hbs_cyr ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ru hu ru mrj ky ba ru mn ru ky ru ky ky ru ky ru ky uk ky ru ru ru ru bg ky ru tt ru ru ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Кайрымсыз балдар, каржалган карылар
"Эл үчүн" партиясынын лидери Арстанбек Абдылдаев Ысык-Ата районундагы Төмөнкү-Серафимовка айылында жайгашкан карылар жана майыптар үйүнө кийим-кече жеткирип берди. Кийим-кече эле эмес, ысык тамакка, бир ооз жылуу сөзгө тукулжурап турган карыларга арнап мал союп, атайын ашпозчу жалдап күрүч бастырды. Аны жубайы Салиманын өз колу менен жасаган боорсоктору, баштык-баштык таттуулары толуктады. Ишкер бул кезектеги кайрымдуулук кадамы аркылуу багар-көрөрү жок карыларга жаңы жылдык белек тартуулап жатканын айтты. Жыл жаңыраар алдында соопчулук издеп, ыйман тилеп карылар үйүнө сапар тарткан ишкер Арстанбек Абдылдаевди жоон топ журналисттер, ырчы-кыякчылар коштоп барды.
Айтылуу Ысык-Ата өрөөнүнүн Туз айыл округуна караган бул карыптардын айылы тоо этегинен орун алыптыр. Анын короосуна кире бериштеги орусча-кыргызча Карылар үйү деген жазуунун кыргызчасы капилет "кырылар үйү" деп жазылып калганын көзүм чалды. Жазгандардын, андан кийин деле ушул короонун босогосун күндө эки маал аттап жүргөндөрдүн көз жаздымында калып келаткан бул жазуу тагдырдын жазмышы менен ушул жерде баш паанектеген 400дөй карыптардын акыркы келип токтогон жайы экендигин баса белгилеп жаткан өңдөнүп кетти бир саамга...
Кыштын суугуна карабай бул жерде ремонт иштери кызуу жүрүп жаткан экен. Тагдырдын оор жазмышынан качып келип ушул жерде күн кечирип жаткандарды ондогон жылдары ысыктын аптабынан, кыштын ызгаарынан калкалап келаткан, сыры сыйрылган жыгач рамаларды уста балдар качыратып жулуп алып таштап, ордуна заманбап гюнель терезелерин орноштуруп жатышыптыр. Жыл сайын миңдеген каражаттарды жумшап, көмүр сатып алып, жылуулук издеп келишкен карыларды жылыталбай жүрүшкөнүн, көрсө, биринчи кезекте терезелерди жылуулаш керек турбайбы деп, ремонтчуларды кол жаңсай көрсөтүп, бизди утурлай тосуп чыккан директор бир заматта журналисттердин курчоосунда калды.
- Жылуулук терезеден башталат экен. Гюнель терезелери орнотулган бөлмөлөр кадыресе жылуу болуп калганын көрүп буга ынанып калдык. Болбосо биз жылда тонна-тонна көмүр жагып, бөлмөлөрдү ойдогудай жылыта албай убара болчу элек. Июнь айынан бери жүрүп жаткан ремонт иштери минтип кышында да токтогон жок. Тескерисинче, эртерээк бүтүүнүн камындабыз.
- Бул карылар үйүнө республиканын булуң-бурчунан келишет. Өзүм ушул айылдын тургунумун. Бала кезден жакшы билем бул жайды. Ал кезде кыргыздар аз болчу. Тилекке каршы жыл өткөн сайын кыргыздардын саны көбөйүп баратат, - дейт карылар үйүнүн директору Бакыт Жунушев. Анын айтымында учурда жүрүп жаткан ремонт иштерине байланыштуу саны азайган 400дөй жашоочунун ичинен ден соолугу майып 80 киши, ордунан тура албаган 140төй карып бар. Кыйла жыл ремонтко муктаж болгон бул жайдын ремонт иштерине каражатты социалдык камсыздоо агенттиги бөлүп берген.
Бөлмөлөрдүн жылуулугуна эле эмес, көкүрөгүндө кайрымдуулук уялаган инсандардын жылуулугуна муктаж бул карыптар үйүнө келээрдин алдында Арстанбек мырза директор менен алдын-ала сүйлөшүп, кандай кийим алып барсак пайдасы көбүрөөк деп, кеңешип отуруп, аялзатына кийип жатканга жылуу ич көйнөк, жылуу дамбал, эркектерге жылуу кальсон, ич кийим алып барууну туура көрүшкөн.
