kk ru kk ru ru ba ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk uk kk kk kk kk kk kk kk ba kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru es en ru kk ru ru ru ru it ru uk kk kk kk ru ru kk mk mk mk ba kk kk kk kk bg kk ru ru kk kk kk en en
Алопеция туралы реферат қазақша (мәлімет) | Slides.kz
Шашты екі бөлікке бөлуге болады: тері жамылғысының ішінде тұрған тірі, ол шашты пияз деп аталады және шаш полотносы-кератин мен меланин ақуызынан тұратын өлі бөлік)
Шаш 3 ай бойы қалыптасады. Сондықтан, шашты емдеу курсы, әдетте, 90 күннен кем емес мерзімге есептелген. 7 жыл бойы шаш өседі. Бірақ шаштың өсуі тұрақты емес, өйткені бірнеше айға созылатын тыныштық фазасы да болуы мүмкін. Механикалық әсерде (фенмен кептіру, бас жуу, тарау) жиі өсіп келе жатқан емес, өлі шаш түседі. Егер пияз репродуктивті болса, онда түскен шаштың орнына жаңа шаш қалыптасады.
Адам шашы негізінен кератин ақуызынан тұрады. Оларда судың кейбір мөлшері, сондай-ақ адамның денесінде бар металл іздері мен басқа да минералды заттар бар. Шаштың көрінетін бөлігі-діңгек-өлі матадан тұрады. Шаштың тірі бөлігі-бұл фолликул ретінде белгілі түтік тәрізді тереңдете терісінің төменгі қабатында жатқан түбір және түкті қарағай. Шаш сорпасы қан тамырларымен өрілген жасушалардан тұрады, олар арқылы қоректік заттар алады. Әрбір шаш үш қабаттан тұрады. Сыртқы қабат немесе кутикула, функцияны қорғайды және шатырдың тасбақа сияқты бір-бірін жабатын қабыршақтар сияқты жұқа жасушалармен түзіледі. Кутикуланың қабыршақтары тығыз, Мұқият жабылып, шашты жібектей, жұмсақ және жылтыр етеді. Егер кутикула жасушалары физикалық немесе химиялық зақымданса, шашты жылтыратады, сынғыш болады және оңай шатастырады.
Шаштың тірі бөлігі эпидермис астында. Оның астында өскен шаш өлі матадан тұрады. Шаш өсуінің үш сатысын анықтауға болады. Біріншісі-белсенді өсу сатысы, екіншісі — шаш өсуді тоқтатқан кезде аралық, бірақ қарағай жасушалары жұмыс істейді, соңғы сатысы-өсуді толық тоқтату. Ақыр соңында ескі шаш жаңа өсудің әсерінен түсіп, цикл қайтадан басталады. Бірінші кезең екі жылдан төрт жылға дейін жалғасады, екінші кезең — тек 15-20 күн, ал соңғысы — 90 күннен 120 күнге дейін. Кез — келген сәтте шамамен 93% шаш өсуінің бірінші фазасында, 1% — екінші фазада және 6% — үшінші фазада. Гормондық әсерге дененің шашы сияқты жауап беретін бас шашы генетикалық түрде адам өмірінде 24-25 рет өсу циклын қайталауға бағытталған.
Шаш айына 12 мм өседі
Жеке шаш жеті жыл өмір сүреді
Егер ешқашан шашты сындырмаса, олар 107 см дейін өседі
Әйелдердің шашы ерлерге қарағанда ұзын
Шаш жазда және ұйқы кезінде тез өседі
Шаш 16-дан 24 жасқа дейін тез өседі
40-тан 50-ге дейінгі жастағы әйелдерде 20% — ға дейін шаш түсуі мүмкін
Жасы бойынша шаш құрғайды
Алопеция (лысость, от др. — греч. ἀλwπekίa арқылы лат. alopecia-әлсіздік, иық) — шаштың патологиялық жоғалуы, олар бас немесе дененің белгілі бір аймақтарында зақымдалуына немесе толық жоғалуына әкеп соқтырады. Алопецияның ең көп таралған түрлеріне андрогенетикалық (androgenetic), диффузды немесе симптоматикалық (effluviums), ошақты немесе ұя (areata), тыртықты жатады.
