kk en en en en en en en ru en en en ru hbs_cyr ky bg kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk en kk kk kk kk kk ru ru kk kk kk ru kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk en kk nl kk kk kk ru kk kk ru uk kk kk kk ceb en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk uk mn kk kk kk kk ru kk kk kk kk kk kk kk kk ru bg kk kk ru ru kk kk ru hbs_cyr kk kk kk ru kk kk kk ru cv kk kk kk uk kk kk kk av kk en en pl en en en en en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en fr kk en en en ru en en en ru hbs_cyr ky ar kk kk kk en en en en fa en kk kk en en en
Шыңғысова Назгүл Тұрсынбайқызы | Журналистика факультеті
Bookmaker artbetting.co.uk - Bet365 review by ArtBetting.co.uk
Germany bookmaker bet365 review by ArtBetting.de
Қазақ өңірлік журналистикасының тарихын зерттеудің теориялық және тәжірибелік мәселелері
jurfak Наурыз 25, 2013 0
Қоғамдағы түрлі себептермен байланысты облыстық газет атаулары бірнеше рет өзгеріп, қалалық немесе аудандық газетке айналып отырған.
Өңірлік мерзімді баспасөздің тарихын зерттеу барысында әртүрлі пікірлерді кездестіруге болады.
«Оңтүстік Қазақстан» газетінің де тарихына байланысты әртүрлі деректер бар. Қазақ совет энциклопедиясының 8 томында: «Газеттің тарихы бұрын Түркістан Совет республикасының орталығы Ташкентте шығып тұрған, кейін Орта Азияның ұлттық-мемлекеттік жағынан межеленіп бөлінуіне байланысты 1924 жылы қарашада Шымкентке ауыстырылып, Сырдария губерниялық партия комитеті мен губерниялық Совет аткомының органы ретінде шыққан «Ақ жол» газетінен басталады. 1929 жылдың 1 шілдесінен «Ленин жолы» деген атпен әуелі Сырдария округтық, соңынан 1930 жылдың желтоқсанынан Шымкент аудандық газеті ретінде шығып тұрды. 1932 жылдың 12 наурызынан «Оңтүстік Қазақстан» деген атпен облыстық газет ретінде аптасына 5 рет шығып тұрады. Газет алғашқы кезде ауылды советтендіру, шаруаларды Совет өкіметін басқаруға қатыстыру, жұмысшы және шаруалар одағын күшейту, сауатсыздықты жою жолында қызмет етті. 1930 жылдары партия мен совет өкіметінің деревнядағы саясатын түсіндіріп, шаруаларды коллективтендіруге шақырды, бай-кулактарды конфискелеуге атсалысты. Ауылдағы өзгерістерді, облыстағы өнеркәсіп және кен орындарының жұмысын ұдайы жазып тұрды» [27, 502 б.], – делінген.
