ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky lez ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ru ky ru en ky ky ru ru ru ky ru ky ru ru ky bg ru ky ru ky ru uk ky ru ky ky ru ky ru mk fr ru ky ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Айбат", 08.03.11 - 12-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Кыргызстандын бардык аймактарында 5-мартта жалпы кыргыз элинин улуттук кийимдеринин күнүнө (Калпак күнү) карата
Биздин улуттук кииймдерибиз өзгөчө касиетке ээ, анткени биздин улуттук кийимдер, анын ичинен калпак, элечек, шөкүлө сыяктуу улутубуздун баш кийимдери биздин элдин космостук философиясы менен тыгыз байланыштуу. Биздин калпактын жана элечектин тарыхы те тарыхтын тамырынан башталат. Байыркы шумер эли да калпак кийгендигин биз тарых булактарынан билебиз, ал эми байыркы гергес (хет, гет- автор) бабаларыбыз түздөн -түз жоокерлери, айрыкча жазылыктагы сүрөттө 24 аскер башчысы алтын калпак кийип майрамдык жүрүш менен кетип бара жаткан сүрөтүн чечмелеп жазганбыз. Бул гергес элин аалым С.Г.Сайс мырза кийимдерине караганда байыркы түрк элдери экендигин жазган. Түркиянын Карабел аскасындагы тартылган сүрөттө тик калпак кийген жоокердин жана элечек кийген аялдардардын жана эки кабаттуу калпак жана куштун канатын элестеткен калпак кийген аскер адамдарынын сүрөттөрүн байкоого болот. Бул бабаларыбыздын кийимдерин жана маданиятын уланткан кыргыз сактары болгонун байыркы тарых булактары да ырастайт. Байыркы тарыхтын атасы деп айтылып калган Геродоттун эмгектеринде сактардын бир түрдүү төбөсү бийик калпак кийип жүрүшөт деп жазган, ошондой эле кытай тарыхый булактарында кыргыз ажолору кышында суусар тебетей, ал эми жазында, көктөм келгенде алтын түймөлүү, төбөсү бийик калпак кийип жүрүшөт деген маалымат бар. Айрыкча кыргыз сактарынын калпактарынан түрдүү формалары болгон, ал эми аялдарынын элечек, кыз келиндеринин тик төбөлүү шөкүлө кийгенин жана тебетейлери да болгонун маалыматтар ырастайт. Кезинде Акбурун коргонунан табылган алтын жалатылган, кыргыздын ою-чиймери түшүрүлгөн калпак табылган. Кийинки эле Самарканд шаарындагы археологиялык казууларда биздин элибиздин калпактары табылган. Бул да болсо биздин элдин эң байыркы эл экендигин дагы бир ирет далилдеп турат.
Биз төмөндө кыргыз калпагынын кайсы доорлордон бери келе жатканын, өзгөрүүлөргө ээ болгонун схема аркылуу берүүгө аракеттендик. Тагыраак айтканда, биздин элдин калпагына бери эле дегенде беш миң жылдык тарыхты өз ичине камтыйт. Демек, биз кыргыздар калпагыбыздын тарыхынан, калпактын жасалгаланышынын философиясын, кол өнөрчүлүктүн туу чокусун, этногенетикабыздын байыркылыгын билип, үйрөнүп дүйнөгө жар салуучу кез келди. Биз калпактын гана тарыхын билбестен, бүтүндөй тарыхыбыздын жаңы табылгасы менен ширелишибиз керек, анткени тарыхы бар эл, түптүү эл гана бийик төбөлүү калпак кийип жүрөт.
Демек бийик төбөлүү калпак - баш кийим биздин элдин улуулугун, маданиятынын карылыгын, кайратын билдирүү менен табияттагы кубулуштар менен тыгыз болуп, географиялык этночарбабызды, өзгөчөлүгүбүздү биле жүргөнүбүз ийги.
Ошондуктан, кыргыз эли кылымдар өтсө да Манас атадан калган баш кийимин ыйык сактап, калпагын ыйык тутуп жашап келет.
Соңку сөз, кыргызым, алтын калпагын башыңдан түшпөсүн, калпагыңдын бийиктигиндей ойлоруң таза болсун!
Кыргызым, ак калпагын башындан түшпөсүн, журтубуз эркин, эрктүү, өнөрлүү болуп көбөйсүн!
Жиндердин ааламы адамдардын ааламынан айырмаланып, башка ааламды түзөт. Бирок жиндер менен адамдардын ортосунда окшоштуктар дагы бар. Мисалы: ой жүгүртүү, каапыр- мусулман болуп, жакшы жол менен жаман жолду тандоо, тамак-аш жеп, суусундуктарды ичүүдө, эркек-ургаачы болуп, жыныстык жол менен кошулуп, тукумдарын көбөйтүүдө жана бир Аллахка гана сыйынып, ага шериктерди кошпоодо алар дагы адамдардай эле милдеттүү. Аллах айтат: "Мен жиндер менен адамдарды өзүмө гана ибадат кылуулары үчүн жараттым" Зарийат:56. Бирок, алар адамдардан бир нече сыпаттар менен айырмаланат. Мисалы: жиндердин баштапкы жаралышы оттон, адамдар болсо топурактан, жиндер аркандай түзүлүштөргө өзгөрүлө алат, анткени аларда туруктуу дене жок, ал эми адамдар бир калыптуу. Аллах айтат: " Албетте, Биз инсанды шыгыраган кургак чоподон жараттык. Ал эми жиндерди андан (адамдан) мурун түтүнсүз кызыган оттон жараттык" Хижир:26-27.