Андрогенетикалық алопеция (андрогенная — дұрыс емес) — бұл ерлерде дененің және маңдай аймағының облысқа, әйелдерде-бастың орталық тесігінің аймағында шаштың зақымдалуына, оның бүйір бетіне таралуына әкелетін шаштың жұқаруы. Андрогенетикалық алопецияның көріну дәрежесі ерлер үшін Норвуд шкаласы бойынша, әйелдер үшін Людвиг шкаласы бойынша сипатталады. Ерлердің барлық облысения жағдайларының 95% — дан астамы андрогенетикалық алопецияға байланысты болады. Әйелдерде андрогенетикалық алопецияның пайда болу жиілігі бойынша деректер едәуір тарайды-шаштың жоғалуының барлық жағдайларының 20% — дан 90% — ға дейін, бұл әйелдерде осы алопецияның аз байқалатын және қиын диагностикаланатын көріністеріне байланысты. Андрогенетикалық алопецияның даму себептері гендік деңгейде жатыр және 5 — альфа-редуктаза ферментінің әсерінен пайда болатын тестостерон-дигидротестостеронның еркек жыныстық гормонының белсенді формасының шаш фолликулдарына зақым келтіреді. Дигидротестостерон, фолликулдар жасушаларына еніп, соңғы дистрофияны және, тиісінше, олар өндіретін шаш дистрофиясын тудырады. Басында шаш қалады, бірақ олар жұқа, қысқа, түссіз (бағалы шаш) және бас терісін жаба алмайды — лысина пайда болады. 10-12 жылдан кейін фолликулдардың аузының алопециясы байқалғаннан кейін дәнекер матамен өседі және олар тіпті мамық шашты шығара алмайды. Әйел ағзасында тестостерон және 5-альфа-редуктаза да бар болғандықтан, онда негізінен клиникалық көрініспен ерекшеленетін ерлер сияқты әйелдерде андрогенетикалық алопецияның дамуы. Дигидротестостеронға шаш фолликулдарының сезімталдығы адам гендерінің жиынтығына байланысты, яғни тұқым қуалаушылықпен анықталады. 73-75% жағдайда шаштың жоғалуына бейімділік ана сызығы бойынша, 20 % — да-отцовской бойынша, және тек 5-7% андрогенетикалық алопецияға бейім болып саналады. Соңғы уақытта адамның ДНҚ-да шаштың жоғалуын тудыруы мүмкін қандай ерекшеліктерді анықтау мүмкін болды, және бұл деректер ерлер мен әйелдердің тұқым қуалайтын облысқа бейімділігін анықтау үшін тәжірибеде қолданылады. Қазіргі заманғы медицина андрогенетикалық алопециямен күресудің үш тәсілін ұсынады-дәрілік терапия, лазерлік терапия және өз шашты трансплантациялау. Алопеция проблемасын шешудің медициналық әдістерінен басқа косметикалық әдістемелер бар. Табиғи шашты операциясыз алмастыру әдісінің мәні-бұл сәндеу кезінде, табиғи шаштан жеке жаңа шаш жамылғысы құрылады, түсі, ұзындығы және құрылымы бойынша тамаша қолайлы, ол бас терісінің бетінде немесе шашқа түрлі полимерлердің көмегімен бекітіледі.
Диффузды алопеция шашты дамыту циклдерінің бұзылуы нәтижесінде ерлер мен әйелдердің барлық шаш бөлігінің шаш бетінің қатты біркелкі шаш түсуімен сипатталады. Диффузды алопеция бүкіл ағзаның жұмысында бұзылулардың салдары болғандықтан, оны кейде симптоматикалық деп атайды. Таралуы бойынша диффузды алопеция андрогенетикалық алопециядан кейін екінші орынды алады. Әйелдер оған ер адамға қарағанда көп бейім. Диффузды алопецияның телоген және анагендік түрін бөледі. Жиі кездесетін телоген түрінде 80 % — ға дейін түкті фолликулдардың себебі алопециядан кейін телоген (тыныштық) фазасына ерте кетеді, шашты шығаруды тоқтатады. Алопецияның телоген нысаны:
гормональды бұзылулар, мысалы, қалқанша безінің ауруы, жүктілік, сәтсіз гормональды ұрыққа қарсы дәрілерді қабылдау нәтижесінде;
антибиотиктерді, нейролептиктерді, антидепрессанттарды және басқа да бірқатар дәрілерді ұзақ қолдану;
хирургиялық операциялар, жіті инфекциялық және ауыр созылмалы аурулар;
ағза үшін маңызды элементтердің жеткіліксіздігі бар диеталар.
