ky ky hu ru ru cs ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk bxr hbs_cyr ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk tt ky ky ky ky ky tt ky ky ky ru
"Аалам", 22.04.08 - 16-бет: Ыр дєйнє…•
"Күлгүн жаш", "Кайра келчи каркырам", "Эне тилеги", "Барам сага", "Кутмандуу жерим, Жалалабатым", "Айтылып бүтпөс дастаным", "Түшүмө кирдиң түндө сен", "Таарындым сага бул ирет" жана башка жүздөгөн обондору менен кыргыз журтчулугуна таанымал болгон обончу, Кыргыз Республикасынын эл артисти Арзыбек Бедияровду кепке тарттык.
- Арзыбек агай, канча обон жараттыңыз?
- Чыгармачылыгымдын башаты тээ 1970-жылдардын башына же биринчи жазылган обонум 1975-жылдын февраль айына дал келет. Чыгармачылыктын көп жылын мен ырдабай өткөрдүм, андан бери 34-35 жыл убакыт өттү. Көп чыгармалар жаралды. Ырчы, аткаруучулардын көмөгү менен обондорум элге жетти. Алгачкы чыгармам апама арналып жазылган. Ал "Эне тилеги" деп аталат, сөзү Алымкан Дегенбаеваныкы. Сооронбай Жусуев, Эсенгул Ибраев, Надырбек Алымбеков сыяктуу ондогон мыкты, көрүнүктүү акындардын ырларына обон жараттым. Башаягы жүзгө чукул обонум болсо, алардын ар биринин өзүнчө, бири-бирине окшобогон жаралыш тарыхы бар.
- Сиз жетектеген "Күлгүн жаш" тобу боюнча айта кетсеңиз...
- "Күлгүн жаш" эстрадалык тобун 1991-жылы түздүк. Алымбек Касымалиев, комузчу Токтомурат Осмоналиев, чоорчу Абдрасул Сатынбаев, аранжировшик Бакыт Курманалиев, Базарбай Мадумаров сыяктуу таланттар менен толукталып, топтун иши илгериледи. 1992-жылы кыргыздын белгилүү ырчысы Шахра Талипова биздин топко кошулду. Азыр деле анын репертуарындагы ырлардын көбү менин ырларым. Кутман Жолдошевдин да тушоосун кескен "Күлгүн жаш" тобу болгон. Мына азыр сыймыктана турган кыргыздын белгилүү ырчыларынын катарына кошулду. Алтынай Эшбаева, Гүлмира Эргешова, Гүлнара Өмүрзакова, Акылбек Куштаев, Ниязбек Куштаев өңдүү таланттуу уул-кыздарыбыз келип, улуу муундагы ырчылардын учугун улады. Азыркы кезде топтун 3-4- муундагы ырчылары менен иштешип атам. 2004-жылы маданият министрлиги биздин топко "Элдик топ" деген наам берген.
- Сиздин ыр Жалалабаттын ураан ыры болуп калды...
- "Күлгүн жаш" , " Кайра келчи каркырам" деген ырларымды Саламат Садыкова, Шахра Талипова, Динара Акулова ырдап чыгышты. Ушул ырлар эл арасына таркагандан кийин, мен обончу катары таанылып калдым.
Облустун ураан ырына конкурс уюштурулуп калды. "Кутмандуу жерим, Жалалабатым" аттуу Батырбек Анарбаевдин текстине обон жаздым. Өз элин, өз жерин, кичи мекени, киндик кан тамган айылын сүйбөгөн киши жок чыгар. Негизинен ал ыр менин айылыма арналып жазылган ыр болчу. Анан ал кийинчерээк облуста, анан Кутман Жолдошев аны бүтүндөй кыргызга жеткирди. Облустук кеңештин депутаттары, ар бир атуул сүйгөн жерин ушул ыр аркылуу билдирип, ар бир жалалабаттык ырдап жүрсүн деген жакшы ниеттер менен ураан ыр кылып кабыл алышты.
