kk kk kk kk kk kk kk kk tt kk kk kk tt kk ky kk kk ru ru kk kk kk de kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk ba kk kk kk kk kk kk kk de fr kk kk de en kk kk de ca kk ru ru kk de ca kk de eu kk de fr kk de fa kk de fr kk de oc kk de oc kk de fr kk de en kk de oc kk de oc kk de oc kk de oc kk de fr kk de oc tg de uk kk de ca kk de fr kk de en kk de ca kk de fr kk de ta kk de ca kk de id kk de ru kk de de kk de de kk de oc kk de eu kk de fr kk kk kk
Әлихан. Ақтоғай. Алашшыл ұрпақ | Әдебиет порталы
Әдеби үдеріс Авторлар Кітаптар Аудиокітаптар Жанрлар Кейіпкерлер Блогтар Арнайы жобалар Мультимедиа
Әдебиеттi ешкiм мақтаныш үшiн жазбайды, ол мiнезден туады, ұлтының қажетiн өтейдi сөйтiп...
Ұлт көсемі Әлихан Бөкейхан туралы әңгіме қозғалса, ойы қуаттанып, бойы шымырламайтын, қаны тулап, жаны ширықпайтын қазақ баласы кемде кем шығар. Азаттық үшін күрес жолында қайсар рухын қалқан қылған, ақтық демі, қасық қаны қалғанша қаймықпай, ажалдың алдында да әзиз басын имей, мәңгілік мекенге қасқайып аттанған қайраткер тұлғаның қадір-қасиетін туған топырағы – Ақтоғайда желкілдеп өсіп келе жатқан жеткіншек ұрпақ жете түсініп, терең түйсініп өскені заңдылық әрі әділетті болмақ. Осындай ізгі мақсатты көздеген іргелі де шағын іс-шара Әлихан Бөкейхан атындағы мектеп қабырғасында Алаш арысының 155 жасқа толған тура туған күнінде ұйымдастырылды. Іргелі дейтініміз – Әлиханның есімімен және еңбегімен байланысты істің ұсағы бола ма?! Шағын деп шамданбай, шағымданбай айтпағымыз – республика, облыс түгілі, ең құрығанда ауданның емес, осы оқу орнының жоғары сынып оқушылары қатысқан дөңгелек үстел өтті. Әлемдік деңгейдегі мемлекетшіл тұлғалармен әруақтас арысымыздың өмірі мен еңбегі, туған топырағы мен болашақ істер туралы бас әлихантанушылар толғана сөйледі. Салмақты сөз онлайннан өрілсе де, ойлы ұрпақтың санасына жетті деп сенеміз.
Тұңқаң «Ақтоғай десе Әлихан, Әлихан десе Ақтоғай еске түседі» дегендей, Әлихан десе, ойымызға есімі қоса оралатын филология ғылымының кандидаты, әлихантанушы Сұлтан Хан Аққұлұлының оқушыларға арналған дөңгелек үстелге арнайы қатысып, өсиет сөзін жолдауы Сұлтекеңнің Алаш көсемі әруағына деген адалдығының айқын көрінісі десек артық айтқандық болмас. Сұлтан Хан Аққұлұлы ағамыз: «Ардақты ағайын, Әлихан Бөкейхан атындағы мектептің ұжымы, оқушылары! Мен әңгімені неден бастағым келеді. Ең бастысы, сең қозғалды. Олай дейтін себебім, президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» деген мақаласы шыққанға дейін 29 жыл бойы Әлихан Бөкейханның есімін, оның ішінде, жалпы Алаш қайраткерлерінің есімін көп насихаттауға астыртын түрде тыйым салынып, шектеу қойылған болатын. Сол себептен 2016 жылы Әлихан Бөкейханның 150 жылдығын кең тойлауға мүмкіндік берілмеді. 