ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky uk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky bg ky ru uk ky ru be ky ru ky ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Сагынганда бир келээрсиң, Ала-Тоону көргөнү...
"МАКСИМ ЭЛ АРАЛЫК СОТТУН АЛДЫНДА ЖООП БЕРИШИН КААЛАР ЭЛЕМ"
Кыргызстанда мындан бир жарым ай мурун төңкөрүш болуп, натыйжада бийликке Убактылуу өкмөт келди. Өлкө президенти К.Бакиев республиканы таштай качып, кызматынан кетүү туурасында отставка берди. Кыргызстандагы абал ушул кезге чейин коогалаңдуу: түштүк областтарда маал-маалы менен баш аламандыктар чыгып, Жалал-Абад менен Сузакта коменданттык саат киргизилген. Коогалаңдуу окуялардын жүрүшүндө 90дой адам курман болуп, 2000дей адам ар кандай жаракат алышкан. К.Бакиев Белорус президенти А.Лукашенконун чакыруусу боюнча Минскиге келип, биздин кабарчыбыз ал жерде К. Бакиев менен жолугушууга жетишкен. Кыргызстандан качып кеткенден бери бул анын россиялык жана чет элдик ЖМКларга берген биринчи интервьюсу. Интервьюсунда Бакиев, өлкөдөгү мурда жана кийин болуп жаткан окуяларга өз көз карашын билдирди.
- Кантип эле ушундай окуялар болуп кетти? Сиздин оюңузча, мунун себептери эмнеде? Балким, сырткы күчтөрдүн таасири бардыр?
- "Революция" боло тургандай Кыргызстанда эч кандай экономикалык да, саясий да өбөлгөлөр жок болучу. Жок! Жок болучу! 2005-жылдан 2007-жылдын апрелине чейин пикет, митингдер тынбай эле өтүп турду го. Биз аларга көнүп деле калганбыз. Ошого карабастан экономиканы өлүмтүк абалга жеткирбей, жакырланууга жол берген жокпуз. Тескерисинче баары жакшы болуп келаткан. 5 жыл ичинде биз мамлекеттик бюджетти 3 - 3,5 эсе көбөйтө алган экономикалык өсүш темптерине жетиштик. Муну карапайым адамдар жакшы билишет - жолдор, жаңы мектептер, ооруканалар курулуп, пенсия, пособиелердин өлчөмү өсүп, айлык акылар жогорулаган...
Ал эми, азыркы Убактылуу өкмөттө иштеп жаткандар бизге 5 жыл бою иштегенге мүмкүнчүлүк беришкен жок. Башкача айтканда, алар, президенттин командасынан экономикалык жана саясий жактан утулуп калышкандыгын түшүнүшкөн. Алардын алдында бийликти алуунун жападан жалгыз бир гана куралдуу жолу калган. Алар чынында эле дал ушундай жасашты да, кан төгүү аркылуу бийликти ээлеп, бул күнөөнүн баарын мамлекет башчысынын мойнуна илип салышты. Алар муну кантип ишке ашырышты? Анын бир гана себеби бар - Кыргызстандын тартип сактоо органдары окуялардын мындай болуп кетишине даяр эмес болучу. Аларда маалымат жок болучу. Адаттагыдай эле Бишкекте митинг өткөрүүгө уруксат берилген. Бирок, трагедия Таластан башталып кетти. Милиционерлерди былчылдатып сабашкан. Аларды өрттөп, көздөрүн чукуйбуз деп кыйнап, ар кандай зомбулук көрсөтүшкөн. Кандай гана мыкаачылык. Ушундай болуп жатса да тартип сактоо органдарынын кызматкерлери курал колдонуп жана ок атышпады. Таласта митингчилерге бир да ок атылган эмес. Алар областтык администрацияны ээлеп алышкан, анан ал жакка Ички иштер министри барганда, эл аны эмне кылганын баарыңар көрдүңөр... Кандайдыр бир керемет күч аны аман сактап калды. Мен бул туурасында 7-апрелде гана билдим, бирок, анда кеч болуп калган эле. Ал убакта Атамбаевдин кеңсесине курал-жаракты алып келип калышкан.
-Бийликти басып алууга олуттуу даярдык көрүлгөн деп эсептейсизби?
