bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru fr ru mk tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky bg ky ru hu ru kk ru ky ru mn ru ru ru ky ru ru ru ky ru ky bg kk ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky kk ru ky ru uk ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Эл сөз", 18.08.09 - 6-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
бийлик парламентаризм институтун талкалады
Мынакей, саясий көз карандысыздыкка жетишип, Кыргызстан өзүнчө мамлекет аталганына 18 жыл толгону турат. Тилекке каршы, өлкөбүздөгү саясий башкаруу система конституциялык калыпта ырааттуу иш жүргүзгөн туруктуулукка жетишпей, дале башаламандыктын үстүндө келатат. Шайланганына эки жыл толо элек азыркы парламентти тарайт, же тарабайт деген кептердин кайра козголушу да дал ошол туруксуздуктун белгиси.
Президент Бакиев мөөнөтүнөн мурда президенттик шайлоо өткөрө коюп, андан "утуп" чыгып, азырынча өз позициясын бекемдеп алды. Конституцияга ылайык, жакын арада өкмөт жаңыланышы керек. Ал эми, Кыргызстан демократиялык партиясынын үркөрдөй өкүлдөрүн көңүлгө албаганда, жалаң президентке "ак жол" каалаган адамдардан куралган азыркы парламенттин тагдыры кандай болмокчу?
- "Бакиев үчүн бүгүнкү парламенттен өткөн ыңгайлуу парламентти элестетүү абдан кыйын. Бул парламент Бакиевдин оозунан сөз чыга электе эле оюн, тилек-максатын аткарып жатат. Экинчиден, Бакиевге бир жылда эки шайлоо өткөрүү да ыңгайсыз. Анткени, бийлик парламенттик жана президенттик эки шайлоону тең зордук-зомбулук менен утуп алды", - дейт "Ата Мекен" социалисттик партиясынын лидери Өмүрбек Текебаев. Ал эми Коопсуздук кеңешинин экс-катчысы Мирослав Ниязов: "… бүгүнкү парламенттин мамлекетке зыяндан башка пайдасы жок. Бул парламент пайдалуу маселелерди бир гана Бакиев үчүн чечип берип келген жана мындан ары да чече берет. Ошондуктан, Курманбек мырза мындай парламентти колунан чыгаруу кадамына барбайт"- деген пикирде. БЭКтин штаб жетекчиси Азимбек Бекназаров болсо, өзүнө мүнөздүү түздүк менен шарт эле: "Парламенттин тарар же тарабасын Жаныш Бакиев же Максим Бакиевден сурагыла. Бул маселе ушул эки адамдын каалоосуна жараша чечилип калышы мүмкүн" ("Эл сөзү", №17) дептир.
Жогорудагы пикирлерди эске алсак, азыркы параламенттин тарашынан тарабашы бышыгыраак сезилет. Ооба, бу кезде саясат талдоочулардын көпчүлүгү "Бакиев мындай тилалчаак, ишенимдүү депутаттарды кайдан тапмак эле. Андыктан, таратып, анан кайра шайлоо өткөрүп убара тартпайт го. Элдин ырайын дагы көрүп турат" дегендей пикирде. Бирок…
Кыргызстанда 100дөн ашуун саясий партия расмий каттоодон өткөндүгү 2007-жылкы парламенттик шайлоонун алдында белгилүү болгон. "Генерал болууну эңсебеген жоокер - жоокер эмес"- деген сөз бар эмеспи. Анын сыңары, парламенттен орун ээлөөнү максат кылбаган партия болмуштардын "карлиги" да, кадими да Жогорку Кеңешке жетсем дегенде эки көзү төрт. Демек, саясат айдыңында азыркы парламенттин таратылып, жаңы шайлоо болушун каалаган күчтөр жетишерлик. Кечээ жакында жаштардын атынан демилге көтөрүп, атайын саясий кайрылуу тараткандар болду. Кайрылууда президенттикке кечээги талапкер Алмазбек Атамбаевдин бүгүнкү бийлик да, өткөн шайлоо да легитимсиз - деген маанайда айткан пикирлерин эске салып, эгер чындап эле ошондой болсо, сөздү иш менен бекемдеп, социал-демократиялык партиянын парламенттеги өкүлдөрү депутаттык мандаттарын тез арада тапшырып, Жогорку Кеңештен чыгып кетиши керек кыязындагы пикир айтылган. Кыскасы, андан азыркы парламенттин тезирээк эле арыдан бери болушун каалаган күчтөрдүн, зарыл болгон саясий кризиске жол ачып, Жогорку Кеңешти батыраак таратып жиберүүгө жасаган далалаты айгине болуп турат.
