kk en en ba kk kk kk mn kk ky ru kk ru kk bg kk ru kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk be kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk ky uk en kk kk kk de ky kk en kk kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk de kk kk fr kk kk ja ky kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk sv kk kk en kk kk nb ky kk nb bg kk fr bg kk de mn kk fr kk kk en kk kk fr ru kk es kk kk en kk kk sv ru kk fr ky kk de kk ru ru tt bg kk ru ru en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en kk ky kk en es en es kk kk kk lmo kk kk ca kk kk oc kk kk oc kk kk oc kk kk ms kk kk ca kk kk oc kk kk kk kk
Жаңарған полигон, жасыл желек күрделі түйіннің күрмеуін шеше ме? - Атырау газеті
Экологиялық ахуалды жақсарту – жер жүзіне ортақ проблема. Атырау облысындағы ең өзекті бұл тақырыпқа қатысты негізгі үш мәселені атап көрсеткен жөн. Жұртшылықты айрықша алаңдатып отырған басты мәселе – атмосфералық ауа сапасының нашарлығы. Облыстағы ауа бассейнінің басым бөлігін, яғни 87 пайызын мұнай-газ кешеніне қатысты кәсіпорындар ластап отыр.
Екінші түйін – Атырау қаласының кәріздік-тазарту имараттарының тозуы, сарқынды немесе лас сулар жиналатын булану алаңдары жағдайының шектен тыс нашарлауы. Соңғысы – өлкедегі ашық су бассейні, әсіресе, Жайық өзені деңгейінің күрт төмендеуі, Ойыл, Сағыз және Жем өзендері суының тартылуы салдарынан жерүсті су ресурстарының тапшылығы.
Басқарма басшысы Қадыржан Арыстанның айтуынша, былтырғы қыркүйекте Атырау облысының əкімдігі республика Экология, геология жəне табиғи ресурстар министрлігімен бірлесіп, облыстағы экологиялық проблемаларды шешудің Жол картасын жасақтаған. Түрлі мәселелерді қамтитын 40 тармақтан тұратын бұл құжатқа қоса, мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың тапсырмасымен Атырау облысының бес жылды (2021-2025) қамтитын кешенді даму жоспарына да экология мəселелеріне қатысты 20 іс-шара енгізілді.
– Қадыржан Бақтығалиұлы, енді осы проблемаларды шешудің тетіктері қандай?
– Қадыржан Бақтығалиұлы, атыраулықтарды алаңдататын жайдың бірі – ауаға таралатын зиянды қалдықтардың азаймауы. Мұны тоқтатуға байланысты нақты шешімдер алынды ма?
– Шыны керек, соңғы екі жылда об[1]лыста атмосфераға тарайтын зиянды, лас заттардың көлемі кәдімгідей азайды. Бірақ бөрікті аспанға атып қуануға әлі ерте. Мысалы, 2019 жылы шығарылған зиянды қалдықтардың мөлшері 165 мың тонна болса, былтыр 150 мың тоннаға дейін төмендеді. Негізгі ластаушылар – «Теңізшевройл» ЖШС-нде 66 мыңнан 63 мыңға, «NCOC» компаниясында 33 мыңнан 25 мыңға, «Ембімұнайгаз» АҚ[1]нда 3,4-тен 3,2 мың тоннаға азайса, қала ортасындағы Атырау мұнай өңдеу зауы[1]тында 9,6-дан 11,7 мың тоннаға дейін көбейген. Бүгінде облыс аумағында ауа райын тұрақты бақылап отыратын 45 станция бар. Оның 28-і – Атырау қаласында, 5-еуі – аудан орт алықт арында, қалғандары ірі мұнай компаниялары мен кәсіпорындардың теңгерімінде. Алайда, бақылау станцияларынан орталық серверге тікелей берілсе де, екі сағатқа дейін кешігіп түсетін мәліметтер өзектілігін жоғалтады. Сол себепті, Жол картасына қалыптасқан ахуалды оңалтып, жағдайды сауықтыру шарала[1]ры кірістірілді. Алдымен, І санаттағы ірі кәсіпорындардың тұрақты көздерінен ау а ғ а ш ы ғ а р ы л ат ы н л а с т ау ш ы заттардың көлемі туралы жинақталған деректерді «Қазгидромет» РМК Атырау филиалының атмосфералық ауа сапасын мониторингілеу бөліміне онлайн режим[1]де беру керек. Сосын «NCOC» пен «АМӨЗ» базасында орнатылған мониторинг станцияларының бағдарламаларын жетілдіру арқылы деректердің берілу жиілігін қысқартып, зиянды заттар концентрациясының нормативтен тыс өсу динамикасын автоматты түрде бөліп көрсеткен жөн. Негізгі ластаушылар санатындағы кәсіпорындарды өздерінің қоршаған ор[1]таны қорғау жөніндегі іс-шараларының орындалу барысынан жергілікті атқарушы органдар мен жұртшылық алдында есеп беріп отыруға міндеттесе жауапкершілік жоғарылайды.
