hu ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky en sv fr de de fr fr fr sv en fr ja fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Парламент, өкмөт, президент дагы өз учурунда туура кадамга барды"
- Төрөбай мырза, Жогорку Кеңеш каникулга чыкты. Бул жылы кандай ийгиликтер, кемчиликтер болду?
- Бешинчи чакырылыштагы Жогорку Кеңештин 5-сессиясы аяктады. Жетишкендиктер менен кемчиликтер дагы болду. Бир топ мыйзамдарды кабыл алдык. Анын ичинде эң орчундуусу, мамлекетте, коомчулукта өтө чоң талкуу жараткан Американын Манас аба майданындагы Транзиттик базасын чыгаруу боюнча эки мамлекеттин ортосунда түзүлгөн келишимди денонсациялоого барганыбыз болду. Айрым серепчилер Американын базасынын чыгарылышы Жогорку Кеңештин тарашына алып келет деп чыгышкан. Кээ бирөөлөр базаны чыгарууга шашып коюшту дешти. Бирок парламент, өкмөт, президент дагы өз учурунда туура кадамга барды.
Албетте, учурда парламентке карата сын-пикирлер дагы айтылып жатат. Бирок биз аны дагы туура кабыл алышыбыз керек. Анткени сын болбогон жерде өсүү болбойт.
- Американын базасынын чыгарылышы менен Кыргызстан 200 миллион доллар кирешеден кур жалак калды. Бюджет жыртык учурда, эми бул каражаттын ордун кайсы булактардан толукташат деген өңдүү сындар да айтылды…
- Туура. Америка ижара акысы деп 60 миллион доллар, андан сырткары база ташыган күйүүчү-майлоочу майлардан, жумушчулардын айлык акысы жана башка болуп 200 миллион долларга чейин каражат түшчү экен. Албетте, бул чоң акча. Бирок маселенин башка да жагы бар. Биз каражатка кызыгып, өзүбүздүн саясий эркибизди көрсөтө албай, мамлекетибиздин келечегин, коопсуздугун акчага сатып жибергендей болбошубуз керек. Ошондуктан чечим туура эле болду. Ал эми каражат булактарын тапсак болот. Ошол эле салык, бажы тармагындагы коррупциянын кесепетинен мамлекетибизге миллиардаган сом түшпөй калып жатат. Эл аралык эксперттердин айтуусунда Кыргызстандын бюджетине түшчү каражатын 70 пайызы көмүскө жүгүртүлөт экен. Ушул нерселерди жөнгө салып, көмүскө экономиканы легалдаштырып ачыкка алып чыкканга жетишсек, Кыргызстандын бюджети азыркыдан 4-5 эсеге өсмөк. Мына ушул багытта конкреттүү иштер жүрүш керек.
- Америкага базасын чыгарбай сактап калуу үчүн Кыргызстанга бейөкмөт уюмдар аркылуу мамлекетте бурулуш жасаш үчүн оппозицияга 30 миллион доллар бөлүптүр деген сөздөр айтылууда. Чындыгында кырдаал курчушу мүмкүнбү?
- Кыргыз мамлекети - дүйнөлүк державалар кызыккан географиялык жактан өзгөчө аймакта жайгашкан. Ошондуктан, базасынын чыгарылышынан кынтык издеп, жеке кызыкчылыгын ишке ашырчу топтор болушу мүмкүн экенин жокко чыгарууга болбойт. Сиз айткандай сөздөр айтылып жатат. Бирок мамлекетибизге башаламандык уюштуруп, кайсы бир кызыкчылыкты көздөгөндөргө каршы турчу дагы күчтөр бар. Ошондуктан алардын ой-максаттары ишке ашпайт деп ойлойм.
- Коомчулукта Кумтөр маселеси да чоң талкуу жаратты. Күздө бул маселеге чекит коюлушу зарыл болуп турат. Сиздин көз карашыңызда Кумтөрдүн тагдыры кандай чечилет?
- Өкмөттүк комиссия иштеп жатат. Биз өкмөттөн эки гана нерсени талап кылып жатабыз. Кумтөрдүн акциясынын контролдук пакетин Кыргызстан тарап көзөмөлдөсүн, эгерде ага жетише албасаңар денонсацияга барабыз деген шарт койдук. Мен ойлойм, кудай буюрса контролдук пакет Кыргызстанга өтөт.
- Эгер өтпөй калсачы?
- Анда коркпой-үркпөй денонсацияга барышыбыз керек. Бул боюнча өкмөт биздин позицияны жакшы билет. Эл аралык соттон кооптонбой койсок деле болот. Анткени экологиялык чыгымдарды, Комеко компаниясынан берки кылмыштуу мыйзам бузуулардын баарын парламенттик, өкмөттүк комиссиялар далилдеп коюшту. Албетте, Кумтөр маселесинде Кыргызстандын кызыкчылыгын коргобой, кылмыштуу келишимдерге кол койгон өзүбүздүн чиновниктерди дагы жазалашыбыз абзел.
