be ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky be ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk kk ky ru el ru ky ce ru ru ru ru ru ky ru ky ky ru ky ru ru ky ky ru ky ky bg ky ky ky ru ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru tt ru ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Ачык саясат", 15.07.11 - 9-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
бет келген жерден жигитче сүйлөшүп алам"
Кыргызстан эгемендик алган чакта Комиссар Каттани атка конгон генерал-майор Өмүрбек Суваналиевди билбеген адам жоктур. Биз бул ирет Өмүрбек мырзанын алдыдагы Президенттик шайлоого чыгуусунун себептери жана алдыдагы максаттары туурасында маектештик.
- Өмүрбек мырза, эгерде Сиз президент болуп шайланып калсаңыз алгачкы кадамыңыз кандай болот?
- Бул эми кийинки иш-чара. Ага чейин биз учурдагы саясий абал тууралуу сүйлөшсөк жакшы болмок. Ал эми келечек пландар тууралуу президенттик шайлоо бүткөндөн кийин отуруп алып кенен сүйлөшсөк болот эле. Бүгүнкү күндө президенттин ыйгарым укуктары кескин түрдө кыска болгонуна карабастан эмне үчүн парламенттик шайлоодогудай ажиотаж болуп жатат деген суроо коомчулуктун бүйүрүн кызытып жатат. Мунун башкы себептеринин бири, Конституция кабыл алынганда кошуп жазуулар көп болуп, таза жол менен кабыл алынбай калган. Экинчиден бүгүнкү экономикалык жагдайыбыз абдан начар. Ошон үчүн азыркы президенттик шайлоого көңүл буруу абдан чоң болуп турат. Себеби эл бул бийликтен дагы түңүлүп, боло турган президенттен жакшылык үмүт кылып турушат. Бул биринчиси.
Ал эми экинчи себеп, Атамбаев премьер-министрдин ыйгарым укуктары президенттикинен күчтүү болгонуна карабастан шайлоого катышам деп жатат. Анткени ал киши учурдагы экономикалык кырдаалды колдон чыгарып жиберди. Ал айткан, жылдын этегине чейин бюджетти профицитке жеткирем деген. Учурда бюджетте акча жок. Бюджетти топтогондо ошонун ичине Телекомду сатабыз деп анын акчасын, Кумтөрдөн аванс менен 1 миллиард доллар алып анын акчасын, ошондой эле АБРден алына турган кредит акчаны киргизип коюшкан. Россиядан 106 миллион доллар акча келет деп аны дагы киргизишкен. Мына ушул сумманын баары келе элек акчалар. Бир топтору аталган сумманы берүүдөн баш тартышкан. Мындан тышкары Мегакомдон алынган 859 миллион сом бар эле, аны жеп бүтүрүп коюшкан. Эми сот болсо башкача чечим чыгарып койду, аны кайра төлөп беришибиз керек. Ошондой эле бюджетте акча жок экенине карабастан мугалимдерге, врачтарга бериле турган айлыкты көтөрүп салышты. Анын натыйжасында октябрь айында бюджетте кризис башталып айлык-пенсияларды төлөгөнгө каражат түгөнөт. Мына ушундай ызы-чуудан Алмазбек Атамбаев качып, шайлоого баратат. Эгерде президент болуп калсам анда 6 жыл тынч отурам деп ойлоп жатса керек.
Үчүнчүдөн, учурдагы саясий кырдаал стабилдүү эмес. Парламентке келген 5 партиянын үчөөсү коалициянын аркасы менен бийликти каалагандай бөлүштүрүп, ошонун аркасы менен тааныш-тууган, түндүк-түштүк деген маселе күчөп кетти. Азыркы бийликтегилер оппозицияда жүргөндө "Баарын Максимдер жеп жатат. Биз бийликке келсек буларды кустуруп, бюджетке коебуз" дешкен. Азыр ошол коррупциялык системанын бир жери буулуп бюджетке акча түштүбү? Албетте жок. Ошол эле ячейкалардагы 100 миллион долларлар кайда? Ошондой эле Бакиевдин убагында Россиядан келген 300 миллион доллар кредит түгөл бойдон турган болучу. Бүгүнкү күндө ал акча дайынсыз.
- Июнь окуясынын чыгыш себептери эмнеде деп ойлойсуз?
