін (дифференциалау) көшіре алады. Алайда, бұл жасушалық банк қалай жұмыс істейтіні белгісіз болып қалады, бұл ақпарат-эволюцияның квинтэссенциясына мәні бойынша ұрпақтар тігінен жүзеге асырылуы қандай жағдайларда мүмкін? Ағзалардың қатесіз көшірілуіне қандай жолмен қол жеткізіледі? Әзірше бағдарламалардың жүздеген пайызы, ЭСК кодтарын шифрлеу, материалдау және көру мүмкін болды. ЭСК қара жәшікпен қалады. Бұл бағдарламаның материалдық іске асырылуы ХХІ ғасыр бойы жалғасатын болады.
2. Дің жасушаларын зерттеу тарихы
Діңдік жасушалардың болуы туралы бірінші болжам орыс ғалымдарына айтылды!
Максимов Александр Александрович (04.02.1874 – 04.12.1928) – көрнекті орыс ғалымы. Максимов А. А. Санкт-Петербургте дүниеге келген, онда 1896 жылы әскери-медициналық академияны үздік бітірді. А. А. Максимов Әскери-медициналық академиясының гистология кафедрасының профессоры қызметін атқарды.
Максимов А. А. жасушалық биология саласындағы әлемдік ғылымның даму бағытын анықтады. Оның еңбектері болды әлемдік ғылыми классикасы және осы күнге дейін қалып отыр бірі ең жиі келтірілген арасындағы жұмыстарды отандық зерттеушілер.
Максимов А. А. «дің жасушасы» термині қан жасушаларының тез өздігінен жаңару механизмін түсіндіру үшін 1908 жылы ұсынды. Ол Гематологтардың съезінде Берлиндегі қан түзудің жаңа теориясымен сөз сөйледі. Дәл осы жылды дің жасушаларын зерттеу тарихының басталуы деп есептеуге болады!
Әр тәулік сайын қанда бірнеше миллиард жасуша өледі, ал олардың орнына эритроциттер, лейкоциттер мен лимфоциттердің жаңа популяциялары келеді. Максимов а. а. қан жасушаларын жаңарту — бұл қарапайым жасушалық бөліктерден ерекшеленетін ерекше технология. Егер қан жасушалары қарапайым жасушалық бөлініспен жаңарса, бұл сүйек кемігінің үлкен мөлшерін қажет етеді.
Кейін Мәскеу эпидемиология және микробиология ҒЗИ профессоры. Н. Ф. Гамалеи А. Я. Фриденштейн әріптестерінің жорамалдарын растады және осы ерекше жасушалардың мүмкіндіктерін зерттей отырып, олардың қолданылу саласын дамыта бастады. Діңдік жасушаларды практикалық пайдалану бойынша алғашқы эксперименттер 1950 жылдардың басында басталды. Дәл сол кезде сүйек кемігін трансплантациялау арқылы (дің жасушаларының негізгі көзі) радиоактивті сәулеленудің өлімге дозасын алған жануарларды құтқаруға болатыны дәлелденді.
20 жыл бойы сүйек кемігін трансплантациялау практикалық медицина арсеналына кірді. 60-шы жылдардың соңында ғана өткір лейкоздарды емдеуде сүйек кемігін трансплантациялауды қолдану мүмкіндігі туралы сенімді деректер алынды.
Ғасырлар басында ғалымдар көптеген тіндерде осы тіндердің регенерациясына (қалпына келтірілуіне) ықпал ететін және кәдімгі жасушалардың бөлінуін белсендіретін жасушалар бар деп күдіктенді. Кеңес ғалымдары Александр Фриденштейн және Иосиф Черков 60-шы жылдары сүйек кемігінің діңгекті жасушалары туралы ғылымның негізін салды, бұл жерде ең бастысы керемет жасушалардың өзіндік депо екенін дәлелдеп. Содан кейін діңдік жасушалардың бір бөлігі қанға қоныс аударатыны белгілі болды, олар әр түрлі тіндерде, атап айтқанда тері мен майлы тіндерде де бар.
1970 жыл — аутологиялық (өзінің жеке) дің жасушаларының алғашқы трансплантациясы. 70-ші жылдары бұрынғы КСРО-да КПСС Политбюроының қарт мүшелеріне жылына 2-3 рет дің жасушаларының препараттарын енгізе отырып, «жастық екпелерін» жасады деген мәліметтер бар.
1988 жыл-дің жасушалары трансплантация үшін алғаш рет пайдаланылды; операция жасалған бала, осы күнге дейін тірі және сау.
1992 жыл-дің жасушаларының бірінші атаулы топтамасы. Профессор Дэвид Харрис» кез келген жағдайға » өзінің тұңғыш кіндік қанының діңгекті жасушаларын тоқтатты. Бүгін Дэвид Харрис-әлемдегі ең ірі кіндік қан жасушалары банкінің директоры.
1996 жыл-1996 жылдан 2004 жылға дейінгі кезеңде аутологиялық (адамның өз дің жасушалары) дің жасушаларын 392 трансплантациялау орындалды. Мәселен, 1996 жылы сүйек кемігін трансплантациялау жүзеге асырылды.