- Мындай чоң иш бир эле күндө ишке аша койбойт да. Алар даярданышкан. Ошол митингдерге автоматтар менен куралданып жана тобокелчиликке барып катышкан адамдарга баа берип отуруп, алардын арасында жөнөкөй эмес, мыкты даярданган адамдар болгон деп жыйынтык чыгарса болот. Алардын ичинде чет элден келгендер да бар. Өзүбүздүн ичибиздегилерден да болгон. Болбосо, алар БТРди кантип колго түшүрүп алып, Ак үйдү коргоп жаткандарга жардамга келсин (Ак үйдө президент жана өкмөт жайгашкан да). БТР өчүп калганда митингчилердин ичинен бирөө от алдырат да, Ак үйгө айдап келип, ири калибрдүү пулемёттон айнектерди аткылайт. Болжол менен күндүзгү саат 12 лерде президенттин кабинетинин айнектерин да ата баштайт. Менин эс алуу бөлмөмдүн айнегине атылган ок менин жанымдан "зып" этип өтүп, эшиктин кесекисине тийди.
Ак үйдү коргоп тургандар күжүрмөн ок менен атышпай, жаш агызуучу газ жана резина ок пайдаланышкан. Кийин гана Ак үйдүн ичине жарып кирейин деген машинанын дөңгөлөктөрүнө атып башташкан. Бул - бийликти куралдуу басып алууга көрүлгөн жакшы даярдык. Таласта баш аламандык башталып, милиционерлерди уруп жана өлтүрүп башташканда ИИМдин кызматкерлеринин бир бөлүгү ошол жакка, дагы бир бөлүгү кооптуу делген Нарынга жөнөтүлгөн. Бул ишти аң-сезимдүү түрдө Бишкекте милициялар аз болсун деп жасадык. Ачык айтканда, биз эч качан күч структураларына кызыккан эмеспиз. Мен башка жол менен бараткам. Реалдуу турмуш жакшыра турган болсо, болуп жаткан окуяларга эл баа берет деп ойлогом. Ал эми көчөдө эмне тополоң болгонун, ким каяктан атканын иликтеп чыгыш керек.
- 2007-жылы да Ак үйдү ушинтип ээлеп алуу аракети болбоду беле? Ошондо кантип баш аламандыкты болтурбай койдуңар эле, бул жолу эмне үчүн токтото албай калдыңар?
- Анда митингчилердин арасында агрессивдүүлөрү да болгон, бирок алар куралсыз эле, а булар болсо автоматтар, снайпердик мылтыктар менен келишпедиби.
- Сиз Бишкекте жана кийин түштүктө болгондо дээрлик чыгып сүйлөгөн жоксуз, ошол эле учурда сиздин каршылаштарыңыз каалаган басма сөзүндө жеңил-желпи эле чыгып жатышты, мындайча айтканда сиз маалыматтык согушту уттуруп койдуңуз...
- Алар бийликке келгенде бардыгын ээлеп алышты да, биз чынында уттуруп койдук. Ушул убакка чейин маалымат бир гана тараптан берилип жатат. Ошондуктан мен биринчи кезекте Белорусиянын президенти А.Лукашенкого достук колун сунуп, бул жерде пресс-конференция өткөрүп, болгон окуяны айтып берүүгө шарт түзүп бергендиги үчүн ыраазымын. Бирок, бул маалымат улуттук телеканалды гана көрүп жаткан Кыргызстандын калкына жетпеди, ал боюнча менин арызымды көрсөтүшпөдү. Ошондуктан Жалал-Абаддагы телекомпаниянын бүт жамааты иштөөдөн баш тартты.
-Белорусиянын Башкы прокуратурасы сизге карата олуттуу айыптоолору бар документтердин топтомун, ошондой эле сизди Кыргызстанга кайтарып берүү талабын алды...
- Мага карата коюлуп жаткан айыптардын бардыгы таптакыр негизсиз. Биринчиден, мен мамлекет башчысы катары Ак үйдү коргоого эч кандай тиешем жок. Эч кандай. Муну Ак үйдө жүргөн күч структураларынын, тартип коргоо органдарынын ар бир жетекчиси, президенттин аппаратынын жетекчиси ырастай алышат. Алардын ар бири президент Ак үйдү коргоого катышкан- катышпаганын айта алат.
-Демек, митингчилерге каршы ок атууга сиз буйрук берди деп күнөөлөөгө негиз жок деңизчи?
