hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ru ky ky ru ky ky ky ru ky ky ky ky ky ru ky ky ru ky ky ru ky ky hbs_cyr ky ru ky ky mhr ky ru hu ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru cv ky ru ky ky ru ky ky bg ky ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru da fr
"Фабула", 29.09.11 - 9-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Кара жаак акын Калык атанын
Өткөн жума күнү, борбор шаарыбыз Бишкекте маданий иш-чаралар өткөрүлдү. Биринчиси, мамлекеттик тилибизге арналган иш-чара Абдылас Малдыбаев атындагы опера жана балет театрында болсо, экинчиси, улуу акын атабыз, кадимки кара жаак Калык Акиевдин көптөн көп күттүргөн эстелигинин ачылышы болду. Калык атабыздын олтуруп алып өзүнүн замандаштары баа берип айткандай сол бутун оң бутуна коюп, комуздун коштоосу менен "кара нөшөрдөй төгүп" олтурган эстелиги акындын аты берилген көчөнүн Калык Акиев менен Чүй проспектисинин кесилиш жерине коюлду. Калык атабыздын эстелигинин тургузулушунун өзүнчө бир тарыхы бар десек болот. Улуу таланттын эстелигин ал кездеги Маданият министри Муратбек Бегалиев агабыз тургузууга аракет кылып, Өкмөттөн бүгүн эстелиги турган жерди бөлдүрүп, токтом чыгарып, 300 миң сомдон ашык акчасын да кошо бөлдүрүп берген экен. Бирок Калык атабыздын баласы Салмоорбек Акиевдин жана кайнатасынын эстелигин тургузууга чоң эмгек кылган анын байбичеси Магрифа Рахимованын көзү өтүп кетип, бул иш өз убагында аягына чыкпай калган. Бакиевдин тушунда Калык атанын небереси Турусбек ага аракет кылып, ортодо ар кандай иштер болуп олтуруп, аракети минтип иш жүзүнө ашып олтурат. Турусбек ага Өкмөт берген баягы акчанын үстүнө дагы бир топ акча кошуп, чоң атасынын айкелин ачты.
Эң өкүнүчтүүсү, бул эстеликтин ачылышына бийлик бир аз кайдыгер карап койгондой болду. Мисалы, президент тараптан Султан палвандын келип сөз сүйлөшү түзүк болгону менен, өкмөт тараптан "өз көмөчүнө күл тартышкан" койкоң чиновниктерден бирөө келип койгонго жарабады. Өзүн ар дайым иш менен эмес, сөз менен көрсөтүп келген ырчы чиновнигибиз Ибрагим Жунусов адаттагыдай бул салтанатка арнап жаздырган "үч барак" катын берип жиберип, кутулган экен. Ал эми Маданият жана маалымат министрлигинин башында турган республиканын "башкы маданияттуу" адамы Нурлан Шакиев да бул улуу ишке катышканга жарабады. Кыязы, булар Калык Акиевдин кабарынан, талантынан алысыраак болсо керек... Башкасын айтпаганда да, мындай иштин башында туруу Шакиевдин негизги милдеттеринин бири эле го. Же ал "балапан министр" дале өз милдеттерин толук билбей жатабы? Кыскасы, мындайлар кыргыз маданиятын "мыкчып" турганда, маданият гүлдөбөйт. "Тигил иш, бул иш" деп шылтоону айтары турган иш деңизчи, бирок ашып кетсе он мүнөттүк убакыт, каалоо жана жоопкерчилик болсо ар дайым табылат. Урматтуу министр, мына ушуну биле жүрүңүз. Бирок Калыктын кадырын булар билбесе да, Калыктын калың катмары билет. Ошондон улам, эстеликтин ачылышына катышкандар арбын болуп, эстелик өзгөчө шаң менен, тактап айтканда, оркестрдин коштоосу менен жана мамлекеттик гимн менен ачылды. Заманыбыздын залкар төкмө акыны Замирбек Үсөнбаевдин улуу акындын эстелигинин ачылышына арнап ырдаган ыры элдин жаркып турган маанайын ого бетер күчөтүп койду.
- Урматтуу агайын-туугандар, башкасын айтпаганда да, биз эчен жылдардан бери Токтогул, Калык, Осмонкул, Барпы аталарыбыз менен сыймыктанып келатабыз.
