kk kk ru kk ru fr ru de kk el en kk bg pt kk fi kk kk ro ru kk kk en kk kk kk kk bg kk fr mk kk bg kk ru ru kk mk hbs_cyr bg kk en kk fr en kk el kk kk kk kk fr en kk kk ky kk kk hbs_cyr kk en kk kk kk es en kk kk lv ru pt ru pt ru kk kk kk fr en kk fr en kk fr en bg kk kk ru ru kk ru kk kk bg kk kk kk kk kk kk ru kk ru kk en kk kk kk kk kk tt kk kk kk fr fr tt kk kk kk uk kk kk fr kk fr kk tr kk kk kk kk kk cs fr ru fr ru en kk es kk kk kk bg fr kk kk ky kk be kk ky kk kk kk bg kk kk ru kk kk fr kk kk kk fr sk kk ce ba kk kk be ru fr kk kk kk uk kk kk uk kk kk kk uk kk tt kk ru kk kk kk kk it en ky kk mk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk tt hbs_cyr mt kk uk cs kk sk kk ru fr mn ru lez kk kk kk ru kk kk kk kk bg kk ru kk ru kk ky mk uk kk ky hbs_cyr kk uk kk uk fr ru kk ru uk kk ru kk hbs_cyr kk hbs_cyr uk kk uk kk kk uk kk ru kk bg kk kk fr kk kk kk kk uk kk kk lv kk kk lv kk ce kk uk kk kk ru mt lv fr ru kk kk lv tt kk kk kk mhr kk uk kk kk mk kk lv hbs_cyr kk kk kk kk kk kk kk es kk kk kk ky kk kk ru kk kk mk kk kk it kk kk ru kk av kk ru kk pt en kk ru
І. Қазақ тілі грамматикасының кейбір мәселелері Қазақ тiлihiң Ғылыми куpсы жөhihеh лекциялаp - бет 31
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   ...   182
zhubanov k kazak tili grammatikasynyn keibir mseleleri (1)
Қосымшалар тарихына Оқып дегендегі п әуел баста мен деген көмектес септіктен шыққан. « Мен
(қыпшақ тілінің нормасы, қазақшасы –
дыбысының өзгерімі. Ер ізіне түсу:
Мағна, мән, мағана, мәні, мәніс, мәнісі, ...
қатарында алынады да, бұрынғы тәуелдік жалғаудың үстіне тағы бір жамама
отағасы – отағасыcы, қайсы – қайсысы
Саз=сар (сарын); сеспей қатты (сес=дыбыс); сарын
– түрікше, түрік тілінің нормасы.
= пышақпен жарып жіберу. Бұрын
қыр + на; қар > құр > қыр
қыр + на = жону, қыру / қырқу / қыршу
қыр + қыру (қырғыш), қырқу (қырықтық)
Е с к е р т у
: сөздердің этимологиясын табу үшін оның ішіндегі дауыстыларды алып
деген сөз. Күш, бұз, қирату, кесетін, тесетін заттардың
деген сөз шағатай тілінде
болып айтылады, соңғы т
сөздерінің бұрынғы түбірі –
» бұрын өзгелік етіс болған, бүгінгі (қазіргі) нормасы бойынша,
Ол + сол: о +со = осы
, демек, татарша (қырым татары тілінде)
семантика жағынан бір сөз.
Құтты болсын – құтымышты ындыр йұрт (жұрт) – үй
йренә сиына – еріне сиына
күйеуіне сүйкеліп жанасуы болуы керек
Жау жұмыр: жау = йағ
Өбу = емдеу: өп = ем
Сеп = су + ла; түкіру, сүймек - себмек (түрікше)
: мұның негізі де емдеу целевная трава.
Кәрі-құртаң: құртақ – құртқа (кемпір)
бұл екеуінің бір-біріне жақындығы бар, қалайша?
Ұмай, құдай, ұма = май
«Ана – құдай» – «еміз»
«ер ұғлан», «қыз ұғлан»
: бұл екі сөздің түбір бір болуы керек: (өйткені) сөз басында
-ден бұрын бір дыбыс болған;
бұрын бір фонема, осы күнге
(бұл сөз танылмады) бір фонема.
деген парсының сөзін батыстағы қазақ (осы сөзді батыстан
дейді. Ал Орта Азия арқылы алған қазақ елі
Дөңгелек – төбе – тау
» сөзінің де бұған қатынасы болуы
Қол – су – әйел
– бір нәрсенің бір беті.
деген көмектес септіктен шыққан. «
қосымшасын да жалғау ретінде қарау керек тәрізді.
» не? басқа бір ретте
» қалған дейді. Бұл «
» буынына қатысты ма, жоқ па, араларында байланыс бар ма? Сондай-
дыбысын буын құрамынан түсіп қалатын (сусымалы)
дыбыстарының қатаң варианты есебінде көрсеткен. Бұны қалай түсіну керек?!
уақыт өте келе түсіп қалып, жалғыз «
» дыбысы қалған. Сөздің соңғы буынында
дыбысының өз қалпын сақтап тұра алмайтындығы белгілі. Бұған қазіргі
деген екі түбірден біріккендігі де дәлел бола
» болып өзгергені секілді,
тәуелдік жалғауына айналған «
» дыбысы да «
» болып әлсіреген. Осы заңдылық
деген есімдіктер кірігіп барып біріккенде соңғы
болған да, сөз соңындағы «
қалыптасқан. Еріншіл дауыстылардың аяқ буынында сақталып тұра алмауына көне
» сөзінің қазақ тілінде жаңбыр болып айтылатындығы да (
табыс жалғауының көрсеткіші. Ол бұрын «
» деген сұрау болған, демек табыстық
». Бұл сұрау пассив мағынада тұрып, зат ұғымын берген. Зат болған
соң сөйлем ішінде оның пассив мәнде тұратыны белгілі. Соңғы
жалғауының екінші жағы болуы да мүмкін; […].
көмектестің ?! мен – менен
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   ...   182