kk ru kk ru ru ba ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru es en ru kk ru ru ru ru it ru uk kk kk kk ru ru kk mk mk mk ba kk kk kk kk bg kk ru ru kk kk kk en en
Өңеш мен асқазанның эндоскопиясы | Slides.kz
Клиникалық практикаға заманауи эндоскопиялық зерттеу әдістерін әзірлеу және кеңінен енгізу медицинаның барлық салаларында: пульмонология, гастроэнтерология, гинекология және акушерлік, урология және т. б. диагностикалық және емдік мүмкіндіктерді едәуір кеңейтті.
Түрлі аурулардың көптеген асқынуларын диагностикалау мен ұтымды емдеуді қамтамасыз ететін шұғыл эндоскопия табысты дамиды. Жоғары диагностикалық тиімділікке байланысты эндоскопиялық әдістер практикалық денсаулық сақтауда — Қалалық және аудандық ауруханаларда кеңінен қолданылады.
Гастроэнтерологияда, пульмонологияда, гинекологияда және медицинаның басқа да салаларында қолданылатын кейбір эндоскопиялық әдістердің ақпараттылығы, қарапайымдылығы және салыстырмалы қауіпсіздігі оларды амбулаториялық жағдайларда қолдануға мүмкіндік береді.
Жедел эндоскопия-медицинадағы жаңа бағыт. Кейбір аурулар кезінде эндоскопиялық операциялар жоғары емдік әсер береді және хирургиялық операциялар алдында артықшылықтары бар. Атап айтқанда, гастроэнтерологияда эндоскопиялық емдеу бөгде денелер мен асқазан-ішек жолдарының полипозында, холедохолитеазда таңдау әдісі болып табылады, оны гастродуоденальды жаралар, холецистит, панкреатит және т. б. кезде кеңінен қолданады. Емдеудің эндоскопиялық әдістері бронхтар мен өкпенің, жыныс мүшелерінің, қуықтың және басқа да ағзалардың жіті және созылмалы ауруларын емдеуде кеңінен қолданылады.
Ең заманауи эндоскоптар талшықты оптика негізінде жасалған. Жоғары рұқсат ету қабілеті олардың кең клиникалық қолданылуын анықтайды.
Оптикалық талшықтың көмегімен жарық беру идеясы Baird (1928) тиесілі, ал эндоскоптарда оны практикалық пайдалану Van Heel (1954), Hopkins және Kapany (1954), l.Curtiss және тең авторлардың жұмыстарының арқасында мүмкін болды. (1957). Икемді фиброгастродуоденоскоптың клиникалық қолданылғаны туралы алғашқы хабарды B.Hirschowitz және соавторлар (1958) жасады.
Оптикалық талшықтар бойынша жарық беру принципі бірнеше ондаған микрон диаметрімен оның толық ішкі шағылысуынан тұрады: ұзын талшықтың соңына түскен жарық сәулесі оның ішкі қабырғаларынан дәйекті түрде көрініс табады және толығымен қарама – қарсы ұшына шығады. Жарық беру талшықтың кез келген майысуында жүзеге асырылады (сурет. 1).
Сур. 1. Фиброскопта жарықтың берілу принципі.
Жарық жоғалуын болдырмау және оның қабырғалардан көрінуін жақсарту үшін әрбір талшық сыну көрсеткіші төмен шыны қабатымен жабады. Жеке талшық объектінің бір нүктесінің бейнесін береді. Талшықтарды жгутқа салады, олардың ішінен эндоскоптың талшықты-оптикалық жүйесін қалыптастырады, оны қорғаныс қабықшасымен жабады және иілгіш тубустың ішіне орналастырады. Фиброскоптар иілгіш, жылжымалы, басқарылатын дистальды ұшымен, жарықты жақсы беру (объектінің жарқын жарығы) және түрлі-түсті бейнені беру, аспаптық каналы болуы тиіс.
