kk kk ru ru de kk el en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk pl kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk kk kk kk kk kk av kk kk mhr ru ru kk uk cs kk pl kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk en kk ru
А.Байтұрсыновтың тілді үйретуде ұсынған тиімді тәсілдері мен қағидалары
Мәтіндер, көрнекіліктер, иллюстративтік материалдар аса түсінікті болуы шарт;
Ж. Аймауытовтың қазақ тілін оқыту мәселелеріне қатысты еңбектерін былай топтастыруға болады
Тілді меңгеру үшін баланың ынтасын жетілдіру – ең маңызды шарт (Ж.А.)
Мына ғалымдарды білесіздер ме Қай салада еңбектер жазды
Ш.Х. Сарыбаев еңбектерін бірнеше топқа бөліп қарастыруға болады
ҚАЗАҚ ТІЛІН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІНІҢ ЗЕРТТЕЛУІ
“Қазақтарға орыс тілін оқытудың қолданбасы”
(әңгіме әдісін қазақ мектебінде алғаш рет қолданды)
Мектеп балаларына арналған “Оқу құралы”, 1912 ж.
А.Байтұрсыновтың тілді үйретуде ұсынған тиімді тәсілдері мен қағидалары:
Тілдік материалды жеңілден ауырға, оңайдан қиынға, жайдан күрделіге қарай оқыту;
Кез келген тілді үйретуді “қаріптан” , яғни әріптен бастау керек;
Тілді үйрету ана тілінің сөз, сөйлем жүйесін білгізумен қатаржұруі тиіс;
Тіл арқылы сауат ашуда суреттерге көп мән берілуі керек;
Оқушыларға арналған материалдар аса түсінікті болуы шарт;
Мәтіндер, көрнекіліктер, иллюстративтік материалдар аса түсінікті болуы шарт;
Мәтіндер, көрнекіліктер, иллюстративтік материалдар аса түсінікті болуы шарт;
Тілді оқытуда тіл ұстартуға, көркем сөзге де ден қойған жөн;
Тілді үйрету үшін мұғалім бірнеше әдісті меңгеріп қана қоймай, табанда өзі қажет әдісті тауып, пайдалана білуі керек;
Мұғалім балаға білімді өз тәжірибесі арқылы жинақтауға жағдай жасап, тілді тез үйренуге қарай үнемі бағыт-бағдар сілтеп отыруы қажет.
“Тәрбиеге жетекші” (Орынбор, 1924)
Психология (жан жүйесі) мен өнер таңдау” (Мәскеу, 1926)
Ж. Аймауытовтың қазақ тілін оқыту мәселелеріне қатысты еңбектерін былай топтастыруға болады:
Қазақ тілін сапалы әрі тиімді оқытуға байланысты жазылған еңбектер;
Қазақ тілін әріптен бастап үйрету әдісіне арналған еңбектер;
Қазақ тілін жүйелі түрде оқытуға бағытталған еңбектер.
Тілді меңгеру үшін баланың ынтасын жетілдіру – ең маңызды шарт (Ж.А.)
Алдын ала дайындалған сұрақтар арқылы баланың ынтасын бұру;
Баланың ынтасын арттыратын, қызықты мағлұматтарды ғана алу;
Баланың ілтипатын қадағалап қоймай, мұғалімнің өзі де материалды бар ынтасымен үйрету;
Жаңа материалды баланың бұрыннан білетін материалдарымен ұштастыра білу;
Оқыту барысында қолданылатын көрнекіліктерді күшейту;
Сабақ оқыту әдіс-тәсілдерін үнемі өзгертіп отыру.
“Кім оқытады? (Еңбекші қазақ, 1923)
Газет тілі оңды болсын. (Еңбекші қазақ, 1927)
“Ана тілі: бастауыш мектепте”
“Қазақстандағы оқу жұмысының құрылысы”
Мына ғалымдарды білесіздер ме? Қай салада еңбектер жазды?
“Шала сауатты ересектер үшін оқу құралы”
“Қазақ тілінің оқу құралы”
“Орыстар үшін қазақша әліппе”
Ш.Х. Сарыбаев еңбектерін бірнеше топқа бөліп қарастыруға болады:
Қазақ тілін орыс мектебінде оқыту мәселесі;
Қазақ тілін қазақ мектебінде оқыту мәселесі;
Орфография және оның принциптерін оқыту мәселесі;
Етістіктің грамматикалық категорияларын оқыту мәселесі;
Сөз таптарын оқыту мәселесі.
Сөйлеуге үйрету грамматиканы меңгертумен тығыз байланысты;
Тілді оқытуда маңызды орын алатын – сөз;
Тіл үйренушінің сөздік қоры жаттанды сипат алмауы үшін нақты заттармен, өмірдегі құбылыстармен байланысты болуы керек;
Тілді меңгерту оқушының есту, көру, сезіну, ойлау қабілеттерімен қатар жүргізілуі керек.
“Қазақ тілі методикасы”атты кітабы - қазақ тілін оқыту әдістемесіне қатысты жарияланған тұңғыш зерттеу.
Орыс мектебінде қазақ тілін оқыту әдістемесі, соның ішінде тіл дамыту, сөйлеуге үйрету, арнайы тақырыппен жұмыс, сабақ беру әдісі сияты мәселелерді сөз еткен.