- Жакында жаңырып жаңы жыл келет. Жаңы жыл кооз балатысы, толгон-токой белектери менен өзгөчө. Бул майрамда карысы да, жашы да белек алганды жакшы көрүшөт эмеспи. Багар-көрөрү жок карыптарбы, балким багаар баласы туруп, ушул жайга туш келген карыябы, айтор ким болсо да ушул жаңы жылда мени да унутушпаптыр деп кубанып, чын дилинен ыраазы болушса, мен максатыма жеткен болоор элем. Анткени сиздерди бирөөлөр унутта калтырышса да, эсине алган мага окшогон уул-кыздарыңар бар экендигин билгиле. Ушул жылуу кийимдер силер төшөккө жатканда жылуулук тартуулап турсун - деди Арстанбек Абдылдаев белектерин таратып жатып.
Колдоруна тийген ич кийимдерди коюндарына катып, жаш баладай сүйүнүшкөн карыялар Арстанбек мырзаны орусча, кыргызча алкап жатышты.
Адам деген жаратылышынан ар кыл болоору ушул жерде дагы бир көрүндү. Бирөөсү ырас эле жылуу кийимдүү болгонуна кудуңдап жатаар жатаканасына ашыкса, кай бирлери колтугуна кысып алып эшикти көздөй ашыгышты. Ошол жердеги кызматкерлер баштарын чайкап: "Муну эми аракка айырбаштап ичип алат да" деп, узата карай күбүр-шыбыр болуп калышты...
1966-жылы түптөлгөн бул карылар жайынын имараты суроо-талаптын өсүп бараткандыгына байланыштуу улам-улам кошулуп отуруп, 1982-жылга чейин курулган. Аты эле айтып тургандай, мында жашагандардын бир даары багар-көрөрү жок аргасыз ушул үйдү баш паанектеп калса, дагы бири багып-өстүргөн балдарынын кайрымсыздыгынан ушундай күнгө туш келгендер. Ал эми айрымдары тубаса майыптыгынан жаш курагына жараша улам бир бакма үйгө көчүп, өмүр бою өкмөттүн багуусунда келаткандар. Карыларды багып иштеп жатышкан кызматкерлердин айтымында балдары барлар деле "балдарым жок" деп келишкени менен алардын балдары бар экендиги тез эле билинип калат. Тогуз ай көтөрүп, тогуз толгоо тартып төрөгөнү, аны ар балаадан сак-сактап, ак сүтүн берип алдейлеп өстүргөнү ай талаага кеткенин айткысы келишпесе да, дарбазадан көрүнгөн караанга жабалактаган көздөрү булардын ичтен кайрып күткөнү бар экендигин айгинелеп, алардын аялуу сырын ачып тургансыйт.
"Адам 85 жашка барбай эле коюшу керек экен"
Адегенде эле алкап, ак батасы менен тосуп алган Талига байбиче өзү 85 жашка келгенин, кудай-таала тил алса, адамды бул жашка жеткирбей эле койсо деген өкүттө баштады өз сөзүн.
- Ысык-Көлдүн Чолпон-Ата шаарынан апрелде келгем. Эми-эми көнүп баратам, айланайындар. Көнбөскө арга барбы. Уялаш бир сиңдим бар эле, ал дагы 2-3 жыл мурда өтүп кетти, - деп жакын күйөөрү жоктугунун четин чыгарды. Балдары бар болду бекен деп бүшүркөп, бирок тик сурай албай бушайман болуп турганымда жаш журналист бала: "Балдарыңыз барбы? - деген суроо узатып калды.
- Алдыңа кетейин, жүрөгүмдү оорутпачы. Балдарым болсо мен ушул жерге эмнеге келем? - дегенде, жашы салаалап кетти байбиченин. 85 жаштын ырыскысы буюрган бул апанын баскан-турганы оор тартып калганы менен сүйлөгөн сөзү орундуу али тың, акылы тунук экен. Анда-мында гана билинер-билинбес бырыш чырмаган жүзүнөн бардар жашоодо жашап келгени туюлуп турду. Колуна тийген 790 сом пенсиясын толугу менен тамак-ашка жумшайт экен. Врачтарына аябай ыраазы экендигин, дары-дармектен үзбөй кам көрүп турушаарын айтып, сөзүм куру болбосун дегендей чөнтөгүндөгү дарыларды көрсөттү, Талига апа.
