kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk tt kk ky kk kk ru ru kk kk kk de kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk de eu kk kk de oc kk kk de fr kk ru ru kk de de kk ru en kk de oc kk de oc kk de ru kk de ca kk de ca kk de fr kk de oc kk de da tg de ru kk de en kk de oc kk de ro kk de oc kk de de kk de ca kk de de kk de eu kk de fr kk de vi kk de en kk de en kk de en kk de de kk kk kk
Әлем тілдері әліпбиіндегі диакритикалық таңбалар | Әдебиет порталы
Әдеби үдеріс Авторлар Кітаптар Аудиокітаптар Жанрлар Кейіпкерлер Блогтар Арнайы жобалар Мультимедиа
Әдебиеттi ешкiм мақтаныш үшiн жазбайды, ол мiнезден туады, ұлтының қажетiн өтейдi сөйтiп...
Латын графикалы әліпбилердегі диакритикаға байланысты өткен бұл халықаралық шара алғаш рет осындай ерекше форматта ұйымдастырылғанын айта кеткен жөн. Қызу пікірталас барысында бас қосудың ғылыми мазмұны жан-жақты қырынан ашыла түсті. Соның ішінде латын әрпін пернетақтаға орналастыру, латын әліпбиін үйрету әдістемесі, диакритикалық таңбалардың қолданысы бойынша маманданған шетелдік және отандық әріптестер өз ойларын ортаға салды.
Онлайн сұхбат алаңына Түркия Республикасындағы Памуккале университеті Түркі тілдері мен әдебиеттері бөлімінің меңгерушісі, профессор Нергис Бирай, Әзербайжан Ұлттық Ғылым академиясы И.Насими атындағы Тіл білімі институты Түркі тілдері бөлімінің директоры, профессор Елчин Ибрахимов, Өзбек әлем тілдері мемлекеттік университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы Маханбет Жүсіпов, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы Оразбаева Фаузия Шәмcиқызы, Түркия Республикасы Башкент университетінің профессоры Суер Екер, Түркия Республикасы Хитит университетінің Ғылым және әдебиет факультеті деканының орынбасары, түрік тілі мен әдебиеті кафедрасының оқытушысы, доктор Иса Сары, Түркия Республикасы Анкара университетінің профессоры Гулзура Жумакунова, Қарақалпақстан Республикасы Әжнияз атындағы Нөкіс мемлекеттік педагогикалық институтының доценті, филология ғылымдарының докторы Алима Пирниязова, А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты Қолданбалы лингвистика бөлімінің инженер-бағдарламашысы Дархан Тоқмырзаев қатысты.
Әмбеге аян, әлем тәжірибесінде диакритикаларды қолданудың бекітілген ортақ қағидаты жоқ. Осыдан келіп ала-құлалық та туындайды. Ортақ мүдде жолында белгілі бір критерийлер жасау мүмкіндігі бар ма?
Қолданыста жүрген латын графикасындағы диакритикалар ана тіліңіздің табиғатын ашып бере алды ма?
Әліпбиді меңгерту үрдісі барысында үйренушілер тарапынан психологиялық-педагогикалық тұрғыдан қиындықтар қай тұста көрініс береді?
Пернетақтаға орналасуы, үйренуге ыңғайлылығы тұрғысынан кейбір дыбыстарды берудің екі түрлі мүмкіндігі пайда болғанда, қалай таңдалғаны дұрыс. Мысалы, мұрын жолды «ң» таңбасының тильда Ñ арқылы берілгені дұрыс па, әлде Ŋ (эңг) таңбасы қолайлы ма? Немесе «Ш» дыбысы үшін – «седиль» оңтайлы ма, не «бревис» пе? Бұлар – онлайн сұхбат сұрақтарының бірсыпырасы ғана. Пікірталастың қалай қызу өткеніне осының өзі-ақ дәлел бола алады.
Шараны қорытындылаған «Тіл-Қазына» орталығының атқарушы директоры, белгілі ғалым Ербол Тілешовтің сөзіне жүгінсек, «Тіл туралы лебіз – жүрек сөзі. Егер алдымызда әліпбиді компьютер пернетақтасына лайықтау ғана мақсаты тұрса, бұл мәселені еш қиындықсыз диграфтар шешіп берген болар еді. Мәселенің мәнісі: қазақ тілінің әдемі әуезділігін сақтауда, ең бастысы, өзімізге ғана тән табиғи дыбыстарын жойып алмау. Бұл – бабалар аманатын ақтау деген сөз».
Сұхбат алаңының нәтижесі бойынша шетелдік және отандық ғалымдардың диакритикалық таңбаларға байланысты айтқан пікірлері мен ұсыныстары хатталып, Ұлттық комиссия жанындағы Орфографиялық, Әдістемелік, Ақпараттық және Техникалық сүйемелдеу жұмыс топтарының назарына ұсынылатын болып шешілді.
Қатысушы барлық ғалымдар Тіл саясаты комитетінің арнаулы алғысхаттарымен марапатталды.
Материалды көшіріп жариялау үшін редакцияның немесе автордың жазбаша, ауызша рұқсаты қажет және Adebiportal.kz порталына гиперсілтеме берілуі тиіс. Авторлық құқық сақталмаған жағдайда ҚР Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңымен қорғалады. adebiportal@gmail.com 8(7172) 57 60 14 (ішкі - 1060)
Мақала авторының көзқарасы редакцияның көзқарасын білдірмейді.
Шерағаңның туғанына 90 жыл
«Алтын сақа» байқауы мәресіне жетті
Бахман Гобади. Күрд киносын жетім балаға ұқсатамын
Автор және «әдеби қаһарман»
Ел қай кезде түзеледі?
Ахмет Салах әл-Мәһди. Күтпеген «келімсек»
Оқушылар парағы. Қыз Жібек жыры
Маржан ЕРШУ : «АТЫРАУ  АЙДЫНДЫ ӨЛКЕМ  АРДАҒЫМ - АЙ...»
Ұлттық рух алыптары: Ахмет Байтұрсынұлы және Ғұмар Қараш үндестігі
Республикалық «Таласбек» сыйлығына шығарма қабылдау жалғасып жатыр
Қирабаев тұрған үйге ескерткіш тақта қойылды
«Талтүс» романындағы Таласбек Әсемқұловтің қаламгерлік қолтаңбасы
Әбіш Кекілбаев. Сардар немесе Ыдырыс Ноғайбаев туралы сөз
Баланы туғаннан бастап әдебиетке қызықтыра білу керек
Бақытгүл Баймолдақызы. Жылап аққан жылдарды көзімдегі...
Мұқтар Әуезовтің “Абай жолы” роман-эпопеясы: атмосфера және стиль
Қаллеки театрында жаңа қойылым!
ТОҒЫЗ ЖОЛДЫҢ ТОРАБЫНДА ОЯНҒАН
Махат Садық, Ескерткіштер – ел тарихы
Жоба туралы Порталды қолдану ережесі
Авторлар мен баспаларға ISBN алу