kk ru kk ru ru ba ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk bg kk ru es en ru kk ru ru ru ru it ru uk kk kk kk ru ru kk mk mk mk ba kk kk kk kk bg kk ru ru kk kk kk en en
Өсімдіктердің жынысты көбею түрлері | Slides.kz
Тұқымдық өсімдіктердің көбеюінің екі жолы бар: вегетативті және жыныстық. Жыныстық көбею үшін жаңа дарақтар екі жыныстық жасушаның — ерлер мен әйелдердің бірігуі нәтижесінде пайда болады. Вегетативтік көбею кезінде ешқандай жасушалардың бірігуі болмайды, ал жаңа дарақтар өсімдіктің вегетативтік бөліктеріндегі арнайы түзілімдерден (баданалар мен сабақтардағы мұрыннан, тамырлардағы бүйректерден, тамырдан және т.б.), немесе тікелей вегетативтік мүшелерден немесе олардың бөліктерінен (тамыр бөліктері, сабақтары, жапырақтары) пайда болады. Жыныстық көбею кезінде жаңа: жыныстық жасушалардан пайда болатын организм қайта дами бастайды, бұл ретте алдыңғы буындарда болған барлық түр өзгеруі мен түрленуін қайталайды. Вегетативтік көбею кезінде жаңа ағзаның дамуы органның дамуы тоқтатылған кезеңнен немесе көбею үшін алынған бөліктен жалғасады. Мәселен, мысалы, жыныстық көбею кезінде көпжылдық өсімдіктер ондаған жылдан кейін ғана өседі (көптеген ағаш тұқымдары); жеміс-жидек тұқымына енген осы өсімдіктердің вегетативтік көбеюі кезінде жаңа өсімдіктер бірінші немесе екінші жылы гүлдейді.
Өсімдіктердің вегетативтік көбеюі үлкен ғылыми және практикалық қызығушылыққа ие және Өсімдік шаруашылығы мен орман шаруашылығында жиі қолданылады.
Көптеген ағаш тұқымдары жыл сайын жеміс бермейді (емен 6-7 жылдан кейін), кейбір тұқымдар аз өнімдік тұқым (балқарағай — 30%), ал кейде тіпті өнімсіз тұқым береді. Көптеген ағаш тұқымдарының тұқымдары ұзақ өседі (қайыңның тұқымдары) немесе өнгіштігін тез жоғалтады (қара және теректің тұқымдары). Қиыр Шығыс талын чозению, мысалы, еліміздің басқа бөлігінде таратуға болмайды, өйткені ұзақ тасымалдан тұқым өз өнгіштігін жоғалтады. Тұқыммен көбею кезінде өсімдіктің құнды қасиеттері, белгілердің ыдырауы салдарынан ұрпағына берілмейді. Вегетативтік көбеюдің басты мәні өсімдіктердің құнды қасиеттерін нақты тұқым қуалаушылық беру болып табылады. Өсімдіктердің вегетативті түрде сол немесе өзге тәсілмен көбею қабілеті селекционердің жұмысын жеңілдетеді. Мысалы, селекционер бағалы балқарағайдың түрін шығарды. Тұқым 8-10 жылдан кейін ғана болады, содан кейін аз мөлшерде, ал шламмен оны 2-3 жылда көбейтуге болады. Селекциялық жұмыстар кезінде көп мөлшерде біртектес материалды алу үшін вегетативтік көбею әдісі негізгі болып табылады. Жасыл құрылыста БАҚ сәндік формаларын, әдемі гүлденген, ою-өрнекті және басқа да өсімдіктерді жаппай өсіру оларды вегетативтік көбейту әдістерімен ғана қамтамасыз етілуі мүмкін және құрылыс тәжірибесі бұл әдісті өз жұмыстарында кеңінен қолданады
Вегетативтік көбею — өсімдіктердің вегетативтік органдардың: бұтақтардың, тамырлардың, қашулардың, жапырақтардың немесе олардың бөліктерінің көмегімен көбею. Бұл ретте жаңа өсімдіктің генетикалық құрамындағы өзгерістер байқалмайды. Ата-ананың (ананың) барлық белгілері еншілес органға беріледі. Вегетативтік көбею әртүрлі себептерге байланысты, оның табысы көптеген жағдайларға байланысты: өсімдік табиғатына (жүйелі жағдайы, сорттық ерекшеліктері, жасы), сыртқы жағдайларға (субстрат, жылу, ылғал, ауаның қолжетімділігі, Жарық). Вегетативтік көбею келесі жағдайларда қолданылады.
