el ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru fr ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Бут майлаган, араба түрткөн балдардын турмушунан
Борбор Азиядагы эң ири базар Кара-Суу районунун борборундагы аты уйкаш шаарда жайланышкан. Бул базарда араба түртүп, же башка оор жумуштарды аркалаган жапжаш балдарды көрүп бооруң ачыйт. Мындан тышкары пахта жана тамеки талааларында шымалана иштешкен өспүрүмдөрдүн дегеле эсеби жок. Ал эми мал баккан мектеп окуучулары туурасында эч ким азырынча ооз ачкысы деле келбегендиги бизди абдан өкүндүрөт.
- Кара-Суу районунун борборундагы базарда иштеген өспүрүмдөрдүн акыбалы тим эле мышык ыйлагыдай. Биз жакында атайын рейд учурунда бут кийим тазалаган мектеп окуучусуна учурап калдык. Ал бечара күн сайын 300-400 сом араң табат экен. Отурган жерине, участкалык милицияга кадимкидей энчисин төлөп атыптыр. Ошентип калган арзыбаган пулга үйдөгү ата-энесине, үч инисине өзөк жалгаганга базардан азык-түлүк ташыйт экен, - деп чырылдады Ош аймагы боюнча экологиялык жана техникалык коопсуздук инспекциясынын башкы адиси Махмутжан Вахапов. - Бул боюнча Кара-Суу райондук ички иштер бөлүмүнө караштуу өспүрүмдөр менен иштөө инспекциясына атайын кайрылуу жолдоону туура таптык. Антпесек ошол мектепке каттабаган сабатсыз балдардын саны барган сайын көбөйүп, өз элинде, өз мекенинде кулчулукка кабылгандардын катары күн сайын калыңдап баратат.
- Менин атым Талант, - деп өзүн тартынбастан тааныштырды Туратали базарында араба түртүп жүргөн окуучу. - Шордуу жаныбыз атабыздан эс тарта элек кезибизде ажырап жетим калдык. Ал эми апам көртирликтин айынан ушул тапта Орусияда аргасыздан соода кылып жүрөт. Биз эки бир тууганбыз. Улуусу менмин. Минтип араба түртүп жан сактайбыз. Ушинтип эптеп каражат таап, үкам экөөбүз кыйла жылдан бери өлбөстүн күнүн көрүп келатабыз. Өзүңүз ойлосоңуз, мектепке баргандан не пайда? Жамбаштап жата берсек бизди ким багат?
Ал эми түндөсү бирөөнүн баласын карап, кирин жууп, күндүзү Кара-Суу базарында нан саткан кыздын сөзүн тыңдап олтуруп каңырыгыбыз чындап эле түтөдү.
- Кара-Суу шаарынын четиндеги эле айылда жашайбыз. Көп балалуу үй-бүлөдөнмүн. Апам бечара сегизди катарынан төрөдү, - деп кепке кошулду Айжан аттуу кыз муңайыңкы. - Эң кенжебиз эмчекте. Апам камыр жууруп берет, анан тандырга нанды мен өзүм жабам. Нан сатып акчасына кем-карчыбызды толуктайбыз. Күндө ушул турмуш.
- Жыйырма эки өспүрүмдү жакында эле Кара-Суудагы базардан кармап, кичи мекенине - Баткен жана Жалал-Абад облустарына жөнөттүк, - деди Кара-Суу райондук ички иштер бөлүмүнүн жаш өспүрүмдөр менен иштөө инспекциясынын башчысы, милициянын майору Алишер Сайдаматов. - Бактыга жараша алардын бири дагы артына кайтышкан жок. Аз күн мурда дагы рейд жүргүзүп, алыскы райондордон келишкен 36 баланы базарда иштеп жүргөн жеринде кармадык. Аларды түз эле Ош шаарындагы адаптациялоо жана реабилитациялоо борборуна тапшырдык эле, андан ары ата-энелери үйлөрүнө алып кетишти.
Районубузда 16 айыл округу, жалгыз шаар жайланышкан. Ар айыл округунда бирден, ал эми шаарда эки гана балдар менен такай иштешчү кызматкерибиз бар. Албетте чачыранды жайланышкан чоң регионго бул өтө аздык кылат. Ошон үчүн айрым айыл округдарына райондук ички иштер бөлүмүнүн башка кызматкерлерин дагы аргасыздан жардамга тартып жатабыз. Болбосо Кара-Суу районунда 129 мектеп, 2 медресе бар. Анда 61423 окуучу билим алышат, - дейт Алишер Сайдаматов. - Минтпесек булардын баарында тартипти бирдей жана туруктуу кармаганга үлгүрчүдөй эмеспиз.
