bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ru ky ru ru ky ru ky ky ru ky ru ky ky ru ru ky ru ky ky ru ky ru ru ky ky bg myv ky ky ru ky ru ru ky ru ru ru ru ru ky ky ru ky ru ky ky ru ru ru ky ky ce ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
А. Малдыбаев атындагы Опера жана балет театрынын жетекчиси:
"Жүз миллион сомдой каражат керек"
- Тимур байке, театрдан мурун эмне себептен кеттиңиз эле?
- Өзүңүздөр билесиздер, Бакиевдер бийлиги маданиятты да менчиктеп, алардын гана ырын ырдагандарды колдоп, башкача ырдагандарды кордоп турушпадыбы. Ал тургай, сыйлык-наамдар Жаныштын элегинен өтмөйүнчө берилбей калган. Мен 2006-жылы театрдын жетекчиси болуп туруп эле ноябрь митингдерине чыгып, элге маданий программаларды даярдоого катышып жүрдүм. Ошол эле жылдары театрда "Ата Мекен", "Ак шумкар" партияларынын съезддерин өткөргөнгө жол бердим. Анткени ал партиялар Адилет министрлигинде мыйзамдаштырылган, көп жылдан бери өз иштерин жүргүзүп келатышкан. Ижара акысын төлөсө, залыбыз бош болсо, кайсы мыйзамга таяп мен бербей коём? Ошон үчүн мени президенттин администрация башчысына (ыраматылык М. Садыркулов) алып барышып, түшүнүк алышкан. Көрсө, ошондо эле жазылган мыйзамдарга караганда, жазылбаган мыйзамдар катуураак иштеп калган экен. Андан кийин эле театрга текшерүү биринин артынан бири келе баштады. Опера театрын УКК кошулуп алып обу жок текшерип атат деп, Жогорку Кеңештин жыйынында да айтылган.
Ошентип, 2007-жылы жыл бою жан койбой койгонунан "тойдум байдын кызына" деп, кетип калгам. Иштеп жатканда жылына үч-төрт спектакль коюп, ишти жандандыра баштаганбыз. Өзүбүз тапкан акчабызга жаңы спектакль коюп, башкаларын жаңылаталы деген пландар да бар эле. Мен кызматтан кетип жатып бир миллиондон ашык сом кийинкиге даярдап кеткем.
- Сиз кайра келгенге каршы болгондор болду дешет го?
- Эми бүгүнкү кырдаалда тиги тарап, бут тарапка бөлүнүү, ар ким өз таламдарын талашуу көнүмүш болуп калбадыбы. Мен музыкалык сынчы катары жана администратор катары талапты мыйзамдуу түрдө катуу коём. Ошондон чочулагандар болушу мүмкүн. Болбосо, Максим Бакиевдин "АзияУниверсалБанктагы" шектүү достору Надель, Елисеев, Гуревичтер опера жана балет театрында эс алуу кечелерин уюштуруп, шапар тээп турушчу дешет. Ошолордун акырынан жем жеп калгандар айгай салып атышат деп да айтышты. Балким ошондойдур. Театрдын коллективи каршы деген да сөздөр айтылып кетиптир. Эми беш жүздөн ашык адам иштеген коллективден он-жыйырмасы нааразы болушу мүмкүн. Бирок жетекчинин милдети - алгылыктуу иши менен алардын пикирин өзгөртүп, өзүнө тартуусу кажет деп эсептейм.
- Театрдын көйгөйлөрү тууралуу айтсаңыз?
- Бүгүн өлкөдө көйгөйү жок жан жок, уюм да жок. "Жылкыңа карап ышкыр" дейт го, биз "жылкыбызга караган" күндө дагы театрдын имаратын оңдоп-түздөө үчүн бери жагы эле жүз миллион сомдой каражат керек. Алматыдагы Абай атындагы театрды, мисалга алсак, 25 миллион долларга ремонттогонун айтсак жетиштүү го. Дагы бир чоң көйгөй бул театрдын артисттеринин ишин элге, угуучу-көрүүчүлөргө жеткирүү. Опера-балет театрын ордунан козгош оңбогондой иш. Башка театрлардай бир спектаклди концерти менен 5-10 киши аткарып, гастролго кете албайт. Биздин бир операбызды алып чыгыш үчүн 60 кишиден турган оркестрди, 60 кишиден турган хорду, 15-20 ырчыны, 7-8 сахна жасалгалоочуларды, айтор баш-аягы 150-170 кишини алып жүрүшүбүз керек. Транспорттун, күйүүчү майдын, мейманканалардын кымбаттыгын эсептегенде эсиң ооп калат. Ушунун кесепетинен биз гастроль дегенди унутуп баратабыз. Өлкө оңолсо булар да болоор. Ошол өлкөбүздүн оңолушуна, коомубуздун көчүнүн түзөлүшүнө биз чыгармачыл адамдар кандай салым кошобуз, элибизди жаңы турмушка кантип үндөйбүз, оболу мына ошону ойлонушубуз керек.
