kk en en ba kk kk kk mn kk ky ru kk ru kk bg kk ru kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk ky uk en kk kk kk de ky kk en kk kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk de kk kk fr kk kk ja ky kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk sv kk kk en kk kk nb ky kk nb bg kk fr bg kk de mn kk fr kk kk en kk kk fr ru kk es kk kk en kk kk sv ru kk fr ky kk de kk ru ru tt bg kk ru ru en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en kk ky kk en es en es kk kk kk lmo kk kk oc kk kk eu kk kk ca kk kk oc kk kk oc kk kk oc kk kk de kk kk kk kk
Ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүректің иесі еді… - Атырау газеті
Сөзінде оқулықтардың кемшіліктерін, балалардың түсінуіне ауыр келетін олқы тұстарын айтып береді. Үзілісте сол оқулықтардың авторлары – Мәулен Балақаев пен Ісмет Кеңесбаев келіп (ол кезде апай оларды танымайды), қаршадай қыздың батылдығына, ойының ұшқырлығына ризашылығын білдіреді. Біраздан кейін Ахмеди Ысқақов келіп, сабырлы қалыппен жас мұғалиманың немен шұғылданып жүргенін, қандай мақсаты бар екенін сұрайды. Ол мұғалімдер институтын бітіргенін, отбасы жағдайына байланысты оқи алмай жүргенін, енді майданнан оралған ағасына отбасын тапсырып, оқығысы келетінін, Мәскеу жақын болғандықтан, сол жақтағы жоғары оқу орындарының біріне құжаттарын тапсырғалы жүргенін айтады.
Абай тілін зерттеген еңбектері мен «Абай» энциклопедиясындағы мақал а л а р ы ү ш і н Қ а з а қ с т а н Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атағын алды (1996). Ғалым қазақ әдеби тілінің тарихына әрі қарай дендеп, XV-XIХ ғасырлардағы ақынжыраулардың тілін, қазақ тіліне қатысты ортағасырлық жазба ескерткіштердің тілін зерттей бастады. 1968 жылы профессор Р.Сыздықова М.Балақаев, Е.Жанпейісовтармен бірге «Қазақ әдеби тілі тарихы» атты оқу құралын, 1993 жылы «Қазақ әдеби тілінің тарихы» деп аталатын оқулығын жазып шықты. Бұл саланы зерттеуде ғалымдар арасында түрлі таластар туып келді. Өзге тілдердің үлгісімен қазақ әдеби тілін де жазумен байланыстырған зерттеушілер б ол д ы . С о н д а п р о ф е с с о р Р.Сыздықова бір тілге тән меже, ұстанымдарды басқа тілдерге де сол қалпында қолдануға болмайтынын дәлелдеп, қазақта жазба әдеби тілге дейін ауызша тараған әдеби тіл болғанын, көрнекті өкілдерін нақты мысалдармен айқындап берді. Қазақ тіліндегі әдеби тілдің өзіндік критерийлерін көрсетіп, XV-XIХ ғасырлардағы әдеби үлгілердің тілдік-көркемдік белгілерін сипаттады, өз тарапынан «қазақтың жазба тілі алдындағы әдеби тілі», «ауызша әдеби тіл» деген терминдерді ұсынды. 2014 жылы жарық көрген еңбегі «Ауызша дамыған қазақ әдеби тілі» деп аталды. Сөйтіп, ғалым қазақ әдеби тілінің тарихы ерте замандардан басталатынын нақты дәйектермен дәлелдеп берді.