Фиброскоп басқарылатын дистальды бастиектен, иілгіш орта бөліктен, проксимальды орналасқан басқару жүйесі мен окулярдан, сетті көзден фиброскопқа беруге арналған икемді сым – Жарық өткізгіштен тұрады (сурет. 2).Эндоскоптың дистальды бөлігінде (бастарында) Жарық өткізгіштің соңғы терезесі, объектив, құрал-саймандарды енгізуге арналған арналардың тесіктері, сұйықтықты аспирациялау және ауаны инсуфляциялау орналасады. Оптиканың орналасуы бүйірлік, шабылған және бүйірлік болуы мүмкін. Фиброскоптың мақсаты оның ұзындығын, сыртқы диаметрін, орналасу сипатын анықтайды
1-окуляр; 2-басқару блогы; 3-икемді бөлік;
4-дистальды басқарылатын ұшы; 5-көзі
дистальды бастағы линза, биопсиялық арналардың диаметрі мен саны.
Дистальды ұштың қозғалуы және оның бір және екі жазықтықта басқарылуы көздеген қарау мен биопсияны қамтамасыз етеді. Эндоскопты бір қолмен басқаруға болады, басқасын манипуляциялау үшін босатады. Суретке түсіру күрделі операцияларды орындауға кедергі келтірмейтін окулярға қосылған фотоаппараттың көмегімен жүргізіледі. Эндоскоптардың кейбір түрлерінде фотокамералар аспаптың дистальды соңында орналасады.
Қазіргі заманғы оптиканың маңызды жетістігі эндоскопия кезінде 10-35 есе және одан да көп үлкейтілген объектілердің бейнелерін алу және 2,5 мм-ден шексіз қашықтыққа фокустауды жүргізу мүмкіндігі болып табылады. Нәтижесінде эндоскоптардың рұқсат ету қабілеті артады және диагностиканың сапасы жақсарады, бұл онкологияда ерекше маңызға ие. Талшықты оптика жасаумен байланысты конструкция айтарлықтай өзгерді және қатты эндоскоптардың сапасы жақсарды. Объектінің жақсы жарықтандырылуын қамтамасыз ету, суық жарық, эндоскоп стерильдеу мүмкіндігі диагностикалық және емдеу мақсаттарымен лапаро-, торако-, кульдо-, цистоскопия және т.б. қолдануды кеңейтті. Сонымен қатар, зерттеудің жаңа түрлері – цефало және артроскопия пайда болды.
Қазіргі уақытта эндоскопия «қарау» шеңберінен алыс шықты, «эндоскопия» ұғымы айтарлықтай кеңірек болды. Бұл эндоскоптардың техникалық мүмкіндіктерінің өсуімен ғана емес, сонымен қатар арнайы құрал-саймандардың: биопсияға арналған әртүрлі қысқыштардың, цитологиялық щеткалардың, қармауыштардың, қайшылардың, түтікше-катетерлердің, кюреткалардың, инелердің, ілмектердің, диатермиялық электродтар мен кескіштердің құрылуымен бірдей дәрежеде байланысты.
3.Эндоскопиялық диагностика және емдеу принциптері.
Заманауи эндоскопия алдында клиникада маңызды диагностикалық және емдік міндеттер тұр:
1. Диагностиканың бастапқы әдісін таңдауды, кешенді эндоскопиялық тексеруге және қосымша диагностикалық араласуларды қолдануға көрсеткіштерді анықтауды қоса алғанда, ұйымдастыру мәселелерін шешу;
2. Аурулардың және олардың асқынуларының диагностикасы мен сараланған диагностикасын жүргізу;
3. Анықталған морфологиялық және функционалдық өзгерістер негізінде аурудың болжамын анықтау және науқастарды емдеудің жеке тактикасын жасау;
4. Негізгі диагнозды, біріктірілген және ілеспелі ауруларды ескере отырып хирургиялық араласулардың түрі мен көлемін жоспарлау;
5. Эндоскопиялық операцияларға көрсеткіштерді анықтау және оларды жүргізу.
Заманауи эндоскопиялық зерттеулерде тек органикалық емес, сонымен қатар ағзалар мен жүйелердің функционалдық зақымдануын диагностикалау мүмкін болады, ол дәрі-дәрмекпен емдеу құралдарын және хирургиялық араласу әдісін дұрыс таңдауды анықтайды.
ЭНДОСКОПИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕРГЕ КӨРСЕТКІШТЕР МЕН ҚАРСЫ КӨРСЕТКІШТЕР.
