ru ky hu cs ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky kk myv ky ky ky ky ky ru ky ru ky ky ru ky tt ky ky ky ru ky ky ru ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky krc ru ky tt ru ky ky ru ru ru ru ky ky ky ky ky ky ru ru ru ru ru ky en ru
"De-факто", 24.01.08 - 6-бет: "Саясий интеллигенция коррупцияга, паракорлукка былгып калды"...•
-Рахат айым, "Ата Мекен" партиясын шайлоодон өткөрбөй коюшту, эми сиздин оюңузча мындан ары эмне кылуу керек?
-Менин пикиримде оппозиция эми башка конструктивдүү деңгээлге - концептуалдуу идеологиялык таймашууга өтүш керек. Бийлик да оппозицияны өз орду бар, чоң саясий күч катары кабылдашы керек. Ансыз демократиядан четтеп кетебиз. Саясий күч катары "Ата Мекен" партиясынын келечегине мен ишенем, себеби партиянын мүдөөсү, coциалисттик принциптери алгылыктуу, анткени, совет доорунда көптөгөн ийгиликтерге жетишпедикпи. Өлкөдөгү азыркы экономикалык кризистен чыгуунун бирден бир жолу ушул социалисттик принциптердин Акаев доорундагы четке кагылышынан баш тартып, кайрадан керектүү жагдайларда жандандыруу зарылчылыгына алып келди. Ошон үчүн бул партияда мен саясий амбиция же субьективдүү себептер менен эмес, өзүмдүн ынанымым, түшүнүгүм, социалисттик көз караштарым, идеяларым менен кирген болчумун. Социализмдин идеологиясы, экономикалык принциптери дүйнө жүзүндө далилденип, көпчүлүк мамлекеттерде кабыл алынганы талашсыз. Алсак, Франциянын, ал гана эмес Улуу Британиянын да экономикасы социалисттик мүнөзгө ээ деп эсептелет. Буга далил - Франциядагы мамлекеттик жалпы окуу системасы акысыз, айрыкча, элди социалдык камсыздандыруу системасын, жумушчу калктын укугун коргоо ж.б.у.с. белгиленип жүрөт.
Жогорку Кеңештин депутаты кезимде, А. Акаевдин мамлекеттик мүлктөрдү шашылыш түрдө приватташтыруусуна, айрыкча, жерди менчикке берүүгө каршы болуп кармашып келгем. Бул реформанын жакшы жагы-жерди иштете алгандар тыңып, бутуна туруп кетишти. Ошол эле убакта иштетилбеген менчик жерлер ижарага берилип же сатылып кетти. Чүй боорундагы канча жер иштетилбей, тикен басып жатат.Жерди айыл-чарба жумушуна келгенде, күжүрмөн калктар - дунгандар, корейлер, өзбектер жакшы иштетип, үзүрүн көрдү. Ысыккөл жээгиндеги нечен үлүш жерлер сатылып кетип жатат. Жерин сатып, жакырчылыктан чыгуу аракеттери жанданып, анча - мынча айыл турмушу оңолуп бараткансыйт. Бирок ошол жерлер жергиликтүү адамдарга катталган менен иш жүзүндө кошуна башка мамлекеттердин жарандарына таандык болуп калууда. Кептин баары эл өз жеринин ээси эмес, келечекте анын кулу болуп калуу коркунучунда калгандыгында.
Азыр кооперативдик кыймылды жандандыруу өтүнүчүн президентибиз Кыргызстандын ишкерлер жыйынында айтканы эсимде. Бирок ал кайрылуу жүзөгө ашпай жатат. Бул чындыгында, жанагы иштетилбей жаткан жерлерди жандандыруунун жолу. Кооперативдер - биздин баягы колхоздордун эле башка бир түрү. О. Рой деген батыштын окумуштуусу учурдагы колхоздордун айыл-чарбаны көтөрүүдөгү чоң ролу тууралуу жазгандарын окуп, анын илимий аныктамасына баа бердим. Дүйнөнүн көптөгөн өлкөлөрүнүн Конституцияларында жеке менчик ыйык экендиги жазылган, бирок мамлекеттин кызыкчылыгы туура келсе, менчик ээсине менчик наркын мамлекет кайтарып бериш лаазым экендиги айтылат. А биздин мурдагы жана жаңы Конституциябызда мындай жобо жок. Биздей көчмөн элдин менталитетине жеке менчиктүү чарба эмес, коллективдүү чарба ылайык келээри баарыбызга маалым го.
