kk ky ru en en en en en en ru ky ky ky krc ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky mrj tt ky kk hbs_cyr ky ky ky ky ky ky ky ky ky mn ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru ru ky ky ru ky ky ru ru ru ru ru ky ru ky ru ru ru ky ru ru ru ky en en en en en en en en en
"Форум", 27.08.10 - 13-бет: •
40. Кыргыз эл артисти, белгилүү кинорежиссер Мелис Убукеев 1966-жылы улуу манасчы С.Каралаевдин Манас айтканын 14 сааттык же 12 миң метрдик кинотасмага жазып калтырган экен. Анын кээ бир гана эпизоддорун "Улуу манасчы" документалдуу фильминде колдонгон. Кийин "Вселенная Манаса" же өзүнүн бир маегинде айтмакчы, кыргызча аталышы "Манас - байыркы кыргыз элинин баатырдык дастаны" аттуу толук метраждуу көркөм-публицистикалык фильмин тартаарда түрк элдеринин маданиятын, тарыхын иликтеп, атактуу тарыхчы Лев Николаевич Гумилев менен жолугушуп калат. Жакында Манаска байланыштуу кинотасма тартканы жатканын айтат. Л.Н.Гумилев өзү "Байыркы буряттардын живописи" китебин жаза баштаганда негедир жеке тагдырында да, чыгармачылыгында да дембе-дем кырсыктарга учурап, жолу болбойт. Мында аруу дүйнөгө кирип, арбактарга шек келтирип жатамбы деп, анан атайын будда шаманынан барып курмандык чалып, бата алып чыгармачылык ишин баштап, ошондон соң гана жигердүү уланат.
Мелис Убукеев тээ илгери жаңыдан улуу эпоско киришип жатканда Саякбайдан ак бата алгандыгын айтат. Бирок кино Алтайдан баштап тартылып жаткандыгына байланыштуу жергиликтүү хакастардын чоң бакшысынын батасын алып, анан ишин баштайт. М.Убукеев - кинорежиссер гана эмес, Манас эпосун изилдөөгө башын сайып койгон күжүрмөн манас таануучулардын бири.
Ал: "Манас бул көркөм чыгарма гана эмес, Манастын улуулугу - куран, инжил сыяктуу касиетке ээ, тулкуна зор маанилерди каткан адабий мурас. Манастын идеологиясы - тамыры терең, дайыма кыймылдарга күчтүү таасирге ээ идеология" - дейт.
Эң негизгиси М.Убукеев Манаска илимпоздор көп маани бере бербеген, берсе дагы ал тууралуу сөз баштагандан чочулаган теманы эң алгач айтып чыккан. Ал мындай дейт: "Манас" эки катмардан турат. Биринчиси, адамдар түшүнүп, аңдай алар үстүңкү катмар, экинчиси, аң-сезимге сыйбаган ички катмар. Б.а., биринчиси биз угуп, окуп жүргөн Манастын жердеги ыр дүйнөсү, экинчи, анчейин биз кереметин билип сезе бербеген көктөгү Манастын нур дүйнөсү. Мына ошол Манастын нур дүйнөсүн ачууга далалат кылган М.Убукеев улуу немис психоаналитиги Зигмунд Фрейддин психоанализ окуусуна ылайыкташтырып төмөндөгүдөй кылып Каныкейдин Манас Баатыр набыт болор алдындагы түшүн чечмелейт:
Түндө жатып түш көрдүм,
Түшүмдө мүшкүл иш көрдүм.
Кол көөкөрдөн жаш көрдүм,
Талас ылдый өрт көрдүм,
Кырк эмчектүү кер канчык
Алчагай мүйүз ак эркеч,
Тултук мүйүз көк бука
Эми бул керемет түштү М.Убукеев мындайча жоруйт.
