bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Кечээ досчо акыркы кайрылган эле,
а бүгүн Кызматка олтуруп калаар
Жыл башы элдик баатыр аттыккан Азимбек мырза ажого ачык кат жазып, "досум сен ук" деген форматта сүйлөшкөн. Март айында Аксы окуясынын таарынычтарынын баарын жууп кетти окшойт. Ушул тапта Аксынын атаманы кызматка кудаланып жатат. Сыягы ал сунуш бышып жетилип калса керек. Болсун. Жылдын башында А.Бекназаров А.Атамбаевге жазган ачык катынан үзүндү берип олтурабыз.
Жакында Аксы окуясына 10 жыл, Март революциясына 7 жыл, Апрель революциясына 2 жыл удаа-удаасы менен болот экен. Ошого байланыштуу жеке архивдеримди карап олтуруп, Аксы окуясы боюнча түзүлгөн мамлекеттик комиссиянын документтеринен Президент А.Акаевдин администрациясында иштеген А.Карашев деген фамилияны кокусунан жолуктуруп калдым. Ал документте Аксыда болуп жаткан окуялар А.Карашевге билдирилип турганы айтылат. Бул А.Карашев деген ким өзү?-деп териштирсем, кийин К.Бакиевдин заманында губернатор, Өкмөттүн аппарат башчысы, 7-апрелде Ак үйдөн элге ок атылганда Бакиевдин жанында олтурган, сиздин президенттик шайлоодо штаб башчыңыз, сиздин колдооңуз менен азыркы жамаачыланган Өкмөттө экинчи адам экен. Ал эми Өкмөттөгү биринчи жана үчүнчү адам кимдер экени жалпы элге белгилүү.
Азыр Өкмөттө эле эмес, сиздин аппаратыңызда да негизинен Акаевдин эски кадрлары иштеп жатат. Революциянын талабы болгон эски кадрлардан тазалануу саясаты жүргүзүлбөшүнө эл ишене баштады. Өткөндө телевидение аркылуу "Акаев, Бакиевдики деп бөлбөгүлө, кадр жок болсо кайдан алабыз?"-деген кыяздагы сөзүңүз, март революциясынан кийин ушундай эле чоң сынга кабылган Бакиевдин эле сөзүн кайталоо болду. Ал кадрлар менен Бакиев эмне болгонун эстен чыгарбоо керек. А.Карашев, Д.Нарынбаев, Ж.Сатыбалдиев, Ж.Оторбаев, К.Кулматовго окшогон Акаевдин кадрларын Акаевдики деп айтабыз да, Атамбаевдики деп кантип айталы.
Ондогон жылдар бою сатпай, сен менен өмүрүн тобокелге салып жүргөн И.Ильмяновду жакшы кызматка койгонуңду угуп аябай сүйүндүм. Туура кыласың. Сен революциянын шарапаты менен бийликке келдиң, кадрларың да революциялык маанайдагы, жаңы, таза, жаш, кийин Атамбаевдин өстүргөн кадрлары деп айтыла турган болушу керек.
Күчтүү жетекчи күчтүү кадрларга муктаж болот. Күчсүз жетекчи күчтүү кадрлардан коркот. Ал айланасына кошоматчы, шылуундарды топтойт. И.Ильмянов, Б.Сүйүмбаев, Д.Аттокуровго окшогон революцияларда такшалган, мекенчил, сага берилген, билимдүү жүздөгөн жаш кадрлар жүрөт. Эмне үчүн алардан Аппарат башчысы, Өкмөт мүчөлөрү болбойт.
Акыркы мезгилдерде "Курама топтоп журт кылам, кулаалы таптап куш кылам" -дегендей идеология, саясат жүргүзөйүн деген оюң бар экенин билдирип жүрөсүң. Ачык эле айтып коёюн, досум сен куш кылам деген Акаев менен Бакиевдин кулаалы менен кузгун, сагызгандары эч качан куш болбойт, кулаалы кулаалы бойдон калат, ал эми журт кылам деген тили, дили буруу бөтөн элдин өкүлдөрү кыргызга журт болбостугун карт тарых нечен тастыктаган. Коомдун, өнүгүүнүн талабы эски кадрлардан арылуу, тазалануу, жаңы күчтүү кадрларды өстүрүү экенин эсибизден чыгарбоо керек.
