kk kk ru ru en ru de kk el tr kk kk nb kk kk kk es kk kk kk el kk kk kk kk kk kk fr kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ko kk kk kk kk ro en pt fr mk en uk uk en pt pt fr en pt pt en en fr pt pt uk en pt pt en en pt kk pt pt en en en mk fr uk uk fr en en ru en en en en en en pt kk fr en pt uk pt pt pt en fr pt pt pt en pt pt en en pt pt kk pt pt en fr uk en uk en pt en uk en fr pt fr fr en en uk fr kk ro en pt pt kk kk kk bg kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk nb en kk ru
(І899 -1921) - Жамбыл атындағы Мемлекеттік жасөспірімдер кітапханасы Қазақстан ақын – жазушылары ХХ ғасырда
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   22
Ақынның көптеген өлеңдері жарыкқа шықпады. Ақгвардияшыл бандылар Б. Ізтөлинді өлтіріп, оның қолжазбаларын өртеп жіберген..
Ізтөлиннің. Б. Таңдамалы шығармалар.-Алматы: Жазушы, 1972,
Ізтөлиннің. Б. Таң сәулесі: Өлеңдер.-Алматы: Жазушы, 1981,
Ізтөлиннің. Б. Назым: Шығармалары.- 2 бас.- Алматы: Жазушы, 1982.
Ізтөлиннің Б. // Қазақстан жазушылары: ХХ ғасыр: Аңықтамалық: -2004.-353б..
Ізтөлиннің Б. // Қазақ әдебиеті: Энциклопедиялық анықтамалық.- Алматы.-2005.- 568б.
Тұрмағамбет Ізтілеуов 1882 жылы 9 шілдеде, қазіргі Қызылорда облысының Қармақшы ауданында дүниеге келген. Ол Буқарадағы «Көкелташ» медресесінде (1896 - 1905) оқып жүргеңде өлең жазуды үйрене бастайды.
Медресені бітіріп, молда дипломын алған соң, Т. Ізтілеуов өз ауылына оралып, мешітті ұстайтын имам болады. 20 жыл бойы Т. Ізтілеуов халық ағарту ісін жүргізді, оның аты Шымкент, Қызыл - Орда, Ақтөбе облыстары және Қарақалпақстанда кең тараған.
Т. Ізтілеуов Ұлы Қазан Социалистік революциясына дейін өмір сүріп, әмірінің соңғы жылдарында Жамбылмен, ұлы жазушы-ақындар-С.Сейфуллпн, Б. Майлин, I. Жансүгіров, С. Мүқанов, М. Әуезовпен кездесуге мүмкіндік алған. 1934 жылы Қазақстан Жазушылар Одағының шақыруымен Алматыға көшеді. Ол 1939 жылы қайтыс болды.
Т.Ізтілеуовтың қазақ әдебиетіндегі алған орны оның шығыс мәдениетінің ардақтаушысы болғаны арқылы анықталады. Араб және Шағатай тілдерінің білгірі бола отырып, А. Фердоусідің «Шахнама» зпопеясын казақ тіліне аударған, шығыс әдебиетінің сюжеті мен мотивіне сүйене отырып, ол «Дахканин Марди», «Сұлу Рава». «Ақылды ақсақал», «Тұтқындағы қыз» поэмаларын жазды. Үлкен поэма, дастандардың ішінен нағыз көркем жазылган поэма- ол «Дехканин Марди» поэмасы. Поэманың басты идеясы-еңбекті, гуманизмді достықты, махаббатты паш ету - шығыс әдебиетінің басты тақырыптары. Одан басқа Т. Ізтілеуов халықта кептеген өнегелік мысалдар авторы ретінде танымал болды, қазақ халқы өмірінен сатирикалық әңдер жазып, көптеген айтыстарға қатысқан ақын - импровизатор. Осылайша Т. Ізтілеуовтың бір өзінің бойында шығыс әдебиетінің тәжірибесін жикақтаған ақын – төкпе, қазақ халқының жыр дәстүрінің тандау үдістерінен тәрбие алған ақын – термеші жинақталды.
