kk de uk kk kk kk kk be av xal kk av ru en ba kk ky kk kk mk av kk kk kk ru ru kk kk ru ar kk kk ru uk kk kk kk kk be av xal kk av ru en ba kk ky kk kk mk av kk kk kk de oc kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en en en en en kk kk de kk de kk de uk kk de kk de kk de kk de kk de kk de kk de kk de kk de kk de ky kk ru kk de kk de kk de kk de uk kk kk kk ru ru kk ru kk kk ru ar en
Биқұмар Камалашұлы аттың сыны жайлы – Арғымақ Ұлттық танымдық порталы
© 2014-2022. Арғымақ Ұлттық танымдық порталы. Барлық құқықтар қорғалған
Home›Аттың сыны›Биқұмар Камалашұлы аттың сыны жайлы
Жүйрік аттар жаратылыс бітіміне байланысты әртүрлі шабады. Мысалы, кейбір аттар бәйге шығар, шықпадан тура барлық жүйріктен оза шығады да, сол бойында алдына ат салмай көмбеге бір-ақ жетеді. Мұндай жүйріктерді қазақтар “шыға салма жүйріктер” деп атайды.
Келесі бір жүйріктер әу баста, бәйге шығардан озып кетіп, жол ортаға келгенде, яғни, жол ортасына таяп келе, қарлығып, шаба алмай, басқа аттың барлығы дерлік қуып жетіп, аталмыш бәйге аты артта қалады. Мұндай жүйріктерді ел “ұшқыр, яғни, ұшқыр жүйрік” деп атайды.
Шыға салма жүйріктер – алды-арты тең, төртбақ, талдырмаш бойлы болады.
Қыза шабатындар – ұзын денелі, орақ бас, салпы ерін, кең танау келеді.
Ұшқыр жүйріктер – тар танау, үшкір, шақша бас, денесі кішірек келеді.
Бірқалыпты шабатын жүйріктер – дөкір, жуан аяқ, биік, иықты, тынысты, келеді.
Кейде бұл сындар сәйкеспей де жатады. Алайда, көп ауытқи бермейді. Сондықтан да, қазақ: «Алуан-алуан жүйрік бар, әліне қарай шабады» дейді.
Ат сыншылары жүйріктің шабысына көп қарайды. Көбінде ат шабысын аңның шабысына, аяқ тастасына балап айтады. Онда жолбарыс, қабылан шабысты, қасқыр, түлкі іспетті шабысты, күдір қояндай ырғи шабатындар, батпаңдап аю тәрізді шабатын дүбір аяқ жүйрік дегендер болады.
Ал, арқар шабысты немесе қасқыр шабысты жылқылар жүйрік болады.
Арқар шабыстың белгісі – мойынын, басын көтере шабады.
Қасқыр шабыстың сипаты – басын жерге салып, күжірейе шабады. Бұл өрге қарай шабатын, өрге лайық шабыс. Қоян, түлкі шабыстар да болады. Қоян ұшқыр шабысқа, түлкі шабыс ұзаққа шабады.
Жүйріктің шашасы мол болғаны жақсы деседі, ат сыншылары. Содан да, қазақта, «шашасына шаң тимес» деген тіркес бар.
Жүйрік аттың шоқтығы сәл шығыңқысын қазақ атбегілері, ат сыншылары жақсы сынға жориды. Жүйріктің шоқтығының сыны ұзын шоқтық, келте шоқтық, қысқа шоқтық, деп ажыратады.
Қазақ жүйрік атты ізіне қарап сынап келген. Егер ат жүргенде алдыңғы аяқ ізінен, артқы аяқ ізі озып, асып түссе, бұл жүйрікті ұшқыр, әу баста озады, одан кейін қалады деп көреді. Ал, алдыңғы аяқ ізінің тұсына немесе сырт жағына артқы аяқ ізі түссе, ол атты өрен жүйрік болады деп көреді.
Ақылды жүйріктер – кең мінезді, сабырлы, қыз сияқты кербез, назды келеді.
Жүйрік сыны дегеніміз салыстырмалы ұғым болғандықтан оны аң-құс, жан-жануарға салыстырып (құс төс, түлкі құйрық, қоян жон, т.б) айта беруге болады.
Бекен Қайратұлы, «Қазақтың атбегілік өнері» кітабынан
Тегтераламанарғымақат бапкеріат сынауаттың сыныбәйгеБекен ҚайратұлыБиқұмар Кәмалашұлыжүйрікжылқы шаруашылығы
«Әкем мінген ақ боз ат»
Қысқы жаппай көкпар (сурет)
ПІКІР ЖАЗУ Жауапты болдырмау
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
Please Do the Math  ⟲    ➴
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.
Қазақстандық жылқытанушы ғалымдардың кітаптары
Ел чемпионаты. Атырау айқын басымдықта
Байыт ҚАБАНҰЛЫ. Қонысбайдың қос жетімі
«Жеті қарақшы». Әлиакбар – көкпардың көнекөзі
Төрегелді Шарманов бие сүтінің пайдасы туралы айтты
Дәурен Абаев: «Ұлы дала жорығы» жай ғана ат жарысы емес
Тоқаев: Бабаларымыз Ұлы дала шежіресін тұлпардың тұяғымен жазған
Ұлттық спорт қауымдастығының басшысы ауысты
Атақ аламыз деп жүріп, ат өлтіріп алмайық – доктор
Елорда-Түркістан. «Ұлы дала жорығы» марафоны басталады
«Хабар» арнасында жаңа жоба. Дүлдүлдер дүбірі
Жылқы еті мен қымыз өндіруде Ақтөбенің әлеуеті жоғары
Алматы телеарнасы «Қызыл жебе» романы бойынша фильм түсірді
«Ақжол, Самал» (деректі фильм)
Әйгілі Абсентке арналған деректі фильм таныстырылды
Нұр-Сұлтаннан Қорғалжыңға дейін (ФОТО/ВИДЕО)
ARGYMAQ.KZ — сайты мәтін түрінде, бейнекөрініс және сурет арқылы ақпарат тарататын Ұлттық танымдық портал.
Меншік иесі: ЕРЖАН ЖАУБАЙ.
Материалды көшіріп басу кезінде ARGYMAQ.KZ сайтына тікелей гиперсілтеме көрсету міндетті.
Тел.: +7 778 347 17 08
© 2014-2022. Арғымақ Ұлттық танымдық порталы. Барлық құқықтар қорғалған
error: Content is protected !!