cv ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky krc ky ru hu ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Башы айланып жүргөн кыргыздарга Теңиримдин динин таанытам
Кыргыздар өз динибизди, тилибизди билбей баш аламандык жашоодо жашап жатканыбыз ар бир адам баласына айдан ачык. Башка өлкөлөрдөн билим алабыз деп барат да, баштары айланып эки кыргыз бири-бирине карама-каршы болуп тилин жоготконун аз келгенсип, барган жеринин динин да тутуп алышат. Сөз баштап жатканымдын себеби, учурда сунит, шеит, хизбут, ахмади ж. б. диндерди толук түшүнүшпөй, эки жаат болуп мушташкандын бизге эмне кереги бар?
- Алтынкыз эже теңирчилик деп калганыңыздын себебин айтып бересизби?
- Мен жогорку билимдүүмүн, мамлекеттик мекемелерде көп жылдардан бери бухгалтер болуп иштедим. Учурда пенcиядамын. Мындан он жыл мурун чарчаганыман айылдагы үйүбүздүн чоң залына жатып уктап кетиптирмин. Бир маалда бутумду ток уруп кеткендей эле болду, чочуп турайын десем желкемен кармап алып менден элдерге эмнегедир бир нерсени айтуумду талап кыла берди. Эмнени айтарымды билбесем да кайра-кайра айтам, элге жеткирем деп жанымдын кыйналганынан жалынып жибердим. Көпкө кыйнап убадамды алгандан кийин гана жанымды жайына койду. Эсиме келип диванда көпкө ден дароо болуп эмне болгонуна түшүнбөй туруп эки жагымды карасам, тиземдин тырмактай жери көгөрүп калганын байкадым. Ойлонуп отуруп мындан 5 жыл мурун Казакстандагы арбактар менен сүйлөшкөн көзү ачык келинге бир туугандарым менен барганым эсиме келди. Ал кезде ата-энемдин көзү тирүү эле, алар да барышкан. Ошондо арбактар менен сүйлөшкөм, алардын айткандардын баарын жазып алып катып койгом. Ал келинге барган адамдардын бул дүйнөдөн көзү өтүп кеткен жакын адамдарынын арбактары менен кадимкидей сүйлөшүп көрөт экен. Чоң атабыз жоош киши болгондуктан, чоң апабыз биздин урууну башкарган күчтүү аял болуптур. Келин ошол бул дүйнөдөн көзү өтүп кеткен Карлыгач энебизди келди деп анын айткандарын бизге айтып берди. Атаңар коён терисин алмаштырган күнү туулган экен дегенде, байкем "ал кайсыл күн экен?" - деп сурап калды. "14-март " - деп жооп берди. Ошондо гана атамдын туулган күнү 14-март экенин билдик. Ага чейин атамдын айы күнүн билчү эмеспиз. Ушул жашка чейин туугандарымдын билип жана билбей кетирген күнөөлөрүн айтып эстетип энебиз урушуп жатты. Ал убакта көзү ачык келиндин сөзүнө көп деле маани бербептирмин. Качан ток уруп кыйнаганда гана эстедим. Негедир бутум тартылышып эки ай жакшы баса албай өзүмчө ойго батып жүрдүм. Мени элге бир нерсени айт деп кыйнады эле, эмнени айтам деп издене баштадым. Көзү ачык келиндин атаңар коён терисин алмаштырган күнү туулган дегени эмнегедир эсиме түштү. 14-март деп жөн эле айткан жок деп 14 деген сан эмнени билдирээрин издей баштадым.Үйдө көптөн бери окулбай турган куран китеп негедир көзүмө илинди. Куран китептен 14 деген санды издесем 114 сүрө, 100 деген бир кылым 14 кылым өткөндө жаңы дин маселеси жаңылануу, өзгөрүш болот деп чечилерин таптым. Ошондон бери сандар аркылуу Библия менен Курандан салыштырып отуруп Теңирчиликти таап чыктым.
- Айтканыңызга караганда куранда теңирчилик деген баса белгиленсе керек?
