ru kk ru be kk ru kk ru be kk ru ro zh ru ru kk ru be kk ru kk bg kk kk kk kk kk ba kk ba kk kk kk kk kk kk kk ru kk mk kk en uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk war kk kk kk kk kk fr kk kk fr kk kk oc kk kk fr kk kk fr kk kk nl kk kk fr kk kk en kk kk kk fr kk kk als kk kk eu kk kk fr kk kk ca kk kk eu kk kk zh kk kk ca kk ky kk kk kk bg kk kk oc kk kk oc kk kk ca kk kk fr kk kk oc kk kk fr kk kk ca kk kk da kk kk kk zh kk kk mk kk kk als kk kk it kk kk fr kk kk en kk kk ca kk kk de en kk ru kk ru be kk
Екінші дүниежүзілік соғыста қазақтан шыққан әйел-ұшқыш Хиуаз Доспановаға биыл 100 жыл толып отыр. Немістер қаһарынан қорыққан қаһарман апамыз жайлы талай деректер мен естеліктер айтылып жатыр. Алайда Хиуаздың әкесі Хайыр Доспанов жайлы мәлімет БАҚ беттерінде кемде-кем. Қазақстан Республикасы Президенті архивіндегі құжат қорында Хайыр Доспановтың өз қолымен толтырған жеке іс-қағаздары сақтаулы, бүгінде сол құжаттардың негізінде қаһарман қыздың әкесі жайлы жазуды жөн көрдік.
Көптеген ақпарат көздерінде Хайыр Доспанов балық шаруашылығымен айналысқан шаруа ретінде көрсетіледі. Алайда 1926–1927 жылдары Қызылорда қаласында заң саласында білім алғаннан кейін, ол партия қызметіне белсене араласқан. Хайыр Доспанов қоғам қайраткері деңгейінде еліміздің әр өңірінде түрлі жауапты қызмет атқарған. Бұл сөзімізге ҚР Президентінің архивінде сақталған 141 қордағы 1936 жылғы Қазақ өлкелік комитетінің Бүкілодақтық Коммунистік большевиктер партиясының қызметкерлерінің жеке іс-қағаздары дәлел бола алады. Сонымен қатар оның фотосуреті де осы қорда сақтаулы. Құжаттарда Х.Доспановтың 1884 жылы Батыс Қазақстан облысы Денгизинск ауданында дүниеге келгені жазылған. Әкесі мен бауыры 1870 жылы ашаршылықтың кесірінен Орал аймағынан Астрахань губерниясына ауып келгені, ол жақта әкесі мен ағасы балық шаруашылығымен айналысқаны айтылған. Жеке іс-қағазда Хайыр 1899–1917 жылдары әке жолымен балықшы болып жұмыс істегенін жазған. Ал 1917 жылы Батыс Қазақстан облысы Гурьев округі Ганюшкин ауылында миллиционер болып жұмысқа кіріп, 1924 жылдары құқық қорғау органдарында қызмет атқарған. Кейін Бөкей губерниясында сот мүшесі, Жетісу губерниясы Алма-Ата қаласында бақылау комиссиясы төрағасының орынбасары болды. 1931 жылы туған өңіріне оралып, Маңғыстау және Шалқар аудандарында өлкелік бақылау комиссиясының жұмысшы-шаруа инспекциясы халық комиссиаратының төрағасы болды.  1936 жылы Хайыр Доспанов оңтүстікке жіберіледі, оны 9 қаңтарда Оңтүстік Қазақстан облыстық соттың мүшесі ретінде қабылданғаны туралы жазылған хаттамадан көруге болады.  Сол жылы 17 қарашада қайта Алматы өңіріне келіп, Кеген аудандық өлкелік бақылау комиссиясы жұмысшы-шаруа инспекциясы халық комиссиаратының төрағасы болады. Бұл жөніндегі хаттамадан алынған үзінді де ҚР Президентінің архивінде сақтаулы.
Сондай-ақ құжаттарда Хайыр Доспанов 1933 жылы Алматы қаласында Қазақ өлкелік комитетінің Бүкілодақтық Коммунистік большевиктер партиясының 6 айлық саяси-партиялық курсында оқығанын жазған.  Кадр бөлімінің жеке парағында Хайыр Доспанов орыс, татар тілдерін білетінін көрсеткен. Отбасылы екенін, төрт баланы тәрбиелеп отырғанын жазған. Бұған дейін жұбайы Меруерт екеуінің Белмерген, Марат, Хиуаз, Алма есімді балалары болғаны айтылып жүр. Меруерт те партия мүшесі, мұғалім.  Баспасөзде Хайыр Доспанов 1952 жылы Ганюшкинде қайтыс болып, Красиловка қорымында жерленген деген ақпар жарияланған еді. Сондай-ақ ҚР Президентінің архивінің 141 қорында Хайыр Доспановқа Бүкілодақтық Коммунистік большевиктер партиясының хатшысы берген мінездемелері де бар.
