ru cs ky ky ba ky ky ky ky ky ky ky ky ky mn ky ky ky ky ky ky krc ky ky ky uz ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky be ky ky ky tt ky kk ky ky ky tt ky ky ky tt ky ky ru tyv tt hbs_cyr tt ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ba ky ky ky ky ky ky ky ru kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky tt ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ru ky ky kk ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky tt ky ky ky myv ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ku ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky tt ru ky cs ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ru ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ba ky mt ky ky ky ky ky ky av ky mr ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky kk mn ky ky ky ba ky ky ky kk ru ky ky ky ky tt ky ky ba ky ky ru ky ba ky uk ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky lez ky ky ky ky ky kk kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ba ky ky ru ru ky kk ky ky ru kk ky ru ru
"Аалам", 25.11.08 - 8-9-бет: Полит-элита...•
Айтматов бар Аалам толук көрүнчү…
Кудай берет, ар адамга тагдырды,
Мен да өтөмүн, Сен да өтөсүң акыры.
Аалам Алпы Айтматов да жатыры...
Аалам Алпы уктап жатат тирүүдөй,
Жаштык десе Айтматовду түшүнүп, -
Айтматов бар Аалам толук көрүнчү,
Ар аткан таң Кубаныч деп сөгүлчү.
Айкөлдүгү Манас баба өңдөнүп, -
Мээрими да Күн нурундай төгүлчү!
Сүйүү берип, Жан дүйнөнү тазартып.
Айтматовду окуп чыкса бир жолу, -
А биз болсо аяп койбой Жүрөгүн, -
Жүрөгү ай!.. Назик эле, Кең эле,
Ай-Аалам бир батып кетчү тез эле.
Сабыр кылып, токтоо тартып Мүнөзү,
Жамандыкты ойлочу эмес бир Өзү.
Кудай алды, жок эле го күнөөсү!
Калем кармап, колдору анан кычышып,
Кандектерди жумшап коюп акырын, -
Оо, пенделер, эмне кылды силерге,
Айтматов бир Алтын сымал Адам го, -
Чет элдиктер "Биздики" деп талашып,
Жылуу маанай, Сезим менен карашып.
Айтматовду көрөбүз деп топурайт, -
Улуулукту урматтаган шат менен -
Гүл сунулат, гүлгө Көңүл көмүлөт.
Христиан, будда жана мусулман, -
Ал классик деген сөздөр жарашты,
Кыргыз эмес, Бүткүл Союз ичинде, -
Айтматовдой ким образ жаратты?!.
Адабият айдыңында кай жылдыз,
Болсо болоор, болбосо жок бир жылдыз.
Ааламында жаркыраган, жайнаган, -
Айтматовдун чыгармасы - бүт Жылдыз.
Кана айтчы, ким көңүлүн калтырды,
Жан дүйнөгө жамандыкты батырды.
Пенделиктен өйдө болуп, келишип,
Сыйлык берип, душмандарын ашырды.
Айтматов жокто кылычтарын суурушуп,
Түз сөздөрдү айыңдарга бурушуп.
Аласасы Айтматовдо бар сымал, -
"Айтматовду жактайсың" - деп урушуп...
Келип калса, Көлөкөдөй ээрчиген,
Колтукташып, жакын адам сезилген.
Баарын билип, сезип анан турса да, -
Айтматов ким, мен киммин деп
"Ачуу сөздү Айтматовго ким айтат?" -
Деген ураан... Абийир жөнүн
Айтматов го тоготпостон аларды,
Бийиктиктен Бийик чыгып жарады.
Чет тилдерге которулуп бат эле, -
ЮНЕСКО жүз жетимиш деп санады.
Айтматовдой Аалам Сөзүн ким жазды,
Окуганга дүйнө эли бат шашты.
Кимиңерден атак-даңкты талашып, -
Амал менен чыгармачыл бел ашты!
Алың жетсе Айтматовдой жазгыла,
Чындыкты чын чырылдатпай айткыла!
"Канткенде Адам уулу Адам болот?" -
Кылым жообун Айтматовчо тапкыла!
...Улам келет Алп денелүү элеси,
Айтматовдон үйрөндүк көп нерсени.
"Сен ким элең? Ким болдуң?" -
Айтаар элек - Айтматовду биринчи!
Алай-дүлөй, бороон-чапкын, кыямат, -
Боздоп калды бир заматта Жер Ээси!
Айтматовго Дүйнөлүк жүк үйүлгөн,
Табиятты жандай көрүп сүйүнгөн.
