kk en en ba kk kk kk mn kk ky ru kk ru kk bg kk ru kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en ba kk kk kk kk ky kk ky uk en kk kk kk fr kk kk sv kk kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk nb kk kk de bg kk it kk kk ja kk kk de kk kk sv ky kk nb kk kk sv kk kk en kk kk sv kk kk en kk kk fr kk kk fr kk kk es ky kk da kk kk en kk kk fr kk kk de kk kk fr kk kk oc ky kk fr bg kk fr bg kk it mn kk fr kk kk de kk kk de ru kk fr kk kk en kk kk de ru kk fr ky kk en kk ru ru tt bg kk ru ru en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en kk ky kk en es en es kk kk kk nl kk kk oc kk kk oc kk kk oc kk kk ca kk kk fr kk kk ca kk kk fr kk kk kk kk
Атақоныс азбасын десек... оны барынша тиімді пайдаланған жөн - Атырау газеті
Нарынның тұтастай жер көлемі – 40 мың шаршы шақырым. Ал, оның батыс бөлігін алып жатқан Азғыр өңірінің аумағы 12 мың шаршы шақырымға жетеді. 1952 жылы Азғырға әскери полигон жайғастырылып, Нарынның 1,4 млн. гектардай жерін бауырына басты. 1993 жылы (41 жылдан кейін) полигон таратылып, әскерилер таптаған жерлер даланың байырғы тұрғындарына қайтарылды. Бірақ, оған ешкім қайта қоныстанбай, құлазыған дала қу мекиен елсізге айналуда.
Нарын даласы – ызғындай қалың елдің ортасындағы жомарт жер. Ол шығысында Атырау облысының Исатай, Махамбет аудандарымен, терістігінде Батыс Қазақстан облысының  Бөкей ордасы, батысында көрші Астрахан облысының Ақтоба, Қарабайлы, Красный Яр аудандарымен шектеседі. Ал, түстігінде Каспий теңізінің батысына жайғасқан Құрманғазы ауданы бар. Бұл ауданның жер көлемі 2,1 млн. гектарға жалғасады. Оның 1,7 млн. гектары жайылымдық, 85,8 мың гектары шабындық, 4,2 мың гектары егіншілікке пайдаланылатын алқаптар болып есептеледі.
1848 жылы Бөкей хандығы таратылғанда бұл өңір бес уез бен екі округке бөлінді. Кейін  1920-1925 жылдары тұтастай Бөкей губерниясы аталды. Осылайша Нарын даласы халықтың қалың қоныстанған құт мекеніне айналған берекелі өңір еді. Қолымыздағы құжаттарды сөйлетсек, Еділ-Жайық арасындағы кең далаға  Бөкей ханның бастамасымен 1801 жылдың желтоқсан айында, Жайықтың оң жақ бетіне бірден 5 мың түтін мен 23 мың адам көшіп шыққан екен. Жері шұрайлы, кез-келген қонысы қаптатып мал өсіруге қолайлы кең Нарынға ірге төсеген отбасылар құрамы тез өседі.
1823 жылы жас Жәңгір Бөкей хандығының тағына отырғанда оның қарамағында 330 мыңнан астам тұрғын халық болған. Олардың меншігіндегі мал басына келсек, қой мен ешкі – 1,2 млн, ірі қара – 400 мың, жылқы – 378 мың, түйе 120 мың басқа жеткен. Одан кейінгі жылдарда да Ішкі Орда көлеміндегі мал саны төрт түлікті қосқанда 2,5 миллион басқа көбейген.
Исатай ауданына қарайтын Айбас, Бабан, Орпа, Бегайдар ауылдық кеңестері орындары да құлазып жатыр. Айбаста Қазан төңкерісіне дейін Мұхамбетжан деген дәулетті адам тұрған екен. Сол кісі бір жолы Хан базары сапарына 60 өгізді айдатып, 8 түйеге жүн мен тері артқызып, жеткізгенін бала кезінде көзімен көрген қариялардың әңгімесін тыңдадық.
Айта берсек, мұндай мысалдар сарқылмайды. Олардың барлығы кең Нарынның екі ғасыр бойына жарты миллион халықтың берекелі де базарлы қонысы болғанын айқындай түседі. Нарында жер асты су қоры өте мол. Мұнда жер бетіндегі ашық су көзі жоқ, құдықтары жарты метр тереңдіктен сарқылмас мол су береді. Баршақұм, Жаманқұм аталатын телімдерде биіктігі үш метрге жетіп қалатын солқылдаған сырықтай көк талдар иін тіреседі.
