kk en en ba kk kk kk mn kk ky ru kk ru kk bg kk ru ru kk ru en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk ky uk en kk kk kk en kk kk nb ky kk fr kk kk de kk kk en kk kk en kk kk sv kk kk de kk kk es ky kk da kk kk en kk kk fr kk kk de kk kk fr kk kk fr ky kk fr bg kk fr bg kk fr mn kk de kk kk sv kk kk de ru kk nb kk kk en kk kk de ru kk fr ky kk en kk ru ru tt bg kk ru ru en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en kk ky kk en es en es kk kk kk oc kk kk ca kk kk fr kk kk de kk kk ca kk kk oc kk kk de kk kk oc kk kk kk kk
КӘСІП АШУ – масылдықтан арылудың кілті - Атырау газеті
Мәлике ХОЗЕ-ДИАСОВА: – Жаңа бизнес-идеяларды іске асыруға арналған мемлекеттік гранттар қаражаты қажетті еңбек құралдарын, технологиялық жабдықтарды, жануарларды, малды, құсты сатып алу үшін нысаналы мақсатта пайдаланылады. Гранттар тұтынушылық мақсаттарға, несие қарыздарын өтеуге, жылжымайтын тұрғын үй сатып алуға және салуға, жер телімдерін сатып алуға, акцизделетін өнімдердің өндірісіне және жалдау ақысына берілмейді. Грант алған жастардың өздерінің құлшыныстары жоқ. Қайтарымсыз несие алған соң, жыл бойына онлайн есеп беріп отырады. Көп кемшіліктер кездеседі. Уақытында чектерін салмайды. Содан кейін қайтару керек болады. Тіпті, жартысына жуығынан сот арқылы қайтарып алып жатырмыз. Байқасаңыз, дені қайтарымсыз қ а р а ж ат б ол ғ а н н а н ке й і н о ғ а н жауапкершілікпен қарамайды. Есебін беріп отырса да, адамнан қулық артылған ба, оны ебін тауып, жымқырып қалғысы келетіндер де табылады. Ал, пайызбен несие алатын болса, үстіндегі үстемеден қорқып, жұмысын жүйелі жүргізуге ұмтылады.
Назарбек ҚОСШИЕВ: – Жолдауда жан-жақты мүмкіндікті пайдалана отырып, жастарды жұмыспен қамту жайы да сөз болды. Бұл бастама тек жұмыссыздықты шешіп қоймай, масылдықтың алдын алуы мүмкін бе?
Азамат АСЫЛБЕКОВ: – Негізі жастарға да, жұмыссыз жандарға да мемлекет бар мүмкіндікті жасап отыр. Осыдан екі жыл бұрын ж ұ м ы с о р н ы м н а н қ ы с қ а р т у ғ а ұшырадым. Қажеттілік болмаса да, жүйенің қалай жұмыс жасайтынын көру мақсатында, жұмыссыз адам ретінде жергілікті жұмыспен қамту орталығына тіркелдім. Таңғалғаным, маған бұрынғы жұмысымдағы еңбекақымның 45 пайызы түсті. Күнде телефоныма вакансиялар келе берді. Тағы бір айта кететін жағдай, жұмыссыз жүрген жандарға арзан несиелер беріледі. Халықтың белгілі бір бөлігінде масылдық психология бар. Мемлекеттің байлығының бір бөлігі бізге берілуі керек деп ұрандатамыз. Жаңа Қазақстан дегеніміз – әділетті Қазақстан. Әділетті Қазақстан принципі бойынша, Ұлттық қор табысының 50 пайызы балаларымыздың есепшотына түсетін болады. Ұлттық байлықты бөліп береді. Ақиқатында, мемлекет сізді асырамауы керек, ол жұмыс жасау үшін жайлы жағдай жасайды, салық жүйесін жеңілдетеді. Осы себепті масылдықтың алдын алу үшін кәсіпкерлікті, кәсіпкерді насихаттау қажет болар. Мұғалім, дәрігердің мәртебесін көтергеніміз секілді, кәсіпкерлікті де мейлінше дәріптеу қажет секілді.
Назарбек ҚОСШИЕВ: – Жұмыссыздықтың дені ауылда болып есептеледі. Ауылдың ниетті, құлшынысы жоғары жастарына қандай мүмкіндік бар?
