ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky hbs_cyr hbs_cyr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ru ky ky ky ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky sah ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Көк Асаба", 30.06.09 - 10-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Манас - кыргыз руху
Эркек бала шок болсун,
Эр болбосо жок болсун…
Манас бешке чыккыча баспады. Жакыптын бечел уулу деп калмак, кыргыз арасында айың болду. Жакшылыктан үмүт үзбөй, энеси эркелетип, атасы аркалап жүрдү. Төрткө келгенде эле бой-келбети алп болорун билдире баштады. Далысы эки кулач, сом темирдей денени көтөрүүгө буттун дарманы жетпей калтаңдап араң таканчыктачу болду. Карысы сокбилектей, булчуңдары чулуюп, балтыры буура санындай. Беш жашында там-туң басып телчиди. Кочкор чүйлүлөнүп, алты жашында кадыресе эр жетти.
Анан жети жашка жеткендеги Манасты көрүп ал. Айылда андай тентек жок, тим эле эмне кыларын билбей буулугуп, күйүп турган от болду. Кээде момурап жоош, керели кечке жууна берет. Кээде улуу-кичүүнү көзүнө илбей, байлатпаган жинден бетер кутуруп кетет. Айылдан кырк бала курап алып, өз алдынча жортуул курат. Кой сойгонду көрсө, аны туурап көрүнгөндүн коюн сурабастан-этпестен көтөрө чаап, союп жиберет. Жылкы сойгонду көрсө мамыда турган токулуу ат болсун, көтөрө чаап мууздап жиберет. "Бул эмнең?" - десе, "Тигил ушинтпедиби" дейт. Балдардан андан улуулары да каяша айталбай жалтактап турчу болду, анткени мурун мушунан коркуп калышкан. Эмне айтса куп дешет. Айыл ичине: "Бу бала эмей эле балаа, акыры башыбызга мүшкүл салбагай эле" деп айың тарады. Дүнүйөнүн тыйынчалык баркы жок ага. Эңке* жеңил экен деп, тай туяк жамбыны сака кылып чүкө ойнойт. Жакып менен Чыйырды жакаларын карманып, Теңирден амандыгын суранат. Манас союп салган бирөөлөрдүн мал туягынын ордун толтуруп бергендерине да макул, алтын-күмүшү чачылып, бүтүлүү иштери бүлүнгөнүнө да ыраазы. Иши кылып, кас көзүнө көрүнбөй эр жетип алса экен деп тайынышат.
Жакып менен Чыйырды акылдашты:
- Аңдасам, балаңдын эрдиги арткан менен эси жок али. Мал азабын тарттырып көрсөк кантет. Мээнетке жатыксын, сөөгү катсын, дүнүйө кантип кураларын түшүнсүн. Ошпурдун колуна берсем, козу кайтарып, анан калса суук көздөн алыс болот да…
Байбичеси бул акылды кабыл алды. Жакып бир күнү чогуу отурганда баласына айтты:
- Мен карып баратам, кулунум. Бир аз жылкы, төө, коюм бар, четинен кыра берсек ордун ким толтурат? Мына сенин мал табар кезиң келип калды. Тоодо Ошпур деген бай бар, алты ай козусун кайтарып берсең акыңа бир топ кой берер деп ойлойм. Ошол тапканың коюбузга кошумча болбойбу. Буга кандайсың?
- Ата, ал кандай неме, - деди Манас таңгала карап атасын, - баласы жок, малы көп да бай болобу? Мен да малдуу болгум келет, макул, барып малын багып берейин.
Жакып ичтен кым деди. Баланы алып, койчуларынын башчысы Ошпурга барды.
- Э, Ошпур бай барсыңбы? Мен сага козу багар малай алып келдим! - деди.
- Мен малай эмесмин, койчуман болом! - деп чакчаңдады Манас.
- Макул, макул, ошондой эле болсун, - деп Жакып баланын намыскөйлүгүнө тан берди.
Ошол айылда Кадообай деген кыргыздын Чегебай аттуу, Манастан саал элебирээк баласы бар эле. Ал дагы алибеттүү өсүп келаткан экен, экөө козу кайтармай болду. Жакып Ошпур менен Кадообайга катуу тапшырды:
- Кээде ач болсун, кээде ток болсун, эркелетпегиле. Сөзү тийсе уруп деле койгула. Ишке жатыксын, мамилеге катыксын, - деп жашыруун айтып, көңүлү тынчыгандай кайра айылына кетти.