Тәуелсіздік алып, ұлттық құндылықтарымызды қайта бағалап, рухани мұрамызды түгендеп жатқан кезде ғалым ап а й ы м ы з Қ а д ы р ғ а л и б и Қосымұлының «Жамиат тауарих» атты шежіресінің тілін жан-жақты зерттеді. Әділдікті ұстаным еткен Р.Сыздықова XVI ғасырда жасаған, жалайыр руынан шыққан Қадырғали Қосымұлының шығармасын татарлар иемдене бастаған кезде «Қосымұлы қазақ болса, Оразмұхамед ханның қасында талай жыл бірге жүрсе, өзі би болса, неге тек татарларға тән болуы керек?» деген ойға келіп, қазақтың ескі тіліндегі араб графикасымен жазылған дүниені алғаш рет қазіргі графикамызға түсіріп, транскрипциялайды. Ғалым орта ғасырларда түркі халықтарында ортақ кітаби тіл болғанын ескертіп,  Қ.Қосымұлының еңбегі сол ортақ тілде жазылғанын, ішінде қазақ тіліне тән қолданыстар, тұрақты тіркестер мол екенін, қазақтың рухани мәдениеті, салт-дәстүріне қатысты тілдік бірліктердің көптігін нақты айғақтармен ыспаттаған («Язык «Жамигат тауарих» Жалаири»).
Қазақтың салт-дәстүрі, этнографизмдер (балдызлай берді, йеңгәлете алды, хатун айырды, қыз айттурды), жекелеген сөздер мен мал атауларына (мал, ат, улағ, йылқы, туар қара, ахта ат, сығыр, бузағу, қой, төуә), дыбыстық алмасуларға, т.с.с. талдау жасай отырып, шежіре тілінің қазақ тіліне жақындығын дәлелдеп шықты. 1992 жылы тарихшы ғалым М.Қойгелдиевпен бірге тарихи, тілдік деректермен толықтыра отырып, еңбекті жоғары оқу орындарында оқытуға лайықтап қазақ тілінде жариялады. Қазақ, орыс тілдерінде қатар ұсынған о сы еңбегі арқылы ғалым бірнеше буын ұрпақтың рухын көтеріп тастағаны белгілі. Екі тілге де жетік апайымыздың бұл еңбектерін қайталап оқып отырып, ғалымның ғылымға, ана тіліне, өз ұлтына деген сүйіспеншілігіне тәнті боламыз.
Қазақтың рухын асқақтатар, намысын оятар нақты дәлелдері еріксіз таңдай қақтырады! Бұл бағыттағы зерттеулерін әрі қарай жалғастырып, қазақ әдеби тілінің тарихына (ХІІ ғасыр) хронологиялық тұрғыдан дендей енген профессор Қожа Ахмет Яссауидің «Диуани хикметінің» тілін зерттеуге кіріседі. XVIII ғасырда Самарқан қаласынан табылған қолжазбаны ХІХ ғасырдың аяғында Залеман деген орыс ғалымы Петербургке алып кетуіне байланысты Кеңес Одағы кезіндегі ең көне қолжазбаның фотокөшірмесін алдырып, қазіргі жазуға көшірген. Қолжазбаның тілін, көркемдік, лексикаграмматикалық ерекшелігін, текстологиясын зерттеп, 2004 жылы 75 баспа табақтан тұратын «Яссауи «Хикметтерінің» тілі» атты ғылыми монографиясын жариялады. Әдетте қандай да бір еңбек жазуда белгілі бір тақырып аясында қызмет етіп, жобаға сәйкес тапсырма негізінде мақалалар мен зерттеу еңбектері жазылады.
Ал апайдың ғылымға деген сүйіспеншілігінің арқасында бірқатар еңбектері мүлде қаржыландырылмаған. Апай ол тақырыптарды қандай да бір тапсырманы орындау үшін емес, жанының қалауы бойынша жазған. Бүгінгі таңда тарихи лексикология бойынша жоғары оқу орындарында бірден-бір оқу құралы ретінде пайдаланылып жүрген «Сөздер сөйлейді» атты еңбек – Рәбиға апайымыздың хобби ретінде айналысқан з е рт т еул е р і н і ң н ә т и же с і . Кітаптағы бүгінде түсініксіз болып жүрген сөздерді, тіркес, қос сөздердің құрамындағы жекелеген тілдік бірліктерді талдауы бөлек әлемге түсіріп жібергендей әсер қалдырады. Тіліміздің сырына, терең тұңғиығына әрі қарай да барлап, дендей түсуге талпындырады. Соны талдаулар жасай отырып, Махамбет шығармаларында, Абай туындыларында қате басылып, жаңсақ түсіндіріліп жүрген сөздердің сырын ашады.