- Өнөр кишилери бизде убагында бааланбай калчу эле...?
- Мамлекет эмгегиңизди баалап атабы дегени турасың го. 1999-жылы Кыргыз маданиятына эмгек сиңирген артисти, 2006-жылы Кыргыз Республикасынын эл артисти деген наам берди. Эмгегимдин бааланганы ошол го.
- Азыркы ырчыларга кандай баа бересиз?
- Азыркы учурда музыка жаатында эл табити башаламан. Ар ким өз мүмкүнчүлүгүнө жараша ар кандай ырларды ырдап чыгышууда. Нукура элдик таланттар бар, бирок алар аз. Обонун да, ырын да, музыкасын да өздөрү жазып, өздөрү ырдап чыккандар көп. Мындай учурда ырдын сапаты төмөндөйт. Поэзиянын философиялык мааниси, нукура салмагын жок кылып жатышат. Обончу обончулугун, акын акындыгын, аткаруучу аткаруучулугун кылса, сапаттуулук болмок. Жаштарды эл таразалап, эл сындап, мезгил өзү иргейт. Кыргызда сөздүн баркы кымбат. Атай, Муса, Рыспайдын кыргыз музыкасына калтырып кеткен көрөңгөлүү, терең маанилүү издерин жоготпой, кийинки муундарга жеткирип берсек деген үмүт менен аракеттерди жасап жатабыз. Жаштардан дагы учук улай турган таланттар чыкса, кемтигибиз толот.
- Отчеттук концертиңизге качан күбө болобуз?
- Мен 33 жылдан бери обон жазып жүрүп, Бишкекте болгону 5, Ош, Жалалабат облусунда 5-6 жолу эле чоң концерт берипмин. Учурда Кыргызстанды түрө кыдырып концерт берүү кыйын. Жакшы ырды айылда туруп ырдасаң деле элге жетет.
Жакында биз Ошто концерт берип келдик. Кудай буюрса, күзүндө борбордо чоң концерт берүүгө даярданып жатабыз.
"Журналист болуу үч уктасам да түшүмө кирбеген"
- Сөздү "Илич иликтейт" көрсөтүүсүнүн багытынан баштасак…
- Көрсөтүү аты айтып тургандай менин автордук көрсөтүүм болуп эсептелинет. Учурдагы болуп жаткан маанилүү маселелерди, эл арасындагы көйгөйлөрдү ийне-жибине чейин иликтеп, карапайым калкка жеткирүү негизги максат.
- Сенин берүүң аркылуу көрсөтүлгөн көйгөйлөргө өйдөкү тараптан көңүл буруу болдубу, дегеним, мактанып айтаар жыйынтык барбы?
- Ооба, "Илич иликтейт" көрсөтүүсүнөн кийин көрсөтүлгөн бир топ маселелерге маани берилип, изилдеп, көңүл буруулар болуп жатат, кыскасы, көрсөтүүнүн 60-70%да жыйынтык бар.
- Мактанып айтса, айтыла берчү сөз көп. Өткөн бир көрсөтүүлөрүбүздө сойкулар жөнүндө кененирээк сөз кылган элек. Ошол берүүнү даярдап жүргөндө сойкулар мейманкана кылып алган квартиранын үстүңкү кабатында жашаган бир эже аябай даттанган эле, "тынчтык жок, күнү-түнү киши үзүлбөйт. Мас болуп алып, кыйкырып-өкүрүп ырдашат. Ага милиция деле унчукпайт, себеби аларга акча берип коет" деген бир топ сөздөрдү айткан. Баягүнү ошол эже "Илич, сенин көрсөтүүңдөн кийин алар көчүп кетти, жыргап эле калдык, рахмат сага" деп ыраазычылыгын айтып чалды. Ушул сыяктуу ыраазычылыктар арбын.
- Эми сөздү сенден узап кеткен бала чагыңа бурсак, балалык баео кыялдарыңда журналист болом деп ойлочу белең?