Перизат ҚАНАТҚЫЗЫ: – Мегаполисте жақсы пайда әкелетін көптеген бизнес-идеялар ауылда сұранысқа ие болмауы мүмкін. Сондықтан, егер сіз өзіңіздің кірісті бизнесіңізді ашқыңыз келсе, ең бастысы, қызметтің дұрыс бағытын таңдау маңызды. Кәсіпті бастамас бұрын бәсекелестердің ұсыныстарын мұқият зерттеп, тиісті қорытындылар жасау керек. Көптеген адам шағын қалалар мен ауылдарда тек ауылшаруашылық жұмыстарымен айналысуға болады деп ойлайды. Бірақ, ол олай емес қой. Шағын инвестиция, арзан жұмыс күші және қымбат емес орынды жалға алу арқылы да жетістікке жетуге болады. Қазір ауылдың қыз-келіншектері ютуб, әлеуметтік желілер арқылы фудблогерлерден түрлі тәтті пісіруді үйреніп алып, өнімдерін дүкендерге сатылымға қойып отыр. Бұл хоббиларын шағын бизнеске айналдыруға мүмкіндік бар. Бизнес жоспарын дайындап, мемлекеттік гранттарға қатысып, бақтарын сынауларына болады. Сол арқылы техникаларын алып, неге кондитерлік цех ашпасқа?! Табыс әкеледі, өзі секілді қызкеліншектерді жұмыспен де қамтиды.
Азамат АСЫЛБЕКОВ: – Өмірін ауылмен байланыстыратын адамға қандай кәсіппен айналысамын десе де мүмкіндік бар. Ауылдық жерде кәсіп ашудың артықшылығы – бәсекелесінің аздығы. Оны жоқ деуге де болады. Қаладағы бизнесті ауылға көшіріп алып келуге болады. Тек нарықты зерттеп, бағдарлау қажет. Кәсіпкерлерді шетелге тәжірибеге алмасуға жіберіп тұру қажет деп ойлаймын. Бізде қазір «трендтегі» дүниелер, ол елде бұдан бұрын қолданылуы мүмкін. Сол себепті, дамыған мемлекеттің тың идеясын көшіріп, өз елімізде жасай аламыз.
Мәлике ХОЗЕ-ДИАСОВА: – Жыл басынан бері «2022-2025 жылдарға арналған кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ұлттық жоба шеңберінде» 175 адам мемлекеттік грант алды. Оның ішінде 128-і ауылдық өңірлерден. Яғни, мемлекеттік грант иелерінің 73 пайызы – ауыл адамдары. Мәселен, Құрманғазы, Қызылқоға аудандарында мал шаруашылығын дамытуға өтініштер түссе, Жылыой ауданының тұрғындары тегершік жөндеу секілді қызмет көрсету салалары бойынша кәсіп жасауға ниетті.
Назарбек ҚОСШИЕВ: – Қaзіргі тaңдa мемлекет тaрaпынaн жacтaрғa ұcынылғaн көптеген мүмкіндіктер бaрын айтып отырсыздар. Түрлі мемлекеттік бағдарламалар жастар арасындағы жұмыссыздықты жоюға қаншалықты әсер етіп етеді? Масылдықтан қалай құтыламыз?
Мәлике ХОЗЕ-ДИАСОВА: – Әлеуметтік сала дегенде ойымызға, ең алдымен, жұмыссыздық мәселесі келетіні белгілі. Аталған проблема дамушы елдерде ғана емес, дамыған елдерде де өзекті саналады. Себебі, халық санының табиғи өсімі мен азаюы біркелкі жүрмейді, зейнетке шыққан мамандардың орнын лезде алмастыру мүмкін емес. Мәселен, бізде «Ұрпақтар келісім-шарты» жобасы бар. Ол 2021- 2025 жылдарға арналған кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ұлттық жобасы аясында жүзеге асырылуда. Мұндағы мақсат – жас мамандарға жұмыс ұсыну әрі зейнеткерлікке шығатын мамандардың орнын ауыстыру процесіне дайындық. Диплом алған жастардың бірден жұмыс тауып кете алмайтыны белгілі. Ал, кейде, керісінше, өз ісінің кәсіпқойы саналатын, зейнет жасына жетіп қалған маманның орнына адам табу оңай емес. Сондықтан, екі қоянды бір оқпен «ату» үшін осы жобаны қолға алып отырмыз. Жобаға оқуды аяқтағанына екі жылдан аспаған және жасы 29-дан аспаған түлектер қатыса алады. Ол белгілі бір мекемедегі зейнетке шығуға кемінде 6 ай уақыты қалған қызметкерді алмастырады. Қатысу мерзімі аяқталғаннан кейін сол мекеменің басшылары жас маманды тәлімгердің бос жұмыс орнына немесе басқа бос орынға ауыстыруға міндетті. Алғашында 18 ай көлемінде жалақы мөлшері 30 айлық есептік көрсеткішті құрайды. Дегенмен, жастар мұндай еңбекақыға келіспейді. Оларға 200-300 мың теңге аралығындағы табыс керек.