1996 жыл-сәулелену рак жасушаларын жойатыны дәлелденген, бірақ донордың сүйек миынан трансплантацияланған дің жасушаларын ғана өлтіреді. 1996 жылдың басынан РФ-да «халықтың радиоактивтік қауіпсіздігі туралы»Заң әрекет етеді.
1997 жыл-алдыңғы 10 жыл ішінде әлемнің 45 медициналық орталығында 143 кіндік қан трансплантациясы жүргізілді. Ресейде нәрестелердің кіндік қанынан дің жасушаларын ауыстырып салу бойынша онкологиялық науқасқа алғашқы ота жасалды.
1998 жыл-нейробластомасы бар қызға кіндік қанының «атаулы» дің жасушаларын трансплантациялау әлемде бірінші болып табылады (ми ісігі). Биологиялық сақтандыру жұмыс істеді — бала құтқарылды. Кіндік қанды трансплантациялаудың жалпы саны 600-ден асады.
Осы жылы Американдық ғалымдар Джеймс Томсон мен Джон Беккер адамның эмбрионалды дің жасушаларын бөліп, олардың алғашқы желілерін алды.
1998 жылы ғалымдар қоректік ортада діңдік жасушаларды өсіру тәсілін тапты.
1999 жыл — «Science» журналы эмбрионалды дің жасушаларының ашылуын ДНК Қос спиралі және «Адам геномы»бағдарламасы ажыратылғаннан кейін биологиядағы маңыздылығы бойынша үшінші оқиға деп мойындады.
1999 жылы академик И. П. Павлов атындағы Санкт-Петербург мемлекеттік медициналық университеті мен Еуропалық трансплантологияны қолдау және дамыту институты арасында келісім-шарт жасалды. Бөлімше 2000 жылдың маусым айында ашылды. Негізгі мақсаты — гемопоэздік дің жасушаларын, оның ішінде туыс емес донорлардан транспланттауды орындау.
2000 жыл — әлемде кіндік қанының дің жасушаларының 1.200 трансплантациясы жүргізілді, оның ішінде екі жүз туыстық. Фанкони анемиясы бар алты жасар бала өзінің жаңа туған ағасының кіндік қанының дің жасушаларының көмегімен емделді. Бұл тарихта екінші бала жасанды ұрықтандырудан (ДТҰ) кейін туылғаны қызықты. Алынған эмбриондардың арасында реципиентпен ең үйлесімді және аурудың белгілері жоқ Бір таңдалынды.
2001 жыл-ересек емделушілерде кіндік қанының дің жасушаларын трансплантациялауды қолдану мүмкіндігі туралы алғашқы ресми деректер жарияланды. Оның 90% — дан астамы жақсы нәтиже.
Осы жылы адамның сүйек кемігінің ересек гемопоэздік және стромалдық жасушаларының кардиомиоциттерге және тегіс бұлшықет жасушаларына саралану қабілеті көрсетілді,бұл қабілет регенеративті кардиологияда қолданылады.
2003 жыл-АҚШ Ұлттық Ғылым академиясының журналы (PNAS USA) сұйық азотта 15 жылдан кейін кіндік қанының діңгекті жасушалары өзінің биологиялық қасиеттерін толық сақтайтыны туралы хабарлама жариялады. Осы сәттен бастап діңдік жасушаларды криогендік сақтау «биологиялық сақтандыру»ретінде қарастырыла бастады. Банкілерде сақталған діңдік жасушалардың әлемдік коллекциясы 72.000 үлгіге жетті. 2003 жылғы қыркүйектегі деректер бойынша әлемде кіндік қанының дің жасушаларын 2.592 трансплантациялау жүргізілді, оның ішінде 1.012 – ересек пациенттерге.
The Lancet 2003 жылғы 4 қаңтардағы шығарылымында ауыр стенокардиямен ауыратын немесе миокард инфарктісін бастан кешкен науқастарға сүйек кемігінің аутологиялық (меншікті) дің жасушаларын инъекциялау нәтижелері туралы екі хабарлама жарияланды. Өсірілген мононуклеарлық жасушалардың көзі науқастың мықын сүйегінің жотасынан алынған сүйек миы болды. Бірнеше айдан кейін миокард перфузиясы және сол қарыншаның функциясы айтарлықтай жақсарған.
2004 жыл-кіндік қанының дің жасушаларының жалпы әлемдік коллекциясы 400.000 үлгіге жақындайды. Әлемде кіндік қанының 5.000-ге жуық трансплантациясы жасалған. Салыстыру үшін, сол кезеңде сүйек кемігін трансплантациялау саны 85.000-ге жуық болды.
2005 жыл-емдеу кезінде дің жасушаларын трансплантациялау сәтті қолданылуы мүмкін аурулардың тізімі бірнеше ондыққа жетеді. Негізгі назар қатерлі ісіктерді, лейкоздардың әртүрлі түрлерін және басқа да қан ауруларын емдеуге бөлінеді. Жүрек-қантамыр және нерв жүйелері ауруларында дің жасушаларын сәтті трансплантациялау туралы хабарламалар пайда болады. Шашыраңқы склерозды емдеудің халықаралық хаттамалары әзірленді. Миокард инфаркты және жүрек жеткіліксіздігін емдеуде көп орталықты зерттеулер жүргізіледі. Инсульт, Паркинсон және Альцгеймер ауруларын емдеу тәсілдері іздестірілуде.
