ru kk ru be kk ru kk ru be kk ru ro zh ru ru kk ru be kk ru kk bg kk kk kk kk kk ba kk ba kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk mn kk kk kk kk kk mk kk de uk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk en kk en ru kk en war kk kk kk kk kk de kk kk fr kk kk ca kk kk fr kk kk de kk kk oc kk kk fr kk kk ro kk kk kk fr kk kk oc kk kk ca kk kk fr kk kk oc kk kk ca kk kk ca kk kk ca kk ky kk kk kk bg kk kk fr kk kk ca kk kk fa kk kk de kk kk fr kk kk fr kk kk ur kk kk es kk kk kk de kk kk de kk kk oc kk kk it kk kk ca kk kk fa kk kk ca kk kk eu en kk ru kk ru be kk
Ақтөбе өңірінің тарихында өз заманында ел қорғаған талай қаһарман қайраткерлер, қол бастаған батырлар мен ел бастаған билер, көптеген танымал тұлғалардың таңбасын қалдырғанын білеміз. Бүгінде олардың есімдерін есте қалдыру, елге насихаттау жұмыстарын жүргізу өзекті болып отыр.
— Ақын бұл поэманы жазғанда халық арасындағы аңыз-әңгімелерге сүйенгені анық. Себебі Сапура Мәтенқызы туралы Нәйла Бекмаханованың кітабында ғана кездеседі. Сапура Мәтенқызы әлі де зерттеле түсуі керек. Сол дәуірде батыр қыздың даңқы патшаға дейін жетті. Халық арасында Көктемір атанған қыз соңына елді топтастыра білді. Табын, тама және  әлім рулары  батыр қыздың айналасына жиналды. Көктемірдің нұсқауымен атқа мінген Сапура Мәтенқызының әскері аз ғана уақыт ішінде екі мың адамға жетті. Таңғаларлығы сол – қазақ даласындағы айтулы батырлар да дәл Сапура Мәтенқызы сияқты қолды тез жиып, орыс бекіністеріне шабуылды тез арада бастамаған-ды. Аз ғана уақыт ішінде Көктемірдің Қобда мен Елек аралығына орналасқан әскері Красногорск, Чернореченский, Елек қамалдарына шабуыл жасап, көптеген орыс деревняларын талқандады. Жалпы Сапура француздың  Жанна д’ Аркі секілді дәріптелуі керек.
Қазақ халқының азаттығы үшін күрескен тарихи тұлға Сапура Мәтенқызына арналған «Тарихи тұлға» тарихи-танымдық зерттеу экспедициясы Қобда, Ойыл аудандарында болып қайтты. Осы экспедицияны бастап барған, тарихи-танымдық бағыттағы шаралардың ұйымдастырылып өткізілуіне мұрындық болып жүрген «Атамекен» кәсіпкерлер палатасының Ақтөбе облыстық филиалының басшысы, облыстық мәслихаттың депутаты, Қазақстанның әйелдер істері альянсының Ақтөбе облысы бойынша төрайымы Сұлупан Шынтасова. Экспедицияның негізгі мақсаты: 1775–1776 жылдары Сапура Мәтенқызы қозғалысы болған жерлерімен жүріп өту, зерттеу, деректер жинау болды.
Бұл экспедицияға Ақтөбе облыстық тарихи-мәдени мұраны зерттеу, қалпына келтіру және қорғау орталығы, Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі қызметкерлері, қаламгерлер, өлкетанушылар, тарихшылар қатысты. Зерттеу деректері бойынша Пугачев көтерілісі мен одан кейінгі Сапураның қарсылығы кезінде қазақ сарбаздарының уақытша орда құрған жерлерінің бірі Қобда өзенінің Елекке құяр тұсында орналасқан. Бұл жерлер «Көрінбес» қыз күресіне тікелей қатысы бар Досалы, Сейдалы сұлтандардың да жайлау қоныстары ретінде белгілі болатын. Экспедиция мүшелері Қобда ауданындағы Жиренқопа, Көкүй ауылдарында, Ойыл ауданы аумағында Мәтентөбе деп аталатын жерде болды. Бұл жер Сапураның әкесі Мәтен батыр есімімен байланысты. Осы сапарда олар жергілікті өлкетанушылармен кездесіп, сұхбаттасып, көптеген деректер жинақталды.
Экспедиция нәтижесі көтерілістің болған жерлерін одан әрі тереңірек зерттеу және нақты ашу керектігін көрсетіп отыр.
Кейбір деректерде «Он сегізінші ғасырда Пугачев көтерілісі басылғаннан кейін қазақтың арасында Көрінбес Көктемір деген адам Пугачевтің ісін жалғастырып, жұртты Ресей саясатына қарсы көтереді» деп жазылған. Бір қызығы, ел ішіне жансыздарын жіберіп, алынған нақты деректер, мәліметтер Ресей Сыртқы істер министрлігінің архивінде сақталған екен.