1. Тұқыммен көбею кезінде дақылдар үшін пайдаланылатын өсімдіктер ата-ананың (сирень, роза, гладиолус, флокс, ирис, қызғалдақ, георгина және т.б.) сапасын қайталамайды.
2. Өсімдіктер өміршең тұқымдарды немесе дақылдарды өсіретін жағдайда, олар піспейді (өсімдіктердің таңбалы түрлері, сарымсақ, сәндік садақтар, манжетка, элодея, Батпақты қамыс, фикус, бөлме жасмин, герань, панкрациум).
3. Егер ювенильді даму фазаларын бекіту қажет болса.
4. Егер вегетативтік көбею экономикалық жағынан тиімдірек болса (төмен өсімдіктерді алу үшін, ерте гүлдену үшін және т.б.).
5. Егер вегетативтік көбею тұқымнан оңай болса. Кейбір түрлерді тұқымдармен өзгертусіз немесе ұрпақтағы аздаған өзгерістермен көбейтуге болады, бірақ тұқымдар себуге дайындаудың күрделі жағдайынан өтуі тиіс, бұл тұқымдық көбеюді қиындатады және бәсеңдетеді (көгілдір, лимонник, арония баяу және ұзақ өседі, стратификация қиын, ал жасыл қалемдеу өте оңай, үнемді).
Вегетативтік көбею артықшылығы: өсімдіктер ерте жаста, бірақ тұқымдардан өсірілген өсімдіктермен салыстырғанда (үшінші және бесінші жылға сәйкес амариллистер) гүлдейді; барлық вегетативті көбейтілген өсімдіктер биіктігі жағынан төмен (түйе, тұқымдық көбею кезінде агератум биіктігі 50 см дейін өсімдіктер береді және бордюр жасау үшін оларды пайдалануға болмайды, ал қалемдеу кезінде өте күшті гүлденген кезде 15 см дейін).
Вегетативтік көбею кемшіліктері: өсімдіктер аз ұзақ, ауруларға бейім.
Вегетативті көбею табиғи және жасанды болуы мүмкін. Бірінші жағдайда көбеюге келесі вегетативтік органдар қатысады.
1. Мұрт (бағаналар) — құлпынай, хлорофитум, сакси-фрага (тасжарма) және т.б. мұртты көбейтетін өсімдіктерге гүлденген немесе лайланған өсу тән.
2. Өрімнің — жер үсті өркендер бар жіңішке парақтар (ястребинка, живучка ползучая). Соңында өте ұзын қашу розетка, тоқу жапырақтары бар. Плеттер мен мұрттар өте ұқсас.
3. Бүріккіштер-негізгі сабақтарда пайда болатын бүйірлік қашулар немесе бұтақтар. Көптеген пияз өсімдіктері өз түбінде бүріккіш шамдарды құрайды. Осылайша финиковая пальма, ананас көбеюде. Мысалы, банан немесе орхидея сияқты тамырында пайда болатын бүйірден қашу, сондай-ақ бүршіктер деп санауға болады. Бүріккіштердің дамуы әлсіз болған жағдайда, оны ескі сабақтағы негізгі Розетканы (эхеверия) алып тастауға ынталандыруға болады. Сабақты кішкене бөлігі бар Розетканы кесіп, тамыры мүмкін, ал қалған сабақтардың негізінде жаңа бүріккіш пайда болады.
