ru en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru el ru ru ru ky ru ky ru ru ky ru ky ru ky ru ru tt ru ky ky bg ky ru kk ru ky ky ky ru ky ru ky ky ru ru ru ru ru ky ru ru
"Айат пресс", 09.07.09 - 5-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Же кыйшык көлөкөнү түзөткүсү келген доктор
Кыргызда "Саптай албаган ийне тандайт" деген жакшы бир накыл кеп бар. Баамдап олтурсак, бул макалдын артында бир адамдын билинбей жаткан көп кемчиликтерин айныксыз далилдеп салган маани жатат. Кийинки учурларда так ушул кеп төркүнүнө дал келген адамдарыбыз көбөйүп, айрыкча алдыдагы президенттик шайлоо жакындаган сайын жардан эми эле чыга калгансып эл алдында жазмакер бул жакта калсын, акылмандар табылып, айласы кеткенде акыркы заман техниканын өнүккөн заманы экендигин Американы ачкансып ала чуркагандар да четтен табылат. Эмнени эле айтып жатат дээрсиз. Эңсегени асман болуп, бирок, эмчек сүтү менен таңдайыбызга татып, эзелтеден жоголбой келаткан эне тилибизди биле албагандар туурасында айтып жатабыз. Буйтактатпай түз айтканда, 20-майда президенттикке талапкер болуп катталгандардын катарындагы биздин атактуу докторубуз Жеңишбек Назаралиев БШКнын башчысы Д. Лисовский менен Мамлекеттик тил комиссиясынын төрагасы Т. Жумагуловго эки барактан турган ачык катын жөнөтүп, тил сынагына байланыштуу ойлорун айкан. Анткени тил сынагында болочоктогу Президенттин мамлекеттик тилде туура жаза, окуй билгендиги, өз оюн сабаттуу бере ала тургандыгы каралат эмеспи. Эмнеге эле мынча чебелектеди экен, курган киши. Бул сынакты "абсурд" деп баалап, эмнеге экендигин беш бөлүп түшүндүргөн Жеңишбек мырзанын сөздөрү мындай.
Биринчиден, ал президенттикке кандидатка "кыргыз тилин билет" же "кыргыз тилин билбейт" деген гана жалпылама баа коюлгандыктан, бул көп нерсеге карама-каршы келээрин айтып, азыр Кыргызстанда кыргызча окуп, жаза албаган бирок, кыргыз тилин жакшы түшүнүп, оозеки түрдө жеткиликтүү сүйлөшө алган атуулдардын көп экендигин белгилеген. Бул жаңылык эмес. Бирок, доктор Назаралиев бул сөзү менен өзүн андай адамдардын катарына түшүрүп жибергендиги өкүндүрөт. Жеңишбек Болсунбекович президент боло турган адам жана мындай көчөдөгү орусча-кыргызча тамтаңдап сүйлөгөн менен эки чоң мамлекеттин жетекчилеринин сүйлөшүүсү асман менен жердей экендигин өзү деле жакшы түшүнсө керек. Бирок, моюнга алгысы келбей жатканы кызык.
Экинчиден, азыр компьютерлешкен заман экендигин эске салыптыр. Эгер эл башчысы болсо айылдагы карапайым адам менен таза, терезелеринен чаң кирбеген офисте компьютер басып олтурган адамдын айырмасы кандай? Эгер ал ручка менен кагаз бетине көбөйтүү амалдарын аткаргысы келбей, калькулятор кармаса, дыйкан ручка менен кагазга жазгандан арыла элек. Балким анын улуулугу, чыдамкайлыгы ушундадыр.
Үчүнчүдөн, тилдин өсүп, байый тургандыгын белгилептир. Туура белгилеген. Бирок, кечирип койсун, "тилде сөөк жок" демекчи, ал сөзү өзүнө кайра октолоорун баамдабай калса керек. Анткени, тилдин өсүп, байырын билип, орус, англис тилдерин билген тили эмнеге кыргызча жакшы күрмөлбөй калгандыгы туурасында ойлонуп көрдү бекен? Президенттикке талапкер болуудан мурда эле (Айтмакчы мурунку президенттик шайлоодо да сынак бергени эсиңдедир) кыргыз тилин мыктап стандартташкан классикалык кыргыз тили жок экендигин эми эле туя калгандыгы дагы абдан таң калтырды. Улут үчүн, улуттук тил үчүн күйсө тил сынагынан мынча чочулабайт эле го?!
