bg fr ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky mhr ky ru ky ru ky ky ru ru ru ru ru ky ru ru ru ky ru ky ru hbs_cyr ky bg ky ru hbs_cyr ru ky ru ky ky ru hbs_cyr ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru
"Форум", 22.06.10 - 6-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Эскинин кесепети, жаңынын шарапаты!
Ооба, бүгүн Кыргызстанда абал кадыресе тынчтанып калды. Түндүгүндө деле, түштүгүндө деле элейип, жүрөкзаада болгон эл тынчтанып баратат. "Дагы эмне болот, кимиси чыга калат" деген күдүк суроо менен таң атырып, кечти кийирип келебиз. Канчалаган кан акты, ага улай, канчалаган көз жаш төгүлүп, канчалаган адамдар түбөлүк арманга батты. Бирок баары бир элде бир ишенич бар, муну танууга болбойт. Ал ишенич-ошол кыйылган өмүр, чыккан жандар бекеринен эмес. Анын баары жакшы турмушу үчүн, акыйкаттык, теңдик үчүн болуп жатат.
Ырас, кечээки 7-апрелдеги ойгонгон элди ант урган бакиевчилер кайра тынчытып, баштагыдай эле күн карама, момун, кул катары жерин сатса деле, элин сатса деле унчукпас, "хоп майли" деп тизе бүгүп, кол куушуруп отура берүүчү, мамлекеттин камкордугусуз эле эптеп-септеп өлбөстүн күнүн өткөрө берген, ар кайсы мамлекеттин эшигин сагаалап, иш издеп, тентиген боюнча түбөлүк кармап калууга аракет жасашты. Аларга кыргыз элинин кылча кереги жоктугу, болгону ошол Теңир берген тоо-ташыбызды, жаратылышыбызды, кен-байлыктарыбызды, келечеги бар нечендеген ишкана-мекемелерибизди биротоло менчиктеп, чеңгээлине мыкчып турууну көздөп калышканы ачык көрүндү. Буга жетүү үчүн алар кандай болбосун Кыргызстанды жарандык согушка кептеп, өздөрү сырттан коомчулукка "тигине биз кеттик эле эмне болду" таризинде оңду-солду маалымат берип, анан алсыраган элдин үстүнөн бир күнү учуп келип, мурдагыдан катуу диктатура менен отуруп калууну көздөшкөн. Ошол күнгө чейин Кыргызстандагы өздөрү жасап алган Конституцияны өзгөртпөй кармап туруу дагы алар үчүн оңтойлуу болчу. Бул бүгүн айдан ачык көрүнүп турган, биз эмес, сырттагы коомчулук ачыктап турган турмуштук факт.
Ушул жерден референдумдун мааниси жөнүндө бир сөз. Биз, эл, жаштар кечээ-жаныбызды окко тосуп Бакиевдерди кетирдик. Бирок анын коррупциялашкан, кландашкан системасын кетире алган жокпуз. Демек, биз системаны тазалап, канды толук жаңыртуу үчүн системалуу реформага барышыбыз керек. Ал системалуу реформа бул -референдумдан башталат. Бирок азыр мамлекеттин жаңырышын, экономикалык-саясий, социалдык жактан алдыга секирик жасап, арттагы 20 жыл ичинде аты бар, заты жок келген демократиялык өнүгүү жолуна түшүп, бакубат жана теңдүү, эркин жана ачык-айкын, мыйзамдын үстөмдүгү менен таза кол, таза жүрөктөрдүн башкаруусуна жол ачкан бетке кармаар документибиз, Конституциянын жаңы долбоорунун кабыл алынышына каршы тургандар бар экени өкүнүч туудурууда. Аларды мен түздөн-түз мурдунан алысты көрө албаган, жеп-ичмей, мамлекетти ар тараптан талап-тоноп, элдин эсебинен шапар тепкен, эскинин калдыктары, таза эмес, сасыган саясатчылар дээр элем. Анткени кечээ эл аларды акыл айтып турсун деп, аларды ийинден башын чыгарып, өз кызыкчылыктарын элге жабыштырып турсун деп Бакиевдерди кубалап, жанын берген эмес. Бүгүн болсо эл таптакыр эле андай түз жолдон чыгарган куру бекер кыпчылып, кооз сүйлөгөн адамдарга муктаж эмес. Эл деген кечээкидей акчага сатыла турган мезгилден өткөн, арттагы 20 жыл бүгүн элди да катуу бышырып, суутуп, таптап, ойготуп койгон. Эл силерден эки эсе акылдуу!
Эми ошол элди бөлгөн, келечекти эмес, кечээкисин эңсегендерге жооп катарында эмне үчүн референдум өтүш керек экенин айтып коёлу!