- Эч кандай негиз жок. Абсолютно. Мен 100 % жоопкерчиликте айталам. Ошондуктан мен бир жума бою түштүктө жүрүп: "парламент, эгерде силерге Бишкекте иштөөгө мүмкүнчүлүк бербей жатса түштүккө келип иштегиле" - деп талап кылганым да ошондон. Экинчиден мен биринчи күндөрдөн эле: "эл аралык көз карандысыз комиссия түзгүлө, ал Бишкекте болуп өткөн окуяларды текшерип жана ал боюнча ким жоопкерчиликте болорун түшүндүрсүн" дегем. Менин айтканымды эч ким укпай койбодубу.
Тилекке каршы, ал турмак ЖККУ (ОДКБ) да буга элдир-селдир көңүл бөлдү. Жападан жалгыз принципиалдуулукту көрсөтүп аракет кылган бул-Белорусиянын президенти Александр Лукашенко болду. Ал эми, укук коргоочулар тарабынан түзүлгөн көз карандысыз комиссия Таласка барып келип, азыркы Убактылуу өкмөттүн дарегине көптөгөн дооматтарды айтып жатат.
- Курманбек Салиевич, мындан аркы жашооңузду кандайча пландаштырып жатасыз? Эмне кылайын деген оюңуз бар?
- Менин ойлорум мени менен дайыма бирге. Менин ушундай абалымда-бассам да, турсам да, ойгонсом да, уктасам да, тамак жесем да - эмне гана кылбайын - ой - санаам дайыма Кыргызстан жөнүндө. Канткен күндө да, мен бул өлкөнүн президенти эмес белем. 5 жыл президент болуп иштедим. 5 жыл ичинде бир да жолу кадимкидей эс алган жокмун. Менин эс алуум дайыма он күндөн ашчу эмес. Анын үстүнө мен эч качан Кыргызстандан сыртка чыкпай, Ысык-Көлдө гана эс алчумун. Мен баш отум менен иштечүмүн. Анан ишимдин жыйынтыгы мына ушундай болуп калбадыбы? Бул мен үчүн албетте, болуп көрбөгөндөй стресс.
Мен ушул учурда Кыргызстанда болуп жаткан окуяларга кыйыр түрдө да, түз да аралашпай жатам. Себеби, мен өлкөдөн кетип жатып, Россия жана Казакстандын жетекчилери менен телефон аркылуу сүйлөшкөнүмдө, алар мага ачык эле: "Курманбек Салиевич, Ак үйдүн жанында болгон окуяда сизди күнөөлүү деп жатышканы менен андай болбойт. Бирок, түндүк-түштүк ортосунда граждандык согуш чыгып кетсе, Кудай анын жүзүн нары кылсын, анда күнөөнүн баарын сизге илишет" дешкен эле. Мен муну туура түшүндүм да, ошон үчүн гана өлкөдөн кетип калдым. Бул өтө ынанымдуу аргумент эле. Мен ушундан коркком, себеби түштүктө жүргөнүмдө эл ушунчалык мени колдоп, Таластагы жана Бишкектеги окуяларга нааразы болуп, колдоруна курал алып, өздөрүнүн мыйзамдуу президентин коргоого даяр эле. Мен ошон үчүн кетип калдым. Ошондуктан мен бүгүн бир туугандарым, балдарым менен да телефон аркылуу сүйлөшпөй жатам. Бирок, баары бир, бүт күнөөнү мага илип жатышат. Абалды жөнгө салалбай, өлкөнү башкаралбаган кемчиликтеринин бардыгын мага ыйгарышууда. Анан алар алгыла, тоногула, мунун баары силердики деп макулдашып алышкандай. Бул эмне?
-Жакында Жалал-Абадда кыргыз-өзбек болуп тирешүүнүн чыгып кетиши 20 жыл илгерки Ош жана Өзгөн окуяларындагы улуттар аралык чатакты эске салды.Ушундай окуялар кайра кайталанып кеткенге өбөлгөлөр жокпу?
