kk kk kk kk kk kk kk kk tt mk ru ru ru ru ru ru ru ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru ru ce kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk ru ru kk kk kk kk kk ru ru ru ky kk kk kk kk ru kk kk be uk kk kk ru uk kk kk uk kk uk uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk tt mk ru ru ru ru ru ru ru ru kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru ru ce kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk kk ru ru kk kk kk kk kk ru ru ru ky kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk ba kk kk kk it de en fr kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk ru en kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk
Қазақ хандығының шаруашылығы, сауда айырбасы және қала-қоныстары • Martebe.kz білім сайты
Қош келдіңіз! Өз аккаунтыңызға кіруіңізді сұраймыз
Басты бет Әдістемелік көмек Қазақ хандығының шаруашылығы, сауда айырбасы және қала-қоныстары
Қазақ хандығының XVII ғ.соңы – XVIII ғ.басында саяси, әлеуметтік-экономикалық жағдайын зерттеу барысында, оның шауашылығын, сауда айырбасының дәрежесін және қала қоныстарының ахуалын қарастырмасақ жұмыс аяқталамаған сипат алады.
Қазақ халқы ертеден қой, жылқы, түйе өсірген. Ірі қара мал қазақ шаруашылығына негізгі орын алмаған. Өйткен, ол қыста қар астынан тебіндеп азық табуға бейімделмеген. Мал қысы-жазы далада жайылған. Мұндай шаруашылықтың түрі қазақ қауымына үнемі жыл мезгіліне қарай, табиғи белдеулерге байланысты көшіп отыруды қажет етті.
Қазақ шаруашылығында тағы бір маңызды орын алатын малдын бірі -түйе болды. «Екі өркешті түйе әр қазақта бар»[19, 235 б.] деп Паллас көрсетеді. Түйе үнемі көшіп-қонып жүретін қазақтардың тұрмысындағы көліктін негізі болады. Түйені құмды жерлерді қоныстанған қазақ рулары кеңінен қолданылды. Табиғаттың әркелкілігі бұл жерді мекендеген халықтардың шаруашылығына тікелей байланысты. Шөлді аймақтардың негізгі малының түрі болды екі өркешті түйелер жүк тасуға пайдаланылады, жүнінен киім тоқып, сүтінен шұбат жасайды. Қазақтар климат жағдайына байланысты бір өркешті түйені өсірмеген. Орта Азияда түйе сауда жолының басты белгісі болды.
Сауда айырбасының дамуы Тәуке хан тұсында XVII-XVIII ғасырларда тоқтамады. Оның басты себебі сыртқы саясатындағы бейбіт қарым-қатынас бағыттарын сақтауға болады. Қазақ жері ертеден сауданың басты жолына айналған. Сауда керуені басып өтетін ұлы жібек жолының торабына орналасқан,қазақ жері хандықтың экономикалық жағдайына тікелей өз әсерін тигізді.
Түркістан қаласының қазақ ордасының орталығы болғандығын XVIII ғасыр басындағы архив матералдарынан да кездестіруге болады: «Түркестан город стариное столицы подселением, против Ташкента».
Түркістан қаласының тарихы бүкіл қазақ халқының тарихымен, дамуымен, құлдырау кезеңдерімен ұштасып жатыр. Қазақ халқының рухани орталығы саналған Түркістан қаласының маңызы ерекше. Тәуке ханның тұсында барлық келіссөздер, халық мәселелерін шешу үшін Түркістанға жиналған болатын. Түркістан аймағы деген атпен деректерде кездесетін Сыр бойындағы қалалар  XVII ғасырдың аяғы – XVIII ғасырда өздерінің ықпалын жоғалтпады.
Түркістан қалалары Сырдария өзені шаруашылығындағы негізгі егіншілікпен айналысқан аудандарын сумен қамтамасыз етті. Қалалардың орналасуы жағынан Сыр өзенімен бойлады.