- Бакиев бийликтен кеткенден кийин Убактылуу Өкмөттүн түштүктө кадыры жок болучу. Мына ушул кемчиликти толтуруу үчүн Роза Отунбаева башында турган убактылуу бийлик Кадыржан Батыров баштаган өзбек сепаратисттерин бооруна тартып, ошонун арты менен түштүктө таасирин арттырууну ойлошкон. Бирок булардын колдоосуна таянган сепаратисттер каалаганын жасашып, акырында чиренип кетишкен. Ошонун аркасында мурдатан пландап келген максаттарын орундатуу үчүн түштүктөгү жаңжалды чыгарышкан. Мына бул нерсе Убактылуу Өкмөттүн провакациясы болду. Тигилерди ээлендирип, акыры улуттар аралык жаңжал чыгып кетти. Парламенттик иликтөөи болгондо баары аны башында айтышканы менен бири дагы аягына чыгып, күнөөлүүлөрдү жазалай алышкан жок. Жеке, корпоративдик кызыкчылыктар ойноп кетти.
- Жыл башында өкмөт криминалга каршы "согуш" жарыялаган. Ал "согуш" кандай жүрүп жатат Сиздин оюңузча?
- Мен башынан эле айтып келе жатам. Бул Атамбаевдин айла жокто элдин көзүн будамайлоо үчүн чыгарган шоусу. Кылмыштуулук менен күрөшүү үчүн биринчи иретте коррупцияга каршы күрөшүш керек. Коррупциялык системадагы акчалар бандиттерге эмес, чиновниктерге эмес, элдин мүдөөсүнө иштеш үчүн мамлекеттин бюджетине түшүшү керек. Өзүңөр ойлосоңор, уюшулган кылмыштуулук деп кимди айтат? Анткени акчасы бар бандиттер уюшат. Анан бир бюджет менен иштешет. Эгерде ошол уюшулган кылмыштуулуктун финансы булактарынын баары жоголсо булар уюша албай калышат. Айрыкча Убактылуу Өкмөттүн уюшкан кылмыштуулукка каршы күрөшүүгө шансы бар болучу. Анткени ошол убакта Убактылуу Өкмөттүн колунда абсолюттук бийлик бар болучу. Сот, Конституциялык сот, Жогорку Кеңеш деген баш оору жок болуучу. Эгерде Убактылуу Өкмөт кааласа тез аранын ичинде коррупция менен, кылмыштуулук менен күрөшүп, баарын тазалап салмак. Булар болсо токтотмок тургай тескерисинче өздөрү системага кирип алышты. Ал эми жаңы өкмөт болсо түзүлгөндө уюшулган кылмыштуулук менен күрөшөбүз деп коюп, мурдагы метод менен эле иштеп жатышат. Баарынан кызыгы, өкмөт ММКлар аркылуу айтып жатпайбы "Биз уюшулган кылмыштуулук менен күрөшөбүз" деп. Аны уккан ОПГ лидерлери чет жерлерге чыгып кетип калышты. Алар азыр деле чет жерлерде туруп алып мурдагыдай эле схемалардан өз үлүшүн алып жатышат. Кана бирөө жарымы камалганы? Камалгандарды алгачкы күндөрү камап жатабыз деп рапорт берип жатышты эле, тынчып калышты. Калгандары толук бойдон эле иштеп жатышат. Ошон үчүн мен айта алам, бул Атамбаевдин көз боемочулугу.
- Бир катар маектериңизде учурдагы бийликтин коррупцияга аралашкандыгын сындап келе жатасыз. Бүгүнкү бийликтеги конкреттүү коррупционерлердин атын атап бере аласызбы?
- Эгер фамилияларын азыр айта турган болсом дароо сотко беришет да. Ал эми соттун деңгээлин болсо өзүңөр көрүп жатасыңар. Сотко жаңы адамдарды ким дайындап жатат? Албетте Жогорку Кеңеш. Ал эми Жогорку Кеңеште болсо ОПГнын алдында бийлеп жүргөн "шестеркалары" бар. Эми ошолордун баарын атай турган болсом албетте алар мени сотко беришет. Соттор болсо алардын алдында бийлеп турушат.
- Сиз эгер президенттикке шайланып калсаңыз кылмыштуулукка күрөш баштадыңыз дейли. Алар албетте сотко өтөт. Ал эми азыркы парламент, азыркы сот системасы Сизге жардам берүүгө кудурети жетеби?
