kk ru kk kk kk kk uk kk en en ru ru ru en ru ru ru hbs_lat en ru ru ru en en ru ru ru ru kk kk kk kk uk kk en fr ru de es en en de es en en ru kk kk kk kk uk kk hbs_lat ru kk kk kk kk uk kk kk kk en fr en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk uk hbs_lat kk kk ky ru kk kk ru ru en en en en en en kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru hbs_lat hbs_lat kk kk hbs_lat kk es en es de es kk kk kk kk kk uk kk uk kk kk kk kk kk
Балаңызды YouTube қалай тәрбиелеп жатыр? - ҚазБілім
Добро пожаловать! Войдите в свою учётную запись
Forgot your password? Get help
Пароль будет выслан Вам по электронной почте.
Дегенмен бала тілін, бала дүниетанымын кеңейтуде қор­да­ланған мәселелер де жетерлік. Президент осы мәселеге ерекше тоқтала ке­ліп: «Балалар – мем­лекетіміздің жарқын болашағының кепілі. Сон­­дықтан да алдағы жылды Балалар жылы деп жариялау керек деп есеп­теймін. Әңгіме жа­лаң ұран мен мерекелік шаралар туралы емес. Бірінші ке­зек­те билік тарапынан бала­лар­ды қорғау үшін денсаулық сақтау, бі­лім беру, әлеуметтік қолдау бағытында нақты шара­лар қолға алынуы ке­рек. Өскелең ұрпақтың үйле­сімді дамуы мен бақытты балалық шағы – біз­дің жалпыұлттық міндетіміз», – деді. Болашақ бүгіннен басталады. Сон­дықтан бүгінгі бүлдіршін болашақта мем­лекетшіл, ұлтжанды, рухты тұлғаға ай­налу үшін «Балалар жылын» тиімді пай­да­лануы­мыз керек.
Шыны керек, сол түйткілді мәселе­лер­­­­дің ішінде баланың қазақ тілін игеру үдерісінің баяулығы жатыр. Қазір өкі­нішке қарай, бүлдіршіндеріміздің қазақ ті­лін­де сөйлеуі сиреп барады. 1-3 жастағы ба­ла­­қайлардың өзі өзге тілде сөйлеуге әуес­тен­ген. Ал психо­логия ғылымы бойынша бағам­да­сақ, бала 1-3 жас аралығында негізгі білімді иге­ріп, дүние­танымы қалыптасады. Бұл өзек­ті мәселе­лердің дені YouTube каналын­да­ғы қазақтілді мульт­фильмдерге, музыкалық бағ­дарлама­лар­ға байланысты. Қазақтілді кон­тент неғұр­лым көп әрі сапалы, қызықты бол­са, бала соғұр­лым ана тілге назар аударып, жан дүние­сінде қан­дай да бір қызығушылығы оянады.
Қазақстандық балаларға арналған «Ба­ла­пан» телеарнасы осы проблема­лар­ды шешуге тырысып жатқанын білеміз. Он­да­ғы бағдарламалар YouTube желісінде жа­рия­ланып, кішкентай көрермендердің кө­зайы­мына айнала білді. Онда: «1001 кеңес», «Бұ­зығым», «Випсер», «Глобус», «Балақайлар», «Ер­келер», «Сұлтан Бейбарыс», «Маймылдар ме­кені» секілді мультхикаялар және «Сау бо­лайық», «Супер әке» секілді гуманистік идея­лар­ға жетелейтін контенттер бар. Бұл туын­ды­лар шамамен 10-15 мың қаралым жинаған. Ал былтырғы санақ бойынша жалпы халық­тың 33,37 пайызы – 17 жасқа дейінгі балалар екенін ескерсек, онда бұл контенттердің қара­лым саны бірнеше есе көп болу керек еке­нін байқатады. Салыстырмалы түрде ал­сақ, «Маша мен аю» мультфильмінің әр серия­сы орташа есеппен алғанда, 20-25 миллион қара­лым жинаған.
Әрине, бұл мәселеде орыс тілінің ау­қым­­дылығы, әлем бойынша жоғары сұранысқа ие екені түсінікті. Дегенмен біздің қа­зақтілді өнімдеріміз бәсекеге төтеп бере ал­май жатқаны ақиқат. Бұл жерде тілдік фак­торлар ғана емес, өнімнің қызықтығы, ди­на­микасы әсерін тигізеді. 2 жастағы бүл­діршін тіл­ді түсінбеуі мүмкін, бірақ сенсорлық қа­біле­ті арқылы мультфильмге назар аударып, ұзақ уақыт тапжылмай көруі ғажап емес.
