kk kk ru ru de kk hu en kk kk kk ru ky kk kk de kk ru ky kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk uk kk ru kk be kk kk tt kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk tt kk kk kk kk kk kk kk kk kk tt kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk hbs_cyr ru kk uk kk be kk kk kk ru kk kk kk kk kk tt kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk it kk kk kk kk cs cs kk cs cs kk kk kk kk kk uk kk kk ru kk kk uk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk ru ru bg ru kk ru mhr bg ru kk ru ru bg ru kk kk kk kk kk be be kk kk kk ru bg kk kk kk kk bg ru kk mk ky kk ru kk mhr ru ru ru kk kk ba kk ru kk kk ru ru ru uk uk uk uk kk be ka ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk uk ru kk kk kk kk kk kk kk be kk kk kk kk be kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk en kk ru
Сабақтың тақырыбы: Қан топтары және қан құю. Резус -фактор Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары Рахымжанова А.Д.
8.1.3.7.Агглютинация және резус-конфликт механизмдерін түсіндіру
Барлық оқушылар: Қан топтарын біледі, қан құю механизмін түсінеді.
Оқушылардың басым бөлігі:Антиген мен антиденеге байланысты қан топтарын салыстырады, қан құю кестесін қолданып, қан құюды болжайды.
- антиген мен антиденеге байланысты қан топтарын ажырата алады.
- қан құю кестесін ұғады, қан топтарына байланысты донор және рецепиент болатынын талдайды.
-Оқушылар мәтінді түсініп оқып, талдай алады;
-Қан топтарын топтары мен белгілерін анықтайды;
-Резус фактор, әмбебап донор мен рецепиент туралы талдайды,
Пәнге қатысты сөздер мен сөз тіркестері:
Қан топтары, қан құю, резус-фактор, рецепиент, донор, агглютинация.
Қан топтары бір факторға тәуелді, өйткені ... .
Кез келген адамның қанын бір-біріне құюға болмайды, себебі:
Сіз неліктен ... екенін айта аласыз ба?
Неліктен әр адам өз қан тобын білуі міндетті екендігін айта аласыңдар ма?
Қан топтарының шартты белгілерін қолдана отырып сәйкестігін көрсете алады
Зайырлы қоғам және жоғары руханият
Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері
Сыныпты шағын топтарға топтастыру(оқушылардың қан топтары бойынша бөлу)
(Әр топ келесі топқа тілек тілеп,сиқырлы таяқшаны беріп,жағымды ахуал қалыптастырады)
Тест сұрақтарына жауап беріңіз.
Қолданылатын әдіс-тәсіл: «Шағын тест»
ҚБ: өзін-өзі бағалау смайлик арқылы
Балалар не себепті сендерді қан топтарыңа сай топқа топтастырдым деп ойлайсыңдар?Бүгінгі сабаққа қатысы барма?
Оқушылардың қан топтары жайлы жауабы тыңдалып сабақтың тақырыбы ашылады.Сабақтың мақсаттарын таныстыру.
Видео көрсету (Қан Топтары.Қан Құю Ережесі.Резус-Фактор)
Мұғалім видео бойынша қорытындылайды.
Балалар мен сендерге алдын ала тапсырма бердім.Қан тобы,қан құю жайлы мағлұмат жинақтаңдар дегем.Кім осы мәліметті оқиды?
Ертеде адамдар қанның тіршілік үшін маңызды екенін білді,сондықтан оны «емдік сусын» деп атады.Ауру адамдарға жануарлардың немесе адамдардың қанын ішуге берді.Әрине мұндай «емнен» ешқандай нәтиже шықпады. ХVII ғасырда Гарвей қан айналу заңдылықтарын ашқаннан кейін, қан тамырларына қан құю идеясы пайда болды.1667ж. Францияда дәрігерлер Дени мен Эммерез алғаш рет көп мөлшерде қан жоғалтқан ауыр халдегі баланың қан тамырына қозының қанын құйды. 1919ж Англияда алғашқы рет адамның қанын адамға құйып көрді. Бірақ қан құю бірде өмірді сақтап қалса, көп жағдайда өлімге әкелді.
Осы сұраққа 1901 жылы ғалым Эрлих пен оның шәкірті Карл Ландштейнер жауап берді,олар қанның 1,2,3 тобын ашса, ал чех ғалымы Я.Янский 4-ші топты ашты. Сонымен жер бетіндегі адамдарда 4 түрлі қан тобы болады.
