hu ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ru hu ru ky ru ky ru ky ru ru ru ru ru ky ru ky ru hy ky ky bg ky ru ky ru ky ru mn ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Майдан.kg", 14.09.11 - 6-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Өз үйүң өлөң төшөгүң…
Ипотекалык программа эл көйгөйүн чечеби?
Жеке өзүңдүн үй-бүлөңө тиешелүү үй сатып алуу эгемендүүлүктүн алгачкы жылдарынан бүгүнкү күнгө чейин карапайым жарандар үчүн кыялдын жетинчи кабаты бойдон калууда. Тышкы миграцияны эске албаганда да, ички миграциянын эсебинен Кыргызстандын булуң-бурчунан агылган атуулдарыбыз борбор шаарыбызда тиричилигин өткөрүп жүрүшөт. Бирок, канчалык тырмышып, ичкен ашынан, кийген кийиминен сарамжалдап, таңдан кеч күүгүмгө чейин базарда, курулушта, наавайканада жана башка жерлерде башы менен жер казса да, үстүнө үй тургуза албай жүргөндөр арбын. Мунун баардыгы тапкан каражат менен даяр үйдүн баасынын ортосундагы чоң айырмачылыкка байланыштуу. Мына ушундай шартта дүйнөнүн өнүккөн мамлекеттеринде алда качан эле карапайым адамдардын турак-жайлуу болушуна салымын кошуп келген ипотекалык кредитке үй алуу маселеси Кыргызстанда да пайда боло баштаган. Пайда болгону менен ал ипотекалык кредит карапайым адамдардын үйлүү болуу тилегин орундатып жатабы? Кеп төркүнү ушунда.
Ошентсе да, учурда үстөк баасы асмандын башын чапчыган кредитке байланып үйлүү болуу бактысын издегендер бар. Бул маселенин күңгөй-тескейин билип, калың элге кеңири маалымат жеткирүү максатында борбор шаарыбыздагы банктардын бирине баш бакканымда кредит алуу үчүн жаныдан гана документтерин өткөргөн Акылбек аттуу мырзага жолуктум.
- Эгерде башка мүмкүнчүлүк болгондо, мен ипотекага кредит алмак эмесмин. Себеби кредитти алуунун шарттары эсиңди чыгарат. Мисалы, алган кредитине жылына 17 пайыз үстөк кошуп төлөө менен бирге, алдын-ала алган суммаңдын 40 пайызын төлөшүң керек. Бул мен үчүн албетте, өтө кымбат бааланат. Бирок, мен үй алуунун башка жолун таба албай койдум. Жашым 30дан ашып баратат, үчүнчү перзентим жарыкчылыкка келди. Келинчегим ижарага алган үйлөрдөн көчүп-конуп жүрүп чарчады. Андыктан минип жүргөн машинемди сатып, анын акчасын банкка төлөп, кредит алууга туура келди. Башкача жол жок эле, - деп башын чайкайт Акылбек.
Макаламдын аргасыз каарманы болуп аткан Акылбектин абалы чындыгында эле калкыбыздын дээрлик 70-80 пайызынын абалын чагылдырары талашсыз. Статистикалык маалымат боюнча, өлкөбүздөгү үй-бүлөлөрдүн 50 пайызы үч жана андан көп балалуу болушат. Демек, төрөлгөн балдардын саны арбын. Андыктан турак-жайга муктаж адамдардын да саны өтө арбын боло тургандыгы талашсыз. Бир эле учурда бардык шарттары менен турак-жайга ээ болуш үчүн ондогон миң доллар акчаны сарптоо ар бир эле адамдын колунан келе бербейт. Ал эми ошондой көлөмдөгү акча каражатын чогултуу биздин өлкөнүн атуулдары үчүн үмүттүн шам чырагын жандыра албайт. Бир үйдүн акчасын чогултууга караганда, чачыңды эртерээк ак аралап кетери турган иш.
Дөкүмент, дөкүмент, чогултмайдын шору көп
Чачты ак аралай электе үйлүү-жайлуу болуп, бала-бакыраң менен бактылуу турмуш өткөрүү үчүн айла жоктон ипотекалык кредитке үй алууга туура келет. Бирок, ал кредит колуна тийгенче да, бир топ чачыңды ак түспөлүнө айлантып аласын.