Төртүнчүдөн, көпчүлүк алдында экзамен берүү менен беделинин түшөөрүн белгилептир. Аргасыз тээ башталгыч класстарда окутулуп, мээге сиңген "эне тилин билбеген эси жогун аныктайт" деген макалды дагы айткым келди. Коомчулукта кандайдыр бир салмагынын бар экендигин билип туруп, коомчулуктан эмне качат. Сынактын ачык түрдө өтүшүнөн эмнеге коркот? Сынак жабык түрдө өткөндө эле кыргыз тилин суудай билип калаары деле күмөн да. Же макул эмеспи?
Бешинчи, 18 күндө 18 бөлүктүү "Манастын көз жашы" ТВ-шоусун көрөбүзбү дептир. Ошондой адамдар баш болуп Манасты сыйлабасак, башка эл келип сыйлап береби? Кыргыз тилин жарды тил деп, чет элдик классикалык чыгармаларды кыргыз тилине которгондо 40 пайыз көркөмдүүлүгү жоголуп кетет деп жакшы мисал келтириптир. А кылымдан-кылымга карыбай жаңырып, оозеки түрдө болсо да жоголбой, муундан-муунга өтүп келген "Манас" эпосуна кайсыл классиканы теңей алабыз. Кыргыз тили эгер жарды болгондо чучукка жете турган макал-лакаптар, сөз курамдары чыкпайт эле го?!
Катынын интернет аркылуу бүт дүйнө жүзүнө тараарын дагы айтып, Медведев, Путин, Назарбаев, Каримов, Барак Обама. Саркозинин чөйрөсүндөгү окурмандар окуп калса Кыргызстандын Президентинин аброюна шек келерин белгилеп, шылдыңдап күлөөрүн да белгилеген. Бирок, Медведев, Путин, Назарбаев, Каримов, ж. б. бардыгы тең эле өз тилин чанбастан өз тилинде эле сүйлөп келе жатышкан жетекчилер. Алар башкарган мамлекеттердин эч бир жараны мени өз тилимде сүйлө деп жатат деп дүйнөгө жар сала даттанган жери жок. Эгер доктор Жеңишбек Назаралиев кыргыз тилин билбесе анда кантип кыргыз элине күйөт? Кантип ыйлаган карапайым эненин, мүдүрүлүп жыгылып, кайра тура албай калган майыптын муңун түшүнүп, кантип көз жашын аарчыйт. Эне тилибиз биздин мамлекеттүүлүгүбүздү сактап келе жаткан баалуулуктардын бирөөсү. Эне тилибиз жоголсо кыргыз деген улуттун жок болуп кетээрин түшүнгүсү келбесе, президенттикке кандидат болуп катталганын кандай зарылчылыгы бар? Туура, дүйнөгө аты таанымал доктор экендигин биз тана албайбыз жана анысы менен сыймыктанган да учурлар бар. Бирок, энесинин (Эгер ал кыргыз болсо) эмчек сүтү менен эмген эне тилин билбей, бир күндүк тил сыноосунан корксо анда кантип элдин кыйынчылыгын тартып, эл ишенимине ээ болом деп жатат?! Сөз айтуу бир тең, иштеген бир тең. Андыктан бардыгын Назаралиевдин өз абийири гана чечет. Эл ага окшоп өзүнүн жаманын бүт дүйнөгө эч качан жар салган эмес. Кыргыз эли жаманын жашырып, жакшысын чыгарып, өсүп келген эл. Ошон үчүн канча кылымдык кыйынчылыктарда жоголбой келген, жоголбойт дагы.
Керегем сага айтам келиним, тоюс, Бактыгүл, сен ук!
