bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ba ky ky ky ky kk ky ky ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru hu ru ky ru mn ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky bg kk ru ru ru uk ru ky ru ky ru ky ru lez kk ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Назар", 22.09.09 - 3-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Байкап-баамдап көрсөң "Ак үйдү" күч менен басып алгандан кийин бийликке келген "түстүү режим" ооматы жүргөн төрт жылдан бери тынбай эле убада берип, убада менен элди тойгузуп келетканына ишенесиң. Бүт болгон иши туташ эле убададан туруп калды десе болчудай. Бийлик "мына жакында жыргайбыз эле жыргайбыз" дегенинен тажабайт, эндекей эл "ырас эле жыргайт турбайбызбы" деп келечектен үмүт үзбөгөн оптимизминен жазбайт. Ооз толтура убада берип жатып ашмалтай деле кылып ташташты. Кур дегенде ошо коюн толтура берген убадасына жараша келечектен үмүт кыла турган шоола болсо да көңүлүң тынчып калат беле дейсиң. Андай шоола караманча жок.
Күн өткөн сайын экономика эңшерилип баратканына караганда жакында "жыргай" турган түрүбүз билинбейт. Бийликтин келечектен жомок айтуу менен курсак тойгузуу өнөкөтү бекеринен эместиги анык. Кыргызстан азыркы социалдык-экономикалык жагынан алганда өчөйүп сызга отуруп калган абалда. Адам ыйлай турган абалга жетти. Бүгүнкү күн менен мактанышың кыйын. Абалыбыз жакшы деп көр, итке минген элдин айласыз абалы калпыңды ошо замат оркойтуп таштары анык. Күн өткөн сайын жону жукарып бараткан элдин реалдуу жашоо тиричилигинин өзү оозду кургак чөп менен сүртпөй туруп, жагалданып айтууга жол бербейт.
Экинчи жагынан, жогору жакка, "Ак үйгө" жаман көрүнбөшүң да керек. Абал азыр жакшы болбой калды деп эле көргүн, "түстүү бийликтеги" ээлеген "революциялык" кызматыңан пробкадай атылып кетээриң кадиксиз. Жок эле дегенде "Ак үйдөн" кагуу жебей койбойсуң. "Элди дүрбөтүп, купшуңдабай жөн жүр"-дешээри турулуу иш. Ошондуктан, келечектеги койдун үстүнө торгой жумурткалаган заман жөнүндө жомок менен тил эмгизип, жадабай эле "жыргайбыз"-дей беришиң калат. Башка ылаажың жок.
Ырас, Кыргызстанда жыргагандар да бар дечи. Аны танууга болбойт. Бирок, аларыңа караламан калк эмес, алдым-жуттум чиновниктердин чакан тобу кирерин унутпашың керек.
Мына ошо "келечекте жыргайбыз легендасынын" бирин жакында финансы министирлиги жарыя кылды. Министирлик 2010-жылдын экономикалык өнүгүү долбоору жана 2011-2012 -жылдардын прогнозу боюнча документтер иштелип чыкканын кабарлады. Ал документте 2010-жыл боюнча ВВПнын (ички дүң продукциянын) реалдуу өнүгүү темпи 3,1 процентке, ал эми 2011-жылы 2,8 процентке, 2012-жылы болсо 3,7процентке өсүшү каралыптыр. Жакшы жомок. Калпты чындай кылып айткан сыйкырлуу жомок. Быйылкы жылдан (премьер И.Чудиновдун божомолунда экономиканын өнүгүүсү бул жылы 1%ти түзөт) келерки жыл жыргал. Андан кийинки жылдар андан бетер жыргал болуп кете бермекчибиз.
Асыресе, финансы министирлигинин оптимизми (аны казенный оптимизм деп атаса туура болор эле) менен тең бөлүшүү кыйын. Ага азыркы финансылык-экономикалык көрсөткүчтөр жол бербейт. Статистикалык маалыматтарды карасак жакында жыргап кетерибиздин кенедей жышааны жок. Тескерисинче, экономиканын кедеринен кетип баратканына гана күбө болобуз. Айрым цифраларга кайрылып көргөнүбүз ашыктык болбос.
