kk ru kk ru ru ba ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru es en ru kk ru ru ru ru it ru uk kk kk kk ru ru kk mk mk mk ba kk kk kk kk bg kk ru ru kk kk kk en en
Қатерлі ісік жасушаларының қасиеттері | Slides.kz
Сол кезде ересек жануарлар мен адамның барлық органдарында дің жасушаларының болуын дәлелдейтін жұмыстар пайда болды. Осыған байланысты діңдік жасушаларды эмбриональды дің жасушаларына (бластоцисталар сатысында эмбриондардан бөліп алады — ұлпалар да, ағзалардың бетбелгілері де болмаған кезде дамудың өте ерте сатысында) және эмбриональды жасушалардың қасиеттерін сақтайтын өңірлік дің жасушаларын (ересек адам мүшелерінен немесе эмбриондардың мүшелерінен неғұрлым кеш кезеңдерді бөліп алады) бөлу қабылданған, ол туралы оларда анықталған эмбриональды ақуыз маркерлерін куәландырады (сурет.1).
Діңдік жасушаларды матаның мәдениетінде бөліп, өсіруге болады. Бұл ретте шар тәрізді жасушалық ассоциаттар пайда болады: эмбриональды жасушалардың жиналуы эмбриоидты денелер деп аталады, ал нейральды — нейросфер деп аталады.
Сур.1. Ересек тінтуірдің бауырында эмбриональды ақуыздарды (иммунофлюоресцентті техниканың көмегімен анықталған ашық жасушалар) сақтаған жасушалар аралдары. Препарат 1971 жылы Л. И. Корочкин зертханасында КСРО ҒА-ның Новосібір цитология және генетика институтында алынған.
Көптеген клеткалық түрлерді (плюрипотенттілік) беру қабілеті қандай да бір жағдайларға байланысты туындайтын ақауларды алмастыру үшін пайдаланылатын ағзадағы маңызды қалпына келтіру резервін құрайды.
Биологтардың ерекше таңдануы орталық жүйке жүйесінде дің жасушаларының болуын тудырды. Жүйке жасушалары нейральды саралаудың ең ерте сатысында (нейробласт сатысы) көбею қабілетін жоғалтады. Ал діңдік жасушалар жүйке тінінің түрлі зақымдануларына жауап ретінде кейіннен жүйке және глиальді жасушаларға саралап бөле бастайды. Оқшауланған нейральды дің жасушалары басқа туындыларға айналуы мүмкін.
Сур.2. Адамның стромальды дің жасушаларының мәдениеті.
Жасыл флюоресцияда нестин, көк — ядролық материал бар цитоплазма бар.
Дифференциялаудағы гендердің рөлін талдауға арналған Модель
Кез келген дің жасушаларының әртүрлі жасушалық типтерін беру қабілеті жасушалардың ерекше саралануын тудыратын молекулалық-генетикалық оқиғаларды зерттеу үшін өте ыңғайлы жүйе етеді. Шын мәнінде, діңдік жасушаларды таза түрде оқшаулап, содан кейін дифференциалаудың дәйекті кезеңдеріне жауапты гендердің функцияларын талдауға болады.
Атап айтқанда, дамуды бақылайтын гендердің жүйелі қосылуының уақыты постимплантациядан кейінгі ұрықтарға да сәйкес келеді, және эмбриоидты денелердің мәдениетінде де сәйкес келеді.
Функционалдық белсенді гендердің санын бағалайтын молекулярлық-генетикалық микроэррэй-әдістің (microarray) көмегімен дің жасушаларының дақылдарын талдау мезенхимиялық дің жасушаларының бір клонында кем дегенде 1200 матрицалық РНК (мРНК) синтезделетінін көрсетті. Әртүрлі діңдік жасушаларда алдын ала синтезделген мРНК (көптеген гендердің көшірмелері) ұқсас жиынтығы бар, бірақ ерекше РНК бар. Бұл ретте ересек гематогенді (қан түзуші) ұлпалардың стромальды дің жасушаларында ұрық жапырақтарында және органогенез кезеңінде жұмыс істейтін мРНК-ның барлық жиынтығы бар екенін анықтау мүмкін болды. Сондай — ақ, барлық ұрық жапырақтары жасушаларының жетілуін реттейтін негізгі гендердің мРНК сәйкестендірілді: мезенхималық және мезодермальды шығу тегі, сондай-ақ энто-және эктодерма. Көптеген мРНК реттеуші Гендер аналық жасушада және ұрық жасушаларында бар.
