ru ro zh ru ru ru mk bg ru kk ru kk kk hbs_cyr kk ru en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru kk kk kk nb kk kk kk kk kk mk kk en uk kk kk xal kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk fr kk uk fr kk uk fr kk uk fr kk be fr kk be fr kk uk fr kk uk fr kk kk kk eu kk kk fr kk kk ca kk kk ca kk kk ca kk kk en kk kk ca kk kk oc kk ru kk kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk eu kk kk de kk kk en kk kk kk en kk kk fr kk kk oc kk kk de kk kk fr kk kk fr kk kk ca kk kk oc en kk kk kk ru kk be kk kk
Елімізде өткен тәулікте 69 адам коронавирус жұқтырды
Мемлекет басшысы Қазақстан футболшыларын бүгінгі жеңісімен құттықтады
Президент БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерришпен келіссөз жүргізді
Қасым-Жомарт Тоқаев Еуропалық Кеңестің президенті Шарль Мишельмен кездесті
Қасым-Жомарт Тоқаев БҰҰ Бас Ассамблеясының сессиясы аясында Қатар Әмірімен әңгімелесті
Мемлекет басшысы Еуропа комиссиясының президентімен келіссөз жүргізді
Қасым-Жомарт Тоқаев Халықаралық Қызыл Крест комитеті Президентімен кездесті
Президент БҰҰ Бас Ассамблеясы сессиясының жалпы дебатына қатысып отыр
Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан-Америка инвестициялық дөңгелек үстелінің жұмысына қатысты
Бүгінгі қазақ басылымдарына дендеп үңілгенде, әртүрлі тақырыптарды қаузаған жазбаларға молынан кезігесіз. Қазақ әдебиетіне үлес қосуға ынтығып, ыңғай танытқан жандар аз емес. Солар не жазып жүр? Олардың қаламынан түскен әрбір сөз қоғамға пайдалы ма? Әлде әркім өзінің дұрыс деп тапқанын жариялауда ма? Даму бар жерде екеуі де қатар жүрері заңдылық. Бүгінде соны сүрлеу салуға ұмтылғандар арасында көзге іліккендер де бар, сонымен қоса сөз өнерін түсіне алмайтындар мен түсінгісі келмейтіндер де жетерлік. Басылымдағы әдеби көркемдікке қойылатын талаптардың әлсірегенін байқауға болады. Себебі кез келген адам жазбасын ұсынып, редакцияда танысы болса жариялай беретін болған. Көлдей-көлдей материалдар мен поэмаларды оқып үлгермей де қаласыз, кейде. Ал егер оған бас бұрып, көз қадай бастасаңыз сөз қадірінің кеткеніне іштей налып, көңіліңіз түседі. Бәлкім, әдеби сыншылардың аздығынан да бүгінде кім көрінген қалам ұстауға бейілденген болар. Шын мәнінде, жазу соншалықты оңай ма?..
Әбіш Кекілбаев бір мақаласында жазуды азапқа теңеуші еді. Жан дүниеңді жарып шыққан сөздің өтемі де оңай болмайтын көрінеді. Сөзді сайлап, сөйлемді тізбектеп сұлу үйлесім құру үшін қаншама тер төккен жазушылар машығынан көп нәрсе аңғаруға болатындай. Әйтпесе, олар да Құдай берген талантын төгілтіп, екі сөйлемді бір-бірімен кезек алмастырып жаза беруші еді ғой. Бірақ олар өйтпепті. Машақаттанып, машықтанып барып жазуға отырыпты. Ақ парақты кірлетпеуге тырысыпты. Қағазға түскен әр сөздің қатталып қалатынын ұмытпапты. «Сөзі жоғалған жұрттың өзі де жоғалады» деген Байтұрсынұлы аманатын ұстана біліпті. Сөзді өнер санапты. «Қай жерде сөз бітсе, сонда музыка басталады» деген Гофман тәмсіліне бой ұрыпты.
Өзін жаңа заман классиктері қатарынан санайтын бір ақынның өз жинағын қолына алып егіліп отырғанын естіп едік: осы уақытқа дейін он-ақ өлең жазыппын ғой деп. Қаншама дүниелерін іштей керексіз санап тұрғаны ғой. Демек, сөз көбейсе, оның қадірі де кете бастай ма деген ой туады. Мәселе онда да емес шығар. Бүгінде жалпы жарияланған жазбаларға тоқталғанда, кітап, жинақ, мақала, сұхбат дегеннен аяқ алып жүре алмайсыз. Әркім керегін тауып алады дегенмен де, сөз қадірін қашырмас үшін оларға ортақ бір талап болуы керек шығар. Көркемдік құндылығын былай қойғанда, стилистикалық, грамматикалық қателер өріп жүрген кітаптар, жинақ, мақалалар жетіп-артылады. Сайып келгенде қағаздың соры болған сондай өрескелдікке қарап кімді аярыңды білмейсің. Баспаны ма, авторды ма, жоқ әлде оқырманды ма?
