kk kk kk kk kk kk kk kk tt kk kk kk tt kk ky kk kk ru ru kk ru kk de kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk myv kk de ca myv kk de oc myv kk de sl kk ru ru kk de ca kk de eu kk de fr kk de fa kk de fr kk de oc kk de oc kk de fr kk de en kk de oc kk de oc kk de oc kk de oc kk de fr kk de oc tg de uk kk de ca kk de fr kk de en kk de ca kk de fr kk de ta kk de ca kk de id kk de ru kk de de kk de de kk de oc kk de eu kk de fr kk kk kk
Өмір мен өлім азабы | Әдебиет порталы
Әдеби үдеріс Авторлар Кітаптар Аудиокітаптар Жанрлар Кейіпкерлер Блогтар Арнайы жобалар Мультимедиа
Әдебиеттi ешкiм мақтаныш үшiн жазбайды, ол мiнезден туады, ұлтының қажетiн өтейдi сөйтiп...
Әлқисса, әңгімемді 1950 жылдың 1 қаңтарынан бастайын. Оған дейінгі екі жылдан аса мен мына өмірде фәни ғаламдағы пенделердің қиялына кіріп шықпайтын қабір азабын көрудейін көрдім-ақ. Ақыретте әр жолы сұраққа тартылған сайын «Нақақ кеткенім-ай» деп зар қақсап, ойбайлап жатамын. Менің құлындаған дауысым құраққа шығып, тамұқтың түкпір-түкпіріне шырқырап барып соғылып, шырылдап келіп мың бір жерден жаңғырып жататын. Қабір қыспағының қандай азап-тозағын тартсам да тәубеге келе қоймадым, сонымен ер атанып, атағым шықты. Тозақтың бірталай қарауылы маған іштей сүйсінгенін жаным сезетін. Десе де, Әзірейілдердің де менімен жалықпай айналыспақ қалпын да білетінмін. Күнәларымды мойындату үшін олар маған тозақтағы ең ауыр жазаны қолданды. Мені қазандағы сарқылдап жатқан майға тастап жіберді де, тауық етін қуырғандай бір сағат бойы майға аунатты. Жантүршігерлік мұндай азаптарды тілмен айтып жеткізе алмаймын. Тамұқ күзетшілері мені айырдың ұшына шаншып іліп алып, әуелете көтеріп, ордаға апаратын баспалдақтарға қарай өрлеп бара жатты. Екі қапталдағы тозақтың қарауылдары ауыздарын шошайтып, қансорғыш жарғанаттардай шұрқырап-шулап ысқыра жөнелді. Өне бойымнан май сорғалап, баспалдақтарға тамшылап, тамып түскен жерінен түтін түтеп, қоңырсып жатты...
... Көкбет тамұқ күзетшісінің жүзінен аяр, жымысқы күлкіні байқадым. Ол күлкінің байыбына барып болғанша, екеуі мені білегімнен ұстап тұрып алға қарай итеріп кеп жіберді. Суға батқан кісідей көзімнің алды қарауытып жүре бердім. Құлағымның түбінен әлдекімнің «Туды!» деген қуанышты айқайы естілді. Көзімді ашсам, өне бойым шырыш-шырыш шарана, бір мәшіннің артында жатырмын. О, Жасаған! Кезінде жеке мектептен оқыған, хат сауаты бар, ауылдың мен деген мырзасы Си Мын Нао болған менің қайран басым төрт тұяғы қардай аппақ, еріндері алқызыл қодық болып шыға бердім.
«Өмір мен өлім азабынан» үзінді
Бауыржан Майтай, ақын: Мо Ян, бұл жазушының кейбір шығармасын оқығанда саяси қорғаннан қалай ғана сытылып шыққанына қайран қаласың. Саяси жараны тырнап ашқан, қанын шығарған шығармалары көп-ақ, жақында оқыған «Өмір мен өлім азабы» романы міне осындай романдарының бірі. Бұл шығарма айнығыш адам бейнесінің құбылмалы мінезін, қатал әрі қате саясатты көрсетіп берген, әсіресе автордың сол тұста елде жүргізілген саясатқа деген кегі әр жолдан, әрбір ауыз сөзінен байқалатды.
Романның ұнаған ерекшелігі жазу стильі болды. Жазықсыз өлім жазасына кесілген жер иеленуші бай Си Мын Наоның о дүниеге барып сұраққа тартылып «нақақ кеткенім-ай» деп мұңын айтудан басталған роман Тамақтың қаһарына ұшырап бұл өмірге есек, сиыр, шошқа, ит, мешін, қазан бас бала болып қайта-қайта келіп азапталуын баяндайды. Шығарма кейіпкері Си Мын Нао тіпті тозақтан да әділдік таппайды, бұл дүние мен о дүниеден теңдік, әділдік таппаған кейіпкер екі дүниеге барып келіп азап пен қасіреттің табаны астында жасайды. Роман әр жолы бұл дүниеге басқа жануардың кейіпінде келген Си Мын Наоның немесе өзінің адам кезіндегі құлы мен бірінші тоқалынан туған Лән Жие Фаңның аузынан баяндалады. Әр жолы әр түрлі жануар кейпінде өмірге қайта келген Си Мын Нао саясатты барынша келемеждейді, жанаур бейнесінде тұрып сол тұстағы адамдарлың бейшара халын суреттейді. Романдағы сиырдың, есектің, иттің көргені мен әңгімелері тіліне кісен түскен адамдар айта алмайтын ащы шындықтар, соларды осы жануарлар аузынан, әрекетімен шебер жеткізеді. Мысалы, бұқа болдырып үкіметтің жеріне құлап, оны орнынан тұрғызу үшін өртеп жібереді, соңғы демі қалғанда орнынан тұрып үкімет жері есептелмейтін жерге барып өледі. Енді бірде, Мао Цзэдун шығармаларын қолына ұстап ұрандаған беті Нариман қызыл жастардан қорқып ауылда бір әйелдің түсік тастағаны, бір шошқаның қорқып қабырғаға соғылып есінен адасқаны айтылады.