- Балдардын мектепке барбай жатышына көбүнесе ата-энелер өздөрү түздөн-түз айыптуу, - дейт педагогика илиминин кандидаты, Ош мамлекеттик университетинин доценти Адылбек Батыралиев. - Анткени ата-энелерде дегеле жоопкерчилик жок. Уул-кыздарынын болочогу аларды таптакыр кызыктырбай калды. Ошон үчүн ата-энелердин жоопкерчилигин күчөтүү максатында аларга карата административдик же Кылмыш-жаза кодексине кандайдыр бир токтоосуз түрдө өзгөртүүлөрдү кийирүү абзел! Ансыз жогорудагыдай башаламандыкты Кыргызстанда токтотуу дегеле кыйын.
Оштук белгилүү агартуучу Адылбек Батыралиевдин айтымында, ушул тапта Кара-Суу базарында гана эмес Кыргызстандын бүтүндөй булуң-бурчунда балдар эмгеги кең-кесири кул сыңары пайдаланылып жаткан чагы. Буга өлкөбүздөгү экономикалык туташ кризис, жакырчылыктын улам күчөшү дагы олуттуу себеп болуп жаткандай. Ошон үчүн бели ката элек өспүрүмдөр бардык тармакта, айрыкча пахта, тамеки, күрүч талааларында, ошондой эле абдан оор жүктөрдү ары-бери ташууда аргасыздан иштеп жүрүшөт. Мунун айынан ошол кул балдардын басымдуусу мектептерге акыркы күндөрү таптакыр каттабай калышкандыгы деле эч кимге жашыруун эмес.
Баса, эл аралык эмгек уюму дүйнөлүк "EveryChild" балдар уюмунун Кыргызстандагы өкүлчүлүгү менен биргеликте 2009-жылдын июнь айынан тарта Ош жана Кара-Суу базарларында балдардын укугун коргоо боюнча чоң долбоорлорду ишке киргизген. Тилекке каршы, мунун пайдасын азырынча кулчулукка кабылган бир дагы бала көрө элек.
Алишер ТОКСОНБАЕВ, өз кабарчы, Кара-Суу району, сүрөттөр автордуку
Бачабаздык кылгандарды бычып салууга кандай карайсыз?
Башкы прокуратуранын кабарлашынча, быйылкы жылы зордуктоого кабылган балдардын курагы 10 жаштан төмөн. Мындай кылмыштын саны 2010-жылы 75 болсо, 2011-жылы - 80, ал эми 2012-жылдын 9 айы ичинде 116га жеткен. Бачабаздарга кабылгандардын арасында
2 жарым айлык наристе да бар.
Андыктан жазаны катаалдаштыруу керектигин бир эле коомчулук эмес, өлкөнүн күч түзүмдөрү да бир ооздон айтууда. Жазалардын бири катары жашы жете электерди зордуктаган эркектерди бычуу керектигин ЖК депутаты Дастан Бекешов айтып чыкты. Ал парламентке зордукчуларды химиялык бычуу жолун демилгелеп жатканын билдирди.
Дастан Бекешов белгилегендей, бүгүнкү күндө балдарга карата жыныстык кылмыштар өсүп жатат. Анын пикиринде, мындай кылмышка баргандар экинчи барбагыдай болуп катаал жазаланууга тийиш.
Саламаттык сактоо министрлигинин адистери химиялык (кастрация) бычуу бул эркектин жыныстык органын кесип салуу дегенди түшүндүрбөй тургандыгын айтышууда. Бычууга атайы дары каражаттары колдонулуп, соттун өкүмүнө ылайык ал каражаттардын өлчөмү (дозасы) берилет. АКШ жана Европа өлкөлөрү колдонгон медроксипрогестерон ацетат, ципротерон, трипторилин жана леопролит сыяктуу дарылар Кыргызстанда жок. Бул дарылар агрессиялуу жыныстык катнаш каалоосун жоет. Ошол эле маалда ал эркектик милдетинен ажыратпайт экен. Мыйзам кабыл алынып кала турган болсо, бул дарыларды өлкөгө алып келүүгө уруксат берилиши мүмкүндүгүн дарыгерлер болжошот.
Ички иштер министрлиги бул мыйзамды колдой тургандыгын билдирип, акыркы 9 айда эле сексуалдык зордукка кабылган жаш өспүрүмдөрдүн саны бир кыйла өсүп жатканын айтышууда. "Он жаштан ылдыйкы балдардын мындай кордукка кабылышы мыйзамдарды катаалдаштырууга түртүүдө" дейт аталган мекеменин басма сөз катчысы Бакыт Сейитов. А чыныгы бачабаздардын (педофилдерди) жазаланып жаткандыгына ким кепилдик берет? Анын ордуна күнөөсүздөрдү жазалап албайбызбы деген суроого шектүү жаран атайын экспертизалардан өткөрүлүп так далилденет деп ишендирет. Андан тышкары психологиялык экспертиза да анын бачабаз эмес же экендигин аныктап коерун айтты катчы.
