kk en en ba kk kk kk mn kk ky ru kk ru kk bg kk ru kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk ky kk ky uk en kk kk kk fr ky kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk es kk kk en kk kk en kk kk en ky kk fr kk kk nb kk kk de kk kk en kk kk de kk kk fr ky kk de bg kk fr bg kk en mn kk en kk kk de kk kk fr ru kk de kk kk de kk kk de ru kk fr ky kk fr kk ru ru tt bg kk ru ru en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr en hbs_cyr ky kk en es en es kk kk kk de kk kk es kk kk fr kk kk ms kk kk de kk kk sk kk kk ca kk kk oc kk kk kk kk
ЖАҢА КОДЕКСТЕРДЕГІ ЕЛЕУЛІ ӨЗГЕРІСТЕР - Атырау газеті
Біздің мемлекет ҚР Қылмыстық, Қылмыстық іс жүргізу Кодекстерін қабылдау кезінде дамыған елдердің озық тәжірибелеріне сүйенді. Ол елдер ғасырлар бойына өз құқықтық жүйелерін үнемі жетілдіріп келеді. Қазақстан атап айтқанда, Германия, Франция, Түркия, Грузия, Ресей секілді мемлекеттердің тәжірибелеріне зер салып, әрқайсысынан өзіне керегін алды. Яғни, біз шетелдік құқықтық-жүйенің нормаларын басы бүтін көшіріп алған жоқпыз, тек жақсы жетістіктерін ғана таңдадық және оларды өз ділімізге (менталитет) лайықтап, бейімдедік.
Кодекстерге енгізілген жаңалықтарға нақты тоқталсақ, біріншіден, қылмыстық процестің сотқа дейінгі сатысы жеңілдетіледі. Яғни, енді процессуалдық заң тергеуге дейінгі тексеру сатысын қарастырмайды, бұрынғы Кодексте ол қарастырылған еді. Қылмыстық іс криминалды сипаттағы барлық тіркелген өтініштер бойынша қозғалған болып саналады. Тергеу ауқымына сәйкес, тергеу әрекетінің барлық кешені жүргізілуі мүмкін. Сөз жоқ, мұндай әдіс өтінішті толық, жан-жақты зерттеуге және нақты оқиғаның  жайын  егжей-тегжейлі тексеруге мүмкіндік береді.
Бұрынғы заңда тергеуге дейінгі тексеру ауқымындағы тергеу әрекеттерінің белгілі бір шеңбері туралы көрсетілген еді. Жаңа заң бойынша қылмыстық сот өндірісінің кез келген сатысында құқық бұзушылық жасаған тұлға не прокурормен серіктестік жөнінде келісім жасайды немесе кінәсін мойындайды. Бұл тиісінше оның жағдайын жеңілдетеді.
Өз кезегінде күдікті де (немесе айыпкер, сотталушы, сотталған) мәселенің этикалық жақтарын айтпағанда (яғни, істеген әрекетіне өкіну секілді), өз ахуалын жеңілдетуге мүмкіндік алады.
Жаңа Кодекстерде куәгерлерге де қатысты жеңілдіктер қарастырылып отыр. Атап айтқанда, судья белгілі жағдайларда куәгердің айғағын бір рет жазып алғаннан кейін әрі қарай оның сот отырысына қатысуы шарт емес. Сондай-ақ, тергеу судьясы қызметінің енгізілуіне орай, соттың өкілеттігі кеңейе түсті. Азаматтардың құқығын шектеп келген тергеу әрекетін санкциялау қазіргі заманғы барлық құқықтық жүйелер бойынша сот органдарына берілді.
Естеріңізде болса, 2008 жылы прокуратура қамауға алу, үй қамағына алу шараларын санкциялау өкілетін сотқа табыс еткен болатын.Жаңа заңда оған тағы да бір қадам жасалды.
Енді 2015 жылы лауазымды қызметінен уақытша аластатуды санкциялау, жақындауға тыйым салу, кепілдік қолдану, мүлікті қамауға алу, өлі денені эксгумациялау, күдіктіге немесе кінәліге халықаралық іздеу жариялау мәселелеріне қатысты да өзгерістер орын алғалы отыр.
Бүгінгі таңда «криминогенді ахуал өзгере ме?» деген сұрақ әркімді де толғандырады. Бұл әрине, орынды сұрақ. Дегенмен, Қылмыстық, Қылмыстық іс жүргізу жаңа Кодекстеріне орай қылмыс деңгейі өзгереді деп болжам жасауға негіз жоқ. Бірақ бағалау тәртібі өзгереді.
Мәселе мынада болып отыр: Жаңа Кодекстерде  тергеуге дейінгі тексеруді жүргізу жайын қарастырады. Мұндағы мақсат – қылмыс белгісінің бар-жоқтығын және қылмыстық іздестіруді жоққа шығаратын жағдайларды анықтау. Егер қылмыс белгісі анықталған ретте қылмыстық іс қозғалып, тергеу органдары іске кіріседі.
