uk ky fr cs ru ky ky ko ky ky ky ko ky ko ky ko ky ky ko ky ko ky ko ky ko ky ko ky ko ky ko ky ko ky ko ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky tt ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ru ky ky ru ru ru ru ky ky ky ky ky ky ru ru ru ru ru ky en ru
"De-факто", 21.02.08 - 11-бет: Сєздџ бакканга айт..!•
- Иттей шыйпаңдаган арзымат акындар көбөйүп кетти, - дейт.
- Колуңдан куу сөөктү көргөн ит тикесинен тик туруп бийлеп жиберип атса, карта-чучук бар жерди көргөн акын кантип шыйпаңдабасын, - дедим.
Заман жакшы экенинде чөнтөк дептерим жука болчу. Кыйын заман келип, мени кыйын акын чыгарды. Калың дептер алалбай жүрөм. Идеялар көп.
Гезиттерге көп барбай калган себебим, идеяларымды уурдачу журналисттер толуп кетти. Мениле кайтарып турушат. А мен барган гезиттердин нускасы кудайды карабагандай өсүп кетет, ошонүчүн эчбир гезиттин эшигин аттабайм.
- Денсоолугуңуз жакшыбы? - дейт бирөө.
- Мен куландан соомун, - дедим, - болгону өмүр бою жин оору эмес, сөз оорусу менен алыштым. Акынга сөз оорусу келмейин акын болбойт.
Ушул жашка келгиче бөкчөйүп чал болбогон себебим, мен эчкачан тамакты тойгончо жебейм. Эртеден-кечке шаар аралаганым эле жеңил гимнастика. Шаар кыдыруу деле марафондо жиниккендей.
Кээбир сөздү толкундабай айтыш, кызыксыз.
Котормого окшобой, түп нускалуу болуш керек.
Аксак бүркүт катуу шаңшыйт дейт. Мунун түп мааниси терең. Ким ак жеринен күйсө, же тубаса кемчилиги болсо, элден башкача чыркырайт. Андайлардын үнү чын жүрөктөн чыгат.
Шамал, добул, элет жыттанып туруш кандай сонун. Аны мээнеткеч кумурска менен аары да билет.
Турмуш өзү- чоң мектеп, чоң университет. Ким турмуштан башын калкаласа, артына чоң из калтырбайт.
Кичинекей, атүгүл майда нерселерден да бактымды курап жашадым.
Кээбир жолдошторду атайылап, жүрөгүмө жакын жибербей, одоно мисирейип, түссүздү буруп жооп кайтардым.
Бир сонун жолду табыш үчүн канча кыйын жолдордо адашабыз!
"Жолборс жиндиби, эри бар аялга тийишип…"
- "Эрте жолго чыккан киши менен эрте үйлөнгөн киши өкүнбөйт" деп коет экен, сиз канча жашыңызда үйлөнгөнсүз?
- Мен эрте үйлөнгөм. Анда мен 22 жашта болчумун, жубайым 20 жашта болчу. Эрте болгондун баары жакшы. Кыргызда "Өлүмдөн башкасынын баары эрте болгону жакшы" деп коет. Эрте турган жакшы. Мусулман дининде деле, ага чейинкилеринде да "күн чыкканча тур" деп айтылат. Күнгө таазим кылып, анын нуруна бетиңди чайкасаң кандай сонун.
- "Аялдын кылычын дат баспайт" дегенди кандай түшүнөсүз?
- Муну эки жактуу түшүнсө болот. Дат баспайт деген, бул аял деген түбөлүккө аял. Жашпы, карыбы-ал баары бир аял. Ал түбөлүктүү, эч качан эскирбейт. Эскирбейт деген, демек дат баспайт деген. Дагы башка жагынан алганда, эркектерге караганда аялдарда сүйүү да күчтүү. Эркектердин сезимин дат басып кетет.
- "Эри жаман өңүнөн, аялы жаман жеңинен билинет" деген чынбы?
-Жеңи дегени, менимче, кийим-кечеси болуш керек. Кийими кир болуп турса, өзүнө ылайык болбой өлбүрөп-сөлбүрөп турса, жеңин бүйрүгөнгө жарабагандай катын дейсиң да. Өңүнөн дегени аялды бир караганда кебете-кешпиринен, бетинде жанган жылдызынан күйөөсүнүн кандай экени билинет.
- Азыр "Акчаң түгөнсө сүйүүң да түгөнөт"деп коет экен, мурда да ошондой беле?
- Сүйүү эмне, акча эмне экенин силер жакшы билесиңер. Дүйнөнү сүйүү кармап турса, анан ал кантип түгөнсүн?!
- Сиздердин жаштыгыңыздардагы сүйүү менен азыркы жаштардын сүйүүсүнүн айырмасы барбы?