- 90-жылдарда болуп өткөн бул трагедия мезгилинде, мен Көк-Жаңгак шааркомунун 1-секретары болуп иштеп жаткам. Биз ал жерде тынчтыкты сактай алдык, бирок, бардыгы кылдын учунда турган. Кыргызстан, айрыкча түштүк жалбырттап турган. Көптөгөн адам өлгөн. Эмне деген гана кайгы. Кудай аны кайталаттырбасын! Түштүктө болуп жаткан окуялардан улам ушундай окуянын кайталанышына өбөлгө түзүлүп калды дээр элем. Ошондуктан, жергиликтүү жана Убактылуу өкмөт абалды турукташтыруу боюнча олуттуу чечимдерди кабыл алышы керек. Эгерде абал көзөмөлдөн чыгып кетсе, буга чейинки кырсыктан да чоң мүшкүл болушу мүмкүн. Эгерде, бүгүнкү бийлик ушинтип эмоционалдуу иштей берсе... Алар эмоциялар менен гана иштеп жатышат, өздөрүнүн мамлекеттик саясат программасы бар экенин мен азырынча уккан жокмун, билбейм.Мен маалыматты ансыз деле аз окуп жатам. Алардын бардыгы эмоциялар менен иштеп жатат.
- Алардын бардыгы сиздин мурдагы шакирттериңиз да...
- Ошондуктан, мен алардын бардыгын кеңкелестер деп билем. Бул боюнча көп нерсе айтсам болот эле, бирок кыска гана айтайын: "Алардын көпчүлүгү өтө эмоционалдуу жана токтоо эмес адамдар, бирок арасында жаман эместери да бар. Тилекке каршы айрым бирөөлөрүн гана эске албаганда, алардын бири да мамлекеттик башкарууда узак тажрыйбалары жок. Бул акырындап келүүчү нерсе эмеспи.Тармакты, аймакты, өлкөнү башкарыш жөнөкөй эле иш эмес да. Жалаң эмоция менен бул жерде алыска бара албайсың. Бүгүнкү түзүлүп жаткан абал бийликке келгендер эч кандай башкаруу тажрыйбасы жоктугунун жана иштей албастыгынын айкын далили эмеспи.
- ЖККУ Кыргызстандагы окуяларга илең-салаң мамиле кылды дебедиңизби. Сиздин оюңузча бул уюм эмне кылыш керек эле?
- Ушундай учурда биринчи кезекте кошуна мамлекеттер, алардын ичинен ЖККУ бир топ чечкиндүү жана натыйжалуу чараларды көрсө болмок. Мен бул туурасында бир ай мурда эле айткам. ЖККУнун коалициялык тынчтык күчтөрүн киргизип, тартипти камсыз кылыш керек эле. Ушул күнгө чейин рейдерлик жүрүп жатпайбы. Бүгүн Бишкекте бандиттер ишкерлерге нотариус менен бирге келип, тапанчасын такап: "Өз ишиңди мага өткөрүп бер!" деп жатышпайбы. Ал эми апрелдеги окуялардан кийин тартип сактоо органдары шалтурук абалда болуп калышкан. Алар жарандардын коопсуздугун камсыз кыла алышпайт. Мен аларды кыргыз, өзбек жана башка улут деп бөлгүм келбейт, мен Кыргызстандын жарандары жөнүндө айтып жатам. Эгерде менин эсимден чыгып кетпесе, ЖККУнун уставында мамлекеттин бүтүндүгүнө коркунуч туулуп, этникалар аралык тирешүү бар болсо, мамлекет башчыларынын кеңеши чечим кабыл алып, тынчтыкты сактоочу күчтөрдү киргизе алат. Анын үстүнө өлкө башчысынын бул боюнча өтүнүчү бар эле.
- Сиздин пландарыңыз жөнүндө суроого кайрылып, Белорусияда жашооңузду уланта бересизби деп сурагыбыз келет.
- Белорусияда тил жагынан кыйналбайм. Кудайга шүгүр, мен орусча эң жакшы түшүнөм жана сүйлөй алам. Бул биринчиси. Александр Григорьевич мени коллега катары эмес, досу катары кабыл алды. Мен биринчи кезекте ага ыраазымын. Мен Белорусиянын парламентине, нан, тузу мол белорус элине ыраазымын. Менин мындан аркы тагдырым кандай дедиңерби? Азыр айтыш кыйын. Мен аябай иштерман адаммын, жөн отура албайм. Мен эмне менен алектенеримди мезгил көрсөтөт.
