kk kk bg kk kk be kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk hbs_cyr kk ru kk bg kk kk kk kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk hbs_cyr kk ru kk bg kk kk kk kk kk kk de kk en fa kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk de kk de kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk av kk kk kk kk kk de kk kk de kk kk kk kk kk uk ky kk ky kk en kk kk kk kk kk kk kk ba kk kk kk kk kk kk kk de en kk kk de en kk kk de en kk kk kk kk en kk kk en kk kk kk kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk hbs_cyr kk ru bg kk kk kk kk bg en kk kk kk kk kk kk be it en en fr en it en en
Хадис фиқһ білгірінен басқаны адастырады - Қазақстандағы Ислам
Бұл Мысыр елінде мәлики мәзһабын жайған ғұлама Ибн Уахбтың сөзі.
Ол мәлики мәзһабы негізін қалаушының жанында жиырма жыл жүріп, білім алды. Мәдинаның ғұламасы осы шәкіртін ерекше жақсы көретін. Демек, хадис ілімі пайдасын беруі үшін фиқһты меңгеру қажет.
Ахмад бин Ханбал – хадис мектебінің өкілі. Бұл мектеп бастапқыда хадис мәтінін ешбір талдаусыз қаз-қалпында қолданатын. Сондықтан ақыл мектебі шариғатқа қайшы әдіс пайдаланады деп, оларды мойындамайтын.
Шафиғи ақыл мектебі әрбір үкім шығаруда әуелі хадисті басшылыққа алатынын жеткізді. Бұл мектеп хадис мәтінінің сақталуы мен жеткізушілер тізбегінің дұрысығымен шектелмейді. Сонымен қатар, мәтінді арнайы талдаудан өткізеді. Сол арқылы, хадистің түпкі мақсатын ашады.
Ғалымдар арасында бұған қатысты: «Фиқһ білгірінен басқаны хадис адастырады», – деген нақыл бар. Имам Малик Ибн Уахбке: «Сендер мына кісіден хадис үйреніп жүр екенсіңдер», – деп Аттоф бин Халидті көрсетеді. Сөзін жалғастырып: «Біз тек фиқһ ғалымдарынан ғана хадис үйренуші едік», –деген екен имам Малик.
«Ғулат» деп кімдерді айтамыз?
Міне, бұл деректер өмірін хадис ғылымын зерттеуге арнаған ғалымдар жайлы. Олар хадисті дұрыс түсіну үшін фиқһ ғылымының білгірлерінен үйренген жөн екенін айтуда.
Хатиб Бағдади: «Мынаны білген жөн, хадис кітаптарын көптеп оқумен және риуаят етумен адам фиқһ маманы бола алмайды. Фиқһті үйрену хадистің үкім шығару жолдарын үйренумен, оны терең зерттеумен болмақ…», – деген екен.
Имам Малик қос жиені Әбу Бәкір мен Исмаилге: «Сен екеуің хадисті жақсы көріп, оны үйреніп жүргендеріңді көріп тұрмын», – дейді. Екеуі де: «Иә», – десті. Бұған имам Малик: «Егер хадистен пайда көремін әрі осы білім арқылы Алла Тағала сендерді жұртқа пайдалы етсін десеңдер, оны азайтып, фиқһ үйренуге кірісіңдер», – деген екен.
«Хадис фиқһ білгірінен басқаны адастырады». Бұл сөз хадис пе? Жоқ. Бұл табиғин ғалым Ибн Уйаинаның сөзі. Хадис Құран сияқты. Оның мәтіні жалпыға ортақ, мағынасының арнайы тұлғаға бағытталған және керісінше түрі болады. Сонымен бірге, насих пен мансух хадистер бар. Сондықтан пайғамбарымыз (с.ғ.с.): «(Құран немесе хадис) жеткен адам естушіге қарағанда асқан зерек болуы мүмкін», – деген. Бұл хадистің мағынасы хадисті сөзбе-сөз жаттап жеткізген адамға қарағанда оны естіген адам әлдеқайда мәнін түсінуі мүмкін екендігі айтылуда.
