kk kk bg kk kk be kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk hbs_cyr kk ru kk bg kk kk kk kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk hbs_cyr kk ru kk bg kk kk kk kk kk kk de mk en de kk kk kk de kk de kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ba kk kk kk kk kk kk ba kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk kk kk de kk kk de kk kk kk kk kk uk ky kk ky kk en kk kk kk kk kk kk kk ba kk kk kk kk kk kk kk de en kk kk de en kk kk de en kk kk kk kk en kk kk en kk kk kk kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk hbs_cyr kk ru bg kk kk kk kk bg en kk kk kk kk kk kk be it en en fr en it en en
Мәзһаб имамдары туралы хадистер бар екенін білесіз бе? - Қазақстандағы Ислам
Елімізде теологиялық білім алудың артықшылықтары
Өзге дін өкілдерін құрметтеу – пайғамбар сүннеті
Бұл мақаламда мәзһаб имамдарына қатысты хадистердің қайсысы сенімді не ойдан тоқылған екенін қысқа да нұсқа етіп айтып беруді мақсат еттім. Мәзһаб имамдары туралы алып-қашпа әңгімелерге нүкте қойып, халық арасында сенімді хадистерді ғана таратуға аз да болса үлесім тисін деген тілек қана бізде…
Мәзһаб имамдары туралы жалған хадистер
Жалпы, Алла елшісінің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) имамдарымыздың атын атап, түсін түстеп көрсеткен ешқандай хадисі жоқ. Алайда, небір өтірікшілер Имам Шафиғи мен Имам Әбу Ханифаның атын атау арқылы жалған хадистер ойлап тапқаны рас.
Бұл хадистің тізбегінде Мәмун және Ахмад ибн Абдуллаһ ал Хуәйбәри деген адамдар ойдан хадис тоқумен танылған. [Ас-Суютый, «Ал Леали ал Масну’а» 1/460]
Сол сияқты Әбу Һурайраға (Алла оған разы болсын) телінген келесі хабарда: «Менің үмметімнен Нұғман есімді, Әбу Ханифа лақап атында біреу келеді. Ол – үмметімнің шамшырағы», – дейді. Имам Хаким хадистің тізбегіндегі Әбу Абдуллаһ Мухаммад ибн Са’ид әл Марузи әл-Бурқи деген кісінің «жалғаншы кәззап» екенін атап өткен. [Суютый, «Леали» 1/457]
Жалған хадистердің шығу себептері
Белгілі тұлғалар туралы ойдан хадис шығару құбылысы хижри ІІІ ғасырда, фиқһ мәзһабтарының шығуымен орын алды. Кейбір имамдардың соңынан ергендер – еліктеушілікте шектен шыққандар өз имамын мақтау мақсатында осындай мәтіндегі хадистер ойлап тапқан.
Әуел баста Ислам дініне қарсы әрекет жасаушылармен бірге, ұстанған саяси топтары мен құқықтық мәзһабтарын, қауымы мен тайпаларын, соңынан ерген имамдары мен басшыларын мадақтау, халифа мен әміршілеріне жағымпаздану және адамдардың дінге қызығушылығын арттыру мақсатында дін дұшпандары, жалғаншылар мен надандардың ойдан шығарған әрі сол ойдан құрастырған сөздерінің дәрежесін көтеру үшін танымал хадис жеткізушілерден  тізбек тізіп, бейне бір хадис секілді пайғамбарға жалғандықпен телінген сөздерді «жалған хадистер» деп айтамыз.
Жалған хадис араб тілінде «маудуғ хадис» деп танылады. Шын мәнісінде, бұл сөздер хадис болмағандықтан, хадис деп те атай алмаймыз. Бұлар жалғандықпен сипатталып, пайғамбарымыздың (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Менің атымнан жалған сөйлемеңдер. Кімде-кім менің атымнан жалған сөйлесе, өзіне тозақтан орын дайындай берсін», – деген ескертуіне қарамастан, Исламның алғашқы кезінде-ақ түрлі себептермен жалған хадистер пайда бола бастады, тіпті тізбегі пайғамбарға (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) телініп, дұрыс хадис ретінде риуаят етіледі.
Жалған хадистердің шығуына әсер еткен бірнеше факторлар:
ұлтшылдық пен мәзһаб бірбеткейлігі;
қиссашылар немесе күнкөріс қамы үшін жалған сөйлеушілер;
тәрғиб және тәрһиб (дінге шақыру);
халифа мен басшыларға жағымпаздану.