Түркістанға қалалары Сығанақ, Сауран, Ясы (Түркістан) Отырар, Сайрам, Аркук, Үзкент Қазақ хандығының саяси – экономикалық жандануында алатын орны айрықша. XV ғасырдың соңында Түркістан қалалары үшін басталған Шайбанилықтар мен Қазақ хандарының қырқысулары XVI ғасырда Түркістан өлкесі Қазақ хандығының құрамына енуімен аяқталған болатын.
Енді осы отырықшы мәдениеттің кіндігі атанған қалалардың соңғы орта ғасырлардағы жағдайы қандай дәрежеде болғандығына шолу жасап өткен жөн.
XVI – XVII ғасырлардағы Сыр өңіріндегі ең ірі қала, Қазақ хандығының бас қаласы ғана емес, жалпы көшпелі және отырықшы мәдениеттің тоғысқан жері болды. Түркістан дін орталығы, рухани мәдениеттің шоғырланған, сауда орталығы болған. Есім хан тұсында оның саяси орталығы болған бұл қала XVIII ғасыр жоңғар шапқыншылығына ұшыраған. Түркістан қаласы туралы деректер XVII ғасырдың соңында орыс елшілердің естелік жауаптарында айтылады.
Әмір Темірдің XIV – XV ғасырлар шебінде таңғажайып Қожа Ахмет Йассауи кесенесі – салдырғаны туралы мәліметтер көп. XII ғасырларда Түркістан Ясы болып аталды.
Осы тарау бойынша төмендегідей тұжырымдар жасауға болады. Тәуке хандықтың ішкі жағынан орталықтандыру бағытында ру арасында әлсіз, кіші руларды туысқандық жүйе бойынша біріктіріп, олардың арасындағы тартысты тоқтата білді. Сыртқы саясатында ұстамдылық танытқанымен Ресей сияқты ірі мемлекеттер Тәуке ханның іс – әрекеттерін дұрыс бағалай білмеді. Хандықтың шаруашылығының даму бағыты географиялық – фактормен тікелей ұштасып жатты. Енді келесі тарауда қазақ қоғамындағы әлеуметтік – экономикалық қатынастардың бағыттарын жан – жақты қарастырылады.
Солтүстік Қазақстан облысы, Есiл ауданы
«Тауағаш орта мектебі» КММ
Қазақ хандығының сауда айырбасы
Алдыңғы материалXVII ғасырдың соңы – XVIII ғасырдың басындағы Қазақ хандығының ішкі және сыртқы саяси жағдайы
Келесі материал«Батыр қоян», «Тауға саяхат» кітаптарының таныстырылымы өтеді
Білім ордасы және оқушылармен мұғалімдерге арналған ақпараттық сайт
ҰҚСАС ЖАЗБАЛАРАВТОРДЫҢ БАСҚА ДА ЖАЗБАЛАРЫ
Мектепке дейінгі ұйымдарда қолданылатын жаңа технологиялар
Жас ұрпақтың рухани сәулеткері (эссе)
ПІКІР ҚАЛДЫРУ Пікірді өзгерту
Сохранить моё имя, email и адрес сайта в этом браузере для последующих моих комментариев.
Республикалық онлайн олимпиадалар өтуде
Психологтың кеңесі: күйзеліс пен мазасыздықты жеңу жолдары 23.09.2022
Оралхан Бөкейдің «Атау-кере» шығармасы 23.09.2022
Әскери қызметін өтегендер грантқа ҰБТ-сыз түсе алады 20.09.2022
Wildberries деген не? 06.09.2022
Маркетплейс деген не және қай кәсіпке қолайлы? 06.09.2022
Жаңа оқу жылындағы онлайн олимпиадалар басталды 06.09.2022
Мектепке дейінгі ұйымдарда қолданылатын жаңа технологиялар 06.09.2022
«ЖАЙДАРЛЫ ЖАЗ» республикалық балалар байқауы 20.07.2022
Ақ теңіздей арда мекен 15.06.2022
Жас ұрпақтың рухани сәулеткері (эссе) 28.02.2022
ENTBattle ҰБТ-ға дайындық қосымшасы
© copyright 2017. Барлық құқықтар қоғалған
Меншік иесі "Skills Academy" ЖШС