kk kk kk kk kk kk uk kk kk kk tt kk ky kk kk ru ru kk ru kk de kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk mk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk be kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk myv kk de oc myv kk de oc myv kk de ca kk ru ru kk de ca kk de fr kk de de kk de en kk de oc kk de fr kk de de kk de fr kk de fr kk de de tg de en kk de it kk de oc kk de nl kk de ca kk de fr kk de pl kk de ro kk de nb kk de de kk de ca kk de sv kk de fr kk de ca kk de fr kk kk kk
Айжарықтың ақ өлеңдері туралы аз сөз | Әдебиет порталы
Әдеби үдеріс Авторлар Кітаптар Аудиокітаптар Жанрлар Кейіпкерлер Блогтар Арнайы жобалар Мультимедиа
Әдебиеттi ешкiм мақтаныш үшiн жазбайды, ол мiнезден туады, ұлтының қажетiн өтейдi сөйтiп...
Поэзия көбіне эмоция мен сезім арқылы қабылданатын құбылыс. Идея қара өлеңге мағына қақпасы арқылы енеді де, үндестік, ырғақ, ұйқас сынды үш қабырғаға қамалады. Әлбетте кез-келген конструктивтің өлшемі, заңдылығы бар және ол сонысымен құнды. Десек те, жуырда бір кітапхананың бергі сөрелерінің бірінен бір ақын ағамыздың ертеректе жазған өлеңін көзім шалып қалды.
Ақ өлеңнің әсері оқырманның қабылдау ерекшелігіне, әсіресе көзбен көріп оқуына тәуелді. Оның құрамындағы метафоралық бірліктердің семантикалық мәні бір-бірінен алшақ бола тұра өзара байланысып, көркемдік сипат береді. Әлбетте сөз ұйқастырғаннан ой үйлестірудің миға салатын салмағы да, уақытқа қояр талабы да өзгеше. Ақын эмоцияны өз атымен атамай, оны табиғат құбылыстары мен небір детальдар арқылы жеткізуді ұтымды пайдалана білген.
Қала пейзажын бейнелеудің тағы бір функциясы - сүйсінуді сипаттау:
Терезең төртінші қабатта –
гүл ғана қарайды сығалап.
Әлі де суық күн,
Жұқалаң күртешең, ойнақы жүрісің.
Мұң менен суықтың аттарын ұмытып,
шығасың үйіңнен күлкіңді ерте
Өлеңдегі ырғақ пен ұйқас шығарманың композициялық бүтіндігін сақтап тұр.
Кейбір өлеңдердің тұтастығы ой мен идеяның интеграциясы логикалық, мағыналық, ассоциативті байланыстар мен қайталаулар арқылы сақталған.
Ай мен жер айналып баяу,
Ал менің сен жайлы ойларым
Барып, кері қайтқанша жаяу...
ай мен жер айналып ақырын,
Ал менің сен жайлы ойларым
Ай мен жер айналып үздіксіз...
Ал менің сен жайлы ойларым
Мүмкін саған мүлде қызықсыз...» [10];
Ішкі эмоцияны жеткізуегі детальдар мен теңеулер :«Жүрегімнің алқабына жаңадан гүл еккенімді жасырдым...» [42 ]; «Тасқа айналған мүсініңді құшамын...» [48];
тосыннан келіп қалған тарғыл мысықтай,
жылы күлкіңе оратылса деймін.
Кештерде не ерте таңдарда
парақ бетіне еккен сөздерім
сенің жүрегіңе бүршік жарса екен деймін...» [71]; «Ала таңды күтуден басқа, өзімді еш алдай алмадым» [83].
Дәстүрлі махаббат лирикасын жеткізудің жаңашалау әдісі оқырманды идеядан алшақтатпай, керісінше өлеңді жан-жақты ашуға, ойды өзгеше меңзеуге септігін тигізен.
«Қол сағатымды саттым да,
сен ұнататын гүлдерді алдым, »
(Ниет пен әлеуметтік жағдай)
«Ал сен тіпті жымимадың да»
(саған Һәм өмірімді де)
сенің күлкіңе айырбастап берер деп едім...»
(бақытың үшін арнар едім)
сенің көздеріңе тапсыра алмай солды»
(Көзіңнен бір жылу керсем деген сезімімнің үміті сөнді)
(Алтын күз. Айналасын бақылап, кеіпкер жаяу жүріп келеді )
«Менің бағытсыз ауыр қадамдарым
Жанымның тәнімді паналау құқығын
(Жабырқау, терең ой үстінде мәнсіздікті сезіну, өмірден баз кешу )
Автормен тікелей таныс болмасам да, шығамалары тұлғалық портретін жасай алған деп санаймын. Кейбір өлеңдер қара өлеңге де сыйып кететіндей әсер қалдырды. Дегенмен, «кекеш жарық», «естеліктердің ығы» сынды сәтті тіркестер баршылық.
Үш қабырға, бір қақпалы қара өлең – биік, ал «шарбақтың» сыртындағы ақ өлеңдердің ойы алыс, әрі көпқырлы болуға міндетті деп тұжырымдаймын.
Материалды көшіріп жариялау үшін редакцияның немесе автордың жазбаша, ауызша рұқсаты қажет және Adebiportal.kz порталына гиперсілтеме берілуі тиіс. Авторлық құқық сақталмаған жағдайда ҚР Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңымен қорғалады. adebiportal@gmail.com 8(7172) 57 60 14 (ішкі - 1060)
Мақала авторының көзқарасы редакцияның көзқарасын білдірмейді.
Мопассан мен Әлібекті не байланыстырады? Немесе «Қағаз кемеден» түйген ой
Жас жігітке өмір туралы ашық хат
Күліп отырып, күрсінесіз бе...
Ұлттық рух алыптары: Ахмет Байтұрсынұлы және Ғұмар Қараш үндестігі
«KitapTime - 2022» жалпы республикалық кітап фестивалі өтеді
Қаллеки театрында жаңа қойылым!
Қирабаев тұрған үйге ескерткіш тақта қойылды
Бахман Гобади. Күрд киносын жетім балаға ұқсатамын
«KitapTime – 2022» жалпы республикалық кітап фестивалі өтті
«Алтын сақа» байқауы мәресіне жетті
Елордада өткен «Күй жәрмеңкесінде» Жамбыл жырлары оқылды
Ахмет Байтұрсынұлы: «Амалыңды түзет, түземесең, ешкімге кінә қойма»
Республикалық «Таласбек» сыйлығына шығарма қабылдау жалғасып жатыр
Әбіш Кекілбаев. Сардар немесе Ыдырыс Ноғайбаев туралы сөз
«Талтүс» романындағы Таласбек Әсемқұловтің қаламгерлік қолтаңбасы
Баланы туғаннан бастап әдебиетке қызықтыра білу керек
Бақытгүл Баймолдақызы. Жылап аққан жылдарды көзімдегі...
Махат Садық, Ескерткіштер – ел тарихы
Шалқар Дәулеткелді. Қыркүйек айының сарғайған жапырақтары
Қазақ қоғамы: Ұлттық билеу жүйесі
Ақұштап Бақтыгереева. Мені әдебиетке ұлттың намысы жетелеп әкелді
Таласбек һәм жалғыздық феномені
Жоба туралы Порталды қолдану ережесі
Авторлар мен баспаларға ISBN алу