kk kk kk kk kk kk kk kk tt mk ru ru ru ru ru ru ru ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru ru ce kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk ru ru kk kk kk kk kk ru ru ru ky kk kk kk kk ru kk kk be uk kk kk ru uk kk kk uk kk uk uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk tt mk ru ru ru ru ru ru ru ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru ru ce kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk ru ru kk kk kk kk kk ru ru ru ky kk kk kk kk ru kk kk kk kk ky ky kk mn it de en oc kk kk kk kk kk kk kk kk mn kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk xal ru kk kk mn en ru kk kk kk ru kk ru en kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk
Шорман бидің өмірі туралы • Martebe.kz білім сайты
Қош келдіңіз! Өз аккаунтыңызға кіруіңізді сұраймыз
Басты бет Оқушыларға Рефераттар Шорман бидің өмірі туралы
Шорман туралы ел арасында аңыз көп. Соның бірі: «Қаржас елі керей елінен барымталап жылқы алыпты. Соған орай Тоқсан би көп адам ертіп Қаржасқа барады. Билік басталады. Қаржас жағынан шыққан Шорман би:
— Тоқсан, Тоқсан дегенде әлде қандай болмай, бері кел, көріселік. Тоқсан, Тоқсан деп қанша көтермелегенімен елің керей ғой, нәсілің кедей ғой, өзің де қулықтың қүлынындай, томаша торғайдай, кішкене ғана кісі екенсің, атағың қалай алысқа жайылып жүр? — деп сұрайды.
— Е, ел болсам керей шығармын, .
Ішіндегі бұлбұлы шығармын… — дегенде Шорман қарсы сөз айтпапты.
Біреуді тыңдай білу, тапқырлыққа табыну, жүйелі сөзге тоқтау үшін де ақыл керек-ау», — деп толғанады.
Қ.Исабаев Шоң мен Шорман билердің өмірінен алып, «Серт» атты трилогия жазған. Осы тарихи шығармада Шоңмен қатар Шорман биге де жазушы тарапынан жоғары баға беріледі.
Мәселен, бидің бір тапқырлығы туралы автор: «Шорман ауылында болмай шықты. Ащының бас жағындағы пішеншілерге кеткен дегеннен кейін, Тұрар атына қайта қонған. Табылды-ау! Жанында Байтемір би бар екен. Мәнжайды түсініп алғаннан кейін үшеуі соңдарына ерген жігіттермен сол жерден Нұраға тура тартты. Тұрсын жайлауында екен.
— Жүр, Қарқаралыға! — дейді Шорман оған.
— Ей, Қарқаралының аға сұлтаны сен бе, мен бе? Барғым келсе барамын, барғым келмесе қаламын. Сен бе едің, мені жетектеп апаратын?
— Жандаралдан хат алдық. Сен орыс кіресін тонаған Төртұлы адамдарын ұстап отыр екенсің. Шын болса, өзің жүріп қолыма тапсырасың. Ал, егер барудан бас тартсаң, онда жандаралға жазғандарыңның бәрі өтірік.
— Рас, — дейді Тұрсын. — Адамдарың қамауда отыр.
— Жүр! Тапсыр қолыма!
Тұрсынның дәл бүгін Қарқаралыда шаруасы бар ма еді, жоқ па еді, онда Шорманның шаруасы болмады. Тұр да, түр! Жүр де жүрдің астына алып, атқа мінгізді де, нөкерлерімен бірге шу десті.
Қарқаралы үйлерінің ең ұзынын «қазына адамдарының жайы» дейді екен. Бұл әскери казактар жататын үй. Соның астындағы жерден қазылған қуысында жаңағы төрт адам отыр екен.
Аға сұлтанның айтуымен «төрт ұры» сыртқа шығарылды. Үсті-бастарында сау-тамтық жоқ. Бет-ауыздары көкала қойдай. Қаракесек жігіттері мен орыстардан жәбір көргендері сонша, біреуі Шорманның алдына құлап түседі.
— Кешір, би ием. Бәрі жоқтықтың, бәрі жетімсіздіктің …
— Әне! — деді Тұрсын. — Не көрсек те Төртұлыдан көретін болдық!
Сол жерде Шорман төрт қап сұрайды.
— Немене, қапқа салып әкетемісің? Мен бұл адамдарды саған бермеймін. Өзім Омбыға апарып тапсырамын, — деуінен Тұрсынның бұл адамдардан айырылғысы келмегені байқалады. Бірақ Шорман «бірер күннен кейін қолыңа әкеп тапсырамын», — дегеннен кейін, бидің бұлармен не істерін біле қоймаса да босатады. Шорман сол жерде бәрінің де басына қап кигізіп, атқа қондырады да, өз адамдарына жетектеткізіп жолға шығады.