Вегетативтік көбею артықшылықтары: өсімдіктер тұқымдардан өсірілген өсімдіктермен салыстырғанда ерте жаста гүлдене бастайды( үшінші және бесінші жылға сәйкес амариллистер); барлық вегетативті көбейтілген өсімдіктер биіктігі бойынша неғұрлым төмен (түйе, тұқымдық көбею кезінде агератум биіктігі 50 см дейін өсімдіктер береді және бордюр жасау үшін оларды пайдалануға болмайды, ал қалемдеу кезінде өте күшті гүлденген кезде 15 см дейін). Вегетативтік көбею кемшіліктері: өсімдіктер аз ұзақ, ауруларға бейім. Вегетативті көбею табиғи және жасанды болуы мүмкін. Бірінші жағдайда көбеюге келесі вегетативтік органдар қатысады. 1. Мұрт (бағаналар) — құлпынай, хлорофитум, саксифраг (тасжарма) және т.б. мұртты көбейтетін өсімдіктер үшін розеткалы немесе лайланған өсу тән. 2. Өрімнің — жер үсті өркендер бар жіңішке парақтар (ястребинка, живучка ползучая). Соңында өте ұзын қашу розетка, тоқу жапырақтары бар. Плеттер мен мұрттар өте ұқсас. 3. Бүріккіштер-негізгі сабақтарда пайда болатын бүйірлік қашулар немесе бұтақтар. Көптеген пияз өсімдіктері өз түбінде бүріккіш шамдарды құрайды. Осылайша финиковая пальма, ананас көбеюде. Мысалы, банан немесе орхидея сияқты тамырында пайда болатын бүйірден қашу, сондай-ақ бүршіктер деп санауға болады. Бүріккіштердің дамуы әлсіз болған жағдайда, оны ескі сабақтағы негізгі Розетканы (эхеверия) алып тастауға ынталандыруға болады. Сабақты кішкене бөлігі бар Розетканы кесіп, тамыры мүмкін, ал қалған сабақтардың негізінде жаңа бүріккіш пайда болады. 4. Тамыр бұтақтары. 5. Выводковые бүйрек немесе бүйрек көбею (жируха, мятлик альпі). 6. Сбрасывающиеся өркендер (кипарис болотный, кактусы мамилярия, семпервивум, үнді гробница — бриофиллиум). Ылғалданған жағдайларға түсіп, қашу тамырланып, өсе бастайды. 7. Толық емес жолмен пайда болған апогам тұқымдары (одуванчик, луговой шайы, манжетка). Тұқымдар гүл өсуінің салдарынан пайда болады. Апельсиндер жыныстық жолмен көбейеді, содан кейін тағы 3-4 ұрығы пайда болады-ұрықтанудан міндетті түрде, ал қалғандары апогамно пайда болады. 8. Пияздар, түйнектер, түйнектер, түйнек тәрізді тамырлар, тамырлар және псевдолуковицалар. Бұл органдар — қосалқы қоректік заттардың жинақталуы мен вегетативтік көбеюі үшін бейімделген өсімдіктің түрі өзгерген бөліктері. Гүл өсімдіктерінен хионодоксу, эритрониум, фритиллярия, қарғыбақ, гиацинт, шам жыланқышқыл, ақ түсті жыланқышқыл, гадючий пияз, нарцисс, пролееску, қызғалдақ, лалагүл, амариллис, туберозу, зиферантус, тигридия, ватсония, кливия, кринум, гематус, нерине, кислицаны және т. б. шамдармен көбеюде. бірақ оларды тұқымнан өз бетінше өсіру немесе бұталарды бөлу арқылы шламдармен, түйнектермен көбейту және т. б. Бұл өте қызықты, қызықты сабақ.
Өсімдіктер тұқымдармен, шламдармен, бөлу және егумен көбейтіледі.