Муслимдин хадисинде Аиша энебизден рибаят: Мухаммад (Аллах Ага дубай саламдарын жолдосун!) айтты: "Периштелер нурдан жаралган, жиндер - түтүнсүз кызыган оттон жаралган, ал эми адам силерге кантип баяндалса, ошол нерседен жаралган".
Жин деп аталып калгандарынын себеби:
Жин деген сөз арап тилинин (ижтинан) деген сөзүнөн келип чыккан, мунун мааниси - жалпы адамдардын көздөрүнө көрүнбөгөн зат дегенди түшүндүрөт. Ошентип алар бизди көрөт, бирок биз аларды көрө албайбыз Аллах айтат: "Ал (Иблис) жана анын (жин шайтандардан болгон) тобу силерди, силер көрбөгөн тараптан көрүп турушат. Чынында, Биз шайтандарды ыйман келтирбеген адамдарга санаалаш-дос кылып койдук" Аараф:27.
Пайгамбар Мухаммад (Аллах Ага дубай саламдарын жолдосун!) айтты: "Жиндердин үч түрү бар: биринчи түрү - асманда учуп жүрөт, экинчи түрү- жылаандар менен иттер, үчүнчү түрү - ар жерлерде саякаттап жүрүүчү жиндер" Табрани, Хаким, Бейхакий: "Асма ва Сифат" деген китебинде баяндайт. Бул хадисти Албани туура деген "Сахих Ал-Жами"3 т, 85 б.
Бул хадисте жылаандар менен иттер деген сүйлөмдүн түпкү мааниси - сойлоп жүргөн жылаандар менен иттердин баардык түрлөрүн жиндер деп айтууга болбойт. Жиндерге гана тиешелүү жылаандар менен иттерди пайгамбар (Аллах Ага дубай саламдарын жолдосун!) сөз кылып жатат. Ошентип анын башка айтылган хадистери аркылуу жиндерден болгон жылаандар менен чыныгы жылаандардын жана ошондой эле жиндерден болгон иттер менен чыныгы иттердин бири-биринен айырмаланып турганын төмөндөгү хадистер менен ажыратып берейин. Пайгамбар (Аллах Ага дубай саламдарын жолдосун!) айткан: "Израилдин уулдары (жөөттөрдү) Аллахка баш ийбегендиктен, аларды чочколор менен маймылдарга айландырып койгондой эле, жиндерди да жылаандар менен иттерге айландырып койгон" Ат-Табарани, "Силсилат Ал-Ахадис сахиха" деген китебинде:4т.439б. Ошентип Шейх Албани "Силсилат Ал-Ахадис сахиха" деген китебинде мындай деп эскертүү берип жатат: "Азыркы күндөгү көрүп жаткан жылаандардын баардыгы жылаандарга айландырылган жиндерден келип чыкты деп түшүндүрүлбөйт. Мунун мааниси - кантип Аллах Таала жөөттөрдүн кээ бир урууларын чочколор менен маймылдарга айландыргандай, жиндердин кээ бир түрлөрүн жылаандар менен иттерге айландырып койгон дегенди түшүндүрөт. Бирок жылаандар менен иттерге айланган жиндер жыныстык жол менен көбөйө алышпайт. Буга пайгамбардын (Аллах Ага дубай саламдарын жолдосун!) сөзү далил:"Албетте, Аллах айландырылган заттарына көбөйүп, тукум куудурганга уруксат берген эмес" ".
Андыктан, жиндерден болгон жылаан - үстүндөгү эки сызыгы, түтүктү үйлөгөндө сойлоп бийлөөсү менен чыныгы жылаандан айырмаланып турат. Эгерде түтүктү үйлөгөндө сойлоп бийлей турган болсо, анда ал жиндерден болгон жылаан. Себеби алар дагы биздей угат жана баардык нерсени түшүнөт, ошондуктан шайтандап бийлеп жатат. Ал эми чыныгы жылаандын кулагы жок, ошол себептен укпайт. Бирок ал тилин чыгаруусу менен кыймылдап жүргөн заттарды сезет. Буга пайгамбардын сөзү далил: " Албетте, Мадинада жиндердин бир тобу Ислам динин кабыл кылды, эгерде үйүңөрдө жылаанды көрсөңөр, үч жолу "Аллахтын аты менен айтам, чыгып кет" деп эскертсин, эгер кетпесе өлтүргүлө, анткени ал шайтан" Муслим:2/1757.
