kk en en ba kk kk kk mn kk ky ru kk ru kk bg kk ru kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk ky uk en kk kk kk de kk kk en ru kk en ky kk fr ru kk fr ru kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk de kk kk fr bg kk en ru kk fr ru kk sv kk kk fr kk kk fr kk kk fr bg kk sv ru kk sv ru kk sv ky bg nb kk kk fr kk kk en kk kk en ky kk fr kk kk fr kk kk fr ru kk fr kk kk fr ru kk fr kk kk fr ru kk fr kk kk fr bg kk de ru kk en kk kk de kk kk en kk kk de kk kk en ru kk fr kk uk it kk kk de ru kk fr ky kk fr kk ru ru tt bg kk ru ru en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr en hbs_cyr ky kk en es en es kk kk kk pl kk kk fr kk kk oc kk kk fr kk kk oc kk kk ms kk kk oc kk kk oc kk kk kk kk
Күлтегіннің рухы жырларында - Атырау газеті
Ыстық-суығы басылмаған жыр кітабын басымызды көтермей оқып шыққан едік. Алғашқы беттерінен-ақ ақынның қаламшәріп киесі қонған, қазақ ауыз әдебиетінің тұма бастауынан сусындаған қаламгер екені көрініп-ақ тұр. Жақсы жырды сағынып қалған басымыз құныға оқып, түйсіне сезінгеніміз де рас.
Жыршысы мен өлеңшісі көп қазақта көкбөрі рухты Серік Ақсұңқарұлындай ақындар саусақпен санап аларлықтай. Ақынның шабыты тасынған шақтарда тау суындай тасқындап құйылған поэзия бірде аптап ыстығымен өртесе, бірде көктемнің самал желіндей желпиді, енді бірде сары жапырақ жауынының астында маужыр күзді тамашалап жүргендей сезімге бөленсек, тағы бірде бораны мен үскірігі бет қаратпайтын қаңтардың аязы қарып түскендей болғаны ақиқат.
Заманында дұшпанын қаһарымен қалтыратып, табанының астында таптаған көк түркіден кие қашты бүгінде. Еуропаға атой салып, Рим қақпасын қақырата ашқан Еділ – Аттилалардың ұрпағы деп бізді кім айтар? Сол бір көк түркілердің жұлдызы жарқыраған шақтары бүгінде аңыз бен әфсанадан орын алды. Көк бөрінің ұрпағы неліктен санасыз тобырға, қалтасын қампитуды ғана көздейтін ашкөзге, қанағатты білмейтін, жеке басының мүддесін ел мүддесінен биік қоятын өзімшілге айналды? Ақын өлеңдерінен о сындай ой түйеді оқырман.
ақын бұл өлеңі арқылы тұтас бір халықтың көкейкесті мәселесін өлеңмен өрнектеп отыр. Ағинағы жарқылдап, азуын айға білеген, Алтайдан Дунайға дейінгі аралық табанының астында тулаған көк түркілердің жаулары да аз емес еді. Әлі күнге дейін де көне жылнаманы көзге ілмей, тарих доңғалағын кері айналдырғысы келетіндер бар екені де сөзсіз. Бұл жерде көк бөрі – тотем, яғни, халық санасында киелі саналған жануардың өлеңде кейіпкер болып алынуы.
киелі санап, тәу еткен қазақ баласы үшін от – жер бетінен жамандықты, зұлымдықты аластаушы. Олай болса, көшпенділердің рухы өн бойынан көрініп тұрған ақын өлеңі оқыған жанның жігерін қайрайды, намысын жаниды.
Олай болса, мәрттік пен жомарттықты ұлы даладан үйренген, жүрегіне бүкіл қазақ даласын сыйдырған ақын ата-баба мұрасы болған «ұзанның» атынан сөз алуы ешкімге де күмән тудырмайды. Сөзді кие санап, ер тағдырын екі ауыз сөзбен шешкен кешегі билер мен жыраулардың заманындағы өлеңге деген құрметті аңсайды ақын. Егер ақын еңсесі түссе, ел еңсесі көтерілуі мүмкін емес. Сондықтан да:
«Алаштың жүріп тағдыр-таланында, Енді кеп табанында қаламын ба?! Доспамбет, Асан Қайғы, Шалкиіз ем, Керей хан-Әз Жәнібек заманында» деп, рухын тасқа жаниды, серт семсерін өлең етіп сермейді. Доспамбет болып шамырқанса, Асан Қайғы болып ел келешегін уайымдайды. Шалкиіз болып шарқ ұрса, Керей хан-әз Жәнібек болып қаһарланады.