Калык Акиев Совет доорунда эч нерседен жалтанбай туруп, нукура кыргызга таандык улуу эмгектерди, тактап айтканда, элдик оозеки чыгармаларын жана улуу акын Т. Сатылгановдун эмгегин элге жеткирүүдө ат көтөргүс эмгек кылды. Ошондой эле өзүнүн оозунан төгүлгөн орошон ырлары элибиздин баа жеткис эмгеги катары муундан-муунга кала берет. Элибиз мындай иштерди көз жаздымда калтырбай, улантышы абзел.
- Калык Акиев айтып бүткүс ар тараптуу, алп талант болгон. Башкасын айтпаганда дагы төкмөлүк жагынан алдына адам салдырчу эмес. Элдик оозеки чыгармачылыкка өзгөчө маани берип, узун сабак, дастан кылып айтаар эле. Комузчулугу, төкмөчүлүгү, дастанчылыгы кайталангыс деп айтсак жарашат. Дагы бир кошумчалай турчу нерсе, Калык өз заманында башкалардан айырмаланып, өтө сабаттуу болгон экен. Мектепте окуп билим албай эле арабча, латынча, кийин орус алфавитинде да жазганды, окуганды өздөштүрүптүр. Ал эми комузчулугу тууралуу айта турган болсок, Токтогулдун шакирти болуп жүрүп, "Торгой менен Курумтай", "Сары барпы" сыяктуу нечендеген күүлөрдү черткен. Бирок, тилекке каршы, ошол күүлөрүнүн арасынан бир гана "Токтогулдун ботою" тасмага жазылып калыптыр. Ошондой эле обончу да болуп, азыркыга чейин ырдалып келаткан "Татына", "Көрүнүп койсоң болбойбу"- деген ондогон обондорду жараткан. Калык атабыздын кол жазмалары мамлекеттик архивге өткөрүлүп берилди. Бирок ал кишинин музейи жок, эми атайын музей ачышыбыз керек. Ушул маселени козгогондор Академияга кайрылса, "Жогору жакка кайрылгыла"-дешкен экен. Жогору жак бул маселени көңүлгө алып, тиешелүү деңгээлде чечүүгө тийиш. Мисалы, "улуттук" деген улуу макамды алып жүргөн Филармониянын алдында "Пекин" деген кытай рестораны турат. Деги бизге кытай рестораны керекпи же улуу инсандардын улуу эмгектери керекпи? Бул терең ойлоно турган маселе экенин эсибизден чыгарбашыбыз абзел. Ошол жерди ресторан кылганча эл шайырларынын музейине айландырып койсок жарашмак.
Кыргыз эл артисти, композитор:
- Улуу талант, ак таңдай акыныбыз Калык Акиевдин эстелиги Улуттук филармониябыздын 75 жылдыгы белгиленер күнү ачылып жатканы биз үчүн өтө кубанычтуу. Анткени ал киши 1936-жылы филармонияга келгенде. Филармониянын баркы жогорулап, көптөгөн таланттуу инсандар анын өнөрүнө шыктанышып, чоң таалим алышкан. Экинчиден, ал киши Кыргыз радиосунун калыптанып, өнүгүшүнө да эбегейсиз зор салымын кошту. "Курманбек", "Эр Төштүк" ж.б. кенже эпостору, нечендеген ырлары, нечендеген күүлөрү жазылган, ыр түрүндөгү кол жазмалары Улуттук илимдер академиясында өлбөс-өчпөс болуп сакталып калды. Башкасын айтпаганда да мына ушул эки чоң мекемеге арнаган жогорку эмгеги эске алынып, мындан туура 50 жыл илгери дал ушул эки мекеменин ортосундагы көчөгө ысымы ыйгарылган. Эми минтип, айкели орнотулуп отурат. Бул биздин улуу талантка арналып жасалып жаткан иштерибиздин, көрсөтүп жаткан сыйыбыздын бири. Мындан ары да мындай алгылыктуу иштер улантыла берет деген ишеничтемин.
- Кара жаак Калык атабыздын эстелигин орнотуу үчүн жер бөлүп берип, атайы токтом чыгарып көмөктөшкөн өкмөт башчыларыбызга, ошондой эле мамлекеттен бир сом сурабай өз каражаттары менен тургузган Калык атабыздын урпактарына терең ыраазычылык билдирем. Эми ушул атабыздын айкели ыйык жерге айланып, жаңы үйлөнгөн жаш жубайлар ушул жерге келип гүл коюп, сый, ызаат көрсөтүп турушса деген тилектемин. Эстелик да абдан мыкты жасалыптыр. Мындан ары дагы элибизде Калык атабыздай болгон мыкты акындар чыгып, биз аларга таазим кылып жүрө берели. Бар болуңуздар!