Эгерде хадистин маанисине көңүл бура турган болсок, бир нече пайдаларды алабыз:
1-Үйүңөрдөн жылаандарды көрсөңөр "Чыккыла, Аллахтын аты менен айтам" дегиле. Жиндерден болгон жылаандардын эки түрүн бул хадисте пайгамбар (Аллах Ага дубай саламдарын жолдосун!) айтып жатат. Алардын биринчиси - мусулман, экинчиси - шайтан.
2-Үйлөргө кире турган жылаандар булар - бир гана жиндерден болгон жалаандар экендиги хадистин мазмунунда жатат.
3-Аларга (жиндерден болгон жылаандарга) "чыгып кет" деп үч жолу же башка хадисте үч күн бойу эскертүү бул шарт экендигин эстен чыгарбоо .
4-Эгерде аларга (жиндерден болгон жылаандарга) "чыгып кет" деп эскертүү бергенден кийин, чыкпай турган болсо, анда аны ошондо гана өлтүрүү уруксат экенин билүү.
5-Аларга (жиндерден болгон жылаандарга) бир гана Аллахтын аты менен гана эскертүү.
Кээ бир адамдар "жиндер жердин астында жашайт"- деп айтышат. Бирок чындыгында алар биз менен кошо жердин үстүндө жашашат. Көбүнчө алардын жашаган жерлерин айта кетсем:
1-Чөлдөрдө. Бул жөнүндө Ибн Масудтан рибаят: "Пайгамбарыбыз (Ага Аллахтын саламы болсун!) ошол жерлерге барып жиндерге дават кылып, аларды акыйкат жолгө үндөгөн".
2-Ашканаларда. Бул жерлерде шайтандар көп болгондугунун себеби, ар түрдүү тамак-аштар менен суусундуктар бар. Андыктан, түрлүү кафе-ресторандарда каапырлар айбанаттар сымал жеп-ичип, ырахат алып жүргөндөрүн көрөбүз. Ошол үчүн жин шайтандар бул жерлерге учуп келип, "Бисмиллах" деп айтпай сол кол менен жеп жаткан адамдарды көрүп, алар менен кошо жеп-ичет. Ошентип шайтан тойгондон кийин аларга арам ичимдиктерди ичүүгө түрткү кылат. Натыйжада бул жинди сууну ичкен соң адамдардын бири маймылга, бири чочкого, бири арстанга айланып, жаныбарлардын дүйнөсүн көрсөтүп жаткандарын көрөбүз. Ошондуктан, Аллах айткан: "Ал эми каапырлар болсо, мал сымал ырахат алып, жеп-ичишет. Алардын жайы - тозок!" Мухаммад: 12. Муслимдин хадисинде Ибну Умардан рибаят: пайгамбар Мухаммад (Аллах Ага дубай саламдарын жолдосун!) айтты: "Эгерде ким тамак жей турган болсо, анда ал оң колу менен жесин, эгерде суусундук иче турган болсо, анда дагы ал оң колу менен ичсин. Анткени шайтан сол кол менен жеп-ичет"
3-Ажатканалар менен мончолордо. Зейд Ибн Аркамдан рибаят пайгамбар Мухаммад (Аллах Ага дубай саламдарын жолдосун!) айтты: "Ажатканалар менен мончолорго кирээрде; Аллах Таала, мен сени менен жиндердин эркектери жана ургачыларынан сактанам" деп айтыла. Абу Дауд, даарат бөлүгү.
кыргыз тилиндеги гезит "Айбат"
email • архив • редакция
УРМАТТУУ НАРЫН ОБЛУСУНДА ЖАШАГАН АК ЭЛЕЧЕК ЭНЕЛЕР, АСЫЛ ЭЖЕЛЕР ЖАНА СҮЙҮКТҮҮ СИҢДИЛЕР!
Нарын районунда Аялдардын Эл аралык майрамы белгиленди
"Мансап үчүн эмес, Аллах ыраазычылыгы үчүн элиме ак кызматымды аткарам... "
THE RISE OF EVIL
же Ильичтин туулган күнүндөгү Кочкордогу
"начальниктердин" ишке ашпай калган төңкөрүшү
ГИППОКРАТТЫН АНТЫ ЖЕ КОЧКОРДОГУ АК ХАЛАТЧАНДАР МАСЕЛЕСИ
Кочкор айыл өкмөтүндөгүлөр көз боочулугун качан токтотушат?
№15- КЕСИПТИК ЛИЦЕЙИ ОБЛУСТУК ФЕСТИВАЛДАН БИРИНЧИ БОЛДУ
8-МАРТТА КОЧКОРДУН "ЭҢ МЫКТЫ"
"Жубайыма кымбат баадагы тиш салдырдым..."
"Айылдаштарыма ар дайым таазим кылам..."
Улуу көчтүн бул ырын, Улантайын Казыбек
Кочкор районунун Кара-Саз айылынын тургуну апабыз
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?