bg en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ru ky tt kk kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky tt ru ky ru lez ky ru ky ky ru ky ru ru ru ky ru tt ky ky bg ky ru ky tt kk kk ru ky ru ky ky ru ru kk ky ru ky ru ky ru ky ky ky ru ky ky fr
"Фабула", 23.12.11 - 9-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
- Табылды агай, мына коён жылы менен да коштошкону турабыз. Өтүп бара жаткан жыл сиз үчүн кандай жылдардан болду?
- Коён жылы жеке өзүм үчүн жаман жылдардан болгон жок. Эң башкысы, аман-эсенчиликте болдук. Кудайга шүгүр, ден соолугубуз жакшы. Оору-сыркоодон алыс, журт ичинде тынч жашоо кечирип жатабыз. Бала-чака аман, алар да өз мүмкүнчүлүктөрүнө жараша күн кечиришип жатышат.
Чыгармачылык болсо, өз нугу менен кетип жатат. Куру кол отурган жокмун. "Жан азык" деген спектаклди жазып, азыр ал театрда коюлуп жатат. Жаңы-жаңы ролдорду ойноого жетиштим. Башка өнөрлөрүм да өксүп калган жок. Аларга да колдон келишинче кам көрүп жатам. Кыскасы, жакшы эле жыл болду. Эң башкы табылга амандык эмеспи. Калганын дагы көрө жатарбыз.
- А кирип келе жаткан жаңы жылдан эмнелерди күтүп жатасыз?
- Эми адам деген жакшылыкты үмүттөнгөнү үмүттөнгөн. Пенделик кылып алдын ала эле муну кылсам, тигиге жетсем дей берет экенбиз. Анын сыңары менде да кирип келе жаткан жаңы жылда үмүттөнгөн жакшылыктар көп. Кудай буюрса, март айында 60 жылдык мааракемди белгилеп, китептеримдин бет ачаарын өткөрүп, актёр, манасчы, обончу, төкмө акын, ырчы катары бүтүндөй өнөрүмдү элге тартуулап, Байдыкем айткандай ашуудан бир жакшы отчёт берсемби деген тилегим бар. Азыр эми ошол отчётко даярдык көрүп жатам.
- Жогоруда жаңы ролдорду аткарууга жетиштим деп айтып кетпедиңизби. Ушул акыркы бир жылда кайсы ролдорду ойнодуңуз?
- Коён жылында өзүмдүн "Жан азык" деген пьесамда ойнодум. Андан башка "Курманжан датка" спектаклинде кыргыздын чыгаан башчысы Нүзүптүн ролун аткардым. Мындан сырткары быйыл Ысык- Көл облусундагы райондордун 80-70 жылдыктары өтпөдүбү. Ошол жакка жаңы спектаклдер менен барып, жаңы ролдорду ойноп келдик. Эми санай берсек көп эле. Баарын айтып отуруштун деле зарылчылыгы жок го дейм.
- Өзүңүз чыгармачыл адам болсоңуз, эл башкарган Нүзүптүн образын канчалык деңгээлде ачып бере алдыңыз?
- Эми аны эл айтпаса, мен өзүмө баа бере албайм. Бирок "Сынган кылыч" чыгармасында Нүзүптүн мүнөзүнөн тартып, өңү-түсү, үнү, боюнан бери кийген кийимине чейин кеңири сүрөттөлөт эмеспи. Ошол китептеги сүрөттөө боюнча ролду ойнодум. Анын мүнөзү курч эмеспи. Кыргыз элинин эркиндиги үчүн жанын аябаган, бир мүнөз, айтканынан кайтпаган киши болгон да. Мен роль учурунда ошол мүнөздөрүн ачып берүүгө аракет кылдым. Эл жаман кабыл алган жок. Эл оозунан укканым боюнча бул менин дурус чыккан ролдорумдун бири болуп калды.
- Нүзүпкө сиздин окшоштук жактарыңыз барбы?
- Нүзүптөй мүнөз менде башында бар эле. Бирок азыркы коомго жараша мүнөз өзгөрүп калды. Болбосо башың кете тургандай, анан тизгинди тартып калдык.
- Театрда үзүрлүү эмгектенип жатыпсыз. А төкмөлүк өнөрүңүз кантип жатат?
- Акындык жакка күтүүсүздөн келгем да. Өзүм актёр болгондуктан жеке акындыкты аркалап артынан түшкөн жокмун. Бирок ошону менен бирге эле ал өнөрдү да таштаган жокмун. Ушул кезге чейин бир деңгээлде кармап турууга жетиштим окшойт. Мен акындык өнөрдү өзүмдүн эң бийик өнөрүмдүн бири катары баалайм, сыймыктанам жана өмүрүмдүн акырына чейин таштабайм.