Биринчиден, референдумда коюлган негизги маселе - Конституция. Анда биз, карапайым эл, канча жылдан бери эзип келген, өз билемдиги менен кылымдар бою ата-бабабыз кан төгүп, кырылганына карабай урпактарына мурастап келе жаткан жерибизди, байлыгыбызды саткан "ажыдаар падышалардан", элге бирди айтып, экинчи жагынан өз кызыкчылыгын ишке ашырган "калпычы кандардан", өзүн ай-күнгө теңеген ажолордон кутулабыз. Анын ордуна көп түкүрсө, көл болот демекчи, бардык маселени ачык-айкын, ийне-жибине чейин талдап, жети өлчөп бир кесүүчү, бардык өлкөнүн тагдырына кайдыгер карабаган күчтөрдөн теңделип түзүлгөн, парламенттик башкаруу орун алат. Муну менен кошо биз жеке адамдын керт башына сыйынуудан биротоло кутулуп, кландык башкаруудан арылып, "Президенттин уулу антиптир-минтиптир" деген санаркоодон алыстайбыз. Бул бүгүн Кыргызстандын элине зарылбы? Албетте, аба менен суудай эле керек болуп турганы чындык!
Экинчиден, референдумга "ооба" деп добуш берүү менен биз, Кыргызстандын эли, бирдей укукка ээ болобуз. Кечээкидей күчтүүлөр менен капчыктуулар, бийликке жакын, дос, куда-сөөктөр менен жогорку кызматтагылардын каалаган учурда баса калуусунан, камап, кордоосунан кутулабыз. Мыйзам чегинде жүрөбүзбү, биздин бир тал чачыбызды кимдир бирөө жулууга мүмкүн эмес. Мыйзам алдында баарыбыз бирдей укуктабыз жана ал мамлекет тарабынан тыкыр көзөмөлгө алынат. Бизди мындан ары чырылдап-чыркырап укук коргоочулар эмес, мамлекет өзү камкордукка алат. Саясий кызыкчылык, жеке кызыкчылык менен бирөөнү бирөө коркутуп-үркүтүүгө мындан ары жол жок. Демек, бизде "ал баланчанын досу экен, ал тиги министрдин кудасы экен, күчүбүз жетпейт го же эми ал мага күн көрсөтөбү" деген коркуу сезимибизден арылсак болот. Бул үчүн референдумга барабызбы? Албетте!
Үчүнчүдөн, эсил кайран СССРдин каза табышы менен биз, Кыргызстандын карапайым көпчүлүк эли, социалдык жактан корголбой калганбыз. Бизде ач калсаң, майып болсоң да, оорусаң да, ишсиз, үй-жайсыз калсаң да мамлекеттин кылы кыйшайган эмес. Демократия дегенди мурдагы бийликтегилер: "Өзүң үчүн өзүң аракет кыл, өз убалың өзүңө, эркиндикти бердикпи бердик" - деп түшүндүрүп, сиңирип таштаган. Ошону менен биз тез эле жапырт каатчылыктын сазына батканбыз. Жумушубуздан ажырап, каңгырап бош калганбыз. Жан багыш оңойбу колубуздагы малыбызды, жонубуздагы тонубузду, үстүбүздөгү үйүбүзгө чейин сатканбыз. Жан багуу бул - соода деп түшүнүп, көпчүлүгүбүз соодага кирип, жакыр элде кайдагы каражат. Акчабыздын баарын жоготуп, күн санап кедейликке кирип кеткенбиз. Көрсө, демократия деген таптакыр алар айткандай эмес экен. Демократиялык өнүгүү деген элдин эмес, мамлекеттин колунан көз каранды экен. Мамлекет ар бир жарандын татыктуу жашоосуна кепилдик алып, жалпы элдин кызыкчылыгына дал келген демилгелерди ордунан колдоп, элдин каражат табуусуна, ошону менен катар эле мамлекеттин өсүшүнө өбөлгө түзө турган шарттарды камсыздап, "мегиле, уурдабай-сатпай, жоготпой, коротпой иштеткиле, тапканыңар менен жашагыла" деп, иш менен камсыздап турат экен. Өзүм билемдик кылбай, биринчи кезекте эл менен эсептешип, карапайым элдин жүйөсүнө ылайыктап иш кылат экен. Ошол экен бу демократия дегениң. Биз анын бирин көрдүкпү? Жок. Биз тескерисинче, өз жерибизде өзүбүз каралбай калдык. Оорусак ооруканага батпадык, же бир арзаныраак дары-дармек таппадык, иштегенге иш таппай, оокат кылганга шайман жок, темселедик. Дүйнө коомчулугу техниканын заманында жашап жатканда, биз кайрадан артка кетип, ат соко, ат чөп чапкыч жасап калдык, жерди кетмендеп калдык. Кыскасын айтканда, социалдык жактан эң эле артта калган мамлекеттерге айландык. Бирок жагдайдын мындай болуп калышына эч негиз жок эле. Мындан ары да ушул турмуштун улана беришин каалабайбыз. Демек, бизди биринчи кезекте социалдык теңдиктеги мамлекет кылуучу кадам - Конституция. Мындай кадам бизге керекпи? Албетте.
