kk kk kk kk en lt en en es kk ky en bg kk kk kk kk ru ky en ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk bg kk kk ru uk be en kk es en en lt en es en en pl es en en lt en en ky en ky
Үш Қиян – қазақ жерінің поэтикалық атауы – Qadam
0 222 Бір минут оқисыз
Біріншіден, Үш Қиян – XIV-XVI ғасырларда өмір сүрген йассауилік бағыттағы сопылық орденнің (тариқаттың) атауы. Ол XIV ғасырда Батыс Қазақстанда (Маңғыстау, Жылой) қалыптасып, XV ғасырда Орталық Қазақстанға (Ұлытау) қарай орын ауыстырып, 1450-70 жж. Қазақ хандығын орнатуға қатысты, осы мемлекеттің идеологиялық қондырмасын жасады, шамамен XVI ғасырдың 30-40 жылдары тарих сахнасынан кетті.
Екіншіден, егер осы түсінікті XV ғасырдағы болмысына қарай нақтылар болсақ, Үш Қиян – бүкіл қазақ жерінің (мемлекетінің) поэтикалық атауы болуы тиіс. Бірақ, ол, шамамен XVI ғасырда естен шығарылған.
Үшіншіден, бүгінгі қалыптасқан келтірім бойынша, Үш Қиян дегеніміз – Батыс Қазақстанның поэтикалық атауы. Оның мысалы ретінде Мұрат Мөңкеұлының «Сарыарқа» атты толғауындағы «Еділдің бойы – қанды қиян, Жайықтың бойы – майлы қиян, Маңғыстаудың бойы – шаңды қиян» деген сөздерді атауға болады.
Автор осылай үш түрлі деңгейге бөле келіп, аталмыш атаудың Батыс Қазақстанның поэтикалық атауына айналуына Мұрат Мөңкеұлының әсері барын айтып, ойдан шығаруы да мүмкін дегенге келтіреді. Алайда «Үш Қиян – үш аймақ» түсінігінің оған дейін де болғанын жазады.
Сонымен қатар, батыс қазақстандықтар «Қырымның қыры батыры» жырларындағы «Үш Қиян» ұғымын сақтап қалғандар және XIX ғасырда өзгерген нұсқасында қайта тірілткендер.
Сонымен «Үш Қиян» дегеніміз – бүкіл қазақтың жерін, халқын және мемлекеттігін сипаттайтын универсал ұғым болып табылады. Үш Қиян – қазақтың бір атауы.
Негізгі дереккөз: Серікбол Қондыбай. «Арғықазақ мифологиясы», 2004 жыл.
арғықазақ мифологиясы ғалым қазақ даласы мифология Серікбол Қондыбай түсінік үш үш қиян
0 222 Бір минут оқисыз
Facebook LinkedIn VKontakte WhatsApp Telegram Email арқылы бөлісу Басып шығару
Netflix: мамыр айында не көреміз?
17 ғасыр бойы тәуелсіздігін жоғалтпаған демократиялық ел
Жер астынан қалалар салған халық
Мұқағалидің өлеңін оқыған 3 жасар бүлдіршін құттықтау хат алды (видео)
Пікір үстеу Жауапты болдырмау
Пікір орналастыру үшін кіруіңіз жөн.
Қалың мал мен мәһрдің айырмашылығы бар ма?
Алматыда тағы да қарақшылар ұсталды
Сарбаз әкімдікке жасалған шабуыл туралы айтып берді
Қазақстанда 8 мыңға жуық адам ұсталды – ІІМ
Қазақстан 2022 жылы ТМД-ға төрағалық етеді
Израильдің әлемге қосқан 10 ғаламат үлесі
Әкенің туған күніне тілек
Эмоционалды интеллект: Қазақ түсінігі, EQ белгілері
Мұғалімдерге қосымша үстемеақы төленуі мүмкін
Жириновский қазақстандық орыстарды еліне шақырды
Балаңыздың ұйқысы ауысып кетті ме?
Денсаулық & Психология 167
© 2022, Барлық құқық қорғалған
Facebook Twitter WhatsApp Telegram