Эндоскопиялық зерттеулерге көрсетімдер мен қарсы көрсетілімдер әрдайым пікірталастар пәні болып табылады,бұл аурулардың көптігімен және олардың асқынуларымен, зерттеу мен емдеудің эндоскопиялық әдістерінің әртүрлілігімен, олардың алдында тұрған міндеттердің айырмашылығымен, науқастардың жеке ерекшеліктерімен және басқа да көптеген факторлармен түсіндіріледі.
Жоспарлы зерттеулерге қатысты екі қарама-қарсы көзқарас бар. Олардың біріншісіне сәйкес зерттеудің заманауи эндоскопиялық әдістерін олардың жоғары диагностикалық тиімділігіне байланысты кеңірек қолдану керек, екіншісі, керісінше, эндоскопиялық зерттеу үшін науқастарды қатаң іріктеуді көздейді. Екі пікір де оң және теріс жақтары бар. Эндоскопиялық ауруларды кеңінен пайдалану диагностиканың тиімділігін арттырады және олар емдеуге оңай болған кезде ерте даму сатыларында қатерсіз және қатерлі ауруларды анықтауға мүмкіндік береді. Алайда, бұл жағдайда дәрігерлер мен науқастардың көз алдында әдісті бәсеңдететін түрлі асқынулардың жиілігі артады.
Эндоскопиялық зерттеулер мен араласуларға көрсеткіштерді анықтау кезінде екі ережені ескеру қажет: 1) асқынулардың даму қаупі зерттеудің диагностикалық және емдік нәтижелерінен аспауы тиіс; 2) диагностикалық зерттеулер практикалық маңызы болуы және науқастарды емдеу тактикасын анықтау кезінде елеулі рөл атқаруы тиіс. Егер бұл ережелер назарға алынса, онда эндоскопиялық зерттеулердің орындылығына күмән болады.
Қазіргі заманғы эндоскоптардың техникалық мүмкіндіктері (оптиканың рұқсат ету қабілеті, қажетті икемділік пен серпімділік, әртүрлі құрылғылардың болуы) соншалықты жоғары, олардың көмегімен шырышты қабық немесе сероз жабыны жағынан көптеген органдардың бетін, олардың кейде күрделі құрылымы мен топографиясына қарамастан, егжей-тегжейлі қарауға және олардың пішінінің, бояуы мен жай-күйінің әртүрлі өзгерістерін анықтауға, сондай-ақ қан құйылу, жаралар, ісіктер мен т. б. анықтауға болады.
Түрлі қатерсіз және қатерлі, созылмалы және өткір аурулардың көзбен шолып диагностикасы олардың тікелей және жанама эндоскопиялық белгілерін анықтауға негізделеді. Тікелей белгілер аурудың патологоанатомиялық субстратын көрсетеді, оларды зақымдану ошағын тікелей қарау кезінде, ал жанама белгілері – зерттелетін немесе жақын орналасқан органда орналасқан ошақтың түрлі себептермен қаралу мүмкін болмаған жағдайларда анықталады.
Фиброскоптарды қолданудың алғашқы нәтижелері клиницистерді қатерсіз және қатерлі зақымдануларды (жаралар, ісіктер) дифференциалды диагностикалау мәселелері енді жоқ деген ойға алып келді. Алайда, клиникалық тәжірибе көрсеткендей, қатерсіз және қатерлі зақымданулар бір-бірінен ажырата алмайды, себебі олар ұқсас эндоскопиялық белгілерге ие. Мысалы, В. П. Стрекаловский мен А. И. Кузьминнің (1978) деректері бойынша, бірде-бір жағдайда тоқ ішек обырының ерте полипоидты түрлерінде тексеру мәліметтері негізінде диагноз дұрыс қойылған жоқ. W. Rosch (1979) хабарлағандай, қатерлі түрі бар 210 асқазан жарасының 12,8% — ы сапасыз болып шықты, ал 496-ы қатерсіз түрі бойынша 5% — ы малигнизацияланған.
Визуалды зерттеулердің диагностикалық мүмкіндіктерін кеңейте отырып, виталды бояғыштармен ұштастыра оптикалық үлкейтетін эндоскоптарды қолдануға болады. Мұндай аппараттарды гастроэнтерологияда қолдану өңештің төрт түрін және асқазанның бес түрін анықтауға мүмкіндік берді.