Қуанарлық жайт, Ш.Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының ғылыми қызметкері, Л.Гумилев атындағы ЕҰУ докторанты Жетпісбай Нұржан Сапура Мәтенқызы туралы Орынбор архивінен алынған 50 беттен тұратын ескі орыс тілінде жазылған деректерді табыс етті. Ақтөбе облыстық мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының басшысы Алтынай Юнисова осы деректерді аударту жұмыстарын өз қолына алып, Ш.Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының директоры, тарих ғылымының докторы, профессор Зиябек Қабылдиновқа хат жолдады. Ол Орынбор архивінен әр жылдары алынған 50 беттен тұратын ескі орыс тілінде жазылған тарихи деректің бар екендігін, бірақ деректе Сапура Мәтенқызы туралы нақты не жазылғанын түсініп оқу қиындық туғызып отырғандығын айтып, тарих, этнология, антропология ғылымдары саласында іргелі және қолданбалы ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізіп жүрген қызметкерлерінің архив құжаттарын аударып беруіне ықпал етуін сұраған болатын. Соның нәтижесінде деректер аударылып берілді. Бұл да тарихи тұлғаны одан әрі тереңірек зерттеуге, тануға мол мүмкіндік туғызды.
Бүгінгі күні Сапура батыр туралы оқушылар арасында да көбірек насихатталуда. Ақтөбе қаласындағы №55 орта мектеп-гимназиясының 9-сынып оқушысы Әлия Жалғасбаева «Қаһарман қыз Сапура» тақырыбында ғылыми жобасын қорғады. Ол байқаудың облыстық кезеңінде бірінші орын алып, «Дарын» республикалық ғылыми жобалар байқауының үшінші орын иегері атанды. Зерттеу әлі жалғасуда. Міне, осылай тарихтың ақтаңдақтарын ақтарып, өткенімізді қастерлеу — болашақтың баяндылығына жетелейтінін оқушылар да жемісті істерімен көрсетуде. Қаламызда қойылған бірнеше ескерткіштердің жоба авторы, ҚР Суретшілер одағының мүшесі, республикаға белгілі мүсінші Ахмет Құбай «Көрінбес» батырдың портретін салды, батыр қызға арналған Пилон-стеланың эскизін жасады. Жасалған пилон-стеланың көшірмесі музей қорына тапсырылды. Сапура Мәтенқызын тарихи тұлға ретінде таныту мақсатында көптеген мақалалар баспасөз беттерінде жарық көрді.
Сонымен қатар Қобда ауданында және Ақтөбе қаласында Сапура Мәтенқызы атына көше беру, есімін ұлықтау, осы тақырыпты зерттеп жүрген тарихшылар, жазушылар, әдебиетшілер, журналистер қауымының басын біріктіріп, ғылыми-тәжірибелік конференция ұйымдастырып өткізу, қорытындысы бойынша жинақ шығару жұмыстары да жоспарда бар.
Сапура Мәтенқызының 270 жылдығын атап өтуге орай батыр қыздың ерлігі туралы тарихи драма жаздырып, Т.Ахтанов атындағы облыстық драма театрының сахнасында көрсетілсе, сондай-ақ кеше мен бүгіннің сабақтастығын қалыптастыруға қосқан зор үлесіміз болар еді. Аудан, қала көшелеріне Сапура Мәтенқызының атын беру үшін қаланың, ауданның басшылық орындарына хаттар жіберілді, қаланың орталық көшесінің біріне бильбордта батыр қыз туралы дерек жарияланды.
Бала шақтан бастап біз ұрпағымызға батыр бабаларымыздың ерлігін насихаттап, көрсете білсек, жас ұрпақ тәуелсіздіктің бағасы мен патриоттық деген қасиетті ұғымды бойларына сіңіріп өседі деген ойдамыз. Осы мақсатта Сапура Мәтенқызының ерлігі мен қолбасшылық қасиетін, туған жеріне сүйіспеншілігі мен тәлім-тәрбиесін насихаттайтын, балаларға арналған мультипликациялық фильм жасалса деген тілек те бар. Міне, осындай қолға алынған қай нәрсенің болсын іздеушісі болмаса аяқсыз қалатыны белгілі. Осы істердің жоғары деңгейде ұйымдастырылып өткізілуіне ұйытқы болып жүрген тарихшы Исламғали Бітік екенін айтып кеткенім де орынды деп білемін.
Елінің азаттығы үшін күрескен Сапура батырды бағалау басталды деуге болады. Мұндай ұлықтау жалғасын таба беруі тиіс. Сонда ғана тарихымыз түгенделіп, жүріп өткен жолдарымыздың ақиқаттары айқындала түспекші.
СҮГІРДІҢ БЕЛГІСІЗ СОЛАҚАЙ ШӘКІРТІ
«ТҮГЕЛ ТҮРКІ ЖИНАЛЫП, ТОМСЕНГЕ ЕСКЕРТКІШ ҚОЙСАҚ...»
ТАРИХИ ШЫНДЫҚТЫ ТАНУ ЖОЛЫНДА
Біздің Telegram каналына жазылыңыз
алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз
Сіздің электронды пошта жарияланбайды. Қатарды міндетті түрде толтырыңыз *
Жүректі тебірентіп, көкірегімізде мақтаныш сезімін оятатын керемет ерлік өнеге екен. Батыр болсаң осындай бол! Бүгінгі ұрпақты ұлттық рухта тәрбиелеуге таптырмас әңгіме . Осындай батыр апаларыздың елді қорғауда, ерлермен қатар тұрып, қорғағанының арқасында осыншама ұлан ғайыр жерді жау қолына бермей жерді сақтап қалдырғанын бүгінгі ұрпаққа жеткізу бәріміздің міндетіміз болып табылады.