Мен түштүк Кыргызстандагы айылда жүргөндө журналисттердин бири артымдан калбай: "Саясаттан кетсеңиз эмне иш кыласыз? деп сураган. "Өндүрүш менен алектенип, эл керектөөчү товарларды өндүрөм..." деп айткам. Ал "тактап айтканда эмне иш кыласыз?" деген. Мен болсо :"Балким оюнчук чыгараттырмын" деп койгом. Менин ушул сөзүмдү бардык каналдарда өзгөртүшүптүр да: "Президент эми бардыгын чукулунан өзгөртүп, оюнчуктарды чыгаруу менен алектенет экен" деп чуу салып жиберишиптир. Чынында андай мааниде эмес, башка маанайда айткан элем. Менин билимим, тажрыйбамды бир да академиядан ала албайт элем деп ойлойм. 5 жыл президент болгон мезгилдеги топтогонумду бир да академия, квалификацияны жогорулатуучу бир да курс бере албайт да. Ошондуктан мен бул жерде да пайдам тиет деп ойлойм. Бирок, ким болуп иштеримди азырынча билбейм. Бирок, мен пайдам тийгидей болушка бардык күчүмдү жумшайм. Бул жерде жөн эле жашабай, ушул өлкөгө, Белорустун президентине, белорус элине пайдамды тийгизгенге аракет кылам. Кайсы бир жерде, кандайдыр бир ишти эптеп-септеп жасасам да мен аракет кылам. Мен жөн эле кол куушуруп жана калган өмүрүмдү бекерге өткөрбөйм.
- Сиз өзүңүздүн бүгүнкү статусуңузду кандайча аныктайт элеңиз? Президентсизби, экс -президентпи же Белоруссиянын коногубу...
- Биздин мыйзам боюнча, кыргыз Конституциясы боюнча президент отставкага өз ыктыяры менен кетсе парламентке арыз жазат. Парламент арызды карап бекитсе гана президент полномочиелерин тапшырды делип эсептелет. Мен Кыргызстанда стабилдүүлүк, тартип сакталсын деп билдирүү жасадым. Юридикалык жактан алганда мен арыз жаздым. Бирок, парламент жоктугунан менин отставкам кабыл алынган жок жана күчүнө кирген эмес. Менин абалымбы? Александр Григорьевич минтип айтты:"Курманбек Салиевич, сиз мен үчүн президентсиз жана президент бойдон каласыз".
Бүгүн бийликке келгендер болсо, 1917-жылдардай болуп декреттерди чыгарып, Конституциялык сотту, парламентти таратышты. Эмне үчүн? Мени го, минтип ташташты. Болуптур, мен кеттим, бирок туруктуулук болбой жатат. Баш аламандык уланууда, мага байланышы барлардын бардыгына куугунтук болууда. Мен бир туугандарым, жакын туугандарым, шакирттерим жөнүндө айтпай эле коёюн. Ал турмак алыскы эле туугандарыма дагы куугунтук болуп жатат.
Мени мындай абалга Кыргызстандын эли эмес, бийликти куралдуу жол менен, эч күнөөсү жок адамдардын өлүмү менен басып алган бир ууч адамдар алып келди. Алар бийликке келишти жана бардыгын менин мойнума оодарып жатышат. Эгерде, эл аралык жана көз карандысыз нормалдуу тергөө, сот жүрсө, албетте бүтүндөй күнөө толугу менен алардын мойнунда болот. Мен буга толук ишенем.
Тартип сактоочу органдарда да баш аламандык . Бүгүн Кыргызстанда криминалдар тартип сактоо органдары менен мамыр -жумур. Бүгүнкү кожоюндар ошолор. Ушундай шарттарда мен кайра барып, абалды курчуткум келбейт.Мындай кылуу такыр мүмкүн эмес. Мен түштүктө жүргөндө кызмат көрсөтөйүн деп канча жолу өзүмдү сунуш кылдым. "Иш ушундай болуп калгандан кийин укук мейкиндигине келгиле, парламентти чогулткула" деп айттым. Алар минтишкен жок, ошондуктан алардын азыркы бардык чечимдери юридикалык жактан алганда - бүт мыйзамсыз. Парламент жок, президент четте. Эгерде бул окуяга нормалдуу эл аралык укуктук баа берилбесе, мындай окуя кийин КМШ алкагындагы ар бир өлкөдө болуп кетиши мүмкүн. Мен башында минтип ойлочумун: оппозиция дегениң бул эмне? Мейли, кыйкырып- өкүрө берсинчи. Мен өлкөнүн экономикасын, адамдардын жашоо деңгээлин көтөрө берейин, ошондо адамдар ак эмне, кара эмне экенин өздөрү эле түшүнүп алат дечүмүн. Оппозиция болушу керек, бирок ал конструктивдүү болсун. Мен "бул өкмөттүн программасы, бул президенттин программасы. Сиздердин бул программаңыздарда мобул жери иштебей жатат, же иштей албайт. Биз болсо, анын ордуна момундай программа сунуш кылабыз" деп айткан оппозицияны түшүнөм. Оппозиция ушундай болушу керек. Ал эми автомат жана пулемёттор менен келип, мамлекеттик мекемелерди басып алып, "биз бийликпиз, биз революциябыз" дегендер да оппозициябы? Жөнөкөй адамдар бүгүнкү күнгө чейин эмне болуп кеткенин түшүнбөй, эңги-деңги болуп жүрүшөт.