Укук коргоочу Азиза Абдрасулова жабык жайда камалгандарга өкмөт көңүл буруу керек дейт. Анын негиздөөсүнчө, түрмөдөгү ич ара мамилелер коомго терс таасирин тийгизүүдө. Түрмөнүн ичиндегилерди бири бирине тарбиялаганга берип коюшкан. Жабык жайларда 129-130- зордуктоо беренелери менен соттолгондорго башкача мамиле жасалып, айрым учурда өз жандарын кыйгандар да жок эмес. Андыктан ал бычууга макул же каршы экендигин айтуудан алыс. "Жабыр тарткандар жаш балдар болуп жатат. Айыпталгандардын да укуктары бар. Бир зордуктоого баргандар кайра ошол ишке барышууда. Түрмөдөн чыккандарды психотерапиядан өткөрүү болбой жатат" деп моюнга алат. Бычуу менен бачабаздыкты токтотуп калабыз дегенден алыс экендигин айтып, кандайдыр бир башкача чара болушу керектигин кошумчалайт Азиза Абдрасулова.
Жакында эле бачабаздык боюнча айыпталган адам тергөө абагында бычакталып каза тапкан. Расмий маалыматтар боюнча ал өз жанын өзү кыйганы айтылса, айрымдар абактагылар өз алдынча сот кылганын божомолдошот.
Жакында жети жаштагы кызга сексуалдык зордук-зомбулук көрсөткөн 36 жаштагы адамдын сот иши жабык эшик артында өтүп, ал 20 жыл абакка кесилди. Окуя апрелде болгон дейт балдардын укугун коргогон лига башчысы Назгүл Турдубекова. Анын айтымында, мектептин жанында ойноп жүргөн 1-класстын окуучусун ээн жерге алдап алып барып кордук көрсөткөн. Кылмышкерди соттоо үчүн мындай иштерди далилдөө кыйынга турарын, соттук-медициналык экспертизада көп мүчүлүштүктөр бардыгын, ата-энелердин элден тартынышы тергөөнүн туура жүрүшүнө тоскоол болгондугу олуттуу көйгөй дейт Турдубекова.
"Бачабаздык сексуалдыкка караганда жан оорусуна жакын. Жаш балдарды жыныстык катнашка мажбурлагандарды бычуу менен маселени чечүүгө мүмкүн эмес. Андан маньяк жаралышы ыктымал. Химиялык бычуу бойго болтурбоону гана камсыздайт. Ал эми кылмышкер курмандыктын санын көбөйтүүгө ашыга берет" дейт "Авалон" сексуалдык азчылыктар уюмунун башчысы Олег Епифанов. Дүйнөлүк бачабаздык борбору катары Түштүк Африка Республикасы(ЮАР) саналат. Кыргызстанда мындай жат көрүнүштүн күчөп баратышына миграция, жатаканаларда, батирлерде топ-топ болуп, аял-эркегинин чогуу жашоосу шарттоодо. Мындан тышкары жакырчылыктын айынан балалуу аялдар колунда бар эркектердин үстүнө кирип алган учурларда өгөй атадан запкы тарткандар арбып бараткандыгы мисал. Кылмышка барган жана запкы көргөндөрдүн басымдуу бөлүгү кыргыздар.
Педофил деген "баланы сүйүү" дегендикти түшүндүрөт экен. Бачабаздардын бардыгы эле кылмышкер болуп эсептелбейт. Алар өздөрүнүн каалоо муктаждыктарын интернетте жаш балдар, кыздар менен маектешип, же балдар порнографиясын көрүү менен канааттандырышат экен. Аялдар бачабаздыкка аз бара тургандыгын дүйнөлүк иликтөө далилдеген. Атактуу инсандар бачабаздыкка 50гө чукул ири көлөмдөгү чыгармаларын арнашкан.
Бачабаздыкка каршы чараны күчөтүү боюнча мыйзамды Орусия жакында эле кабыл алды. Анда кылмышкерди 14 жылга чейин эркинен ажыратуу каралган. Ал эми айып пул катары 5 миң рубль жеке тарап, ал эми юридикалык тарапка 100 миң рубль салынат.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
23-ноябрь, 2012-ж.: 1 2 3 4 5 6 7 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?