Пенделердин Ар-намысты билбеген, -
... Сейде келет түйүнчөгүн көтөрүп,
Уйку көрбөй, азап, арман өткөрүп.
Карышкырча көздөрүнөн кан чыгып, -
Ысмайыл тур, кара үңкүрдө жөтөлүп.
Баласынын буламыгын аз кылып,
Уяң мүнөз аялдыкка алдырып.
"Үй-бүлөнү сактайм" деген ой
"Качкын" сөздү укпай турат жашырып...
Ысмайылды баарыбыз тең жек көрүп,
Ар-намыссыз, дезертир деп тек бөлүп.
Жетимдердин уюн уурдап жегиче, -
Калсачы деп карышкырлар жеп өлүп...
Айтматов да көп изденди, тынбады,
Сүйүү ыры "Жамийлада" ырдалды.
Садык жүрсө кан майданда от кечип, -
Башкы каарман каада-салтка сыйбады.
Август түнү... Обон чыгат жалындап,
Даниярдын Жан дүйнөсү балбылдап.
Башын жөлөп, арабада отурат, -
Жамийла да Чоң Сүйүүнү кабылдап.
"Чыгармасын жазбасын" - деп чечишти.
А "Жамийла" дүйнө кетти кыдырып, -
Мухтар, Луи колдогонго жетишти.
Дүйшөн келди китептерин көтөрүп,
"А" тамгасын үйрөтөм" - деп, көгөрүп.
Билим берип, тарбиясы оң болду, -
Асел болсо Ак куу болуп кубулат,
Турмуш кыйын, Сезим кыйрап, буулугат.
Ысык-Көлдүн толкунунда чайпалып, -
Сүйүүдө бар Сүйүнүч да, Кубаныч,
Ишенишсе, түшүнүшсө - урагыс.
Өз бактысы өзүндө го жаштардын, -
Турмуш калды алыс жакта улагыс.
Окусак деп окурмандын шаштысы.
Ыйгарылып Ленин сыймык заматта, -
Алтын болду олтурчу орун тактысы...
Асман ачык, жылдыздар көп жайнаган.
Эмгекчи жүр Жер-Энени айдаган,
Саманчынын жолу жатты созулуп, -
Согуш чыкты, баары кетти майданга,
Мүшкүл түштү, ар үй-бүлө, жаранга.
Каргыш айтып кала берди заманга...
Сүйүү болду "Кызыл алма" жаштарга.
Ашыктыкка мукактанып айталбай, -
Көп бардык го алма издеп бактарга...
Бүбүжанды бир көрүүгө ашыгат,
Танабайдын Жан дүйнөсү ачылат.
Ай түнүндө тыбырчылап, кишенеп, -
Гүлсары да жайлоо тарап шашылат.
Гүлсаратты салып көрдү байгеге,
Танабайга жаны бирге жан эле.
Дүбүртү да Гүлсараттын таш жарып, -
Айтматовдун өзү чыгып байгеде.
Жүрөк мыкчып Чоро жатат өкүнүп,
Досун эстейт Танабай да өкүрүп.
Акыйкатты Айтматовчо айталбай, -
Көптөр жүрдү, бүжүрөшүп, өтүнүп.
Гүлсарыны баса калып бычышты,
Таш боор болду турмуш деген экөөнө, -
Жаркын Өмүр, Тагдырларын сызышты.
Мүнөзү курч, ак көңүлдүү Танабай,
Кулак тартып агасын да карабай.
Жылдызы өчүп, Гүлсарат да, Танабай, -
Өмүр жолдо өрдө келет, жарабай...
"Ак кемеси" сүзүп келип алыстан,
Байге алган чыгармачыл жарыштан.
Талантына "солк" дей түшүп жер шары,
Бала турат өз атасын сагынып,
"Аткын" десе марал атып жалтанып, -
Момун чал да Орозкулга жагынып...
Бала менен бала болуп жайдары,
Күтүп жүрдүк Ак кемени биз дагы.
Көз алдыга элестелет, тартылат, -
Суу ичкени маралдардын таңдагы.
Момун жүдөп, устун сүйрөп, суу кечип,
Орозкул бий маселени бүт чечип.
Илип алып мүйүзүнө бешикти, -
Бугу-Эне жүр, тоолор ашып, жер кезип...
Бала ыйласа, биз да ыйлап кыйналдык,
Бугу-Энени өлүмгө эч кыйбадык.
"Совет доордо трагедия болбойт" - деп, -
"Ак кемени" жата калып сындадык.