Демек, діңдік жасушаларда онтогенездің жалпы принципі байқалады — гендердің «озыңқы» жұмысы, яғни дамудың анағұрлым кеш кезеңдерінде қажет болатын мРНК синтезі.
Гендер-мырзалар, дифференциалдау мәселелері және дің жасушалары
Діңдік жасушаларды зерттеу барысында алынған көптеген деректер тиісті гендік желілерді ұйымдастыруды нақтылауға мүмкіндік берді(тұтас организм жағдайында бұл кейде жай емес). Атап айтқанда, гендер-мырзалар мен гендер-құлдардың өзара іс-қимыл жолдарын анықтауға болады. Иеміз негізгі гендер деп аталады, оларға осы тіннің немесе органның даму ерекшелігі, тканеспецификалық ақуыздардың синтезін және сәйкесінше сол немесе басқа ағзаның немесе тіннің қалыптасуын қамтамасыз ететін құрылымдық гендердің құл — каскадтары (гендер-мырзалар іске қосатын).
Даму биологиясында дің жасушаларын пайдалану гендердің бар екенін растауға мүмкіндік берді-гендердің каскадтарын іске қосатын, тұтас ағзалардың мамандануы, ұрық жапырақтары және жасушалардың жеке типтері байланысты. Бұл әмбебап заңдылық барлық жануарларға тән. Мысалы, дрозофилада көздің дамуына себеп болатын eyeless (көзсіздік) гені бар. Егер оны ерекше жерде жұмыс істеуге мәжбүр етсе, онда көз құрсақ, Аяқта, қанатта және кез келген басқа жерде пайда болуы мүмкін (күріш.3). Pax6 ұқсас гені сүтқоректілерде де бар. Геном дрозофилаға енгізілген, ол иесінің өз генімен бірдей әсер береді. Мұның бәрі гендердің әсерінің әмбебаптығын көрсетеді-господ.
Ген pdf-1 ұйқы безінің дамуын іске қосатын триггер рөлін орындайды; ген НОХ-11 көкбауырдың дамуына жауап береді, ген Crypto-жүректің дамуына, геннің мутациясына, ген NОХD13 адамның жоғарғы және төменгі қолының полидактилиясына әкеледі. Гендер-мырзалар мен жеке ұрық жапырақтары үшін белгілі. Мәселен, шойбеков гена casanova тежейді дамыту бүкіл энтодермы, ал гендердің Brachiury және zeta-globin — мезодермы.
Ақырында, тиісті гендердің сигналы бойынша-ием мамандандырылған тіндер мен жасушалардың түрлері қалыптасады. Мысалы, ген Wn17 альвеолярлық эпителийдің жетілуіне бастамашылық етеді. Біздің зертханада В. Тарабыкин (Геттинген университеті) зертханасымен бірге бас миының бесінші-алтыншы қабатының нейрондарын құруға қажетті нейрогендердің жаңа тобы ашылды.
Мүмкін, діңдік жасушаларды саралауда қысқа қайталанатын тізбектер, микро немесе минисателлиттік рөл атқарады. Мысалы, О. В. Подгорная (Санкт-Петербург) тандемді повторлармен ерекше байланысы хроматиннің үш өлшемді ұйымының ерекшеліктерін анықтайтын белоктардың бар екенін анықтады. Белгілі болғандай, бұл ұйымға гендер жұмысының ерекшелігі байланысты. Демек, қайталанатын тізбектер жүйесінің жағдайы (олардың толық бекітілмеуі, диминуция немесе гиперпрепликация) дің жасушаларын саралауда маңызды рөл атқара алады.
Бүгінде жеке дамуды гендік ансамбльдердің (желілердің) иерархиялық ұйымдастырылған жүйесімен реттейтіні анық. Мұндай реттелудің ерекшеліктерін түсіну діңгек жасушалары көмектеседі. Осыған байланысты дің жасушалары негізінде in vitro орган құрылымдарын қайта құру үлкен қызығушылық тудырады. Мысалы, М. Томоокта соавтормен жүйке түтігіне ұқсас құрылымның діңдік жүйке жасушаларынан алынды; диссоциацияланған гиппокампа жасушаларымен ұқсас тәжірибелерді ми институтында РАМН И. В. Викторов қойды. Сондай-ақ ағзаға ұқсас құрылымдарды алу және оларды клиникада пайдалану үшін арнайы колонкаларда жасушаларды өсіруге әрекет жасалады. Мұндай зерттеулер іргелі міндеттерді шешу үшін де, гендік және жасушалық терапияда практикалық қолдану үшін де өте перспективалы.