ҚР Президентінің архивінде Хиуаз Доспанованың 1951 жылы кадр бөліміне өмірбаяны, фотосуреті, жеке іс-қағазы бар. Мәліметтердің барлығын Доспанова өз қолымен жазған.  Соғыстан кейін лауазымды қызметтер атқарған Хиуаз Доспановаға Халық қаһарманы атағы берілген болатын. 2004 жылы берілген атақ туралы Жарлық та ҚР Президентінің архивінде бар. Қазіргі кезде Атырау қаласында Хиуаз Доспанова атын арқалаған  мұз айдыны халықаралық әуежайы бар. Қалалық орталық саябақта да батыр қызға қола бюст орнатылған. Сондай-ақ Х.Доспанова есімі еліміздің түкпір-түкпіріндегі ауыл, мектеп, көшелерге берілді. Батыр қыздың шыққан тегі мен әкесі жайлы тың мәліметтерді тауып, оқырман қауымға жеткізу біздің парызымыз деп санаймыз.
Біздің Telegram каналына жазылыңыз
алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз
Сіздің электронды пошта жарияланбайды. Қатарды міндетті түрде толтырыңыз *
Air Astana 10-шы рет өз аймағындағы үздік әуекомпаниясы ретінде Skytrax сыйлығын жеңіп алды
Ауған соғысы ардагерлері өз ойларын ортаға салды
Ардагерлерге арналған турнир өтті
Ауған соғысы ардагерлері студенттермен кездесті
Үндеу: Бірлігі жоқ ел тозады, бірлігі күшті ел озады
«КӨРКЕМ ҚАЛА – АЛМАТЫ» ЖАС АҚЫНДАР МҮШӘЙРАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕСІ
КИНОҢ ҚАНДАЙ БОЛСА, ҚОҒАМЫҢ ДА СОНДАЙ
ТҰЛҒАЛАР: ТӘРБИЕ, ТАҒЫЛЫМ, ТӘЖІРИБЕ
Білімді жастар білікті болар
«АЛАШ» АВТОНОМИЯСЫ» ТАРИХЫНЫҢ ӘЛІППЕСІ
«АҒА, САҒАН БҰЛ – ОШАҚ…»
«Ана тілі» газетінің Бас редакторы
«ТҮГЕЛ ТҮРКІ ЖИНАЛЫП, ТОМСЕНГЕ ЕСКЕРТКІШ ҚОЙСАҚ...»
ТҮРКІ ӘЛЕМІНЕ ОРТАҚ ТАҢЖАРЫҚ
ОЙЛЫ ОҚЫРМАНМЕН ОЙЛАСЫП ЖАСАЛАТЫН БЕТ
ЖАҺАНДЫҚ ДЕҢГЕЙДЕГІ АЛҚАЛЫ ЖИЫН
«ҚАРАГӨЗДІ» ӘУЕЗОВ ЖАЗҒАН ҚАЛПЫНДА КӨРЕРМЕНГЕ ЖЕТКІЗСЕК ДЕЙМІЗ
«АЙМАҚТА МЕМЛЕКЕТТІК ТІЛДІҢ МӘРТЕБЕСІ АРТАДЫ»
ТҰЛҒАЛАР: ТӘРБИЕ, ТАҒЫЛЫМ, ТӘЖІРИБЕ
Мәншүк Мұқашева: ЖУРНАЛИСТ ТӘРБИЕЛЕУ – ЖАНКЕШТІ ІС
Қанат АЙТБАЕВ:МӘДЕНИЕТ – ЕЛ ИДЕОЛОГИЯСЫНЫҢ ЕҢ БАСТЫ ТЕТІГІ
Раиса ҮМБЕТБАЕВА: ӘР ОТБАСЫ ҰЛТТЫҚ ДӘСТҮРДІ ҰСТАНСА ДЕЙМІН
ОҚУШЫ ДЕНСАУЛЫҒЫ – КӨКЕЙКЕСТІ МӘСЕЛЕНІҢ БІРІ
Ғарифолла ӘНЕС: ҚАЗАҚТЫҢ ЖОЛЫ ҚАТПАРЛЫ, ҚАЛЫҢ ТАРИХ
© 2010-2020 Copyright. Kazgazeta.kz.