«1924 жылдың ақырына қарай партия мен үкіметіміз бұрынғы Түркістан республикасын ұлт ретімен қайта құрды. Оның құрамындағы Сырдария, Жетісу губерниялары Түркістан облысы болып Қазақ АССР-іне қосылды. Қазақтарға арналып Ташкентте шығып тұрған газет, журналдар да Қазақстанға ауыстырылды. «Ақ жол» газеті сол жылы 26 қарашадағы 506-нөмірінен бастап РК(б)П Қазақстан Өлкелік Комитеті мен Атқару Комитетінің Түркістан облысы жөніндегі ұйымдастыру бюросының органы ретінде шығарылды. Қазіргі «Оңтүстік Қазақстан» газетінің тарихы, міне, осы жерден, осы уақыттан басталады. Республика астанасы 1926 жылы Орынбордан Қызылордаға көшірілді. Қазақ АССР-інің орталық органы «Еңбекші қазақ» газеті сол жылғы 553-нөмірінен бастап РК(б)П Қазақстан Өлкелік Комитеті мен Қазақстан Орталық Атқару Комитетінің, Қазақстан кәсіподақ Советінің әрі РК(б)П Сырдария губерниялық Комитеті мен губерниялық Атқару Комитетінің органы етілді. Осымен байланысты «Ақ жол» өзінің шығуын тоқтатты. Қазақ АССР-інің орталығы 1929 жылы Алматыға көшірілді. Енді «Еңбекші қазақ» Сырдария губерниясының газеті бола алмайтын болды. Бұл кезде, губерния, уездер таратылып, олардың орнына округтер құрылған болатын. Осыған орай 1929 жылы 1 шілдеден бастап Сырдария округтық «Ленин жолы» газеті шығарылды. Бүкілодақтық Орталық Атқару Комитетінің 1930 жылғы желтоқсандағы қаулысына сәйкес округтер таратылып, аудандар құрылғанда «Ленин жолы» Шымкенттің аудандық газеті етілді. Оның 48 нөмірі жарық көрді. Қазақстан Орталық Атқару Комитетінің 1932 жылғы ақпандағы екінші сессиясының шешімі бойынша Оңтүстік Қазақстан өзінше облыс болды. Осымен байланысты «Ленин жолы» газетін Келес ауданына беріп, 1932 жылғы 12 наурыздан Шымкентте облыстық «Оңтүстік Қазақстан» газеті шығарыла бастады» [4, 96 б.].
«Оңтүстік Қазақстан» газетінің 1954 жылғы сандарында «Шыға бастағанына 23 жыл» деп жазылған. Онда газет 1931 жылдан шыққан болады. Газет 1964 жылғы сандарында 38 жылдық тарихына қарамастан, «Екінші жыл шығуы» деп жазған. Газеттің тарихына қатысты «Оңтүстік Қазақстан» газетінің өзінде әр түрлі деректер бар.
2004 жылғы бір мақалада: «1924 жылдың 26 қарашасында бұрынғы Түркістан Республикасы Орталық партия комитеті мен Орталық Атқару комитетінің органы ретінде шығып тұрған «Ақ жол» газеті Қызылорда қаласында сол кезде шығып тұрған «Еңбекші қазақ» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетімен қосылды» (ОҚ. 2004. 27 қаңтар), – десе, 1994 жылы газеттің сол кездегі бас редакторы К. Үкібаев: «1925 жылы республика астанасы Қызылорда қаласына көшірілді. Осыған орай «Ақ жол» газеті Қызылорда қаласында шыға бастаған «Еңбекші қазақ» газетімен қосылады» [28], – дейді, яғни екі материалда 1924, 1925 деген екі түрлі мерзім берілген. Газет қызметкерлері: «Міне, бүгінгі «Оңтүстік Қазақстан» газеті осылайша алғаш «Ақ жол», «Еңбекші қазақ», «Ленин жолы» аталып, бертініректе қазіргі атауына ие болды», – деп «Еңбекші қазақты» (қазіргі «Егемен Қазақстан») «Оңтүстік Қазақстанның» тарихи атауларына қосып алған. Осы орайда ғалым Т. Қожакеевтің «Ақ жол» өзінің шығуын тоқтатты», – деген дерегі дұрыс.
Қоғамдық тілшілердің басылымның тарихына қатысты естелік-мәліметтері кейде дәлдіктен ауытқып жатады, оны газет қызметкерлері түземей сол күйінде жібереді. С. Усин деген оқырман: «Тың өлкесі», «Ақмола правдасы», кейін «Коммунизм нұры», «Арқа ажары» газеттеріне мақала жазуды жалғастырдым» [29], – деп «Есіл правдасын» «Ақмола правдасы» дейді әрі бұрын шыққан газетті «Тың өлкесінен» кейін атап отыр. Тағы бір оқырман: «Газет әр жылдары «Сталин туы», «Есіл правдасы», «Жаңа арқа», «Колхоз екпіндісі», «Ақмола екпіндісі», «Тың өлкесі», «Коммунизм нұры» деген аттармен шығып тұрды» [30], – деп газет атауларының шығу ретін шатастырады. Журналист Смағұл Рахымбек: «Ақмола облыстық «Арқа ажары» газетіне 1971 жылдың маусым айында әуелінде корректорлық қызметке алынды» [31], – деп 1971 жылы «Коммунизм нұры» аталған газетті «Арқа ажары» дейді.