Бөлмелерде өсімдіктерді өсіру кезінде тұқымдық әдіс өте сирек қолданылады, өйткені ол өте күрделі және температуралық режим мен ылғалдылықты қатаң сақтауды талап етеді. Тұқымдық көбею кезінде әрқашанда сорттық және басқа да белгілер берілмейді, мысалы махровость, пестролистность. Тұқымдық көбею кемшілігі кейінірек Гүлдену болып табылады. Алайда, ол жаңа сорттарды алуға мүмкіндік береді. Тұқымдармен бірнеше өсімдіктер (кактустар, пальмалар, лавр, кофе және т.б.) көбейеді. Көбею үшін тұқымдар таза өсімдіктерден, әдемі гүлдермен, сіз болашақ өсірілген дақылдарда болғыңыз келетін барлық қасиеттерге ие болуы керек. Тұқымдары бар жемістерді жылы және құрғақ уақытта піскеннен кейін жинайды және мата немесе қағаз қапқа салады. Бірнеше күннен кейін тұқымды жемістерден алады және қағаз пакетте салқын құрғақ жерде сақтайды (тоңазытқышта болады). Тропикалық өсімдіктердің кейбір түрлерінің тұқымдары бөлме температурасынан едәуір асып түсетін жоғары температураларды өсіру үшін талап етеді, сондықтан егістіктер үшін төменгі жылытылатын (30°С дейін) шағын жылыжай болуы керек. Егу әдетте көктемде жүргізіледі. Алайда өсімдіктердің кейбір түрлерінің тұқымдарын (лавра, пальма, антуриумдар және т.б.) жинағаннан кейін бірден себу керек, өйткені олар өнімділікті тез жоғалтады. Өнгіштігі нашар тұқымдарды (негізінен бұл қылқан жапырақты өсімдіктердің түрлері) оларды жинағаннан кейін бірден себу қажет. Көз жеткізу үшін, жарамды ма тұқымы науқанын, оларды төмен түсіру қажет » стакан сумен. Өсуге қабілетін жоғалтқан тұқымдар су бетінде қалады, ал өсуге қабілетті өскіндер түбіне түседі. Себер алдында қатты қабығы бар тұқымдар, мысалы, пальма мен акацияда, су мен ауаның ұрықтануға қол жеткізуін қамтамасыз ету және өсуді жеделдету үшін сәл егіледі. Кейбір субтропикалық өсімдіктердің тұқымдары (Камелия, фейхоа, шай) стратификацияны қажет етеді. Оларды ылғалды құмы бар ыдысқа салып, бәрін полиэтилен пленкаға орап, 6-8°С температурада мезгіл-мезгіл ылғалдап, 2 айға жуық тоңазытқышта сақтайды.
Бөлмелерде амариллис, түйнек бегониясы, бальзамин, примулу, кливия, цикламен, цинерария, глоксиния, кофе ағашы, пеларгония, руэлли және т.б. өсіруге болады. Тұқымдарды кішкене горшочкаларға, плошкаларға және су ағатын тесіктері бар ағаш жәшіктерге себеді. Әрбір тесік жабынқышпен жабылады, ал горшкаларда биіктігі кемінде 1-2 см жабынқыш, тас немесе бұрыштардан дренаж жасайды. Бұл қабат су ағатын тесіктерді жердің ластануынан сақтайды және артық ылғалды жоюға мүмкіндік береді. Ыдысты жер қоспасымен толтырады (жер табағының 2 бөлігі, жеңіл шынды 1 бөлігі және өзен құмының 1/2 бөлігі), беті жақсы тегістеледі және себуге кіріседі. Жер дөрекі кесектерсіз болуы керек, бірақ оны ұсақ елеуіш арқылы елеу ұсынылмайды, себебі бұл жағдайда ол тез жабысады. Ірі тұқымдарды себу оңай: оларды бір-бірінен тең қашықтықта тым қалың емес. Себудің алдында қатты тері 4-6 күн жылы суға салынады, тері ісіп, өскіндердің пайда болуы жеңілдетіледі.
