ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky en sv fr de de en fr sv en fr en ja fr ru ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky be ky kk ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Ширин Сарыгулова, театр актрисасы:
"Көзүмө Манастагы каармандар даана көрүнөт"
Ширин Сарыгулова Бакен Кыдыкеева атындагы эл аралык сыйлыктын лауреаты жана Гүлшара Дуулатова атындагы республикалык сыйлыктын ээси, маданияттын мыкты кызматкери. Т.Абдымомунов атындагы Кыргыз драма театрынын окуу жайында көп жылдан бери "сахна тили" сабагынан окуучуларга насаатчылык кылат. Ширин кызыбыз акыркы учурда Манас эпосунан "Манастын төрөлүшү", "Көкөтөйдүн ашы", "Манас менен Коңурбайдын кездешүүсү" ж.б. үзүндүлөрдү эл алдына аткарып жүрөт. Театр, кино жаатында башкы ролдорду жаратууда уучу кур эмес.
-Ширин, акыркы убактарда чыгармачыл чөйрөдө Манас эпосунан үзүндүлөрдү айта коюп жүрөсүң, Манас дүйнөсүнө кантип келип калдың?
-Өзүмдү Манас "айтуучу" эмес, "аткаруучу" деп эсептейм. Актриса катары кайсы гана роль мейли догдур, мейли мугалим болбосун ойнош керек. Ошондой эле Манас эпосунан мейли Манас, мейли Каныкей же Бокмурундун ролун ойноп Манас аткаруучу болуп жүрөм. Ал эми сиздин "кантип Манас дүйнөсүнө келип калдың?" деген сурооңузга төмөндөгүчө жооп берейин. Бизге Шамил Дыйканбаев деген жаш режиссер "Кайрылып куштар келгенче" деген Чыңгыз Айтматов агабыздын чыгармасы боюнча спектакль койгон. А жерде бир бала манасчы болуп чыгат экен. Түш көрүп, түшүндө агасы аян берип, күпүлдөп Манас айткан жери бар. Аягында Манас өлбөй даңазаланат. Мен ошо манасчынын жана Каныкейдин ролдорун аткардым. Ушундан улам Манас эпосун сүйүп, Манас дүйнөсүнө баш бага баштадым.
-А жерде сага Манас айтуучулукту ким көрсөтүп берди?
-Биз курактуу эле Самат Көчөрбаев агайыбыз "Каныкейдин ролунда мындай, Манастыкын тигиндей айт" деп жол көрсөтүп берди. Андан сырткары, "Манасты таштаба, Манастын төрөлүшүн, Каныкейдин Тайторуну чапканын, Чоң казат, Көкөтөйдүн ашын ж.б.у.с. эпостун таасирдүү жерлеринен өз алдыңча айтып жүр" деген баалуу кеңешин берди. Агайдын сөзүн жерге таштабай, маданий иш-чараларда өзүмдүн репертуарларымды кеңейтип, бүгүнкү күндө мен жашап жаткан Манас дүйнөсүн байытып атам.
-Буркан-шаркан түшө, күпүлдөп баян салууда эбегейсиз күч керек. Аны эркектаналар жөндөй ала жүрүшкөндөрү табигый көрүнүш. Ал эми аялзаты үчүн эрен-төрөн эмес бекен?
-Эрен-төрөн эмес. Башында аткаруучулук менен эле чектелип, алек болуп жүрдүм. Эпостун кызыктуу жерлеринен жаттап алып. Образга берилүү менен. Касиети бар Манас дүйнөсү бара-бара мага эшигин ачып "кел-кел" деп ымдагансыйт...
-Кийинки кездерде алдын-ала спектакль болбосун же Манас айтуу боюнча жандуу репетиция кылып аткандабы, кандайдыр бир күч менин "күүмдүн кылдарын" термелтип Манас дүйнөсүнө колумдан жетелеп кирип кетип атканын байкайм, туям. А жерде өзүм токтоно албай калам. Жаттап алган сөздөрдүн өзөгү жадымымда болгондуктан, калган айтылчу сөздөр биринин артынан бири шурудай тизилип, куюлуп келе берет. Күтүүсүз сыйкырдуу жашоого кирип кетесиң. Күпүлдөп айтып, буркан-шаркан түшүү менен жандүйнөң арууланып, тазаланып атканын сезесиң. Азырынча аткаруучулук болгону менен кийинчерек айтуучулук жагына өтүп, жаңы ачылыштар болуп кетүүнүн босогосунда тургансыйм. Каныкейдин "Тайторуну чапканын" айтып атып шолоктоп ыйлайм, токтоно албай. Көзүмө Манастагы каармандар даана көрүнөт. Алар менен биргеликте жуурулушуп, окуяда аралашып жүргөнсүйм.
-Жараткандын жалгоосу болбосо адам баласы өнөр булагынан даам татпайт, уктап атканда түшүңө кирдиби? Аян бердиби?