Естелік жазбаларды парақтағанда «Әдебиет табалдырығынан имене аттадық» деген классиктердің лепесін оқығанымыз бар еді. Кімнен именді екен деген ой туған. Бәлкім, өзінен бұрынғы тау тұлғалардың көлеңкесіне қарап-ақ бой түзеген болар. Алдыңғы дөңгелек қайда жүрсе соңғысы да соның артынан ілесетіні заңды. Бүгінгі әдебиет есігін ашуға ыңғайланғандар өздеріне қандай талаппен қарар екен? Әрине, бұрынғылардың айтқан «именуін» қазіргі күн талабымен ұштастыра алмайсыз. Қазір жазушы болу үшін әуелі пысықтық қажеттей көрінеді. Жазған дүниенің таралуы және оның маркетингтік тұрғыдан өтімді болуына да көбіне-көп жазармандардың өзі мүдделі. Себебі бізде батыстағыдай жазушының жазған шығармасын жарнамалайтын Әдеби агенттіктер жоқтың қасы. Сондықтан да кім не нәрсе жазса оны алдымен өзі жарнамалауға мәжбүр. Қазіргі заман талабы – осы. Ал енді, қайтадан жазуға қойылатын талапқа келсек. Уақытқа бой ұсынғанмен, кейбір өзгермейтін құндылықтар әрқашан алдыңнан шығып отырады. Ол, әуелі жазушының өзіне қоятын ішкі сүзгісі. Соған қарай оның әдебиеттегі орны айқындалатындай. Бұл үрдіс бұрынғыларда да болыпты. Гоголь өзінің «Өлі жандар» романының екінші томын өртеп жіберген. Классиктің бұл  әрекеті әдебиетшілер қауымын осы күнге дейін ойлантады. Кез келген жан үшін зейін қойып, тәлім аларлық-ақ жағдай. Оның әуелгі томы бүгінде өлмейтін әдебиет жауһары қатарынан саналады. Онда неге жазушы екінші томын өртеген? Өз-өзіне көңіл толмағаннан ба? Әлде жай ғана ұнамай қалды ма екен? Не болмаса баспа қабылдамай қойған шығар?..
Ал сіз ше, құрметті жазарман, осылай жасай алар ма едіңіз?
Халық –дана, халық-анаң, ақылшың
Жер сілкінісін болжайтын жануарлар
Мал шаруашылығы неге мандымай тұр?
Cөз ұрлау неге көбейіп барады?
Біздің Telegram каналына жазылыңыз
алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз
Сіздің электронды пошта жарияланбайды. Қатарды міндетті түрде толтырыңыз *
Халық –дана, халық-анаң, ақылшың
Казнетке DDoS-шабуылдар шетелден жасалған
2ГИС компаниясы қосымшаның App Store-дан жойылғаны туралы пікір білдірді
Геннадий Головкин — Эрисланди Лара жекпе-жегі қашан өтеді
Сатыбалдыұлының сыбайласына іздеу жарияланды
Машина жасаудағы өндіріс көлемі 6 есеге артқан – министр
Қазгидрометтің күн райына жасаған болжамы
Елімізде өткен тәулікте 69 адам коронавирус жұқтырды
«QULAN» коллекциялық монеталары сатылымға шығады
Ахмет Байтұрсынов және съездер
Қаржы пирамидаларының белгілері қандай?
Аяқ қамыр мен Бас қамыр
АҚШ елшілігінің қызметкерлері ұлы ойшылдың өлеңдерін оқыды
Жаяу Мұса. Деректі фильм
Экспорт тек мұнайға байланып қалмайды
Банктер активтері 40,3 триллион теңгеге жеткен
Жаңа экономикалық саясаттың бағыттары белгіленді
Бизнесті несиелеу оңды шешімге мұқтаж
Азық-түлік тауарларының бағасы 20,8%-ға өсті
Төлем теңгерімі профицитпен қалыптасты
Банктердің қарыз қоржыны өсуде
Бірінші жартыжылдықта жалпы ішкі өнім 104,3% құрады
Көкшетауда жылу тарифі көтерілді
Жетісу облысының Кербұлақ ауданына жаңа әкім тағайындалды
Каспий жағалауындағы өрт «Ақжайық» табиғи резерватының аумағын шарпыды
Ақмола облыстық сотының төрағасы тағайындалды
Қарағанды облысында 1 млн га жер мемлекет меншігіне қайтарылды
Павлодарлық полицейлер 10 келіден астам түрлі есірткі тәркіледі
Индер ауданына жаңа әкім тағайындалды
Абай облыстық сотының төрағасы тағайындалды
© 2010-2020 Copyright. Kazgazeta.kz.