Буга чейин 20 жылдан ашык тарыхы бар АКК "Кыргызстан коммерциялык банкынын" башчылары алмашкан соң, банктын үстүнө кара туман айланды да калды. Баягы "жаңы жетекчи жаңыча шыпырат" демекчи, жаңы жетекчи келгени банкта канча жылдап эмгеги сиңгендерге аеосуз күрөш жарыяланып, аларды мыйзамсыз түрдө иштен ала баштаган. "Кол ийрисине тартат" болуп банк жалаң тааныш-илкиш достору, курбулары менен толтурулган. Жаңы жетекчинин келиши демек бир топ өзгөртүүлөрдү, чоң-чоң реформаларды күттүргөн эле. Бирок, эски жумушчуларга ишеним артпаган жетекчилик аларды баштан-аяк банктан чыгарууга барган. Бир жылга жетпеген убакыт ичинде жумушка кабыл алынгандар ондоп саналганы менен кызматтан кетирилгендер тизмеси узаргандан узарып барат. Эми өзү ала келген кызматкерлеринен да көңүлү кайт болгонбу, Бактыгүл айым ушу тапта аларды да сыртка чыгаруу аракетинде. Алар Башкаруу Төрагасынын орун басары, Коопсуздук Кызматынын 3 кызматкери, иш башкармалыгынын 4 башчысы, маркетинг башкаруу боюнча 4 жетекчи, бухгалтер, бир нече бөлүм башчылары гана эмес, дирекция жана филиалдар жетекчилери ээлеген кызматынан бошотулган. Ушул күндөн тарта аталган банк жөнөкөй кардарларынан да кол үзө баштайт. Рекламага болгон коротуулар көптөгөн чыгымга учурай, кардарлардын кызыгуусун жоготуу менен керектүү маалыматтардын жок болуусу менен нааразычылыктарды туудурат. Жетекчи калыс, так, интригадан алыс, коллективди бир кишидей биримдиктүү башкара билсе иши илгерилээри турулуу иш. Бирок Жээнбаева көбүнесе өзүн-өзү билип, өтүгүн төргө илген өзүмчүлдүгү, ушак териштирмей менен алектенгени кызматкерлердин кычыгына тийип, жандарын күйгүзөт.
1. Жээнбаева чындыгында эч кимге ишене бербейт. Берилген суроолорду укмаксанга салып, кемчиликтерди айтса көрмөксөнгө салып кутулуунун аракетин көп жасайт. Жээнбаеванын мындай кыял-жоруктары эч кимдин ичин жылытпайт, Бактыгүл айым ички кырдаалды жөнгө салуунун ордуна интригаларга жол берген жоругу жолдо калсын. Керек болсо орун басарлары да эч кандай суроолорду чечишпейт. Зарыл чечимдер бир топ кечигүүдөн соң кабыл алынуусу, Төраганын физикалык жетишпестиги кимге жаксын? Ал керек болсо зарыл эсептелген документтерге да өз убагында кол коюудан эригет.
2. Негизги акционерлер алдында банктын финансылык акыбалын жакшыртууга, каражатты үнөмдөө эсебинен жумушчулардын эмгек акыларын жогорулатууга, банктын өндүрүштүк керектөөлөрүн жана менчик каражаттарын жакшыртууга аракет кылгандын ордуна Бактыгүл айымдын максаты айлык акыны да төмөндөтүүгө багытталган. (телефондор, транспорт, квалификацияны жогорулатуу ж.б) Андан башка банк коопсуздугун камсыздоо үчүн керектүү каражаттарды үнөмдөшөт. Ушул эле учурда Бактыгүл айымдын баскан-турган, ичип-жеген аппетитин байкуш банк жакшы эле көтөрдү жана көтөрүп келет. Демек азыр банк мактанып, күргүштөтүп киреше таап атканы жумушчулардын айлык акысын үнөмдөөнүн эсебинен көтөрүлүп атканын мойнуна алгысы келбейт. Иштин көзүн таап, чакан коллективди башкара албаган жөндөмү жоктугунан жарым жылдык план прогноздо көрсөтүлгөн көрсөткүчтөрдүн көп пункттары ишке ашпады.