-Оппозиция деле,бийлик деле чоң маселелерди көтөрүп, элдин кызыкчылыгын ойлогон болот, бирок "Эки дөө кармашса, ортосунда кара чымын кырылат" дегендей, эки дөөнүн кармашынан ортодо элге кыйын болуп жатат да…
-Эки тарап тең элди ойлоп, тынчтык жолу менен кепке келишсе жакшы болмок. Мындайда ортодо калыс пикирде турган интеллигенция чоң роль ойномок. Мен "Эл жана интеллигенция" деген илимий иликтөөмдү бүтүрүү аракетиндемин. Кыргыз интеллигенциясы социалдык институт катары толук түптөлө элек. Интеллигенциясы түптөлгөн Россия, Казакстан кыйла өнүгүп кетишти. Интеллигенциянын өсүп-өнүгүүсү, аны сактап калуу бийликтин көңүл борборунда болушу керек эле. Интеллигенциянын белсемдүү өкүлдөрү оппозицияга да, бийликке да насаатчы, көпүрө болмок. Интеллигенция дегенде билимдүү адамдар эле эмес, акылман, элге кеби өтүмдүү адамдардын тобун айтабыз. Азыркы эң чоң мүчүлүштүгүбүз-саясий интеллигенция коррупцияга, паракорлукка былгып калды. Бийликти булар баюунун, элди тоноонун жолу деп түшүнүп жатышат. Ошондойлорду эсине келтирип, элдин тагдырын ойлогон интеллигенция болушу керек. Россияда интеллигенция менен элдин тарыхый ажырымы болгон, ал тууралуу Александр Блок, Николай Бердяев сыяктуу орус чыгаандары көп кейип- кепчигендигин билебиз. Ал эми кыргыз элинде интеллигенция менен эл тыгыз карым-катышта, интеллигенция элдин ичинен кечээ жакында эле бөлүнүп чыгып, канаты ката электе эле кайра элдин арасына сиңип кетип жатат. Мен өзүм деле эл арасында жүрүп, эл "тезек терсе тезек терип, эшек минсе эшек минип" келатам. Акаев мактанып айтып калчу эмес беле, "биздин эң чоң жетишкенибиз - эл өзүн-өзү бакканга үйрөндү" деп. Ооба, азыр деле эл өзүн- өзү багып жатат. Бирок кара курсактан башка нерсе да керек да. Айыл жергесиндеги интеллигенция да кайдыгер байкоочу катары гана жата бербей, чапан, тебетейин күбүп, баш көтөрүүгө убакыт келди. Совет доорунан бери биздин интеллигенция жогору жактын көрсөтмөсүн жасап жата берүүгө көнгөн. "Даярга тап, беленге беп" болуп.
-Эми ошол интеллигенцияны ойготуш үчүн эмне кылуу керек?
-Социология кесипкери болгонумдан, анын ичтен байкоо деген методун колдонгон байкоомдо, эл коом тазарып, тартип орносо, өндүрүш өнүгүп, сыртта тентип жүргөн жарандарыбыз өз жерине кайтып келсе дешет. Элге эмне керек? Элге эң биринчи, жетиштүү тиричилик, бейпил турмуш, анан тынымсыз маданий өнүгүү керек. А биз элибиздин этнос катары жок болуп кетүү коркунучун али да туя элекпиз. Анан калса, БУУнун бүтүмүндө кыргыз тили жок болуп бара жаткан тилдерге кирет деген эң коркунучтуу тыянак дале кайдыгерликке толук моюн сунган интеллигенцияга жете элек. Тарыхта тилдин жоголушу элдин өзүнүн жоголушунун бирден-бир башаты болгон.Чындыгында, элди сактап калчу күч, бул эл арасынан чыккан жана эл арасында жашаган интеллигенция. Азыр элибиз чет жерлерге тентип кетип, төрөт азайып, эл терс көрүнүштөргө(арак ичүү, ыйбаасыздык, уятсыздык ж.б.) берилип, баш-аламандык өкүм сүрүүдө. Баарын орду-ордуна кое турган саясий элита азыр элдин жемин жеп, коррупцияга терең батып жатат. Азыр ар бир адам өзүнүн жумушун жакшы жасаса, өзүн эмгектен көрсөтсө, үйбүлөсүн үлгүлүү кармаса, ошол да элге кылган кызматка тете. Ошондуктан, жалпы интеллигенцияны жана анын элитасын өзүнөн артып, эл камы үчүн чечкиндүү аракетке чакырар элем. Балким, интеллигенция кайдыгерлигине каршы үн катып, дагы башка ой- пикирлерин билдиргендер чыгаар…
"Коррупция менен күрөшкүсү келгендер, кайдасыңар?"