- Бардык жерде мыйзамдуулук болушу керек. Бүгүнкү күндө баары кыргызча болуп жатпайбы. Ал эми мыйзам деген мыйзам. Мына ошол мыйзам иштеши керек. Эгер мен бийликке келсем ошол мыйзам иштейт. Аны мен көзөмөлдөйм. Мыйзам иштеген жерде баары өз ордуна келет. Ал эми кылмышкерлердин аты коомчулукка жарыяланат. Жалпы элге маалым болот. Ошондой эле Президентте кылмыштуулукка каршы күрөшүүнүн бардык рычагдары бар. Болгону ошону туура колдонуп, калыс иштеш керек. Ал эми учурда корпоративдик кызыкчылыктар ойноп, ошонун натыйжасында апрель, июнь, Маевка окуяларынын бети ачылбай жөн гана сөз бойдон калып жатат. Күнөө жасагандар күнөөлөрүн моюнга алгандын ордуна "Биздин моралдык күнөөбүз бар. Бирок кылмыш жасаган эмеспиз" деп актанып жатышат. Ондогон адамдар каза тапкан окуялар орун алып жатса бийликтин кандайча күнөөсү жок? 7-апрелден кийин бардык жоопкерчиликти моюнга алышпады беле? Ага ылайык ошол эле Отунбаева , Атамбаев жана башка калган убактылуу бийликтин мүчөлөрү жооп бериши керек да. Анан туруп алып моралдык гана күнөөбүз бар деген болбойт да. Кылмыш жоопкерчилигине тартылыш керек да. Шалаакылык, кайдыгерлик деген беренелер бар да. Ошол эле Дүйшөбаев, Болот Шерниязов дегендер жооп бериши керек да. Болбосо алар эмне үчүн ал жерде отурушат? Ал окуялардын алдын алуу бул экөөнүн милдети эле да.
- 7-апрелден кийин Алмаз Атамбаев "Өмүрбек Суваналиев Ички иштер министрлигин сурап келгенинен бербей койсом мага таарынып жүрөт" деп коомчулукка айтып жүрөт. Чын эле кызмат сурадыңыз беле?
- Ал азыр деле Ички иштер министрлигин берип жатат. Мен албай, баш тартып эле жатам го. Анткени кандын аркасынан келген бийлик менен мен эч качан иштеше албайм. Баш тартканымды Роза Отунбаева дагы, Алмаз Атамбаев дагы жакшы билет. 7-апрель күнү кечинде Алмаздын үйүнө Өмүрбек Бабанов, Мелис Турганбаев мен болуп үчөөбүз барганда ошол жерден мен айткам: "Азыр морадерство жүрүп жатат. Сен болсо үйүңө жатып алдың. Мелис Турганбаевди Бишкек УВДсына начальник кыл. Мен буга жардам берем. Анткени ишти биз жакшы билебиз. Шаарды тонотпой сактап калышыбыз керек" десем ал айтат: "Сени КГБга же МВДга министр кылайынбы" деп. Мен ошондо ачуум менен айттым "Сен эмне министр дайындагыдай президент болуп калдың беле? Бакиев азыр Жалал-Абадга кетти. Ал жөн жатпайт, атышат. Керек болсо граждандык согуш баштайт. А сен болсо бул жерде кызмат бөлүштүрүп отурасың" деп ошол жерден экөөбүз кайым айтышып урушуп кеткенбиз. Ага Бабанов дагы. Турганбаев дагы күбө. Мен эч качан Атамбаевден кызмат сураган эмесмин. Ал жөн эле сүйлөп жатат. Бул биринчиси.
Экинчиден мен Атамбаевдин башынан эле иштей албасын жакшы билем да. Ал компетенттүү киши эмес деп айтып жүрөм. Ошондой эле тартипсиз адам деп жатабыз. Анан мен бул киши менен кантип иштешмек элем? Мен муну башынан эле айтып жүрөм. Атамбаев бийликте турганда ал киши менен эч качан иштешпейм.
- Атамбаев тартипсиз адам дедиңиз. 2010-жылдын май айында Атамбаев көп элдин көзүнчө Сиздин наамыңызга туура эмес сөз айтканы коомчулуктун эсинде. Негедир Сиз буга жооп берген жоксуз. Же теңелбейин дедиңизби?