-Азыр Кыргызстандын экономикасы жымсалдатып айтканда жан кейитерлик абалда...
- Ооба, тилекке каршы экономика ушунчалык артка, менин оюмча жок дегенде 5-10 жылга чөгүп кетти. Биз болсо, бизнестин өнүгүүсү үчүн эң сонун мыйзамдарды кабыл алып, аябай жакшы чөйрөнү жана нормативдик-укуктук базаны түзүп койдук эле. Ишканасын жеңил- желпи эле каттата коюп, бизнесин андан да жеңил-желпи жүргүзүү Кыргызстандан башка өлкөлөрдө салыштырмалуу жок эле. Эмне үчүн бизде экономика дүркүрөп өсө баштады эле? Дал ушул шарттар бар үчүн да. Булар болсо эмне кылып жатышат? Булар бизнести, ишкерлерди муунтуп жатышат.
-Сизди үй-бүлөлүк башкаруу боюнча күнөөлөп жатышат. Уулуңуз Максим өтө жогорку мамлекеттик кызматты ээлеп, өлкөгө келүүчү бардык инвестицияларды көзөмөлдөп, сиз анан аны өз ордуңузга даярдап баштаган турбайсызбы?
- Жакында менден баламды эмне үчүн Өнүктүрүү жана инвестиция боюнча борбордук агенттиктин жетекчилигине дайындагандыгымды сурашкан. Ага жообум жөпжөнөкөй. Кыргызстанда тышкы карызы 2 миллиард доллардан ашып кеткен. Көптөгөн инвестициялар келген жана келип да жатат,бирок эреже катары алардын натыйжалуулугу дайыма эле жогору эмес. Акча келип эле жатат, бирок алар кумга эле сиңип жатат. Тигил бурчтагылар деле жеп коюшат, бул бурчтагылар деле сугунуп коюшат. Инвестицияны ким алып келсе, белгилүү үлүшүн ал чөнтөгүнө уруп алат - мына ушундай. Мен эмне үчүн Максимди койдум? Максим ишкер адам катары эл аралык деңгээлде жакшы өсүп жетилди, ал бизнесте биттин ичегисине кан куйганды билип алган. Мен эмне үчүн ушул кадамга бардым? Мен өз баламды ушул кызматка койдумбу - демек инвестиция үчүн бардык жоопкерчиликти мен өзүмө алдым да. Мына мобул башыма алдым. Бир да доллар уурдалбай, бир да долларды кимдир бирөө кымтып албасын дедим. Мен баарын өзүмө алдым. Мен Максим менен сүйлөшкөндө ага "балакайым, бери кара, сага мына ушундай жогорку кызматты ишенип жатам. Мен сага ишенем" деп айткам. Мен ага бөркүмдөй эле ишенем. Текшерүүлөр бардыгы таза жана ачык- айкын экенин көрсөтүп жатты. Биз алган россиялык кредиттен киреше түшө баштаган жана аны ай сайын төлөп баштап калганбыз. Бул иш ушунчалык туура, ушунчалык акыл- эстүүлүк менен уюштурулган. Мен ошондуктан ачыгын айтканда, башкаларга ишеним аз болгондуктан баламды бул ишке отургузгам. Мындай орунга бир чиновникти отургузсам, алгач иш жакшы эле башталат, анан эле карап турсаң казынага кол салып баштайт. А бул жерде болсо, канткен менен канымдан жаралган балам да. Балким, мындай кылганым туура эмес болуп калгандыр.
