kk kk bg kk kk be kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk hbs_cyr kk ru kk bg kk kk kk kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk hbs_cyr kk ru kk bg kk kk kk kk kk kk de kk en nb kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk de kk de kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk av krc kk kk hbs_cyr kk kk kk hbs_cyr kk de hbs_cyr kk de kk kk kk kk kk uk ky kk ky kk en kk kk kk kk kk kk kk ba kk kk kk kk kk kk kk de en kk kk de en kk kk de en kk kk kk kk en kk kk en kk kk kk kk kk kk hbs_cyr kk kk kk kk kk hbs_cyr kk ru bg kk kk kk kk bg en kk kk kk kk kk kk be it en en fr en it en en
Муташабиһ аяттарды түсінудегі бес әдіс - Қазақстандағы Ислам
Жалпы, муташабиһ аят екенін қалай білеміз? Мәселен, олар – қол-аяқ, дидар деген сипаттар немесе жүру, түсу деген сияқты іс-қимылды білдіретін аят немесе хадистер. Аталмыш бес әдіс бірқатар әдебиеттер негізінде жинақталды.
Ақтауда «Жаңа Қазақстанның тірегі – жалынды жастар» форумы өтті
270 адам радикалды көзқарасынан қайтты
Әуелгісі, муташабиһ мәтінді мойындап, иман ету. Мәселен, Рахман Алла Аршыға «истиуа» етті. Сонымен бірге, «Түннің үштен бірінде аспан дүниесіне түседі», деген сияқты хадистер. Демек, муташабиһ аят-хадисті жоққа шығармау.
Екінші әдіс, бұл мәтінді муташабиһ деп мойындау. Бұл, жоғарыда айтқанымыздай, мағынасын тікелей естіген күйде түсіну қателікке алып баратын мәтін. Өйткені, ақли мен нақли дәлел мұны қабыл етпейді. Деструктивті ағымды ұстанушылар «Құранда муташабиһ аят деген жоқ. Сендер муташабиһ деп жүрген аяттар мағынаны анық, ешбір түсіндіруді қажет етпейді. Аятты сол күйінде түсіну керек» дейді. Бұл ағым «негізгі аят – муташабиһ. Міне, осының негізінде мухкам аятты түсінеміз» дейді. Жат ағымның бұл көзқарасы ең сорақы қателік. Осы нүктеде деструктивті ағым әхли сүнна ұстанымынан түбегейлі ажырап шығады.
Үшінші әдіс: мажаз. Мажаз – ауыспалы мағына, астарлы сөз. Муташабиһ аят мағынасы мажази, яғни ауыспалы мағына. Ал деструктивті ағым өз ұстанымын бекіту үшін араб тілінде «мажаз» деген жоқ деп бұрын-соңды ешбір ағым айтпаған «жаңалықты» ашқан. Тұжырымын қорғау мақсатында мажазды аятқа қолдануға болмайды, тек хадиске қолданамыз деді. Алайда, бұл пікірлері сәтсіз шықты. Өйткені, ұстанымдарын ғылыми негізде қорғауға қауқарсыз тұжырым еді.
Олар мажаз Құранда бір-екі аятта ғана кездеседі деп пікірлерін өзгерткендей еді. Алайда, мажаз барлық тілде кездеседі. Мажаз жоқ тіл мүлде жоқ. Ал араб тілінде кейде ойды тікелей мағынадан гөрі мажазбен жеткізу күштірек болып келеді. Түйіндей айтқанда, деструктивті ағым ішінде мажаз мүлде жоқ деген пікір кең тараған. Міне, бұл Ибн Қаимнің (р.а.): «Мажаз – тағут» деген сөзінің жемісі.
Төртінші әдіс, мажаздың түрін анықтау. Мәселен, истауа – іс-әрекет. Қол, дидар – ағза. Бұл сипат.
Бесінші әдіс. Муташабиһ аятқа нақты кесімді мағына бермейміз.