- Ооба, айтканың туура кызым. Кыргыздар Кудайды Теңир дешчү, өзгөчө берилген касиети бар адамдарды кыргызчылыгы бар деп коёбуз. Мисалы адамдарды эмдеп, табыпчылык кылып, көз ачыктар жана башка ушу сыякттуу окшоштуктары өтө көп. Мухаммед жаш кезинде элирип, талма оору (эпилепсия) менен ооруп кыйналган. Анан 40 жашка чыккан мезгилинде үй-оокатынан алыстап (жүк басып) Меккедеги "Хира" үңкүрүнө барып калат. Бир күндөрү түнүчүндө кызыктуудай үндөр угулат. Мухаммедди бир маалда денесин куушуруп айт деп бир нерсени талап кылып жаткан Жебирейил периште даана көрөт. Периште, арбак деген сөздөр - синонимдер. Ошондон баштап уккандарын элге жеткизет. 23 жыл пайгамбарлык вазийфасын(милдеттин) аткарат. Анын айткандарын жанында жүргөн 22 жашаар Сабит эстеп калып Мухаммед өлгөндөн кийин куранды жазып чыгат. Арадан 10 жыл өткөндөн кийин Осмон деген халиф келип Куранды кайра башынан жаздырат. Азыркы учурда курандын 74 чечмелөө ыкмасы бар. Биздин муфтиятыбыз сунниттердин чечмелөөсүн айтат. Сунниттердин чечмелөөсү хадистерди айтат. Хадистер - Мухаммед өлгөндөн кийин 200 - 300 жыл өткөндөн кийин оозеки айтылган сөздөрдүн жыйнагы. Курандын өзүндө хиджап салынуу, сакал кою жөнүндө бир да аят жок. Тескерисинче сүрөө 22:35 аятта Биз ар бир элге таазим каадасын, табууну ырым- жырымын, сыйынуу үрп-адатын үйрөттүк деп турат. Кыргыз элине башка элдин кийимин, ырым-жырымын таңылоо туура эмес. Сүрө 49:11 Бир эл - бир элди кордобосун. Адам - адамды зордобосун. Теңирчиликтин талабы- катуу айтпа, сынтакпа, бирөөнүн көңүлүн оорутпа, кайрымдуулук, соопчулук кыл. Сүрө 8:42. Өзүңдүн элиңе, жериңе, жетим-жесир, бей-бечарага, карыптарга бир туугандарга мүмкүнчүлүгүңө жараша Алла ыйгарган ырыскыңан бөлүшкүлө. Башка динге кирип, бузукулук кылуу - жийиркеничтүү деген. Мисалы (Ислам, Иегова, Иса машайак, жана башкалар).Куранда кудайдын 99 ысымы жазылган. Кыргыздар илгери теңирим теңдикти жалгайт деп айтып келишкен да. Ошондо биз Кудайдын Теңир деген ысымын колдонуп жатпайбызбы.
- Азыркы биздин динчилдерибиз салт-санаа үрп адаттарыбызга каршы чыгып атышпайбы? Куран менен Теңирчиликте салт- санаа тууралуу кандай деп жазылган?
- Куранда жазылган ар бир элдин өзүнө тиешелүү каада салт, үрп адаттары бар. Ар бир мамлекетте сыйынчу жерлерди Алла-талаа өзү даярдап койгон. Демек биздин да өзүбүзгө тиешелүү салт-санаа, үрп адаттар, улуттук кийимдерибиз бар. Мисалы: куранда сакал койгула, хиджап кийгиле, дабатка чыкыла деп жазылган эмес. Бул хадисте жазылган, Мухаммед пайгамбарыбыздын өлгөнүнө 200 жыл болгондон кийин. Кандайдыр бир саясий топтордун кызыкчылыгына карата хадистер жазылган экен. Хадистин жыйнагын сунна деп коёт. Муфтият суннит багытын айтат. Азыркы учурда ислам көп тармактуу. Алсак сунит, шейит, хизбуд, ваххаби жана башка көп түрлөрү бар. Бирок булардын баардыгында бирдиктүү ой пикири жок. Баары бири-бирине карама-каршы. Мисалга алсак сунит менен шейит бири-бирине карама-каршы болгондой. Кыргыз жаш кыз-жигиттерибизди бекер билим беребиз деп Пакистанга алып кетип жатышпайбы. Бекер дешсе кыргыздар ыймандуу болобуз деп эч нерсе менен иши жок барышып, шейит болуп келгенин билбей аткандары өкүнүчтүү болуп атпайбы. Кыргызстанда жүргөнү сунит, Пакистандан келгендери болсо шейит. Ошондо эки кыргыз бирине карама-каршы болуп талашып тартышып, урушуп, мушташканга чейин барганы бизге кереги барбы? Өзүңүздөр деле ойлонуп көрсөңүздөр азыр биздин уруш-талаштан тажап турган кезибиз да. Анан дагы дин талашып урушканыбыз туура болбой калат го.
- Кыргызчылык дегенди кандай түшүнсө болот?