Жаз айында түндік бойы азғантай ел. Орыс кіресі шынымен тоналған болса, ол жолға жақын осы Түндік бойы ауылдарының жігіттерінен келеді. Шорманды өзен бойында отырған ауылдардың бірінен соң біріне жетектеген де осы ойы еді.
Ауылға жетеді, қотанға жүртты жинайды, үрылар басынан қапты алады. Бірақ «таныдық» деген адам шыға  қоймайды. Шорман тобы әрі жылжиды. Міне, сәт. Кезекті ауылдың қотанында ұрылар басынан қаптың алынуы сол еді, кенеттен шаршы
топ арасынан баланың «әкелеген» даусы саңқ етсін.
Иә, ұрының бірі ана баланың әкесі болып шығады. Шорман аттан түсіп, ауыл арнайы
үй тігіп, ана төртеуі сол жерде тергеуге алынады. Біреуі осы ауылдікі екені анықталғаннан кейін, басқалары жалғандыққа баруға амалы болмайды.
Ұрылар төңіректегі ауылдардан екен. Шорман Қарқаралы дуанының қазиы Ортабай баласы Олжабайды ертіп алған. Оқиғаға куәгер сол. Ол үнсіз жер шүқылап тыңдайды да отырады.
Сөйтсе, Шоң мен Шорманға өшігіп алған Түрсын «Жандаралға» жазған хатының артын шындыққа айналдыру үшін Түндік бойынан төрт адам алдырып, ақы беріп, «Күлік руынан деп айтатын боласыңдар» деп жауып қойған екен. Алайда бүлардың ақ-қарасын анықтауға арнайы адам келеді, ол адам Шорман болады.
Шорман келсе де осыншама шүқшия із кесе қояды деп ойламаған, «Кім келсе де көреді де, сеніп жүре береді» — деп ойлаған Тұрсын опық жеп қала береді.
Шорман Шоң үйін тез тапты. Төртұлы билерінің көбі осында екен. Төрден орын алған Шорман ұрылар жәйін айтып, Шоңның өзі мен басқа отырғандарды көңілдендіріп тастады», — деп нақты істің өткір шешімін көрсеткен.
Дереккөз: Бір туар дара тұлғалар, Қ.М. Алдабергенов, Е.М. Арын, Б.Т. Бапхкеева
Қарадан шығып хан болған — Шоң мен Шорман би туралы
Ел мен жердің намысын қорғап қалған батырлар (Қалқаман батыр, Сәти батыр, Сүйіндік батыр, Бөкенбай батыр, Шотана батыр)
Қара қылды қақ жарған (Айдабол, Едіге би)
Ғасырлық туынды. Мұхтар Әуезовтың өмірі мен шығармашылығы туралы
Зейін Шашкиннің өмірі туралы очерк
«Бесатар» повесі немесе қызыл империяға қарсы атылған оқ
Асқар Сүлейменовтың өмірі мен қызметі
«Қаһар» романы туралы. Шығарманың тілдік ерекшелігі
Ілияс Есенберлиннің өмірі туралы мәлімет
Сәкен Сейфулиннің өмірі мен еңбек жолы
Сәкен Сейфуллин өлеңдерінің идеясы мен мәні
«Қайталау» теориясы туралы түсінік
Шоң мен Шорман би
Алдыңғы материалҚара қылды қақ жарған (Айдабол, Едіге би)
Келесі материалТорайғыр би өмірінен деректер
ҰҚСАС ЖАЗБАЛАРАВТОРДЫҢ БАСҚА ДА ЖАЗБАЛАРЫ
Мотивация үшін ең керемет кітаптар
Шет елде оқудың артықшылығы мен кемшілігі…
Мотивация беретін топ 5 фильм
ПІКІР ҚАЛДЫРУ Пікірді өзгерту
Сохранить моё имя, email и адрес сайта в этом браузере для последующих моих комментариев.
Республикалық онлайн олимпиадалар өтуде
V Республикалық «Үздік педагог» қашықтық олимпиадасы басталды 28.09.2022
Психологтың кеңесі: күйзеліс пен мазасыздықты жеңу жолдары 23.09.2022
Оралхан Бөкейдің «Атау-кере» шығармасы 23.09.2022
Әскери қызметін өтегендер грантқа ҰБТ-сыз түсе алады 20.09.2022
Wildberries деген не? 06.09.2022
Маркетплейс деген не және қай кәсіпке қолайлы? 06.09.2022
Жаңа оқу жылындағы онлайн олимпиадалар басталды 06.09.2022
Мектепке дейінгі ұйымдарда қолданылатын жаңа технологиялар 06.09.2022
«ЖАЙДАРЛЫ ЖАЗ» республикалық балалар байқауы 20.07.2022
Ақ теңіздей арда мекен 15.06.2022
ENTBattle ҰБТ-ға дайындық қосымшасы
© copyright 2017. Барлық құқықтар қоғалған
Меншік иесі "Skills Academy" ЖШС