Елбасының Жер кодексіне қатысты сөзінен кейін «осынау Ұлы даланың байырғы байлығы мен базарына қайта қол жетер күн келер-ау» деген үміт шуағы сезіле бастады. Менің ойымша,  ауыл шаруашылығы корпорацияларын құрып, бос жатқан жайылымдарды оларға ұзақ мерзімге жалға берген дұрыс. Сонда мал да, жан да көбейеді. Өңір тұрғындары Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың ел дамуының негізгі бағыттарына, жер реформасына арналған шешімдері мен ұсыныстарын зор ықыласпен қарсы алды.
Әрине, 40 мың шаршы шақырымға шалғайын жимай жатқан Нарынды қапелімде толық игеру мүмкін де болмас. Дегенмен, Нарында толық игерудің бағдарламасы мен жобасы жасалып, өзекті мәселелердің өміршең шешімдері жүзеге асырылса, қалғанын халықтың өзі  дамытады ғой деген ой бар. Қалай болғанда да, бос жатқан жерлер игерілуі керек. Ол үшін қандай шаралар алу қажеттігі халықпен ақылдасып отырып шешілсе, нәтижесін берері сөзсіз.
Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері,
Құрманғазы және Исатай аудандарының Құрметті азаматы.
Білім берудің әлеуметтік мәселелері талқыланды
Атырау облысы Сарытоғай ауылында ерлі-зайыпты саумалды табыс көзіне айналдырып отыр
Атырауда жыл басынан бері пәтерді заңсыз жалға берген 44 азамат анықталды
Атырауда жаңа заманауи мал сою және сату кешені ашылды
№ 3 халыққа қызмет көрсету орталығы ғимаратында жөндеу жұмыстары басталды
Атырауда жүгіруден «Atyrau Marathon 2022»  марафоны өтті
Қарттарым – асыл қазынам
Жолдағы қауіпсіздік бәрінен маңызды
«AMANAT» партиясының кезектен тыс ХХІV съезіне Атырау облысынан делегаттар сайланды
Атырауда Мұхтар Шахановқа ерекше құрмет көрсетілді
Көне тарих көмбесіндегі кездесу
Бозбала бойындағы намысты қалай оятамыз?
Мектептің мерейі, оқушының болашағы – ҰСТАЗДЫҢ ҚОЛЫНДА
Ақ тілек, пәк сезіммен…
Ұстаздардың әлеуметтік жағдайы талқыланды
Тұғырнамада қандай тақырыптар қамтылған?
АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМА: ІЗДЕНІСТЕН НӘТИЖЕГЕ ДЕЙІН
Бас прокуратурада бизнес мәселелері талқыланды
Атырау университетінде жаңа аудитория ашылды
«Отбасы – береке мен бірліктің бастауы»
«Түркістан жыланы»: ОЛ ТУРАЛЫ НЕ БІЛЕМІЗ?
Қаламының желдірме желі бар
Құрманғазыда егіздер шеруі өтті
«MEKTEP-ONLINE» – оқушыға мол мүмкіндік
Атырауда агрокешен маманға зəру
«28 ілмек» еріктілері шала туған балаларға бұйымдар тоқыды
Қызылқоғалық шаруагер асыл тұқымды мал басын өсіріп отыр
ТАРИФ: Тұрғындарды тығырыққа тіремеуі тиіс
Камералдық бақылау нені көрсетеді?
Атырау облысы Сарытоғай ауылында ерлі-зайыпты саумалды табыс көзіне айналдырып отыр
Сарытоғайлық Талап Қажимов пен Зәмзәгүл Жаңабаева 5
Көне тарих көмбесіндегі кездесу
ЕУРОПА МЕН АЗИЯНЫ, ШЫҒЫС ПЕН БАТЫСТЫ ҰШТАСТЫРҒАН ҰЛЫ
Бозбала бойындағы намысты қалай оятамыз?
Облыста соңғы бес жылда әскерге шақыру жүктемесі орындалмай отыр.
Ақ тілек, пәк сезіммен…
Қадірлі де құрметті кіндік атам Аболов Қайрат Амангелдіұлы
БИЫЛҒЫ ОҚУ ЖЫЛЫ ҚАРСАҢЫНДА ЕНГІЗІЛГЕН ЖАҢАЛЫҚТЫҢ БІРІ
Атырау университетінде жаңа аудитория ашылды
Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университетінде
«Отбасы – береке мен бірліктің бастауы»
Тәрбиенің қайнар көзі отбасынан басталады десек, әрбір
Құрманғазыда егіздер шеруі өтті
Бұл туралы С.Көшекбаев аудандық мәдениет үйінің директоры
Газет Қазақстан Республикасы ақпарат және коммуникациялар министрлігі ақпарат комитеті мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттігін және желілік басылымды есепке қою, қайта есепке қою туралы 2018 жылғы 16 мамыр күнi тiркелiп, тiркеу туралы №17097-Г куәлiгi берiлген.
Авторлар жарияланымындағы  пiкiрлер  редакцияның түпкiлiктi көзқарасы
болып танылмайды. Қолжазбалар өңделедi және  авторға қайтарылмайды.