Атап айтсак, КМШнын Статкомитетинин маалыматына караганда ВВП январь-июль айларында 1,5%ти түздү. Быйылкы жылы өнөр жайы 20% чейин төмөндөдү. Тышкы соода обороту январь-июнь айларында былтыркы 2008-жылдын ушул мезгилинен алып караганда 22,1 процентке чейин азайып, 2 миллиард долларды түзүп калды. Экспорт 12,7% ке төмөндөп, 563,2 млн. долларга туура келет. Натыйжада, соода балансынын дефицити өткөн .2008-жылдагы 1 млрд.161 млн. ордуна 782 млн. 900 миң доллар өлчөмүнө чейин төмөндөдү. Кыргызстан КМШ өлкөлөрүнүн ичинде баанын өсүшү жагынан январь-июль айларында Россиядан кийинки төртүнчү орунга чыкты. Азыр керектөө индексин мүнөздөп турган инфляциянын деңгээли 11,8% туура келет. (Статкомитеттин маалыматы боюнча эң жогорку инфляция Украинада катталган.Ал - 17,3% туура келет. Андан киийнки орунда Белоруссия турат- 14,4%, Россия - 12,9%, Казакстан - 8,3%, Тажикистан - 8,2%, Азербайжан - 3,1%, Армения 2,7%, Грузия - 2,1% ж.б.). Сезондук фактордун (бышыкчылык мезгили) аяктаганына байланыштуу келечекте баанын өсүшү кадиксиз күтүлөт. Анын симптомдорун эмитен эле байкасак болот. Азык-түлүк продуктуларына, атап айтсак кумшекерге, күрүчкө баанын кескин өсүп кеткенине күбөбүз. Курулуш материалдарына, күйүүчү майларга болгон баа жогорулап баратканын катардагы ар бир тиричилиги менен алектенген адам өз жону менен сезип жатпайбы. Экономикалык-финансылык кризиске өбөлгө боло турган дагы бир кубулуш-тышкы мигранттардын Кыргызстанга жиберип турган акча каражаттарынын кескин кыскарып, өткөн жылдарга караганда 50% чейин түшүп кеткени болду. Эгер бир гана Россиядан мигранттардын жиберип турган акча каражаттары Кыргызстандын ВВПсынын 23,6 процентин түзүп келгенин эске алсак трансферт булагынын соолушу өлкөнүн экономикасына канчалык сокку болгону өзүнөн өзү белгилүү болот. Жумушсуздук жетер чегине жетти. Расмый түрдө каттоодон өткөн жумушсуздар 104 миң адамга туура келет. Каттоодон өтпөгөн, "жабык" жумушсуздар, канча дейсиз. Быйыл туристтик сезон ийгиликсиз аяктады. Айрым маалыматтарга караганда Ысык-Көлдө эс алгандардан түшкөн киреше өткөн жылга салыштырмалуу 40% чейин төмөндөдү. Ошол эле финансы министирлигинин прогнозу боюнча келечекте республикада бюджеттин дефицитинин өсүшү күтүлөт. 2010-жылы министирликтин айтымына караганда бюджеттин дефицити 12,65 миллиард сомго чейин өсөт. Бул болсо келечектеги ВВПнын 5,1% түзүп калат дегендик. Ошону менен бирге алдыдагы үч жылдын ичинде тышкы карыз 2,5 миллиард доллардык астрономиялык деңгээлге чейин өсүшү күтүлүүдө. Иши кылып айтып отурса арман аттын башындай. Бул жерде цифралардын четин гана айтып жатабыз. Айтылбагандар канча дейсиз. Оюлбайт аларың, бир сөз менен.
Экономика эңшерилип төмөн кулаган сайын массалык жакырчылык уламдан-улам моюнга минип келатканына күбө болобуз. ООНдун Бүткүл дүйнөлүк азык түлүк программасынын адиси Надежда Франктын Кыргызстандагы жүргүзгөн изилдөөсүнүн жыйынтыгына таянып билдиргенине караганда өлкөдөгү 35% үй-бүлө азык-түлүк коопсуздугунан алып караганда төмөнкү деңгээлде, 20% үй-бүлө өтө төмөнкү деңгээлде турат экен. Мындан сырткары, 47% үй бүлөнүн жаш балдары хронический (өнөкөт) гипотрофияга (бойлорунун өспөй токтоп калышы) менен запкы чегет. Американын элчисинин айтымына караганда Кыргызстандагы социалдык кырдаалды жакшы деп айтууга эч болбойт. "Биздин изилдөө Кыргызстандын 20% үй-бүлөсү азык-түлүккө олуттуу түрдө таңсык экенин көргөздү. АКШ эң муктаж үй-бүлөлөргө 7 млн доллар акча каражатын бөлдү"- дейт элчи Татиана К. Гфэллер.