Президент Бакиев шайлоо алдында кыргыздын "менмин" деген аттуу-баштуу аксакал, саясатчы болумуштарын жалгыздатып да, тобу менен да кабыл алып сүйлөшүп, баарынын тилин табууга аракет кылды. Айрымдарына кабат-кабат убадаларды берип жиберди. Уккан кулакта жазык жок, Курманбек Салиевич оппозиция болмуштардын ичинен "Ар-намыс" партиясынын лидери Феликс Куловго, "Ак шумкар" партиясынын лидери Темир Сариевге: "президенттик шайлоодон кийин парламенттик шайлоо өткөрөм. Силерге парламенттен 30-35тен орун берем - деп сөз берген"- деген имиш каңгып жүрөт. Мындай насыя "шыбагадан" 2007-жылкы шайлоодо алданып, өкүттө калган "Жаңы Кыргызстан" партиясынын "атасы" Үсөн Сыдыков да кур калбаса керек. "Агым" гезитине айтылуу Мелис Эшимкановдун атайылаппы же чындаппы жазганына караганда, Үсөн аксакал жаңы парламентке өз партиялаштарынын чоң тобу менен келип, ал тургай спикер болуп калышы да мүмкүн экен… Деген менен, жогорудагыдай имиш кептер да жөн жерден чыкпаса керек. Маселен шайлоонун алдында Ф.Куловдун "Ар-намыс" партиясы курултай өткөрүп, Бакиевдин талапкерлигин колдоп чыкты. 23-июль күнү "шайлоонун таза, мыйзамдуу өтүп жаткандыгын" "1-үй-бүлөлүк канал" (УТРК) аркылуу башкы "ар-намысчы" өзү тастыктап турду. Ал эми "Жаңы Кыргызстан" партиясынын лидери Ү.Сыдыковдун сыры көпчүлүккө маалым: Түштүктү түрө кыдырып, аксакал башы менен Бакиевге үгүт жүргүзүп жүрдү.
Мына ушуларга карап бакканда, "Бакиев парламентти таратуу тууралуу сөз берген" - деген имиш кептер бир топ эле бышыкталат. Биздин президент убада сөздүн устасы эмеспи, дагы кимдерге кандай убада берип, "тирүү" парламенттен канча орун тартуулады, ким билсин?
Жаңы шайлоо "үй-бүлөлүк" бийликтин келечеги үчүн керек
Ушинтип, учурдагы парламенттин өз мөөнөтү карыганча иштешине караганда, ушул күздө таратылуу ыктымалдыгы көбүрөөк болуп турат. Бирок, анын себеби Президенттин ар кимге убада, сөз берип койгондугунда эмес. "Биздин президент" "өз сөзүнүн кожоюну". Берген сөзүн кайра алганды жакшы билет. Чет өлкөлүктөрдү билбейбиз, а кыргыздын саясатчы, аттуу-баштуу дегендерин "сууга алпарып, сугарбай келүү" Курманбек Салиевич үчүн аталадан асан иш. Мындай артыкчылыгын ал эчен ирет далилдебедиби.