Азамат АСЫЛБЕКОВ: – Кеше ғана колледж студенттерімен кездесуде болдым. Қатысушы жас жігіт электрик мамандығын оқығанымен бүгінде жұмыссыз қалғанын айтады. Бұл мүмкін емес жағдай. «Сен ТШО, НКОК-ке барған боларсың?», «Иә». «Оларға тәжірибең толысып, мықты маман болғанда ғана керексің. Қазір сен өзіңе инвестиция жасауың қажет. Аз жалақыға, бірақ көп тәжірибеге жұмыс жаса. Кем дегенде, ПИК-ке барып еңбек ет» деген пікірімді айттым. Бізде оңай нәрсеге асығу, танысқа сену секілді жағдайлар әлі де жойылмай отыр. Қазір адам бір-бірінен білім-талабымен озатын заман. Жоғары жалақыны күтіп, жұмыссыз жүру – қоғамның масылдыққа жайбарақат қарауы. Бұрын көршіден нан сұрауға ұялатынбыз, қазір баладан тепсе темір үзетін жігіттерге дейін көшеде қайыр сұрауға қысылмайды. Бұған қарапайым халық та үйренген. Мән бермейміз. Қалыпты дүние ретінде қараймыз.
Перизат ҚАНАТҚЫЗЫ: – Қарамағымда 20 шақты қыз-келіншек жұмыс жасайды. Жұмысқа адам таба алмаған кездер болды, жұмыспен қамту орталықтары арқылы бірнеше адамға телефон шалып, жұмыс ұсынғанымда 80-100 мың еңбекақыға ешкім келмеді. Сылтаулары көп. Қазіргі командамды негізінен әлеуметтік желі арқылы құрдым.
Назарбек ҚОСШИЕВ: – NEET тобындағы жастардың санын қалай азайтамыз? Олар ертең жұмыссыздар армиясын құрайды ғой.
Мәлике ХОЗЕ-ДИАСОВА: – «Бірінші жұмыс орны» жобасы NEET санаты, яғни ресми жұмыс істемейтін, бірақ оқымайтын, жұмыс тәжірибесі жоқ 29 жасқа дейінгі жастарға арналған. Жоба тәжірибесі жоқ жас ма[1]мандарды, жұмыссыздарды жұмысқа орналастыруға қолдау көрсетуге бағытталған. Жоба аясында жастар қажетті еңбек дағдыларын, ал жұмыс берушілер еңбекақы төлеуге субсидия ала алады. Жұмыс берушілер ретінде жобаға барлық меншік нысанындағы кәсіпорындар мен ұйымдар қатыса алады.
Азамат АСЫЛБЕКОВ: – Жастар ақшаға ұмтылмаса, үйінде өмір сүретіндей жағдай бар деген сөз. Жыл сайын адамның өмір сүруі қымбаттап барады. Бұрынғыдай мәжбүрлеп жұмыс жасатып, заң жағынан әсер етейін десеңіз, оның бостандықтары мен құқығына қол сұққаныңыз болады. Бұл санаттағы адамдарға да жағдай жасалып қойған бізде. Тұратын жері болмаса, уақытша орналастыратын орындар бар. NEET жастардың дені көлеңкелі кәсіппен айналысады. Жұмыссыз жастардың бір тобы қаламаған мамандықты игергеннен кейін, еңбек еткісі келмейді. Екіншісі, жұмыстан бірнеше уақытқа шектеліп қалғандар, еті үйреніп, бүгінде такси болып табыс тауып жүр. Үлкен агрегаторлар нарыққа келуде, мәселен – яндекс, тіркелуді талап етеді. Осылай көп болып жұмыла жұмыс жасаса, көлеңкелі бизнеске тұсау қоюға болады. Нарыққа мүмкіндік берсе, нарықтық механизм өзі реттейді. Жалпы, бағдарламалардың насихатталуы жетіспейді. Мұндай бағдарламалар барын бірі білсе, бірі білмейді.