Діңдік және камбиалдық жасушалар
Ағзадағы әрбір тіннің функционалдық шамадан тыс немесе аурулардан үнемі еритін оның жасушалық құрамын толықтыратын камбиальды жасушалар қоры бар екені бұрыннан белгілі. Кезінде осындай жіті назар аудару оқпаншы жасушаларына немудрено, камбиальные жасушалары бер білдірді. Олар туралы ұмыта бастады. Ал камбиальды жасушалар-тіндердегі қалпына келтіру процестерінің тікелей қатысушысы. Мұның айқын мысалы-терінің өсу қабатының жасушалары, үнемі бөлінетін жетілген, бөлінбейтін тері жасушаларының қорын толықтырады. Сонымен қатар, дің жасушалары ашылғанға дейін репарация әдісі туралы ғана әңгіме болды. Көбею қабілеті бар камбиальды жасушалардың жүйке тінінде жоқ (гли туралы сөз жоқ). Бірақ жас жасушалар — нейробласт резерв сақталады, ол өз дифференцировкасының арқасында әртүрлі ақауларды толықтырады, осылайша мидың тиісті бөлімінің немесе перифериялық жүйке жүйесінің функционалдық әрекет қабілеттілігін сақтайды.
Діңдік және камбиалдық жасушалардың өзара қарым-қатынасы қандай? Олардың өзара өсуі мүмкін бе, өңірлік діңдік немесе прогениторлы жасушалар (клетка-предшественник) камбиальді бастау бере ала ма және керісінше, бұл процесс организмде бола ма, қалпына келтіру процестерінің қалыпты ағымы үшін оның мәні қандай және оның молекулалық-генетикалық механизмі қандай (егер ол бар болса)? Бұл мәселелерді шешу тек іргелі ғана емес, практикалық маңызы бар. Әр түрлі эксперименталды жағдайларда діңдік жасушаларды зерттеу, даусыз жауап табуға көмектеседі және жаңа әлемде ағзада өтетін қалпына келтіру процестерінің жұқа механизмдерін ұсынуға мүмкіндік береді. Мұндай жұмыстар, атап айтқанда терінің эпителиалды қабатының діңгек жасушаларында басталды. Нәтижелер қарама-қайшы және пікірталасқа себеп береді.
Бұл ретте, саралаудың ең бастапқы фазасына тиімділіктің әр түрлі дәрежесімен бірнеше бағдарлама енгізілгенін және жасушалардың тағдыры әлі де бір мәнді шешілмегенін ескеру қажет. Мысалы, катехоламинэргиялық бағытта сараланатын дамып келе жатқан нейробластта катехоламинэргиялық жүйенің компоненттеріне арналған мРНК ғана емес, холинэргиялық жүйенің компоненттеріне арналған мРНК де синтезделінеді. Егер белгілі бір даму сәтінде осы жасушамен иннервацияланатын катехоламинэргиялық Нысананы холинэргиялық нысанға ауыстырса, онда бұрын «катехоламинэргиялық» РНК неғұрлым қарқынды синтезі тежеп, «холинэргиялық» РНК синтезін күшейте бастайды. Нәтижесінде жасушаны жаңа даму жолына қайта бағдарламалау болады.
Тері эпидермисінің итмұрын қабатында кездесетін, жасушалары бөлінбейтін және белсенді маманданған діңдік жасушалар діңдік жасушалар ошағынан «мигранттар» болуы мүмкін. Мен мұндай жасушаларды адам эмбриондарының дифференциалды автономды жүйке жүйесінде кездестірдім. Басқаша айтқанда, діңдік жасушалардың «айналуымен» және олардың камбиалдық жасушалармен өзара қарым-қатынастарымен жағдай бір қарағанда көрінуі мүмкін емес.
Діңдік жасушаларды ашумен жасушалық саралау туралы түсінік өзгерді ме?