Убагында жакшы жумуштарда иштеп жүрүп, эң аягында дүкөнчү болуп иштегенин, 15 жыл Нарында иштеп жүргөн кезинде райондук, облустук кеңештин депутаттыгына чейин көтөрүлгөнүн айтты. Биринчи никесинен перзент көрбөй ажырашкан соң, экинчи жолу Түп районундагы Ичке-Суу деген айылга нике жаңырткан. 20-25 жаш бирге жашаган ал абышкасы 1986-жылы кайтыш болуптур. Өз денесинен чыкпаган бала кайдан күйсүн, туубаса да тутунган 6 баланын бирөөнө да батпай калганда, төркүнүн көздөй баса берген экен.
"Карылар үйүндө жашап жатыптыр" деген сөз турмуштун каарына калгандар үчүн айтылгандай болгону менен бул жерге келип орношуу оңойго турбайт. Ал үчүн толгон-токой кагаздар, атайын жолдомо керек. Узун тизме менен көп сандаган эшикти каккылагысы келбегендер, бирок каруусу калбай калган карысынан арылгысы келгендер тымызын эшик алдына иттин өлүгүн таштагансып калтырып кетишет дейт, Ысык-Ата районунда 9 жыл акимдин орун басары болуп иштеп, бул үйдүн күңгөй-тескейин жакшы билген Заря Сардарбекова. Ал азыр "Ауирдин" ЖЧКсында директордун орун басары болуп иштөөдө.
- Муктаж болгондор мындан да көп экендиги жашыруун эмес. 500 орунга баарын батырууга мүмкүн болбогондугуна байланыштуу "отказ" алгандар уурудай жашыруун келишип, таң заарынан эшиктин алдына таштап кетишкенине көп эле күбө болдук. Айла жок, аларды кабыл алышат. Ушул үйдө түрдүү оор тагдырлар баш кошуп, өмүр арабасын кылдыратып сүйрөп келатышкандар жашашат. Булар жардамга аябай эле муктаж. Мына Арстанбек Бейшеналиевичке окшогон кайрымдуу эр-азаматтарыбыз көп болсо, жакшы болоор эле деп ойлойм. Биздин жаңы жыл алдында кааларыбыз - келерки жылы молчулук, токчулук болсун, жаштарыбыз ыймандуу болсун.
"Кызыма ушуга чейин бир тыйын
- Жашым 73тө. 1962-жылы Кыргыз улуттук университетинин юридикалык факультетин аяктагам. Өзүм Ат-Башы районунда туулуп-өскөм. Ушул жерге туш келгениме өзүм күнөөлүүмүн, - деп сөзүн баштады, бир кезде мектеп директорунан баштап тергөөчү, адвокат болуп республиканын дээрлик бардык райондорунда жооптуу кызматтарда иштеген Абдраш аттуу карыя. - Убагында аялым, бир кызым бар болчу. 1972-жылы ажырашып кеткенден бери алардан кабар алган эмесмин. Кыздын жүрөгү боорукер келет да, кызым 2001-жылы бекен, мени менен байланышып, үйүнө чакырган. Бирок ушу убакка чейин аларга бир тыйын да жардамдашпасам, кызыма таалим-тарбия бермек тургай, бир ооз жылуу сөз айтпасам, анан кантип карыганда аларга бармак элем? Буга менин моралдык укугум жок, - деп өзүнө-өзү каардуу чечим чыгарганын мойнуна алды ал. Канчалык кайраттуу көрүнгүсү келип, турмуш чындыгын бетине тутуп, бекем-бекем сүйлөгүсү келсе да, чыккынчылык менен көзүнө тегеренген жашка муун-жүүнү бошой үнү каргылданып кетти. Абдраш аксакал сөздү башка нукка бургусу келдиби, бул үйдүн кызматкерлерине ыраазы экендигин баса белгилеп, дагы-дагы спонсорлор чыгып, жардам берип турушса жакшы болот эле, - деген тилегин кошумчалай кетти. Аксакалдын айтымында кезинде өзү менен бирге окуп, жооптуу кызматтарда жүргөн жолдошторунун көбү анын бул жайда экендигин биле беришпейт экен. Билгенде деле эмне, кабарын алганы бир келишээр, эки келишээр, арийне, ар ким өзү таптаган жолду басып, өзү жыйнаган аброю менен жашайт эмеспи. "Кийим-кече бүтүн. Пенсиябыз колубузга тийет. Ал акчага керек болсо кошумча тамак-аш сатып алып турабыз. Бул жерде адам өзүн-өзү кармап жүрүшү керек, комокторго чуркабай" деп кимгедир сөз берип жаткансыган Абдраш ата көп узабай эле ошол өзү айткан жерге барып келген өңдөнүп калды...