Басқа да ауқымды шараларды жүзеге асыру арқылы алдағы бес жыл[1]да атмосфераға таралатын зиянды қалдықтардың көлемін кемінде 11,9 %-ға дейін азайту да ахуалды біраз жеңілдетуі мүмкін.
Суды ысырап етуге болмайды
– О б л ы с т ы ң  а ш ы қ с у  бассейндеріндегі су көлемінің күрт азайып, апаттық жағдайдың қалыптасуы болашақта тым қиын болатын түрі бар. Бұл проблема шешімін қашан табады?
– Біріншіден, батыс өлкесіндегі ең ірі су айдындарының бірі – трансшекаралық Жайық өзені. Өкінішке орай, сарапшы[1]мамандар өзен суының деңгейі 2006 жылдан бері күрт төмендегенін айтып отыр. Соңғы 14 жылда Жайықтағы жылдық ағыс мөлшері 9,5-тен 3,5 текше шақырымға дейін азайған. Ең төменгі мөлшер 2019 жылы тіркелді. Ал, биыл көрсеткіш 5,1 текше шақырымға өсіп, сәл де болса көңілді желпіндіріп тас[1]тады.
Жайық өзеніндегі су ресурсының 80 %-ы дерлік Ресей аумағында, ал төменгі ағысқа қоныс тепкен Атырау облысы жоғарыдан келетін суға тәуелді. Осыған байланысты, сәуір айында облыстың әлеуметтік-экономикалық дамуына арналған кеңесте Президент Қ.Тоқаев Үкіметке Жайық өзені бассейнінің экожүйесін сақтау және қалпына келтіру жөніндегі Қазақстан-Ресей арасындағы ынтымақтастық бағдарламасын іске асыруға қажетті алғышарттарды қолға алуды тапсырды. Ал, шағын өзендер мәселесіне келсек, Атырау облысының әкімдігі ақтөбелік әріптестерімен бірлесіп, салалық министрліктің алдына Ойыл, Сағыз, Жем өзендерінің арнасын толықтырып, су қорын молайтуға мүмкіндік беретін бұлақ көздеріне зерттеу жүргізу, жерасты су мөлшері мен түсетін ылғал көлемін анықтау туралы мәселе қойған болатын. Ол да оң шешімін табады деген ойдамыз.
Орман алқабы оттегі береді
Облысқа тән проблемалардың қатарында орманды алқаптардың аздығы да жанды түршіктіреді.
Басқарма басшысы Қадыржан Арыстан Атырау облысы аумағындағы Атырау, Махамбет, Индер және Құрманғазы орман шаруашылықтарындағы жалпы орман қоры – 56,2 мың га екенін айтты. Ал, оның алқапты орманы небары 18 мың га ғана екен. Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында айтылған кең ауқымда жасыл желек отырғызу жөніндегі тапсырмасына орай, облыс әкімдігі орманды молайту және орман өсіру көлемін ұлғайтудың 2021-2025 жылдарға арналған Кешенді жоспарын жасақтап, республика Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің келісімін алды. Соған сәйкес, алдағы 5 жылда орман қорының 2803 гектарына 7,075 млн. түп көшет отырғызылмақ. Қазір орман шаруашылықтары осыған дайындалып жатыр. Бұдан басқа, облыс елді мекендерін көгалдандыру және жасыл аймақтар құрудың Өңірлік жоспары жасақталуда. Бұл жоспар бойынша алдағы бес жыл[1]да қала мен аудандарда 275,8 гектарға 540,2 мың көшет отырғызу көзделген. Оған қарастырылған 805,4 млн. теңгенің техника сатып алуға қарастырылған 311,3 млн. теңгесін орталық қазынадан бөлуге бюджеттік өтініш дайындалып, Экология, геология және табиғи ре[1]сурстар министрлігіне қарасты Орман және жануарлар дүниесі комитетіне жіберілді. Ірі мұнай-газ кәсіпорындарының қоршаған ортаға келтіріп отырған залалының орнын толтыру үшін олар[1]ды биылдан бастап көгалдандыру жұмыстарына тарту көзделген. Қазір қала аумағынан орман және елді мекен[1]дер жерлерін қоса алғанда, жалпы көлемі 5,8 мың га қамтитын учаскенің тізбесі жасалынды.