Кол көөкөрдөн жаш көрдүм (фрейдизм боюнча) - мүнөздүү сексуалдык символ. Канжыгадан баш көрдүм - жеңиш. Алчагай мүйүз ак эркеч, айды карап маарады - эркектин кусалуу сагынычы. Талас ылдый өрт көрдүм - аял сагынычы. Кырк эмчектүү кер канчык кыдырата шимшиди, үнүн баспай кыңшыды - бу деле аялзатынын өтө куса болгон сагынычы. Тултук мүйүз көк бука суу түбүнөн көрүндү - эркек бала төрөлөрдөгү алдын-ала белги.
…Сакеңдин сөгүнчөөк, мурч сөз сүйлөмөйүн турбаган мүнөзүн Мелис Убукеев түшүнүп, экөө тез эле тил табыша, азилдешкенге өтөт.
…Тасма түгөнүп калып, азыр эле айткан эпизоду кайра кайталоо керек болуп калса, Сакең мурдагы айткан сөзүн эч качан так кайталабай улам башкачалап турчу экен. Ал эми улуу ойдун уюткусу көй манасчы өтө кызып, эпостун эң укмуштай жерине келгенде же тасма түгөнүп калат, же техникасы бузулуп калчу экен. Ошентип, техника баатыр сөздүн бабасын өзүнө толук батыра алган эмес, манасчыны кууп жетип толук жазганга мүмкүнчүлүгү да жеткен эмес. Мунун баарын М.Убукеев өзү тамшанып эскерет.
Айтмакчы, Манас менен Каныкейдин нике түнүн С.Каралаев өтө сейрек айта турган. Айтканда да өтө тар чөйрөдө, өзүнө ишенген адамдар болгон жайда. Айтканда ичинен кобуранып Айкөлүнөн уруксат алып айтчу. Анда нике түн Саякбайга гана тиешелүү чанда гана кездеше турган сөздөр менен өтө көркөмдөлүп, шөкөттөлүп сүрөттөлөт. Эң негизгиси ошол айтып жатканын М.Убукеев тасмага түшүрүп калган. Бирок ал асемдеп жасалган дүйнөдөй өтө сырдана маселе экендигинен улам көпчүлүккө көп көрсөтө берген эмес.
41. Аалам алпы Чыңгыз Айтматов республикалык кинематографисттер союзун жетектеп турганда Москвадан "Алжир өлкөсүнүн маданият министри Мурат Бурбу СССРге атайын расмий сапар менен келгени жатат, Кыргызстанга маданий программа менен эс алдырып, меймандап берсеңиздер" деп телефон чалып калышат.
Минтип ЦКдан чалып, суранып аткан соң, уят болбой тосуп алалы деп Ч.Айтматов даярдыгын көрө баштайт. Атайын программа түзүлөт. Баш калаанын ажайып жерлерин көрсөтүү, Ала-Арча жаратылыш паркына баруу, өнөрпоздордун концерти, атайын сый тамак уюштуруу. Бирок буга жазуучунун ичи толо бербейт. Башка мамлекеттин маданият министри келаткан соң анын жүрөгүнө терең таасир бере турган кыргыздын бир кереметин көрсөтүш керек эле. "Керемет" деген сөздү эстегенде оюна Саякбай түшөт. Телефон чалып издештирсе Бостериде экен. "Эки иштен бир иш" демекчи, даражалуу мейманга табият керемети - Ысык-Көлдү көрсөтүп, анан өнөр керемети - Манасты бир угузайын деп ойлойт. Ысык-Көл райкомунун катчысы А.Мамыркалиевдин жардамы...