Ұзақ жылдар бойы елордамыздағы №38 мектеп-лицейде бастауыш сы­нып­тарда сабақ беріп келе жатқан тәжірибелі пе­да­гог Ләззат Жақыпқызы аталған мәселе бойын­ша былайша ой толғайды: «Иә, бала тәр­биелеп отырған ата-ана, әрі ұстаз ретінде ба­ла­ларымыздың болашағына алаңдайты­ны­мыз сөзсіз. Қазір балалар көбінесе YouTube ка­налы арқылы қарайтын мультфильм, бей­не­баяндарына, шынымды айтсам, көңілім тол­майды. Көбінесе басқа халықтың ерте­гілеріне аударма түрінде жасалғандар кез­деседі. Кіші жастағы бүлдіршіндер «Маша мен аюды» көргенді ұнатады. Дәл осындай қызық­ты, тартымды мультфильмдерді өзімізде де шығарса тамаша болар еді. Сонымен қатар мұндай мультфильмдер балаларымыздың тілі­нің таза шығуына әсер ететіндей ұлттық тәр­биеге бағытталған болса дейміз. Бұрын қы­зыммен бірге «Мақтаншақ Бибігүл», «Қош­қар мен теке», «Алдар көсе» ертегілерін қы­зыға қарайтынбыз. Қазір ол жасөспірім шақ­та. Оған жапондықтардың «аниме» мульт­­­­фильмдері ұнайды. Басқа халықтың ерте­гісін өзге тілде немесе аударма тілде қара­ғанша, өзіміздің халық ертегілерін за­манға сай әрлендіре жан бітіріп, қызықты етіп, өз тілімізде қарағанға не жетсін!».
Бүгінгі қазақ балаларын ерекше қы­зық­тыр­ған Л.Жақыпқызы айт­қандай, «Қош­қар мен теке» мультфильмі қазақтілді кон­тенттерге серпіліс әкелгендей болды. Бұл туын­дыны көре отырып, бала ұлттық дү­ние­танымды, ұлттық құндылықтарға негізделген әзіл-қал­жыңды сезіне білді. Сол арқылы қа­зақ салтының, қазақ болмысының жарқын бей­­­­несін түсінеді десек, қателеспейміз.
YouTube желісінде белсенділік танытқан ка­налдардың қатарында «Торғай-тв» арнасы бар. Ондағы «Мысық әні», «Ең жылдам кім?», «Қар­лығаш әні», «Бақа, бақа, балпақ», «Алма кет­ті домалап», «Аңдардың дауысы» секілді ани­мациялық шығармалар 7-10 миллион қа­ралым жинағанын айта кетуіміз керек. Сөз­­дердің тазалығы, оқиғаның жылдам ауысуы, қызылды-жасыл түстердің көптігі осы туындылардың жоғары деңгейде қажет болуы­­­на септігін тигізді. Егер де «Торғай-тв» арнасына мемлекет тарапынан қаржылай көмек көптеп берілсе, бәлкім бұдан да сапалы туындылар шығып қалуы мүмкін. Salem tai-tai, «Қошақан» арналары да сапалы әндер мен контенттер жасауда.
Әжелер айтатын бесік жыры бүгінде архаизмге айналды. Сәбиді бесікке бөлеп, әуезді, әдемі даусымен бесік жырын айтатын ақ жаулықты апаларымызды сирек көреміз. Қазақтықты сақтаған шалғай ауыл­дарда болмаса, бүгінгі заманда бесік жыры әнін айту мәселесі дұрыс жолға қойылмаған. Яғни, әдістемесі жоқ. Жаңа түскен келіндерге арнайы сабақ өткізіліп тұрса да, артық етпейді. Себебі ананың шынайы, мейірім тұн­ған даусы сәбидің жан-жүрегін жібітіп, өзін әлдилеген анаға жақын бола түсетіні шын­дық. Қазіргі қатігез аналардың кесірі­нен тасжүрек, таскерең ұрпақтың өсіп келе жатқаны сондықтан. Шынтуайтына келгенде, ана мен баланың рухани байланысы әлди жырын айтудан бастау алады.
YouTube-та Жазира Байырбекова, Мей­рам­бек Бесбаев, Қарақат Әбілдина, Мөлдір Әуел­бекова, Нұрлан Әлімжанов қа­тарлы таны­мал әншілердің «Бесік жыр­лары» самсап тұр. Әлбетте, бұл әндер – көпшіліктің көңі­лінен шыққан, ұлттық дәстүрге негіздел­ген әсерлі әуездер. Мұндағы домбыра үні – ұлт­тық кодымызды оятып, бойымыздағы ұлт­­тық қасиеттердің дамуына ықпал етері сөзсіз.