ЖОҒАРЫ ЖИІЛІКТІ ТОКТАР, ЭНДОСКОПИЯДАҒЫ УЛЬТРАДЫБЫС ЖӘНЕ ЛАЗЕРЛІК СӘУЛЕЛЕНУ.
Эндоскопиялық электрохирургиялық араласулар медицинаның әртүрлі бөлімдерінде қолданылады және оларды пайдалану ауқымы тиісті құралдардың жасалуына қарай үнемі кеңейтіледі. Электр кесу және коагуляция эндоскопиядағы әдеттегі операцияларға айналды және өзіне аса назар аударуды талап етеді, өйткені олар тек тиімді емес, сонымен қатар науқастар мен қызметкерлер үшін қауіпті. Элекрохирургияда секундына 1 млн. циклға дейінгі жиілігі бар ток қолданылады. Мата арқылы өтіп, ол жасушаішілік сұйықтықтың жоғары температураға дейін қызуына және жасушалардың пайда болатын бумен бұзылуына әкеледі. Кесу кезінде шешуші мәнге белсенді электрод (ілмектер, қысқыштар) аймағында ток тығыздығы ие, пассивті электродпен (науқастың денесіндегі пластина) салыстырғанда шағын ауданы бар. Егер екі электродтар да шағын болса, онда екеуі де белсенді болады (биактивті диатермокоагуляция).
Ток электродтың шамасына және ток күшіне байланысты кесетін, коагуляциялайтын және аралас болуы мүмкін. Электрод (0,3 мм және одан аз) және ток күші көп болса, кесу әсері соғұрлым жоғары және коагуляция төмен болады. Бұл әрдайым оталар кезінде ескеру керек, олардың мақсатын (емге немесе гемостазға) анықтау және емдік әсерге қол жеткізу және асқынулардың дамуының алдын алу үшін ток күші мен электродтардың шамасын біріктіру. Электрохирургиялық операциялардың асқынуларына мыналар жатады: токтың ағуы және төмен жиілікті токтың қосылуы, қан кету, перфорация және операцияны орындау ережелерін бұзу кезінде ағзалардың күйігі кезінде пайда болатын шок.
Ультрадыбыстық диагностика медицинаның әртүрлі салаларында қолдануға болатын мүлдем қауіпсіз және жеткілікті тиімді әдіс ретінде жоғары баға алды. Эндоскопиялық және ультрадыбыстық аппаратураның үйлесімі екі әдістің диагностикалық мүмкіндіктерін кеңейтеді және диагностикадағы жаңа бағытты дамытуға ықпал етеді.
Жапондық «Aloka» фирмасы эндоскоптың дистальды соңында құрастырылатын эндоскоптарға арналған арнайы ультрадыбыстық локатор жасап шығарды. Локатордың қозғалмайтын бөлігінің ұзындығы 8 см, аспаптың ультрадыбыстық жиілігі 5 МГц, локация тереңдігі – 8-11 см, фокустық қашықтығы-30 см. Аспап кеуде және іш қуысының мүшелерін (жүрек, өкпе, ұйқы безі, өт жолдары) тексеруге мүмкіндік береді. Оның кемшіліктері-аз орналасу тереңдігі және аз зерттеу секторы.
Эндоскопияда лазерлік сәулеленуді пайдалану Заманауи ғылымның ең ірі жетістігі болып табылады. Эндоскопияда қолданылатын лазерлік қондырғыға энергия көзі, жарық өткізгіш және эндоскоп кіреді. Иілгіш эндоскоптарда қысқа толқынды сәулелі лазерлер қолданылады: YAG-лазер (толқын ұзындығы 1,06 мкм), аргонды (0,6 мкм) және мыс (0,58 мкм). Қатты эндоскоптарда ұзын толқыны бар СО2-лазерді (10 мкм) қолдануға болады.