Мезгил cабактары азыркы күндө болуп жаткан адамзатынын ар кыл кыйынчылыктарынын себептери, көпчүлүк адамдардын рухий дүйнөсүндөгү өзгөчө туюм-сезимдердин жаралуу негизи жана ушул күндө аалам түпкүрүнөн Жер планетасына келип жаткан айрыкча кубаттуу энергетикалык таасирлери тууралуу маалымдайт. Ал таасирлердин кубаты адамдар дүйнөсүнө жакынкы келечекте кандай өзгөрүүлөрдү алып келери баяндалат. Эгер сизди бул маалыматтар кайдыгер калтырбаса, аалам сырларын ачып берген мезгил сабактары менен таанышып, жаңы доорго бурулуш жасаган адамзаты менен кандай кубулуштар болору тууралуу үзбөй окуп туруңуз.
...Материалдык жана көрүнбөгөн дүйнөлөрдүн алакасы кандай мүнөздөгү акыркы жыйынтыкка алып келет? Жогоруда айтылган Галактикалардын энергетикалык күчтөрү бир сызыкта тирешүүгө келип, же башкача айтканда, куюлушуу-айкалышууга келип, бул күчтөр жаңыланган дагы күчтүү энергияны тууганда же жараткан учурда материалдык дүйнөнүн акыл-эс областындагы жашоочулары (обитатели разумного мира) өздөрүн бирде физикалык катуу акыбалга алып келсе, бирде абадан жеңил, күн нурунан жумшак, көзгө илинбеген энергия гана түрүндөгү акыбалга өтө алат. Кыргыз элибиздеги кайып дүйнө, кайып болду деген түшүнүк ушул. Ааламда болуп жаткан жана боло турган кубулуш-өзгөрүүгө адамдар туура акыл-эстин жетегинде өз учурунда даяр болуп турса, чоң аалам күчүнүн эң тыгыз куюлушуусуна келгенде ар бир инсан кайып болуу жөндөмдүүлүгүнө ээ болмокчу. Бул адамзаттын таза аруулануусунун негизинде эки дүйнөлүк системада тең бирдей жүрүүгө татыктуу күчкө толушу болуп саналат. Эми, азыркы аалам кубулушу боло электе кайып болгондор бар эмес беле деген суроого жооп. Андай касиеттүү инсандар ааламдагы эң жогорку сырдуу сфераларга көтөрүлүүгө тазалыгы менен ээ болушкан да, улуу сырды ТУУРА ТУТУНГАНДАН кайыпка айланып кете алышкан жана кайрадан физикалык денеге өтө алган. Бул процессте материалдык денедеги энергия физикалык жана химиялык кубулушта болуу менен көрүнбөгөн дүйнөнүн энергиялык мүнөзүнө өтө алат.
Чоң аалам күчүнүн тыгыз кыймылына кошулууда асман телолорунун энергиясын алуу менен адамзаттын кереметтерди жаратуучу күчкө ээ болуусу
Биздин Галактика коңшулаш зор Галактика менен жакындоодо анын өзөктүк күчтүү энергиясын алат. Ал жаңы энергия ар бир асман телосуна сиңет да, жаңылануу-синтезделүү процесси жүрөт. Ошол синтезден кийин ар бир тоголок өнүккөн жаңы мүнөздөгү энергияны ааламга чачып баштайт, берип баштайт. Жана ошол эле убакта сан миң деген тоголоктордун жаңыланган күч-кубатына (нуруна, энергиясына) өзүн сугарат. Биздин Галактиканын ичиндеги ар бир асман телосу жаңылануу кубаты менен өңгөлөрдү сугарып баштоосун элестетсек, Галактика ичинде "жыш тордомо" карым-катнашы түзүлөт, энергияны берүү жана алуу. Бул асман телолорунун энергетикалык карым-катнашы буга чейин да болуп келген. Ал эми азыркы таптан баштап жаңы кубаттуу энергиялардын алакасы зор күчкө толот. Бул өзгөрүүлөр бардык асман телолорунун синтезинен кийин алардын адамзатка чачкан энергиялары адамдар менен болуучу феноменалдык кубулуштардын арбуусун түшүндүрөт. Адамдардын кайып дүйнөгө өтүп баштоо учуру алыс турган нерсе эмес. Анткени кубулуштардын тездиги бирден кошулуп олтуруп эмес, эселеп олтуруп ылдамдайт. Себеби бир учурда эле бүткүл асман телолору тегиз энергияларын жаңылантып жана бир учурда эле бири-бирине сиңирип олтурса, күкүмдөй болгон адамга келген, жааган энергиялар бизди укмуштуудай тездик менен синтездеп, УЛУУЛУК Мыйзамынын ыйык өнүгүүсүнөн кечиктирбей жетелеп кетмекчи. Мына ошондуктан биздин үчүнчү көзүбүздү ачууга ыйык күчтөр ар кимибизди ээрчите алуучу формада, образда келип жатышат. Күчтүү таасирлерден кийин да козголбогон, напсисин тазалоого умтулбаган өз прогрессин кесет. Ошол ыйык ойготууга да козголбогон адам фильтрлөөдөн кийинки көтөрүлүүчү бийик сферага кошула албайт.