- Эмнегедир сизди акыркы бир жылда төкмө акындар арасында өткөн айтыштардан көрбөй калдык…
- Акыркы кездерде өтүп жаткан айтыштарга катышпай жатканымдын эки эле себеби бар. Биринчиси, өзүм театрда эмгектенип, актёрлукту башкы кесибим дегендиктен, айтыш болуп жаткан учурда мен театрда спектакль ойноп калам же жер-жерлерге гастролго чыгып кетем. Кээде жеке шарттар болбой катыша албай калам. Экинчи себеби, азыркы айтыштар тээ эзелтеден келе жаткан, ата-бабадан калган айтыштардай болбой майдаланып кетти. Ары жагын коюп, бери жакты эле айталы, айтылуу акындар Токтогул, Жеңижок, Эшмамбет ж.б ушул сыяктуу улуу акындардын айтышындай болбой жатат. Айтыш десе эле, бирөөнүн кемчилигин айтып, анын чапанына, көзү кыйшык болсо, көзүнө асылып, арык болсо анысын айтмай, кыскасы, элди күлдүрүп элди тартмай болуп калды. Калыстарың да ошол жагына баа берип, терең сөздөрдү айтсаң, анын эмне кереги бар, элди күлдүрүп, элдин көңүлүн ачыш керек дейт. Кыскасы, азыркы айтыштар да жеңил болуп бара жатат. Албетте, арасында тереңин да жеңилин да бирдей алып келе жаткан саналуу акындарыбыз деле бар. Эми күлүктүн күлүгү тандалып отуруп, алардын аты тарыхта калат да. Мезгил өз баасын берип, ордуна коёт эмеспи.
Анан да улуу киши жаш балдар менен өйдө-төмөндү айтышып отурса, жаман эле көрүнөт экен. "Сакалдуу киши жаш балдарга теңелбей эле койбойбу" - деп эл айтпасын деп сый эле болуп калдым.
- Акындык өнөр майдаланып кетти деп жатасыз. Аны өз деңгээлине көтөрүү үчүн эмне кылуу керек?
- "Айтыш" коому акындарды алып чыкты анысына рахмат. Бирок азыр акындар баралына келип калды. Мындан артык кайда барышат. Жаштардын да, улуулардын да толуп турган кездери. Мына ушул нерсени эске алып, айтыштарды өткөрүүдө эми тапшырмаларды берүүнү киргизүү керек. Чынында акыркы кездерде акындарга тапшырма берилбей эле жүгөн- ноктону шыпырып эле "эмне айтсаң ошону айт" деп тизгинди бош кое берип калышты. Акындык өнөр элдики да. Ошол себептен, коомчулук да өз пикирин билдирүүсү керек. Ал үчүн бизге ата-бабадан келе жаткан салттуу акындык өнөрдүн үлгүлөрүн калыптандыра турган мектеп керек деп ойлойм.
- Кечиресиз, ал мектепте кимдер тарбия берет?
- Акындар өздөрү болбосо, башка эч ким акындык өнөрдү көтөрө албайт. Ал үчүн жанагы аты элге таанылып калган, такшалган төрт-беш акын өздөрү колго алышы керек. Ошол мектептен жаш акындарды тарбиялап, мыктыларынын мыктысын алып чыгышы керек. Аламан байгеде чуркагандын баары эле күлүк эмес да. Анын сыңары акынмын дегендин баары эле акын эмес. Арасында чабалы да бар. Аларды тапташ керек.
- Ушул идеяңызды акындардын ортосуна салсаңыз болбойбу?
- Эми муну көтөрүп чыкандан кийин аны ишке ашырыш керек. Менин негизги кесибим актёр болгондуктан бир бетиң өпсөм, бир бетиң калат болуп, убактымдын көбүн театрда өткөрөм. Бир ролду аткаруу үчүн күнү-түнү бир ай иштөө талап кылынат. Анын үстүнө төкмөлүк өнөрдү кесип кылып беттеп албагандан кийин, бул жаатта конок сыяктуу болуп калдым го.
- Казак акындарынын бизге жасап жаткан мамилелерине акын катары кандай баа бересиз?