алоэ шырыны өсімдіктердің дамуын, шие тамырларының түзілуін ынталандырады. Оны кесу үшін өте қолжетімді және тиімді биостимулятор ретінде пайдалануға болады;
* натрий гуматы 100мл ыстық суға 1-1,5 г есебінен қолданылады ·
Кактустар мен басқа да сукккуленттерді кесу кезінде кесілген көмірмен себіңіз, 2-3 күн кептіріңіз, содан кейін қалемшелерді арнайы дайындалған құмыраларға немесе жәшіктерге түсіріңіз. Құмыраның немесе жәшіктің түбіне биіктігі 2-3 см дренаж қабатын (ұсақ Тасбақа, малтатас немесе ірі түйіршікті құм) төсейді, содан кейін жақсы жуылған құмның 1/5 бөлігінен аралас шым және жапырақ жер (тең) себеді. Жоғарғы жағында ірі түйіршікті, қалыңдығы 3 см жақсы жуылған өзен құмының қабаты бар. Тәжірибе көрсеткендей, горшка қабырғаларында орналасқан қалемшелердің түзелуі оңай, өйткені ауа оттегісі қабырғалардың тесіктері арқылы еніп, олардың дамуын ынталандыра отырып, өсімдіктердің тамырларымен тікелей байланыста болады. Топырақтың қышқылдануын болдырмау үшін кішкентай өлшемді горшкаларды пайдалану және горшка периметрі бойынша бірнеше қалемшелерді салу керек, бұл олардың толық тамырлануына кепілдік береді.
Қарындаштың қалыңдығы бар таяқшаның көмегімен қалемдерді отырғызады. Құмдағы өткір ұшы бір бірінен 5-6 см қашықтықта тесік жасайды және олардың төменгі ұшы құм қабатына 1-2 см (шөп өсімдіктері — ұсақ, ағашты—тереңірек) тиетіндей қалем отырғызады. Құмға тығыз қысылады.
Отырғызылған қалемшелер (күн сайын таңертең және кешке қысқартылған соң) бөлме температурасының суымен себіледі. Горшкалар мен жәшіктер шынымен жабылады, өйткені оның астында жылу мен ылғалдылық біркелкі сақталады, жарық жерде, бірақ 20-25°С температурамен күнсіз жерде орнатылады. Мұндай температура кезінде кесінділер 2-4 аптадан кейін тамырларды түзеді және өсе бастайды.
Тамырланғаннан кейін жас өсімдіктер бөлме ауасына үйретеді. Ол үшін күндіз алдымен 1-2, келесі күні — 2-3 сағатқа, ал 1-1,5 аптадан кейін — мүлдем. Содан кейін оларды 7×7 немесе 10×10 см өлшемдегі құмыраларға (қалемшелердің ұзындығын ескере отырып) отырғызады және тамыр айналасындағы топырақ кесектерімен бірге міндетті түрде отырғызады. Отырғызу үшін осы түрге сәйкес келетін қоспаны алады, бірақ ересек өсімдікке қарағанда жеңіл. Құмыра түбіне тасбақаны дөңес жағы жоғары қаратып қояды, оның үстіне 2-3 см құм қабаты төселеді. Осыдан кейін қысқартылған сия құмыраға түсіріліп, топырақ себіледі. Үстел туралы дөңес арқылы жерді тамырлар арасында біркелкі бөледі, ал жиектерінде тегіс ағаш таяқшамен өледі. Отырғызғаннан кейін өсімдікті жылы сумен суарады, 7-10 күн көлеңкеленген жерде ұстайды және күн сайын бүреді. Бір жылдан кейін, ал кейбір тез өсетін дақылдар (бегониялар, фуксиялар және т.б.) және бұрын үлкен мөлшердегі ыдыстарға отырғызылады. Ауыстыру үшін ең жақсы уақыт-наурыз-сәуір. Традесканций, пеларгоний, седума және басқа да кейбір өсімдіктердің сабақтары бірден құмыраларға отырғызылады. Фикус, олеандрды күн терезесіндегі су бөтелкесінде тамыры мүмкін. Листовыми черенками (бүтін жапырақты бастап черешком) размножают бегонию өзені, сенполию және пеперомию. Өзендегі бегонияның жақсы қалыптасқан жапырағында қалың тарамдарды кеседі, төменгі бетін дымқыл құмға салады, ағаш ілмектермен теседі немесе шағын тастармен сәл қысады. 3-4 аптадан кейін әрбір кесектен жаңа зауыт өседі.