Боз үйдөгү катылган сырлар
Боз үй аалам айланышына окшошуп жасалган. Аалам мейкиндигинде кармалып турган нерселердин бардыгы тоголок келип жана алардын кыймылы айлануу жасап турарын ар бирибиз эле билебиз. Мисалы, Жер бир эле мезгилде өзүнүн тегерегинде, Күндүн тегерегинде, топтошкон күндөр менен чогуу тегеренүүдө жана Галактика менен чогуу чоң айланууга да катышып турары жана андан да зор болгон Галактикалардын чоң топтомдору менен бирдиктеги айлануулардын баарында бир мезгилде чогуу сызууда болот. Убакыт өлчөмү менен карасак, улам кийинки айланууларга (жаңы циклдерине айланууга түшүү) жаңы күч топтоо менен кошулуп кирип жана дал ушу жаңы айланууларга кошулуусу - Улуу прогресс күчүнүн энергиясын берип турат (өсүш энергиясы). Ушул кичине жана чоң айлануулардагы кыймылы менен өзүнө энергетикалык "азык" топтоп, Аалам прогрессинен кеч калбоо аракетинде болот. Акыл-эске ээ болгон адамзат дагы, ошол акыл-эсибизди туура пайдалануу менен ааламдын эволюциялык жолуна кедерги болбостон, улуулуктун мыйзам чегиндеги аракетте болуубуз абзел. Боз үйдүн керегелеринин ашташуулары, адамдын Жердеги материалдык физикалык денеде болуп турган жашоо мезгилиндеги, ааламда болуп жаткан планеталардын, Күн, Ай, планеталар жана дагы көптөгөн Галактикалардын тогошууларынын белгиси болуп саналат. Ошол тогошууларда пайда болгон жаңы энергиялардын кубат-күчүнөн алуубуз менен өсүү багытына даярдалып турарыбызды билдирет. Бул боз үйдүн керегелеринин ашташкан жери, мисалы, мык менен бириктирилбей, бүктөлүп-ачылма болуп, т.а., ийкемдүү болуп, ошол ийкемдүүлүк ар бир адамдын да жан дүйнөсүндө болуп турсун деп улуу муундарыбыз, касиеттүүлүктү өтө жогору баалаган ата-тектерибиздин кийинки муундары үчүн жана жалпы эле адамзат үчүн жана дагы бүткүл аалам-денелик прогресс үчүн бул укмуш бийик баалана турган ыйык күчтү камтып кетишкен. Ааламдагы асман телолорунун тогошууларында пайда болгон энергиянын, кичи аалам сымал болгон адам денеси үчүн да зор мааниси бар болгондуктан, аны гармониялуу түрдө өзүбүзгө отурукташтырып кетүүбүз үчүн, ааламдын өсүүсүнө ар дайым рухубузду жана дене-тулкубузду да даярдап туруубуз үчүн боз үй ичинде жашоо өткөрүшүбүздүн зарылдыгын терең баалап, улуу сырды КОД кылып кармап турган боз үйүбүздү кийинки муундарына калтырышкан. Эми туура доорлор алмашкан же жаңырган учурда биз керегеде камтылган өтмөк тогошууларды басып өтүп, кереге менен ууктун биригип байланган жерине камтылып кеткен сырдуу күчтүн, аалам үчүн туура энергия бере турган өткөөл чегине жетип олтурабыз! Өткөөл доордун маңызы туура ушул кереге-уук ашташуусунда катылып жатат. Эң бир ары татаал, ары не бир керемет катылган ушул улуу ашуудан туура чечмелеп, миңдеп саналган жолдун бирөөсү гана туура багытка алып келсе, ошол багытты туура таап кете турган мерчемине келип турабыз. Ошондуктан бардык эле элде боз үй боло бербегендиктен, Кыргыз балдары жалпы эле адамзаттын тагдыр келечегине жана ааламда улуу сыр катары катылган улуу прогресстер үчүн ыйык кызмат кылуучу мезгилине жеттик.