Лазер сәулесі шеткі және қиыстырылған оптикасы бар эндоскоптың аспаптық арнасында (диаметрі 1,7 мм астам) орналасқан кварцты жарық өткізгіш бойынша жүргізіледі. Операциялық алаңға лазерлік сәулемен қатар, операциялық алаңды тазартуға және кептіруге және оттегімен және басқа да жарылыс қауіпті газдармен бай газ қоспасының тұтануын болдырмауға мүмкіндік беретін көмірқышқыл газының реттелетін ағынын (СО2) береді. Көзге көрінбейтін лазер сәулесін шығару үшін гелий-неон лазерінің көрінетін (қызыл) сәулесі пайдаланылады.
Лазерлік сәулеленудің емдік әсері олардағы жылу генерациясы және 1000С дейін қыздыру, сондай-ақ тіндерге тітіркендіргіш әсер ету нәтижесінде тіндердің деструкциясына негізделген. Бұл қасиеттер оны қолданудың кең ауқымына негізделеді: жаралардан, ісіктерден және басқа да көздерден қан кетуді тоқтату; ісіктерді, гемангиомды, телеангиэктазияны жою; созылмалы жаралардың регенерациясын жеделдету.
Фотокоагуляцияның оң қасиеттерімен құрал-сайманның тіндермен байланысы қажеттілігінің болмауы, коагуляция аймағы аз (2 мм дейін), гемостатикалық әсер, тыртықсыз ақауларды эпителизациялау. Эндоскопияда лазерлік сәулеленуді қолдану қауіпсіздігі экспозициямен реттелетін әсер бағытталған матаның үстіңгі қабаттарында энергияның шоғырлануы қамтамасыз етіледі.
4. Эндоскопиялық диагностика және емдеу әдістері.
Аппаратура. Өңешті қарау икемді немесе қатты эндоскоптардың көмегімен жүзеге асырылады. Диагностика үшін өңештің барлық бөлімдерін егжей-тегжейлі қарауға мүмкіндік беретін икемді эзофагоскоптарды қолданған жөн. Емдік эзофагоскопия жиі қатты эндоскоптың көмегімен жүргізіледі, өйткені оның кең тубусы арқылы өңешке көру бақылауымен түрлі құралдарды жүргізуге болады.
Көрсеткіштері мен қарсы көрсеткіштері. Жоспарлы эзофагоскопия: 1) рентгенологиялық зерттеудің теріс немесе белгісіз нәтижелері кезінде өңеш ауруына күдіктенген кезде; 2) өңештегі қатерлі процесті растау немесе алып тастау үшін; 3) өңештің шырышты қабығында процестің таралуын анықтау үшін; 4) терапиялық, сәулелік немесе хирургиялық емдеудің тиімділігін бағалау үшін; 5) емдік манипуляциялар мен хирургиялық араласуларды жүргізу үшін (полипэктомия, склеротерапия және т.б.) көрсетіледі.
Шұғыл эзофагоскопия: 1) өңеште бөгде дененің болуына күдіктенген кезде; 2) өңештен қан кеткенде; 3) өңештің зақымдануына және перфорациясына күдіктенген кезде; 4) тамақтандыру мақсатында асқазанға зондты жүргізу үшін өңеш стенозында және т. б. көрсетіледі.
Эзофагоскопияға қарсы көрсетілімдер өте ауыр жалпы жағдаймен және жергілікті өзгерістермен анықталады, бұл кезде бұл зерттеуді жүргізу мүмкін емес: қолқаның үлкен аневризмасы, күйік және өңешке кірудің Елеулі деформациясы және т. б.
Әдістеме. Эзофагоскопияны бас және аяқ ұштары көтерілетін арнайы үстелдерде, артқы немесе бүйірінде, отырып, зерттеу жүргізуге болады.
Эзофагоскопияны ригидті эндоскоптың көмегімен орындау кезінде аузы, ауыз-жұтқыншақ және өңеш бір жазықтықта болу үшін басын және денесін осылай орналастыру қажет. Эндоскоп үнемі көзді бақылай отырып, ауыз жұтқыншақтың артқы қабырғасына үнемі бағдарланып, тілдің түбірі мен тұмсығын біртіндеп ығыстырып отырады. Ең күрделі учаске – ауыз жұтқыншақтың өңешке өтуі, ол жұтқыншақ кезінде ашылатын фронтальды жазықтықта орналасқан Саңылау болып табылады.