Кейбір авторлардың айтуынша, әзірге жоқ. Біріншіден, кез келген дің жасушаларын саралау жалпы жасушалық саралау үшін тұжырымдалған заңдар бойынша жүреді. Бұл модельдік жүйе ретінде дің жасушаларының құндылығы болып табылады. Екіншіден, жасушалар, соның ішінде дің жасушалары да саралауды бастаған соң, бөлу қабілетін кем дегенде соңғы кезеңдерде жоғалтады. Ақырында, діңдік жасушалардың мінез-құлқын зерттеу жасушалық саралаудың тұрақтылығы мен қайтымсыздығы туралы түсініктерді көтермеді: фиброцит, плазмалық немесе асқазан париетальды жасушасынан нейрон ешқашан болмайды, ал нейроннан тері жасушасы пайда болмайды. Тезис, діңгек жасушасы әртүрлі трансформацияға қабілетті, бұл ережені бұзбайды, тек ерте эмбрионалды жасушаларға тән мультипотенттілікті көрсетеді. Терминалдық дифференциалдау сатысында жасуша тұрақты жағдайға ие болады және бөлу және әртүрлі түрленуге қабілетін жоғалтады.
Ересек ағзада дің жасушаларының ашылуы қандай жаңа болды? Ол ұлпалардың ұйымдастырылуы туралы және олардың жүретін қалпына келтіру үдерістерінің механизмдері туралы біздің түсінігімізді өзгертті. Жаңа және өте маңызды қорытынды жасалды: даму әлеуеті жоғары эмбрионалды жасушалар ересек ағзада да сақталады. Сонымен қатар, олар репаративті үдерістер тізбегіндегі маңызды буынды құрайды, ол туралы бұрын күдіктенбеген. Мысалы, 70-ші жылдары ересек тышқанның бауырындағы эмбриональды жасушаларды сипаттай отырып («гендердің дамудағы өзара әрекеттесуі»кітабында. М., 1977), мен олардың даму әлеуеті жоғары және репарацияға белсенді қатысады деп ойлаған жоқпын.
Діңдік жасушалардың ашылуы тіндердегі репаративтік процестердің қазіргі уақытқа дейін бар сызбасын ауыстыру қажеттігіне алып келді:
ересек организмде дің жасушаларының бар болуын көрсететін жаңа схемаға:
Діңдік жасушалардан жасушалық бөлу барысында аналық және еншілес жасушалар пайда болады. Аналықтар популяцияның өзін-өзі ұстау үшін пайдаланылады, ал еншілес не камбиальды торға «шығады», не тікелей саралауға қолданылады. Діңдік жасушалар ерте эмбрионалды жасушалардың қасиеттерін сақтайды — плюрипотенттілік, ал камбиалдық бұл қабілеттілікті жоғалтады және тек аймақтық құрылымдарды шығарады.
Осылайша, қалпына келтіру процестерін зерттеуде алға үлкен қадам жасалды. Бірақ діңгек жасушаларының мінез-құлқының жұқа механизмдерін тану және клиникалық практикада осы білімді пайдалану мүмкіндігін табу үшін әлі де көп істеу керек.
Бұл жағдайда жағдай оңай емес. Ол діңдік жасушалар мен олардың туындыларын ерекше «лақтыратын» маркерлердің болуымен де күрделене түседі. Атап айтқанда, тері эпителийінің базальды, бойлық қабатында 10% дің жасушалары бар, ал B1 ақуызы-интегрин, осы жасушалардың спецификалық маркері, осы қабаттың жасушаларының 40% — ында болады. Осыған байланысты терінің өзара қызуы мен трансформациясы туралы хабарламалар (және басқалар да!) дің жасушалары Елеулі эксперименталдық тексеруді талап етеді.
Діңдік жасушалардың ерекше кең әлеуетіне байланысты трансдетерминация және трансфифференцирлеу ұғымдарымен шатасуы пайда болады. Нәтижесінде гистология мен эмбриологияда қабылданған терминологиялық ережелер бедеулік пікірталастар мен алыпсатарлықтарға арналған топырақ пайда болады.
Шынында да, егер діңдік жасушалардың әртүрлі бағыттарда трансформациясы трансфифференцировкаға (ал кейбір авторлар мұндай еркіндікке мүмкіндік берсе) деп белгілесе, тұрақтылық пен дифференцирленудің қайтымсыздығы туралы түсініктерді негізсіз бұзады, бұл пайда болмас шатастыруға алып келеді. Шын мәнінде, бар көзқарастарды жоққа шығаруға ешқандай негіз жоқ. Бөлу қабілетін жоғалтқан және белгілі бір даму жолына түскен жасушалар (мысалы, нейробласт) басқа туындыларға бастау бере алмайды. Ядроны бағдарламалау оңай емес. Тіпті оны басқа цитоплазмаға ауыстыру (атап айтқанда, гетерокариондарды алу кезінде немесе ядроларды ауыстырып салу тәжірибесінде), және ол әрдайым табысты емес.
