kk ru kk kk kk kk uk kk en en ru ru ru en ru ru ru hbs_lat en ru ru ru en en ru ru ru ru kk kk kk kk uk kk en fr ru de es en en de es en en ru kk kk kk kk uk kk hbs_lat ru kk kk kk kk uk kk kk kk en en en kk kk kk tt kk kk kk kk uk kk kk kk kk kk kk kk kk ru hbs_lat az kk kk kk kk kk ky ru en en en en en en kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru kk kk kk kk ru hbs_lat hbs_lat kk kk hbs_lat kk es en es de es kk kk kk kk kk uk kk uk kk kk kk kk kk
Ұларбек Нұрғалымұлы. Әкеден баланың ойы неге өзге? - ҚазБілім
Добро пожаловать! Войдите в свою учётную запись
Forgot your password? Get help
Пароль будет выслан Вам по электронной почте.
Біз айтпақ болып отырған әке мен бала ортасындағы диалогтың көбі былай болады:
– Сен бардың ба әлгі жерге?
– Не қылып жатыр екен?
– Не қылушы еді, жатыр баяғы.
– Жоқ енді айтсайшы, не істеп жатыр?
– Айтатын несі бар, жүр де ел қатарлы.
– Ім ім ім…
Болды. Осыдан ұзамайды. Бір-бірінің көкірегіне ендірмей кері теуіп тұрған бір нәрсе бар. Екеуі де жеңе алмайды. Махаббатқа салып әке бұзғысы келеді, ақылға салып бала бұзғысы келеді, бұза алмайды. Аса бір тәуекелмен әлгі пердені біреуі бұзса да, көкірек кеңістігінде екеуінің жолдары қиыспай, бір-бірінің кеудесінен тұрақ таба алмай, қашып шығады. Неге?
Ақылман Абайға қайта соғалықшы. Ол кісі балаларымен өте етене болған. Әсіресе, Әбдірахманының ішкі сыр-сипатын ішек қырындысына дейін біліп, таңданып, риза болады. Асырып сөз айтпайтын Абайдың бір мақтанғаны осы Әбдірахманы шығар. Орталарында таусылмайтын сырлар жатыпты. Кейде әңгімелері күннің батысы, таңның атысына қарамай жалғасады екен. Ал, Мағашымен арадағы сүйіспеншілігі тіпті ерекше. Мағаш бір жаққа шықса «әкем сағынып қалады» деп үш күннен асырмай қайтып оралады екен. Шынымен Мағаш үш күннен кешіксе, жарықтық Абай: «Мені Мағаш бұлай зарықтырмауы керек еді», деп аттылы жолаушының бәрінен үміттеніп, төбе басынан түспей отырып алады дейді. Бұл баласымен де күндіз-түні әңгімелері бітпейді екен. Мұның сыры неде?
Алдымен мынаған тоқталайық. Біз сөз етіп отырған келеңсіз жағдайдың түпкі себебі не? Неге әкеден бала ойы өзге болады?
Бұл «заманы басқаның» кесірінен екен. Әкенің жүрген жолы мен баланың жүрген жолының екі басқа болғандығынан екен. Әке көрген салт балаға келгенде басқаша болып өзгеріп кеткендігінен екен. Әкенің кезіндегі құндылықтар баланың дәуіріне келгенде түкке жарамай қалатындығынан болса керек. Оны қорғаштаған әке ескіліктің жоқтаушысы, жаратпаған бала жаңалықтың жақтаушысы болып жолдары екі айырыла кетеді екен. Тіпті екеуіне де ортақ бір дәстүр уақытқа байланысты өзгешеленіп кететіндігінен сияқты. Енді екеуінің ойы қалай түйіссін, пікірлері қалай бір жерден шығып, әрекеттері қайдан ұқсасын?
Жә, сонда Абай заманы мен Мағаштың уақытында бұндай өзгерістер болмады ма? Өзінен-өзі сұрақ туады. Әрі өте орынды сұрақ. Әрине, болды. Оны алдымен Абайдың өзі айтты. Айтқанда да, біз құсап бұралаңдатпай, тайға басқан таңбадай бадырайтып тұрап, ақиқатымен айтты. «Заман соққан жел…» «Алла өзгермес, адамдар күнде өзгерер…» Немесе: «Бір Алладан басқаның бәрі өзгермек», деді. Сөйтті де, мәңгі өзгермес Құранға жүгінді. Ал Құранда адами өмір сүрудің уақытқа тәуелсіз ортақ өлшемі бекітілген. Абай соны іздеді. Тапты да. Сөйтсе, Құнанбайға парыз етілген намаз, бір үтірі өзгерместен Абайға да міндет етіліпті. Абайға парыз болған ораза Әбдірахман мен Мағашқа да айнымаған қалпында жүктеліпті. Енді «заманы басқа» болса да Құнанбай мен Абайдың, Абай мен Әбдірахманның ойлары бір нүктеде тоғысып, өздері бір әрекетті қайталамағанда қайтпек?! Енді олардың қайғы-мұңы да, қуаныш-жұбанышы да ортақ болмай қайтсін? Енді олардың бірінің істеген ісі біріне түсінікті болады. Әкесі топ алдында өзін ғайбаттан тиып сөйлеп отырғандығының себебін баласы біліп отырады. Баласының басқалармен қарым-қатынасының өзгелер байқай бермейтін кейбір тұстарын әкесі аңғарып, себебін ол да іштей түйіп отырады. Өйткені, сауап қандай істен, күнә нендей әрекеттен болатыны жайында екеуі ортақ ұғымда. Бір-біріне деген махаббаты жүректерінің терең түкпі¬інен тамыр тартады. Бірін-бірі рухани толықтырушы деуге болады.