- Кыргызчылыктын бир нече түшүнүгү бар. Орчундууларын айта кетсем. Мисалы, эки эл урушуп кетсе, айыптуу тарабы кудайдын алдында күнөөбүз оор болуп калып, жакын кишилерибизге, бала-чакага, бир-туугандарыбызга, урук-тукумубузга кедери тийип калбасын деп алдынан өтүп, кечирим сурашкан. Кыргызчылыкты дагы бир мисал кылып айта кетсем. Азыркы учурдагы эле көрүнүш, Камчыбек Ташиевдин партиялаштары аны актап жатат. Бөтөнчө Жылдыз Жолдошева айым. Эгерде элди көтөрүп, дүрбөлөңгө салып К. Ташиевдин күнөөсүн жокко чыгара берсе, анын жүгүн Ж. Жолдошева Кудайдын алдында күнөөсүн көтөрүп калат.
- Азыркыга салыштырмалуу кыргыздардын мурда динге көз караштары кандай эле?
- Кырыз эли көчмөн калк болгон, кайсыл жер мал тоютка ыңгайлуу болсо ошол журтка жашап калышкан. Ата-бабаларыбыз Теңирим колдосун деп көктү карап ай жаңырса айдан аман жылдан эсен бололу дешип көкүрөгүн кармап жүгүнүшкөн. Теңирим теңдикти жалгасын билип билбей кетирген күнөөлөрүмдү кечирдеп мазарларга барышып сыйынчу. Адамга жакшылык кыл, көр албастык кылба, калп сүйлөбө,бирөөнү өлтүрбө, майыптарга, кембагалдарга садага бер деген кептерди ата-бабаларыбыздан угуп ушул жашка келгенбиз. Азыркы учурда Кыргыздардын башы айланып, ар кайсыл динге кирип жатканы ар бирибизге айтпасак да белгилүү эмеспи. Биз ислам дининдебиз деп сакал коюп, хиджап кийип, үй-бүлөсүн таштап, карызга акча алып даваттарда жүрүшөт. Дават деген айлап көчөнү тентүү эмес, көчөдөбү, үйдөбү же жумуштабы Кудай тууралуу элге айтсаң ошол дават. Ата-эне, катын, бала-чакаңды ачка отургузуп коюп тентип кет деп Куранда жазылган эмес да. Качан кыргыздар оронуп-чулганып жүрдү эле? Илгерки ата-бабаларыбыз анысы жок эле жашап келишкен. Хиджап, сүннөт, паранжы биздин менталитетке таптакыр туура келбейт. Арабияда кургакчылык, суу тар, күндүн ысык болгонунан ак кийинишип, аялдары үйдөн чыкпай чүмкөнүп отурушат. Хиджап ошолордун меналитетине ылайыкталган. Азыркы биздин молдолорубуз болсо ошолорду туурап көптөгөн кыргыз кыздарыбызды ороп-чулгап үйгө камап жүрүшкөнүнө күйүп кетесиң. Арабия чөл болгондуктан дыйканчылык деген нерсе аларда жок. Бизге салыштырмалуу жумуштары аз. Эшикке чыкса күндүн ысыгы мээңди кайнатат. Анан алардын аялдары үйдө отурбаганда кимдин аялдары үйдө отурат. Же Кыргызстан да ысык, чөлбү өзүңүздөр деле ойлонуп иш кылсаңыздар болот да туурабы. Биздин боз уландарыбызга сакалдарды койдуруп аң-сезимин таптакыр бузуп, аялдын укугу жок деп тарбиялап, аял затын басынтып жатышпайбы же калппы? Азыр бизде демократиялык коомдо ар бир инсандын өзүнө тиешелүү укугу бар.
- Башында бибилия жөнүндө да сөз козгоп кеттиңиз, ошол тууралуу да кыскача айта кетсеңиз?
- Христиан динде жүргөндөр өз алдынча ар кимиси бибиляны чечмелеп алган. Кептин баары Иисустун биринчи келишин туура эмес түшүнүп алган анткени булардын арбак жөнүндө түшүнүгү жок. Баардыгыбызга маалым Иисусту 33 жашында12 шакирти менен табыпчылык кылып айылдарды кыдырып элдерди эмдеген. Чиркөөлөр каршы болуп дарга асышканы баарыбызга белгилүү. Иса ошол дарга аскандан 6 саат өткөндөн кийин бул дүйнө менен кош айтышкан."Иисус воскрес"- үчүнчү күнү тирилип келди деп эсептешет. Мен тереңдеп бибиляны окусам анын арбагы 11 шакиртине көрүнгөн экен."Менин колумду, бутумду кармап көргүлө арбак болуп келдим" деп айтат. Шакирттерине 40 күн көрүнүп" кийин кайра келем" деп булут болуп көздөн кайым болот. Ушул убакытка чейин христиан динде жүргөндөр Иисусту тирилип келет деп күтүшөт.
кыргыз тилиндеги гезит "Асман пресс"
email • архив • редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?