Төртүнчүдөн, Кыргызстан дүйнөдөгү эң эле кооз, жер астындагы жана үстүндөгү байлыктары ченемсиз бейиштин бир бурчундай болгон жердеги мамлекет. Бүгүн жер планетасы таза суудан жабыркап, кай бир эл тамчы сууга зар болуп турганда, Кыргызстандын жакыр мамлекет болуп жашашы реалдуубу? Биздин алтын кендерибизди тээтиги Лондондун биржасында көз боёмочулардын, алдооч, чайкоочтордун соодалап отурганы жакшыбы? Кайберендин убалынан корк деп, ата-бабабыз ыйык тутуп, сактап келген аркар-кулжабыздын, ак илбирсибиздин үстүнөн тиги акчага көпкөн арабдар менен англичандардын, немистер менен шведдердин, француздар менен жапондордун аёосуз аткылап турушу бизге керек беле? Элдин уруксатын уруп ойнобой, көрүнгөн жолбундардын кен-байлыктарыбызды ээлеп алып жатканына качанга чейин кайдыгер карашыбыз керек? Демек, биз ушул көйгөйлөрдүн баарын чечүүгө мезгил келип жетти, мекендештер. Биз биринчи кезекте мунун баарын МЫЙЗАМ менен КОРГОП калууга милдеттүүбүз. Ал мыйзам - референдум!
Андан ары келгенде, мамлекеттеги ар бир жасалып жаткан ишти коомчулукка кабардар кылып, коомдогу жакшы да, зыяндуу да көрүнүштөрдү эл алдына ачыктап туруучу жалпыга маалымдоо каражаттарынын эркиндиги керек эмеспи? Албетте, керек. Арттагы 20 жыл ичинде Кыргызстандын журналистикасы көшөгөнүн алдынан да, артынан тизгинделип, чынжырланып келгенин, бийлик ээлери каалаган басма сөздү муунтуп, өз кызыкчылыгынын куралына айландырып келгени жашыруун эмес. Бирок ошого карабай, биздин ММКлар бийликти бир катар жолу эсине келтирип, элдин саясий, коомдук сезимин ойготуп келди. Бирок ал журналисттер кара башын канжыгага байлап, өзүн эле эмес, бүтүндөй жакындарын тобокелге салып, ар бир иштен үйгө кайткан маалда артындагы аңдууларды сезип, өмүрүнүн кылдын кырында экенин баамдап, жанын оозуна тиштеп жүрүүгө туура келди. Чындык деп чыркырап, элдин кызыкчылыгы үчүн күн-түнү жүгүрүп, эсирген бийликтин эссиз кызматкерлеринин бетин ачып келген сөз эркиндигин элге бүгүн кереги барбы? Албетте! Демек, биз референдум аркылуу сөз эркиндигинин сакталышын, ошол журналисттердин биринчи кезекте мамлекет тарабынан камкордукка алынышын камсыз кылабыз.
Ошондой эле биз жаңы Башмыйзам аркылуу сот тармагынын "кара кылды как жарган" калыс болуусуна, соттордун акчанын кулу, бийликтин кулу болуусуна эмес, ар бир жарандын кулу болуусуна жетишкибиз келет. Артка кылчаялычы, ошол артта калган 20 жылда эл биринчи эмнеден жапа чекти? Албетте, так ушул соттордон жапа чекти! Жарандардын укуктары так ушул соттор тарабынан бузулуп, жалган жерден канча адамга жалаа жабылды, канчалаган бейкүнөө адамдар алеки саатта кылмышкерге айланып, күлгүн өмүрүн темир тордун артынан өткөрүүгө аргасыз болду. Акыйкаттык издеп, калыстык издеп, көрүнгөндүн эшигин сагалап, ыйлай берип көзүн тоодой шишиткен мекендештирибиздин канчасын гана көргөн жокпуз. "Пулуң болсо кулуңмун" деген принципти туу туткан, мыйзамды чүлүктөп бутуна байлап алган соттордун айынан канча адам арманга батты, канча үй-бүлөнүн очогу бузулду, канчалаган элдин ынтымагы кетти, канчалаган канкор кылмышкерлер адилеттиктин үстүнөн карта ойноп, бош жүрөт? Бул бизге керек беле? Албетте, жок! Андыктан биз, баарыбыз, алдыдагы референдумга коркпой, үркпөй, жолбузарлардын сөзүнө кирбей, добуш берип, жаңы жашоо баштоого, жаңы Кыргызстанда жашоого тийишпиз!
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
ЖЕ КЫРГЫЗ ЭЛИНИН ТРАГЕДИЯСЫ ЭМНЕДЕ?
Бакиевчилер 6 миллион долларга алаамат уюштургусу келген
Макисмге Англия саясий башпаанек берген жок
Эскинин кесепети, жаңынын шарапаты!
"Биз - Кыргызстандын патриотторубуз!"
АНЫ КАРМАП КАЛУУ КЫЙЫН"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?