Жогоруда келтирилген экономикалык-финансылык параметрлер финансы министри убада кылган 2010-жылы ВВПнын реалдуу өнүгүү темпи 3,1 процентке чейин жетет дегенин эч ырастай албайт. Тескерисинче, адаттагыдай бийлик кур эле жомок менен элдин башын айландырып, алдап жатышканына күбө болуп берет. Ачыгын айтканда финансы министирлигиндегилер өлкөдөгү кризистин масштабы менен кийинки натыйжасын аңдап түшүнүүгө жөндөмдүү экенине шек бар.
Цифралар цифрасы менен болсун дечи. Борборазиядагы олуттуу экономисттердин бири Аза Мигранян глоболдык финансылык-экономикалык кризистин соккусунда ыргалып араң турган рессеция абалындагы регион дагы бир оор соккуну башынан кечирери жөнүндө прогноз берди. Анын айтымында, кризистин экинчи толкунун Борборазия регионунда ушу жылдын аягында күтсө болот. Эгер А.Миграняндын айтканы чындыкка чыкса, анда Борборазия, анын ичинде Кыргызстан, узак стагнация тилкесине кабылары анык.
Кризистин экинчи толкуну башталып кетсе, анда Кыргызстан биротоло банкрот өлкөгө айланарын болжолдоо кыйын эмес. Кыргызстандын экинчи соккуну көтөрө алышы кыйын. Анын өзүнчө жөнү бар. Дүйнөлүк экономикалык форумунун конкуренцияга байымдуулук рейтинги боюнча Кыргызстан 133 өлкөнүн ичинен 123-орунда турганын аныктады. Кыргызстандын рейтингин аныктоодо ДЭФ микроэкономикалык стабилдүүлүктү (мисалы мамлекеттик карыздын өлчөмү, бюджеттин дефицити),инфраструктуранын, медицинанын, билим берүү, жумушчу күчтөрүнүн рыногунун өнүгүү деңгээлин, ошондой эле мамлекеттик бийликтин эффективдүулүгүн, көз каранды эмес сот системасын, менчик укугунун корголушу, коррупция, кылмыштуулук менен инфляциянын эсепке алынганы айтылат. Ушул саналган бардык критерий боюнча Кыргызстан өтө төмөнкү деңгээлде турары айтпаса да белгилүү. Бир сөз менен биздин өлкө бар же жок болуунун алдындагы бычактын кырында кылтылдап турганын жокко чыгара албайсың.
Ысык-Көл облусунун коомдук жана саясий каймактары делген эл арасында төбөсү көрүнгөн бир топ ишмерлер президент К.Бакиевге, ЖК спикери А.Тагаевге, Баш прокурор Э.Сатыбалдиевге көлдүктөрдүн атынан кайрылуу жолдошту. Ал кайрылууда ЖК депутаты К.Кадыровго байланыштуу ишти токтотуу өтүнүчү айтылат. Ошондой эле көлдүктөр кайрылуусунда "азыркы бийликтин мындай аракетин туура эмес деп эсептейбиз" дешет. Аталган кайрылууга Кыргыз эл баатыры М.Мамакеев, коомдук ишмер К.Акматов, илимдер академиясынын мүчө-корреспонденттери М.Намазбеков, М.Кидибаев, М.Балбаков, А.Ормушев, академик Д.Маматканов, Эл жазуучулары Б.Жакиев, Э.Турсунов, коомдук саясий ишмерлер И.Абдыразаков, Ж.Сааданбеков, А.Абдылдаев, Т.Чыңгышев, Э.Каптагаев, Э.Өмүралиев, М.Чолпонбаев жана башкалар кол коюшкан.
Бийлик тараптан жашыл жарык күйчү жооп көрүнбөйт. Болгону "ак жолчулардын" оозу менен "буга сот чекит койсун" менен гана чектелүүдө.