2017 жылы Әлихан құрған, өзі Төрағасы, Президенті болған «Алаш» ұлттық автономиясының 100 жылдығы да лайықты тойланған жоқ. Енді байқасаңыздар, сең қозғалды. Тоқаевтың «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» деген мақаласынан кейін «Алаш» тақырыбы, Әлихан Бөкейхан мен басқа Алаш қайраткерлерінің есімдері күн тәртібіне қайта шықты. Яғни бұл тақырыпты еркін насихаттауға, еркін көрсетуге толық мүмкіндік ашылып отыр. Сондықтан ардақты мектеп ұжымы, ардақты мектеп оқушылары, сіздерге бар тілегім – осы Әлихан Бөкейханның 155 жыл толған мерейтойынан бастап Алаш тақырыбын, Әлиханның сан қырлы қызметі мен телегей теңіз еңбегін емін-еркін зерттеуге, мақала жазуға, кітаптар жазуға, деректі фильмдер түсіруге, тіпті көркем фильм түсіруге кең жол ашылып отыр. Енді Әлихан көтерген Алаш идеясынан артық бүгінгі қазаққа идея жоқ! Алаш жолынан артық, Алаш жолынан жарқын жол жоқ. Сол себепті Алаш дегенде біздің есімізге Әлихан келеді, Әлихан десе санамызға Алаш деген ұғым келеді. Сондықтан біз Алаштың арманына, Әлиханның идеясына адал болайық. Алаш жолына, Әлиханның жолына түссек, бізді сөзсіз жарқын болашақ күтіп тұрады. Менің сіздерге тілегім – Әлиханның, Алаштың жолына түсейік, Алаш идеясын, Әлиханды, Алаш қайраткерлерін жан-тәнімізбен, бүкіл сана-сезімімізбен зерттейік, соған лайық болайық».
Дөңгелек үстелде аталары мен ағаларының тағылымды тәмсілі мен өсиет сөздерін мұқият тыңдаған оқушылар да өз ойларын ортаға салды. 8 сынып оқушылары – Ақмарал Дәкәрімова «Ұлтым деп өткен ұлы тұлға», Аружан Тиішбек «Әлихан еңбектерінің маңызы», 9 сынып оқушылары – Ербұлан Қайырқұл «Білімі биік беделді тұлға», Жансая Сағадиева «Алаштың ақтаңгері», 10 сынып оқушылары – Асқар Мағжан «Ұлт көсемі – Әлихан Бөкейхан», Ернұр Медет «Әлихан Бөкейханның қазақ еліне жасаған қызметі» баяндамаларын жас зерттеушілердің әлихантанудағы алғашқы сәтті қадамдары десек болады.
Бұдан басқа, Ақтоғайдың орталығында Қарағанды облысындағы ең бай деп саналатын Ақтоғай археологиялық-этнографиялық музейінің қызметкері Сағат Ерғалыұлы музейдегі Әлихан Бөкейхан туралы құнды деректерді бөлісті.
Алаш көсемінің туғаны күніне орай жасалған тағы үлкен шаруа – мектепте «Әлихантану» клубы ашылды. Мақсаты – оқушылар мен жас педагогтар арасында Әлихан Бөкейханның тарихи ерліктерін насихаттау, жас буынның шығармашылық қабілетін ұштау, отансүйгіштік сезімін нығайту, тәуелсіздік жолында қызмет еткен тарихи тұлғаларға деген құрметті күшейту, Әлихан Бөкейханның еңбектерін зерттеп, терең меңгеруге қызығушылығын ояту. Клуб жұмысына барлық 1-11 сынып оқушылары қатыса алады. Танымдық-зерттеушілік бағытқа тарих пәнінің мұғалімдері Гүлдәурен Жарқынбаева, Жұлдыз Манарбек және мектеп тәлімгері Назым Сейтжан жетекшілік етеді. Клуб жоспарында елімізге белгілі алаштанушы, әлихантанушы ғалымдармен сұхбат құру, әңгімелесу, бағыт-бағдар, ақыл-кеңес алу іс-шаралары қарастырылған. Әлиханның 155 жылдық туған күнінде өскелең ұрпақты Алаш рухымен тәрбиелеуде маңызы айрықша осы кешенді жұмыстың негізі қаланды деуге әбден болады деп ойлаймын.