[Толығырақ қараңыз: Қ.Құрманбаев, «Хадис ілімі», 120-145 –бб. Алматы 2014]
Мәзһаб имамдары туралы сахих (сенімді) хадистер
Мақаламыздың басында айтқанымыздай, Алла елшісінің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) имамдарымыздың атын атап, түсін түстеп көрсеткен ешқандай хадисі жоқ. Бірақ, «ишара» ретінден айтылған хадистер бар.
ИМАМ ӘБУ ХАНИФА ТУРАЛЫ
Әбу Һурайра (Алла оған разы болсын) Алла елшісінің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Егер де дін Сураия жұлдызында болса, мыналардан болған (парсылардан) бір адамдар (не бір адам) оған қол жеткізеді», – дегенін жеткізген.  [Сахих Бұхари 4897, Сахих Мүслім  2546].
Имам әс-Суютый аталмыш хадис туралы: «Бұл хадисте айтылған адамды ғалымдар бірауыздан Имам Ағзам Әбу Ханифа екенін мойындаған», –деген.
Әбу һурайра (Алла оған разы болсын) Алла елшісінің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Адамдар ілім іздеу үшін сапарға шығатын уақыт таяп қалды. Алайда, олар мәдиналық ғалымнан артық білімді ешкімді таба алмайды», – дегенін жеткізген. [Тирмизи 2680, Имам Ахмад «Муснад», Имам ибн Хиббан «Сахих»]
Осы хадисті жеткізушілердің бірі Суфиян ибн Уяйнадан хадистегі мәдиналық ғалымның имам Мәлік екендігі, ал басқа риуаятта оның Абдулазиз әл-Омари екендігі жеткен.
Алайда, Омар ибн әл-Хаттабтың ұрпағынан болған Абдулазиз ибн Абдулла тақуалықта көзге түсіп, ал білім-ғылымда имам Мәліктей болмағанын ескерген ғалымдар, хадисте айтылған адам имам Мәлік деп келіскен.
Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) қасиетті хадисінде: «Құрайыштарды сөкпеңдер! Расында, осы рудан жер бетін біліммен толтыратын ғалым келеді», – деген. [Абу Асым, «Сунна» 2/637, Байһақи «Мағрифа» 1/206]
Ғалымдар: «Бұл жерде Алла елшісі құрайыш руынан болған Имам әш-Шафиғиді меңзеп жатыр, өйткені құрайыштардан одан асқан ғалым болмаған», – деп тұжырымдайды.
Имам Ахмад ибн Ханбал: «Егер маған біреу сұрақ қойса және ол сұрақтың жауабын білмесем, онда оған имам Шәфиғидың айтқанындай жауап беремін.  Себебі, ол –  құрайыш руынан.  Ал Алла елшісінен (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Құрайыштарды сөкпеңдер! Расында, осы рудан жер бетін біліммен толтыратын ғалым келеді», – деген хадис риуаят етілген», – деген. [Хафиз аз-Захаби «Сияру-а’лям ан-нубуля»].
Алла баршамызды тура жолынан айырмасын!
«Шұбарқұдық кәсіпшілігі» мешітінің бас имамы,
Тегтер: әбу ханифабасты тақырыпжалған хадистеримам маликмәзһаб имамдарысахих хадистерШафиғи
Құран жарысының жеңімпазына автокөлік берілді
Абдуссамад МАХАТ: Медреседе тек намаз бен Құранды үйретпейді
Пікір қалдыру Жауапты болдырмау
Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған
Келесі рет пікір қалдыру үшін менің атымды, электрондық поштамды және веб-сайтымды осы браузерде сақтау.
«Хикмет» cөзінің мағынасы қандай?
Бөлісу 204 Твитерге 128
Исламның 5 парызы – Ибраһимнің (а.с.) 5 қазынасы
Бөлісу 1229 Твитерге 768
Төрт мәзһаб – ислам
Бөлісу 749 Твитерге 468
Қожа Ахмет Ясауи хикметтері – тәрбиелік құрал
Бөлісу 145 Твитерге 91
Діни тұрақтылық – бейбітшілік кепілі
Спортшылар діни радикализмге қарсы
Kazislam порталы – мемлекетіміздің дін саласында жүргізіп жатқан жұмыстарын насихаттайтын еліміздегі бірден-бір интернет-ресурс.
Құпия сөзді қалпына келтіру
Құпия сөзді қалпына келтіру үшін пайдаланушы аты немесе электрондық пошта мекенжайын енгізіңіз.
Update Required Flash plugin