Дің жасушаларының өзгеруінің тіркелген жағдайлары басқа оқиғаға — трансдетерминацияға жатады. Бұл Процесс атақты швейцариялық эмбриолог және Эрнст Хадорн генетикасы жұмыстарының арқасында эксперименталды эмбриологияда бұрыннан белгілі. Глиальды жасушаның нейронға «айналуы» жұмыстарының қатарында сипатталған глиоциттер популяциясының гетерогенділігімен түсіндіріледі, яғни олардың кейбіреулері камбиальдік қасиеттерін сақтай алады, ал кейде «діңдік». Бұл жағдайда табылған феномен таңданбайды. Мысалы, онтогенездің ерте кезеңдерінде дифференциалды жүйке жасушаларының миграциясы үшін субстрат болып табылатын радиалды глианың жасушалары нейрондар болып табылады. Бірақ содан кейін гетерогенна радиальды гли жасушаларының популяциясы анықталды: жасушалардың бөлігі нейральды маркерлер (олар кейіннен жүйке болады), ал бөлігі — глиальды (осындай және глиальды болады). Басқаша айтқанда, радиалды глианың барлық жасушалары алдымен сол бір уақытша функцияны орындағанына қарамастан, олар әртүрлі бағыттарда дамуға детерминацияланған. Демек, оларды трансформациялаудың анықталған феномені-трансдифференция емес, трансдетерминация.
Діңдік жасушалар өзінің » жастығын қалай қолдайды»
Дің жасушаларын шешуге көмектесетін аса маңызды жалпы биологиялық проблемалардың бірі-жасушаларды бөлу және оларды дифференцирлеуге шығару барысында детерминирленген жағдайды қолдаудың генетикалық механизмі. Бірақ, бұл жерде ол да жоқ емес, бірақ ол да жоқ. Жақында жасушаның детерминирленген күйден дифференцировкаға көшуі кезінде молекулалық-генетикалық оқиғаларға кейбір жарық төгілді. АҚШ-та жұмыс істейтін біздің отандасымыз Наталья Тулина мұндай өту үшін дің жасушаларының»тауашалармен» қарым-қатынасы өте маңызды екенін атап өтті. Мысалы, дрозофиланың тұқымдыларында «хаба» соматикалық жасушалары діңдік жасушалардың қуысын қалыптастыратын UPD ақуыздары бар, ол өз кезегінде jak-STAT сигналдық каскадты белсендіреді. Тұқымдықтардың апикальды ауданының жасушаларында UPD күшейген синтезі өсіп-өну және тұқымдастың дің жасушаларының өсуіне әкеледі. Жасушалардың екі түрін қолдау үшін сигналдық каскадтың Jak-STAT компоненттерінің, НОР киназасының және stat92e транскрипциялық активаторының қатысуы қажет. Ақуыздардың барлық кешенін белсендіруді UPD іске қосады, ол жасушалар — «қуыстар» дің жасушаларына беріледі. Олардың арасындағы байланыстың үзілуі діңдік жасушаларын саралаудың басталуын тудырады (сурет.4). Бұл механизм қаншалықты әмбебап, әлі анықтау керек.
Сур.4. Наталья Тулинаның деректері бойынша дрозофиланың тұқымдықтарында жасушалардың «оқпаншылығын» қолдау схемасы.
Мембраналық белоктар кешенімен өзара әрекеттесудің 1, 2 және 3-кезеңдері,
4-STAT сигнал ақуызын белсендіру,
5-дің жасушаларының гендерін белсендіру.
Гендік және жасушалық терапия мәселелері
Діңдік жасушалардың Плюри — және мультипотенттілігі оларды жасушалық және гендік терапияның трансплантациялық әдістері үшін мінсіз материал етеді. Тиісті органның тіндері зақымданған кезде зақымдану аймағына қоныс аударатын өңірлік діңдік жасушалармен қатар, осы жерде жаңа мата қалыптастыра отырып, бөлінеді және сараланады, «қосалқы бөлшектердің орталық қоймасы» — сүйек кемігінің стромальды жасушалары да бар. Бұл жасушалар әмбебап. Олар зақымданған органға немесе ұлпаға қан ағынымен келіп, түрлі сигналдық заттардың әсерінен қайтыс болған жасушалардың орнына үрлейді (бірақ мұндай түрдегі алынған көптеген деректер жиі сыналады және қосымша тексеруді талап етеді).