Көркөм күчү Айтматовдун сезилмек,
Миф, легенда, реалдуулук чечилмек.
Чындап келсе чыгармачыл жагынан, -
Нобель сыйлык "Ак кемеге" берилмек!..
Сырдашабыз, кадыр түндү тособуз,
Ыр ырдайбыз, үндү катуу созобуз.
Кыянаттык, ыпластык жагынан, -
Сөздөр менен бута кылып атабыз,
Мүшкүл түшсө бирибизди сатабыз.
Турмуш кандай, достор кимдер,
"Фудзияма" улам окуп жатабыз...
Согуш бүтпөй, улам-улам кечигип,
Эркектер жок, айыл келет кетилип.
Эрте жазда турналарды күтүшүп, -
Тагдыр экен, балдар эрте жетилип...
Султан жүрөт Махабатка бир ыктап.
Алдырарга жаздырарын карачы, -
Ошол түнү кара басып баары уктап...
Уурулардын пейли кара, камаган,
Сыноо болду сүрү күчтүү Заманаң.
Карышкырга тизгин кармап бет алган, -
Эрки бекем Султан ага жараган...
Деңиз жорткон Ала-Дөбөт карааны,
Нивхичилер - Айтматовдун каарманы.
Бир кезекте Махабатка чалынган, -
Айым-Балык Орган чалдын арманы...
"Чычкан аке, суу берчилеп" жалдырап,
Баары турат алдан кетип, шалдырап.
Өлүм менен кармашууга бел байлап, -
Келечектин үмүт отун жандырат.
Бир күн өзү - бир кылымга барабар,
Казангаптын жата турган жайы бар.
Эдигейди керээз кылган ой басат, -
Бара турган Эне-Бейит жагы тар.
Сабитжан да бир жагынан кыпчылып,
Жолду тосуп, Таңсыкбаев тың чыгып.
Маңкурттар ай, заманада көбөйүп,
Түшүнчү жок, сөөк талашып, чыр чыгып...
Жоломандын мээси ээге байланып,
Малга окшоп, атын билбей жайланып.
Ак жоолугу - аппак
Кайда барса, даяр болуп үстүндө, -
Ак булут да көпкөк асман
Ак булут да Адамдыктын
Мээрим төгөт, келгиси жок
Бороон-чапкын, түн бир оокум, ит улуп,
Жоокерлери Эрдене өңдүү ар улут.
Жашоо берип эмчектеги Куланга, -
Таштап кетти Чыңгызханды Ак булут...
Сүйүү сезим жалбырттанат, баркталат,
Раймалы да, Эдигей да жакталат.
Бегимайдын кылым өчпөс сүйүүсү, -
Поезд өтөт Батыш менен Чыгышка,
Поезд өтөт Чыгыш менен Батышка.
Эдигейдин ач-айкырык ачуусу, -
Шартты түзүп, Каранарга качышка...
Зарипа бар, эмне кылат турмушта,
Кеч өңдөнөт турмуш куруп, бурушка.
Жүрөк эзип, Жан дүйнөсү кыйналат, -
Жооп бере албай, көз карашка, сунушка...
Тагдырың, кыяматың ушул беле,
Балдарын корголошот жырткыч деле.
Акбара өмүрү да кыйын болду, -
Коколой башы калып, жалгыз эле.
"Бөрү-Эне, мага окшоп жалгызсыңбы?
Көзүмөн жаш куюлат, алсызсыңбы?!
Айдан Сен мени карай түшүп келчи, -
Экөөбүз бирге ыйлайлы, жайсызсыңбы!!.
Балдарымды мага ким кайрып берет,
Жытын эңсеп, эмчегим сыздап келет.
Жалгыздык жаныма катуу батып, -
Кенжешти ала качып кетким келет.
Базарбай айбан экен менден дагы,
Жүргөн бир жан көбөйтүп адам саны.
Баламды алгычакты үңкүрүмдөн, -
Мен менен беттешпейби болсо ары.
Бостонду түшүнөмүн айлам эмне,
Баламды бергилечи, бергин келе!
Бөрү-Эне мени айга алып кетчи, -
Жанымда Ташчайнар жок, кайда дебе?!
Авдий Иисусту издеп жададыбы,
Бостону огун мага кададыбы.
Өзүм да эмне экенин билбей калдым, -
Кенжеш мага баламдай карадыбы?!."
Коом зарыл Айтматовдун жардамына,
Эн тамга - аялдардын маңдайында.
"Не кылам?" - деп эмбрион сурап