- Театрдын чыгармачылык пландары кандай?
- Биздин театрдын негизги иши - бул опера жана балет оюндарын коюу. Буга чейин дүйнөлүк классикага басым жасалып келген. Аянычтуу жагдай - улуттук деген наамды алып жүргөн театрыбызда улуттук спектаклдер ашып кетсе, 15%ды түзүп, кыргыз көрүүчүлөрү өгөйлөнүп калган. Ал эми кыргыз тилдүү балдар жана өспүрүмдөр үчүн оюн такыр эле жок. Анан кантип кыргыздар операга же балетке келсин? Кыргыздарды музыканы түшүнбөгөн кемчонтой катары санаган пикир ушундан чыгып жатпайбы. Биздин максат - адамды кичинесинен музыкага тартып, опера-балетти түшүнө билген, руханий тарбиясы жогорку инсандардын өсүп чыгуусуна шарт түзүү. Ошондуктан жакында "Ак шоола" балдар хору аткарган, анын жетекчиси Г. Эсенгулова менен композитор Т. Чокиев жазган "Алтын уя" аттуу балдар опереттасын театрдын репертуарына киргизели дейбиз. Кыргыз композиторлорун уйкудан ойготуп, опера же балет болобу, музыкалык драма же комедия болобу жаздырып, элибиздин турмушунан алынган спектаклдерди сахнага чыгаруу зарылчылыгы да бар. Студент курактагы жаштарыбыз келип көрө турган спектаклдер керек. Азыр бизде "Юнона и Авось" деген балет бар, мына ошого окшогон рок-балет, рок-опера да керек. Башкача айтканда, бизге замандаш акын-композиторлордон заманбап чыгармалар керек. Ошол эле убакта, албетте, дүйнөлүк классиканы да катар ала жүрүп, элибиздин руханий байлыгын өстүрүү милдети да унутта калбайт.
Символдор толгон сыр катат
Дүйнөдө канча эл жашаса, ар биринин өзүнө гана таандык тили, өзгөчөлүгү, башкаларга окшобогон кунту, менталитети, айырмачылыгы болот. Кыргыз эли болсо, көчмөндөр түзгөн байыркы цивилизациянын көч башында туруп, металл иштетүү, (метеориттен жоо жарактарын, "Ач албарс" өңдүү кылычтарын жасашып) согуштук тактикаларды өздөштүрүү, Мекенин душмандардан коргоо, күндөлүк турмуш тиричилигин өтөп, чарба жүргүзүү (төрт-түлүк малды асыроо, дыйканчылык, аңчылык) иштери менен алек болушкандыгынан башка да эң башкы өзгөчөлүгү-биздин ата-бабалар пирамидаларды, чоң-чоң шаарларды куруп, байлык топтошпогону менен жалаң көркөм сөз кудуретинен жаралган, дүйнөдө теңдешсиз алп дастан-"Манас", кенже эпостор; "Жаныш-Байыш", "Эр Табылды", "Курманбек", "Кедейкан", "Кожожаш", "Олжобай менен Кишимжан", "Гүлгаакы" ж.б. руханий дөөлөттөрдү биздин муундарга жеткиришкен.
Үч кыл комузда, кыл кыяк, чоор, чопо чоор, чогойно, темир ооз комузда кол ойнотуп, не бир түркүн кубулжуган күүлөрдү, обондорду жаратышкан. Ошол элдик чыгармаларда Мекендин ыйыктыгын, баатырдыкты, таза махабатты, чынчылдыкты, кең-пейил-айкөлдүктү, акылман-көсөмдүктү, адилет-калыстыкты, адал эмгекти, өнөрдү көкөлөтүп, улуттук идеянын өзөгүн дастанчылар, комузчулар урпактарга ыр, күүлөр менен жеткиришкен. Орхон, Эне-Сайда кыргыздар өз тарыхын таш бетине чегип, ("Култегиндин баяны") калтырышкан. Карт тарыхтын терең катмарында бирде каганат болуп, уч-кыйырсыз Азиянын мейкининде ат ойнотуп, канат керсе, бирде душмандарынан запкы көрүп, кумга сиңген суудай болуп жоголо жаздаган.