"Санта ата" деп жар салган Турусбек Мамашов деген чиновник бар, Кыргызстандагы туризм агенттигин жетектеген. Ал агенттик "tourizm.kg" деген түстүү журнал чыгарган. Аталган журналдын баасы учурда асмандын башын чапчып, 50-60 сомго чыгыптыр. Бирок, наркы асмандаган менен аны сатып алгандар жок болуп, Кыргыз темир жолдун кызматкерлерине 53 сом 12 тыйындан саткыла деп зордоп жатышканын айтып темир жолдун кызматкерлери редакциябызга келишиптир. Баарынан кызыгы-чөнтөгүнүн жукалыгынан улам темир жол менен жол жүргөндөр ал журналды кантип сатып алат? Сатып алган күндө деле эс алууга чамасы жетеби? Турусбек мырза буга не дээр экен?
Ошондой эле, "Ак жол" партиясынын "Ак жол" аттуу гезитин учурда мугалимдерге "Каааласаң, каалабасаң да аласың, айлыгыңардан кармайбыз" деп таратып жатышканын билдиришти бюджеттик мекемелердин кызматкерлери.
Балким сиз бирдеме дээрсиз "санта ата", опей, Турусбек мырза.
айтта төрөлүп, айтта кетти
20- сентябрда А. Малдыбаев атындагы опера жана балет театрында кыргыз эли өзүнүн даңктуу уулу, Советтер Союзунун баатыры, генерал- майор Дайыр Асанов менен коштошту.
Тарыхка кайрылсак, Улуу Ата Мекендик согуш убагында 150 миң кыргызстандык согуштагы каармандыгы үчүн жогорку сыйлыктар, орден- медалдар менен сыйланышса, 72 жоокер Советтер Союзунун Баатыры деген бийик наамга татыктуу болушкан. Баатырлардын катарында Дүйшөнкул Шопоков, Чолпонбай Түлөбердиев, генерал И. Панфилов, Асанбек Оторбаев, Дайыр Асанов жана башкалар бар.
Советтер Союзунун Баатыры Дайыр Асанов 11- артиллериялык дивизияда, Түштүк-Батыш, Дон, Сталинград, Степной, 2-украиналык фронттордогу салгылаштарга катышкан. Бир жолку салгылашта Дайыр Асанов өзү жалгыз 8 танкты, 6 бронемашинаны, 40 куралчанды атып өлтүргөнү айтылат. Ушул жолку эрдиги үчүн 1943- жылдын 26- октябрында СССР Жогорку Советинин Президиумунун Указы менен ага Советтер Союзунун Баатыры деген наам ыйгарылган.
Дайыр Асанов аскердик терең билимдүү адис болгон, ал Ульяновдогу танк окуу жайын (1946-ж.), Ташкенттеги жогорку танк окуу жайын (1950-ж.) жана Аскердик саясый академиясын (1956-ж.) аяктаган.
Ал Ленин ордени, Кызыл Жылдыз ордени менен үч жолу сыйланган.
Дайыр Асанов Улуу Ата Мекендик согуштан кийин Кыргызстандын Аскер комиссариатында эмгектенип, өлкөнүн коомдук иштерине активдүү катышып, жаш муундарга аскердик- патриоттук тарбия берүүдө опол тоодой эмгек сиңирген.
Дайыр Асановдун Мекен алдындагы татыктуу эмгеги, татыктуу жашоосу Кыргызстандын элинин эле эмес, мурдагы СССР өлкөсүнүн элдеринин эсинде сакталып кала бермекчи. 88 жаш курагында көзү өткөн Дайыр агабыз Мекенге кызмат кылуунун, Мекенди сүйүүнүн эң сонун үлгүсүн калтырып кетти.
кыргыз тилиндеги гезит "Назар"
email • архив • редакция
Губернатордун "диалог аянтчасы"--темир курчоо
Санжар Кадыралиев буйрук менен өлтүрүлгөнбү?
БИЗ ЭМНЕ ҮЧҮН ЖАКЫР ЖАШАЙБЫЗ?
Ошондо Таттыбүбү, "мени бул жерден тезирээк алып кет, "-деп ыйлабадыбы
"Битта кадам артка жылмайбыз, жеримизди бермаймыз"
Венециядан биздикилер куру кол кайтышкан жок
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?