Атап айтқанда, эксперименттік жануарларға сүйек кемігінің стромалды жасушаларын жүрек бұлшық етінің зақымдалу аймағына инъекция инфарктіден кейінгі жүрек жеткіліксіздігінің құбылыстарын жояды. Ал эксперименталды инфарктісі бар шошқаларға енгізілген стромальды жасушалар сегіз аптадан кейін жүрек бұлшықетінің жасушаларына толығымен қайта пайда болады, оның функциясын қалпына келтіреді. Мұндай инфаркт емдеу нәтижелері әсерлі. Американдық кардиологиялық қоғамның мәліметтері бойынша, 2000 ж. жасанды туындаған инфарктпен егеуқұйрықтарда жүрек аймағына енгізілген сүйек кемігінің стромальді жасушаларының 90% — ы жүрек бұлшықетінің жасушаларына айналды.
Жапон биологтары зертханалық жағдайда сүйек миының стромальды жасушаларынан жүрек бұлшық ет жасушаларын алды. Стромалды жасушалардың мәдениетіне 5-азацитидин қосылды, олар жүрек бұлшық ет жасушаларына айнала бастады. Мұндай жасушалық терапия инфаркттан кейін жүрек бұлшық етін қалпына келтіру үшін өте перспективалы, өйткені ол үшін өз стромальды жасушалар пайдаланылады. Олар бас тартпайды, сонымен қатар ересек дің жасушаларын енгізген кезде олардың қатерлі пайда болу ықтималдығы жойылады.
Ортопедияда стромалды жасушалармен емдеу кеңінен қолданылады. Бұл остеобластқа (сүйек тінінің жасушалары) стромальды жасушалардың дифференцировкасын индукциялайтын ВМР (сүйек морфогенетикалық ақуыздар) деп аталатын ерекше ақуыздардың болуымен байланысты. Бұл бағыттағы клиникалық сынақтар көп үміт күттіретін нәтижелер берді. Мысалы, АҚШ-та 91 жастағы емделушіге 13 жыл бойы сынуы бар арнайы коллагендік пластинканы басып, оған ВМР салынған. Сыну аймағына келіп түсетін стромальды жасушалар пластинкаға» тартылып » және ЖМР әсерімен остеобластқа айналды. Мұндай пластинканы орнатқаннан кейін сегіз айдан кейін науқастың сынған сүйегі қалпына келтірілді. Қазір АҚШ-та сынаулар өтіп, клиникада бір мезгілде стромалды жасушалармен және қажетті жол бойынша жасушалардың дамуын бағыттайтын қажетті индукторлармен толтырылған арнайы кеуекті губкалар қолданыла бастайды.
Түрлі нейродегенеративті және неврологиялық ауруларды — паркинсонизм, Альцгеймер аурулары, гентингтон хореографиясы, мишық атаксиялары, шашыраңқы склероз және т.б. емдеуде діңдік жасушаларға (атап айтқанда, стромальды) үлкен мән беріледі. Демек, адамның сүйек миын мидың зақымдалған тіндерін қалпына келтіру үшін дің жасушаларының көзі ретінде пайдалануға болады. Бұл ретте, алмастырушы ғана емес, сондай-ақ трансплантаттың трофикалық әсері де мүмкін (бұл болжам трансплантаттың оң әсері екі аптадан кейін пайда болуына негізделген, ал алмастыру әсері үш айдан кейін ғана мүмкін). Демек, пациент өз доноры бола алады, бұл тіндердің иммунологиялық үйлеспеушілігінің реакциясын болдырмайды.
Е. Мизей бастаған американдық ғалымдар тобы оларды қайда имплантациялайтын дің жасушалары зақымданған жерлерге, атап айтқанда миға жетуге және онда қалпына келтіру үдерістерін қамтамасыз етуге қабілетті екенін көрсетті. Мысалы, мидың көптеген салаларында (неокортекс, гиппокамп, таламус, ми мен мидың діңі) ересек бұлшық етке көктамыр ішіне енгізгеннен кейін түрлі нейральды туындылар табылды. Дегенмен, бұл мәселе бойынша әдеби деректер өте қарама-қайшы. Алайда, егер стромальды дің жасушаларының дақылдарына ретиной қышқылын қоссаңыз, онда нейральды маркерлер (сурет.5). Харьков хирургтарының мұндай жасушалық мәдениеті Паркинсон ауруын емдеу үшін, оларды жолақ дененің аумағына енгізу үшін сәтті қолданды (сурет.6).
Добавить комментарий Отменить ответ
Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *
Заң және құқықтану (6)
Физика және астрономия (16)