Шығыс Қазақстан облыстық «Дидар» газеті 1931 жылы 26 тамызда құрылған. Газеттің әр жылдардағы атаулары: «Жұмысшы» (1931-1939), «Социалистік Алтай» (1939-1941), «Большевик Алтая», «Алтай большевигі» (1941-1953), «Коммунизм туы» (1953-1990), «Дидар» (1990 – қазіргі кезеңде). ҚР Ұлттық кітапханасында «Большевик Алтая» газетінің 1942 жылғы қаңтар-сәуір айлары аралығындағы орыс тіліндегі сандары, шілде-желтоқсан айларындағы  қазақ тіліндегі сандары сақталған. «Алтай большевигі» 1943 жылы «Шыға бастағанына 5-ші жыл» деп қате жазып жүрді.
Облыстық газеттер қалыптасуының бастапқы кезеңіндегі мынандай өзекті мәселелерді айтуға болады: аймақтарға газет таратуда елеулі қиындықтар болды, газеттердің полиграфиялық базасы әлсіз, материалдық жағдайы нашар, шрифтер жеткіліксіз еді. Редакциядағы санаулы тілшіге бұқараны ақпаратпен қамтамасыз ету оңайға түскен жоқ. Осыған қарамастан, баспасөз арқылы халыққа жиі үндеу тастап, қызыл командирлердің жалынды сөздерін толассыз жариялады, өкіметтің насихатшысы бола білді. Жұмысшы-шаруа газеттері саяси, шаруашылық және партиялық мәселелерді көтеріп, бұқаралық аудиторияны барынша қамтуға тырысты. Қағаздың қаттығынан көсіліп жаза алмаса да, оқырмандармен тығыз байланыс орнатып, жеке пікірлесуге уақыт табатын алғашқы журналистер халықтың газетке деген ықыласын арттырды. Облыстық газеттер қолдан-қолға өтіп, оқылатын болды, бір дана бірнеше адамға рухани азыққа айналды. Бұл кезеңдегі сын мақалалар мен фельетеондардың ықпалын, баспасөздің пәрменділігін, ұйымдастырушылық міндетін баса айтуға болады. Газет беттерінде сауат ашу, әйел теңдігі тақырыптары жиі көтерілді.
Жыл өткен сайын баспасөздің типологиялық ауқымы кеңейді. Партияның жетекші рөлін нығайту мақсатында түрлі салалық басылымдар шығарыла бастады. Тік-иерархиялық баспасөз жүйесі қалыптасты:  орталық – республикалық – өлкелік – облыстық – қалалық – аудандық – көптиражды – қабырға газеттері. Қабырға газеттерінің бұқараның саяси белсенділігін арттырудағы рөлі жоғары болғандықтан, партия тарапынан бұл газеттерге қатаң талап қойылды. 1924 жылы Орынборда өткен I Қазақстандық көрмеге қазақ тіліндегі 24 қабырға газеттері қойылды [6, 128 б.]. Ауыл тілшілері мен белсенділері шығаратын көптиражды газеттер де еңбекшілерді коммунистік рухта тәрбиелеудегі партия ұйымдарының сенімді көмекшісі болды. Елуге жуық совхозда шыға бастаған көптиражды газеттер 50-жылдардың ортасында колхоздарда ұйымдастырылды. Колхоз өмірінен ақпараттар берген бұл газеттердің саны алпысыншы жылдары жүзден асты.
Бекхожин Х. Қазақ баспасөзінің даму жолдары (1860-1930 жылдар). – Алматы: Қазақ мемлекет баспасы, 1964. – 261 б.
Бекхожин Х. Қазақ баспасөзі тарихының очеркі (1860-1958). – Алматы: Мектеп, 1981. – 239 б.