Бүгүн биздин болжол туура чыкса, Жогорку Кеңешти таркатуу арканды узун таштап, үй-бүлөлүк бийликтин келечек коопсуздугун бекемдөөгө багытталат. Шайлоодо "ишенимдүү" жеңишке ээ болуп, Кыргызстанды экинчи мөөнөт башкарууга жолдомо алган Бакиевдер эми "Бийликке биз алып келгенбиз" дей турган Бекназаров, Тургуналиев, Сыдыков жана башкаларга милдеттүү, карыз эмес. Алар эми мамлекетти өз билгениндей бийлеп, каалагандай калчаганга моралдык укук алдык деп эсептешет. Дагы үч жылдан кийин 2007-жылы Ак үй аркылуу "дайындалган" парламенттин деле мөөнөтү бүткөн эмес. Бирок, ал кезде не бар, не жок, өлкөдөгү коомдук-саясий кырдаал, маанай кандай болот, боолголош кыйын. Андыктан, парламенттик шайлоо өткөрүү да тобокелге салгандык болуп калышы мүмкүн. Байкашыбызча, Курманбек Салиевич эми үчүнчү мөөнөт президенттикке талапкерлигин койбойт. Өз бийлигин өтө ишенимдүү "өз" адамына тапшырып кетүүнүн камын көрөт. Бул максатты кынтыксыз жүзөгө ашыруу үчүн өтө ишенимдүү парламент керек. Азыркы парламент деле ишенимдүү дегилечи, бирок парламенттин мөөнөтү ал кезге жетпей эле бүтүп калып жатпайбы…
Мындан чыкты, "үй-бүлө" үчүн президенттик шайлоодон кийин оппозиция алсырап, эл эндиреп турган маалда парламенттик шайлоо өткөрүп, "темирди кызуусунда согуп" алган ыңгайлуу. Ооба, болочок парламентте деле азыркыдай Ак үйдүн көзүнүн агы менен тең айланган 70-80 "куурчак" Курманбек Салиевич мөөнөтүнөн мурда отставкага кетип калса, же дагы бирдеме болсо, президенттин милдетин илгиртпей алып кетип, кезектеги президенттик шайлоону өткөрүп, бийликтин эки тизгин бир чылбырын "үй-бүлөдө" тандалган, өтө ишенимдүү адамга татыктуу тапшыра турган ишенимдүү спикер болушу керек.
Ушул өңүттөн алып караганда, жакын арада парламент таратылып, жаңы шайлоо жарыяланышы толук мүмкүн. Бул шайлоодо "үй-бүлө" депутаттык мандаттын баарын "Ак жолдун" энчисине бербей, бир аз куу тактикага өтүшү мүмкүн. Айталы, "Ак жол" партиясынын аброю бир аз төмөндөп калган турбайбы" - деген түкшүмөлгө салып, шайлоонун калыстыгына элди ишендирүү үчүн бул партияга 35%дын тегерегинде гана добуш ыйгарат. Бирок, "үй-бүлө" үчүн "Ак жолдон" кем эмес ишеничтүү дагы бир партияны көтөрүп чыгып, ага да 35-45%дын айланасында добуш берет. А калган 10-15%дык орунду СДПК ээлейби, же "Ата Мекен" алабы, эч кандай мааниси жок. Баары бир эч нерсе чече албайт. Ошентип, анан парламентте 70-80% орун ээлеген "эгиз партия" биргелешип спикерди шайлап, өкмөттү бекемдеп берет. Баса, президенттик шайлоо жакындап калган кезде ЖК төрагалыгынын милдетин колго алуу үчүн бул ирет президенттин бир туугандарынын ичинен бирөө депутат болушу мүмкүн.
Эчен замандан бери элдик бийлик түзүүнү эңсеп келген адамзат, азырынча элдик бийликтин негизги туткасы катары элдин түздөн-түз тандоосу аркылуу түзүлгөн, парламентаризм институтун түптөөдөн алгылыктуу жол таба элек. Ал эми бүгүнкү Кыргызстандагы бийлик ушинтип, шайлоо жараянын, парламентаризм институтун да биротоло тебелеп, керден чыгарды.
кыргыз тилиндеги гезит "Эл сөз"
Өкмөт өзгөрөбү же парламент бөксөрөбү?
"Эл сөзү" эртең жабылат, бийликке шылтоо табылат
Ак ийилет, бирок сынбайт
Эл тараза, эл сынчы
Жыргалбек Турдукожоев, саясат таануучу:
УШУЛАР ДА КЫРГЫЗСТАНДЫН АКСАКАЛДАРЫБЫ?
Элдин кени, эл үчүн эмес…
Саясый салт жана рух
"Айгүл Чалованын фонограммасы менен алмашып калып, катуу уят болгом"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?