kk en en ba kk kk kk mn kk ky ru kk ru kk bg kk ru kk kk en kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk kk ky kk ky uk en kk kk kk en kk kk de kk kk de kk kk de bg kk de ky kk fr kk kk de ky kk de ky kk fr ky kk fr ky kk fr kk kk fr kk kk fr ky kk es ky kk fr kk kk fr kk kk en mn kk fr kk kk fr kk kk es kk kk fr kk kk it kk kk fr ky kk fr kk kk sv kk kk fr kk kk nb kk kk fr kk kk en kk kk it ru kk sv kk kk de bg kk en kk kk en kk kk fr kk kk de ky kk de kk kk de kk kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk de kk kk oc kk kk fr ky kk fr kk kk en kk kk fr kk kk fr kk kk fr kk kk oc ky kk de kk ru ru tt bg kk ru ru en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en kk ky kk en es en es kk kk kk fr kk kk oc kk kk gl kk kk oc kk kk oc kk kk oc kk kk fr kk kk oc kk kk kk kk
ТЕҢІЗ КЕНІШІНДЕГІ ТАРИХИ КҮН - Атырау газеті
Содан бері аттай жиырма төрт жыл өткен екен-ау! Осы уақыт аралығында, әсіресе, 1993 жылдан бері зауыттың қазіргі заманға сай жаңарып-жаңғырып, жетілдірілген техникалық-технологиялық қуат-мүмкіндігінің артқаны және өндіріс көлемінің ұлғайғаны соншалық, құрғатып түйіршіктелген күкірт тау-тау болып, соңыра құдды бір Мысыр (Египет) пирамидаларына ұқсап, көк тірей қалды. Қоршаған ортаны қорғау, экологиялық жағдай тұрғысынан бұл көрініс кезінде өңір жұртшылығы арасында елеулі алаңдаушылық туғызған еді.
Кешегі алынбас қамалдай көрінген орасан зор күкірт қоры қайда кетті десек, ол осынау өнімді тұтынуға ділгір әлемнің қырыққа жуық еліне жөнелтілген екен.      Бүгінде Қазақстан күкіртті сатып алушы көптеген елдер, басым бөлігін айтқанда, Жерорта теңізі бассейні мен Орта Азия елдері, оған Қазақстан, Ресей, Украина және Қытайды қосқанда, жоғары сапалы күкірттің төрт түрімен (сұйық, түйіршіктелген, қабыршақталған және кесектелген) қамтамасыз ететін әлемдік деңгейдегі ірі елдердің бірі болып табылады.
Мамандар дерегіне сүйенсек, мұндай технология көмірсутегі өнімдерінің экономикалық құндылығын арттыруға және күкірт түрінде қосымша тауарлы өнім алуға мүмкіндік береді, нақтылай түссек, күкірт 30 мыңнан астам басқа өнім түрлерін шығару кезінде пайдаланылатын құнды өнім болып табылады екен.
…Міне, соңғы күкірт тиелетін карта алаңы. Автобустан түсісімен қолдарына күрек алған басшы буын мәртебелі қонақтар трактор шөмішіне ақырғы күкірт кесектерін салып, символикалық рәсім жасады. Топтанып фотосуретке түсу – осынау тарихи сәтті есте қалдырарлық нышан болды. Журналистермен брифинг өтті.
Бұның жалғасы «Шаңырақ» жұмысшылар қалашығында салтанатты жиынға ұласып, оны ТШО-ның үкіметпен және жергілікті жұмысшылармен байланыс бөлімінің бас менеджері Рзабек Артығалиев жүргізді.
«Қазақстан – әлемдегі күкірт экспорттаушы ең ірі он елдің қатарында»
Салтанатты жиында кіріспе сөз сөйлеген «Теңізшевройл» ЖШС бас директоры Тим  Миллер осылай деп мәлімдеп, одан әрі:
– Естеріңізде болар, мен сіздерді Теңіз кешені алаңынан соңғы кесек күкіртті тиеу рәсіміне шақыруға уәде беріп едім. Бүгін сіздер осы мерейлі сәтке куә болып отырсыздар. Бұл – мен үшін үлкен қуаныш. Оның үстіне біз алған міндеттемемізді екі жыл бұрын орындадық, – деді көтеріңкі көңіл-күйде.
Тим мырзаның қуанышының орны ерекше. Шынында да, бұл өзі қалай болған еді? 1993 жылдан бері ТШО мұнай және газ өндірісі көлемін ұдайы арттырып келеді. Сәйкесінше, күкіртті өндіру ауқымы өсіп, оны өңдеу мен тиеу мүмкіндіктерінің шектеулілігі және сату нарығының жоқтығы себебінен оны сақтау көлемі де артты. Соның нәтижесінде 2006 жылы ашық күкірт алаңдарында 9 млн. тоннадан астам көлемде күкірт қоры жинақталған еді. Осыдан кейін Қазақстан Республикасы Үкіметімен жасалған келісімге сәйкес, ТШО күкірт қорын 2017 жылға дейін толықтай арылту бойынша міндеттеме алған.
