ru ru ru ru ru ru ru ru kk ru kk nb fr ru it kk kk kk kk en en en en en en en en en en en kk kk kk kk kk en kk kk kk kk en kk kk kk kk en kk kk kk kk kk kk kk en es es en de hbs_lat en ru ru uk ru kk kk en es ru kk kk en ru kk ru ru en ru ru ru es fr es de en es ru ru ru ru ru
Анализ творчества Калижана Бекхожина в книге Томаса Виннера - Zebra.today | Аналитика, статьи, обзоры, комментарии
Томас Густав Виннер зерттеуіндегі Қалижан Бекхожин шығармашылығы туралы ой-пікірлер
Томас Густав Виннер қазақ поэзиясын кеңестік саясатқа ыңғайлас тақырыптар аясында талдап қана қоймайды, оның өзіндік ерекшелігін де атап көрсетеді.
Your voice caresses my heart endlessly,
It seems that I was born with your sounds in my blood –
In it are the wind, the steppe and the sadness
And the quiet tune of motherly love.
Your voice used to sing me to sleep as a child,
In it is all my life, turned into sound,
Dombra, all my thoughts are devoted to you,
Dombra, all my songs are born by you,
My soul and my singing heart
Are forever united with you.
Қалижан Бекхожиннің Мәскеуде басылған өлеңдерінен, яғни, орыс тіліндегі нұсқадан аударылған бұл үзінділердің түпнұсқадан біраз алшақтап кететін тұстары бар. Ағылшын тілінде баяндалған осы өлеңнің Қалижан ағаның жүрегін жарып шыққан қазақша нұсқасы мынау еді:
Тиер жылы жүрекке үнің сенің,
Туған күні даусыңды естігемін.
Атам, анам өсіпті сеніменен,
Саған айтып кетіпті ескі кегін.
Мені де маужыратқан – сол бір күйің,
Үніндей сонау сырлы дүниенің.
Ұйқы орнына жас жүрек дүрсіл қағып,
Жалындатқан жанымды сол әлдиің.
Жорғалап сазбен талай шыққан өлең.
Барармын сені шертіп майданға да,
Өлсем егер, мен сені шертіп өлем.
Томас Густав Виннер бұл өлеңді Қасым Аманжоловтың «Домбыра» атты өлеңімен салыстыра талдайды. Ұқсастықтары мен ерекшеліктерін баяндайды.
Бұдан әрі қарай: «Сталиннің орыс халқына 1945 жылғы үндеуі қазақ әдебиетіндегі соғыстан кейінгі жаңа тақырыпқа қозғау салды. Онда Кеңес елінің басшысы орыс халқының Кеңестер Одағын құтқарып қалған ерен ерлігін, оның басқа кеңестік ұлттарға ұстаз әрі «аға болғанын» атап айтты. Бұл тақырып мұнан кейін екі туындыда көрініс тапты.  Бұлар Қалижан Бекқожиннің «Ресей даусы» және Қапан Сатыбалдиннің «Орыс халқына» атты шығармалары еді», – дейді автор.
Сонымен, қазақ халқының әдебиетін, оның ішінде Қалижан Бекхожин шығармаларын да талдап, арнайы кітап жазған Томас Густав Виннер деген кім еді?
Ол  1917 жылы 3 мамырда Прагада дүниеге келген. 2004 жылы 20 сәуірде Америка Құрама Штаттарының Массачутес штатында, Кембридж қаласында қайтыс болды. Ол – сондай-ақ, Лев Толстой мен Антон Чехов шығармаларын жан-жақты зерттеген ғалым. Виннердің «Толстойдың Ясная Полянадағы шәкірттерінің шығармашылық жұмыстары», «Чехов және оның прозасы», «Чеховтің «Шағаласы» және Шекспирдің «Гамлеті», тағы басқа ғылыми монографиялық еңбектері жарық көрген.
Томас Густав Виннердің «Ресейлік Орталық Азия қазақтарының ауыз екі шығармашылығы мен әдебиеті» атты кітабы 1980 жылы Нью Йоркте және 2002 жылы Стэнфордта қайта басылды. Демек, бұл кітапқа кейін де сұраныс болды деген сөз.
Тұрсынбек Кәкішевтің «Санадағы жаралар» атты кітабында Сәбит Мұқанов, Қалижан Бекхожин құрастырған хрестоматия, Есмағамбет Смайылов, Қажым Жұмалиев, Әлкей Марғұлан жазған оқулықтар «астан-кестен болды» деп атап көрсетілгендей, танымал ақын теперішті көп көрді. Өлеңдеріне де, зерттеу еңбектеріне де тиым салынып, қоғамнан біраз уақыт қол үзіп қалды.
Сондықтан Томас Густав Виннердің бұл кітабы өз елімізде Қалижан Бекхожин қудаланып жүрген елуінші жылдарда мұхиттың арғы бетінде жарық көргендігімен құнды және ол қазақ әдебиеті үшін де маңызды жәдігерлік саналады.
Жизнь Культура Общество Личности
ҚР ҰҒА корреспондент-мүшесі, филология ғылымдарының докторы, профессор
Resusrs Resurs Facebook Twitter Google Plus Youtube Instagram Linkedin VKontakte
2016-10-06 — Поэзия пырағы
2016-09-01 — Ішкенің сары су болар
Томас Густав Виннер зерттеуіндегі Қалижан Бекхожин шығармашылығы туралы ой-пікірлер
45 Метафизика семьи и рода
28 Байтерек и шежире
О нас Контакты Видео Фото Сюжеты
© 2022 Zebra.today | Аналитика, статьи, обзоры, комментарии. Все права защищены.
Информация про Казахстан: Новости
Информация про Казахстан: Новости
Информация про детсады Нур-Султана: Детский сад №38 «Шаттык»