Бала танымына лайықталған қазақтілді контенттерді талқылау мәселесі – мемлекеттік деңгейде көтерілуі тиіс. Яғни, отан­­­дастарымыздың мемлекеттік тілді игеруі, оны өмірде қолдануының жаңа тетік­тері қарастырылу керек. Сенат Төрағасы Мәу­лен Әшімбаев өз мәлімдемесінің бірінде: «30 жылдың ішінде елдің демографиялық бейіні, халықтың этникалық құрамы өзгеріп, жаңа тілдік орта қалыптасты. Қазақ тілін білетін халықтың үлесі 86 пайызға жетті. Бұл ретте қазақстандықтардың 92 пайызы орыс тілін біледі. Біз – жас ұлтпыз. Қазақстандық­тардың орташа жасы шамамен 32-ні құрайды. Сонымен қатар өмір сүру ұзақтығы да ұзарып келеді» деген болатын. Осыған сәйкес, тіл мерейін өсіру және оны жан-жақты қолдау шаралары тәуелсіздік ұстанымдарымен тығыз байланысты болғаны жөн.
Түйіндей келе, YouTube желісі – бала­лар­дың ең көп қарайтын әлеуметтік платформаларының бірі. Ендігі уақытта те­ле­дидардағы арналар емес, YouTube-тағы бағ­дарламалар өзекті болады. Тіпті, қазірдің өзін­де теледидар каналдарын қарайтын жас­тар немесе балалар тым сирек. Сол себепті бұл ақпараттық алаңды ана тілінде қолдану шараларын қайта қарастырғанымыз дұрыс.
Алдыңғы мақалаАлғаш рет колледждер мен университеттер студенттері арасында IT байқау өткізіледі
Келесі мақала«Бұл ең сұмдық нәрсе, трагедия»: Саясат Нұрбек қазақстандағы білім саласы туралы айтты
Ақмарал 2022-03-25 At 14:52 GMT+0600
Менің немерелерім бастапқыда тек қазақша сөйлеп жүрді. Уақыт өте ютуб канал әсерінен орысшаға көшіп кетті. Қазақ тіліндегі өнімдер өскен сайын оларға қызықсыз болып кетті. Өйткені уақыт орында тұрмайды, өсе келе оларға басқа деңгейдегі мультиктер керек болды. Ал қазақшаға аударылған өнімдер аз көлемде болды. Және біздің қазақ мультфильмдері қимылы аз, жас ерекшеліктеріне сәйкес емес деп айтуға болады. Қазір екі жастағы немерем «Настя и папаны» ұнатады. Ол да орысша. Біз үйде қазақша сөйлесек те, немерелеріміз ютуб арқылы орыс болып бара жатыр. Қазір үйде отыратын әжелер мен аталар да жоқ, бәріміз жұмыстамыз. Сондықтан осы мәселені қолға алмаса, ұрпақтарымыз қазақ тілін ұмытатын секілді.
Пікір қалдырыңыз Отменить ответ
Please enter your comment!
Please enter your name here
You have entered an incorrect email address!
Please enter your email address here
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
Мектепте оқушылардың ұялы телефон қолдануына тыйым салуға бола ма – министр жауабы
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-24 0
Мектепте оқушылардың ұялы телефонды қолдану немесе оған тыйым салу шешімін білім ордасының қамқоршылық кеңесі шешеді. Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингіде оқушылардың сабақ кезінде гаджеттерді ұстауына...
10-11 сынып оқушылары үшін ағылшын тілі пәнінің сағаты көбейеді
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-24 0
10-11 сынып оқушылары үшін ағылшын тілі пәнінің сағатын көбейту жоспарланып отыр. Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингіде Оқу-ағарту министрі Асхат Аймағамбетов осылай мәлімдеді. «Математика, физика, химия,...
Министрлік «Өзін-өзі тану» пәнін ресми түрде алып тастауды ұсынды
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-23 2
Оқу-ағарту министрлігі «Өзін-өзі тану адамгершілік-рухани білім беру бағдарламасының күшін жою туралы» бұйрықты ашық талқыға шығарды. «Өзін-өзі тану адамгершілік-рухани білім беру бағдарламасын бекіту туралы туралы» ҚР...
Шымкентте АИТВ жұқтырған балалардың жоғары білім алуына көмектесеміз – Ғылым министрі
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-23 0
ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек 2006 жылы Шымкентте абайсызда Адамның иммун тапшылығы вирусын (АИТВ) жұқтырған балаларды кездесуге шақырды. «2006 жылы Шымкентте 80-ге...
«Үздік педагог» байқауына өтінім қабылдау 25 қыркүйекке дейін ұзарды
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-22 1
«Үздік педагог-2022» байқауының бірінші кезеңіне қатысу үшін құжаттарды қабылдау тағы 3 күнге ұзартылды. Яғни қазақстандық мұғалімдер 2022 жылғы 25 қыркүйекке дейін құжат тапсыра алады....
Жоба жетекшісі: Аятжан Ахметжанұлы
Бас редактор: Сәрсен Бақытбек
©Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.
Қазақстан Республикасының Ақпарат және коммуникациялар министрлігінде тіркеліп,
САЙТТЫ ӘЗІРЛЕГЕН "Жоба" Group