Бас директор жобаның сәтті жүзеге асырылуын қамтамасыз еткен ТШО-ның маркетинг және тасымалдау бөлімі, өндіріс бөлімі және «Ариадна» мен «Денхолм Жолдас» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктері секілді мердігерлердің еңбегін айрықша атап өтті. Олардың бірлесіп атқарған жұмыстарының нәтижесінде Қазақстан әлемдегі күкірт экспорттаушы ең ірі он елдің қатарына енді.
Осы айтарлықтай көрсеткішке қол жеткізуге мүмкіндік берген жобалардың бірі – құрамында күкіртті қайта еріту мен түйіршіктеу нысандарының құрылысы бар Күкірт өңдеу қуаттылығын кеңейту жобасы.  Тим Миллердің айтуынша, ТШО-ға күкіртке қатысты жұмыс деңгейін сақтауға тура келетініне қарамастан, оның қоры ешқашан 2006 жылдың деңгейіне дейін өспейді. Белсенді сату жоспары, күкіртті өңдеудің жаңа нысандары мен үрдістері, сонымен қатар, барлық шикі газды кері айдауды қарастыратын өндірісті кеңейту жобасының арқасында күкірт қоры аталмыш жылдың деңгейінен әлдеқайда төмен болып қала береді. Ол осы жоғары нәтижеге қол жеткізуге қомақты үлес қосқандардың барлығына «Теңізшевройл» компаниясы басшылығы атынан алғыс айта отырып, Үкіметпен, серіктестерімен және мердігерлермен үнемі бірлесе жұмыс атқарып, әрі өндірісте жаңа табыстарға қол жеткізіп, Қазақстан Республикасына бұдан да көп пайда әкеле беретіндеріне сенім білдірді.
47 пайыздан астамы – ТШО үлесінде»
Айтулы шараға қатысушыларды аймақ басшысы Б.Ізмұхамбетовтің және өзінің атынан құттықтаған облыс әкімінің бірінші орынбасары Ғұмар Дүйсембаев өз сөзін осылай бастап, «Теңізшевройл» компаниясының аймақ және бүкіл Қазақстан экономикасына айтарлықтай үлес қосып отырғанын атап өтті.
– ТШО өндіретін мұнай мен ілеспе газдың құрамында 13 пайызға дейін күкіртті сутегінің болуы, Теңіздің күкірт картасында ұзақ уақыт бойы 9 млн. тоннадан астам құрғақ күкірттің ашық күйінде сақталуын, оның қаншалықты залалдылығын, сонымен қатар,  әлемдік нарықтағы тұтынушылық деңгейі турасындағы мағлұматтарды жан-жақты зерттеу арқылы, бұл өнімді кәдеге жарату жөнінде облыстық әкімдікпен ұсыныс енгізілді, – деді ол. – Осыдан кейін кәсіпорында басқа шаралар жиынтығымен бірге, күкіртті ұсақтайтын жаңа өнеркәсіптік қондырғы орнатылып, нәтижесінде аталмыш өнімді сатуды көлемі жағынан ұлғайтуға мүмкіндік  туды.
Күкірт қорын сатуды жеделдету мақсатында ТШО қатты түйіршіктелген  күкірт шығаратын арнаулы жабдықтар қондырғысына 50 млн. доллар қаржы салды. Бұл өндірістік қуат 2003 жылы іске қосылды.
Күкірт қолданылатын отыз мыңнан астам атаулы өнім түрлерінің ішінде фосфатты тыңайтқыш, қағаз, резеңке, асфальт, бояу, тоқыма мата, косметика және пластмасса, т.б. бар екенін айта кетсек, жеткілікті болар.
Мемлекет басшысы Қазақстан халқының әл-ауқатын жақсарту және бәсекеге қабілетті отыз елдің қатарына кіру міндетін алға қойып отырған шақта бұл аса маңызды оқиға да – сол мақсатты межеге жетудің бір көрінісі .
ҚР Энергетика бірінші вице-министрі Ұзақбай Қараманов құттықтау сөзінде және журналистерге берген сұхбатында былай деді:
– Жалпы алғанда, «Теңізшевройлдың» жұмысы бұл мәселеде аса нәтижелі болды. Әрине, кен орны міндеттер ауқымына кіретін болған соң жылына 2,5 млн. тонна күкірт өндіруге мүдделі. Бірақ, бұл өнім бұрынғыдай үлкен көлемде сақталмақ емес. Өйткені, күкірт бірден ұсақталып-түйіршіктеліп, шет елдерге сатуға жөнелтіледі. Бұл – үлкен жетістік. Қазақстанның бұл өнімі дүниежүзілік нарықта сапалылығымен ерекшеленеді. Сондықтан, өзімізден артылған орасан зор көлемдегі күкіртті ТМД елдерінен басқа, Жерорта теңізі бассейні, Қытай, Америка секілді алпауыт елдер көп көлемде сатып алуға ұмтылып отыр. Өйткені, бұл өнім уран өндірісі, химия өнеркәсібі үшін өте қажет.