Эзелки ата-бабаларыбыздын ой-мүдөөлөрү он тогуз жыл мурун ишке ашып, СССРдин кулашы менен өлкөбүз өз алдынчалыкка жетти. Тебетейлерди көккө ыргытып, эгемен эл болдук! - деп бир далайга эрээркедик. Өнүгүү жолунда экинчи Швецарияга айланабыз!-деп дагы кудуңдадык (ач пейил ажо, кожолор эл ырыскысын уурдай качышпаганда, балким бул мезгил ичинде ал өлкөгө да окшошот белек?) Бирок өз улутубуздун нукура өнүгүү жолуна түшө албай жатканы айдан-ачык. Руханий өсүп-өнүгүү, коомдун ички жан дүйнөсү ыйман, адеп-ахлак жактан тазарышы маанилүүбү же экономикалык-социалдык жактан гана өргө чыксак жетиштүү болобу?- мына ушул жагдайда коомчулукта талаш-тартыштар арбын.
Мамлекеттик символдорубуздун да элдин купулуна анча толбой жаткандыгын моюнга алышыбыз керек. Манасчы, окумуштуу Талантаалы Бакчиев тастыктап жүргөндөй, ар бир символ өз ичине купуя сыр катып, материалдашып," эмне эксең - ошону аласың"- деген маани жаратаарын билебиз. Эң башкысы, мамлекеттик желегибизди алсак, мурдагы легендарлуу парламент жээрип, кабыл албай коюп, Казакстанга ооп кеткен көгүлтүр желек бизге туура келмек. Коңшубуз болсо, экономикалык-социалдык жактан алда качан алдыга озуп, Көгүлтүр асмандагы алтын түспөлдүү Күндүн, Шумкардын элесин берген байрак казак боордошторго туура иштеп жатканын көрүп жатабыз. Ал эми биздикине келсек, кыпкызыл асманда күн карамага окшогон ("күн карама" дегеним, ар кайсы ири державалардын көзүн карап, карызга батканыбызды айтып жатам) күндүн бети түндүк менен торчолонуп коюлган (бир карасаң түрмөнү элестетет) желегибизди жээригендер арбын экенин апрель окуяларынан кийин көчөгө чыккан патриоттук топтор, ар кыл партиялар көтөрүп жүрүшкөн түрдүү байрак-желектерден улам байкасак болот. Конституцияны жаңылап, жаңы доорго кадам коюп жатканыбызда мамлекеттик символдорго да терең маани берип, жаңыртып алсак, эмнеге болбосун? Мисалы, жаңы Желектин өңү көгүлтүр (бирюза) түстө, Күн, анын нурлары (кырк уруу кыргызга арналып, кырк нур), Желектин четине эр жигиттердин символу болгон "эр оюму" уч жагы сыртка карап түшүрүлсө төп болмок! Башкаруунун парламенттик системасына бара турган болсок, "эр оюмдар" бир караган кишиге топ адамдардын, коллективдин элесин берет.
Дегеле, демократия жөнүндө сөз болгодо кыргыздын уруу башчылары, элге кадырлуу адамдар уй мүйүз тарта отурушуп: "Кеңешип кескен бармак оорубайт"-деп элге тиешеси бар маанилүү маселелерди чогуу чечишкен. Башкаруунун бул ыкмасын Атиллахандын тушунда европалыктар да үйрөнүшүп, (мисалы, Рим империясында Юлий Цезарь) кабыл алышкан.
Кызыл, кан түспөлүндөгү (революциянын символу) СССРдин байрагын карап чыксак: социализм курулгучакты эле канчалаган миллиондогондордун өмүрү кетти; (граждандык, Ата Мекендик согуштар, ырайымсыз, акыйкатсыз сталиндик репрессиялар; 1927-1933-жылдардагы Волга боюнда, Казакстанда атайын саясаттын негизиндеги ачарчылык курмандыктары). Кызыл байрактуу СССР империясы түбөлүктүү боло алган жок, болгону 73 жылдан ашык жашады.