Қ. Аллаберген, Ж. Нұсқабайұлы, Ф. Оразай. Қазақ журналистикасының тарихы (1870-1995). – Алматы: Рауан, 1996. – 244 б.
Қожакеев Т. Жыл құстары. – Алматы: Қазақстан, 1991. – 237 б.
Имашев С. Зарождение коммунистической печати в Казахстане. –Алматы, 1970. – 112 с.
Имашев С. Свет ленинских идей. – Алматы: Казахстан, 1985. – 427 с.
Қасымов А. Шығыс  Қазақстан  облыстық газетінің  қалыптасу,  даму  кезеңдері (1931 – 2006 жж.): филол. ғыл. канд. … дис.:.10.01.10. – Алматы, 2009. – 156 б.
Молдашева Р. Семей баспасөзі: қалыптасу және даму жолдары:  филол. ғыл. канд. … дис.:.10.01.10. – Алматы, ҚазҰУ, 2003. – 145 б.
Білдебекова А. Оңтүстік Қазақстан баспасөзінің даму проблемалары: филол. ғыл. канд. … автореф.:. 10.01.10. – Алматы, ҚазҰУ, 2010. – 24 б.
Абишева В. Особенности публицистического стиля и проблемы культуры речи журналистов в современной региональной печати Казахстана: дис. … канд. филол. наук:. 10.01.10. – Алматы: КазНУ, 2002. – 148 с.
Қарағұлов Ә. Баспасөз және уақыт тынысы. (Жылдар. Адамдар. Оқиғалар). – Алматы: Қазақстан, 1976. – 143 б.
Нұрғожаев Ж. «Жетісу» жылнамасы. – Алматы, 2006. – 204 б.
Меңдіқожин Қ. Тәжірибе және талап. Аудандық газет қызметкерлеріне көмек. – Алматы: Қазақстан, 1972. – 247 б.
Аймақ өмірінің айнасы. «Орталық Қазақстан» газетіне – 65 жыл                 / құраст. А. Жанғожин, Е. Лұқпанов. – Қарағанды, 1997. – 94 б.
Ақпарат айдынында: «Орталық Қазақстан» газетіне 70 жыл                       / А. Жанғожин, Е. Лұқпанов; жалпы ред. басқ. М. Сембай. – Қарағанды: Қарағанды полиграфиясы, 2001. – 205 б.
Дорога длиною в семьдесят лет / под ред. С.М. Кемелбаева; сост. Д.А. Зинчук, В.М. Минин. – Қараганда: ОАО Караганд. Полиграфия, 2001. – 224 с.
Қорқытов Б.  Жылнама «Еріктен» басталады. – Атырау-Ақпарат КМК баспаханасы, 2003. – 104 б.
Қуанышбайұлы Қ. Газет және уақыт. – Алматы: Арыс, 2003. – 109 б.
Сүндетұлы Қ. Қазақстанның батыс өлкесіндегі баспасөздің дамуы (1917-1940). – Атырау, 2008. – 163 б.
Сүндетұлы Қ. «Атырау» баспасөзінің тарихы. – Алматы: КИЕ, 2009. –252 б.
Бейісқұлов Т. Бейімбет және «Ауыл» газеті // Қостанай таңы. – 1993, қыркүйек – 1.
Байменше С. Ауылдағы қолтаңба. Бейімбет Майлиннің шығармашылық зертханасынағы зерделі іздер // Қостанай таңы. – 2002, маусым – 25.
Оташев М. «Ауылдан» – «Большевиктік жолға» дейін // Қостанай таңы. – 1993, маусым –
Сүйінов Е. «Ауылдан» – «Қостанай таңына» дейін // Қостанай таңы. – 2005, маусым –  25.
Хасенов Е.  Би-ағаның жүрген жолындағы іздер // Қостанай таңы. – 1993, қыркүйек – 18.
Аймуханова К. Өткен жолы – шежіре // Атырау. – 2003, маусым – 27.
Қазақ совет энциклопедиясы.  12  томдық. – Алматы, 1976. – 1-8 т. – 534 б.