Ендігі жаңа талаптар бойынша жасалған немесе дайындалып жатқан қылмыстық, құқық бұзушылық әрекеттер туралы шағымдар бірыңғай сотқа дейінгі тергеулер журналында тіркелген соң қылмысты іздестіру органы дереу тергеу ісіне жұмылады.
Сайып келгенде, біз қандай нәтижеге қол жеткіземіз? Бұрын криминогенді жағдай қылмыс деңгейіне байланысты, яғни, қылмыстық іс қозғалған қылмыстар бойынша бағаланатын, ал расталмаған өтініштердің санына ешкім назар аудармайтын. Енді қылмыстық істер саны өседі. Бұдан бұрын айтқанымдай, тергеуге дейінгі тексеру сатысы болмайды. Егер бұрынғы бағалау әдісімен қарасақ, қылмыс еселеп өскендей көрінеді. Шындығында олай емес. Бұған қарапайым мысал келтіруге болады. Мәселен, 2013 жылы облыста қылмыс жөнінде 30 мыңнан астам өтініш тіркелді. Оның ішінде сегіз мыңнан сәл астамына, яғни, нақты расталғандарына ғана қатысты іс қозғалды.
Жаңа жағдайда барлық тіркелген өтініштер қылмыстық істер болып саналады. Яғни, тіркелген 30 мың факті қылмыстық істі тергеу процесі кезінде расталмаған қылмыстар есебінен қысқаруы мүмкін.
Әрине, бір қарағанда, заңды жетік білмейтін адам үшін елде қылмыс жүгенсіз кеткендей көрінуі мүмкін. Оны сауатты түрде білу үшін бұл Қылмыстық және Қылмыстық іс жүргізу Кодекстері жөнінде әркім хабардар болғаны жөн.
Жолдағы қауіпсіздік бәрінен маңызды
«AMANAT» партиясының кезектен тыс ХХІV съезіне Атырау облысынан делегаттар сайланды
Атырауда Мұхтар Шахановқа ерекше құрмет көрсетілді
Көне тарих көмбесіндегі кездесу
Бозбала бойындағы намысты қалай оятамыз?
Мектептің мерейі, оқушының болашағы – ҰСТАЗДЫҢ ҚОЛЫНДА
Ұстаздардың әлеуметтік жағдайы талқыланды
Тұғырнамада қандай тақырыптар қамтылған?
АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМА: ІЗДЕНІСТЕН НӘТИЖЕГЕ ДЕЙІН
Бас прокуратурада бизнес мәселелері талқыланды
Атырау университетінде жаңа аудитория ашылды
«Отбасы – береке мен бірліктің бастауы»
«Түркістан жыланы»: ОЛ ТУРАЛЫ НЕ БІЛЕМІЗ?
Қаламының желдірме желі бар
Құрманғазыда егіздер шеруі өтті
«MEKTEP-ONLINE» – оқушыға мол мүмкіндік
Атырауда агрокешен маманға зəру
«28 ілмек» еріктілері шала туған балаларға бұйымдар тоқыды
Қызылқоғалық шаруагер асыл тұқымды мал басын өсіріп отыр
ТАРИФ: Тұрғындарды тығырыққа тіремеуі тиіс
Камералдық бақылау нені көрсетеді?
Шетелдіктердің елге келуі – бақылауда
Қазақстан Республикасына келіп жатқан Ресей азаматтарының
Атырауда ескерткіш тақта орнатылды
ТЫЛ ЖӘНЕ ІШКІ ІСТЕР ОРГАНДАРЫНЫҢ ҚҰРМЕТТІ АРДАГЕРІ
Бекіре-2022″ іс-шарасы аясында балық аулау ережесін бұзған 74 факті тіркелді
Атырау облысы аумағында ағымдағы жылдың 10 қыркүйек
Fingramota.kz қаржылық алаяқтық кейстерін талдауды
Жоғалған миллиондар: кибералаяққа алданбаудың жолы қандай?
Жыл басынан бері интернет-алаяққа алданған 6256 қазақстандық
ПРЕЗИДЕНТ ЗАҢҒА ҚОЛ ҚОЙДЫ…
Мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасының Конституциясына
Атырауда «Халық заңгері» республикалық акциясы өтті
Атырау қаласындағы «Байзар» сауда орталығында «Халық
Атырау аумағында «Есеп» жедел алдын алу іс-шарасы өтуде
Бұл туралы облыстық Полиция департаментінің бастығы
Газет Қазақстан Республикасы ақпарат және коммуникациялар министрлігі ақпарат комитеті мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттігін және желілік басылымды есепке қою, қайта есепке қою туралы 2018 жылғы 16 мамыр күнi тiркелiп, тiркеу туралы №17097-Г куәлiгi берiлген.
Авторлар жарияланымындағы  пiкiрлер  редакцияның түпкiлiктi көзқарасы
болып танылмайды. Қолжазбалар өңделедi және  авторға қайтарылмайды.