Осы мағлұмат бойынша оқушыларға сыни ойлауға сұрақ қою. Не себепті қан құйғанда бірде адама тірі қалды,бірде өлімге душар етті?Қалай ойлайсыңдар? (оқушылар жауабы)
Оқушыларға қан топтарының сәйкестігін анықтау тәжірибесін жасау тапсырмасы ұсынылады.
1.Әр топ 4 сынауыққа жартылай су құяды.
2.«А» деп жазып, 4 сынауыққа аздаған қызыл бояу салады.
3.«B» деп жазып 4 сынауыққа аздаған көк бояу салады.
4.«AB» деп жазып 4 сынауыққа аздаған көк және қызыл бояу салады.
5.«О» деп жазып қалған 4 сынауыққа ештеңе қоспайды.
6. 4 топқа 4 түрлі сынауық беріледі.
7.Олар осы 4 сынауыққа өз қан тобының сынауығындағы ерітіндіні кезекпен құяды. Егер де түс өзгермесе қан тобы сай келеді, өзгерсе сай емес. Сай келсе кестеге +, сай емес болса – белгісін қояды. Кестедегі нәтижеге қарап қан құю сызбасын сызып, қорытынды жасайды. Кестедегі нәтижеге қарап қан құю сызбасын сызып, қорытынды жасайды.Мұғалім оқушылардың жұмыстарына кері байланыс ұсынып,қан құю ережесін білуде осы жеткілікті бола ма,қан құюда тағы нені ескеру дұрыс деп талқылау жүргізеді. (Оқушылар резус-фактор туралы айтады) Қолданылатын әдіс-тәсіл: «Бірге ойлаймыз»әдісі Ұйымдастыру формасы:топтық ҚБ: Қол шапалақтау арқылы мадақтау
Келесі тапсырма мәтінді фила кестесі бойынша талқылау.
Қосымша мәтінді мұқият оқып шығып, кестені толтырыңыз.
1-топ:Facts - бағанына проблемалық сценарийдің (мәтіннің) фактлерін жазады
2-топ:Ideas - бағанына аталған ситуацияның тууына себеп болады-ау деген идеялар жазылады
3-топ:Learning issues - бағанына Ideas бағанындағы идеяларды жүзеге асыруға көмектесетін сұрақтар жазылады
4-топ:Action plan - бағанына проблеманы шешетін нақты жоспар жазылады.(әрекет Ideas и Learning issues-ке сәйкес болу керек).
Қолданылатын әдіс-тәсіл: FILA кестесі
ҚБ: Қан тамырлары арқылы бағалау
Көп нүктенің орнына тиісті сөздерді қояды. 1.Адамға тобы басқа қанды құйған кезде ......... бір-біріне жабысып қалады.( эритроциттер)
2.Бұл құбылысты .......деп атаймыз.(агглютинация) 3.Эритроциттердегі нәруыздар........,(агглютиноген)
4.Плазмадағы нәруыздар........деп аталады.(аглютининдер) 5.Қан тобынан басқа эритроцит нәруызы ......(резус) фактор.
-оқушы берілген көп нүктенің орнына тиісті сөздерді қояды.
- оқушы термин сөздерді қатесіз белгілейді.
-оқушы термин сөздің биологиялық маңызын біледі.
-Білім алушы көп нүктенің орнына қажетті сөзді жазады.
-Биологиялық маңызын зерделей алады.
Қолданылатын әдіс-тәсіл: «Биологиялық диктант»
ҚБ:Қол көтеру арқылы бағалау
Қан тамырлары жазылған парақша
Кері байланыс: Қан тамыры
Оқушылардың қан топтарына байланысты мінез-құлықтарын анықтау
Үй тапсырмасы: «Қан топтары: бұрын және бүгін»деген тақырыпта эссе жазу
Мәтін ,тест тапсырмасы, кесте №1, FILA кестесі
Саралау – сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз?
Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?
- Сабақтың мақсаты бойынша саралау;
- оқушыларды құрымдалған топқа топтастыруда /оқу ортасы бойынша саралау/;
- жаңа тақырыпты меңгеруде мәтіннен негізгі ойды табуда /мазмұны бойынша саралау/
Сабақтың бекіту кезеңінде /нәтиже бойынша саралау/
Бағалау – сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырысыз?
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма? Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарларынан ауытқулар болды ма және неліктен?
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқу мен оқытуға қатысты)
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді(оқытуды да оқуға қатысты)
Сабақ барысында мен сынып н емесе жекеленген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге көмектесетін не білдім?
