ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky mt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru tt ky ru ky ru bxr ru kk ru ky ky ky ru be ru ky ru ky bg ru ky ru hbs_cyr ru ru ru ru mn ru ru ru ru ru ru ky ru ru ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Кереге kg", 15.06.11 - 9-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Бүгүнкү сандан тарта Нуржигит Кадырбековдун "Япон кереметинин сыры" китебинен бизге, кыргыздарга керектүү делген жерлерин сандан санга жарыялоону туура көрдүк. Балким Күн Чыгыш өлкөсүн жердеген элдин жакшы сапаттары сабак болоор. Неси болсо да аталган китепти, андан "керек" деп алып гезитте жарыяланып жаткандарды окусаңыз кайдыгер калбайсыз.
Биз билген Япония -бул "Panasonik", "Soni", "Tayota", "Honda" Фудзияма тоосу,дүйнөдөгү эң ылдам Шинкансен поезди, айдоочусу жок өзү жүрүүчү поезддер, акылдуу роботтор, айкидо, каратэ, самурайлар ж.б. А билбеген Япониячы? Күн Чыгыш өлкөсү 6800 дөн ашык аралдан турат. Жалпы аянты 377, 8 миң чарчы километр, башкача айтканда, Кыргызстандан дээрлик эки эсе чоң. Деген менен, калкынын саны бизден 25 эсе көп (127 миллиондон ашык). Жан башына жылдык кирешеси орточо 35, 3 миң АКШ долларын түзгөн Япония -дүйнөнүн эң бай өлкөлөрүнүн бири. Дүйнөдө эң узак жашагандар да япондор: өмүрдүн эң орточо узактыгы 82-83 жыл. Ага салыштырмалуу, мурда СССР аймагында узун өмүр сүргөндүгү менен даңазаланган грузиндер орточо 76,5 жыл жашашат.
Ушундай көрсөткүчтөрү укмуштуу техникалары, өнөрлөрү, кубаттуу экономикасы менен дүйнөнү таң калтырган бул бакубат өлкө табигый кен байлыктарга аябай жарды. Анан калса, айдоо жерлери да жалпы аянтынын 12 пайызына да жетпейт. Ошондуктан тамак аштын 55 пайыздан ашыгын башка өлкөлөрдөн импорттоого аргасыз. Экинчи дүйнөлүк согушта катуу кыйрап, бардыгын дээрлик "нөлдөн" баштаган Япония ушундай ыңгайсыз шарттарына карабай аз гана убакыттын ичинде жардамга муктаж жарды өлкөдөн дүйнөдөгү эң бай жана бакубат мамлекеттердин бирине айланган. Муну эл аралык коомчулукта "Япония керемети" деп баалагандар бар. Ошол "кереметтин" сырлары эмнеде? Бул суроого жооп издеген ар кандай тыянак пикирлерин айтып келишет. Бирөөлөр Япониянын укмуштай ийгиликтеринин себебин өлкөнүн улуттук экономикалык саясатынан издесе, экинчилери элдин кулк-мүнөзүнө жана маданиятына, дагы башкалары дүйнөгө белгилүү "Panasonik", "Soni", "Tayota", "Honda" ишканаларын негиздеген Акио Морита, Коносуке Матсушита, Соичиро Хонда сыяктуу таланттуу адамдарынын уюштуруучулук жөндөмүнө байланыштырышат. Менин баамымда, япон коомчулугуна мүнөздүү болгон убакытты сыйлоо,жоопкерчилик, тилектештик, биримдик сезими, өз ара сый-урмат жана колкабыш кылуу, күжүрмөндүк жана дилгирлик болбосо, өлкө бүгүнкү бийиктиктерге эч качан жетмек эмес.
