ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky tg ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Жибербеген тыйынды “жибердим” дебегиле...
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Нууман Сайдуллаев, Лейлек районунун мурунку акими:
"Алмаз иним, тегерегиңди тазала, болбосо чоктой күйүп кетесиң!"
Бакиевдин бийлиги менен күрөшүп, Атамбаев үчүн жанын аябаган КСДПнын мүчөсү, Апрель революциясынын баатыры Нууман агабыз алыстан ат арытып келгенин угуп, кеп учугун бурсак, мамлекеттеги бүгүнкү саясат көкөйүнө көк таштай тийгенин айтып, Алмаз Шаршенович баш болгон эски досторунан түңүлгөнүн кеп салып берди. Жээни жана айылдашы Икрам Илмиянов, баткендик ариповдор, Бабанов ж.б. адамдар менен кантип күрөшкөнүн ачык айтып, агынан жарылды.
-Нууман ага, сизди түйшөлткөн көйгөйдөн сөз баштайлы. Дагы деле Атамбаевдин камчысын чаап жүрөсүзбү?
-Анын камчысын Акаев жана Бакиевдин кадрлары менен биригип, менин шоопур жээним Икрам Илмиянов чаба берсин! Мен болсо түңүлдүм. Болбосо, 2009-жылы президенттик шайлоодо Атамбаевден баары качып, бир да кыргыз ага карап, баспай койгондо колдогом. Мен тоодо жүрсөм, адеп киши жөнөтүп, чакырта бергенинен улам барсам, иштешүүнү суранышканынан, ары ойлонуп, бери толгонуп, өзү менен сүйлөшкөндөн кийин макулдук берип, Лейлек, Сүлүктү боюнча ишенимдүү өкүлү болгон элем. Анан бизди кысып, куугунтуктап, кыргыздардын арасына батырбай, аргасыз өзбектердин арасында иштегенбиз. Ачык айтып коюшум керек, ар кандай айла-амалдарга салып, негизинен өзбектердин добушун топтоо аракетин көрдүк. Ошондо мага өзбектер аябай жакын, бир тууганымдай көрүнгөн. Өзүмдүн инилерим учурашпай, кол бербей качып калган болчу. Баары эле "Бакиев" деп көшөрүп туруп алышкан. Бирок, биз да кызуу иштеп, Атамбаев барганда Катыраңда жолугушууну жакшы өткөрдүк. Райондун борборуна келгенде, бийлик чагымчыларды коюп, катуу чыр чыгарган. Мен ошондо азыркы аким менен "клубду эмне үчүн бербейсиңер?" деп аябай урушкам. (Ал учурда акимдин орун басары эле.) Арга кеткенде эшикте жолугушуу өткөргөнбүз. Атамбаев "жугундуну ээси жакшы берсе, эшигин ити жакшы коруйт" деген сөздү айта коюп, ажылдаган аялдардын талоонунда кала жаздаганбыз. Милициялар эч кандай чара көрбөстөн, карап гана турушкан. Эртеси МАИ кызматкерлери тосконуна карабай, И.Раззаковдун эстелигине гүл коюп кайтканбыз. Муну Алмаз деле унуткан эместир. Ошондой кыйын күндөрдө бирге болдук. Ал учурда Атамбаев улуу сөздөрдү сүйлөчү. Мен мисалы катуу ишенгем. Тилекке каршы, аны актаган жок. Тегерегине жалаң ыплас адамдарды топтоп алды.
-Атамбаев үчүн жалгыз сиз иштеп жүрсөңүз, жергиликтүү жетекчилер коркутуп же сатып алууга аракет көргөн жокпу?
-Данияр Үсөнов менен Каныбек Жороев экөөсү Бостонов деген жигитти (азыр көзү өтүп кетти) жөнөтүптүр, "ал кишинин минтип жүргөнү туура эмес, "Акжолго" өтсүн" деп. Мен айттым, "принцибимден тайбайм" деп. Коркутуп да көрдү, болбоду. Акыры "сага даба жок экен, Атамбаевди ээрчип жүрө бер" деди. Мен Алмаздын динчил экенине ишенген жокмун. Анткени, Алмаз бизге барганда "намаз окуйм" деген. Бирок, окуганын көрбөдүм. Ошондой болсо да, позициямдан тайганым жок. "Бакиев далай адамды өлтүрдү, кан алыска кетирбейт" деп жүрдүм, айтканымдай бир жылга жетпей бийлик алмашты. Анан Атамбаев атайын Икрамды эрчитип барыптыр, "аким болбой эле койоюнчу?" десем болбой, "сиздин эмгегиңиз бар" деп, талашкандарды жер каратып, Лейлекке аким кылып, кайра учуп кетти. Бирок, "марттык кылып кой союп, иттик кылып төш тарттың" дегендей, буйрук чыгарбай, менин тагдырымды ташка илип койду. Кызматтан кол жуугандар мага каршы кандай гана иштерди жасаган жок. Милициялар баш болуп, дүкөндөрдү жаптырып, катуу бут тосушту. Өзбек менен кыргызды, кыргыз менен тажикти кайраштырып, ахвалды аябай оорлотушту. Бир аз убакыт өткөндөн кийин эле баягы кадрлар кайра тизиле баштады. Атамбаевди поктоп жүргөн немелердин отурганын көрүп, абдан жаным кашайды. Эл менен жолугушкан жерде ачык айтып жаттым, "булардан тазаланмайын оңолбойбуз" деп. Көрсө, биз жер-жерде күрөшкөнүбүз менен жогор жактагылар байлык-бийликке азгырылып, өткөн күндөрдү унутуп, "сатылып" кетиптир. Акаев менен Бакиевди жардан алыс түрткөндөр Атамбаевдин колтугуна кирип, байырлап алган экен.
