ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ru tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
НАРЫН МАМЛЕКЕТТИК УНИВЕРСИТЕТИ ӨНҮГҮҮ ЖОЛУНДА
Билим системасын өнүктүрүү бардык өлкөлөрдө приоритеттүү багыттардын бири деп эсептелет. Билим - бүгүн же эртең дароо эле натыйжа бере калуучу феномен эмес. Билим - узак убакыттан кийин гана натыйжа бере ала турган, мамлекеттин өнүгүүсүнө кошкон салымы аркылуу гана анын акыбети тууралуу сөз кылууга боло турган феномен. Ошол себептен билимди келечекке инвестиция кылуу деп да аташат. Инвестиция канчалык маанилүү жана натыйжалуу болсо, билимдин натыйжасы ошончолук жемиштүү болот. Буга дүйнө жүзүндөгү өнүккөн өлкөлөрдүн мисалын айтсак жетиштүүдүр.
Нарын мамлекеттик университетинин ачылышын, Теңиртоо жергесинде маданий жана агартуу тармагын калыптандыруу жана аны андан ары өнүктүрүү үчүн жүргүзгөн мамлекеттин инвестициясы деп эсептесек болот. Тарыхка көз чаптырсак, 90-жылдары республикадагы социалдык жана экономикалык шартка жараша билим берүүнү модернизациялоо зарылдыгы, региондорду социалдык жактан колдоо муктаждыгы келип чыккан эле. Айыл жаштарынын билим алууга карата ылайыктуу шарт түзүп берүү, ошондой эле республикадагы болуп жаткан ички миграция проблемаларын кандайдыр бир деңгээлде чечүү максаты мамлекетти чечкиндүү кадамга барууга мажбурлаган. Мына ушул жагдайларды эске алуунун натыйжасында 1996-жылдын 22-майында Кыргыз Республикасынын Президентинин Указы менен Нарын мамлекеттик университети (НМУ) түзүлгөн. Мына ушул убакыттан баштап, тоолуу Нарын регионунда орчундуу социалдык өзгөрүүлөр орун алды деп ишенимдүү айта алабыз.
Бирок өткөн 15 жыл ичинде биздин университетибизге бир канчалаган оор сыноолорду баштан өткөрүүгө туура келди. Алгачкы жылдары тоолуу региондо жайгашкан университеттин толук кандуу функционалдашып кетүүсү жөнүндө ар кандай көз караштар айтылып келген эле. Мындан сырткары, окуу жайынын илимий-маалыматтык борбордон алыс жайгашуусу, ошол учурдагы региондун социалдык-экономикалык абалы университеттин бутка турушуна, барынан да материалдык-техникалык базасынын түптөлүшүнө бир топ кыйынчылыктарды келтирди. 1996-жылы окутуучулардын курамы 25 гана адамдан туруп, анын ичинен тогузу гана илимдин кандидаты илимий даражасына ээ экенин, студенттердин саны 400дөн ашыгыраак болгонун айтуунун өзү эле алгачкы жылдардагы абалыбыздын азыркы абалыбыздан канчалык айырмачылыктуу экендигин көрсөтүп турат. Лабораториялык жабдууларды түптөө үчүн тиешелүү жабдууларды Бишкектеги жогорку окуу жайларынан, Улуттук илимдер академиясынан, облустун мектептеринен сурап алып келүүгө университет мажбур болгон. Университетибиздин түптөлүшүнө, өнүгүшүнө талыкпай эмгектенип, татыктуу салымдарын кошкон алгачкы ректорлорубуз Жанат Медетович Жаманкуловдун, Алмазбек Акматалиевич Акматалиевдин зор эмгектерин атай кетпесек болбойт. Албетте, эң негизги күч коллективде десек жаңылышпайбыз. Бирок ушул ректорлорубуздун демилгелүү иштеринин натыйжасында университет алгач өз бутуна турду, сандан сапатка өтүү багыты тандалып алынды.
Он беш жыл ичинде университетибиз олуттуу жетишкендиктерге ээ болгондугун, С.Нааматов атындагы Нарын мамлекеттик университети Кыргызстандын абройлуу жогорку окуу жайына айланганын биз азыр сыймыктануу менен айта алабыз. Университетибиздин жетишкендиктери тууралуу төмөнкүлөргө токтоло кетели.
