kk kk kk ce kk ru fa ru de kk el en ro kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk be kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ba kk kk kk kk kk kk kk kk kk fr kk kk kk kk kk mk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru tt bg kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk pt kk kk kk uk cs fr uk fr it kk kk kk kk uk kk kk ru uk kk kk kk myv kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk pt kk kk kk kk kk pt kk kk kk kk fr kk kk kk ru kk uk tl kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru mk kk kk kk kk kk kk kk tt kk kk kk kk kk kk kk kk ce kk ro en kk ru
Баяу дамитын (тұрақты) гипоксияға икемделу-бейімделу
Патофизиология пәні, мақсаты мен міндеттері және оларға жету
. Гипоксия ұзақ уақыт байқалса, онда оған ұзаққа
созылатын бейімделу дамып, оттегіні тасымалдау жүйесінде
гипертрофия, гиперплазия байқалады. Олардың даму негізінде
жасушалардың гендік құралдары әсерленуінен ДНК, РНК,
нәруыздардың түзілуі артуының үлкен маңызы бар. Бұл
байқалады. Тыныс алуға қатысатын бұлшықеттердің, өкпе
ұяшықтарының, жүрек еттерінің көлемі ұлғаяды. Сүйеқ
кемігінің гиперплазиясы дамиды. Сонымен бірге, созылмалы
гипоксияға бейімделу кездерінде тіндерде митохондрийлар
Гипоксияның түріне қарай көрсетілген икемделістік-
бейімделу тетіктердің мүмкіншіліктері де әртүрлі болады.
кездерінде осы жүйелерде дерттік өзгерістер болғандықтан
олардың икемделу-бейімделу жолдарына қатысуы да шектеледі.
Тіндік гипоксия кезінде оттегін тасымалдауға қатысатын
жүйелердің (тыныс алу, қан, қанайналым жүйелерінің)
икемделу-бейімделу жолдарына қатысуы да нәтижелі болмайды.
Гипоксия кезіндегі зат алмасулары мен физиологиялық
бұзылады және тотықпаған қышқыл өнімдер денеде жиналады.
Бауыр мен бұлшықеттерде гликоген азайып, глюкозаньщ
тотығуы аяғына дейін жүрмейді. Осыдан сүт қышқылы т. б.
қышқыл өнімдер жиналып қалады. Майлардың алмасуы бұзылудан
аралық қышқыл өнімдер - кетондық денелер (ацетон,
ацетосірке қышқылы, B-оксимай қышқылы) жиналады. Осылардың
қышқылдарының асқын тотығуы артып кетеді.
Нәруыздардың түзілуі азайып, нәруыздар алмасуының
аралық өнімдері көбейеді. Сондықтан аммиактың деңгейі
көтеріледі, теріс азоттық баланс дамиды. Сонымен бірге,
мембраналары арқылы тасымалдануы бұзылады, жасуша ішінде
натрий мен кальций көбейіп, калийдің денгейі азаяды.
Жүйкелік дәнекерлердің (медиаторлардың) түзілуі бұзылады.
Ары қарай қышқыл өнімдердің және май қышқылдарының асқын
тотықтарының әсерінен лизосомалардың мембраналары бүлінуі,
мембраналары бүлінуі, энергия түзілуі бұзылуы дамиды.
Жасушаларда энергия тапшылығынан Са
АТФ-аза ферменттерінің белсенділігі төмендейді. Содан
жасуша ішінде натрий мен кальций иондары одан сайын
көбейеді. Қозымды тін жасушаларында электр потенциалы
-иондарының жасуша ішінде көп
фосфолипидтер мен нәруыздар ыдыратылып, олардың қызметтері
болады, ДНК-, РНК-нәруыздар түзілуі бүлінеді.
тіндердің сезімталдығы әрқилы. Ол:
● зат алмасуларының қарқынына;
● тіннің оттегіге мұқтаждығына немесе оттегісіз
● гликолиздік жүйенің қуатына;
● гендік құралдарының мүмкіншіліктеріне - байланысты.
әрекеттерінің бұзылыстары тым ерте байқалады. Бұл кезде
алдымен адамда эмоциялық және қимылдық қозу, тоқмейілсу,
өз мүмкіншіліктерін асыра бағалау, кейде, керісінше,
түнжырау, айналасындағыларға немқұрайды қарау т. с. с.
Бұл қүбылыстардың негізгі себебі болып мида, тежегіш
түзілуінен немесе оларды қабылдайтын нейрон беттеріндегі
рецепторлардың сезімталдығы төмендеуінен, орталық жүйке
жүйесінің төменгі бөліктері мен тіндердің тежеуші
ықпалдан шығып кетуі байқалады. Ұзақ гипоксия кезінде
орталық жүйке жүйесінде өте ауыр зат алмасулық және
функциялық бұзылыстар байқалады. Онда алдымен қозу,
артынан тежелу үрдістері дамиды, рефлекстік әрекеттер
бұзылады, тыныс алу және қанайналымы жүйелерінің реттелуі
өзгереді. Ауыр гипоксия кездерінде адамның естен тануы,
сіңір тартылуы, тырыспа-селкілдек байқалады.
Гипоксия кезіндегі басқа мүшелер мен жүйелердің
● орталық жүйке жүйесінің реттеуші әрекеттерінің
● зат алмасуларының уытты өнімдері жиналуымен –
Оттегі жеткіліксіздігіне жүйке жүйесінен басқа жүрек
қозымдылығы, өткізгіштігі және жиырылғыштыгы бұзылады,
жүрек соғуы жиілейді, оның ырғағы өзгереді, аритмия
Гипоксия кезінде өкпеде ауа алмасуы бұзылады. Тыныс
алу ырғағы өзгереді, жиі үзілісті Чейн-Стокс тынысы
байқалады. Ас қорыту жүйесінде гипоксияның әсерінен
асқазанның, ішектердің және үйқыбездің сөл шығару,
Гипоксияның ауыр түрлерінде дене қызымы азаяды.
Өйткені: зат алмасуларының қарқыны төмендейді және
1   ...   479   480   481   482   483   484   485   486   ...   600