- Асман менен жердей айырмасы бар. Мисал үчүн сен атаң менен апаңдан "мурдагылар бет аарчы, кат берчү беле?" деп сурасаң, алар "сүйүүнү билдирүүнүн эң маданияттуу жолу болчу" деп айтып беришет. Жүз аарчыга сайма сайып,жүрөктөрдү тартып, анын ичине атын жазып, ага атыр куят. Ал убакта атыр да жок болчу. Бул процесстин ичинде кандай аруу сезимдер жатат. Ошону менен эле баш кошуп, бактылуу болуп жашап кетишчү. Себеби, сөздүн кадыры болчу. Азыр эмне, телефондон эле бүт баарын бүтүрүп коюп атышат. Азыр ырдап жатышпайбы "Менин жамбашым баланча сантиметр, белим мынча" деп… Бүгүнкү турмуш таптакыр башкача болуп кетти. Биз аралда калгандай болуп калдык.
- "Эрлүү аялга жолборс да тийбейт" деп коет экен. Чын эле жолборс да тийбейби?
- Жолборс жиндиби, эри бар аялга тийишип. Мусулман өлкөлөрүндө күйөөсү бар аялды мамиле кылууга чакырсаң, сөзсүз соттолосуң. Таш менен урушат. Азыр Бишкекти алып кара, соткасын аласың, чаласың. Таш менен урбай эле, тескерисинче, конфет берет.
- "Ыржың кызга тыржың күйөө" дегенди кандай түшүнөсүз?
- "Ырдуу күйөөгө чырдуу кыз" дегендей эле да. "Алжаке катынга, жалжаке күйөө". Бирөө алдым-жуттум болсо, экинчиси андан ашкан болот. Базарга барып бир нерсе саткан эрди-катындарды көрсөң таң каласың,экөө тең карышкырлардай болуп калышкан. Бул тарбиялык мааниси бар макалдар да.
КРнын Эл артисти Замир СООРОНБАЕВ:
"Өнөр адамдары эшик ырчыга айландык!"
- Театрга бүгүн эл келбеген себеби эмнеден деп ойлойсуз?
- Атаңдын көрү десең! Биздин жакшы бир маданий турмуш Кондучалова менен келип, Кондучалова менен кеткен экен. Ушул киши Маданият министри болуп турган учур эмне деген доор, эмне деген тарых эле? Кандай залкарлар чыккан жок. Мейли театр жаатында болсун, кино жаатында болсун… Кыргыз маданиятынын дүркүрөп өскөн доору Күлийпа эженин учурунда гана болуптур. Эл ал кезде театрга түрүлүп келер эле. Маданияттын наркын, баркын эл укмуштай баалачу. Себеби эмнеделе? Күлийпа эжебиз театрдын репертуарындагы арбир спектаклди келип көрчү, арбир чыгармачыл адамдын эмне менен дем алып, эмне менен жашап жүргөнүнөн өйдө кызыгар эле.
- Ал эмес катуу ичип кеткен айрым таланттардын жеке тагдырына кызыгып, эмне себептен турмуш жолунан адашып жүргөнүнөн өйдө териштирчү дешет…
- Ал кишиде ошол касиет болгон үчүн кыргыз маданияты гүлдөдү да. Өзүмдүн мисалымдыле айтайын, биздин муун бир эле жылда театрды каптап кеттик. Москвадан 23, Ташкенттен 23 студент диплом алып келерибиз менен арбирибизди колубуздан кысып, баарыбыздын дипломдук спектаклдерди көргөндөн кийин куттуктоосун айтып, арбирибизди бирден кабыл алган. Арбир студентти өз баласындай эркелетип, туш тараптагы театрларга жолдомо берген. Мына, министр деген. Мына, маданиятка болгон мамиле! Кийинки министрлер менен азыркычы?! Театрга келгендерин анда-санда бир көрөбүз. Театрыбыз азыр кандай ахыбалга жетти? Минтип жүрө берсек, бул театрды түптөп кеткен залкарлардын арбагы бизди эчкачан кечирбейт!
- Илгери шаарда жашаган кыргыз аз эле, бирок ошого карабай театрга эл толо келчү. Азыр болсо, жаңы конуштар көбөйдү, эл шаарга отурукташты, демек, театрдын потенциалдуу күйөрмандарын өстүрсө болот беле?