Си Мын Наоның құлы Лән Лиян сол кездегі бүкіл Қытайдағы жалғыз жеке шаруа аталады, коммунаға қосылмай жеке өмір сүргісі келеді, бірақ о дүниеден әділдік таппаған иесі Си Мын Нао секілді ол бұл дүниеден әділдік таппай, үкіметтің шығарған заңына бағынбай өмірден өтеді, автор оны сондай асқақ бейнеде қалтырады.
P.S: «Өмір мен өлім азабы» - Мо Янның Нобель сыйлығын алуына тікелей әсер еткен шығармаларының бірі. Осы шығармасына дейін жазылған «Қызыл гаулияң», «Бақа», «Шарап елі» қатарлы романдары да өзіне тән саяси көзқарасымен ерекшеленеді. Жалпы, Мо Янның кезкелген шығармасы жұрт назарынан тыс қалған емес. Ол әдебиетке келгелі айналасына дау тудырып келе жатқан жазушы. Әсіресе оның «Бақа» романы қытай және әлем оқырмандары арасында көп талқыланды. Мо Янның досы жапониялық жазушы Кендзабуро Оэ бір сөзінде: «Мо Янның аса қуатқа толы қол жеткізген әдеби жасампаздығы, оны қытайлық қаламгерлер арасында Нобель сыйлығын алуға бірден-бір үміткер етері анық» деген екен. Бұл сөзді Оэ Мо Ян нобельды алудан алты жыл бұрын айтқан. Бір де журналистер Мо Яннан бақыт туралы түсінігін сұрайды. Сонда Мо Ян: «Мен бақыт туралы ойланып көрмеппін. Егер адамның дені сау, жаны азат, ойы еркін болса сол бақыт шығар. Бірақ, мен ол мүддедегі адам емеспін. Өзімнің тәнімді де, жанымды да ауыр жүк жаншып жатқандай сезінемін. Өйткені мен қоғамның ауыр жүгін арқалап жүрген адаммын»,- деп жауап береді жазушы.
Материалды көшіріп жариялау үшін редакцияның немесе автордың жазбаша, ауызша рұқсаты қажет және Adebiportal.kz порталына гиперсілтеме берілуі тиіс. Авторлық құқық сақталмаған жағдайда ҚР Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңымен қорғалады. adebiportal@gmail.com 8(7172) 57 60 14 (ішкі - 1060)
Мақала авторының көзқарасы редакцияның көзқарасын білдірмейді.
Мопассан мен Әлібекті не байланыстырады? Немесе «Қағаз кемеден» түйген ой
Жас жігітке өмір туралы ашық хат
Күліп отырып, күрсінесіз бе...
Ұлттық рух алыптары: Ахмет Байтұрсынұлы және Ғұмар Қараш үндестігі
Қаллеки театрында жаңа қойылым!
Мұқтар Әуезовтің “Абай жолы” роман-эпопеясы: атмосфера және стиль
«KitapTime – 2022» жалпы республикалық кітап фестивалі өтті
Бахман Гобади. Күрд киносын жетім балаға ұқсатамын
«Алтын сақа» байқауы мәресіне жетті
«Абай жолының» аудармасына Әуезовтің көңілі толмаған
Елордада өткен «Күй жәрмеңкесінде» Жамбыл жырлары оқылды
Шерағаңның туғанына 90 жыл
Ел қай кезде түзеледі?
Ахмет Салах әл-Мәһди. Күтпеген «келімсек»
Ұлттық рух алыптары: Ахмет Байтұрсынұлы және Ғұмар Қараш үндестігі
Ахмет Байтұрсынұлы: «Амалыңды түзет, түземесең, ешкімге кінә қойма»
Республикалық «Таласбек» сыйлығына шығарма қабылдау жалғасып жатыр
«Талтүс» романындағы Таласбек Әсемқұловтің қаламгерлік қолтаңбасы
Әбіш Кекілбаев. Сардар немесе Ыдырыс Ноғайбаев туралы сөз
Қирабаев тұрған үйге ескерткіш тақта қойылды
Баланы туғаннан бастап әдебиетке қызықтыра білу керек
Бақытгүл Баймолдақызы. Жылап аққан жылдарды көзімдегі...
Махат Садық, Ескерткіштер – ел тарихы
Қаллеки театрында жаңа қойылым!
Шалқар Дәулеткелді. Қыркүйек айының сарғайған жапырақтары
Жоба туралы Порталды қолдану ережесі
Авторлар мен баспаларға ISBN алу