hu ky fr ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr ce ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Жибербеген тыйынды “жибердим” дебегиле...
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Бу адамзат пайда болгондон бери согуштан башы чыкпай келет эмеспи. Тээтетиги, илгериден илгери "топурактан" жаңы эле пайда болгон эки адам уулап алган мамонттун этин талашып согушкандан баштап эле тынбай согушуп келаткан көрүнбөйбү. Кудай бетин салбасын, жүз жылдык, отуз жылдык кыргындар болгон… Бирок, ар тараптуу масштабы боюнча бир дагы согуш Экинчи дүйнөлүк согушка- Улуу Ата Мекендик согушка жеткен эмес! Ошол согушта Совет эли, кийинки маалыматтар боюнча, 28 млн адамдан айрылган, дүйнө боюнча 50 млн дешет! Аталган согуш төрт жылга уланган.
Угуп-билип бүтпөдүкпү, адам баласы аң-сезимдүү жаныбар болгону менен, ошол жаныбарлардын ичинен эң эле бир мыкаачысы болот экен. Аны менен бирге биринин этин бири жеген азчылыкты түзгөн жаныбарлардын ичине адам баласы киргенин карачы! Мына ошондой адам баласынын ичинен чыккан Гитлер деген өзгөчө коркунучтуу жан болуп жаралган тура. Адам баласында кези менен кезиге калчу бардык жаман сапаттар ушул өз жанына жакшы сезим жаратып тургандай абалдагы Гитлерди жаратканын карабайсыңбы. Кылымдан кылым өтүп бир жаралчу бу Гитлердей айбан адам баласынын өмүрүнө каршы жаралгандай эле. Дүйнөдө арийлер-немистер гана жашоого укуктуу, калган адамдарды кырыш керек, поляктардан, украиндерден ж.б. улуттардан иштегенге аз-аз алып калыш керек, алар чөп менен тамактанат. Ал эми орустардын 60 млн адамын өлтүрүш үчүн Урал тарапта концлагерлер курулмак, бизге окшогон улуттар дегеле болмок эмес. Кээде былжырак кептер айтыла калат "немистер жеңсе, жакшы жашамакпыз" деген. Алар жеңсе, таптакыр жашамак эмеспиз! Концлагер демекчи, фашисттер уюштурган Майданек, Освенцим, Бухенвальд лагерлеринде миллиондогон адамдар өрттөлүп, атылып, газга ууктурулуп өлтүрүлгөн! Менгеле деген врачы тирүү адамдарды чоң-кичинесине карабай каалагандай кескилеп ар түрдүү тажрыйбаларды жасаган. Баса, өлтүрүлгөн адамдардын чачтарын, коронкаларын, татуировкасы кооз терилерин алып керектеп турушкан! Маселен адам терисинен сумкаларды, кол каптарды ж.б. буюмдарды жасаган! Эми мындай айбандыкты, мыкаачылыкты түбүнө түшүрө сүрөттөп бере албассың! Гитлер уюштурган адам өлтүрүүчү "ишканалардын" жырткычтык ишин чыдап угуштун өзү азап, кинохроникага тартылып калган кадрларчы- үйүлгөн өлүктөр, алардан кыркылган чач, суурулган тиш үймөк-үймөк!
Тарыхтан сабак алыш керек, жаман окуясыбы, же жакшысыбы баары бир адам турмушуна сабак болот. Гитлердик фашизм алып келген бүтүндөй айбандык көрүнүштү кайталагысы келгендерге тургус кылып сокку уруунун ордуна "демократия", "адам укугу" деген сыяктуу былжырактык менен мамиле кылгандар бар. Гитлерди да жөн коюшкан. Анан эмне болгонун билебиз…Кандай гана жаман көрүнүш болбосун тамырлай баштаганда эле жоготуш керек, аз кечиксең бүттү, баш бербейт!
Улуу Ата Мекендик согуш башталары менен кыргызстандыктар да бүтүндөй Совет эли менен бирдикте фашисттерге каршы аттанышкан, алардын саны 363 миң болгон, кыйласы кыргыз болгондур… Согушка катышкан кыргызстандыктардын баатырдыгы тарых барагында сакталуу, маселен, 28 панфиловчунун, Чолпонбай Түлөбердиевдин эрдиги кайталангыс эмеспи!
Адамдар согушту эмне үчүн эстейт? Биринчи иретте, экинчи андай согуш болбосун дейт, экинчиден, ошол согушта курман болгондорго таазим кылат, үчүнчүдөн, ошол согуштагы баатырдык аркылуу кийинки муунга тарбия берет, "сен дагы Мекениңди баатыр аталардай корго" деп.
Мурун Совет мезгилинде согуш темасы күнүмдүк турмушубузга аралашкандай жашачу, эми болсо согуш темасы жалаң гана белгиленген даталарда гана эскерилет, айталы, 9-майда, афган согушу башталган жана бүткөн күндөрү, Баткен согушу болгон дата ж.б. Ошол эскерүүлөрдө, бөтөнчө Ата Мекендик согуштагы жеңишти майрамдачу күнү согуш ветерандарына аким, мэр, губернатор, депутат жана башка коррупционерлер кезигет, кезиккени да курусун, жоон топ жөөкөрүн ээрчитип алып, телесин коштотуп, тим эле өтө олуттуу тартып, мамлекеттин эсебинен алып барган чакан баштык белегин өз маңдай тери менен тапкансып, анан да билбегени калбагандай көрүнүп, ал аракети өзүнүн дил көңдөйлүгүн ашкерелеп… койчу деги, майрам ветерандыкы эмес, кайсы бир жетекчини даңазалоо компаниясына айланат. Атаганат, мына ошолорду "кукурузникке" жүктөп барып Сомалидеги согуш отуна түртүп ийсе! Накта татыктуу орундарын ошол жерден табат эле!