Бұл бір ғана Абай емес, мұсылманшылықтың мағынасын шын түсініп, берік ұстанған әрбір қазақтың басында болған жай. Әрі бұл махаббат ана мен баланың, аға мен інінің, әпке мен қарындастың бәріне ортақ. Біз түсінікке жеңіл болмағы үшін Абай мен балаларын алға тартып айттық.
Сөйтіп, белінен шыққан әкемен, құрсағында жаралған анамен, бір кіндіктен өрген аға-іні, әпке-қарындаспен рухани достық орната алмай, әрқайсымыз бір жалғыз болып, бір ғана келетін қамшының сабындай қысқа ғұмырды жұмбақ қылып өткізеді екенбіз. Әке – баланы, бала – ананы, аға – іні-қарындасты, іні – аға-әпкені жүрек түкпіріндегі туыстық махаббатпен қандыра алмай кезек-кезегімен қара жерге сіңе береді, сіңе береді екен… Бірін-бірі жер қойнына тапсырып тұрғанда тірісінде оған жеткізе алмаған, қалай жеткізудің мәнін білмеген махаббат енді өкінішке айналмақ. Өзің көрге кіргенше көкірегіңде шемен болып қатып, шер болып байланып жүрмек.
Алла тағала Исламды адамның екі дүниедегі бақыты үшін жіберді. Бәріне бірдей жарайтын, өзгермейтін һәм махаббатқа бөлейтін ортақ суат, мәңгілік құндылық осы. Лә илләһа иллә Алла деп кәлимаға тіл келтірген әр қазақ, соны ақылмен түсініп, жүрекпен бекітсе, бір-біріне махаббат қылмаққа керек! Сонда ғана әкенің ойы балаға жарамды болмақ! Сөйтіп, әлмисақтан мұсылман болған ата-баба тағылымына да тамыр жібере аламыз.
Алдыңғы мақалаСанжар Аспандияров. ҒЫЛЫМ НЕ БЕРЕДІ?
Келесі мақала«НҰР ОТАН» ПАРТИЯСЫ БАЛАЛАР ҮЙІНІҢ ТӘРБИЕЛЕНУШІЛЕРІН ҚҰТТЫҚТАДЫ
Пікір қалдырыңыз Отменить ответ
Please enter your comment!
Please enter your name here
You have entered an incorrect email address!
Please enter your email address here
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
Мектепте оқушылардың ұялы телефон қолдануына тыйым салуға бола ма – министр жауабы
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-24 0
Мектепте оқушылардың ұялы телефонды қолдану немесе оған тыйым салу шешімін білім ордасының қамқоршылық кеңесі шешеді. Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингіде оқушылардың сабақ кезінде гаджеттерді ұстауына...
10-11 сынып оқушылары үшін ағылшын тілі пәнінің сағаты көбейеді
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-24 0
10-11 сынып оқушылары үшін ағылшын тілі пәнінің сағатын көбейту жоспарланып отыр. Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингіде Оқу-ағарту министрі Асхат Аймағамбетов осылай мәлімдеді. «Математика, физика, химия,...
Министрлік «Өзін-өзі тану» пәнін ресми түрде алып тастауды ұсынды
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-23 2
Оқу-ағарту министрлігі «Өзін-өзі тану адамгершілік-рухани білім беру бағдарламасының күшін жою туралы» бұйрықты ашық талқыға шығарды. «Өзін-өзі тану адамгершілік-рухани білім беру бағдарламасын бекіту туралы туралы» ҚР...
Шымкентте АИТВ жұқтырған балалардың жоғары білім алуына көмектесеміз – Ғылым министрі
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-23 0
ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек 2006 жылы Шымкентте абайсызда Адамның иммун тапшылығы вирусын (АИТВ) жұқтырған балаларды кездесуге шақырды. «2006 жылы Шымкентте 80-ге...
«Үздік педагог» байқауына өтінім қабылдау 25 қыркүйекке дейін ұзарды
Қазбілім Редакциясы - 2022-09-22 1
«Үздік педагог-2022» байқауының бірінші кезеңіне қатысу үшін құжаттарды қабылдау тағы 3 күнге ұзартылды. Яғни қазақстандық мұғалімдер 2022 жылғы 25 қыркүйекке дейін құжат тапсыра алады....
Жоба жетекшісі: Аятжан Ахметжанұлы
Бас редактор: Сәрсен Бақытбек
©Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.
Қазақстан Республикасының Ақпарат және коммуникациялар министрлігінде тіркеліп,
САЙТТЫ ӘЗІРЛЕГЕН "Жоба" Group