Карысынын ырысын тебелегендер кайдан чыкты?
Мындай мамлекеттик бакма үйлөрдө негизги күч медперсоналдарда экени талашсыз. Нөөмөттөшүп иштеген медайымдар, алардын жардамчылары күнү-түнү алар менен бирге болушуп, көпчүлүгү жан сырдаш болуп калышат. Ар кимисинин жакын тутканы болобу, же жылуу сөздөрүн айтып жөн гана көңүл алгылары келишеби, айтор алар жумушка келишкенде "бүгүн сенин иштериңди угуп, аябай сүйүндүм" деп күтүп турушат. "Ушул кызматың үчүн өкмөт сага акча төлөп жатат", - деп текеберденип, жерде түшүп жаткан кашыкты да алгысы келбей куучуңдап кыялдарын көрсөткөндөр да кездешет. Аларга жаш баладай мамиле жасап, көңүлүн тапканга аракеттенебиз дейт, - Майрам аттуу келин. Ал бул жерде няня болуп иштегенине 5 жыл болду. Анын айтымында үч постто ар бир няняга 18-20дан оорулуу туура келет. Алар жатып калгандарга каралашат.
- Ушундай карылар үчүн үй салып берген Өкмөткө рахмат. Болбосо булар көчөдө калышмак. Бул жайга түркүн тагдырлар менен келишет. Бирисинин чындап эле багар-көрөрү жок, экинчиси терс кыялынын айынан уул-келиндерине батпай келишет. Дагы бири ыймансыз балдарынын таш боордугунан ушундай күнгө туш болушат. Өзүн багып-чоңойткон ата-энеси үчүн кантип эле бир чөйчөк тамак табылбай калсын? - деп, кээде жакабызды карманабыз. Боорубуз ачыганда үйдөн тамак-аш алып келип беребиз. Анткени колдун нанын, бешбармакты сагынышат кыргыздар.
Ушундай кайрымдуулук акцияларында алып келген таттууларды, кийим-кечелерди байкуш энелер сактап жүрүшүп, балдары келип калганда аларга бекитип беришкендерин угуп калабыз. "Балам, балалуу болгондо билесиң", "Ата-энеңе жасаган мамилени балаңдан көрөсүң" деген сыяктуу кыргыздын таамай айтылган макалдары бар. Албетте, балдары да ушундай күндү көрүп калсын дегенден алысмын. Бирок жарык дүйнөгө алып келген адамдын алдында өз парзыңды аткарбасаң, эки дүйнөдө тең мойнуңа карыздар болосуң деп коюшат эмеспи. Балдарга ыйман берсин оболу - дейт Майрам.
Кулагынын моокуму кана кыргыз ырын укканына, бир жолу болсо да кардына казанга басылган эттүү аш барганына каниеттенген кыргыз карылары алар үчүн эки сааттык чыныгы майрам уюштуруп берген атанын уулу Арстанбек Абдылдаевге ыраазы болушуп, рахматын аяшкан жок. Өмүрлүк жарын, кыздарын кошо ээрчите келген ишкер мырза башкаларга үлгү таштап, балким алар да балдарды тарбиялоодо ушундай жөнөкөй, бирок ишенимдүү жолду тандап алса болоорун көрсөттү деген ойдо болдум.
Өзүн ай-талаага таштап кеткенине кайыл болгон эне айына бир жолу анын пенсиясын аңдып келген уул-кызына өзү кийбей катып жүргөн жылуу көйнөгүн берип жатып, ал көйнөктү ким алып келгенин эстээр болду бекен десең...
"Кутбилим", жањы саны... o кыргызча... o
email o архив o редакция
МУГАЛИМДЕРДИН муң-зарын ким угат?
Мугалимдер талабы - президент чакырыгы
Мукаш Базаркулов, Кыргызстандын Эл мугалими:
Ачууга эмес, акылга салалы
Мугалимдердин жүрөгүн өйүгөн көйгөй көп
Билим берүү жана илим министрлигинин статс-катчысы
"Мамлекеттик кызматтын сапатын көтөрөбүз"
Первые итоги международного исследования образовательных достижений учащихся PISA - 2009
НАИХУДШИЕ ФОРМЫ ДЕТСКОГО ТРУДА В ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ
Исхак Раззаковдун 100 жылдыгына карата
Не стоит рубить сгоряча
Нашим ученым рукой подать до космоса
"Айылдык билим берүү" долбоору
"Китеп - билим булагы"
ТАЙТӨРӨ АТАНЫН ТОРКОЛУУ ТОЮ
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?