Үкібаев К. Уақыт талабына үн қосып… // Оңтүстік Қазақстан. –  1994, қараша – 26.
Усин С. 50 жыл газетпен біргемін // Арқа ажары. – 2007, шілде – 12.
Каримова К. Көңілге жақын басылым // Арқа ажары. – 2007, шілде – 12.
Рахымбек С. Елдің елеулі ері // Арқа ажары. – 2008, мамыр – 22.
7  489 рет оқылды
Айдары » Біліми сөз
«Қазақ университеті» баспа үйі «Ұлы Жібек жолымен» атты кітап және полиграфия көрмесіне қатысты
Жазушы, публицист, дінтанушы ғалым Сапарәлі Бейбітпен кездесу өтті
Жауп болдырмау үшін мынаны нұқыңыз.
Аты (міндетті) Пошта (міндетті) Сайты
Пікіріңіз тексеруден өткеннен кейін жарияланады. Пікір жазу
8  +  8  =
Қаржының обьективті қажеттігі және оның қоғамдық дамудағы рөлі
Шілде 15, 2020, No Comments on Қаржының обьективті қажеттігі және оның қоғамдық дамудағы рөлі
Шілде 15, 2020, No Comments on Дағдарыс айналып өтпеді
Ұлттық аза тұту күні
Шілде 15, 2020, No Comments on Ұлттық аза тұту күні
Республикалық пәндік олимпияда басталды
Наурыз 28, 2019, No Comments on Республикалық пәндік олимпияда басталды
Академик Т.Тәжібаевтың туылғанының 108-жылдығына арналған конференция өтеді
Ақпан 12, 2018, 31 Comments on Академик Т.Тәжібаевтың туылғанының 108-жылдығына арналған конференция өтеді
Қазан 24, 2013, 31 Comments on Польшадағы бас қосу
Через тернии к звездам…
Қыркүйек 14, 2018, 21 Comments on Через тернии к звездам…
Журналистика факультеті ҚазҰУ журфак Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің Журналистика факультеті журфак казну журфак казну факультет журналистики kazakh journalism jurfak журналистика тарихы Кәкен Қамзин ҚазҰУ радиосы студенттер радиосы Клара Қабылғазина баспасөз тарихы Әл-Фараби радиосы Темірбек Қожакеев Сагымбай КОЗЫБАЕВ Польша журналистика факультетінің аға оқытушысы Мейіржан Әуелханұлы
Марат Барманқұлов. Телевизия: бизнес әлде билік?
Қараша 16, 2013, 1 Comment on Марат Барманқұлов. Телевизия: бизнес әлде билік?
Кітапты оқу үшін сілтемені басыңыз.   Марат Барманқұлов ...
Әбдіжәділқызы Жидегүл. «Тікелей эфир табиғаты»(Электронды оқу құралы)
Маусым 1, 2013, 3 Comments on Әбдіжәділқызы Жидегүл. «Тікелей эфир табиғаты»(Электронды оқу құралы)
Муканова Г.К. ПУБЛИЦИСТИКА СМАГУЛА САДВОКАСОВА
Мамыр 31, 2013, No Comments on Муканова Г.К. ПУБЛИЦИСТИКА СМАГУЛА САДВОКАСОВА
«ҚазҰУ-дің журналистика факультетіне 80 жыл!»
Ұлы Отан соғысы жеңісіне 70 жыл
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің Журналистика факультеті Қазақстандағы көп жылдар бойы қызмет жасап келе жатқан оқу мекемесі. Бұл жерде дүние жүзіне аты шыққан және елге белгілі ғалымдар мен журналисттер еңбек атқарады. Оқу процесіне 15 елден келген студенттер және 50 жолбасшы әлемдік журналистика мекnептерінің профессорлары қатысады. Журналистика факультетінің студенттері осы заманға сай жабдықтармен жұмыс істейді.
Copyright © 2014 - Барлық құқықтары сақталған.
Faculty of JournalismЖоғарыға қайту
Your question has been sent!
Please fill out the form below.