– Соған сәйкес «Теңізшевройл» кәсіпорны – Қайыршақты ауылдық округінен 1722 га және Мақат ауда[1]ны аумағынан, «NCOC» компаниясы – Атырау қаласының оңтүстік-шығыс бағытындағы «Соколок» каналы бой[1]ынан 1374 га мен Жылыой ауданынан; Атырау мұнай өңдеу зауыты – өзі қалпына келтіруге тиісті «Тухлая балка» булану алаңы аумағынан 1421 гектар жерге ағаш көшеттерін отырғызу жұмыстары бой[1]ынша меморандум жасақталды. Ағаш отырғызу жұмыстары 5 жылдан 10 жылға дейінгі мерзімге жоспарланған. Нақты жұмыс осы жылдың күзгі ағаш егу науқанынан басталады, – дейді Қадыржан Бақтығалиұлы.
Шынында, Атырауда экологиялық проблема жөніндегі халықтың орынды өкпе-назы жеткілікті. Бірақ арнаулы құрылымдар қоршаған ортаны ластаудың алдын алу шараларын жасап жатыр. Орман алқабы оттегіні көп бөлетінін ескерсек, Атырауды таяу бесжылдықта жасыл желек көмкеріп тұруы шарт. Қ.Арыстан бұл жұмыстардың әлі де жеткіліксіздігін айтады. Сондықтан, аху[1]алды жақсарту үшін кешенді жұмыс пен жұртшылықтың қолдауы қажет.
Жолдағы қауіпсіздік бәрінен маңызды
«AMANAT» партиясының кезектен тыс ХХІV съезіне Атырау облысынан делегаттар сайланды
Атырауда Мұхтар Шахановқа ерекше құрмет көрсетілді
Көне тарих көмбесіндегі кездесу
Бозбала бойындағы намысты қалай оятамыз?
Мектептің мерейі, оқушының болашағы – ҰСТАЗДЫҢ ҚОЛЫНДА
Ұстаздардың әлеуметтік жағдайы талқыланды
Тұғырнамада қандай тақырыптар қамтылған?
АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМА: ІЗДЕНІСТЕН НӘТИЖЕГЕ ДЕЙІН
Бас прокуратурада бизнес мәселелері талқыланды
Атырау университетінде жаңа аудитория ашылды
«Отбасы – береке мен бірліктің бастауы»
«Түркістан жыланы»: ОЛ ТУРАЛЫ НЕ БІЛЕМІЗ?
Қаламының желдірме желі бар
Құрманғазыда егіздер шеруі өтті
«MEKTEP-ONLINE» – оқушыға мол мүмкіндік
Атырауда агрокешен маманға зəру
«28 ілмек» еріктілері шала туған балаларға бұйымдар тоқыды
Қызылқоғалық шаруагер асыл тұқымды мал басын өсіріп отыр
ТАРИФ: Тұрғындарды тығырыққа тіремеуі тиіс
Камералдық бақылау нені көрсетеді?
Аудандық мәслихат  депутаттары “Мұнайайдаушылар”
Ұстаздардың әлеуметтік жағдайы талқыланды
​ ​ AMANAT партиясы Атырау қалалық филиалында қалалық
Бас прокуратурада бизнес мәселелері талқыланды
2022 жылғы 29 қыркүйекте Бас прокуратурада Президент
«Көктемде» 500 тұрғынның қатысуымен акция өтті
ЕЛІМІЗДІҢ БАРЛЫҚ ӨҢІРЛЕРІНДЕ «WORLD CLEANUP DAY» ДҮНИЕЖҮЗІЛІК
ШҰҒЫЛ! Атыраулықтар түтінге тұншығуда…
КАСПИЙ ТЕҢІЗІНІҢ ЖАҒАЛАУЫНДАҒЫ ҚАМЫС БИЫЛ ДА ӨРТЕНІП
Атырауда мұнаймен шаң басып жүрген кім?
Атырау облыстық экология департаментінің мамандары
Судан шыққан ЖАҒЫМСЫЗ ИІС
Атыраудың тұрғындары краннан аққан судан дустінің иісі
Индердегі тұзбұлақтан жоғары сапалы ас тұзын өндіру басталды
Атырауда жаңа өнім. Индердегі тұзды көлден жоғары сапалы
Газет Қазақстан Республикасы ақпарат және коммуникациялар министрлігі ақпарат комитеті мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттігін және желілік басылымды есепке қою, қайта есепке қою туралы 2018 жылғы 16 мамыр күнi тiркелiп, тiркеу туралы №17097-Г куәлiгi берiлген.
Авторлар жарияланымындағы  пiкiрлер  редакцияның түпкiлiктi көзқарасы
болып танылмайды. Қолжазбалар өңделедi және  авторға қайтарылмайды.