ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru kk ru ky ky ky ky ky tt ky ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru
Бээжинди "чапкан" А.Атамбаев, апасынын Түркиянын Ризе шаарында төрөлгөнүн айткан Ө.Бабанов
Жума ортосунда мамлекет башчы Алмазбек Атамбаев Кытайга болгон иш сапарын аяктап жатып журналисттерге: "Негизгиси Кыргызстан, Кытай жана Өзбекстанды байланыштырган темир жолду куруу боюнча кытай тараптан толук колдоо таптык, Датка-Кемин электр линиясын куруу жана Кара-Балтага мунай иштетүүчү завод ачууга жардам берилмей болду" деп билдирди.
Кыргызстанга мунай иштетүүчү завод курууга 250 млн. доллар инвестицияны Кытайдын "Борбор Азия энергетикалык компаниясы" бермей болууда. Завод Кара-Балта шаарында курулат. Быйыл жыл аягына чейин ал жерден 20 миң тонна мунай чыгарылат. Ал эми бир жылдан кийин ишкана толук кубаттуулугуна киришкенде 800 миң тонна даяр продукт чыгарганга жөндөмдүү болуп калат. Бул көлөм Кыргызстандын бир жылдык керектөөсүнүн 70 пайызын жаба алат дешет адистер.
Буга чейин кыргыз-кытай темир жолун куруу боюнча поюз жолдун туурасы боюнча гана пикир келишпестик болуп атканы айтылып жүргөн. Эми ал маселе чечилди. Бирок Транспорт жана коммуникация министри Калыкбек Султанов бул маселе 15 жылдан бери талкууланып келе жатканын, азыр техникалык маселелер гана чечилгенин, ал эми каржы маселеси өтө кыйын экенин айтты. Долбоор жалпы жонунан 2 млрд. долларга бааланган.
Ал эми ШКУ жыйынында кийинки саммитти өткөрүүчү катары Кытай кайтарымсыз негизде Кыргызстанга 150 млн. юань (Улуттук банктын азыркы курсу боюнча 1 млрд. 107 млн. сом) бөлүп берди. ШКУнун саммитинде негизинен Кытай, Россия, Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан, Өзбекстан лидерлери 2013-2015-жылдар аралыгында терроризмге, сепаратизмге, экстремизмге каршы күрөшүү чаралары каралган декларацияга кол койду. Кытайдын президенти Ху Цзинтао кечээ Кытай ШКУ өнүктүрүү банкын түптөөгө 10 млрд. доллар бөлгөнүн кабарлап, ошондой эле уюмдун 10 жылдык өнүгүү планын кабыл алууну сунуш этип, ШКУнун төрагалыгы Кыргызстанга өткөндүгүн белгиледи.
Буга аралаш премьер-министр Өмүрбек Бабанов 4-июнда Стамбул шаарында өтө турган дүйнөлүк экономикалык форумда дүйнө жүзүнөн чогулган лидерлерге Кыргызстандагы өзгөрүүлөр жөнүндө айтты. Ал коррупция менен катуу күрөшүп атканын, эгерде кимдир бирөө коррупциялык иштерди мамлекеттик тийиштүү органдарга билдирсе ал адамга акчалай сыйлык берүү тууралуу мыйзам иштелип жатат деди.
Түркия өкмөт башчысы Реджеп Тайып Эрдоган Дүйнөлүк экономика форумуна келген конокторго Долмобакче сарайында сый тамак берди. Ал сый тамакта Ө. Бабанов Р.Эрдогандын аялы Эмине Эрдоган менен таанышып, өзүнүн апасы Түркиянын Ризе шаарында төрөлгөнүн, андан кийин Батуми шаарына көчүп барганын, апасынын кичинекей кезинде Кыргызстанга келгенин айтты.
Ал эми кечээ өкмөт башчысы Түркиянын президенти Абдуллах Гүл менен жолукту. Түркия президенти Кыргызстандын 51 млн. доллар өлчөмүндөгү карызын кечүү тууралуу макулдашуу парламент тарабынан ратификациялангандыгын айтып, Анкарага барары менен тийиштүү документтерге кол кое тургандыгын билдирди. Андан сырткары, Кыргызстанда Түркиянын мамлекеттик банкынын өкүлчүлүгүн ачуу маселесин талкууга алуу үчүн атайын эксперттик делегация жөнөтүлө тургандыгы белгиледи. Тараптар андан сырткары түркиялык кызматташуу жана координация боюнча башкаруусунун Кыргызстандагы ишмердүүлүгүн активдештирүү, Кыргызстандын туристтик мүмкүнчүлүктөрү тууралуу тартылган роликтерди Түркиянын мамлекеттик телеканалдарынан көрсөтүү, гидроэнергетика жана учак каттамдары тууралуу макулдашууларга келишти.