Фашисттер менен болгон согуштагы жоокерлердин абалын азга эстеп коелучу: ызылдаган ок, бомбанын, снаряддын жарылган коркунучтуу үнү, андан учкан осколкалар, жоокер окопто коргонуп турат аткылап, болбосо чабуулга кетип баратканы, жалтануу оюнда жок ок качырып баратканы… күндүн аптабын айт, болбосо кыштын кычыраган суугун айт, кар жаап, көз ачырбаган бороон… жааны тынбай көнөктөтө куюп дамбалына чейин суу, анан баткактан бут суурулбай турганын айт! Жогоруда сүрөт кинодон көргөн биздин элестетүүбүз, ал эми идеялык чен-өлчөмдүн тоскоолу менен тартпаган, айтпаган көрүнүштү- жоокерлердин гана көз алдындагы көрүнүштү даңазалай албайбыз: генерал Власов сыяктуу армиясы менен фашисттерге багынып берип, аларга кызмат кылып, болуп көрбөгөндөй чыккынчы болду, аны эстейбиз, бирок, жек көрүү менен эстейбиз; далай солдаттар топ-топ болуп алып качып барып фашисттерге жан соогалаган фактылар батпайт; жарадар болуп жаткан жоокерди бапестеп олтурбай колдон буттан алып арабага же машинага ыргытып талаа госпиталдарына алып барышканын, бакыртып-өкүртүп тирилей операция жасап турушканын, анткени, оорутпачу дары жетпейт да; атакага өтүп баратканда өчөшкөндөр бири-бирин атып салып турганын, солдаттар командирлерин аткан учурлар көп болгонун; чабуулга өтүп баратып өлүккө жанаша жата калып жанын сактагандар мындан көп дейт; аскер турган айыл-кыштактардагы аялдарды зордуктаган, алардын тамактарын тартып жеген шүмшүктөрдү деле санап бүтө албайт экенсиң; согуштан качып кеткендери, атайылап оң колун сороктото калып жарадар болуп үйүнө кайткандар деле көп экен. Айтор, согуштагы накта жигиттер жерип турчу- чыккынчылык, коркоктук, наадандык окуялар көп эле болуптуп. Биз аларды даңазалай албайбыз. Биз жеңгенбиз, андыктан жеңишке алып келген баатырдык көрүнүштөр гана даңазаланууга укуктуу! Байкаган чыгарсыздар, согуш жөнүндөгү орустун кийинки кинолорунда согуштагы чыккынчылык, бир кесим нан үчүн бирөөнү өлтүрүп коюу, өлүм коркунучу келгенде өз башын гана коргоого аракет кылгандык ж.б. патриоттуулуктан алыс канчалаган наадандык көрүнүштөр чагылдырылып жатат, аша чаап кеткен учурлар да жок эмес. Ал эми биздин киночулардын ошол Ата Мекендик согуш жөнүндө кино тартууга табити тартпайт, табити тартса, деңгээли жетпейт дегендей… Азыркы биздин киночулар америкалыктар менен орустун сериалдарынын көтүнөн көчүрүп кетип баратканы…
Ошентип, 9-майда Жеңиш күнүн майрамдайбыз, суюлуп бараткан, аябай эле суюлуп калган ардагер жоокерлерди куттуктаган болобуз. Биз аларга жылы бою кам көрүшүбүз керек эле, андай болбой келет. Аларга кам көрүп убара тарсак, өзүбүздүн бийлик менен байлык эмне болот? Ардагериң эмне бүгүн болбосо эртең жок болот, өсөрү жок, өлөрү дайын турат. Ушундай ойлойт кызматтагылардын ичинен. Анан дал ушул жерден суроо туулат: эгерде мамлекетибизге душман басып кирсе, биздин жетекчилер алдыңкы чекте жүрүп берер беле, чабуулду баштап окко төшүн тосуп берер беле? Жок, антпейт болчу, анткени, алардын жигиттиги бай жашоого чырмалышып калган, канчалык бай жашасаң, канчалык кызматың жогору болсо, ошончо кыйын жигитсиң… Азыркылардын көбүнүн "баатырдыгы" байлыгында, кызматында, куру кебинде, зыңкыя кийингенинде, балдарын баланча чоң кызматка койдурганында, баланча деген той менен ашты чабылып-чачылып бергендигинде, анысына белгилүүлөрдүн көп келгендигинде! Мына, азыркы "баатырдык" сапат ушул!
Тиги түштүк тарапта элибиз кези менен өзбектерден, тажиктерден таяк жеп турат. Ошол кагылыштарда кыргыздар аз болуп калып жатат, болбосо, алдырбай калсын. Тийешелүү жетекчилер элдин алдында туруп ыргытылган ташты төшү менен, башы менен тосуштун ордуна жашына калып, анан эртеси келет да "сабыр кылуу керек, токтоо болуу керек, чыдоо керек, теңелбеш керек" деп былжырап-ылжырап турганга жиниң да келет, алардын суу жүрөктүгү үчүн күйүп, намысың атырылып турат го! Ошондой жетекчиликтин айынан элибиз кор болуп турат. Кайран гана карапайым кыргыз элим, жигиттериңди түгөлдөсөңчү!..
9-Май -Жеңишке сүйүнүп, кийинкисине күйүнүп турган күн болуп да барат…
Согуш ардагерлерине алкыш, орукта калып ач-жылаңач фронт үчүн эмгек өтөгөн аталар менен энелерге таазим!