ce ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky kk ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ru hu ru ru ru ru ru ru ru ky ru ky ky ru ky bg ky ru ky tt ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru myv ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ba ky ru ky ru tt ru ky ru ru ru ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Агым", 17.06.11 - 14-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Атамбаев мырза, Деңиз Сулайманов деген "машаяктын" демин баса аласызбы?
Бийликтеги аткаминерлердин эсинде болсо "Жаңы Агым" гезити эл аралык жүк ташуучуларынын көйгөйүн чагылдырып эле келатабыз. Өкмөт, Жогорку Кеңештеги партия фракциялары биз кыйраттык дешкени менен Транспорт министрлиги тарабынан айдоочуларга дагы деле жардам боло элек. Дордойдогу дөөтүлөрүндө жашап, өкмөт үйүн, Ак үйдү айлана берип жадашкан айдоочулар кайра эле редакциябызга арыз-муңун айтып келишиптир.
Эске салсак, биз 20-майдагы саныбызда "Кимди ким алдады?" деген рубриканын астында Транспорт министрлиги менен айдоочулардын ортосундагы тирешүүнү баяндаган элек. Оозго сала бергендей, Транспорт министринин орунбасары Деңиз Сулайманов бул жолу да айдоочуларды, демиткен депутаттарды алдаптыр. Айдоочулар ошондо НАТОнун жүгүн Афганистанга 4400 доллардан жеткирмей болдук, жүк жөнөтүүчү фирмалар биздин коопсуздугубузду камсыз кылмай болушту, бул биздин жеңишибиз дешип майрамдап да жиберишкен эле. Көрсө, айдоочулар дагы алданышыптыр. Аларды баары силер айткандай болот деп жолго салган Деңиз мырза ошол эле 19-майда Жогорку Кеңешке актануу катын жолдогон. Анда ал жүк ташуучу машинелерди тартууга таразалар сатылып алынганын, Бишкек-Торугарт, Сары-Таш-Эркечтам жолдорунда терминал куруу иштери башталганын жана дагы биртоп иштер жасалып жатканы айтылган. Айдоочулардын айтымында, бүгүнкү күндө мунун бири да аткарыла элек. Тескерисинче, силер андай кылсаңар мен мындай кылам деген Деңиз мырза учурда Кара-Балтадан база ачып, ал жакка терминал куруп, өзүнчө ассоциация түзүү менен алек. Бакыйган өкмөт, парламенттин мындай өзүмбилем Транспорт министрлигин тескегенге кудурети жетпесе, анда бизге мамлекеттин, бийликтин зарылдыгы канча дейт жаны күйгөн Ысык-Көл, Нарын айдоочулар коомунун координатору Жолдошбек Абдыкасымов.
Жалал-Абад облусунун Каракөл шаарынан келген айдоочу Акимаалы Айдаралиевдин айтымында, Тажикстан, Афганистанга кирип чыкканча 450-500 долларды тажик, афган чегарачы, бажычылары саап алат. "Тажикстанга кирип баратканда тажик чегарачылары биздин өнөктөшүбүзгө (узак жолдо айдоочулар экиден айдашат) убактылуу 3 же 6 күнгө гана уруксат кагазын 1500 сомго жазып беришет. Душанбенин паспорттук бөлүмүнөн машине ээлери 50 доллардан берип убактылуу каттоого турабыз. Кайра биз 10-12 күндө араң чыккандыктан өнөктөшүбүзгө Тажикстандан 7 миң сомдой айып пул төлөөгө туура келет. Азыр да айла жок төлөп иштеп атабыз. Бул аз келгенсип Кыргызстандан чыгып баратканда чегарачылар 600 сом алышат. Тажиктер болсо Эркечтамга, керек болсо Бишкекке чейин келишип, каалаганындай жүрүшөт. Аларга бизди Тажикстандан чектегендей чектөө жок. Бул жактан жүк тартып баратышса, андан эч ким деле документ сурабайт. Эмнеге мындай деп сурап көрсөк жолдорду тендерде тажик, түрктөр утуп алышкан экен" дейт Акимаалы мырза.