- Мен кредит алуу үчүн эки айдан мурунураак эле документтерди чогулта баштагам. Бүгүн гана банктан мага тиешелүү сумманы которуп берише тургандыгы тууралуу чечимди колума алдым. Ушул эки ай аралыгында эмне жумуштарды кылдым? Бардыгынан да кредит алуу үчүн талап кылына турган документтерди чогултууга көп убактым короду. Ага чейин адегенде өзүм сатып ала турган үч бөлмөлүү үйдү шаарыбыздын тынчыраак райондорунун биринен таптым. Андан соң кредит алуу үчүн банктын заявкасын толтурдум. Мына ушундан тарта бардык көйгөй башталды. Маселен, иштеген жериң жана алган айлыгың тууралуу тактама, төлөө мүмкүнчүлүгүңдүн бар экендиги тууралуу тактама, алып аткан үйүң күрөөгө коюлбагандыгы тууралуу тактама, алып аткан үйүңдүн коммуналдык кызматтарына төлөй турган акчалардын төлөө убактысы өтүп кетпегендиги тууралуу тактама жана башка ушундай сыяктуу тактамаларды бутуң үзүлгөнчө чуркап жүрүп чогултасың. Андан сырткары сен үйүн сатып алып жаткан кожоюнду акчаны бир аз күтө турушун өтүнөсүң. Анткени, сатып аткан адам акчаны ошол эле учурда алууну каалайт. Мындай шартта ал адам да сени ишенбеген көз карашы менен карайт. Аларды да түшүнүүгө болот. Себеби, ушундай эле жол менен көз боемочулук иштерди кылгандар да бар эмеспи? Документтерди чогултуп жүргөндө эмне деген гана сөздөрдү укпадым. Айла жок бардыгына кулакты жапырышка туура келди, - дейт чарчаңкы жылмайган Акылбек.
Демек, ипотекага кредит алуу үчүн кабат-кабат тактамаларды чогултууга туура келет. Кредит алуу системасы, кардар үчүн өтө ыңгайсыздыкты жаратат. Туура, банктардын мындай талаптарында кардарды абийирсиз көз боемочулардан сактоо аракети тургандыгы калетсиз. Андан сырткары, банктар жеке менчик, демек ал ээлик кылган адамдын кирешеси үчүн гана иштейт.
Америкада жумушсуз адамдар да ипотекага кредит ала алат. А биздечи?
Кредит алуунун үстөк пайызы эмнеден улам кымбаттайт? Банк кызматкерлеринин айтымында жеке банктар бардык тараптан акча жасоону көздөшөт. Маселен, ошол эле кардарды тейлөө кызматынан да пайда көргүлөрү келет. Натыйжада декларацияда жазылган 17 пайыздык үстөк, реалдуу шартта 25 пайызга чейин өсүп кетиши мүмкүн. Башка маселе - банктардын ипотекалык кредитке жасаган кадамдары өтө катуу болгонунда. Салыштыра келсек, АКШда жумушсуз адам дагы ипотекалык кредитти ала алат. Жөнөкөй шарт эмес, азыркыдай кризистин күчөп турган учурунда дагы. Ал эми бизде кредит алуудан мурда , кредитти төлөө мөөнөтү аяктаганча жумушсуз калбай тургандыгыңа кепилдик беришиң керек. Чындыкты жашырбай айтсак, биздин өлкөдө кайсыл карапайым адам жумушсуз калбайм деп кепилдик бере алат? Карапайым адам эле эмес, бийликтин сересиндегилер дагы эртеңине ишенбей жашап калышканы жалганбы? Буга карабастан көпчүлүк банктар төлөө мөөнөтүңдөн бир күн кечигип калсаң дагы, үстөгүңдүн үстүнө дагы үстөк акча кошуп турат. Бул биздин жарандар үчүн өтө коркунучтуу талап болуп турат.
- Мен кол койгон келишимде, кредитти төлөө мөөнөтүн өткөрүп ийген биринчи күндөн тарта эле банк айып сала баштай тургандыгы тууралуу бөлүмү бар. Ар бир ай сайын мен белгиленген күнү миң доллардан төлөп турушум керек. Андай болбой калса, банк мага айып сала баштайт. Мындан сырткары, мен кредитти мөөнөтүнөн мурда төлөп кутулууга да укугум жок. Бул дагы өтө ыңгайсыздыкты жаратат. Учурда мага айлыгы жогору жумушту сунуш кылышууда. Андыктан кредитти алдын-ала төлөп кутулсам да болмок. Бирок, келишим боюнча андайга жол берилбейт, - дейт Акылбек.
Өкмөт аке убадага турабы?