- Сиз айткандай Жогорку Кеңеш Кумтөр келишим түзүүдө кылмыштуу кадамдарга барган биздин чиновниктерди жоопко тартуу боюнча токтом токуп, Башкы прокуратурага тапшырды эле. Бирок ушул кезге чейин жыйынтык жок го…
- Ооба, бир катар чиновниктердин ысымы аталып, бул боюнча парламент токтом кабыл алып, Башкы прокуратурага тапшырганы чындык. Жогорку Кеңеш мыйзам чыгаруучу жана аны көзөмөлдөөчү орган болгондуктан, токтомдун аткарылышын талап кылат. Албетте, буга чейин деле токтомдор кабыл алынган экен. Бирок алар аткарылган эмес. Бирок азыр мурункудай заман эмес. Система өзгөрдү. Жогорку Кеңештин мурдагы парламенттин учурундагыга караганда орду, салмагы өзгөчө. Ошондуктан бул жолу Кумтөр маселеси жөн калбайт. Буга карата депутаттардын дагы позициясы жакшы.
Бир гана кооптондурган нерсе бар. Кумтөр маселесин саясатташтырып мамлекеттин туруктуулугун бузчу күчтөр бар. Мына ушул жагдайды элибизге туура түшүндүрүп, мамлекетибиздин келечеги, коопсуздугу, тынчтыгы үчүн маселени саясатташтырбай, мыйзам алкагында чечүүгө жетишүү кажет.
- Ушул Америка базасы менен Кумтөр маселесин оппозициялык күчтөр саясатташтырып күздө саясий курч кырдаал түзүү үчүн катуу даярдык көрүп жатышканы туурасында чоң талкуу жүрүп жатат. Жогорку Кеңеш бул маалыматтан кабардарбы?
- Чындыгында ар түрдүү сөздөр айтылып эле жатат. Аны биз деле угуп жатабыз. Биздин коом демократиянын туу чокусуна жетти. Бирок ошол эле кезде, демократиянын маданиятына жете элекпиз. Эгер күздө кандайдыр бир чоң митинг боло турган болсо, өкмөткөбү, парламенткеби, же президентке каршы болобу, анын максаты, талаптары кандай болот али белгисиз. Мамлекеттин, элдин кызыкчылыгынын негизинде митинг болсо туура деп эсептейм. Ал эми жеке саясий кызыкчылыкты көздөгөн митинг боло турган болсо, анда аларды мамлекетке каршы иштегендер катары баалайм. Эл дагы колдобойт.
- Күздө Өкмөт отставкага кетиши ыктымалбы?
- Кумтөр маселеси оң жагына мамлекеттин кызыкчылыгына чечилбесе, өкмөт отставкага кетиши толук мүмкүн. Бул маселе өкмөттүн аракетине жараша чечилет. Себеби, эгер өкмөт күздө берүүчү отчётунда кадр саясатында, бюджеттин аткарылышында, Кумтөр маселесинде кемчиликтерди кетирип, жакшы жыйынтык көрсөтө албаса анда отставкага кетет. Иштей турган өкмөт келиш керек.
- "Ата-Журт" фракциясынын депутаттарынын Бишкек шаардык сотунун актаганы боюнча коомчулукта карама-каршы көз караштар айтылып жатат. Жеке сиз кандай ойдосуз?
- Мен Жогорку Кеңештин депутаты катары ак же көк дей турган болсом туура эмес болуп калат. Депутаттардын иши эми Жогорку Сотто каралат. Биз кандай болбосун соттун чечимине баш ийгенге көнүшүбүз керек. Сот бийлиги президентке, парламентке баш ийбейт. Сот туура эмес чечим кабыл алса, аны Соттор кеңеши карап, баа берет. Сотторго ким тараптан болсун кысым, басым болбош керек. Мен соттордун чыгарган чечимине баа бергенден алысмын.
- Жол тосуу, мамлекеттик мекемени басып алуу аркылуу, бөтөлкө менен чаап сотторго басым болду го…
- Жол тосуу, мамлекеттик мекемени басып алуу туура эмес. Бул үчүн административдик кодекстин жана кылмыш-жазык кодексинде атайын жазалар каралган. Бирок бүгүнкү күндө коомчулук көрүп-билип жактандай, энелерибизди, аксакал аталарыбызды пайдаланган көрүнүштөр болуп жатат. Энелерди, аксакалдарды сыйлоо - кыргыздын жазылбаган мыйзамы да. Ошондуктан ата-энелерибиз жаштарга туура багыт берип, акыл-насаат айтышы зарыл. Жеке кызыкчылыгын көздөгөн саясатчылар дагы, элди курал катары колдонгондон качышы керек. Анткени бул нерсе акыры алардын саясий карьерасы үчүн жакшы натыйжа бербейт.