4). Революциянын дагы бир негизги талабы - коррупция менен күрөшүү болгон. Бир кездерде Акаев: - "Коррупция Ак үйдүн 7-кабатына чыгып кетиптир"-деп айтты эле. Андан бери 15 жыл өттү. Ошол Акаев айткан Ак үйдүн 7-кабатына чыккан коррупционерлер ошол бойдон Ак үйдөн чыкпай келе жатышат. Эки революциядан кийин 3-4 айга чет элге качып кетишет да кайра эле келип, Ак үйдөгү жаңы чиновниктердин колтугунан орун алышат.
Алардын соолумак тургай, кайра жашап кеткенинин башкы себеби, алардын жазасыз калышы. Бир да коррупционер башкалары чоочугудай да жазасын алган жок.
Эки революциядан кийин аларды жазалайбыз деген укук коргоо органдарынын жетекчилерин тескерисинче алар жазалатып, шылдыңдап келе жатышат. Мен алыс барбай эле, 7-апрелден кийин башында Б.Ибраев турган прокуратураны айтайын. Алар мамлекеттин менчигин "үй-бүлө" менен бирге уурдашкан, сатышкан чиновниктерге, алардын шериктерине кылмыш ишин козгоду. Үй мүлкүнө аресттерди салышты. Анча-мынча обьекти, мүлк, акча каражаттарын мамлекетке кайтарышты. Кылмыш иштердин айрымдары сотко өткөрүлдү. Анан эле 5 айга жетпей Б.Ибраев кызматтан түшүп калат, аны өзү да билбейт. Б.Ибраев кызматтан кеткен 2010-жылдын сентябрь айынан бери жакында бир жарым жыл болот экен. Козголгон иштер, жоопко тартылган адамдардын акталганын укпасак, кылмыш иштердин эмне болгонун эч ким билбейт.
Б.Ибраевдин артынан эле элдик прокурор атынган, КЦШКны, "Идеал-Хаусту", "Кайыңды Кантты" ж.б. обьектилерди элге кайтарган Чүй областынын прокурору К.Жунушалиев орун басарлары менен, Ысык-Ата районунун прокурору Ф.Иманалиева, Жалал-Абаддан прокурорлор качып кеткенде коркпой, бакиевдердин уюгуна барып иш козгоп, бакиевдердин мыйзамсыз ээлеген объектилерин элге кайтарган Жалал-Абад облпрокурору К.Турдумамбетов, Бишкектен бир нече объектилерди элге кайтарып, бакиевдердин ячейкаларынан акчаларын табышкан Бишкек шаарынын прокурору К.Абылов орун басарлары менен кызматтан четтетилет. Ушундай эле четтетүүгө Ош областынын, Ош шаарынын прокурорлору кабылды. Андан кийин ушул кызматкерлер кайтарган объектилерден башка же алар козгогондон башка коррупционерлерге, чиновниктерге кылмыш иштери козголуп, объектилер кайтарылдыбы? Албетте жок. Муну кандай түшүнсө болот?
2005-жылдын март революциясынан кийинки эле көрүнүш кайталанды. Мен бул маселе боюнча Р.Отунбаева, Э.Каптагаев менен канча жолу сүйлөштүм. Бул саясаттын артында алардын күчү жетпеген, күчтүү адамдар турганын акырында гана сездим. Эмне үчүн прокурорлор жөнүндө гана сөз болууда. Себеби, эки революциядан кийин прокуратура гана ушул багытта иш жүргүздү. Азыркы Конституция боюнча да кызматтык кылмыштар боюнча кылмыш куугунтук иштери прокуратурага таандык. Ал эми коррупция негизинен бул мамлекеттик чиновниктердин жасаган аракеттерине же аракетсиздигине байланышкан. Конституциялык статусу бар, коррупцияны ооздуктай турган өлкөнүн башкы көзөмөлчү органы бүгүн чоң НПОго айланып калды.
Өлкөнүн башкы көзөмөлчүсү кайсы бир партиянын жетекчисинин колундагы саясый таякка айланса, андан кеңеш сурап иш кылса, ал акырындап Акаев, Бакиев заманындагы прокурорлордой эле оппозицияны жазалоочу органга айланат. Андай болбош үчүн аткара турган иш функциясы конституциялык деңгээлде бекиген башкы прокурор Конституцияга гана баш ийип, анда бекиген укуктарынын негизинде иш алып баруу керек. Андай иш алып баруу үчүн башкы прокурорго биринчиден, саясый жактан эркиндик, саясый бекем эрк, күчтүү дух, билим-тажрыйба керек. Менин угушумча, өзүнчө бир тизмек кылып, "бул Атамбаевдин көзөмөлүндөгү иштер", "адамдар", "буларды жоготуш керек""-деп судьяларга чуркап жүргөн азыркы Башкы прокурордо андай касиет кайдан болсун. Экинчиден, коррупция менен күрөшүү үчүн өлкө башчысынын колдоосуна ээ болгон, ачык жүргүзүлгөн жалпы мамлекеттик иш план, аракет керек. Андай болбогон соң, коррупция менен күрөшүү жалпы жарлык бойдон калат.