Мынадай бір оқиға болған. Хадис ғалымы Шұғба Хажжажұлы табиғиндер шәкірті боп есептеледі. Шұғба: «Уа, Әбу Мұхаммед! Тығырыққа тірейтін, күрмеуі қиын сұрақпен келсе, кімге жүгінесіңдер?» – деп сұрайды Атиядан. Ол: «Әрине, сізден ақыл-кеңес аламыз», – деп көңілін марқайтып қояды.
Сол арада көп уақыт өтпей дауласып адамдар келіп қалды: «Уа, Әбу Бустам (Шұғба), біреу бір кісінің қақ төбесінен ұрып, таяқ жеген адам иіскеу қабілетінен айырылып қалды. Не істейміз?» – деді. Шұғбаның айтар жауабы жоқ еді. Ал, келген адам «дауымызды шешіп беріңіз» деп қылқылдап тұр.
Соңында: «Уа, Әбу Мұхаммед (Атия)! Бұл дауға қалай төрелік бересің? Менің айтарым жоқ», – деді. Атия: «Сізден пәтуа сұрап келгенде, менің төрелік еткенім жараспас», – деді. Шұғба: «Менің сұрағым деп біл», – деп өтінді. Сонда Атия: «Әузағи мен Зұхриден естігенім: «Қыша дәнегі жақсылап ұнтақталады да, зардап шеккен адамға иіскетеді. Егер түшкірсе, иіскеу қабілетінен айырылмаған», – деп айтқан», – дедім. Осылайша дау шешілді дейді.
Ибн Хажар Бұхаридің кітабына түсіндірме жаза келе: «Фиқһ білімі арқылы бұл хадистерден артығымен пайдалану мүмкіндігіне ие болдым. Өйткені, фиқһ – хадистің жемісі. Иә, хадисті меңгеру фиқһтан әлдеқайда қиын болса да», – деп фиқһтың пайдасының көптігін айтқан екен.
Жоғарыдағы деректерде хадис ілімімен шұғылданған ғалымдар жайлы айтылуда. Міне, соларға хадисті толыққанды түсіну үшін фиқһ ілімі қажет болған.
Иә, бүгінде хадис кітаптарының қазақ және орыс тіліндегі аудармаларынан дін құндылықтарын үйренуге болар. Алайда, ақидалық және шариғи төрелік беретін және үкім шығару мәселесіне келгенде фиқһ ілімінсіз мүмкін емес. Намаз оқитын жастардың некесі бұзылып, отбасыларының ажырасуы да неке және талақ тақырыбындағы хадистің мұратын түсінбеуден болар.
Тегтер: басты тақырыпДіни білімруслан қамбарфиқһхадис
Құран жарысының жеңімпазына автокөлік берілді
Пікір қалдыру Жауапты болдырмау
Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған
Келесі рет пікір қалдыру үшін менің атымды, электрондық поштамды және веб-сайтымды осы браузерде сақтау.
«Хикмет» cөзінің мағынасы қандай?
Бөлісу 204 Твитерге 128
Исламның 5 парызы – Ибраһимнің (а.с.) 5 қазынасы
Бөлісу 1229 Твитерге 768
Төрт мәзһаб – ислам
Бөлісу 749 Твитерге 468
Қожа Ахмет Ясауи хикметтері – тәрбиелік құрал
Бөлісу 145 Твитерге 91
Діни тұрақтылық – бейбітшілік кепілі
Спортшылар діни радикализмге қарсы
Kazislam порталы – мемлекетіміздің дін саласында жүргізіп жатқан жұмыстарын насихаттайтын еліміздегі бірден-бір интернет-ресурс.
Құпия сөзді қалпына келтіру
Құпия сөзді қалпына келтіру үшін пайдаланушы аты немесе электрондық пошта мекенжайын енгізіңіз.
Update Required Flash plugin