Халықпен тығыз байланыста болған Т. Ізтілеуовтың ақындық шығармашылығы үш тіршілік көзінен нәр алған: Шығыс әдебиеті, қазақ халық поэзиясы және Абай Құнанбаевтың шығармашылығы. Оның «Жыл келді», «Көңіліме гүлі егілді махабаттың» және т. б. сияқты өлеңдерінде Абайдың лирикасының сарынымен ұқсастығын оңай байқауға болады. Алайда, Абайдың тәрбиелі шәкірті бола отырып, дарынды ақын өзінің ұлы ұстазына жай ұқсастықтан аулақ бола алды.
Ұлтжанды Ақын - патша және байларға қарсы қазақтардың 1916жылғы қарулы көтерілісі туралы көлемді өлендер жиынтығын жазған, ол Қазан соцалистік революциясынан кейін оның шығармашылығына жаңа тақырып енді-Совет өкіметін. жаңа өмірді паш паш ету.
1936 - 1937 жж. Т. Ізтілеуов шығарамшылығының тың көтерілу кезеңі болды, ол жоғары көркемдік өлеңдерін тудырды. Осы жылдары оның әйгілі өлең- толғаулары «Мақта», «Құмыра», «Алып» және т. б. жарияланған.
Шығыстың классикалық поэзия үлгсінде тәрбиеленіен жазба ақын Т. Ізтілеуов, Абайдың өзіне деген әсерін сезген социалистік дәуірдің ақын - жыршысы дәрежесіне дейін өскен. Оның өмір жолы қиын да бұралаң болған. Оның өмірінде сәттіліктер аз болды, оның жырларының барлығын да бірдей қабылдап алмасақ та, оның аты қазақ әдебиетінің тарихында құрметті орын алады.
Т. Ізтілеуовтың жеке өлеңдері орыс тіліне аударылып жарияланып, әр түрлі жинақгар басылды.
Ізтілеуовтың. Т. Тандамалы шығармалар.- Алматы: жазушы, 1972.-2636. Ізтілеуовтың. Т. Назым. Шығармалары.-2 бас.-Алматы. Жазушы, 1982.-3196.
Баймаханова Ш. Ізтілеуұлы Т. Шығармаларыныдағы салт-дәстүрге байланысты атаулардың ұлттық сипаты //Ұлағат.-2009.-№1.-18-29б.
Әбдезұлы Қ. Тұрмағамбет Ізтілеуұлы және дастандық дәстүр //Қазақ әдебиеті.-2009.-2қазан.-6б. Ізтілеуов Т. // Қазақстан жазушылары: ХХ ғасыр: Аңықтамалық: -2004.-353б..
Ізтілеуов Т. // Қазақ әдебиеті: Энциклопедиялық анықтамалық.- Алматы.-2005.- 568б.
Тамарина Руфь (Морозова)................................................................... 129
Шығаруға жауапкер: Мұқажанова Г.К.-
Жамбыл атындағы МЖК- ның
ғылыми- әдістемелік кеңесінің шешімімен
Каталог: sites -> default -> files
files -> Жамбыл атындағы республикалық жасөспірімдер кітапханасы Қазақстан ақын – жазушылары ХХ ғасырда
files -> Ермұхан Бекмахановқа Сыздайды жаным, мұздайды қаным, жан аға!
files -> Қызылорда облысының жер – су атаулары қызылорда, 2013 жыл сыр елі қызылорда облысы
files -> ОҚу курсының каталогы 050117 қазақ тілі мен әдебиеті
files -> Өмірбаяндық деректеме
files -> Жиырма үш жыл бір ғұмыр
files -> Пәнінің мұғалімі Ищанова Эльмира Абайқызы Қазақ әдебиеті ( 6 «б» сынып ) Сабақтың тақырыбы
files -> М. П. Ешимов ф.ғ. к., доцент, Р. С. Нұртілеуова аға оқытушы
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   22