5). Урматтуу Президент, дагы бир кеңешим, эгерде сиз революциянын шарапаты, духу менен бийликке келген, реформатор Президент катары тарыхта калайын десеңиз, ага бүгүн сизде толук мүмкүнчүлүк, шарт бар. Ал үчүн менин оюмча төмөндөгүдөй чечкиндүү кадамдарга баруу керек:
а) Өлкөдө саясый системаны демократиялык багытка оодарган конституциялык реформаны улантуу. Ал үчүн оор тарыхый мезгилде көп ийленбей кабыл алынып калган Конституцияга, анын саясый системасын камтыган өзөгүн бузбай туруп, оңдоп-түзөтүүлөрдү, толуктоолорду киргизүү керек. "Кыргыз Республикасынын жаңы Конституциясын колдонууга киргизүү жөнүндөгү" КР Мыйзамынын 4-беренесин кайра референдумга чыгарып жокко чыгаруу учурдун талабы. Бул беренеде "Конституцияга өзгөртүү, толуктоо тартибин камтыган 114-б. 2-б. жоболору 2020-жылдын 1-сентябрынан тартып күчүнө кирет"-деп бекип калган. Аны менен коомдун өзгөрүшүнө жараша Конституциялык өнүгүүгө жасалма бөгөт коюлган. Конституциябызда мүчүлүштөр абдан көп. Башкасын айтпаганда да тышкы саясатты ким аныктаары көрсөтүлбөй калган. Бүгүн өлкөбүздө сырткы саясатка байланыштуу көп маселелер бар.
Мисалы, келечекте Кыргызстан бажы союзуна кирсе өлкөдө мүмкүн чоң социалдык-экономикалык силкинүү болбойт деп, же азыркы дүйнөдөгү курч маселе болуп жаткан Иран менен Американын мамилесинен улам Иран биздин "Манас" аэропортундагы Американын аскер базасына сокку урбайт деп ким кепилдик бере алат? Конституциялык деңгээлде сырткы саясатты аныктоочу, жоопкерчилик алуучу орган, менин оюмча ал өлкө башчысы болот деп, ал Конституцияда так аныкталышы керек. Бул маселеге Жогорку Кеңеш менен биргеликте атайын комиссия түзүлүп, 2012-жылдын күзүнө чейин чечиш керек. Бул сунушту "Конституциянын атасымын" деген Ө.Текебаев да колдойт деп ойлойм;
б) Көп жылдан бери сөз болуп, конституциялык деңгээлде чечилип, бирок иш жүзүндө аткарылбай келе жаткан административдик-аймактык реформага да чекит коюлушу зарыл. Жөнөкөй сөз менен айтканда область, райондордун бирдиктери статустары боюнча маселе;
в) Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 12-б. 5-б. "Жер, анын кен байлыктары, аба мейкиндиктери, суулары, токойлору, өсүмдүктөр жана жаныбарлар дүйнөсү, башка жаратылыш ресурстары КРнын гана менчиги болуп эсептелет… Кыргызстан элинин жашоосу менен иш-аракетинин негизи катары пайдаланылат жана мамлекеттин өзгөчө коргоосунда болот"-деп аныкталган. Мисалы, бүгүнкү "Кумтөр" кайсы элдин жашоосунун негизи болуп жатканы белгилүү да. Бул тармактарда эгемендүүлүккө ээ болгондон бери Кыргызстандын төбөлдөрү чет элдик инвесторлордун кызыкчылыгы үчүн гана иштеп келе жатышат. Кен байлыктарыбыз чет элдик инвесторлордун ортосуна коюлган дасторконго айланган. Кимиси көп берсе ошого берилип келди. Экологиялык кыйроодон башка Кыргызстандын элине кыпындай да пайда жок. Бул тармактарга түп тамырынан саясатты өзгөртүү керек. "Кумтөрдүн" келишимин бузуу учурдун талабы. Ата-бабаларыбыз алтын, күмүштү кол менен казып эле иштетип келген, азыркы заманда кантип эле өзүбүз иштете албайлы?
Ушуга окшогон элибиз күтүп жаткан реформаларды аткаруу Парламент менен бирге сизге жүктөлгөн. Жогоруда аталган реформаларды жүргүзүү үчүн алдын ала сиз үч чечкиндүү кадамга барууңуз зарыл.