Манас менен Чегебай адырда козу кайтарып, алышып ойноп, бат эле теңтуш болуп, бат эле Манастын үстөмдүгү билинди. Анда ал айтты оозуна сала бергенсип:
- Сен менин чором болосуң! - деп.
- Болом! - деди Чегебай.
Жети күн өткөн козу кайтаргандарына, жетинчи күнү козуларын түрүп, жайыт которуп, экөө кожурашып сүйлөшүп баратса алдыдан аңдып жаткан карышкыр чыгып, козуларга чапты. Козулар дүргүп үркүп берди жапырылып. Карышкыр жеткен жерде эле бир козуну булкуп ыргытып, анан барып баса калып, куйругун жулуп алды.
- Ой, бу кандай ит? - деди карышкыр көрбөгөн Манас.
- Ит эмес, муну бөрү дейт! - деп Чегебай айгай салып, кыйкырып калды. Анда Манас сегизге караган, Чегебай он экиде.
- Эмне кыйкырасың, жесе бирди жеп, курсагы тойгондо кетер, - деди Манас камаарабай.
- Бөрү деген бирди жебейт, баарын кырып кетет, - деп Чегебай колундагы таягын булгалап, козуну арачалап, бөрүгө каршы чуркады. "Ит кейиптенген тик кулак бу кандай неме?" деп таңыркап турду Манас бериде. Чегебай жакындай бергенде бөрү басып жаткан козуну таштап, азууларын арсайтып тура калып, тап берди. Бала кайра качты.
- Иттин ити го бул! - деп ачуусу келе түшкөн Манас карышкырга чуркады. Ниетинде эки кулагынан алып, азуулуу кара тумшугун жерге саймакчы. "Адамды да бөрү капчубу?" - деп кыжыры келип алыптыр. Жалтанбай жакындай бергенде бөрү козуну жонуна бир силкип мойнуна салды да, качып берди. Артынан Манас өмөлдү*. Эки зоонун ортосундагы капчалы* менен бөрү житип жоголду. Анысына карабай, негедир жаалы элиртип, Манас козунун канын кууп бара берди. Бир зоонун түбүнө жетип, чоң үңкүргө туш болду. Кирип барып караса, аргымак, бедөө аттары баары канаттуу, өздөрү аземдүү кийинген кырк киши албан түркүн жемиш жайнаган дасторконду тегеректеп, чайдоостон чай ичип отурушат. Тиги капшытта жанагы жара чайналган козу аман-эсен маарап туру.
- Кел, кел, баатыр! - деди кызыл жүздүү бир киши.
- Арыбагыла! - деди Манас кирип келгенде учурашуу эсинен чыгып кетип.
- Бар бол, баатыр! - дешти бир ооздон.
- Бөрүгө козумду алдырып, кууп келаттым эле, - деди Манас.
- Бөрү болгон биз! - дешти. - Кырк чилтен деген болобуз!
- Кандайлыктан киши бөрү болуп кубулат? - деди бала Манас.
Алиги кызыл жүздүүсү каткырып күлүп тура калды да, бир силкинип койду эле көкжал бөрү болуп кубулду.
Аңгыча артынан ээрчий чуркаган Чегебай энтигип чуркап кирди. Алиги бөрү бир силкинип, кайрадан киши кейпине келе калды. Анан тик карап айтты:
- Сенин атың Манас! Билип ал. Сенин да кырк жолдошуң болор. Бу чуркап кирген баланын аты Чегебай экен. Кийин өзүңө чоро болор, аты Кутубий болуп оңолор. Дагы отуз тогуз жолдошуң болор, алардын аттары да биздин колдо. Бар бол, Манас!..
Ушуну айтты да кырк чилтен канаттуу аттары менен кошо көздөн кайым болду. Эки бала энтелеп козусун жетелеп кайтышты. Келатып Манас колдурайт:
- Жанагы көргөн кырк киши тегин кишилер эмес. Бекайбат экен сөздөрү. Бу козуга бөрү болуп тиши тийди, киши болуп колу тийди. Козуну да даарып кетишти. А көрө козуну соелу да, экөөбүз мыктап тоелу. Ата-энебиз сураса бөрү алды деп коелу.