РЕДАКЦИЯДАҒЫ ПІКІР АЛЫСУ ҚАТЫСУШЫЛАРҒА ДА, БҰҚАРАЛЫҚ АҚПАРАТ ҚҰРАЛДАРЫНЫҢ ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРІНЕ ДЕ ТҮЙІНДІ ОЙ ҚАЛДЫРДЫ. БҰҚАРАНЫҢ ТОЛҒАҚТЫ МӘСЕЛЕЛЕРІН ҚАМТЫҒАН ПРЕЗИДЕНТ ҚАСЫМ[1]ЖОМАРТ ТОҚАЕВТЫҢ ЖОЛДАУЫ ЖАСТАРДЫҢ ӘЛ-АУҚАТЫН АРТТЫРУҒА БАҒЫТТАЛҒАН СТРАТЕГИЯЛЫҚ БАҒДАРЛАМА ІСПЕТТІ БОЛҒАНЫНА СПИКЕРЛЕР ЕРЕКШЕ МАҢЫЗ БЕРДІ
Қарттарым – асыл қазынам
Жолдағы қауіпсіздік бәрінен маңызды
«AMANAT» партиясының кезектен тыс ХХІV съезіне Атырау облысынан делегаттар сайланды
Атырауда Мұхтар Шахановқа ерекше құрмет көрсетілді
Көне тарих көмбесіндегі кездесу
Бозбала бойындағы намысты қалай оятамыз?
Мектептің мерейі, оқушының болашағы – ҰСТАЗДЫҢ ҚОЛЫНДА
Ұстаздардың әлеуметтік жағдайы талқыланды
Тұғырнамада қандай тақырыптар қамтылған?
АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМА: ІЗДЕНІСТЕН НӘТИЖЕГЕ ДЕЙІН
Бас прокуратурада бизнес мәселелері талқыланды
Атырау университетінде жаңа аудитория ашылды
«Отбасы – береке мен бірліктің бастауы»
«Түркістан жыланы»: ОЛ ТУРАЛЫ НЕ БІЛЕМІЗ?
Қаламының желдірме желі бар
Құрманғазыда егіздер шеруі өтті
«MEKTEP-ONLINE» – оқушыға мол мүмкіндік
Атырауда агрокешен маманға зəру
«28 ілмек» еріктілері шала туған балаларға бұйымдар тоқыды
Қызылқоғалық шаруагер асыл тұқымды мал басын өсіріп отыр
ТАРИФ: Тұрғындарды тығырыққа тіремеуі тиіс
Камералдық бақылау нені көрсетеді?
«Түркістан жыланы»: ОЛ ТУРАЛЫ НЕ БІЛЕМІЗ?
БИЫЛ МЮНХЕН ОЛИМПИАДАСЫНА 50 ЖЫЛ ТОЛЫП ОТЫР.
Қаламының желдірме желі бар
ӨТКЕН ЖИЫРМАСЫНШЫ ҒАСЫРДЫҢ АЛПЫСЫНШЫ ЖЫЛДАРЫ АТЫРАУ
«MEKTEP-ONLINE» – оқушыға мол мүмкіндік
І-ХІ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫ МЕКТЕП БАҒДАРЛАМАСЫНЫҢ НЕГІЗГІ
Атырауда агрокешен маманға зəру
ЕЛІМІЗДІҢ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ САЛАСЫ ЗАМАНАУИ ТЕХНОЛОГИЯЛАРҒА
ТАРИФ: Тұрғындарды тығырыққа тіремеуі тиіс
МОНОПОЛИЯ – ҚАРАПАЙЫМ СӨЗБЕН АЙТҚАНДА, ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТЕТІН
Жағдай – қатаң бақылауда
Қазақстан мен Ресей – достық қарым-қатынастағы көрші елдер.
Әрине, көрші елде болып жатқан жағдай біздің елге де
Атырауда 1 қазаннан бастап не өзгереді?
Бұл туралы Атырау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер
Газет Қазақстан Республикасы ақпарат және коммуникациялар министрлігі ақпарат комитеті мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттігін және желілік басылымды есепке қою, қайта есепке қою туралы 2018 жылғы 16 мамыр күнi тiркелiп, тiркеу туралы №17097-Г куәлiгi берiлген.
Авторлар жарияланымындағы  пiкiрлер  редакцияның түпкiлiктi көзқарасы
болып танылмайды. Қолжазбалар өңделедi және  авторға қайтарылмайды.