-Бул туурасында азыр бармагыңызды тиштейсизби?
- Жок. Себеп дегенде, алар Максимге бул кызматта жок дегенде эки жыл иштегенге мүмкүнчүлүк беришсе болмок... Алгач "мына, өз баласын коюп койду" дешип нааразы болушаарын билгем. Нааразычылык боло берерин билгем, бирок мен Максим өзүнүн акылдуу иш жүргүзүүсү менен жакынкы 1-2 жыл ичинде эмне иш колунан келерин көрсөтмөк. Натыйжа болмок. Мен буга толук ишенгем.
Ал эми, аны ханзада кылып ордума калтыруу жөнүндө сөз да болгон эмес. Мен муну сага ыймандай сырым катары айтып жатам.
Үй-бүлөбүз менен отурганда Максим менин ордумду басат деп сөз болчу эмес. Ал кыргыз тилин билбегендиги, жөнөкөй эле бир мисал болуп турбайбы. Максим кыргыз тилине караганда англис тилин жакшы билет. Ал эми, мамлекет башчысы болуш үчүн, мамлекеттик тилди билиш керек. Элдин психологиясын билиш үчүн ошол элдин тилинде ой жүгүртүш керек. Ошол тилди эң мыкты билиш керек. Максим болсо, тилди өздөштүрө албай койгонун билем, ошондуктан ачык айтайын, менин алдымда башка максат бар эле. Ал борбордук агенттиктин башчысы болсо, жакшы иштейт деп ойлогом. Ал өзүн көрсөтөт деп күткөм. Инвестициялар күргүштөп, экономика жогорулап, натыйжалары көрүнмөк. Мен үчүнчү мөөнөткө калайын деп далбастаган эмесмин. Президенттик шайлоолор өтүп, мамлекеттин жаңы башчысын шайламакпыз. Ошондо мүмкүн, Максимдин талапкерлигин премьер- министрликке сунуштап көрмөкпүз. Жакынкы 4 жылга мен ушундай деп пландаштырып жүрчүмүн. Төрт жыл ичинде кандай гана өзгөрүүлөр болуп өтмөк. Максимдин алдында мүмкүн ушундай келечек болмок, бирок аны президент кылуу тууралуу сөз да болчу эмес. Мен өз баламды билем го. Ал аябай күчтүү юрист, жасаган ишинин бардыгы мыйзамдын алкагынан чыккан эмес, эгерде ал жооп беришке туура келип калса,Бишкекте эмес, эл аралык соттун алдында жооп беришин каалар элем. Ал жакта азыр башка нерсе. Азыр ал жакка Бакиевдин кимисин алып барбагыла алар: "президент колго түшпөсө, мына баласы түштү же бир туугандарынын бирөөсү түштү. Мына кармагыла да каалаганыңарды жасагыла" деп айтышат. Кыргызстанда бүгүн дал мына ушундай болот. Максим бизнесмен болуп жүргөндө жасаган бардык иштерин мыйзамдын алкагында жасады деп, бетим чымырабай эле ишенимдүү айта алам. Себеп дегенде, ал атасы катары, президент катары менин талаптарымды билет.
-Болуп өткөн бардык окуялардан сиз өзүңүз үчүн эмне деген башкы тыянак чыгара аласыз?
- Көрсө, демократияны да коргой билиш керек экен. Кандай гана демократия болбосун, өзүн коргой алышы керек, эгер ал өзүн коргой албаса, анда демократияны киргизип деле кажети жок.
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Кан жыттанган телефон, кан көксөгөн Бакиевдер
Кримдүйнөнүн тирешүүсүндө саясат жок
Байболов Кыргызстанга келди. А саясатка келээр бекен?
ӨКМӨТ БАШЧЫЛАРЫНЫН ТЕЛЕФОНДУК СҮЙЛӨШҮҮЛӨРҮНӨ ПИКИРИҢИЗ КАНДАЙ?
"МАКСИМ ЭЛ АРАЛЫК СОТТУН АЛДЫНДА ЖООП БЕРИШИН КААЛАР ЭЛЕМ"
Урматтуу Убактылуу өкмөттүн жетекчилери!
Университетте уңгулуу иштер жок
БИР МАКСАТ, БИР ТИЛЕККЕ БИРИГЕЛИК!
Ыр бутада - саясат
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?