Махамбет жинақтарында лауазым (Атандай даусын ақыртып, Лауазымын көкке шақыртып) сөзінің қате жазылып, қате түсіндіріліп келе жатқанын айта келіп, ақын өлеңінің 1908 жылғы Қазан басылымында бұл сөздің луазун (نۋضاۋل (түрінде жазылғанын тілге тиек етеді, бұл сөзді уәзін «дауыс, үн, зар (әуез)» мәнін білдіретін араб сөзі ретінде сипаттайды. Сонда ақын «дауысын көкке жеткізіп, зарлатып» деген мағынадағы өлең жолын ұсынған болып шығады. Сонымен қатар ғалым сой, аяр, қом сулар, ереуіл, т.с.с. сөздерді де осылайша талдайды.
шәкірті, филология ғылымдарының докторы, Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің оқытушысы. Алматы қаласы
Жолдағы қауіпсіздік бәрінен маңызды
«AMANAT» партиясының кезектен тыс ХХІV съезіне Атырау облысынан делегаттар сайланды
Атырауда Мұхтар Шахановқа ерекше құрмет көрсетілді
Көне тарих көмбесіндегі кездесу
Бозбала бойындағы намысты қалай оятамыз?
Мектептің мерейі, оқушының болашағы – ҰСТАЗДЫҢ ҚОЛЫНДА
Ұстаздардың әлеуметтік жағдайы талқыланды
Тұғырнамада қандай тақырыптар қамтылған?
АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМА: ІЗДЕНІСТЕН НӘТИЖЕГЕ ДЕЙІН
Бас прокуратурада бизнес мәселелері талқыланды
Атырау университетінде жаңа аудитория ашылды
«Отбасы – береке мен бірліктің бастауы»
«Түркістан жыланы»: ОЛ ТУРАЛЫ НЕ БІЛЕМІЗ?
Қаламының желдірме желі бар
Құрманғазыда егіздер шеруі өтті
«MEKTEP-ONLINE» – оқушыға мол мүмкіндік
Атырауда агрокешен маманға зəру
«28 ілмек» еріктілері шала туған балаларға бұйымдар тоқыды
Қызылқоғалық шаруагер асыл тұқымды мал басын өсіріп отыр
ТАРИФ: Тұрғындарды тығырыққа тіремеуі тиіс
Камералдық бақылау нені көрсетеді?
Аудандық мәслихат  депутаттары “Мұнайайдаушылар”
Көне тарих көмбесіндегі кездесу
ЕУРОПА МЕН АЗИЯНЫ, ШЫҒЫС ПЕН БАТЫСТЫ ҰШТАСТЫРҒАН ҰЛЫ
Бозбала бойындағы намысты қалай оятамыз?
Облыста соңғы бес жылда әскерге шақыру жүктемесі орындалмай отыр.
Ұстаздардың әлеуметтік жағдайы талқыланды
​ ​ AMANAT партиясы Атырау қалалық филиалында қалалық
БИЫЛҒЫ ОҚУ ЖЫЛЫ ҚАРСАҢЫНДА ЕНГІЗІЛГЕН ЖАҢАЛЫҚТЫҢ БІРІ
Бас прокуратурада бизнес мәселелері талқыланды
2022 жылғы 29 қыркүйекте Бас прокуратурада Президент
Атырау университетінде жаңа аудитория ашылды
Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университетінде
«Отбасы – береке мен бірліктің бастауы»
Тәрбиенің қайнар көзі отбасынан басталады десек, әрбір
Газет Қазақстан Республикасы ақпарат және коммуникациялар министрлігі ақпарат комитеті мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттігін және желілік басылымды есепке қою, қайта есепке қою туралы 2018 жылғы 16 мамыр күнi тiркелiп, тiркеу туралы №17097-Г куәлiгi берiлген.
Авторлар жарияланымындағы  пiкiрлер  редакцияның түпкiлiктi көзқарасы
болып танылмайды. Қолжазбалар өңделедi және  авторға қайтарылмайды.