1. Теңир тоодо бүгүнкү күндө маданий борбор түзүлдү деп ишенимдүү айта алабыз. Эгерде маданияттын өзөгүндө билим жана тажрыйба жатат деп айтсак, анда маданий борбор - бул билимдин борбору жана тажрыйбанын борбору. Университет бүгүнкү күнгө чейин 4216 жогорку билимдүү адисти даярдап чыгарды. Алар азыр Кыргызстанда эле эмес, Россия, Казакстан, Өзбекстан, Түркия, Голландия, АКШ, Испания, Финляндия сыяктуу жакынкы жана алыскы чет өлкөлөрдө да иштеп жатышат. Бүтүрүүчүлөрдүн арасында илимдин кандидаттары, Microsoft компаниясынын эл аралык конкурсунун жеңүүчүлөрү, республикалык, Бишкек шаарынын, Нарын жана Чүй облустарынын "Жыл мугалими" конкурстарынын жеңүүчүлөрү, райондук, мамлекеттик администрациянын башчылары - акимдери, өндүрүштүк жана билим берүү мекемелеринин жетекчилери, чоң-чоң ийгиликтерге жетишип жаткан бизнесмендер бар. Бул фактылар НМУда билим берүү жакшы жолго коюлганын далилдеп турат. Университеттин курамындагы Нарын педагогикалык колледжи жана Нарын агрардык экономикалык колледжи атайын орто билимдүү адистерди даярдаса, Мугалимдердин билимин жогорулатуу жана кайра даярдоо борбору облустун билим берүү мекемелеринин кесиптик билимдерин өркүндөтүү багытын ишке ашырат.
Нарын мамлекеттик университетинде билим берүүнүн сапатын арттыруу боюнча үлгү болорлук иштер жасалып жатат. Болон процессинин талаптарына ылайыкташтыруу максатында НМУда республикада биринчилерден болуп окутуунун модулдук-рейтингдик системасы жана кредиттик технология киргизилген. Университеттин окутуучуларынын күчү менен 300дөн ашык электрондук окуу-методикалык комплекстер иштелип чыккан. 2010-жылы эл аралык EdNет ассоциациясы тарабынан өткөрүлгөн республикалык конкурста НМУнун электрондук окуу-методикалык комплекстери жеңүүчү деп аталып, биринчи орунга татыктуу болду. НМУнун демилгеси менен бийик тоолуу региондо жаңы маалыматтык технологиялар жайылтылып жатканы биздин облусубуз үчүн жакшы көрүнүш.
НМУнун студенттери заманбап талаптарга ылайык жабдылган 4 окуу корпусунда билим алышат. Студенттер 8 компьютердик класс, Интернет тармагына кошулган 200дөн ашык заманбап компьютерлер, лингафондук кабинет, 7 эл аралык тил жана маданият борборлорунун кызматтарынан пайдалана алышат. НМУда акыркы муундагы окуу, илимий жана көркөм адабияттардын күчтүү илимий китепканасы пайда болду. Азыркы күндө илимий китепкананын фонду 100 миңге жакын китепти түзөт. Китепкананын электрондук окуу залында 500дөн ашык окуу китептеринин санариптик версиялары иштелип чыккан.
НМУнун "Соң-Көл" жаштар сарайында ар кандай багыттагы тарбиялык, коомдук иш-чаралары уюштурулуп турат. Студенттер ар кандай деңгээлдеги республикалык маданий, илимий жана спорттук иш чараларга үзбөй катышып келүүдө. Жыл сайын экиден студент Президенттик "Үмүт" стипендиясынын ээси болуп келет. Спорттун бир топ түрлөрү боюнча чемпиондук наамды жеңип алышкан. 2010-жылы Тамашоу лигасынын экинчи сезонунда НМУнун "Саяктар" командасы чемпиондук наамды жеңип алды. Ал эми 2011-жылы "АзияМикс" лигасы боюнча НМУнун "Нарынский вариант" командасы вице-чемпион наамына ээ болушту. Спорттун көпчүлүк түрлөрү боюнча университеттин курама командалары республикалык масштабда алдынкы орундарды камсыз кылууда.
2. Азыркы мезгилде НМУ Нарын регионунун илимий-изилдөө борборуна айланды десек болот. Университетте илимдердин беш доктору, бир Эл мугалими, илимдердин 37 кандидаты ар кыл багытта илимий изилдөөлөрдү жүргүзүүдө. Окумуштуулардын дээрлик көпчүлүгү университеттин өзүндө даярдалды, мисалы, акыркы эки жылда эле 2 докторлук, 14 кандидаттык диссертация корголду. НМУнун бүтүрүүчүлөрүнүн ичинен 4 окутуучу кандидаттык илимий эмгектерин жакташты. Университетибиздин үч кызматкери азыркы күндө Кыргызстандагы диссертациялык советтердин мүчөлөрү. Бул жагдай НМУда илимий-изилдөөлөр үчүн жагымдуу шарттар түзүлгөнүн, жаш окумуштууларды колдоо саясаты ырааттуу жолго коюлганын көрсөтөт.
Он беш жылдын ичинде 76 илимий монография, 130дан ашык окуу китептери, окуу куралдары жарык көргөн. НМУнун алкагында 10дон ашык илимий-практикалык конференциялар өткөрүлгөн. НМУда аспирантура жана Эл аралык магистратура борборлору ачылган. Университеттин окумуштууларынын илимий эмгектери дүйнө жүзүнүн көптөгөн мамлекеттеринде жарык көргөн. Россия, Түркия, Казакстан жана башка өлкөлөрдүн изилдөөчүлөрү менен биргелешкен илимий изилдөөлөр жүргүзүлүп, азыркы күндө биргелешкен окуу китептерин басмадан чыгаруу аракетинде болууда. Жүздөн ашык студент эл аралык деңгээлдеги конкурстарга, олимпиадаларга катышып, сыймыктуу орундарга татыктуу болушту.