- Туура суроо. Бирок, тилекке каршы, ошол потенциялдуу күйөрмандардын даярдыгы канча? Алар театрды түшүнөбү? А илгери айыл-айылга театрлар гастролдоп барчу, СССР идеологиясынын элдин көркөм өнөргө болгон табиятын өстүрөр иш-чаралары көп эле. Мектеп партасындагы балдар театр көрүүгө кызыктар болуп чоңойчу. Ал эми азыркы мектеп окуучулары менен ЖОЖдордун студенттери көроокаттан башканы ойлонбой өсүп атса, аларды кантип театрга алып келүү мүмкүн? Бул маселе - мамлекет деңгээлинде уюшулчу идеология. Мындай маселени Билим министрлиги менен Маданият министрлиги ойлонушу керек. Экинчиден, мамлекеттик телеканал баш болуп, өкмөттүк гезиттер жапатырмак маалыматтык колдоо көрсөтүп, театр искусствосу элге керек экенин үгүттөсө, элдин театрга болгон кызыгуусу күчөмөк. Эл базардан чыкпай калды деп отура бербешибиз керек. Мамлекеттик телеканал, мамлекеттик театр деген атыбыз бар, бирок бирибизге-бирибиз кол сунгандын ордуна аркимибиз өзүбүзчө "мамлекет" болуп отурабыз. Биз мамлекеттик мекеме болгондон кийин демек, мамлекеттик телеканал биздин театрдын рекламасын эмнеге бекер жарыялоого болбойт? Эгер театрда коюлган арбир спектакль рекламадан көбүрөөк кетип турса, эл келбей коебу? Келет. А театрдын рекламага берер акчасы жок. Мүмкүн театр рекламасын мамлекеттик телеканал үзбөй берип турса, ырчы-чоорчуларга барган эл театрга деле келмек. Болбосо эмнеге мамлекеттик опера-балет театры, мамлекеттик куурчак театры "мамлекеттик" деген статусту жамынып жүрөбүз!
- Эмне үчүн бул маселени Акүйгө айтып, коңгуроо какпайсыздар?
- Чынын айтайын, театрларды өнүгүү жолуна коеюн деген Маданият министри болбой атпайбы! Мисалы өткөндөле К.Бакиев менен маданият ишмерлеринин жолугушуулары болуп өттү. А мен тизмеге кирбепмин.
- Эл артисти болуп туруппу?
- Президент менен жолугушууга Эл артисттери эмес, электен өткөндөр керек болуп аткандыр да… Болбосо ошондой жерде сага айткан нерседен да ачуу нерселерди айтайын деп жүргөм. Ал эми президент менен жолугушкандын көбү ошол жерден наам сурап, жалдырап атышат. Мамлекет башындагы адам менен күнүгө жолугушуп атпагандан кийин, биз ал жерде мамлекеттик деңгээлдеги маселелерди ийри отуруп, түз кеңешсек, кандай жакшы болмок. А наам сураган - аркимдин жеке маселеси да. Ал эми кабыргасынан коер маселенин баары биякта калганын карап отуруп, ардандым. Азыр мени уялткан нерсе эмне? Акыркы убактарда өнөр адамдары эшик ырчыга айландык. Өзүбүздүн жүзүбүз, сөзүбүз жок болуп калды. Анан эң жаман жери, "сен эмне үчүн тигил өйүздөгүлөрдүн сөзүн сүйлөп, биздин сөзүбүздү сүйлөбөйсүң?" деген жемени угуп, жазасын алып атышпайбы! (Митинг учурунда бийликти же оппозицияны колдогондор жөнүндө О.Ш.)
- Чындык минтип өзүңүздүн ооздон чыгып кетти. Мынча болгондон кийин эми сиз өңдүү, Д.Байдөбөтов, Т.Сманбеков өңдүү зор таланттар бүгүнкү күндө тамада болуп жүргөнү да бекеринен эместир?..
- Абдан жөндүү суроо бердиң. Бул сурооңо капачылыгым деле жок. Атаганат ай, эгер телегейибиз тегиз болсо, бизге тамадалыктын кереги жок эле. Эгерде чыгармачылыктан колубуз бошобой атса, барат белек. Кептин баары, кылар ишибиз жок отуруп калгандан да. Баардыгы төп келишип турса, рекламаларга деле тартылбайт элек.
► Бул айылда негизинен кыргыз гезиттери
электрондук тиркеме түрүндө жарыяланат.
► Архивге, емейлге жана редакцияга шилтемелер
ошол гезиттин башбарагында берилген.
► Жеке макала жарыялоого буйрутмалар кабыл алынат.
► На сайте публикуются в основном кыргызскоязычные газеты в виде электронных подшивок данных газет.
► Ссылки на архивы, емейл и данные о редакции
указаны на главной странице конкретной газеты.
► Принимаются заказы на публикацию частных статей.
Алган материалга шилтеме бериңиз!
◄ © J.Janyzak, Kyrgyzstan ►
Ссылки на взятые статьи обязательны!