kk ru kk kk kk kk uk kk en en ru ru ru en ru ru ru hbs_lat en ru ru ru en en ru ru ru ru kk kk kk kk uk kk en fr ru de es en en de es en en ru kk kk kk kk uk kk hbs_lat ru kk kk kk kk uk kk kk kk en en en kk kk kk kk kk kk ru hbs_lat az ru kk kk kk ky ru en en en en en en kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru hbs_lat hbs_lat kk kk hbs_lat kk es en es de es kk kk kk kk kk uk kk uk kk kk kk kk kk
Зейнеп АХМЕТОВА. Дардай азаматтардың сағыз шайнағанын көрмек түгілі, естімеген едік. - ҚазБілім
Добро пожаловать! Войдите в свою учётную запись
Forgot your password? Get help
Пароль будет выслан Вам по электронной почте.
Зейнеп АХМЕТОВА. Дардай азаматтардың сағыз шайнағанын көрмек түгілі, естімеген едік.
Өзгелерді қайдам, қарсы алдымда сағыз шайнап тұрған адаммен әңгімем жараспайды. Әр адамның мінез-құлық, әдеті әр түрлі, мүмкін біреулер “сағыз шайнағанда тұрған не бар” дер. Неге екенін, аузы шайнаңдап, жағы бұлтылдап тұрып, амандасқанда, сөз сөйлегенде, аузында сағызы бар адам қарапайым адамдық әдепті аттап, сізді өзінің деңгейіне тең көрмей тұрғандай сезіледі.
Бір жолы қаладағы аудан әкімшілігіне жауапты қызметте істейтін бастыққа бір шаруамен бардым. Шынымды айтсам, мен үшін бастықтардың есігін қағудан өткен қиын іс жоқ. Амал қанша, адам күні адаммен болған соң әрі шаруа сол адамға тіреліп тұрса, бармай қайтесің?! Обалы не керек, “келіңіз, апай” деп-ақ қарсы алды. Алайда мен келгенде аузында сағызы бар еді, сол сағызымен сәлемдесті, сағызын алмастан мені тыңдады. Менің айтқанымды пұшпағына қыстырмай, жүрдім-бардым қабылдай салғандай әсер етті. Қайта-қайта оның сағыз шайнаған аузына назарым түсе бергеннен ойым бөлініп, сөзім шашыраңқы шығып, қобырап кетті. “Аузындағысын алып тастар ма екен” деп бір-екі рет сөзімді кідіртіп, жүзіне тік қарадым да. Ол ерен етпеді, менікі бос дәмелену, бекершілік болды. Содан келген шаруамды ағына жеткізбей, орнымнан тұрдым да:
— Айналайын, уақытыңды алғаныма кешір! Сағызыңды шайнап болғанда келермін. Сау бол! – деп шықтым дакеттім. Қайтып оның алдына барғаным жоқ.
Бұл әректімді “жөн” деп те, “жөнсіз” деп те кесіп-пішіп, үкім айта алмаймын. “Тура сөздің тоқпағы көп”, мүмкін менің сөзім ауыр тиіп, ренжіді ме, жоқ әлде “әбес болды-ау…” деп ұяла ма білмеймін, содан бері мені көрсе, бөркі теріс айналып, көзіме түспеуге тырысады.
…”Неге сүйкенсең, сол жұғады”, біздің жұқтырып жатқан “бояуларымыз” көп. Бара-бара қандай түс, қандай реңде болғанымызды ұмытып қалмасақ жарар еді. Жаратылысымыз кең пішілген ақ көңіл халықпыз. Ақсың ба, қарасың ба, сарысың ба – алаламай, жатсынбай бауырымызға тарта береміз. Татулық дейміз, достық-ынтымақ дейміз – осының бәрі біржақты, тек бізге керек сияқты. “Ер туған жеріне, ит тойған жеріне” дегендей, көбі бізге қарын тойдыру үшін, тою үшін келеді. Келгенде өзінің әдет-дағдысын, іс-әрекетін қоса алып жетеді. Олар ілестіре әкелгеннің бәрін жеті атамыздан қалған мұрадай, сабақты ине-жібіне дейін тұрмысымызға сіңіреміз. Өйтпегенде ше! Ол – дамыған өркениетті елдерден келген жаңа заман жаңалықтары. О-о, оларда керемет өнегелер бар! Таңертеңгілікте орнынан тұрмай-ақ, жуынбай-ақ жатқан жерінде “кофе в постель” деп азанғы асты ішеді. Түнімен қолы қай жерлерін ұстағанын ұйықтап жатқан адам қайдан білсін?! Даладан келе сап аяқкиіммен төсекке серейіп жата кетеді. Көңіл көтергілері келсе, бірінің бетіне бірі торт жапсырып, дастархандағы дәмдерді лақтырысады. Көшеде кетіп бара жатып, бөтелкенің аузынан шөлін қандыра береді. Жолдың ортасында тұрып, сүйісу де түк емес. “Шорты” деген шолтиған шолақ ыштанды бұрын кішкене балалар ғана киюші еді, сөйтсек ол да мәдениет екен ғой, кім білген, көрсеткендеріне рахмет! Қазір кемпір-шал да, ата сақалы аузына түскен азамат та, сабаудай-сабаудай жігіттер де, қыз келін де шорты киіп, шікірейетін болды. Айта берсе, мұндай кәкір-шүкір толассыз жосылып келіп жатыр, қайсыбірін тізе берейін. Дегенмен соның бірі – жаппай сағыз шайнау. Енді бұл шіркіннің жүрмейтін жері жоқ. Көпшілік орындарда, көшеде, жұмыста, үлкен-кіші жағы талмай шайнаңдап бара жатқаны. Сағыз шайнап тұрып сәлемдесіп, сөйлесе береді. Басқамызды былай қойғанда, сіз бен біздің тағдырымызға, өмір-тіршілігімізге тікелей қатысты келеді де маңызды мәселелерді талқылайтын салиқалы отырыстарда халық қалаулыларының талайы аузынан сағызын тастамайды. Бала-шаға, қыз-қырқын емес, білікті азаматтардың өзін көріп, отырған жұрттан сынық сүйем именбейтініне қайран қаласың.