Диффузды алопецияның анагендік түрі ағзаға әсер еткенде пайда болады және шаш фолликулдары, атап айтқанда, күшті және тез әсер ететін факторлар, соның нәтижесінде шаш фолликулдары тыныштық фазасында «жасырынуға» үлгермейді және шаш өсуі фазасынан (анагеннен) бірден түседі.
Мұндай факторлар әдетте Радиоактивті сәулелену, химиотерапия, күшті улармен улану болып табылады. Көп жағдайда диффузды алопецияның себебі жойылғаннан кейін түскен шаш толығымен 3-9 ай мерзімде қалпына келтіріледі,өйткені мұнда андрогенетикалық алопецияға қарағанда шаш фолликулдарының өлуі болмайды. Сондықтан диффузды алопецияны емдеу бірінші кезекте оны тудырған себептерді іздеуге және жоюға бағытталған.
Себебі жойылғаннан кейін шашты тез қалпына келтіру үшін әртүрлі стимуляторларды қолданады — миноксидил, емдік бальзамдар, физиотерапия.
Ошақтық (ұялық) алопеция қастың, сақалдың, кірпіктің немесе дененің аймағында, бастың шаш бөлігінде орналасқан түрлі өлшемдегі бір немесе бірнеше дөңгелек ошақтар түрінде ұсынылады. Ауру ошағы дамығанда, ұлғайып, бір-бірімен құйылуы мүмкін. Егер бастың шаш бөлігінде аурудың өршуі нәтижесінде оның толығынан болса, алопеция тотальды деп аталады. Кейде барлық денеде шаштың толық түсуі бар — содан кейін алопеция әмбебап деп аталады. Әртүрлі мәліметтер бойынша барлық облысения түрлерінің арасында ошақтық алопецияның пайда болу жиілігі 0,5% — дан 2% — ға дейін құрайды. Ошақтық алопецияға тез дамуы және жиі шашты толық қалпына келтіре отырып, аурудың өздігінен аяқталуы тән. Алайда, шамамен 30% жағдайда ауру немесе үнемі үдемелі, немесе шаштың жоғалу-қалпына келтіру циклдары түрінде созылады. Ошақтық алопецияның даму себептері мен механизмі нашар зерттелген. Мұндай себептер иммундық жүйедегі бұзылулар, ауруға генетикалық бейімділік, стресстер, нашар экология, физикалық жарақаттар және жіті аурулар болуы мүмкін деп санайды. Ошақтық алопецияны емдеу үшін арнайы дәрі-дәрмектер де, емдеудің мақұлданған әдістері де жоқ.
Алопецияны емдеудің ең көп таралған әдісі — кортикостероидтарды түрлі формада-кремдер, инъекция, ауыз препараттарын қолдану болып табылады.
Алайда, зақымдану аймақтарында шаш өсуін ынталандыруға қабілетті бола отырып, кортикостероидтар аурудың өзін емдемейді және жаңа облысения ошақтарының пайда болуын болдырмауы мүмкін емес.
Тыртықты алопецияның әртүрлі түрлерінің жалпы сипаты шаш фолликулдарының қайтымсыз зақымдануы және олардың орнында дәнекер (тыртықты) тіндердің пайда болуы болып табылады. Лайлану түрлерінің құрылымында тыртықты алопеция 1-2% құрайды. Тыртықты алопецияның себебі шаш фолликулдарының айналасында қабыну реакцияларын тудыратын инфекциялар (вирустық, бактериялық, саңырауқұлақ) болуы мүмкін, нәтижесінде дәнекер тін пайда болады. Егер инфекцияны емдеу уақытында жүргізілсе, шаш сақталуы мүмкін. Тыртық алопеция жиі физикалық жарақаттар — жарақаттар, жылу немесе химиялық күйіктер нәтижесінде пайда болады. Қалыптасқан алопецияны емдеу үшін тек бір әдіс бар — хирургиялық. Егер олар тым үлкен болмаса, немесе бұл орындарға алопецияға қатысы жоқ аумақтардан сау фолликулдар трансплантталса, алопеция орындары жойылады.
Добавить комментарий Отменить ответ
Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *
Заң және құқықтану (6)
Физика және астрономия (16)