kk kk kk kk kk kk ba kk kk kk kk kk kk tt kk ky kk kk ru ru kk uk kk de kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk lv kk de fr lv kk de ar lv kk de ca kk ru ru kk de vi kk de nn kk de pt kk de oc kk de fr kk de de kk de fr kk de zh kk de fr kk de fr kk de oc kk de ca kk de oc kk de fr kk de fr tg de da kk de vi kk de de kk de it kk de fa kk de fr kk de fr kk de ms kk de ca kk de en kk de de kk de ca kk de nn kk de fr kk de de kk kk kk
Имдат Авшар. Абай – мәдениет пен өркениеттің тасымалдаушысы | Әдебиет порталы
Әдеби үдеріс Авторлар Кітаптар Аудиокітаптар Жанрлар Кейіпкерлер Блогтар Арнайы жобалар Мультимедиа
Әдебиеттi ешкiм мақтаныш үшiн жазбайды, ол мiнезден туады, ұлтының қажетiн өтейдi сөйтiп...
– Абай шығармашылығымен алғаш қашан таныс болдыңыз, қандай әсер алдыңыз?
– Абай өлеңдерін аудару барысында қандай қиындықтарға кезіктіңіз?
– Абай өлеңдерін түрік тіліне аудару жұмысына бірнеше қаламгер қатысты. Экрем Аян мен Зафер Кибар сатиралық өлеңдерді аударды. Абдувахап Кара осы аудармалардағы қателіктерді жөндеді. Абай – қазіргі қазақ әдебиетінің негізін салушы. Ол өз шығармаларында парсы және араб сөздерін қазақ тіліндегі нұсқаларында жиі қолданған. Сондықтан оның тілі өте қиын болды. Оның поэтикасын ашып, оның поэзия туралы түсінігін сезіну маған өте қиын болды. Өйткені, Абай поэзиясында байырғы классикалық өлеңдер мен қазіргі поэзияның ерекшеліктері қат-қабат ұштасып жатады. Бастапқыда өлеңдерді аударуға қиналсам да, аудару жұмысы үстінде, жан-жақты ізденістердің нәтижесінде Абайдың поэтикалық танымы мен поэзиясындағы ішкі өрнектерідің нәзік ирімін түсіне бастадым. Осыдан кейін менің жұмысым оңайырақ болды. Барлық қиындықтарға қарамастан, біз Абай өлеңдерінің ең керемет аудармасын жасадық деп ойлаймын.
Ақын Имдат Авшар "Берчесте" әдеби журналында
– Абай шығармаларында, әсіресе қара сөздерінде, өзінің туған халқын қатты сынайтын тұстары жиі кездеседі. Сіз бұны қалай қабылдадыңыз?
– Әр ұлттың зиялылары мен өз қауымының арасында белгілі бір дәреже де қақтығыстар болады. Бұл кез келген халық үшін қалыпты жағдай. Зиялы қауым өкілдері өзі өмір сүрген уақыт пен заман ағысын өте жақсы сезіне алады. Сол арқылы ұлт болашағын да айрықша түйсіне қабылетке ие. Олар әдетте, өз халқының қай кезеңде де өркениетті, еркін және тәуелсіз адам ретінде өмір сүргенін қалайды. Абай туралы да осы мәселені айтуға болады. Абайды жай ғана ақын, иә, жазушы деп айта салу дұрыс болмас еді. Ол – өзі өмір сүрген заман келбетін, уақыт ырғағын өте жақсы саралап, болашақта қазақ халқын не күтіп тұрғанын және қазақ халқына не болуы мүмкін екенін болжай алған ойшыл. Осы себептен Абай қазақ халқын көбірек оқуға, ғылым үйренуге, өндіріс пен өркениетке араласуға шақырады. Әрине, қарапайым адамдар ойшылдардың бұндай болжамдарын үнемі қабылдай бермейді. Аз уақыттың ішінде бүкіл халықты өркениетпен қамту тағы мүмкін емес. Өз халқының Абай қаламынан ауыр сынға ұшырауының басты түйткілі осы. Оның үстіне Абай сынды Хакімдікке көтерілген тұлғаның бұл сындарын тікелей қазаққа ғана айтылған сын деп түсінуге болмайды. Бұндай ойшылдардың сыны тек жақсылықтан туады. Өз халқын сүйген, бағалаған адам ғана өткір сын айта алады. Мұндай қасиет әлемдегі ойшылдардың баршасына тән. Айталық, бізде Мехмет Акиф Эрсой деген ақын бар. Ол сонымен бірге ұлттық әнұранымыздың авторы. Абай сияқты, М. Акиф Ерсойдың шығармаларынан, өз халқын аямай сынаған тұстарын көп кезіктіруге болады.
– Тұтас түркі жұртының бірлігін сақтауда, Абай шығармашылығы қандай рөл атқарады деп ойлайсыз?