«ҮШ АРЫС» ЕСКЕРТКІШІНЕ ГҮЛ ШОҚТАРЫ ҚОЙЫЛДЫ
Әлихан Бөкейхан, Жақып Ақбай және Әлімхан Ермековтің кіндік қаны тамған киелі атамекені – Ақтоғай ауданының орталығында «Алаш» алаңы және «Үш арыс» ескерткіші орналасқан. Алаш көсемінің туған күнінде аудан басшысы Салтанат Әбеуова мен аудандық Ардагерлер кеңесінің төрағасы Сәкітай Сыздықов ақсақал бастаған топ арыстан ұлдардың еңселі ескертішіне гүл шоқтарын қойып, ауыл имамы Құран бағыштап, арыстар рухына тағзым етті.
«Ковид-19» індетіне байланысты енгізілген шектеулер болмағанда, Әлихан Нұрмұхаммедұлының атажұрты Ақтоғайдағы дәл туған күніндегі іс-шаралар бұдан да ауқымды, салтанатты өтер еді. Аты жаман індеттің беті қайтсын. Ең бастысы бауырымыз бүтін, ел іргесі аман болғай! Жылдың үшінші айы жаңа туып, көктемге аяғымыз енді ғана ілікті. Алдымызда жадыраған, жайдары жаз, қоңыр ойлы күз бар ...
Материалды көшіріп жариялау үшін редакцияның немесе автордың жазбаша, ауызша рұқсаты қажет және Adebiportal.kz порталына гиперсілтеме берілуі тиіс. Авторлық құқық сақталмаған жағдайда ҚР Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңымен қорғалады. adebiportal@gmail.com 8(7172) 57 60 14 (ішкі - 1060)
Мақала авторының көзқарасы редакцияның көзқарасын білдірмейді.
«Абай жолының» аудармасына Әуезовтің көңілі толмаған
«Мешіттегі бүйі» романы һәм қаһарман ұрпақ
Рухтың жоқтаушысы – көркем шығарма
Ұлттық рух алыптары: Ахмет Байтұрсынұлы және Ғұмар Қараш үндестігі
Қаллеки театрында жаңа қойылым!
Мұқтар Әуезовтің “Абай жолы” роман-эпопеясы: атмосфера және стиль
«KitapTime – 2022» жалпы республикалық кітап фестивалі өтті
Бахман Гобади. Күрд киносын жетім балаға ұқсатамын
«Алтын сақа» байқауы мәресіне жетті
«Абай жолының» аудармасына Әуезовтің көңілі толмаған
Елордада өткен «Күй жәрмеңкесінде» Жамбыл жырлары оқылды
Шерағаңның туғанына 90 жыл
Ел қай кезде түзеледі?
Ахмет Салах әл-Мәһди. Күтпеген «келімсек»
Ұлттық рух алыптары: Ахмет Байтұрсынұлы және Ғұмар Қараш үндестігі
Ахмет Байтұрсынұлы: «Амалыңды түзет, түземесең, ешкімге кінә қойма»
Республикалық «Таласбек» сыйлығына шығарма қабылдау жалғасып жатыр
«Талтүс» романындағы Таласбек Әсемқұловтің қаламгерлік қолтаңбасы
Әбіш Кекілбаев. Сардар немесе Ыдырыс Ноғайбаев туралы сөз
Қирабаев тұрған үйге ескерткіш тақта қойылды
Баланы туғаннан бастап әдебиетке қызықтыра білу керек
Бақытгүл Баймолдақызы. Жылап аққан жылдарды көзімдегі...
Махат Садық, Ескерткіштер – ел тарихы
Қаллеки театрында жаңа қойылым!
Шалқар Дәулеткелді. Қыркүйек айының сарғайған жапырақтары
Жоба туралы Порталды қолдану ережесі
Авторлар мен баспаларға ISBN алу