-Кемчилик башкы "революционерден" кетти дейсизби?
-Ар кимиси өзүнүн арбайын согуп кетти да. Элдин максаты, өлкөнүн оңолушу, уурулардын камалышы, ичип-жегендердин жазаланышы эле да. Булар аны кылган жок. Кайра эле эски адамдарды тизип алды. Бизди акимдин милдетин аткаруучу кылып, Бакиев кураган райондун депутаттарына салып берди. Ар кандай уурулук менен байлык топтоп алган немелер тымызын иштеп, "Республика" партиясы аркылуу кайра келип алышты. Элдин нааразычылыгы азыр күч. Чегара маселеси абдан түйшүк жаратып жаткан кези. Жолдор талкаланып бүттү. 40-50 тонналык унаалар Тажикстанга күйүүчү май ташышат, токтото албай койдук. Мен бул боюнча Бабанов менен да урушкам. Ал телефон чалып, "ГСМ ташыгандарды саясат кылбаңыз" деди. Мен элдин таламын талаштым. Эртеси бирөөдөн айттырып жибериптир, "ал акимдин башын жулам" дедиртип. Ачуум келди. Губернатордун орун басарынын көзүнчө чалып, "Өмүрбек Токтогулович, менин башымды жулуш бир гана Алла Таалынын колунда, сен мени коркутпагын" деп, элдин гана талабын аткарарымды билдирип, контрабанда акыры токтошу керектигин да эскерттим. Өчөшүп калды окшойт, мени кетирди. Бабановго Назарали, Жусубалиге окшогон "ляппай" деген адамдар керек эле, анысын акыры жасады. Атамбаев болсо сурап да койгон жок.
-Демек, сиз бир кемчилик кетирсеңиз керек да?
-Кемчилик кимден кетип жатканын эл көрүп жатат. Биз менен бирге жүргөндө Атамбаев "тигини жок кылам, муну элге алып берем" деп ооз көптүрүп жүргөн, анын бирин да жасабады. Кыйын кырдаалда бирге жүргөндөрдү сатып кетти. Азыр жалаң бакиевчилердин арасында отурат. Карашевди көргөндө "күйбөгөн жериң күл болот" да. Икрамы жалаң акча жасоо менен алектенип жүргөнү жалганбы? Баткендеги бакиевчилер менен биригип, бизден куйругун кесип кетти. Биздеги "акжолчулардын" баары КСДП болуп алды. Айлабыз кеткенде КСДПнын мурунку мүчөлөрү "2009" деген уюм түзүп, чогулуш өткөрдүк. Көп өтпөй аны да Илмиянов ичинен иритип, ар кайда тозутуп жоготту. 2009-жылга чейин КСДП таза, күчтүү партия болсо, 2010-жылдан кийин "сойку-дөөпөрөстөрдүн" партиясына айланып калды. Мурунку президенттерден үлгү албай, Атамбаев тегерегине Акаев менен Бакиевди сатып кеткендерди топтоп алды. Эртең ушулар каратып туруп сатат. Атамбаевдин көчүгү жылмышкан күнү Жусубали биринчи болуп тескери бурулат. Булар Икрамдын башын акча менен айландырып, Атамбаевдин колтугуна кирип алышты. Эскертип коеюн, Алмаз иним, тегерегиңди тазала, болбосо чоктой күйүп кетесиң!
-Кызматтан кеткениңизден кийин Атамбаевге жолуга алдыңызбы?