Авторға рахмет, тамаша жазылған! Бірақ қателер де бар. 1, Тексте: "...Сапура Мәтенқызын ... Жанна д Аркке теңейді... Көтеріліске шыққан кездері де бір уақыт. XVIII ғасырдың 70 жылдары" деп жазу дұрыс емес. Жанна Орлеан қаласын 1429 жылы қорғаған - XV ғасырда. 2. Тексте: "...Екеуі де қара халық өкілі" дейді мақаланың авторы. Бұ да өтірік. Жаннаның әкесі де, шешесі де дворяндар... Интернеттен қараңыз, ақпарат бар. Ал, Сапура Мәтенқызының портретінде тарақ таңба текті көрсетеді. Тарақ таңба Евразиядағы қағандардың және хандардың таңбасы. Шыңғыс ханда да со тарақ таңба. Жиделі Байсын қағаны Бірінші Майқы Арғы Мақ та да со тарақ таңба, бұлғар жылнамаларында жазылған. Шежіреге қарасаң Сапураның ежелгі атасы. Тоғым атасы да қаған болған. Менің кітабымда "Сапара Матенкызы - казахская Жанна д Арк" ақпарат бар. Интернетте де және "Под знаком трезубца" Леоновтың мақаласында. Қазақта қарапайым тайпалар жоқ. Тарихқа үңілсең, түсінесің!
Жақсы, кең ауқымды алынып жазылған мақала екен. Керемет. Батыр апамыздың есімімен Ақтөбеден көще атау берілнйін деп жатыр
gay teen boy veido chat gay chat the ave  gay sex massachusetts chat
free gay bi chat lines in seattle wa  gay chat free  gay chat with married man
Air Astana 10-шы рет өз аймағындағы үздік әуекомпаниясы ретінде Skytrax сыйлығын жеңіп алды
Ауған соғысы ардагерлері өз ойларын ортаға салды
Ардагерлерге арналған турнир өтті
Ауған соғысы ардагерлері студенттермен кездесті
Үндеу: Бірлігі жоқ ел тозады, бірлігі күшті ел озады
«КӨРКЕМ ҚАЛА – АЛМАТЫ» ЖАС АҚЫНДАР МҮШӘЙРАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕСІ
КИНОҢ ҚАНДАЙ БОЛСА, ҚОҒАМЫҢ ДА СОНДАЙ
ТҰЛҒАЛАР: ТӘРБИЕ, ТАҒЫЛЫМ, ТӘЖІРИБЕ
Білімді жастар білікті болар
«АЛАШ» АВТОНОМИЯСЫ» ТАРИХЫНЫҢ ӘЛІППЕСІ
«АҒА, САҒАН БҰЛ – ОШАҚ…»
«Ана тілі» газетінің Бас редакторы
«ТҮГЕЛ ТҮРКІ ЖИНАЛЫП, ТОМСЕНГЕ ЕСКЕРТКІШ ҚОЙСАҚ...»
ТҮРКІ ӘЛЕМІНЕ ОРТАҚ ТАҢЖАРЫҚ
ОЙЛЫ ОҚЫРМАНМЕН ОЙЛАСЫП ЖАСАЛАТЫН БЕТ
ЖАҺАНДЫҚ ДЕҢГЕЙДЕГІ АЛҚАЛЫ ЖИЫН
«ҚАРАГӨЗДІ» ӘУЕЗОВ ЖАЗҒАН ҚАЛПЫНДА КӨРЕРМЕНГЕ ЖЕТКІЗСЕК ДЕЙМІЗ
«АЙМАҚТА МЕМЛЕКЕТТІК ТІЛДІҢ МӘРТЕБЕСІ АРТАДЫ»
ТҰЛҒАЛАР: ТӘРБИЕ, ТАҒЫЛЫМ, ТӘЖІРИБЕ
Мәншүк Мұқашева: ЖУРНАЛИСТ ТӘРБИЕЛЕУ – ЖАНКЕШТІ ІС
Қанат АЙТБАЕВ:МӘДЕНИЕТ – ЕЛ ИДЕОЛОГИЯСЫНЫҢ ЕҢ БАСТЫ ТЕТІГІ
Раиса ҮМБЕТБАЕВА: ӘР ОТБАСЫ ҰЛТТЫҚ ДӘСТҮРДІ ҰСТАНСА ДЕЙМІН
ОҚУШЫ ДЕНСАУЛЫҒЫ – КӨКЕЙКЕСТІ МӘСЕЛЕНІҢ БІРІ
Ғарифолла ӘНЕС: ҚАЗАҚТЫҢ ЖОЛЫ ҚАТПАРЛЫ, ҚАЛЫҢ ТАРИХ
© 2010-2020 Copyright. Kazgazeta.kz.