«Бір тауар бір кісінің жарты құны, Бүгінде базар – думан, Сарт – үкілі. Кімге айтам құл тұқымы түгіл, онда Аузыма қараған деп хан тұқымы», бір кезде бүкіл халық болып аузына қараған ақындардың бүгінгі мүшкіл халіне ақын ашынады. Кезінде аңызға арқау болған көшпелінің ұрпағы бүгінде сөзге түсінбейді, өз тілін менсінбейді дегенге кім сенер?! Алайда, ащы ақиқат осы екендігіне ақын өлеңін оқи отырып көз жеткізуге болады.
«Өңезге болмай айтқан өкімі – екі, Өлеңнің жүрген кезі-ай, өкілеті: Сүйген-ді мені Тәңірі, Соны сезіп, Именді тексіз кеңес өкіметі! Арсы мен гүрсіге бір шарқ ұрғасың, Һас тұлпар қалай қажып, алқынбасын. Болғанда Алаш – азат, Аяр – мазақ, Абдырап қалды-ау, қайран, алтын басым» заманалар дауылы әрлі-берлі ұйтқыған кезеңде кімнің алтын басының қай тентектің сойылының ұшында кетерін кім болжаған?! Ойхой, дүние!
Тарих көшін бес рет аударып, қайтадан тиеп, шежірелер қазанын бес рет құйып, қайта сапырған, қара дүлей атанған көшпенділер, көк түріктер де өтті! Олар туралы айтылатын, сан-саққа жүгіртіп айтылатын жылнамалар мен ауызекі ел аузындағы аңыздар мен әфсаналар арқылы ғана біз өткенге көз жүгіртіп қарай аламыз. Ұлы даланы қорғап, жанын қиған хас батырлар, қара сөзден қаймақ алған билер мен елдің тұтастығын сақтап қалған хандардың басын қосатын ақын-жыраулар еді сол кезде.
Ақын Серік Ақсұңқарұлының «Көкейімде – Күлтегіннің жазуы» деген жыр жинағы – өткенімізді танып, өшкенімізді жағу үшін, бүгінімізді бағалап, келешегімізге байыппен қарауымыз үшін өте керек дүние. Ұрпақ тәрбиесіне немқұрайлы қарай алмайтын қазақ баласына алмағайып заманадағы өз ұлтының, тілі мен дінінің көріп отырған қиянатын жыр тілінде жеткізіп, алдағы күнге аманат ететін де осынау жинақтағы жүректі жырлар. Олай болса, «Көкейімде – Күлтегіннің жазуы» атты жыр жинағы, оның авторы ақын Серік Ақсұңқарұлы Мемлекеттік сыйлыққа лайық екені айдан анық!
Ауруханадағы ас-су талапқа сай емес
Атырауда «28 ілмек» клубының еріктілері шала туған балаларға 2500 зат тоқыды
Қызылқоғалық шаруагер асыл тұқымды мал басын өсіріп отыр
ТАРИФ: Тұрғындарды тығырыққа тіремеуі тиіс
Камералдық бақылау нені көрсетеді?
Жағдай – қатаң бақылауда
Қоғамдық-консультативтік кеңес – халық мүддесіне қызмет етеді (+ФОТО)
Атырауда шетелдік жұмысшыларға квота саны азайған
Шетелдіктердің елге келуі – бақылауда
Атырауда қонақ үй өртенді
Атыраудағы жол құрылысына жаңа тәсіл қолданылмақ
Құлсарыда заманауи спорт кешені ашылды
Атырауда 1 қазаннан бастап не өзгереді?