Зерттеу, эмбрионалды дің жасушалары, сондай — ақ ересек ағзаның дің жасушалары өте белсенді жүргізіледі, әлемдік ғылыми баспасөзде ғалымдардың жетістіктері туралы барлық жаңа хабарламалар пайда болады: біреуі нейронның дің жасушаларынан, екіншісі — тері немесе шеміршек ұлпасынан, үшіншісі-тамырларды, сүйек немесе тіпті жақ өсе алды!
Келесі 20 жыл биология ағзаның құрылыс жоспары бір торға буып-түйілетін болады.
3. Дің жасушаларының түрлері
Дің жасушаларының бірнеше түрі бар. Ең алдымен, бұл эмбриональды және ересектер (ересек денеден) дің жасушалары. Гемопоэздік дің жасушалары гемопоэзге қатысады және сүйек кемігінен шығады. Мезенхималық дің жасушалары себинхиманың ұрық жапырағынан шыққан. Стромальды дің жасушалары сүйек кемігі стромасында болады. Түрлі ұлпаларда бар тін жасушалары бар
3.1 эмбрионалды дің жасушалары
Эмбрионалды дің жасушаларын зерттеу 1963 жылы басталды, бастапқыда қояндар мен тышқандардың дезагрегирленген эмбриондарын қолдана бастады. Олардың in vitro саралау өте шектеулі болды және әдетте пластикаға бекітілген трофектодерма жасушаларының пайда болды. Қоян морулының жасушалары мен бластомерлер тез жабысып, трофектодерма жасушаның ішкі бөлігінен дің жасушаларымен жабылған жасушалардың қабатын түзеді. Коллагенмен қапталған беттегі бластомер өсірінділері жүйке, қан жасушалары, нерв, фагоциттер және жасушалардың басқа да көптеген түрлерін қоса алғанда, әртүрлі жасушаларды құрады. Ішкі жасушалық масса босатылған және интактілі немесе жасушалық дезагрегант түрінде дамыған кезде, энзимдер секрециясы, морфология және толық хромосоманың жақсы деңгейлері мен үлкен тұрақтылығына ие ЭСК сызықтары орнатылды. Эмбрионалды жасушаның бірлі-жарым бұлшықетінің дамуына қабілеттілігі реципиент бластоцистіне бір немесе одан көп инъекция арқылы өлшенді және түзілген химерлердегі отарлану дәрежесі олардың плюрипотенттілік өлшемі болып табылады. Тышқандардың жасушалық өсуі қояндарға ұқсас өсуді берген эмбрионалды денелер деп аталды. Олардың құрамына кіретін жасушалар әртүрлі цитокиндердің немесе субстраттардың әсеріне ұшырауына байланысты кең сараланған. Дифференциация немесе плюрипотенттілік үшін маркерлер орнатылды, бұл нерв, кардиалды, гематологиялық және ЭСК басқа да желілері in vitro анықталуы мүмкін. Бұл ерте саралауды зерттеу және бұл жасушаларды науқас пациенттерге ауыстырып салу кезінде пайдалану пайдалы болды. 1990-шы жылдардың соңында адам ЭСК ұқсас қасиеттерін көрсетеді. ЭСК клиникалық пайдалануға арналған модельдер эмбриональды жолдар бойынша нысана — ұлпаларға тез қозғалатынын, нысана — орган дифференцияланатынын және отарлайтынын көрсетті. Тіндердің қабыну немесе зақымдану белгілері жоқ; зақымдалған тіндер ремиелинацияны қоса қалпына келтірілуі мүмкін және ешқандай ісіктер пайда болған жоқ. Эмбрионалды дің жасушалары адам үшін кең терапиялық әлеуеті бар, бірақ кең клиникалық зерттеулер әлі де өз орындалуын күтуде.
Діңдік жасушаларды зерттеудің заманауи дамуы регенеративті терапия үшін тіндердің көзі ретінде олардың үлкен әлеуетін көрсетеді. Бұл қосымшалардың табысы эмбриональды немесе ересек тіндердің оқшауланған дің жасушаларының нақты қасиеттері мен әлеуеттеріне байланысты болады. Ерте бұлшық ет эмбриондарының ішкі массасынан бөлінген ЭСК шексіз пролиферациямен және барлық сызықтардың мәні бойынша дериваттарға саралану қабілеттілігімен сипатталады. Жақында адам ЭКК оқшаулау және өсіру қайта құру медицинасы үшін жаңа мүмкіндіктерді ұсынды. Соңғы зерттеулер, сондай-ақ кенеттен ересек тін-спецификалық дің жасушаларының даму әлеуетінің жоғары екенін көрсетті.
Добавить комментарий Отменить ответ
Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *
Заң және құқықтану (6)
Физика және астрономия (16)