Тажиктердин обу жок тоногонуна нааразы болгон айдоочулар Бажы кызматынын, УКМКнын жетекчилигине тажиктер берген чектерди беришкен. Калыстык болуш үчүн анда тажик айдоочуларына да Кыргызстанда жүрүүсүнө чек коюлуп, алардан да кирип чыкканы үчүн акча алынсын дейт айдоочулар. Кыргыз айдоочуларынын айтымында, тажиктер үч жыл бою Кыргызстан аркылуу бардык жүктөрдү ээн-эркин ташып келишкен. Андыктан эми биз да тартышыбыз керек дешет алар. Бул боюнча Транспорт министрлигине көп ирет айтылганы менен эч кандай жыйынтык болгон эмес. "Кыргыз бийлигинин мындай кайдыгерлигин билип алышып, Кытайдагы уйгурлар кыргыздарды сатып, кордоп атышат. Былтыр сентябрь айында Кытайга кирген ат-башылык жаш бала Эрмек уулу Жеңишбектин машинесине уйгурлар атайылап нормадан ашык жүк жүктөтүп жолго чыгарышкан. Жолдон анын дөңгөлөктөрү жарылып, кытайлар жүгүн башка машинеге жүктөтүп туруп, машинесин каматып коюшуптур. Өзүн болсо Кыргызстанга кетирип жиберишкен. Ошондон бери байкуш жаш бала ижарага алып иштетип аткан машинесин ала албай келатат. Кайрылбаган жерибиз калбады. ТИМге он жолу кирсем да жыйынтык жок. Сурасак Кытайга кат жолдогонбуз эле дешет. Өткөндө кытай тараптан бирөө мага чалып, машинеге 2 миң доллар берсеңер чыгарабыз дейт. Эмнеге, кайсы мыйзамдын негизинде биз ага акча беришибиз керек? Биз кайрылган мекемелер өздөрүнө тиешелүү мындай маселелерди эмне үчүн чечип беришпейт? Чынында мындай өкүмзордук Кытай тарапта көп эле болуп атат. Кээде машине эмес адамдарыбыз калып калат аларда. Транспорт министрлигине, министрдин орунбасарына кайрылсак биз силер менен иштешпейбиз деп чалкалайт" дейт айласы кетип, кейиген Жолдошбек Абдыкасымов.
Редакцияга кайрылгандардын айтымында, НАТОнун жүгүн жеткирүүнү 4400 кылдык деп айдоочулар сүйүнүшкөн менен Тажикстан, Афганистанга кирүүдөгү бажы, чегара, транспорт "ставкалары" ошол эле күнү жогорулаган. Жүк жөнөтүүчү фирмалар болсо бааны көтөрдүк, барып келишиңердеги коопсуздукту мойнубузга албайбыз деп чыга беришкен. Кыргыз айдоочулары иштей баштаары менен тажик тарап да Алмалык деген айылына терминал кура салып, май айынан баштап кыргыз айдоочуларын "саай" башташыптыр. А Кыргызстанда болсо чегарага жакын жерде терминал жок. Кара-Суу району менен Ошто эле бар. Эмне үчүн бакыйган Транспорт министрлиги, Бажы, Чегара кызматтары ушул маселеге маани беришпейт? Өткөндө кыргыз чегарачылар жүк алып чыгып бараткан тажик машинелерин тоссо Бишкектен депутаттар байланышып, текшертпей коюшуптур. Эл ишенгендерибиз ушинтип атса, калк кимге ишенет? Халмамат деген тажик бизнесмен кыргыз бийлигинин тамагын майлап койгонбу, анын машинелери Кыргызстанга эч текшерүүсүз каалагандай кирип чыгып атат. Муну неге текшерүү органдары көрүшпөйт? Кыскасы, өз жерибизде өзүбүз ушинтип кор болуп атабыз. Миң арыздансак да бизди уккан киши жок дешет айдоочулар.
Өкмөт аке, парламент байке, деги эмне иш кылып атасыздар?
Айтылуу акын Жеңижок өмүрү өтөр-өткөнчө "жер соорусу Аксы экен" деп ырдап өткөнүн билебиз. Анын чыгармачылыгын изилдеген окумуштуулар Жеңижокту "табияттын улуу акыны" деп айтып жүрүшөт. Ал жаратылыш тууралуу эмнени сөзгө айлантпасын, анда Аксы жеринин кооз элеси көзгө көрүнүп турат. Ага чейин кандай акындар өткөнүн билбейбиз, бирок андан кийинки чыккан акындардын бири да Аксыны андай ырдап бере элек.
АКСЫ АЗЫР ДЕЛЕ ЖЕР СООРУСУБУ ЖЕ…
Бирок "элүү жылда эл жаңы, жүз жылда жер жаңы" деген сөз бар. Акыркы кездерде Аксы районунда жаратылыш кырсыктары көбөйүп кетти. Бирде тоо көчүп көз ирмемде он алты адамды ойрон кылса, бирде чегиртке басып эгинин жеп, бирде дагы бир жаратылыш кырсыгы жакага жабышат. Кара-Суу, Кара-Жыгач айыл өкмөттөрүндө былтыр да, быйыл да сел жүрдү. Өзгөчө жакында Кара-Суу айылында катуу жааган жамгырдан кийин өзөн ташкындап жыйырмадай үйдүн тамаркасын суу каптап, биртоп майда жандыктан баштап уй, жылкыга чейин шыпырып кетти. Ушу тапта айтылуу Сары-Челек коругу тараптагы токойду түктүү курт басып, ал кашайгыр болгондо да алма, алча, жаңгактын жарымын кара шак кылып жеп коюптур. Жалбырагы тонолгон дарактардын мөмөсү түйүлдүк кезинде эле чүрүшүп куурап түшө баштайт экен. Андан да жаманы, жалбырагынан айрылган дарак жайдын ысыгына туруштук бере албай куурайт. Айылдыктар бул көрүнүштү жаратылыштын кезектеги бир апааты экенин айтып, андан коргонуш үчүн өздөрүнүн короосундагы бак-даракты 2500-3000 сомго дарылатып атышканын айтышты. Ал эми союз учурунда токойлорду мамлекет дарылап турчу. Азыр кайдан.