Бір аятты талдап көрейік: «Рахман аршыға истауа етті». Негізі, аятты түсінуде талдап жатқан аяттың жәрдемі керек. Бірінші – Рахман. Рахман – Алланың есім-сипаты. Алланың сипатын нақты айтатындай кім Алланы көрді? Қандай екенін білеміз бе? Екінші – Арш. Оның биіктігі мен ені және тағы басқа сипаттамалары беймәлім. Ендеше, «истуаны» отырды деп кесімді түрде түсіндіретін ағымға қарапайым сұрап: отырушы мен отыратын тақтың сипаттамасынан бейхабар бола тұра, қалай отырғанын қайдан біледі? Истиуа қалай жүзеге асады? Ал енді, Арш Алланың жаратқан дүниелерінің ішінде ең үлкені, әрі оны Алла Өз билігінде ұстауда десе, онда Аршпен қоса әлдеқайда кіші планеталар мен галактикалар сөзсіз Оның басқаруында деген мағынаны ұғуымыз керек.
Хазрет Әлидің (р.а.): «Алла Аршыны отыру үшін емес, құдіретін көрсету үшін жаратты» деген ғажайып сөзі деструктивті ағымның муташабиһ аят пен хадистерді түсінудегі ұстанымы біздікімен арасы жер мен көктей екенін білуге болады. Демек, аталмыш аят мағынасы – «отыру» емес, Алланың ұлылығын паш ету.
Сонымен бірге, «Пендем Маған қарай бір сүйем жүрсе, Мен бір құлаш жүрем. Жүріп келсе, жүрігіп барамын[3]» деген құдси хадис бар. Осы мағыналас бірқатар құдси хадистер кездеседі. Осы хадисті Ағмаш (р.а.): «Жарылқауымен және мейірімімен қарсы аламын» деп түсіндірген. Пенде құлшылық етіп Аллаға жақындай түссе, Алла оған лезде жарылқауы мен мейірімін төгеді.
Имам Науауи (р.а.): «Бұл Алла Тағаланың сипатын көрсететін хадистердің бірі. Алайда, мәтінді (Алла пендеге адымдап немесе жүгіріп барады деп) тікелей түсінуге ақылға сыймайды. Оның мағынасы: «Кімде-кім Маған құлшылығымен жақындай түссе, оған Өзімнің мейірімім, жолын оңғарумен және жәрдеміммен жақындаймын. Егер құлшылығын арттырса, Менің де мейірімім ұлғая түседі…[4]» деп талдаған.
Түйіндей айтқанда, Хақ Тағаланы тануда Хәкім Абай айтқандай: «өлшеулімен өлшеусізді қалай білеміз» қағидасын естен шығармау керек.
[1] Таха сүресі, 5-аят
[2] Әли Имран сүресі, 7-аят
[3] Бұхари, Таухид тарауы
[4] Муслим шархы, 17
Тегтер: ағымдарбасты тақырыпдеструктивті діни ағымдарҚұранмуташабиһ аяттармухкам аяттарруслан қамбарсалафизм
Елбек Тасболатұлы: Білімсіз пәтуа бүлік тудырады
Мұхаммед әл-Джинди: Білімді дамытпай, ел өркендемейді
Ұлттық рух – ұлы құндылық
Пікір қалдыру Жауапты болдырмау
Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған
Келесі рет пікір қалдыру үшін менің атымды, электрондық поштамды және веб-сайтымды осы браузерде сақтау.
«Хикмет» cөзінің мағынасы қандай?
Бөлісу 197 Твитерге 123
Исламның 5 парызы – Ибраһимнің (а.с.) 5 қазынасы
Бөлісу 1220 Твитерге 763
Төрт мәзһаб – ислам
Бөлісу 743 Твитерге 465
Қожа Ахмет Ясауи хикметтері – тәрбиелік құрал
Бөлісу 140 Твитерге 88
Ақтауда «Жаңа Қазақстанның тірегі – жалынды жастар» форумы өтті
270 адам радикалды көзқарасынан қайтты
Еліміз тағы бір медресемен толықты
Kazislam порталы – мемлекетіміздің дін саласында жүргізіп жатқан жұмыстарын насихаттайтын еліміздегі бірден-бір интернет-ресурс.
Құпия сөзді қалпына келтіру
Құпия сөзді қалпына келтіру үшін пайдаланушы аты немесе электрондық пошта мекенжайын енгізіңіз.
Update Required Flash plugin