- Бүгүнкү күн мен үчүн өтө кубанычтуу күндөрдүн бири болуп отурат. Анткени атабыздын айкелинин ачылышы биз үчүн баа жеткис сыймык. Чоң атабыз бир гана акын болбостон дастанчы, окумуштуу, жазуучу болгон десек да жарашат. Башкасын айтпаганда да "Баскан жол" аттуу чыгармасы мемуарга тете жазылган. Чоң атабыздын ырларын, кол жазмаларын өчүрбөй сактап калган чоң апабыз болгон. Чоң апабыздын бир сандыгы бар болчу. Ал сандыгын кайда көчсө, көч менен кошо жанынан чыгарбай ала жүрөр эле. Ошентип жүрүп, кийин көптөгөн кол жазмаларын Улуттук илимдер академиясына, андан калганын Мамлекеттик архивге өткөрүп бергенбиз. Калык атабыз өз заманынын эң сабаттуу адамы болуу менен бирге, эл агартуу тармагына да чоң салым кошко инсан болгон. 1919-жылы Казакстандын Верный деген шаарына (азыркы Алмата шаары) барып, ошол жактан китеп, дептер көтөрүшкөн казак кыз-балдарды көрүп, алардын кайда баратканына кызыгып, алар менен кошо мектебине барып, мектеп деген эмне экенинен терең түшүнүк алып, өз жеринде мектеп ачууга аябай дилгирленип кайтат. Кийин "биз деле ушундай мектеп ачсак болот турбайбы" - деп, короосундагы малын Анжиянга алпарып сатып, биринчилерден болуп, Жумгалдын Өрнөк айылына мектеп ачкан экен. Ачып эле тим болбой, татар мугалимдерди жалдап келип, балдарга сабак бердиртиптир. Айтып олтурса, атабыздын эл үчүн жасап кеткен иштери абдан эле арбын.
- Бүгүн биздин шаарыбызда маанилүү маданий иш-чара болуп отурат. Анткени бул иш-чара шаарыбыздын тарыхы менен байланыштуу. Шаарыбыздагы Калык Акиев көчөсү өзүнчө ролду ойнойт. Бул көчөгө Калык атабыздын аты коюлганына 50 жылдан ашты. Эми минтип мурдагыдан да баркы артып олтурат. Себеп дегенде кара жаак атабыздын айкели тургузулду. Баса белгилеп айтып койчу нерсе, бул айкелди Калык атабыздын неберелери мамлекеттин жардамысыз эле өз күчү менен тургузушту. Калык Акиевдин балдарына, урпактарына чоң таазим!
- Улуу эмгек өтөп, өз атын тарыхка өлбөс-өчпөс кылып жазып кеткен Калык атабыздын айкели мына ушул жерге, билимдин чордону болуп турган ар тарабы чоң окуу жайлардын, академиянын бурчунда тургузулушу бекеринен эмес. Анткени Калык атабыз өз заманынын өтө сабаттуу адамы болгон. Ал эми талантын айта турган болсок, таланты баа жеткис. Калык атабыздын арбагы ыраазы болуп, ар дайым колдоп жүрсүн.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Бабанов өзү түптөгөн "Республика" партиясынын атынан "Өлкө үчүн!", "Республика үчүн!" деген ураан алдында күркүрөгөн той берди...
Мышык майга жетпей, "сасык" дейт...
Т.Акматов менен М.Абакировдун "разборкасы"…
БАКИЕВЧИЛЕР БИЙЛИККЕ КАЙТСА, САДЫРКУЛОВГО ТАГДЫРЛАШ БОЛОРБУЗ!
"Республика" Таласта Ала-Тоодой эт тартып, Ала-Көлдөй чык кылды
өтчү мезгил эми келди
Эмил Алиев, "Ар-Намыс" партиясынын төрагасынын орун басары:
"Келгиле комиссия түзөлү, иликтейли" - дешип, жеке кызыкчылыктарын көздөп атышат"
Мирбек Асанакунов, Ысык-Көл облусунун губернатору:
"Менин губернатор болуп дайындалышым саясатка да, шайлоого да байланыштуу эмес..."
Кара жаак акын Калык атанын
"Анарбайдын көпүрөсү - Европага байланыштырган көпүрө"
Ишенимге ээ боло албаган тыюу салууну тандайт
Колдонуп жүргөн символикаларыбызды ыйык сактайлы!
Псориаз- териңди тескери сыйрыйт!
ActionTeaser.ru - ???????? ???????