- Жок, бала кезде журналист болом деген ой үч уктасам да түшүмө кирген эмес эле. Тескерисинче, теледен жаңылыктар берилип же кандайдыр бир маанилүү көрсөтүү болуп жатса, башка каналдагы кинолорго которуп салчу элем. Кийин иштеп баштагандан кийин журналистикага кызыгуум арта баштады десем болот, ар бир жумуштун мезгили, убакыт-сааты эртеби-кечпи келет экен.
- Жеке оюңда кыргызга күйгөн, өлкөнү оңой ала турган азаматтар деп кимдерди атай аласың?
- "Тиги же бу" деп, атын атап айткым келбейт. Кыргыздын келечегине кайдыгер карабай, эл үчүн, журт үчүн күйүп-бышып жүргөн эр-азаматтарыбыз арбын. "Кыргыз" деп кыйкырып, бийликтин безине тийе сындап, чагылган болуп чабылып жүргөндөр бийликке жетип алгандан кийин "балык" болуп отургандарын көрүп атпайбызбы. Бул болуп келген, боло да берчү көрүнүш. Ошондуктан бирөөнө ишенип ишеним артыш кыйын.
- Алдыда дагы кайсы маселелерди козгосом деген ойлоруң бар?
- "Илич иликтейт" берүүсүн эки жумада бир чыга турган кылганбыз. Багыттаган маселелер арбын, аны учурунда көрө аласыздар. Азыр Нарындамын, облустук телекомпанияга жетекчи болуп келгениме эки күн болду.
УТРКнын кызыктуу көрсөтүүсү "Кызыкча" эфирден көрүнбөй калды. Чыгармачыл топтун жетекчиси Элдияр Айылчиев токтоп калыштын себебин материалдык жетишсиздик деп түшүндүрдү. Эгерде капчыгы калың демөөрчү табылып калса, кайрадан эфирден орун алат имиш…
Бегимай бел ашып кетти…
Куудул үйбүлөнүн тун кызы Бегимай Бекбоева Талас жергесин 21 күн кыдырып концерт берип, атасына "Форд-Транзит" машинасын алып бергени маалым. Учурда Бегимай ата-энеси менен Токтогулду түрө кыдырып жүргөн кези, андан ары Ош, Баткен областтарында июнь-июль айларына чейин гастролдо болмокчу. Кичинекей Таласты кыдырып машина алган Бегимай ордолуу Ош, Баткенден кандай олжо менен кайтаар экен?
"Жаш сулуу" деп "Ак кайыңга" жөлөнүп ырдаган Мухтар Атаналиев молдо болуп, дин жолуна эбак түшкөнү маалым. Эми чындап дилин эле эмес, кебете-кешпирин да молдолукка берип, сакал коюп алыптыр деген кептер бар. Молдо болуп бир топ күнөөлөрүнөн арылайын деп жатса керек Мухтар мырза. Эмнеси болсо да ыйман жолуна түшкөн Мухтар ырчынын күнөөлөрүнөн арылып, сооп табышына тилектешпиз.
Улуттук колоритибизди сактап, комуздун коштоосу менен ырдап жүргөн Аскат Мусабеков 14-майда тушоо кесүү кечесин өткөрөт. Агайы Улукмырза Полотов менен дуэт ырдап, "Акинайды" созолонткон Аскат концертинде "Жаз кайрыктарын" созмокчу. Улукмырза устат ар ким менен эле ырдай бербейт, Аскат менен дуэт ырдашына жаш ырчынын талантын баалагандыгы себепкердир.
Кимдин "жаны" болоору белгисиз, бирок "Жаным Айзат" деген ат менен чыгып жүргөн Тынчтык Кожобековдун окуучусу Айзат быйыл №64 мектепти аяктап жатат. "Мамлекеттик экзамендерди ийгиликтүү аяктасам, чыгармачылыкка катуу киришем" деп чамынууда.