Эзофагоскопия фиброэндоскоптың көмегімен техникалық жағынан қатты эндоскоптың қолдануымен салыстырғанда едәуір жеңіл және науқас үшін аз жарақат алады. Эндоскоптың ұшын ауыз жұтқыншақтың формасы бойынша бүгіп, оны өңешке кіруіне жақындатады және жұтқыншақ кезінде оған жүргізеді. Эндоскопты өңешке енгізгеннен кейін оны одан әрі жылжыту және тексеру ауаны үнемі айдау кезінде жүзеге асырылады. Өңешті тексеруді эндоскоп асқазанға дейін жүргізген кезде де, оны шығарған кезде де жүргізеді.
Өңештің мойын бөлігінде шырышты қабықтың бойлық қатпарлары өз шыңдарына жанасады. Қатпарларды түзеп, осы бөлімнің шырышты қабығын қарап шығу тек ауаны қарқынды айдау кезінде ғана мүмкін болады, қатпарларды толық түзетуге қол жеткізу қиын. Өңеш ауа әсерінен оңай түзілген кезде эндоскоптың соңы өңештің кеуде бөлігіне жеткенін айтуға болады. Бұл жерде шырышты қабық тегіс болады, өңештің жарығы дөңгелек болады.
Диафрагма арқылы өңештің өту орнын өңештің тән сақиналы тарылуы және оның үстінде аздаған кеңеюі бойынша анықтайды. Өңештің іш бөлімі ауамен жақсы түзіледі және түбі өңеш-асқазан өткелі болып табылатын шұңқыр болып табылады.
Эзофагоскопия кезінде әртүрлі ауруларды сәтті диагностикалау үшін шырышты қабықтың бүтіндігін, оның түсін, қозғалғыштығын, қатпарлығын ғана емес, өңештің қызметін – оның қабырғаларының перистальтикасын, тыныс алуына және жүректің қысқаруына байланысты олардың өзгеруін, ауа енгізген кезде түзілмейтін қабырғалардың ригидтік болуын зерттеу керек.
Сәтсіздік және асқынулар. Эзофагоскопия кезінде икемді эндоскоптарды қолдану зерттеудің практикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Алайда, фиброскоптарды дұрыс пайдаланбау кезінде өңеш қабырғаларының ауыр зақымдануы және тіпті оның перфорациясы болуы мүмкін. Бұл асқынулар эндоскопияның негізгі принципі бұзылған жағдайларда пайда болады-эндоскоптың кедергілерді еңсеру кезінде күш қолданбастан көзбен шолып бақылау арқылы ғана жүргізілуі. Өңеш перфорациясы-шұғыл хирургиялық араласу қажет болатын өте ауыр асқыну. Премедикация және анестезия үшін қолданылатын препараттардың төзімділігіне байланысты жалпы сипаттағы асқынулар жиі кездеседі.
Аппаратура. Асқазанның қуысын тексеру үшін арнайы аспаптар – гастроскоптар қолданылады, ол негізінен оптиканың орналасуы бойынша аспаптың дистальды ұшында ажыратылады: шеткі, қиғаш, бүйірлі. Гастроскопияның техникалық тәсілдері, оны шеткі оптикасы бар гастроскоптардың көмегімен оптиканың бүйірлік орналасуы бар эндоскоппен асқазанды қарау әдістемесіне қарағанда оңай игеріледі, бірақ гастроскопияның барлық тәсілдерін игергеннен кейін оның көмегімен тез және диагностикалық қателіктердің аз санымен жүргізіледі.
Бүйір оптикасы бар эндоскоптардың артықшылығы олардың көмегімен асқазан мен он екі елі Ішекті жүйелі түрде тексеруге болады. Осыған байланысты олар панэндоскоптардың атауын алды. Қазіргі уақытта емдік манипуляция жүргізуге арнайы арналған гастроскоптар құрылған. Эндоскопистің иелігінде оптика әртүрлі орналасқан және қосымша құрал-сайман арналарымен әртүрлі диаметрлі бірнеше аспаптардың болуы, сондай-ақ арнайы құрал-саймандар жиынтығы оның жұмысы үшін тамаша шарт болып табылады.