Көздеріңіз жетіп отырғанындай, болашақта басқа кен орындарынан осындай сапалы, әрі құрамы күрделі өнім шығып жатса, бізде енді оны тез, әрі жылдам игеретіндей тәжірибе бар. Әсіресе, қазіргідей жағдайда енді оның жергілікті тұрғындарға, қоршаған ортаға залалы  болмайды  деп айтуға толық негіз бар.
Жиында, сонымен қатар, ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Экономикалық саясат, инновациялық даму және кәсіпкерлік жөніндегі комитеттің хатшысы Сәрсенбай Еңсегенов сөйлеп, Кеңес Одағы кезінде Теңізде жинақталған күкірттің үлкен қоры ғалымдардың да назарын аударып, олар «өнімнің құрамында меркаптан көп» деген болжам айтқанын, оны кәдеге жаратудың жолдарын іздестіргенін, күкірттен біржола арылу мәселесі жұртшылық тарапынан да көтерілгенін еске салды. «Тек 2008 жылдан бастап бұл маңызды шаруамен жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп жұмыс істеуге мүмкіндік туды. Алайда, аса ауқымды күкірт қорын жою жөнінде алдыңғы кезекте алынған шаралар жүзеге аспады да, оның мерзімі 2017 жылға белгіленді. Міне, енді Атырау, Жылыой халқының көптен күткен армандары мерзімінен бұрын орындалып отыр. Қуаныш құтты болсын, ағайын!» деді сенатор.
Бір нәрсе айқын, «Теңізшевройл» компаниясы алдағы уақытта да өндіріс көлемін ұлғайтып, мол өнім көзіне жол аша бермек. Демек, күкірт қарасы да молая түседі. Сондықтан, оны кәдеге жаратуға, әлемдік нарықтағы сатылымына кең жол ашыла беретініне де сеніміміз кәміл.
Жиын соңында компания басшысы Тим Миллер осынау оқиғаны тездетуге орасан зор үлес қосқан «Ариадна» және «Денхолм Жолдас» серіктестіктерінің жетекші буынына, жекелеген мамандарға «Алғыс хат» тапсырды.
P.S. Бүгінде Теңіз кенішінде тәулігіне алты мың тоннадан астам күкірт түйіршіктейтін бес қондырғы жұмыс істеу үстінде. Олар кешенді технологиялық желі мен екінші буын зауытынан шыққан күкіртті толық өңдеуден өткізеді. Содан кейін дайын өнім оны тұтынушы әлемнің 38 мемлекетіне (Қытай, АҚШ, Бразилия, Тунес, Израиль, т.б.) сатымға жөнелтіледі.
Баршаға белгілі, «Теңізшевройл» ЖШС – шикі мұнайды, газ бен күкіртті барлау, шығару, өндіру және өткізумен айналысатын қазақстандық серіктестік. Барлық жұмыстар қауіпсіздік техникасы мен қоршаған ортаны қорғау жөніндегі халықаралық талаптарға сай жүргізілуде. Сайып келгенде, ТШО компаниясы 1993 жылдың сәуір айындағы Қазақстан Республикасы мен «Шеврон» корпорациясы арасындағы келісімге адалдық танытып, көрсетілген сенімді абыроймен ақтап отыр. «Теңізшевройл» ЖШС-ның қазіргі серіктестері: «Шеврон» – 50%, «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ – 20%, «ЭксонМобил Қазақстан Венчурс Инк.» – 25%  және  «ЛукАрко» – 5%.
Күкіртті өндірудің, тасымалдау мен сақтаудың, сондай-ақ, оның қоршаған орта мен адам денсаулығына әсерін жоюдың барлық мәселесі шешіліп жатқан ТШО-да жауапкершілік пен қауіпсіздіктің жоғары деңгейіне қанағаттануға толық негіз бар.
Атырауда «Іскер ана» жобасы өтеді
Атырауда мұнайшылар өмірін насихаттаған кітап көрмесі өтіп жатыр
Жұмекен жыры жауған күн
Спортты қолдау – болашақты ойлау
Нәтижелі жұмыс жасалуы керек!