Жакында "Азаттыктын" сайтынан окуп калдым, Жогорку окуу жайларда "Таза сессия үчүн, билимди сатып ала албайсың" аттуу айлык өтүп жатат деп жазылыптыр. Мындай иш- чараны Билим берүү жана илим министрлиги өткөн жылдын декабрь айынан баштап уюштуруп, 24-январга чейин созулат экен. Министрликтин бөлүм башчысы Досаалы Иманбердиевдин айтуусунда, иш-чаранын максаты ЖОЖдордогу коррупцияны ооздуктоо имиш. "Эгерде окуу жайларда коррупция бар экени аныкталса, аны менен күрөшүү үчүн атайын кадамдарды жасайбыз",-деп күпүлдөптүр. Муну окуп алып бир чети таңкалсам, бир чети күлкүм келди. Сүйүнгөнүмөн эмес, күйүнгөнүмөн колго калем кармап, ЖОЖдордогу паракорлук, учурдагы кыргызбайский билим берүү системабыз тууралуу кичине саймедиреп коеюн дедим.
Алгач азыркы министрликтин ЖОЖдордогу коррупцияга каршы күрөшү боюнча 72 адамдан турган жумушчу тобу тууралуу. Ал эмне деген жумушчу топ, өткөн жылдын декабрынан ушул убакытка чейин эмне иштерди кылды, кайсы коррупция менен күрөшүп жүргөндүгүн билгибиз келет. Эгер чын эле ЖОЖдордо коррупция менен күрөшсө, анда эмне үчүн ал жумушчу топ менен эч бир студенттин кабары жок, эч бир факультетте "пара алган мугалимди көрсөң бизге чал, жардам беребиз, коррупцияга каршы күрөшөбүз" деген баракча илип коюшпайт?! "ЖОЖдордо коррупция бар экени аныкталса" деген цитатаны уялбай айтып жаткандарга баракелде!
Айланайын ЖОЖдогу коррупция менен күрөшкүсү келген министрликтин өкүлдөрү! Сиздер жерде эле жашап жатасыздарбы? Кабарыңар жок болсо, жакшылап угуп коюңуздар. Биринчиден, Кыргызстандын бардык ЖОЖдорунда "коррупция бар экени аныкталса" эмес, коррупция бар жана абдан тамырлап, чырмалышып, сиңишип калган. Сиздерге окшоп сөз жүзүндө күрөшүмүш болгондор толтура, чындап күрөшкөндөр жокко эсе. Акаевдин тушунда кандай болсо, азыркы учурда андан эки эсеге жогорулаганы жашыруун эмес. ИИБге, же ШИИБге паланча мугалим экзамен үчүн паланча сомдон адилетсиз акча талап кылып жатат деп арыз жазып коюуну студенттер жакшы билишет. Бирок дал ошол мугалим аларга берчүсүн берип, иштен айдалмак тургай кайра эле келип студенттердин шорун шорподой катыраарын да жакшы билишет. Азыркы бийликтин, азыркы биз жашап аткан системанын жүзү бизге беш колдой белгилүү да. Коррупция гүлдөп өсүп, жетээр жерине жетип, окутуучулар менен студенттер ачык эле базардагыдай соодалашып калган. Илгери студент айылга барса, бүт айыл аны урматтап, аны менен үйбүлөсү сыймыктанчу экен. Азырчы? Студенттин эч кимге баркы жок. Себеби белгилүү, анын кантип окууга өткөнүн, анан кантип экзамен алып жатканын, кандай билим алып жатканын коомчулук билет. Жалганбы, "азыр окууга өтпөй калды, экзаменден кулап калыптыр, окуудан абдан кыйналыптыр" деген сөздөрдү эл колдонбой калган. Башында кичине бирдемеси бары да өтөт, 36 тамганы эптеп окуй албаганы да өтөт, хулиганы да өтөт, баары өтөт. Окууга өтүп эле койбой, ошонун баары окууну бүтөт. "Жогорку билимдүү" болушат. Мунун баары эмнеге байланышкан? КОР-РУП-ЦИЯ-ГА!