Көрсеткіштері мен қарсы көрсеткіштері. Жоспарлы гастроскопия диагнозды анықтауға немесе анықтауға және емдеудің тиімді әдісін таңдауға әсер етуі мүмкін асқазандағы өзгерістерді анықтауға ықпал ететін барлық жағдайларда көрсетіледі.
Шұғыл гастроскопия: асқазан қан кетуінің себептерін анықтау үшін, асқазанның бөгде денелерін диагностикалау және жою үшін, асқазан ауруларын және жіті хирургиялық ауруларды дифференциалды диагностикалау үшін, пилородуоденальді стеноздың (органикалық немесе функционалдық) сипатын анықтау үшін көрсетілген. Гастроскопияға қарсы көрсетімдер асқазан эндоскоптарын жүргізу мүмкін емес немесе оның перфорациясының жоғары қаупі бар (өңеш күйігі, тыртық стриктурасы, қолқа аневризмасы және т.б.) Өңеш аурулары болып табылады.Жанама аурулардың болуына байланысты науқастың жалпы ауыр жағдайы салыстырмалы қарсы көрсеткіш болып табылады. Сонымен қатар эзофагогастроскопия жүргізу жіті инфаркты, ми қан айналымының бұзылуы және т.б. бар науқастарда да ақталуы мүмкін. Сонымен, гастроскопияны тіпті миокард инфарктімен науқаста асқазан-ішек қан кету пайда болған кезде, қан кету себептері мен дәрежесін анықтау үшін де, оны тоқтату үшін де жүргізу керек.
Әдістеме. Асқазанды тексеру реті және қолданылатын техникалық әдістер әртүрлі және қолданылатын эндоскоптың түріне байланысты.
Өңешке бүйір оптикасы бар эндоскоп енгізер алдында оның дистальды ұшы ауыз жұтқыншағының майысуына сәйкес сәл бүгіледі. Жұтқыншақ кезінде аппаратты зорлық-зомбылықсыз өңешке енгізеді, сол кезде эндоскоптың соңына бүгілген иінтіректерді шығарады. Аппараттың еркін жылжуы, жөтелдің болмауы және дауыстың күрт өзгеруі оның өңеште болуын көрсетеді. Осы кезең ішінде окулярда тек ашық-қызыл көру алаңы көрінеді. Өңеш-асқазан өткелі арқылы эндоскоптың өтуі жеңіл кедергінің болуына байланысты сезіледі. Осы сәттен бастап асқазанға ауа беру арқылы көру өрісінің түсінің біртіндеп өзгеруін байқауға болады: ол бозарған, қызғылт сары болады және көп ұзамай асқазанның шырышты қабығының бейнесі пайда болады. Асқазанды тексеру эндоскоптың дистальды шетінің жағдайын нақты бағдарлағаннан кейін белгілі бір ретпен жүргізіледі. Әдетте бұрыш, сондай-ақ асқазан осін анықтайтын асқазанның денесі бағдар болып табылады және аспапты аз қисық доғасы көру өрісінде көлденең және симметриялы жағдайға орналастырады. Бұл эндоскоптың иілген тізесін үлкен қисықтыққа және ауырсынудың пайда болуына жол бермеуге мүмкіндік береді.
Вращая құрал дененің, алдымен қарайды аз кривизну (сур. 3, а), субкардиалды аймақ және
Сур. 3. Бүйірлік оптикалы эндоскоппен Гастроскопия (сызба). Мәтіндегі түсініктеме.
асқазанның алдыңғы және артқы қабырғалары, сондай-ақ үлкен қисық. Аспапты бүгіп, түбін және кардиалды бөлімін қарайды (сурет. 3, б, в). Гастроскопияның келесі кезеңі-асқазан денесін тексеру. Эндоскоп 12 сағатқа бағыттайды және үлкен қисыққа айналады, нәтижесінде көру өрісінде асқазанның барлық денесі шығады. Панорамалы шолудан кейін шырышты қабықты жақын қашықтықтан тексереді. Әсіресе асқазан бұрышы мен оның екі бетін мұқият қарайды.