Банк кызматкерлеринин айтымында кредиттин үстөк баасын бир гана банк өзү чечет. Негизинен кредиттин үстөк баасын антимонополдук ведомство көзөмөлгө алышы керек. Бирок, бизге жеткен маалыматтар боюнча мындай ведомстволордон эч кандай кийлигишүү болбойт экен. Кредит берүүнүн шарттары тууралуу Улуттук банктын атайын инструкциясы бар, жарандык кодекс бар. Бирок, эң башкысы үстөк бааны банк өзү коет. Анын өйдө же ылдый болушу атаандаштыкка, суроо-талаптын деңгээлине жана банктын киреше алуу кызыкчылыгына гана байланыштуу. Биздин өлкөдөгү ипотекалык рынокко казактардын банкы өтө чоң таасирин тийгизген. Алар өздөрүнүн тартиптери менен келишкен жана алардын талаптары Кыргызстанда салттуу түрдө жогору. Бирок, Кыргызстанда ипотекага кредит алуу аябай таанымал банктык кызмат катары эсептелинбейт. Буга банктарга ипотекага кредит алуу маселеси менен кайрылгандардын саны өтө аз экендиги менен билинет. Турак-жайга өтө муктаж болуп тургандар да мындай кадамга баруудан заарканат. Себеби үчөө гана: биринчиден калктын киреше бөлүгүнүн өтө төмөн экендиги, экинчиси өтө жогорку үстөк пайызы жана биринчи төлөмдүн өтө чоң өлчөмдө болушу. Мисалы, айрым банктар биринчи төлөмдүн баасын 60 пайызка чейин көтөрүп ийишкен. Эми ойлонуп көрсөңүз, ала турган акчаңыздын 60 пайызы чөнтөгүңүздө турса, калган 40 пайызы үчүн банкка байланып калуунун кандай кажети бар? Андан көрө тууган-уруктан, дос-тамырлаштардан эле сурап турган пайдалуу болуп атпайбы? Мындай шартта ипотекалык кредиттин Кыргызстанда деги зарылчылыгы барбы? Зарылчылык качан анын үстөк пайызына мамлекет көзөмөл жүргүзө баштаганда болчудай. Туура, жеке менчик банктар өздөрүнүн кызыкчылыгы үчүн көрөт. Бирок, мамлекет оюндун тартибин түзүп, өзүм билемдикти бир аз чектөөсү зарыл. Экинчи маанилүү учур - өлкөбүздө кыймылсыз мүлктүн реалдуу баасын бычышыбыз керек.
Албетте, Бишкек Орто Азияда ансыз деле эң арзан шаарлардын катарына кирет. Ошондой болгон күндө дагы кыймылсыз мүлктүн реалдуу баасы баары бир жогору турат. Мындай шарт курулуштардын ээлери үчүн ыңгайлуу. Дал ушулар турак-жайдын бир чарчы жеринин баасын көтөрүп атышат. Мындай учурда мамлекеттин кийлигишүүсү үстөк пайыздын төмөн болушун шарттай алат. Эгерде чындап эле азыркы өкмөт убада кылгандай ипотекалык кредитти бөлүп төлөө боюнча мамлекеттен каражат которо турган болсо, кредит алууда документтерди топтоо учурунда бюрократиянын токтошуна жана үстөк пайыздын төмөндөшүнө салымын кошо алат. Бул багытта тиешелүү тажрыйбасы бар банктар Кыргызстанда толтура. Эгерде айтылган сөздөр орундала турган болсо, Кыргызстанда үйсүз жүргөндөрдун көпчүлүгү "өз үйү өлөң төшөгүндө" жашап калышы күтүлөт. Илгертен кыргыздар "үңкүр да болсо, үйүм болгону жакшы" деп айтып келишкен. Андыктан өз үйүндө жашап, бала-чакандын кубанычтуу күлкүсүнө бөлөнүп отургандан өткөн бакытты табуу кыйын болсо керек. Анүчүн, жогоруда айткандай өкмөт аке ыңгайлуу ипотекалык программаны жүзөгө ашырышы абзел. Бул максатта өкмөт эмдиги жылы өлкө бюджетине жетиштүү каражат бөлүшү керек. Ошондо гана үй маселеси четинен чечилиле баштайт...
кыргыз тилиндеги гезит "Майдан.kg"
email • архив • редакция
"Кызымды майып кылган адам жоопко тартылабы?"
"Каршылаштарым тарабынан куюлган жугунду экендиги дайын болуп турбайбы"
Базарды баскан коррупционерлер кимдер?
Ипотекалык программа эл көйгөйүн чечеби?
Иса Өмүркулов митинг менен курултайды чаташтырып...
"Жаңы Багыт" партиясынын лидери:
"Кыргыздын патриот жигитин жок жерден каралап жатышат"
Кыргыз наркотрафиги Атамбаевге басым жасоодо
Аксыда бийлик кантип элге өткөн?
"Ди-джей болуу бала кезимден берки кыялым"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?