- Бул казак акындарынын эмес, элинин деңгээлинин пастыгы. Ошол тентегин жөнгө салып, тарбиялап койбой, биз канчалык боордошпуз деп жабышканыбызга карабай, боорго тээп турганы алардын адамгерчилигин тайыздыгын көрсөтөт. Казак акындары бизди кордоп ырдаганына көп болду. Мен Садык Шер-Ниязга мындан эки жыл мурда жанагы Жүрсинге чалып "акындарыңды кой деп айтып кой" - деп айтып койбойсуңбу десем, Садык: "Айтса, айта берсин байке, алар майдалыгын көрсөтүп жатышат" - деп койгон. Ошондо Садыкка таарынып калгам. Кийин казактын акындары күчөп бара жатканда чалып айтыптыр. Анда деле болбоду. Алардын шылдыңына чыдабай Аалы дагы жооп жазды. Аны да тыңшабады. Анысы го ал, кечээги айтыштагы казактардын кылыгы акылга сыйгыс иш болду. Акындык өнөрдүн салттын бузуп, алдын-ала акындарынын тишин кайрап, кыргыздарды мазактаганга даярдап коюптур. Ушул кантип болсун. Биздин акындар алардын кемчилигин айтса, токтотуп, а өздөрүнүн акындарынын тизгинин бош коё беришиптир. Анан да эки акыныбызга ошондой чоң Астанадан орун табылбай калыптыр. Бул алардын жетишкендиги эмес, чоң кемчилиги. Мен казактарды жакшы көрчүмүн, өнөрүн баалачумун. Ушул кылыктарынан кийин көңүлүм кайт эле болуп калды. Алар ачык душмандыкка өттү деп эле билем. Акындары аркылуу бүтүндөй элинин бизге болгон мамилесин көрсөтүп жатышат. А биз алакөөдөн кыргыздар, казак акындары келсе, Хаяттан орун берип, жеңсек да жеңилип, байгени берип узатчу элек. Эмики мамиле кандай болот билбейм… Бизде ашыкча кошоматчы жетекчилер көп да, ошолордун жеңил-желпи мамилеси бизди ушундай жолго алып келип жатат. Албетте, мен мурдагы казак элин, Абайды сыйлайм. Бирок бүгүнкү казакты мен сыйлабай калдым. Кемчиликтерди айта берсе, бизде деле сөз толуп жатат. Бирок Аалы менен Жеңишбек казактар канча мазактаса да, токтоолук кылышып, алардын кемчиликтерин чукубай, кыргыздын улуулугун көрсөтүп коюшту.
- А сиз эмнеге аларга жооп кылбай, үн катпай отура бердиңиз?
- Мен Садыкка айттым деп айтып жатпаймыныбы. Садык "Айтыш" коомун жетектеп жатат да. Биз айткан менен кулак салган адам барбы?..
- Сиздер да айтыш уюштуруп, казак акындарын чакырып, кимдин-ким экендигин көрсөтүп койбойсуздарбы?
- Эми анткенге болбой калды го. "Өткөндө эки акынын айтышка чакырдык эле, жеңилип калышканына ыза болушуп, эми өч алганы жатышыптыр" - деп айтып чыгышпайбы. Алардын жообун берер учур да келет…
- Жакында Жогорку Кеңештин депутаттары фонограмма маселесин көтөрүп чыгышпабыды. Фонограмманы жоюуга кошуласызбы?
- Фонограмманы жогото албай калдык го. Бул фонограмма деген тамырын кенен жайып алыптыр, аны кыркуу мүмкүн болбой калды. Муну жоюу үчүн аябай күчтүү мыйзам кабыл албаса, жөн эле куру сөздөр жоё албайт. Анын үстүнө фонограмманы жойсок, жылдыздардын баары өчүп, караңгыда калабыз го. Себеп дегенде илгери добушу барды ырчы дечү элек, азыр оозу бардын баары эле ырчы болуп калбадыбы. Фонограмма жоюлса, ырчы калбай калат го…
- Сиз обон чыгарып, ырдап да жүрөсүз. Азыркы өзү обончу, өзү акындарга кандай көз караштасыз?
- Бул биздин трагедиябыз. Обончу болбой туруп, обон чыгаргандар менен, акындык түшүнүгү жок туруп акын болгондордун кесепетинен биздин улуттук өнөрүбүз жоголуп бара жатат. Алардын жазган тексттерин окусаң, башың ооруйт. Кээ бир ырлардын сөздөрүн айтууга ооз барбайт. Мына ушундай тантыраган сөздөр, кийинки муунду маңкурт кылып жатат. Буга бүтүндөй эл каршы күрөшүшү керек. Эл пикетке "биздин тилибиз, дилибиз, жаштарыбыз бузулуп бара жатат. Ушундай тантыган ырларга тыюу салгыла"- деп пикетке чыгышы керек эле. А биздин эл болсо, бирөөнү кызматтан алса, бирөө кызматка келсе гана пикетке чыгып калды…
- Маегибиздин акырында жаңы жылдык элге каалооңуз…
- Элиме, тынчтык, аманчылык, токчулук, бейпил турмуш, материалдык эмес, руханий байлык каалайм. Өлкөм өсүп, гүлдөсүн. Саясатчыларыбыздын ортосунда калыстык, чынчылдык, акыйкаттык, биримдик, ынтымак болсун. Өнөрүбүз майдаланбасын. Эң негизгиси Кудай бизди табият кырсыктарынан сактасын! Улуу жылында улуулукка жетип, Айкөл Манастын урпагы экенибизди далилдей алсак экенбиз.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Жээнбековдор кланынын кенжеси Асилбек Жээнбеков Жогорку Кеңештин жаңы "кожоюну" аталды
Шерик Койчуманов, "Ала-Арча" мамлекеттик резиденциясынын директору:
"Жетекчи Турусбек Коёналиев, өлгөн малдардан өйдө текшерип турат..."
Кайрадан эле караңгыда там сүзмөй
Курманбек Осмонов, "Ата-Журт" фракциясынын депутаты:
"Биз азчылык болгонубуздан утулдум"
Арналиевдин мамлекетке арнаган ак эмгеги качан бааланат?
Жылма конок Йылмаздын иши акыйкат каралабы?
Ой кууп окуп кой…
ActionTeaser.ru - ???????? ???????