-Кичинемде эле актрисалык жөндөмүм бар экенин байкагам. 6-класста окуп жүргөн кезимде бир күнү түш көрдүм. Комузда кол ойнотуп, күү чертип атыпмын. Ойгонуп алып бушайман болдум. "Мурун-кийин чертпесем, күүлөгөндү билбесем, басканды билбесем, кайдагы менде комуз, кайдагы менден комузчу чыгат?" деп. Ата-энеме түшүмдү айтсам, алар барып туугандарымдын комузун апкелишти. Кичинеден чертип жүрүп аны үйрөнүп алдым. Спектаклде күнүгө Манас айтам. Сахнага коюларына аз калганда уйкуман ойгонуп алып көшөрө Манас айтам. Ал эми Саякбай атанын же Сагынбай атанын элестери келип "Манас айт" дегендерин жолуктура элекмин.
-Бара-бара манасчы болуп кетпейсиңби?
-Негедир мени ушу жагына тарта баштады. Өзүм да мага келсе экен деп тиленем. Актрисалык жумуш 2-планга жылып кетип, манасчылык өнөргө ооп баратам. Түндүн бир маалында эргүү келип калган учур болот. Көзүм умачтай ачылып, таң аткыча Манас айтып чыккан күндөр мен үчүн эрен-төрөн деле болбой калды.
-Өнөр казанында "Урунарга тоо, урушарга жоо таппай" турган чагың экен. Ушундан улам үйбүлө коломтосу жанбай турабы?
-Чыгармачыл адамдын жандүйнөсүн баардык эле адамдар, анын ичинде мырзалар жеткиликтүү түшүнүп, анын арабасын тартып кетүү жүгүн баары эле аркалай албайт экен. Жакшынакай эле турмушка чыгып, жакшынакай эле ажырашып кеттим. Бүгүнкү күндө жүрөгүм бош. Бул учурда театрда башкы ролдорду жаратып, образын ачып бергим келет. Киного тартылып, а жерде да башкы ролду ойногум келет. Той-топурда ырдап, Манастан үзүндү айтып ж.б. Манас дүйнөсүнүн аркасына түшүп алдым, аягына чыгууга катуу киришип отурам.
-Театрдан тышкары кино жаатында көп эмгектерди жараттың. Киного чакырып атышабы? Кимдин ролун аткарат элең?
-Толгон токой киного чакырылып, бир топ образдарды жараттым, жаратып атам. Балдарга арналган орустардын Ералашы сымал "Таалимтай" теле журналдарына такай тартылып атам. "Курманжан датка" киносунда кошокчу жеңесинин ролун жараткадан кийин мага бир ой келди. Кыргызда кыйын чыккан баатыр кыздарыбыз көп эле. Анын ичинен кинорежиссер "Кыз Сайкалды" тартып мени чакырып калса, баатыр Сайкалдын ролун жогорку деңгээлде ойногонго болгон күч аракетимди жумшамакмын.
-Азыр эпостун кай жерин аткарууга белсенип, даярданып, шымаланып турган чагың?
-Манас менен Коңурбайдын кездешүүсү. Коңурбай Манасты алдап, найза менен эки далынын ортосуна сайып кеткен жерин айтып келип, Манастын өлүмүнө өтүп кетем. Каныкейдин кошогу, монологу. Ушунчалык угуучуларды ыйлата турган, таасирдүү жерлери бар.
-Манасчылардан өзгөчөлөнүп, эпостогу каармандардын төшөк маселесинен айтайын деген оюң жокпу?
-Эгерде ошончолук окуяга башотум менен кирип кетип, ар жактан келе берсе, келе берсе анын эмнеси уят. Жашоодогу табигый нерсе да. Мисалы, Манастын төрөлүшүндө мындай жери бар, "чочогу чыкты чормоюп" деп айтылып кетет. Мунун эмнеси уят? Эркек манасчылар жымсалдоосуз "Талаадагы тай үркүп, короодогу кой үркүп, мынча карыш киргенде" деп айтып кетиши ыктымал. А мен андай жерин жымсалдап, үстүртөн айтмакмын.
-Кимдин варианты сага жакын? Сагымбайдыкыбы же Саякбайдыкыбы?
-Мага Саякбай атанын варианттары көкүрөк-көөдөнүмө жакын. Бу киши теңдешсиз адам. Бирде адамзаттын үнү жетпеген үн менен айтып, бирде каңылжаар, мурундун үнүнө салып айтып угуучулардын купулуна толо алган.
-А биздин замандын манасчыларынанчы?
-Албетте, Самат Көчөрбаевдики жакын, анын Манас айтуусу жагат. Акын, мыкты аткаруучу. "Эл шайырлар" тобунда эмгектенип, балдарга кошумча мугалимдик сабагын берип турат. Музыкалык билими бар адам катары Манасты кырааты менен келиштире айтат.