Анын биринчиси, Жогорку Кеңеш менен кеңешип, макулдашып Конституцияга оңдоо, түзөтүү, толуктоолорду киргизүүнүн жолун табуу;
- Экинчиси, сот системасын, укук коргоо органдарын саясатташып, партиялашып кетүүдөн сактоо, сот реформасын жүргүзүү үчүн кайрадан эле Жогорку Кеңеш менен макулдашып, саясатташып кеткен бүгүнкү Судьяларды тандап алуу боюнча кеңештин тагдырын чечүү. Же алардын ишине кийлигишпей, өз алдынча уюм катары иштөөгө мүмкүнчүлүк берүү, же Конституцияга ылайык кайрадан түзүү;
- Үчүнчүсү, бир жылдан ашык мөөнөт ичинде иштеген мезгилде жок дегенде сот реформасын жүргүзө албаганы, өлкөдө Конституциялык реформаларды мындан ары улантууга жөндөмсүздүгү, каалабагандыгы үчүн Жогорку Кеңеш мөөнөтүнөн мурда таркатылышы керек. Бул Жогорку Кеңеш бир гана нерсени - бийлик менен байлыкты бөлүштүрүү маселесинде тил табышаары белгилүү болуп калды.
Бийлик, байлык бөлүштүрүүнү платформалык саясатка айландырган Парламент өлкөгө жакшылык алып келбейт. Азыркы Парламент идеологиялык жактан өлкө үчүн Бакиевдин "Ак Жол" Парламентинен да коркунучтуу. Эмне дегенде, "Ак жолчулар" бир үй-бүлөгө кыңк этпей баары баш ийчү. Азыркы Парламенттеги ар бир фракция өзүнчө оппозициясы бар Парламент болсо, ар бир депутат өзүн өз алдынча бир фракция катары сезишет. Ага "Ар-Намыс", "Ата Журт", "Ата Мекен" фракцияларындагы көрүнүштөр далил.
Бир жагынан сизге кандай гана реформа жүргүзөм десеңиз жеңил, алар "хоп-майли" дегенден башканы билбейт, себеби, таркап кетүүдөн коркушат. Ошондуктан Конституциялык реформаларды жүргүзүү демилгеси сиздин колдо дегенди жазып жатам. Ал эми чындыгында, Конституция боюнча сиздин укуктар да чектелүү.
Эгерде сиз чечкиндүү кадамдарга барып, конституциялык реформаларды Конституциялык жол менен жүргүзүүгө жетишпесеңиз, Кыргызстанда реформаларды жүргүзүү үчүн конституциялык эмес жолду пайдаланчу саясый күчтөр чыгышы мүмкүн. Мисалы, Жогорку Кеңешти таркатуунун конституциялык эмес жолунда да эки жол бар. Бири - цивилизациялык жол болсо, экинчиси, революциялык жол. Муну кыргыздар абдан өздөштүргөн, бирок кандай баа менен.
Жыйынтыктап айтканда, жамаачыланган Парламент, жамаачыланган Өкмөт менен Кыргызстан алдыга жыла албашына мен бекем ишенем. Депутаттар деле муну жакшы түшүнүшөт. Дүйнө жүзүндөгү бардык парламенттик өлкөлөрдө качан гана бир же эки партиянын бийлиги орногондо туруктуу өнүгүүлөр жүргөн. Ага бүгүнкү сиз суктанган Турциянын Парламенти күбө. Биз тез-тез парламенттик шайлоо өткөрүүдөн коркпошубуз керек. Биз бир эле Парламенттен 4 Парламентке, бир эле Өкмөттөн 4 Өкмөткө ээ болгондон коркушубуз керек. Ошондуктан, азыркы Парламентти мөөнөтүнөн мурда таркатууну, жаңы шайлоону 2013-жылдын февраль айларына чейин бүтүрүүнү сунуш кылам, жолдорун кааласаңыз таап аласыз.
Эгерде өлкө алдыга жылбаса, реформалар жүрбөсө Парламенттен, сизден сурап алыш, элдин колунда. Кыргызда бир сөз бар, "Дос күйдүрүп айтат, душман сүйдүрүп айтат"-деген, айрым сөздөрүм катуу тийсе кечирип кой, андай сөздөрдү сага мен айтпасам ким айтат. Унчукпай коюуга укугум жок.
досчо акыркы кайрылып жаткан
кыргыз тилиндеги гезит "Арена kg"
email • архив • редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?