kk ru kk ru ru ba ru ru kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ru es en ru kk ru ru ru ru it ru uk kk kk kk ru ru kk mk mk mk ba kk kk kk kk bg kk ru ru kk kk kk en en
Анатомияның даму тарихы мен зерттеу тақырыбы | Slides.kz
Анатомия маманы емес, әдетте, қызықсыз және ол мектеп заманынан бері сақталған осы ғылым туралы түсініктерді қанағаттандыра алады. Анатомия әдетте адам немесе жануар ағзасының құрылысы туралы, онда қанша сүйек, бұлшықет және басқалар, олар қалай аталады және қайда орналасқаны туралы мәліметтер жиынтығы ретінде қабылданады. Мұның бәрі, әрине, үлкен қызығушылық тудырмайды. Шын мәнінде анатомия өте қажетті ғана емес, нағыз қызықты ғылым.
Алайда, қазір анатомия ағзаның қалай орналасқаны туралы сұраққа жауап іздеумен шектелмейді, бірақ бұл ізденістер жаңа зерттеу әдістерінің пайда болуымен кеңейе түсуде. Қазіргі анатом ағзаның неліктен басқаша емес, дәл осылай орналасқанын түсінуге тырысады. Осыған байланысты адам денесінің пішіні мен құрылымы оның құрамдас бөліктерінің жиынтығы ретінде емес, барлық ағзалар мен тіндердің өзара және сыртқы ортамен байланысты бүтін нәрсе ретінде қарастырылады.
Барлық іргелі ғылымдар сияқты анатомия дамудың ұзақ жолынан өтті, ол мыңжылдық сөзінің мағынасында алған бытыраңқы фактілерді жинау мен біріктіруде пайда болды; бізге белгілі алғашқы анатомиялық еңбек Қытайда біздің дәуірге дейін үш мың жыл бұрын пайда болды. Содан кейін бұл фактілер жүйеленді, түсіндірілді, қайта ойланды, өзге, неғұрлым терең қорытындылар мен қорытындыларға, жаңа жаңалықтарға жол ашты.
Қазіргі электронды микроскоптар ондаған және жүздеген мың есе ұлғайған кезде жасушалардың (органеллалар) ұсақ құрамдас бөліктерін, ал сканерлейтін электрондық микроскоптың көмегімен дәл осындай ұлғайған кезде олардың бетін қарастыруға мүмкіндік береді.
Дегенмен, тіпті электрондық микроскопия деңгейінде зерттеуші зерттелетін объектінің сыртында. Ал біз келушіні заманауи анатомия әлеміне ішінен енгізуге тырысамыз. Бұл жолы жазушы Кэрол Доннер өзінің «анатомия құпиясы»атты керемет кітабында таңдады. Доннер-ғылыми және оқу медициналық әдебиеттерін безендіруге маманданған, американдық «хирургиялық операциялар атласын» құруға қатысқан суретші, дайын емес қабылдау үшін өте күрделі және қиын нәрселер туралы оңай айтып, кең оқырманды заманауи функционалдық анатомияның маңызды жетістіктерімен таныстыра алды. Ол үшін ол көне әдеби қабылдауға жүгірді, басты кейіпкерлер — балалар, кездейсоқ кішкентай болып, адам ағзасының ішінде көрінеді. Кітап кейіпкерлері-балалар, ал сюжет дерлік ертегі приключения, оның мазмұны авторлық иллюстрациялар сияқты қатаң ғылыми, тіпті кейбір фантастикалық элемент болса да. Сондықтан рухқа материалды беру біздің идеямыз өте жақын. Әрине, егер осындай принцип бойынша мұражай құру мүмкін болса, онда бұл жай ғана керемет болар еді. Үлкен адамның ағзасына саяхат жасайсыз ба? Менің ойымша, бұл жерде рух кез-келгенде болады. Бірақ мұндай экспозиция-бұл ғылым мен техниканың әр түрлі салаларындағы мамандардың тұтас штатын егжей-тегжейлі әзірлеуді талап ететін ең қымбат нұсқа. Бірақ, кем дегенде, біз осындай опцияны ескере аламыз
Адам анатомиясы-ағзалардың, жүйелердің және ағзаның құрылысы, пайда болуы және дамуы туралы ғылым жалпы «морфология» терминімен (грек morpho — форма, logos — ілім) Біріккен биологиялық ғылымдарға жатады.