Ушул акыл менен экөө козуну союп салышты. Бирок жагарына отун жок, тутандырар оту жок. Отундун оорусу жеңил, тиги карагайдан Чегебай бат эле кучак-кучак чегедек жыйнады. Эми отту кайдан табышат?.. Ошентип отурушканда беш таначар* айдаган бир атчан абышка өтүп калды жанынан. Кисесинде оттугу да бар экен.
- Абаке, от бериңизчи? - деп Манас тура калып жандады эле, тиги киши калмак экен:
- Үтүгүңө шоодай! - деди.
Бу сөзү калмактын жеткен балит сөзү экенин жанаша жашап, аралаш жүргөн кыргыздар түшүнөт, нечен уккан.Ачууланган Манастын түгү бетине чыгып, калмак чалды кисе курунан алып, атынан оодара тартып, жерге бир салды. Бозала болгон калмак чал эси чыгып, чалкасынан түштү. Куру илинүү кисеси менен үзүлүп четке кетти. Чегебай жетип келип чалды жөлөдү. Ачуусу таркай элек Манас курду, оттук, чакмак, бычак салынган кисеси менен уучтап алып, кайра калмакка атырылды:
- Оттук сураганда ашата сөккөнүң кандай?! Көп болсо байым Ошпурга айтып барасың! Өзүңдү мууздап салайынбы, же бир танаңды мууздап алайынбы?!
- Жансоога! - деди калмак чал. - Деги атыңды айтчы, бурут, кимдин баласы болосуң?
- Ээгиңдеги үч кыл сакалыңды сыйладым. Менин атымды сурап нетесиң, аман-сооңдо жолуңа түш!..
Ушу кичинекей баладан кордук көргөнүнө бир таңгалып, бир эси чыгып, калмак чал калтырап-титиреп жатып атына минди да, беш танасын кубалап, оолагыраак кеткиче шашты. Береги эки бала отту чоң жагып, козунун этин өз карынына салып, ташкордо кылып бышырып, чүйгүн тамакты шашпай жеп отурушканда жана бир кызык окуя болду.
Коңшу айылдын да козу жайыты да ушу токой четиндеги адырмак. Ошол айылдан козу жайып жүргөн төрт бала бу түтүн булатып отурган экөөнү көрүп, сөз кылышты:
- Тиги экөө эмне биздин жайытты түтөтүп жатышат, ыя? - деди ирдүүрөгү. - Жүргүлө барып, буерден козу-бозусу менен кубалайлы. Каяша кылса жуудурук салып, ыйлатып кое берели. Экинчи буерге келгис болушсун!
Ирдүү бала Айнакул ушинетип үч жолдошун ээрчитип алып, жетип келишти. Келген жерде:
- Эй, силер кандай немесиңер, биздин жайытты ыштап?! - деп бакырды Айнакул.
- Келгиле, эт жегиле! - деди Чегебай.
- Этиңди ит жесин! - деп Айнакул Чегебайды күлгө аралаштыра баса калып, төшүнө минип алганы.
Муну күтпөгөн Манас тура калып, Айнакулду Чегебайдын үстүнөн жыга тартты:
- Бул эмне кылганың?!
Айнакул тура келип, Манаска муш жудурук* коюп жиберди эле, ага жооп кылып Манас муштап калганда Айнакулдун башы үзүлүп кете жаздады. Көпкө эсине келе албай:
- Ой, балдар, мобу неме таш менен урду, - деп башын салаңдатып турду.
- Неге калп айтсың? Кана, ушу тегеректен томуктай таш таап берчи! - деп Манас аны көк желкеден мыжыга кармап, жер жыттата сүйрөдү эле, Айнакулдун көңүлү караңгылап, мурдунан кан кетти. Анда берки үчөө келип жабышты: экөө эки колуна, бири жонуна асылды. Манас эки колуна асылган экөөнү чекелерин томпойто көздөрүнөн от чагылдыра бирине бирин уруштуруп, жонунда мышыкча тырмышып жүргөнүн шыйрактан толгоп жиберди эле, чаңырып ал түштү. Айнакулду сүйрөп келип, төртөөн тең төө басты жаткырып, Чегебайды чакырды да, үстүнө чокчойтуп мингизип койду. Төртөө бирдей ыйлады.
- Төрө дегиле мени! - деди Манас.
- Төрө, төрө, төрө, төрө! - дешти ынтыккан балдар.
- Анда тургула да, эт жегиле! - деди Манас.
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?