- Эми Атамбаев жигит болсо. Бирөөнү басынтам десе бетине айтат да көзүн карап туруп. Анан журналисттердин жанында туруп теледен сүйлөп койгон бул жигитчилик эмес. Экинчиден, Алмаз Атамбаев ал менен мени шылдыңдайм деп өзүн шылдыңдап алды. Өзүнүн ким экенин көрсөттү. Ал айткан сөзү үчүн мен бул кишини мен эч качан кечире албайм. Кечиргим да келбейт. Анткени мен Каттани деген атты генералдык чинден дагы өйдө коем. Себеби бул мага эл тарабынан берилген наам. Мен ал кишини башынан эле сыйлачу эмесмин. Бул сөзүнөн кийин ого бетер сыйлабайм. Убактысы келгенде мен Алмаз менен беттешип, жигитче сүйлөшүп алам. Ал өзүнүн жообун алат.
- 2006-жылы ноябрь миитинги болуп жаткан тушта Сиз Ички иштер министрлигине элдин кысымы менен дайындалдыңыз. Митингчилердин айтымында, Сизди ошол жерден "Азыр Молдомуса Конгантиевди Бишкек шаардык УВДсынан 15 мүнөттө бошотом" деп сөз берип, бирок аткарган жок дешет. Ушул чынбы?
- Бул сөздү негизи Темир Сариев айткан. Аны өзүнүн китебинде да жазган. Ал эми мен айткам "Бишкек шаардык УВДсын жана бүт милицияны өзүм башкарам. Ок аттырбайм. Милиция элге каршы күч колдонбойт" дегем. Мен бул сөзүмө турдум. Мындан артык дагы эмне керек? Ал эми начальникти жөн эле ал десе эле ала бергидей оюнчук беле деп мен ошондо эле айткам баарына. Бул сөздү мен ошол жерде элдин ортосунда, машиненин үстүндө туруп эле айткам.
- Жакында Жогорку Сот "Серпеус" компаниясына Мегакомго ээлик кылуу укугун берди. Бул коомчулуктун сынына кабылып жатат. Аталган компания кимге таандык болушу мүмкүн?
- Мен анын аки-чүкүсүн билбейм. Бирок Мегаком 100 пайыз мамлекетке өткөрүлсө туура болмок. Себеби миллиондогон долларлар кайсы жактарга мыйзамсыз кеткендигин Роза Качиева айтып чыкпадыбы. Аны камашты. Бул жерде чоң коррупция бар. Негизи 100 пайыз Мегаком Бакиевдики болгондон кийин ал улутташтырылышы керек болучу. Качиева айтып жатпайбы 7 миллион доллар тигил сотторго бердик, баланча чоңдорго бердик деп жатпайбы. Негизи андан да чоң акчалар ойногон.
- Бийликке келип калсаңыз учурдагы бийликтеги адамдарды куугунтуктабайсызбы?
- Мен эч кандай куугунтук жүргүзбөйм. Ар бир адам кылган кылмышына жараша жаза алат. Баары калыс. Мыйзам чегинде жүргүзүлөт.
- Маек куруп бергениңизге чоң рахмат!
кыргыз тилиндеги гезит "Ачык саясат"
email • архив • редакция
Т. Абдраимов эркиндикке эми жеттиби?
Вальдемардын марионеткалары: Атамбаев, Келдибеков, Бабанов
"Кристалл" заводун кантип жалмап жатышат?
Быйылкы сезонду милиция талкалады…
Борбордук шайлоо комиссиясынын мурдагы төрагасы:
"Депутаттардын кызыкчылыгы болбосо, буту үзүлгөнчө чуркабайт эле…"
"СУУНУ КЕЧКИЧЕ ЭНЕМДИ БЕРЕЙИН,
СУУНУ КЕЧКЕНДЕН КИЙИН ЭМНЕМДИ БЕРЕЙИН"
бет келген жерден жигитче сүйлөшүп алам"
"Слесарев менен Жутановду тааныбайм"
"Асаба" кайра жаралуу партиясынын төрагасы,
"Чет жерден келген эркектер мейманканаларда жашашы керек"
Президенттикке кимди татыктуу деп эсептейсиз?
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?