3. НМУ Эл аралык байланыштарды түзүү жана өнүктүрүү боюнча өз жетишкендиктерин көрсөтө алды. Университет TEMPUS, EdNet, USAID, "Сорос-Кыргызстан" "Евразия" фонддору жана башка эл аралык уюмдар менен тыгыз иш жүргүзүшүнүн негизинде 9 эл аралык долбоорлорго катышып, 100 миңден ашык АКШ долларына техникалык гранттарды ала алды. НМУнун 30га жакын окутуучусу эл аралык гранттардын жардамы менен 6 айдан 3 жылга чейинки ар түрдүү мөөнөттөрдөгү чет өлкөлүк стажировкаларга барышып, өздөрүнүн илимий жана методикалык потенциалын жогорулата алышты. Нарын мамлекеттик университети Түркиянын "Ялова" (Ялова ш.), "Гедиз" (Измир ш.), "Тургут Озал" (Анкара ш.) университеттери менен келишим түзүп, студенттер менен мугалимдер ортосунда кызматташуу программасын ийгиликтүү ишке ашырууда. Келишимге ылайык, жакынкы жылдары Ялова университети менен бирдикте Технопарк түзүү проектиси пландаштырылууда.
Азыркы күндө НМУда Кытай тили, Корей тили, Араб тили, Немец тили, Түрк тили жана Америка таануу борборлору толук кандуу иш алып барууда. НМУнун студенттери бул өлкөлөрдүн маданияты, үрп-адаттары менен кенен таанышууга мүмкүндүк алышууда. Бул борборлордо ушул тилдин өкүлдөрү волонтер катары эмгектенишет. Ушул жылдын апрель айында НМУ менен Япония элчилигинин ортосунда макулдашуу кабыл алынып, 6-июнь күнү НМУда Япон борборунун ачылышы салтанаттуу түрдө белгиленди. Борбордун келечектеги өнүгүшүнө Япония элчилиги жана JICA агенттиги өз жардамдарын аябай тургандыгын белгилеп өтүштү.
4. НМУ Кыргызстанда эң тез өнүгүп келе жаткан окуу жайлардын бири. Аз убакыттын ичинде НМУ көп баскычтуу билим берүү системасына айланды. НМУда атайын орто билим берүү, беш жылдык адистиктерди даярдоо, бакалавриат, магистратура жана аспирантура түзүлүштөрү бири-бири менен айкалышып, натыйжалуу окуу процессин жүргүзүүдө. НМУ биринчилерден болуп электрондук окуу методикалык комплекстерди иштеп чыкты. Азыркы күндө НМУ Нарын регионунун социалдык-экономикалык өнүгүшүнө чоң салым кошуп келе жаткан, республикабыздын абройлуу, алдыңкы жогорку окуу жайларынын бирине айланганы эмгек коллективинин демилгелүү иш аракеттеринен көрүнүүдө. Телелекция, телетренинг боюнча Кыргызстанда биринчилерден болуп биздин университет жол баштап берип олтурат. Бул боюнча профессор Т.М.Сияев учурда алгылыктуу иштерди жүргүзүүдө. Университеттин жамаатынын көп жылдык талыкпаган эмгегинин натыйжасында, 2010-жылдын апрель айында Европалык Бизнес Ассамблея тарабынан (Оксфорд, Англия) билимдин жогорку сапатын камсыз кыла алгандыгы жана инновацияларга, жаңы технологияларды өздөштүрүүгө умтулгандыгы үчүн НМУга "Европалык сапат" эл аралык сыйлыгы ыйгарылды. Ал эми 20-май 2011-жылы Кыргыз Республикасынын Президенти Р.И.Отунбаеванын Жарлыгы менен Нарын мамлекеттик университетине "Кыргыз Республикасынын Ардак грамотасы" ыйгарылды.
Мамлекеттин 1996-жылкы Теңир тоодогу адам капиталына жасаган алгачкы салымы эми гана өз жемишин бере баштады десек болот. Анткени, биринчиден, НМУ Кыргызстандын жогорку окуу жайларынын ичинен өз ордун тапты. Экинчиден, НМУ Кыргызстандын өнүгүүсүнө өз салымын татыктуу түрдө кошуп келүүдө. Азыркы күндө облустун кай бир мектептеринде педагогикалык коллективдин 30% жакыны ушул Нарын мамлекеттик университетинин бүтүрүүчүлөрү.
НМУнун мындан ары дагы тынымсыз алга жыла берерине күмөн саноого болбойт. Азыркы учурда НМУнун бирден-бир алдыга койгон максаты жана девизи - билим берүүнүн сапатын жогорулатуу.
"Кутбилим", жањы саны... o кыргызча... o
email o архив o редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?