“Кісінің тауығы қаздай көрінеді” деп бөгдеге оңай қызығатын құмаркөздігімізден іліп алған өнеріміз. Біреуге жарасқан, біреуге қонбай қолпиып, көзге сүйелдей қадалса да, бас тартпаймыз. Бұған қарап “қазақтар сағызды білмеген екен, бардың бәрі басқада екен” деген ой тумаса керек. Сағыз да қазаққа жат емес. Қарағай сағыз, құмсағыз, жерсағыз сияқты өсімдіктерден алынатын, жасанды қоспа, бояуы жоқ таза сағыздар қазақта да болған. Көп жағдайда бала-шағалар шайнайтын. Қыз-келіншектер өздері оңашада кесте тігіп, шашақ түйгенде сағызды ермек ететін. Сонымен бірге тамақтың соңынан тоқтық басу үшін, тіс тазарту үшін пайдаланған және аяғы ауыр әйелдерге “іштегі бала шымыр, ширақ болсын” деп құмсағыз шайнатушы еді. Алайда бөтен кісінің көзінше, әсіресе үлкендердің алдында ауызды мылжыңдатып, сағыз шайнау – ұят, оғаш әрекет саналатын. Ауыздағы сағызбен сәлем беру немесе сәлем алу, сөз сөйлеу, бала екеш балаға да әдепсіздік болып танылатын. Ал дардай азаматтардың сағыз шайнағанын көрмек түгілі, естімеген едік.
Алдыңғы мақалаШыныбекұлы Өмір. Бағдарлама өзгерді, бағыт өзгерді. Ал, ұстаз, енді сен де өзгер…
Келесі мақалаБиыл астаналық 13 мыңға жуық бүлдіршін бірінші сыныпқа барады
Пікір қалдырыңыз Отменить ответ
Please enter your comment!
Please enter your name here
You have entered an incorrect email address!
Please enter your email address here
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
Мектепте оқушылардың ұялы телефон қолдануына тыйым салуға бола ма – министр жауабы
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-24 0
Мектепте оқушылардың ұялы телефонды қолдану немесе оған тыйым салу шешімін білім ордасының қамқоршылық кеңесі шешеді. Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингіде оқушылардың сабақ кезінде гаджеттерді ұстауына...
10-11 сынып оқушылары үшін ағылшын тілі пәнінің сағаты көбейеді
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-24 0
10-11 сынып оқушылары үшін ағылшын тілі пәнінің сағатын көбейту жоспарланып отыр. Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингіде Оқу-ағарту министрі Асхат Аймағамбетов осылай мәлімдеді. «Математика, физика, химия,...
Министрлік «Өзін-өзі тану» пәнін ресми түрде алып тастауды ұсынды
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-23 2
Оқу-ағарту министрлігі «Өзін-өзі тану адамгершілік-рухани білім беру бағдарламасының күшін жою туралы» бұйрықты ашық талқыға шығарды. «Өзін-өзі тану адамгершілік-рухани білім беру бағдарламасын бекіту туралы туралы» ҚР...
Шымкентте АИТВ жұқтырған балалардың жоғары білім алуына көмектесеміз – Ғылым министрі
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-23 0
ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек 2006 жылы Шымкентте абайсызда Адамның иммун тапшылығы вирусын (АИТВ) жұқтырған балаларды кездесуге шақырды. «2006 жылы Шымкентте 80-ге...
«Үздік педагог» байқауына өтінім қабылдау 25 қыркүйекке дейін ұзарды
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-22 1
«Үздік педагог-2022» байқауының бірінші кезеңіне қатысу үшін құжаттарды қабылдау тағы 3 күнге ұзартылды. Яғни қазақстандық мұғалімдер 2022 жылғы 25 қыркүйекке дейін құжат тапсыра алады....
Жоба жетекшісі: Аятжан Ахметжанұлы
Бас редактор: Сәрсен Бақытбек
©Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.
Қазақстан Республикасының Ақпарат және коммуникациялар министрлігінде тіркеліп,
САЙТТЫ ӘЗІРЛЕГЕН "Жоба" Group