Жапырақтардың бөліктері сансевьерлерді көбейтеді. Кесіктердің бетін көмір ұнтағымен себеді, қалемшелерді тәулік бойы кептіреді, содан кейін өзен құмына отырғызады. Кактустардың және басқа да суккуленттердің ойықтары ұсақталған ағаш көмірінен ұнтақпен себіледі,сапты бірнеше құрғатып, содан кейін таза жартылай құрғақ құмда әйнекпен жабусыз қысқарады.
Бұталарды бөлу арқылы көбейту
Көптеген өсімдіктер (aspidistru, хлорофитум, изо-лепис, пеперомия және т.б.) әдетте көктемде отырғызу кезінде бұтаның бөлінуімен көбейеді.
У тасжарған, хлорофитума, эписции дамиды свешивающиеся бүйірлік өркендер — «мұрт», оканчивающиеся жаңа растеньицами құрайтын (тіпті ауада) түбіртектері. Бұл шөптер кесіледі және борпылдақ жер бар жеке кәстрөлге отырғызылады.
Өсімдіктер жас шамдармен (балаларымен) көбейтіледі, олар аналық шамның түбінде (амариллис, Кринум, зефирантес және т.б.) және ересек өсімдіктерді ауыстырып отырғызғанда басқа горшокқа отырғызатын шар тәрізді Кактус-карлик сабақтарының өсінділерімен қалыптасады.
Корневыми отпрысками размножают кливии, филодендроны, агавы, алоэ, панданусы, драцены және т. б., т. е. өсімдіктер құрайтын арналған придаточных түп-тамырымен кішкентай растеньица. Ана өсімдігін ауыстырып отырғызу кезінде оларды түбіршектерді сақтай отырып, абайлап бөліп, жеке горшокқа отырғызады.
Көздермен немесе бүйрекпен көбею
Жер асты тарамдалған сабақтары бар өсімдіктер (сансевьер, аспидистр және т.б.) көздермен немесе бүйректермен көбейеді, олардан жаңа қашулар дамиды. Тамыр өткір пышақпен кесіледі, әрбір кесіндіде бүйрек болатындай. Тіліктің орны ағаш көмірімен себіледі. Кесінділер қатты құмдақ топырағы бар құмыраларға отырғызылады.
Егер өсімдіктер шламмен нашар болса немесе қысқа уақытта өте үлкен жас өсімдікті алу қажет болса, ауа бұрамын жасайды (цитрустарда, фикустарда, драцендерде). Ол үшін торап астындағы бұтақта сабақтың ортасына дейін қисық тілік жасайды және кесіндіні жылжытады немесе ені 2 см —камбияға дейін қабықтың сақинасын кеседі. Бұтақтың бір бөлігі кесілген немесе кесілген сақинаға ылғалды мхпен, ал жоғарыдан полиэтилен пленкамен оралып, екі ұшына да бекітіледі. Мүк мезгіл-мезгіл ылғалдайды. 1-2 айдан кейін кесетін жерде тамыр пайда болады. Бұруды кесіп, жеңіл жерге отырғызады. Алғашқы уақыт күтім отырғызылған тамыр шие сияқты жүзеге асырылады.
Басқа тәсілдермен өсімдіктердің қандай да бір сәндік немесе сорттық ерекшеліктерін толық көлемде сақтай алмаған жағдайда немесе егер әдемі, бағалы өсімдік бөлме жағдайында өз тамырларында өсе алмаса, ал кішкентай өсімдіктің тамырында ол жақсы өседі. Соңғысы негізінен кактустарға жатады. Сонымен қатар, жертөле егілген бөлікке үлкен әсер ететіні белгілі. Ол егілген өсімдіктің өсуі мен дамуын тездетіп, күшейте алады, оны бұрын, молырақ, ұзақ және әдемі гүлдейді, оның өмір сүру мерзімін ұлғайтады немесе қысқартады, зиянкестер мен ауруларға төзімділікті арттырады. Әдетте цитрус (Лимондар, апельсиндер, мандариндер) және кактустар егіледі, ол туралы тиісті бөлімдерде егжей-тегжейлі айтылады.
Добавить комментарий Отменить ответ
Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *
Заң және құқықтану (6)
Физика және астрономия (16)