Ошол эле учурда айылдагы жаратылышты жакындан байкап жүргөн аксакал, көксакалдар табият бүтүн организм экенин, анын бир жагын кескилеп жабыркаткандан улам ага жооп катары, же тең салмактуулук жоголгондон улам экинчи бир табигый кырсыктар келип чыгарын айтып кейишет. Мисалы, шактарды жеген түктүү курттардын көбөйүп кетишин мергенчимин дегендер аларды терип жей турган бактек, алагүү, кекилик сыяктуу эптеп эле жегенге жарай турган куштардын баарын кырып жатышканынан улам көрүшсө, сел каптап жатканын азыр элдин төрт түлүк малы союз учурундагыдан да көбөйүп (бир жагынан Кудайдын кулагы сүйүнсүн дегиң келет), эчкилер шакты жалмап, анан калса Айтматовдун каарманы Танабай айткандай, малдын туяктары жайыттардагы жер кыртышын сактап турган ажырыктын түбүнө жетип, алардын айынан жер такырланып, ага суу сиңбей турган абалга жетип, ал сел болуп кетишинин бир себебин жаратканын кеп кылышат. Ошол эле учурда элдин кышка жакын отун үчүн токойду аеосуз кыйып жатканы да негизги себептердин бири. Мисалы, Кербен, Кара-Жыгач жолунун жээгиндеги бай түп кара жыгачтарды убагында бир адамдар мээнет кылып өстүрүп койсо, 2007-жылдан баштап эки жылдын ичинде анын эки жүздөн ашыгы кыркылып кеткен. Мындан сырткары, так ошол жылдары ар бири канчалаган тонна нымдуулукту сактап турган жаңгак дарактары кап (жаңгактын уюлдуу тамыры) үчүн кыркылып сатылып турган. Бир уюлдуу жаңгакты кыркып токойдон алып чыгуу үчүн дагы жанындагы беш-алты түп жаңгак дарагы кыйылат экен. Бул өсүмдүктүн ар бири беш жүз жылда жетилерин, ал өзүндө жай саратанында ошол тегерегиндеги токойду камсыз кыла турган сууну сактап турарын эсептесек, анда мындан улам Аксы эбегейсиз жоготууга учураганын түшүнөбүз.
Албетте учурда карапайым эл турмушун мындан беш-он жылга караганда биртоп оңдоп алган. Бир учурда машак терип буудай тарттырып же загара нан жеген үй-бүлөлөр көп эле. Азыр андайлар жокко эсе. Үйүр-үйүр мал күтүп, жаңгак терип, жер иштетип, сезондук жумуштарда бир жылдык кирешесин камдап алып бейкапар жүргөндөр толтура. Бирок ошол эле учурда өзүнүн жеке экономикасын оңдойм деп атып экологияны талкалап аткандар дагы деле бар. Мисалы, Аплатум жайлоосундагы карагайлар жергиликтүү элдин арасынан чыккан шылуундар тарабынан көрүнөө да, көмүскө да кыйылып, өзөн аркылуу агып машине жолдорго жетип, андан ары кайдадыр сатылууда.
Бүгүнкү күндө жаратылышка болгон мамиле бир эле Аксыда ушундай болуп жаткан жок. Мамлекет ар бир атуулду жаратылышка аяр мамиле жасоого, жергебиздеги уникалдуу өсүмдүктөрдү сактап калууга үндөп, керек болсо мажбурлап туруш керек.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
КТРК кимдин куурчагы, АКШнынбы же Россиянынбы?
Айылчы САРЫБАЕВ, экономика илиминин доктору, профессор:
"Телефонгейттерди" Өмүрбек Абдрахманов уюштуруп жүргөнбү?
Чыңгыз агабызды чын эле унуттукпу?
мал туягын санаган малчылар
Атамбаев мырза, Деңиз Сулайманов деген "машаяктын" демин баса аласызбы?
Үмүттүү Кыргызстандын үч эмдери
Кыргызга кызмат кылган Полина айым
Жүрү дос, балык уулап келбейлиби?
"Кызым - Шумкар, уулум - Кыргый"
Кудай берген кутту качырбайлы
108 жашка чыккан байбичелер бизде көппү?
"Мага эле тийип албайсыңбы дедим"
Ак көйнөк, аялдын жаны жана ашказандын эңсегени
Күйбөгөн от, карызга өткөн үлпөт той
Тырышып жүрүп тактыга чыккан
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?