3. Жумушчулар Төрагасынын тартууланган төмөнкү квалификациясы банктын кирешелүүлүгүн колдонууга жол бербейт. Мисалы, үстүбүздөгү жылдын январь айында банк валюта курсун иштеп чыгууга мүмкүнчүлүгү бар эле. Бирок Төраганын иш жагдайын аңдабаган сабатсыздыгынан улам бул операциялар токтолуп кала берген.
Бүгүнкү күндө банктын коллективи "өздүк жана чоочун" деген аталышта эки лагерге бөлүндү. Өздүк-бул
Жээнбаеванын досторунан, тааныштарынан турган командасы, ал эми экинчиси-Жээнбаева айткандай "чоң апанын картаң кадрлары". Экинчи топтогу жумушчуларды Жээнбаева "ичип-жеп тоюнган сабатсыздар" деп банктан кетирген. Ал эми анда иштеген эски кадрлардын айтуусунда тескерисинче-маданияттуу, билимдүүлөрдү болбогон шылтоо менен жумуштан алган.
Биринчи команданы Жээнбаева мактап, сылап-сыйпап багуу менен эмгек акыларына 42-62 миң сом коюп берген. Эң кызыгы анын командасы деп аталгандар
Жээнбаеванын мыйзамсыз жасаган кадамдарына көнүп алышкан.
Кызматчылар экинчи командасы-ага жакпастар деген атка конгондор. Бул топтогуларга жетекчи адепсиз мамиле жасайт. Эртеден кечке кызматынан кыл табууга тирешкенди Жээнбаева адатка айландырып алган. Ал эми жумуш аяктап жаткан мезгилде маанисиз себептер менен банктын бардык кызматкерлерин чогултуп, "чогулуш өткөрдүм" дегендей аларды кармоону адатка айландырды.
Баса белгилей кетчү нерсе коллективдин экиге бөлүнүп калышы Жээнбаевадан көз каранды. Чындыгында коллективди экиге бөлүүгө мурунку кадрлар менен жаңы кадрлар ортосунда эч кандай уруш-талаш болгон эмес. Банкта бары бар эле-Жээнбаева барысын кыйратып, туш-тушка кууду. Буга күбө болгон коомчулуктан ар кыл кепти укса жалган эместигине ишеним зор.
P.S. Ушундай көлөмдөгү катты көтөрүп редакцияга банктан негизсиз иштен айдалган адамдар тобу келди. Эгер Бактыгүл Жээнбаева тарап чычалап, жооп кайтарабыз десе эшигибиз ачык. Банктын мындан башка дагы күңгөй- тескейин чукуган көйгөйлүү фактыларды, финансылык одоно мыйзам бузуулар тууралуу икаянын 2-сериясын кийинки сандардан окуй аласыздар.
кыргыз тилиндеги гезит "Айат пресс"
email • архив • редакция
Кимиңерден кимиң эр, президент болчу кимиңер?
КЫРГЫЗ ДЕМОКРАТИЯСЫ ДЕМОНТАЖ БОЛУУДА
- Алдыдагы боло турган шайлоодо президенттикке кимди татыктуу деп ойлойсуз?
Зулхабира БЕКЕНОВА, ЖК депутаты:
"Ийгилик- президенттин туура саясатында"
Же кыйшык көлөкөнү түзөткүсү келген доктор
"Арашандан" чоңойгон Атамбаев жеңил баа саясатчыбы?
Алтынбек СУЛАЙМАНОВ, ЖК депутаты:
"Шоктугубуздан чоң өрт чыгарганбыз"
"Көрүнгөн кызды жактырып, "бабник" бойдон жүрөм"
Улуттук госпиталдын неврология бөлүмүнүн башчысы:
"КМШда инсульт боюнча Кыргызстан биринчи орунда
Өмүрдүн гүлүн өлүмдүн сүрү сестентет!
Күрөшкө катышып, бильярд, теннис ойногон ырчы