Убакыт - бул ден-соолук, жаштык, күч кубат сыяктуу эле Кудайдын берген улуу ырыскысы. Алтынды, күмүштү, акчаны бүгүн сактап коюп, эртең колдонсоң болот, а бирок убакытты анте албайсың. Япондор мына ушуну эң сонун түшүнүшөт. Ошон үчүн бир мүнөттү да текке кетиришпейт. Көчөдө чогулуп, өткөн кеткенди карап маектешип тургандарды көрө албайсың. Адамдар дайыма кыймылда, кайдадыр шашып жүрүшкөндөй. Поездде, автобуста да китеп, гезит окуп, алып жүрмө компьютерлдерин (ноут-бук) ачып, жумуштарын жасап бараткандарды көрөсүң. Менин илимий жетекчим Жун Матсунами-сенсеи студенттердин жазма иштерин поезд күтүп олтуруп текшерип жатканын өз көзүм менен көргөм.
Бул жакта башкалардын убактысын да сыйлашат. Бир тууганы же ДОСу болсо да, иш учурунда "жөн-жай эле" телефон чалып, жайбаракат сүйлөшүү деген жок. Анткени, убакыт япондордо чындап эле акча. Маяналары да, демейде, ар бир саат үчүн төлөнөт. Менин бир студент курбум сабактан кийин ресторанда идиш аяк жууп, акча табат. "5 саат иштесем, 5 секунд да тыным албайм. Эгер бир заматка эле тыным алсам, идиш аяктар тоо болуп үйүлүп кетет да, официаттар идиш койгонго жер таппай кыйналышат", - дейт. Ал идишти кол менен эмес, он адамдын ишин кылуучу атайын аппарат жууса да, убактысы жетишпейт. Бардык жерде эле ушундай жагдай: бир адамдын жумушу бир заматка токтой түшсө, башкаларга да залакасы тиет. Буларды көрүп, биздеги жарым саат сайын боло жүрчү "перекурларды" эстеп аргасыз жылмаям.
Эгер бирөө менен жолуккуң келсе, жок дегенде,бир нече күн мурун байланышып, убакытты макулдашып албасаң, адатта япондордун ар бир мүнөтү эсептелүү. Күндөлүктөрүнө кылынчу иштерди мурдатан белгилеп коюшат. Жолугушуу белгиленгенде да "эртеңдерден" же "эмки жумалардан", "саат үчтөрдө" же "түш чендерде" жолугалы дебей, убакытты таптак белгилеп, ошол мүнөттөн кечикпей келерине бөркүндөй ишенип кой. Убадалашкан учурдан кечигип калуу же аны эстен чыгарып коюу-алар үчүн аябай уят иш. А биздечи?
Поезддери жана автобустары да аялдамада жазылып турган убакыттан бир секунд да кечикпей келишет.
Япондорду башкалардан өзгөчөлөнткөн касиети - күчтүү биримдик сезими. Топ (команда) катары иштөө жөндөмү таң калтырат: ар бир адам өз ордун, милдетин жана тапшырмаларын мыкты билет, эрежелерди сактайт жана жетекчинин ишин кайталап, бутун тепселебестен биргеликте жемиштүү иш алып барышат. Бир сүйлөм менен айтканда, "койчу көп болсо" да, койлор семиз, аман жана төлгө бай боло тургандай иштөөнүн жолун эң сонун билишет.
Батышта "гроупизм" деп аталган мындай биримдик сезими япондордун күрүч талааларын чогулуп иштетүүдөн калган дешет. Едо династиясынын доорунда Японияда өзгөчө таркалган Конфуцийдин насааттарынын да таасири чоң болгон экен. Ал насаатка ылайык үй-бүлө башчысынын бийлигичексиз болуп, ага бүлөнүн башка мүчөлөрү үн катпай баш ийишкен. Эгер үй-бүлө мүчөлөрүнүн бирөө эле ката кетирсе, калгандары да чогуу жазаланышкан.
Ошондуктан "Кохаи" "сенпаинин", башкача айтканда, кичүүсү улуусунун, тажрыйбасы азыраагы тажрыйбасы көбүрөөгүнүн, кызмат орду төмөнүрөөгү кызмат орду бийигирээгинин бир сөзүн эки кылбай япондордой так аткарган башка элдерди табуу кыйын. Сенпаи буйрук берип же кеңеш айтып жатканда, кохаи улам улам "хай" ("ооба") деп дилгирлигин жана ыкласмандыгын билдирип угат. Чыгыш кармаштары клубуна барсам, машыктыруучу (сенсей) жаңыдан келген мага алда эмнени түшүндүрүп калды. Мен адатымча кунт коюп уксам, клубка катышкан бир япон кыз жаныма келип: "Сүйлөп жатканда дайыма "хай" деп коштоп угуп жүрүңүз", - деп жылмаюу менен сылык гана түшүндүргөн эле.