Коогалаң кек кууш үчүн эмес, сабак алыш үчүн эскерилиш керек…
Президент Алмазбек Атамбаев кол койгон жарлыкка ылайык, үстүбүздөгү жылдын 10-июну мындан эки жыл мурун Ош, Жалал-Абад шаарларында, Ош жана Жалал-Абад облустарынын кээ бир райондорунда болуп өткөн кайгылуу окуяларды эскерүү күнү деп жарыяланды.
Бул күнү республиканын бардык булуң-бурчунда 2010-жылдагы кайгылуу окуялардын курмандыктарын бир мүнөт эскерүү (саат 10.00дө) иш-чарасы өткөрүлөт. Ал эми Бишкектин борбордук аянтында 2010-жылдагы 7-апрель жана 10-июнь окуялары эскерилип, мал союлуп куран окутулары айтылууда.
Ошто 5-июндан баштап эле укук коргоо органдары күчөтүлгөн режимде иштей башташкан. Эки жылдыктын алдында коомдук коопсуздукту сактоо максатында Ош шаарынын аймагы 5 бөлүккө бөлүнүп, түзүлгөн мобилдик топтор ал жерлерде тартипти көзөмөлгө алышат. Мындан сырткары, учурда шаар аймагында "Укуктук тартип" жана "Арсенал" деген аталышта рейддер жүргүзүлүүдө. "Укуктук тартип" деген аталыштагы рейддин алкагында шаарга кирген жана чыккан жарандардын паспорттору текшерүүгө алынат. Ош шаардык ИИБнин башчысы Сүйүн Өмүрзаков билдиргендей, Ош шаарында учурда коомдук-саясый абал тынч.
Ал эми Ош обладминистрациясы бул коогалаңда каза болгондордун жана жабыр тарткандардын балдарын Ош облусунун аймагындагы эс алуу жайларына жөнөтүүнү, жабыр тарткандарга медициналык жардам көрсөтүүнү мойнуна алышты. Мындан сырткары улуттар аралык достукту, ынтымакты бекемдөө максатында түрдүү улуттун өкүлдөрү, кадыр-барктуу инсандары, диний кызматкерлер, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын башчылары жана укук коргоо органдарынын кызматкерлеринин катышуусунда тематикалык көрсөтүүлөрдү уюштуруу иштерин өткөрүп атат. Ошол эле учурда обладминистрация Ош шаарынын мэриясы менен биргеликте Ош шаарынын борбордук аянтынын жанында июнь окуясында каза болгондорду эскерүү иш-чараларын уюштурат. Ушундай эле иш-чаралар облустун бардык аймактарында болот.
Жалал-Абадда, Баткенде да эскерүү күнү белгиленип, жергиликтүү жетекчилик тарабынан коогалаңдын катышуучуларына жана жаракат алгандарга жардам көрсөтүлмөй болду. Кечээ Оштогу өзбек коомчулугунун активисттери июнь коогасынын эки жылдыгын утурлай чыгып жаткан чагымчыл маалыматтарга алдырбоону суранып элге кайрылуу жасады. Кайрылууда алар айрым интернет булактарындагы кабарлар чындыкка төп келбесин, Ошто өзбек тектүүлөр кодуланып жатат деген маалыматтар чет өлкөдө отурган кишилердин кастыкты козутуу аракети экенин айтышты.
УКМК, ИИМ Ош окуясы боюнча маалыматын жарыялады,
бирок "эшегине жараша тушагы"
Кечээ УКМКнын, ИИМдин, Башкы прокуратуранын жумушчу тобу президенттик аппараттын, Коргоо кеңешинин катчылыгынын адистеринин катышуусунда президентке "2010-жылдын май-июнундагы Ош, Жалал-Абад шаарларындагы, Ош жана Жалал-Абад облустарынын айрым райондорундагы трагедиялуу окуялардын жагдай-шарттары жана хронологиясы жөнүндө" маалыматын сунуштады.
Анда аталган органдар 2010-жылдагы июнь окуялары боюнча ар түрдүү иликтөөлөр менен баа берүүлөрдү анализдеп, адистер Ош шаарынын, Ош жана Жалал-Абад облустарынын кыргыз жана өзбек улутундагы жарандарынын ортосундагы этностор аралык жаңжал, качып кеткен президент К.Бакиевдин реванш алууга аракеттенген жан-жөкөрлөрү жана сепаратисттердин лидерлери, криминалитет, бангизат сатуунун өкүлдөрү жана тышкы күчтөр тарабынан чыгарылган деген тыянакка келишкен. Бул тыянакты жумушчу топ К.Батыровдун чагымчыл сөздөрү, К.Бакиевдин иниси менен уулунун телефон аркылуу сүйлөшүүсү, сепаратисттер менен реваншисттердин иш-аракеттерин талдап көрсөтүү менен бекемдейт жана башка жүйөлөрдү келтирет.