Анатомияның ғылым ретіндегі міндеті адамның жас, жыныстық және жеке ерекшеліктерін ескере отырып, орындалатын функциялармен бірлікте дене мүшелері мен мүшелерінің нысанын, құрылысын және орналасуын (топографиясын) сипаттауға жүйелі түрде қарау болып табылады. Байланысты көрсетілген, анатомиясы бөледі, жүйелік, топографиялық (хирургиялық), жастық, салыстырмалы, пластикалық, типичную, патологическую.
Жүйелі анатомия жүйеге біріктірілген мүшелердің формасы мен құрылысын қарастырады, сондықтан: сүйек туралы ілім (остеология) және олардың қосылыстары (артрология), бұлшық ет (миология), ішек (спланхнология), жүрек-қантамыр жүйесі (ангиология), жүйке жүйесі (неврология), ішкі секреция органдары (эндокринология) және сезім органдары (естезиология) кіреді.
Топографиялық (хирургиялық) анатомия (грек тілінен topos — орын, grapho — жазу) ағзалардың, тамырлардың және нервтердің хирургия үшін үлкен маңызы бар дененің әр түрлі учаскелеріндегі өзара орналасуын зерттейді.
Жас анатомиясы адамның жеке дамуының анатомиялық ерекшеліктерінің — онтогенезінің жас аспектілерін зерттейді. Ontos-тұлға, genesis-даму). Адамның туғанға дейінгі дамуы, атап айтқанда, ұрықтық кезеңде эмбриология (грек тілінен. Embryon — құрғақ жүгері ұрығы), ал егде адамдар зерттейді, геронтология (грек тіл. Geron-ескі).
Салыстырмалы анатомия жануарлар мен адам ағзалары құрылысының ұқсастықтары мен айырмашылықтарын зерттейді, эволюцияның әр түрлі кезеңдерінде жануарлардың дене құрылысының ерекшеліктерін зерттейді, адам ағзасының тарихи дамуын — филогенезді (Грекиядан. Phylon туған).
Пластикалық анатомия дененің сыртқы түрінің статикасы мен динамикасын зерттейді, ал ішкі құрылым адам денесінің сыртқы түрінің мәнерлілігін түсіну үшін (мүсіншілер мен суретшілерді дайындау кезінде көркем оқу орындарында сабақ береді) басым қарастырады.
Патологиялық анатомия (грекше. Pathos-ауру, азап) әртүрлі аурулар мен зақымданулардың әсерінен өзгертілген ағзаның құрылысын зерттейді.
Адам анатомиясы антропологияның құрамдас бөлігі ретінде қарастырылады. Anthropos-адам) — адамның пайда болуы мен дамуы туралы ғылымдар, адам нәсілдерінің пайда болуы және адам құрылысының нұсқалары.