Даражасы теңдер деле бири-биринин сөзүн жерге таштабайт. Алда эмнени өтүнсөң, убактысы аз экенине карабай аткарууга аракет жасашат. Кеңеш сунушуңду айтсаң, бизде кээде боло жүргөндөй, "мага акыл үйрөткөнүңдү коюп, өзүңдү билчи" дегендей маанайды бул жактан такыр байкай албадым.
Япондор кимдин кандай гана пикири болбосун сабырдуулук менен мани берип, "соо деска" ("ошондойбу") деп кызыгуусун билдирип аягына чейин уга билишет. Бир нече жыл мурда бир агайым: "Япондордо айткан кепти кулактын сыртынан кетирген сапат жок, маанисиз сөз сүйлөсөң да, ошонун пайдалуу жактарын таба билет" - деп айткан эле. Бүгүн ал сөздүн чындыгына ынанып отурам. Япон элинин жогорудагыдай сапаттарын байкаган түркмөн досум Сакхи Анакиличов: "Япония мамлекет эмес эле бир чоң үй-бүлөдөй таасир калтырат", - деп таамай баасын бергени бар.
Япондордун дагы бир өзгөчө сапаты - жоопкерчиликтүүлүгү жана убадага бектиги. Өздөрүнүн да, өзгөлөрдүн да убадаларын эгерим унутушпайт. Маи деген магистратурада укук таанууну окуган таанышымдан укук боюнча эки үч китеп тууралуу жайынча гана сурап койгом. Кийинки сабакка келсем, столумдун үстүндө да китептер тууралуу кенен маалымат жазылган кагаз жатат. Көрсө, Маи атайын мен үчүн аларды издеп карап чыгыптыр. Ансыз да убактысы таңкыс неме жөн гана "мындай китептер болуш керек, карап көр" десе деле болмок да.
Дагы бир таанышым, мага япон тилин үйрөткөн Чигуза сенсеи бир күнү телефон чалып, "түкүнчөнчү күнү саат мынчада Кыргызстан тууралуу япон телеканалынан теле берүү болот экен" -деди. Тим эле өзү да кыргыз болуп калгансып кубанып алыптырмын. Күндөлүгүмдү карасам, теле берүү боло турган убакта башка жолугушуум бар экен. Чигуза сенсейге "колум бошобой, ал берүүнү көрө албай калам го, аттиң" дегендей жооп бердим. Ошол замат Япониядагы кыргыз тааныштарымдын дээрлик баарына жана айрым япон тааныштарыма теле берүү тууралуу кабарлап кат жөнөттүм.
Бир нече күндөн кийин япон досторумдун бирөөсү жолугуп калып, менин катымды алгандан кийин бүт туугандары менен чогулуп Кыргызстан тууралуу телебаяндаманы көргөнүн, "көкбөрү" оюнуна абдан таң калганын айтты. Ал эми Чигуза сенсей болсо мен үчүн видео кассета менен DVDге ал программаны жаздырып, анысы аз келгенсип,кагазга мазмунун кыскача дардап коюптур. "Ишиккуру" деген көлүңөр, "кокбуру" деген оюнуңар бар экен, "Бишикеку" деген борборуңар кооз экен" -дейт. Бирок мен кат жолдогон кыргыздардын бирөөсү да "ал эмне деген теле берүү?"- деп кызыгып койбоптур.
кыргыз тилиндеги гезит "Кереге kg"
email • архив • редакция
Исмаил Исаков ЖК депутаты, СДПК фракциясы:
"Генералдар өтө көп болуп кетти
Эсепсиз суроо элде көп
манас деп өттү дүйнөдөн
Когда хамелеон у власти, цвета меняет окружение.
Курултай тойлоого эмес, ойлоого керек
Динди булгаган чала молдолор…
"аял эркекке баш ийип турганы оң"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?