Эндоскоптың алға жылжуы кезінде жарты шеңберлі қатпарлардан, түзілетін бұрышпен, асқазанның антральды бөлімі және дөңгелек нысаны бар пилориялық арна пайда болады. Эндоскоп алға жылжытып, әртүрлі бағыттарда бүгіп, антральды бөлімді және шеңбер бойынша серіктесін қарап шығады (сурет. 3, г). Асқазанның жарығы, қатпарлар түрі және шырышты қабықтың түрі асқазанға ауа айдағанда айтарлықтай өзгеретінін ескеру қажет. Функционалдық және органикалық өзгерістерді жақсы бағалау үшін асқазанды ауамен кеңейтудің түрлі сатыларында қарау керек.
Кардиальды аймақтың шырышты қабығы нәзік қызғылт түсті, бойлық қатпарлары төмен, шырышты қабық арқылы ұсақ қан тамырлары жарылады. Проксимальды бөлімнің шырышты қабығы және асқазанның түбі қызғылт-сары түсті, бұдырлы, түбі аймағындағы қатпарлардың мөлшері айтарлықтай артады.
Дене және асқазанның антральды бөлігінің конфигурациясы енгізілетін ауа санына сәйкес өзгереді. Асқазанның қуысы алдымен шырышты қабықтың айқын қатпарлығы бар, оның дәрежесі ауаның айдалуына қарай азаяды. Үлкен қисық қатпарларда қатпарлар күрт байқалады және параллель жатқан және бір-біріне жақын орналасқан Ұзын білікшелердің түрі болады. Антральды бөлімге бағыт бойынша қатпарлардың саны мен айқындығы азаяды. Антральды бөлімнің шырышты қабығы тегіс, жылтыр, қатпарлар нәзік, әрең айқын және дұрыс емес.
Тіпті орташа инсуфляция кезінде антральды бөлім конус тәрізді пішінге ие болады, қатпарлар толығымен түзетіледі. Қақпашы үнемі өз түрін өзгертеді, кейде бұл нүктелі тесік, содан кейін қақпашының аймағы розеткаға ұқсайды. Мұндай көрініс тесікке ұқсас қысқа қалыңдатылған қатпарлар береді. Перистальтикалық толқынның өту кезінде қақпашы түзетіледі және ол арқылы ұзындығы 5 мм дейінгі цилиндр болып табылатын бүкіл пилориялық арнаны көруге болады. Бұл жерде перистальтикалық толқынның өтуі кезінде асқазанға айналуы мүмкін валик тәрізді айналмалы қатпарларды табуға болады. Асқазанның атониялық жағдайында жиі байқалады, он екі елі ішектің баданасын көруге болады.
Асқазан бөліктерін бүйір оптикасымен эндоскоппен қарау реті бірнеше басқаша. Асқазанды ауамен түзгеннен кейін көру өрісіне әдетте үлкен қисық түседі, ол қатпарлардың тән түрі бойынша анықталады. Асқазанның бөліктерін біртіндеп қарап, аппаратты алға қарай жылжыта отырып, үлкен қисыққа жетеді, оның өрісі жоғары дистальды ұшының майысу бұрышын ұлғайтып, кіші қисық пен асқазанның бұрышын алдымен қашықтықта, содан кейін жақында қарайды. Эндоскоптарды үлкен қисық бойынша жылжыта отырып және перистальтика бағыты бойынша бағдарлай отырып, оны антральды бөлімге, одан әрі — серіктесіне жеткізеді. Асқазанның бұрышын антральды бөлім мен кардия жағынан тексеру эндоскоптың ұшының күрт бүгілуі кезінде ғана мүмкін. Асқазанның пилориялық бөлімі тегіс қабырғалы цилиндр, оның соңында пилориялық арнаны табу оңай.
Сәтсіздік және асқынулар. Қазіргі эндоскоптарды қолдану гастроскопияның салыстырмалы қауіпсіздігіне себепші болды. Зерттелетін органдар қабырғаларының зақымдануы аса қауіпті асқыну болып табылады. Гастроскоппен өңеш перфорациясы мүмкін, олар негізінен қарт науқастарда, тұрақсыз психикасы бар науқастарда, жеткіліксіз анестезия және нашар көріну кезінде байқалған.
Добавить комментарий Отменить ответ
Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *
Заң және құқықтану (6)
Физика және астрономия (16)