– Абай – ғасырлар бойына тарихтың ауыр сындарынан өткен бүкіл түркі әлемінің, тіпті бүкіл адамзаттың ортақ мұрасы. Осы себепті Абай – тек қазақ халқының ғана емес, бүкіл түріктердің ақыны әрі ойшылы. Қожа Ахмет Яссауи, Юсуф Хас Хасиб, Эдиб Ахмет Жүкнеки, Мевлана, Юнус Эмре, Хаджи Бекташ-Вели барлық түріктердің ортақ құндылығы сияқты, Абай да біздің барлық түріктер мен түркі әлемін біріктіретін ортақ құндылығымыз. Оның қазақ халқына деген үндеуі – бүкіл түркі халықтарына жасалған үндеуі. Екінші жағынан, Абай – мәдениет пен өркениеттің тасымалдаушысы. Абай өз шығармаларында түріктердің ортақ құндылықтарын, ортақ мұраларын сәтті көрсетіп қана қоймай, сонымен бірге рулық-тайпалық бақталастықты сынап, түрік халықтарын бірлікке шақырды. Оның өсиетіндегі бұл өміршең ойлар болашақта түрік халықтарының бірлігін сақтауда маңызды рөл атқарады.
– Ақын ретінде қазақ поэзиясын қаншалықты бағалайсыз?
– Менің ойымша, қазақ поэзиясы екі бағытпен дамып келе жатыр деп ойлаймын. Бұл түрік поэзиясында да кездесетін жайыт. Біріншісі – дәстүрлі қазақ поэзиясы, екіншісі – қазіргі заман қазақ поэзиясы. Шындығында, қазақ поэзиясына жан-жақты және нақты баға беру үшін, қазақтың бұрынғы ақындарын да, қазіргі заман ақындарын да толықтай түрік тіліне аудару керек. Егер осы аударма жұмыстары жүргізілсе, біз қазақ поэзиясын жақынырақ біле бастайтын едік. Бұл бауырлас қаламгерлерді жақындата түсетін игі іс болар еді. Сонымен қатар, біздің қазақ поэзиясына берген бағамыз әділірек, анығырақ болары сөзсіз. Бұндай аударма жұмыстары алдағы уақытта кеңінен өріс алады деп ойлаймын. Тұтас түрік халқы қазақ поэзиясымен қауышуға қашанда ынтық.
Материалды көшіріп жариялау үшін редакцияның немесе автордың жазбаша, ауызша рұқсаты қажет және Adebiportal.kz порталына гиперсілтеме берілуі тиіс. Авторлық құқық сақталмаған жағдайда ҚР Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңымен қорғалады. adebiportal@gmail.com 8(7172) 57 60 14 (ішкі - 1060)
Мақала авторының көзқарасы редакцияның көзқарасын білдірмейді.
Айқын Нұрқатов - абайтанушы
Абайдың әйелі Әйгерімнің сәнді қобдишасы
Ұлттық рух алыптары: Ахмет Байтұрсынұлы және Ғұмар Қараш үндестігі
Қаллеки театрында жаңа қойылым!
Мұқтар Әуезовтің “Абай жолы” роман-эпопеясы: атмосфера және стиль
«KitapTime – 2022» жалпы республикалық кітап фестивалі өтті
Бахман Гобади. Күрд киносын жетім балаға ұқсатамын
«Алтын сақа» байқауы мәресіне жетті
Шерағаңның туғанына 90 жыл
«Абай жолының» аудармасына Әуезовтің көңілі толмаған
Елордада өткен «Күй жәрмеңкесінде» Жамбыл жырлары оқылды
Ел қай кезде түзеледі?
Ахмет Салах әл-Мәһди. Күтпеген «келімсек»
Ұлттық рух алыптары: Ахмет Байтұрсынұлы және Ғұмар Қараш үндестігі
Ахмет Байтұрсынұлы: «Амалыңды түзет, түземесең, ешкімге кінә қойма»
Республикалық «Таласбек» сыйлығына шығарма қабылдау жалғасып жатыр
«Талтүс» романындағы Таласбек Әсемқұловтің қаламгерлік қолтаңбасы
Әбіш Кекілбаев. Сардар немесе Ыдырыс Ноғайбаев туралы сөз
Қирабаев тұрған үйге ескерткіш тақта қойылды
Баланы туғаннан бастап әдебиетке қызықтыра білу керек
Бақытгүл Баймолдақызы. Жылап аққан жылдарды көзімдегі...
Қаллеки театрында жаңа қойылым!
Махат Садық, Ескерткіштер – ел тарихы
Шалқар Дәулеткелді. Қыркүйек айының сарғайған жапырақтары
Жоба туралы Порталды қолдану ережесі
Авторлар мен баспаларға ISBN алу