журналистика факультетинин 4-курсунун студенти
А дегенде сөз болгон…
Экономикалык өнүгүү жана соода министри:
"Бала кезде, мисалы, Кочкорго кар жаачу эмес эле. Азыр жаап калды. Мен муну силерге кантип түшүндүрөм. Акча деле ушундай экен да"
алдындагы Адам укугу боюнча
"Акаев болуш бир паста, Акун болуш аста-аста"
Иса Өмүркулов, ЖК депутаты:
"Илгери "Прием макулатуры" деген пункттар бар эмес беле. Жогорку Кеңештин алдына "Пункт приема законов" деп бадырайтып жазып койбойлубу?!"
"Кыргыздар биягы Алматинсикй, Лев Толстой, тыягы Жибек жолу, Молодая Гвардия көчөлөрүнөн алыс кете албай эле саясат жүргүзө беришет"
Бакыт Бешимов, ЖК депутаты:
"Бир депутат "аялың неграмотный болгону эле жакшы" деп атпайбы?! Мынакей биздин ой-жүгүртүүбүз"
Ибрагим Жунусов, ЖК депутаты:
"Атамдан баш тартып койгонума өкүнөм"
l Туулган жылы: 13-Май, 1961-жыл;
l Туулган жери: Ош облусу, Карасуу району, Сары ой айылы;
l Турмуштук девизи: Дайыма алдыга;
l Депутаттыкка чейинки иши: ОшМУнун 1-проректору;
l Депутаттыкка чейинки ийгиликтери: КР эл артисти, профессор, Доргмунд окуусунун ардактуу профессору;
l Кыргызстандын келечеги: Демократиялык жолдо;
l Ышкысы: Гномик чогултуу, ушу кезде 17 өлкөдөн
чогулткан 17 түрдүү гномиги бар;
l Баалаган саясатчысы: В.В. Путин, А.Мадумаров
l Суктанган өлкөсү: Япония;
l Арданганы: Кыргыз элинин жардылыгы, көралбастыгы;
l Кубанганы: Кыргызстандын келечеги;
l Спорт ышкысы: Эркин күрөш боюнча спорт чебери;
l Искусстводогу ийгилиги: Жакшы ыр жаза электигим;
l Учкул сөзү: Корктуңбу - таштаба, таштадыңбы - коркпо;
l Өзүнө жакпаган сапаты: Ишенчээктиги
l Өкүнгөнү: Атасыз өстүм, бирок кийин атам мени
көрүүгө аракет кылса да менин баш тартып койгонум;
l Ичимдиги: Каракулжадагы Ажике жайлоосунун кымызы;
l Өзүнө жаккан ырлары: "Эламан", "Алтын апа", "Чынара";
l Киносу: "Крестный отец"
l Үйбүлөсү: жубайы, 2 кызы, 1 уул, 1 небереси
► Бул айылда негизинен кыргыз гезиттери
электрондук тиркеме түрүндө жарыяланат.
► Архивге, емейлге жана редакцияга шилтемелер
ошол гезиттин башбарагында берилген.
► Жеке макала жарыялоого буйрутмалар кабыл алынат.
► На сайте публикуются в основном кыргызскоязычные газеты в виде электронных подшивок данных газет.
► Ссылки на архивы, емейл и данные о редакции
указаны на главной странице конкретной газеты.
► Принимаются заказы на публикацию частных статей.
Алган материалга шилтеме бериңиз!
◄ © J.Janyzak, Kyrgyzstan ►
Ссылки на взятые статьи обязательны!