Уук болсо Кайып дүйнөнүн жолу жана ал дүйнөнүн сыры да ошол уук сымал, адамзатын туптуура Көккө тартарын түшүндүрөт. Демек, биз катуу дүйнөдө болуу менен материалдык тоголоктордун тоголошууларынан жана өтмөктөрүнөн кубат алуу менен алдыга даярдалып олтурсак, эми ууктай болгон тик багытка утурлап, өтмөктөрдөн анча көз каранды болбой туруп, демек, катуу дене түспөлүнөн чыгып, Кайыптын мыйзам чегинде болорубузду билдирет. Уук аз гана кыйгач келип көккө карай багытталгандыктан, эми биз түшүнсөк болот, жолубузда тик жана өтө аяр болбосок, керегеникиндей бутту таяп же кол менен кармап чыга ала тургандай уукта кармоочу жардамдар болбогондуктан, өтө абай болуубуздан маалымат берет. Уук менен туура көтөрүлсөк жол шыдыр. Эгер аракетибиз туура эмес болуп (напси жетегинен, пейилди качырган терс адаттан кутула албай) тайып алсак, жаман катуу "куларыбызды" билдирет. Ал эми түндүктө да ашташуу бар, бирок керегеникиндей көп эмес, аз. Бирок ал - бийиктеги ашташуу. Бул сыр дагы өз маалында - түндүктөгү тогошуунун сыры, демек бийиктиктеги тогошуулардын сыры силерге ачылып берилет.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
"Эгер биз керт башыбыздын жыргалчылыгын мамлекеттен жогору койсок, анда бизди тарых кечирбейт!"
Елисеевдин кылмыштары опол тоодой
"Экономикалык өнүгүү, социалдык коргоо жана коопсуздук - биздин негизги максатыбыз!"
КСДПнын мааракелик X съезди:
Кыргызстандын өнүгүп-өсүүгө толук мүмкүнчүлүгү бар!
"Алмаз Атамбаевди улут лидери катары эсептейм"
Тамак жасоо - улуу өнөр...
Warning: include(../../ohkaptal.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/forum/10/0827_13.htm on line 64
Warning: include(../../ohkaptal.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/forum/10/0827_13.htm on line 64
Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../ohkaptal.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/forum/10/0827_13.htm on line 64
Warning: include(../../rec_art/0_rec.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/forum/10/0827_13.htm on line 64
Warning: include(../../rec_art/0_rec.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/forum/10/0827_13.htm on line 64
Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../rec_art/0_rec.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/forum/10/0827_13.htm on line 64
Warning: include(../../news/0_art.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/forum/10/0827_13.htm on line 64
Warning: include(../../news/0_art.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/forum/10/0827_13.htm on line 64
Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../news/0_art.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/forum/10/0827_13.htm on line 64