-Мен революцияда чогуу болуп, кыйын күндө бирге жүрдүк. Атамбаевден баары качып жүргөндө, мен туруп бердим. Бирок, кызматка жеткенден кийин мени менен байланышын үздү. Акимдиктен түшкөндө, ал жактагы Соцдемчилер "Атамбаевге бир кирбейсизби, Икрамга айтыңыз маселени" дегенинен камынып турсам, Атамбаев Москвадан келип, "Андаракта жергиликтүү бийлик иштеген жок" деди. Ачуум келди, мага бир чалып, сүйлөшпөй туруп сүйлөп жатса, "мен барбайм" дедим. Мен ушулардын пикирлеши, санаалашы элем. Бакиевдин желдеттери менен кармашканыбызды мындай коелу, аким болгондон кийин жандан кечип, эчен жолу тажиктер, өзбектер менен жакалашып, талашып, мушташтык. Аны мамлекеттин башында турган адам бир жолу сурап-билбей, оозуна киргенди оттосо, иште жыйынтык болобу? Июнь окуясында не деген чыңалуу болду? "Ата-бабабыз бирге жашаган" деп, элди былк эттирген жокпуз. Жаңы шайланган депутаттар "азыр аким болуп бербесеңиз болбойт экен" дешип суранды, мен баш тарттым. Үй күчүк болуп, мамлекеттин камын көрө албаган жетекчи менен иштөө мүмкүн эмес. Оппозицияда жүргөн кезинде Атамбаев "мен Каримовдон да, Назарбаевден да коркпойм, алардын алдында чөгөлөбөйм, чек ара маселесин чечем" дечү. Кана ал сөзүн аткарганы? Мен түңүлдүм булардан. Ушуларды колдоп жүргөнүмө өкүнөм.
-Икрам менен тааныштыгыңыз кандай?
-Икрам жээним болот, биз бир айылданбыз. Азыр коомчулук какшап жатат, "бүт ишти Икрам жүргүзүп жатат" деп. Президентке кимди киргизип, кимди чыгаруудан баштап, кадр саясатына чейин жээним жайгарып жатыптыр. Ушунун айтканын аткарган Атамбаевдин мээси кандай? Же "калк айтса калп айтпайт" дегендей, "трезвый" ойлоно албай калганбы? Эгер ошол деңгээлге жетип калган болсо, элди шорго малбай кетсин булар! Ооба, революция максатына жетпей калды. Элдин максат-мүдөөсү ишке ашкан жок. Көрсө, буларга бийлик эле керек экен да. Мен Атамбаевди жазуучу, котормочу катары абдан сыйлап жүргөм. "Жер жарылса акындын жүрөгүнөн өтөт" деген сөз бар эле. Андай эмес окшойт. Мына дагы бир акыныбыз Эгемберди Эрматовду карагыла. "Кумтөр" боюнча лапылдап сүйлөп, "мамлекетке кайтарбаган адамдын көзү көр болот" деп, аягында "каршы" добушун бериптир. Эгембердидей адамды "төө" деп коет. Бул жагынан сүйлөп, ары жагынан сийип койду. Экинчиден, ал ажы катары айткан сөзүн аткарбады. Мен аны мындан ары "ажы" дебейм, "ажина" дейм. Жигит деген Исмаил Исаковдой болуш керек. Аксакал да Эрматовдой болобу? Анын сөзүнө ишенип, Ташиев темирден секирип, көчүгүн тилдирип, бечара тогуз ай түрмөдө отурду.
-Негизи азыр Баткенде абал кандай?
-Ахбал оор. Жолдор, чек ара чыңалган бойдон турат. Аны ойлогон бирөө жок. Президент кабинетинен чыкпаган неме экен. Эң негизгиси, Катыраңдагы алтын казуу ишинде жаңжал катуу чыгат окшойт. Былтыр Бабановдун ишенимдүү адамы аким болору менен кол коюлуп, жыйынтыгында эл көтөрүлүп кеткен. Жалданган эл акимди өлтүрүп кое жаздаган. Жакында аны "бөлөк компаниялар иштетет" деген сөз чыкты. Элдин пикири менен Назарали, Жусубали дегендер эсептешпей калды. Назарали "Андарак деген тажиктин сөзү" деп дөөрүп, элдин арасынан чыккандар жакалап, бир аксакал туруп, "Он дарак" деген кыргыз сөзү экенин баса белгилеп, араң ажыратып калды. Айтор, азыр эл өзүнчө, бийлик өзүнчө болуп калды. Элди Россияда тентип жүргөн балдарыбыз багып жатат. Жолдордун абалы чатак. Элди араласаңыз чоң кичиги баш болуп, "Бакиев жакшы эле, мамлекетте тартип бар эле, чек ара көйгөйү жеңилдеген болчу" деп айтып жатат. Чындыгында эле азыркыга караганда дурус болчу. Дагы бир чычалаганыбыз, азыркы бийлик "Манас" деген мектеп салып, анысы бүтпөй, чатыры жабылбай калган. Тажиктер "силердин мектебиңер кал Манас" (таз Манас) деп күндө шылдыңдап, кыжырды кайнатып жатат. Ал эми алтын чыры болгондо Азамат Араппаев деген депутат "Катыраңда эл аз, муну бирөөлөр уюштуруп барган" дептир. Эл ага кайрылуу жазган, "эгер сен эркек болсоң кел" деп. Депутат катары билбесе айтып койоюн, Катыраңда 8 миң калк жашайт. А Атамбаев көйкөлүп, Аңглиянын королевасындай отурат. Аны колдоп, элге уят болдум. Кечиргиле, кыргыздар!