Қазақстан спортшылар одағы Қасым-Жомарт Тоқаевты президенттікке кандидат ретінде ұсынды
Қасым-Жомарт Тоқаев Президент сайлауына қандай ұйымнан қатысатынын айтты
Президент сайлауы: Жигули Дайрабаев Орталық сайлау комиссиясына құжаттарын өткізді
Президент сайлауы: Мәслихат депутаттарының бірлестігі Қасым-Жомарт Тоқаевтың кандидатурасын ұсынды
Президент сайлауы: Қазақстанның Азаматтық альянсы Тоқаевтың кандидатурасын ұсынды
Жалға алу бағасы тым жоғары болған жағдайда қалай әрекет ету керек?
Көші-қон қызметінде Ресей Федерациясы азаматтарының Қазақстан Республикасына келу ережелері түсіндірілді
«Miras» кеңесі Жолдауды талдады
Президент сайлауы: Ұлттық волонтерлік желісі Қасым-Жомарт Тоқаевтың кандидатурасын ұсынды
«Құрманғазы» өндірістік кооперативі жылына 260 миллион теңгенің өнімін өндіріп отыр
ЗАУЫТТАН келер ЗАЛАЛ көп
Президент кеңесшісі Атырауға келді
Журналиске артылар жүк ауыр
«Ұлы дала сазы» атты суретшілер көрмесі өтті
АТЫРАУЛЫҚ СТУДЕНТТЕР ЖОЛДАУҒА ҮН ҚОСТЫ
Білім берудің әлеуметтік мәселелері талқыланды
Атырау облысы Сарытоғай ауылында ерлі-зайыпты саумалды табыс көзіне айналдырып отыр
Атырауда жыл басынан бері пәтерді заңсыз жалға берген 44 азамат анықталды
Атырауда жаңа заманауи мал сою және сату кешені ашылды
№ 3 халыққа қызмет көрсету орталығы ғимаратында жөндеу жұмыстары басталды
«Жеңіс» жобасы – Атырауда!
Атырауда жүгіруден «Atyrau Marathon 2022»  марафоны өтті
Қарттарым – асыл қазынам
Жолдағы қауіпсіздік бәрінен маңызды
«AMANAT» партиясының кезектен тыс ХХІV съезіне Атырау облысынан делегаттар сайланды
Атырауда Мұхтар Шахановқа ерекше құрмет көрсетілді
Көне тарих көмбесіндегі кездесу
Бозбала бойындағы намысты қалай оятамыз?
Мектептің мерейі, оқушының болашағы – ҰСТАЗДЫҢ ҚОЛЫНДА
Ақ тілек, пәк сезіммен…
Ұстаздардың әлеуметтік жағдайы талқыланды
Тұғырнамада қандай тақырыптар қамтылған?
АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМА: ІЗДЕНІСТЕН НӘТИЖЕГЕ ДЕЙІН
Бас прокуратурада бизнес мәселелері талқыланды
Атырау университетінде жаңа аудитория ашылды
«Отбасы – береке мен бірліктің бастауы»
СЫРТЫ БИІК, ТІКЕНДЕЛГЕН СЫМДАРМЕН ҚОРШАЛҒАН ДУАЛДЫ
«Құрманғазы» өндірістік кооперативі жылына 260 миллион теңгенің өнімін өндіріп отыр
Құрманғазы ауданы Дыңғызыл ауылдық округінде орналасқан
БІЗДІҢ БАБАЛАРЫМЫЗДЫҢ ҰРПАҒЫНЫҢ АМАНДЫҒЫ ҮШІН ҚАЙ ЗАМАНДА
Атырау облысы Сарытоғай ауылында ерлі-зайыпты саумалды табыс көзіне айналдырып отыр
Сарытоғайлық Талап Қажимов пен Зәмзәгүл Жаңабаева 5
«Жеңіс» жобасы – Атырауда!
2022 жылғы шілдеден 2023 жылғы маусымға дейін Атырау
Көне тарих көмбесіндегі кездесу
ЕУРОПА МЕН АЗИЯНЫ, ШЫҒЫС ПЕН БАТЫСТЫ ҰШТАСТЫРҒАН ҰЛЫ
Бозбала бойындағы намысты қалай оятамыз?
Облыста соңғы бес жылда әскерге шақыру жүктемесі орындалмай отыр.
Ақ тілек, пәк сезіммен…
Қадірлі де құрметті кіндік атам Аболов Қайрат Амангелдіұлы
Газет Қазақстан Республикасы ақпарат және коммуникациялар министрлігі ақпарат комитеті мерзімді баспасөз басылымын, ақпараттық агенттігін және желілік басылымды есепке қою, қайта есепке қою туралы 2018 жылғы 16 мамыр күнi тiркелiп, тiркеу туралы №17097-Г куәлiгi берiлген.
Авторлар жарияланымындағы  пiкiрлер  редакцияның түпкiлiктi көзқарасы
болып танылмайды. Қолжазбалар өңделедi және  авторға қайтарылмайды.