Адам анатомиясы басқа морфологиялық пәндермен, атап айтқанда цитологиямен (грекше. Kytos-клетка) — жасушалардың құрылысын, қызмет етуін және дамуын зерттейтін ғылым. Жасушалардың көптеген типтеріне ортақ құрылымдарды, олардың функцияларын, метаболизмін, зақымдануға реакцияларды, патологиялық өзгерістерді, репаративті процестер мен орта жағдайларына бейімдеуді зерттейтін жалпы цитология; арнайы цитология — жасушалардың мамандануына немесе тіршілік ету ортасына бейімделуіне байланысты олардың жекелеген типтерінің ерекшеліктерін зерттейтін цитология бөлімі. Морфологиялық пәндерге гистология да жатады (грек тілінен. Hystos-мата) — тіндердің дамуы туралы ғылым, микроскопиялық және ультрамикроскопиялық құрылымы, тіршілік әрекеті. Олар: эволюциялық гистология — филогенез процесінде тіннің даму заңдылықтарын зерттейтін гистологиядағы бағыт; экологиялық гистология — өмір сүру және сыртқы ортаға бейімделу жағдайларының әсерімен байланысты тіндердің құрылысы мен даму ерекшеліктерін зерттейтін бағыт; жалпы гистология; арнайы гистология; т. д. салыстырмалы гистология.
Адамның қазіргі заманғы анатомиясы XXI ғасырдың ғылымы ретінде гистология, Цитология, эмбриология, салыстырмалы анатомия, физиология және жалпы биология, антропология және экология анатомиясына ұқсас және ұқсас пәндердің деректерін синтездейді. Қазіргі кезде анатомия ағзалардың, жүйелердің және адам ағзасының пішіні мен құрылысын, биологиялық және әлеуметтік ортаның белгілі бір жағдайларына байланысты өзгеретін тұқым қуалаушылық өнімі ретінде қарастырады және ағзаның уақыт (фило — және онтогенез) және кеңістікте (Жер шарының әр түрлі аймақтарында) орындайтын жұмысы.
Анатомиялық зерттеулер үшін қазіргі заманғы анатомия аралас ғылымдар жетістіктері мен жетістіктеріне, жалпы техникалық прогреске сәйкес үнемі өзгеретін, жетілдірілетін және толықтырылатын әдістемелердің үлкен жиынтығын пайдаланады. Сондай-ақ рентгенологиялық, эндоскопиялық, ультрадыбыстық, термографиялық, магниттік-резонанстық сурет және т. б. сияқты аспаптық зерттеу әдістері.
Анатомиядағы ең көп таралған әдіс-макроскопиялық әдіс, ол қамтиды:
2) антропометрия (дененің жекелеген бөліктерін белгілі бір ережелер бойынша өлшеу, олардың пропорционалды қатынастарын зерттеу, зерттелетін адамның Конституция түрін анықтау),
3) препараттау (дене құрылысын қималарды қолдана отырып зерттеу және тиісті әдістемелерді алу);
4) мұздатылған мәйітті немесе оның бөліктерін н. үшін жүйелі түрде ашу Және. Пирог (ағзалардың, тамырлардың, нервтердің, фасциялардың топографиялық орналасуын нақтылау үшін.);
5) қан тамырларының боялған немесе қарама-қарсы массалармен инъекциялары, коррозия, ағарту (қан тамырлары мен қуыс ағзалардың пішіні мен құрылысын анықтау үшін));
6) мацерация (сүйектен жұмсақ тіндерді шіру мен бөлуді көздейтін сүйек препараттарын дайындау әдісі).
Макро-микроскопиялық әдіс (В. П. Воробьев бойынша) — бұл оптикалық аспаптарды қолдана отырып, микрохирургиялық құралдардың көмегімен жаппай объектілерді препараттау әдісі, ол 5-40 есе ұлғаюды береді. Бұл ретте нервтердің іріктеп бояуын (мысалы, метилен көкпен) немесе тамырларды түрлі-түсті толтырғыштармен инъекциялауды пайдаланады.
Қазіргі анатомиядағы микроскопиялық әдіс (гистологиялық және гистохимиялық әдістемелердің жиынтығы ретінде) трансмиссиялық электрондық микроскоп (100-500 мың есе ұлғаю береді) және сканерлейтін электрондық микроскоп (ультракүлгін үш өлшемді бейнелейді) сияқты жиі қолданылады.
Добавить комментарий Отменить ответ
Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *
Заң және құқықтану (6)
Физика және астрономия (16)