Ал маалымат боюнча 2010-жылдын 10-14 июнундагы этностор аралык конфликтте 442 адам набыт болгон, алардын 421и же 95,2% таанылган. 295ин (70%) этникалык өзбектер, 123үн (29,2%) - кыргыздар, 3үн (0,7%) башка улуттардын өкүлдөрү (орус, пакистандык, уйгур) түзөт. Кылмыш жообуна 545 адам тартылган, алардан өзбек улутундагылар- 400 же 73,3%, кыргыздар - 133 же 24,4%, башка улуттагылар - 8 же 2,2%.
Документтин маанилүү бөлүгүн "Сунуштар" бөлүмү түзөт. Анда жумушчу топ бийликтин бардык бутактары жана жарандык коом үчүн көптөгөн пикирлерди жана конкреттүү иш-чараларды сунуштайт. Алардын катарында төмөнкүлөр бар: Кыргызстан элин бириктирүүгө багытталган программалуу документти иштөөнү аяктоо, конфликттин кесепеттерин толук жоюп, бирдиктүү жарандык улутту калыптоо; тил саясатынын натыйжалуулугун жогорулатуу, кыргыз тили интеграциялоочу ролду аткаруусу үчүн шарттарды түзүү; мурдагы президент К. Бакиевдин, аны курчагандардын, ошондой эле К.Батыровдун жана сепаратисттердин башка лидерлеринин иш-аракеттерине укуктук баа берүүнү аяктоо, аталган адамдарды экстрадициялоо боюнча чараларды көрүү; 2010-жылдын июнундагы кайгылуу окуялар учурунда орун алган фактылар боюнча козголгон кылмыш иштерин тергөөнү тездетүү; этностор аралык карама-каршылык жаратууга, анын ичинде ММК аркылуу жол бербөө боюнча иштерди күчөтүү; ар кандай дискриминацияга жол бербей турган мамлекеттик кадр саясатын жүргүзүү жана башкалар.
2010-жылдын май-июнундагы Ош, Жалал-Абад шаарларындагы, Ош жана Жалал-Абад облустарынын айрым райондорундагы кайгылуу окуялардын хронологиясын жана жагдай-шарттарын аныктоо боюнча жумушчу топтун иш-аракеттери болгон материалдарды, документтерди жана жаңыдан табылган фактыларды эске алуу менен уланууда деп аяктайт билдирүү.
5 млн. 200 миң калкы бар Кыргызстанда 8 млн. автоунаа бар
Өкмөт 11-июндан баштап автоунааны башкаруудагы ишеним кагазды (доверенность) милдеттүү документтердин тизмесинен чыгарат. Жол коопсуздугу боюнча башкы башкармалыктын башчысы Талантбек Исаевдин айтымында, өкмөттүн жаңы кабыл алынган токтомуна ылайык, эми автоунаанын ээсинен техникалык паспорт, айдоо күбөлүгү жана кыймылдуу мүлккө төлөнгөн салыгынын квитанциясы гана талап кылынат.
Буга чейин автоунааны башкарууга укук алуу үчүн катталуунун баасы жогору болгондуктан, жарандардын көпчүлүгү ишеним кагазы (доверенность) менен жүрүшкөн. Ал эми кандайдыр бир жол кырсыгы болуп, же айдоо эрежелерин бузуу фактылары болсо, унаанын ээси эмес, рулдагы адам жоопкерчиликке тартылчу. Азыр болсо бардык жоопкерчилик унаа ээсинин мойнуна жүктөлмөй болду. Маалыматтарда айтылгандай, азыр 5 млн. 200 миң калкы бар Кыргызстанда 8 млн.дан ашык автоунаа бар. Кээ бир адамдарга 50-60 унаа катталып жүрөт. Албетте алар чет жактан автоунаа ташыган ишкерлер.
Ошондой эле өкмөттүн жаңы токтомуна ылайык, кардарлардын автоунааларды бири-бирине сатуудан мамлекетке түшүүчү салык 1 пайызга төмөндөтүлдү. Буга чейин ар бир автоунааны сатууда, тарифтик сетканын баасына жараша 5 пайызы мамлекетке салык катары төлөнчү. Ал эми азыр өкмөттүн 329-токтомунун негизинде бул 5 пайыздык салык 1 пайызга төмөндөдү.
Бүгүнкү күндө автоунааларды бири-бирине сатууда төлөнүүчү салыкты кардарлардын 85%ы гана төлөп, калган 10-15% төлөбөй келген. Мындан улам жылына мамлекеттик бюджетке 90 млн. сом зыян келип турчу.