6. Не себепті қан топтары бойынша отырғызғанын сұрай отырып ,тақырып пен оқу мақсатын айту
10.Сұрағым: Не себепті қан құйғанда бірде адама тірі қалды,бірде өлімге душар етті?Қалай ойлайсыңдар?
16.Бағалату Қол көтеру арқылы
ҚОСЫМША 1. Тест сұрақтарына жауап беріңіз.
1. Иммунитет теориясының фагоцитоз ілімінің негізін салды?
2.Бөгде заттарға қарсы ағзада түзілетін нәруыз
3.Егуді қолданған ағылшын дәрігері
А.Туа пайда болған және жүре пайда болған
В.Белсенді иммунитет және әлсіз иммунитет
5.Егу арқылы қалыптасқан иммунитет
Д. Жүре пайда болған
6.Саңырауқұлақтар тудыратын өсімдік ауруы
8.Бөтен нәруыздарды және тіршілігін жойған ұлпа нәруыздарын залалсыздандыруға қатысатын лейкоциттің типі
9.Лимфоциттердің кейбір түрлерін бөгде заттардың енуіне жауап ретінде бөліп шығаратын ерекше нәруыз
10.Қоздырушысы тоқішекті зақымдайтын жұқпалы ауру түрі
1кесте. Адам қанының түрлі топтарындағы антигендер мен антиденелердің болуы
І (a және B)
FILA кестесін толтыру жайлы нұсқауық
Facts - бағанына проблемалық сценарийдің (мәтіннің) фактлері жазылады.
Ideas - бағанына аталған ситуацияның тууына себеп болады-ау деген идеялар жазылады.
Learning issues - бағанына Ideas бағанындағы идеяларды жүзеге асыруға көмектесетін сұрақтар жазылады.
Action plan - бағанына проблеманы шешетін нақты жоспар жазылады.(әрекет Ideas и Learning issues-ке сәйкес болу керек).
Автокатастрофадан зардап шеккен әйел ауруханаға түседі.Оған жедел түрде қан құю керек. Дәрігерлер оның отбасынан көмек сұрайды. Әр отбасы мүшесінің қан тобын анықтаған сараптама қорытындысы бойынша балаларының қаны ІІ және ІІІ топ, ал күйеуінің қаны (балалардың туған әкесі) ІV топ екені анықталды. Дәрігерлер қан құю орталығына сұраныс жасауға мәжбүр болды, өйткені отбасы мүшелері донор бола алмайды. Балалары туған аналарына ешбірі донор бола алмай, көмектесе алмағанына таңданып, оның себебін анықтағылары келді.
«Қан тобы.Қан құю» тақырыбына FILA кестесі
Ауруханадағы әйел. Балаларының қаны ІІ және ІІІ , кү -йеуінің қа-ны-ІV. Ана-лиздер нақ-ты
Барлығы бір біріне туған Қан құю орталығы Отбасы мүшелері донор бола алмады .
Көп мөлшерде қан жоғалтуы. Әйелдің қан тобы басқа
Резус-фак-тор сәйкес келмейді Балалар 18 жасқа тол-мады
Отбасы мүшелері донор бола алмайтын аурулармен ауруы мүмкін
Қан кету себебі Әйелдің қан кету себебі Әйелдің қан тобы қан-дай? Отба-сы мүшеле-нің резус-факторы қандай? Ба-лалардың жас мөлше-рі қандай? Кім донор бола алады? Донор де-гендер кім?
Қан тобын қалай анықтайды?
Отбасы мүшелері мен дәрігерлер-ден қан кету себептері, әйелдің қан тобы туралы сұрау
Донорлық, қан құю, қан тобын анықтаутуралы ақпаратты кітапхана-дан, Интернет-ресурстардан іздеу.
Мен сабақта жұмыс істедім
Сабақтың мазмұны мен үшін
16 сынауыққа жартылай су құяды.
«А» деп жазып, 4 сынауыққа аздаған қызыл бояу салады.
«B» деп жазып 4 сынауыққа аздаған көк бояу салады.
«AB» деп жазып 4 сынауыққа аздаған көк және қызыл бояу салады.
«О» деп жазып қалған 4 сынауыққа ештеңе қоспайды.
4 оқушыны шақырып, әрқайсысына А, В, АВ және О деп жазылған бейджиктер беріледі.
Әр оқушыға 4 түрлі сынауық беріледі.
Олар осы 4 сынауыққа өз қан тобының сынауығындағы ерітіндіні кезекпен құяды. Егер де түс өзгермесе қан тобы сай келеді, өзгерсе сай емес. Сай келсе кестеге + сай емес болса – белгісін қояды.