«Көктемде» 500 тұрғынның қатысуымен акция өтті
Атырауда ескерткіш тақта орнатылды
Атыраулық бойжеткен мәһірге Hyundai Accent сұрады
Адасып кеткен 7 жасар жасөспірім қыз аман есен табылды
Тұщықұдықтағы жаңа спорт кешені биыл пайдалануға беріледі
ШҰҒЫЛ! Атыраулықтар түтінге тұншығуда…
Ауыл көркеймей, АЙМАҚ ДАМЫМАЙДЫ
ШЫҰ: Бас прокурорлар бас қосты
ҮШ АУЫСЫМДЫ МЕКТЕП қашан жойылады?
Отан қорғауға дайынсың ба?
Қазақстан-Ресей шекарасындағы ахуал белгілі болды
АТЫРАУДАҒЫ ӨРТ: Алаңдауға негіз жоқ
Балалы отбасылар үшін жағымды жаңалық айтылды
Қазақстандықтардың жалақысы қаншаға өспек?
Енді әр отбасының электронды картасы бола ма?
Зейнет жасы төмендетіліп, зейнетақы өсе ме?
Білікті жастар шетелге кетпейтіндей бағдарлама әзірленуде
Атырауда 9 инвестициялық жоба жүзеге аспақ
Облыс әкімінің орынбасары Финляндия елшісін қабылдады
Серік Шәпкенов атыраулық жас шахматшы Зарина Нұрғалиеваны қабылдады
Құрманғазы ауданындағы жаяу жүргіншілер көпірі жыл соңына дейін пайдалануға беріледі
Бекіре-2022″ іс-шарасы аясында балық аулау ережесін бұзған 74 факті тіркелді
ҚАМЫС ӘЛІ ЖАНЫП ЖАТЫР МА?
Келер жылы этникалық қазақтарға арнайы карта енгізіледі
Жыл басынан бері өңірде 7780 оқушыға атаулы көмек берілді
Атырауда №5 қалалық емхананың екі филиалы ашылды
Елімізде білім беру иммиграциясы дамиды
«Жастар практикасына» өзгеріс енгізіледі
Атыраулықтар түтіннен қалай қорғануы керек?
Орталық сайлау комиссиясы дайындықты бастайды
Атырауда «28 ілмек» клубының еріктілері шала туған балаларға 2500 зат тоқыды
Бұл туралы Атырау облысы Өңірлік коммуникациялар қызметі
Қызылқоғалық шаруагер асыл тұқымды мал басын өсіріп отыр
Қызылқоғалық шаруагер Асхат Үбіғалиев асыл тұқымды
Қоғамдық-консультативтік кеңес – халық мүддесіне қызмет етеді (+ФОТО)
Аудан әкімдігінің мәжіліс залында Қоғамдық-консультативтік
Атырауда шетелдік жұмысшыларға квота саны азайған
Бұл туралы облыстық Жұмыспен қамтуды үйлестіру және
Атырауда қонақ үй өртенді
22 қыркүйек күні сағат 14.58-де Атырау қаласындағы
Атыраудағы жол құрылысына жаңа тәсіл қолданылмақ
«Қазақстан жол ғылыми-зерттеу институты» АҚ ғалымдары
Атыраулық бойжеткен мәһірге Hyundai Accent сұрады
МЕШІТТЕГІ НЕКЕ ҚИЮ СӘТІНДЕ БОЛАШАҚ ЖАРЫНЫҢ МӘҺІРГЕ
Адасып кеткен 7 жасар жасөспірім қыз аман есен табылды
22 қыркүйек күні Атырау №2 қалалық полиция бөлімінің
Газет Қазақстан Республикасы ақпарат және коммуникациялар министрлігі ақпарат комитеті мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттігін және желілік басылымды есепке қою, қайта есепке қою туралы 2018 жылғы 16 мамыр күнi тiркелiп, тiркеу туралы №17097-Г куәлiгi берiлген.
Авторлар жарияланымындағы  пiкiрлер  редакцияның түпкiлiктi көзқарасы
болып танылмайды. Қолжазбалар өңделедi және  авторға қайтарылмайды.