"Туу" - деген сөздүн маанисин чечмелей келсек, дегеле "Манас" эпосунда:
Көк асаба, кызыл туу,
Айгайлаган ызы-чуу - делген саптар бар. Бул жерде көк асаба байрактын кездемеси, ал эми кызыл туу - жыгач экенин али күнчө көпчүлүк айрып тааный албай, далайлар талашып жүрүшөт. Боз үйдүн уугу да кызылга боёлгон жыгач эмеспи? "Манаста" кызыл туу деп жатпайбы, ошондуктан желегибиз кызыл түстө болуш керек - деп ойлошот. "Манас" эпосунда: "Ороздунун он уулун кытай- калмак ар жакка чилче таратып, Кыргыз, канды-булоон болуп, кырылганыңды эстей жүр!"- деп сүрүлүп кеткен элдин бетине кызыл чүпүрөк такканын эпос изилдөөчүлөр калп айттырбайт.
Гимн жөнүндө сөз кылсак, сыртынан көңүлгө толоорлук, бирок, "Досторуна даяр дилин берүүгө" - деген сабын бир аз өзгөртсөк болгудай. Достор кас болбойт- деп ким кепил болот? (Кыйын кезеңде өлкөбүз коңшулардын блокадасында калбадыбы?) Аскар Акаевдин учурунда "Кыргызстан-жалпыбыздын үйүбүз!" - дедик. Ушу күнгө чейин өлкөбүздө уруксатсыз жашап жүрүшкөн түрк, кытай жарандарын тескей албай келүүдөбүз. Алар биздин жаш кыздарыбызга үйлөнүшүп, соода жана башка иштер менен шугулданышып, тамыр байлап жатышат. турмушта, ээсиз, кожоюнсуз үй болбойт. Андай болсо, ал жер баш-аламан жашоону, кирип - чыкма коридорду элестетет. Гимндеги бейкуттукту деген сөздүн ордуна бейпилдикти деп алмаштырсак болот. 19 жылдын ичинде жерибизде үч жолу революция болуп, БЕЙПИЛДИККЕ элибиз жетпей келет!
Кийинки учурда көп пикирди жараткан борборубуздун Ала-Тоо аянтындагы Эркиндик айкели Батыш Европа өлкөлөрүнөн көчүрүлүп алынгандыктан, кыргызга кыпындай пайда алып келбей, жугуму болгон жок. Учпай же конбой, абада калкып турган жин-периби, айтор, элге жакпады. Белгилүү акын Шайлообек Дүйшеев айткандай, аялдын алдындагы жумурткадан эл каалаган Шумкар эмес эле тогуз баштуу "желмогуз" чыгып, ага элибиз өзү күбө болду окшойт. Сол колуна чамгарак кармаган кыркма чач аялдын ордуна - улуттук колорит, өзгөчөлүгүбүз сакталган заманбап айкел турса, жаман болбос! Мамлекеттин пайдубалын үй-бүлөлөр түзгөндүктөн, үйдүн ээси-эр жигиттин, үйдүн куту-жаш келиндин, ортодо уулунун (келинди болсо, кош бойлуу кылып сүрөттөп) бакубат маанайларын, эркин духун чагылдырган айкел орносо, жакшы болбойт беле? Келечек жаштардыкы эмеспи!Өлкөбүз өркүндөп, Европага, Россияга, Казакстанга иш издеп кеткендер кайтып келишип, бактылуу, толук үй-бүлөлөр көбөйсө, элибиз саны, сапаты жактан өсүп - өнсө деген тилек! Ошол эле, Эркиндик айкелинин алдында көп жылдан бери таман алдында калгандай болуп: "Асыл ой, адал иш, ак эмгек" - деген сөздөр жазылган. Ушул мааниси терең, коомду тазарта алчу сонун сөздөрдү бийигирээк илсе, эмнеге болбосун?!
"Талаштан тактык жаралат" - демекчи, өз оюңду так, даана, эркин айта алсаң, бул дагы адам үчүн чон канимет турбайбы?! (Сөз эркиндиги укугунан пайдаланып дегендей) Көптөн бери коомчулукту түйшөлткөн мамлекеттик символдорубуз түзөлсө, жашообуз оң жолго түшөөрү анык. Албетте, ага көп каражат да талап кылынаары белгилүү. Бирок: "Аттанганда эле куюшканы кыйшык болчу"-дегендей болбосок. "Жакшынын - шарапаты, жамандын - кесепети" - деген элибизде сөз бар. Ошондуктан терең ойлонулбай, таңууланган айкелби, же желекпи, символдорубуз элибизди түз жолдон адаштырбаса - деген ой. Азыр коомдо ар бир аң-сезимдүү жаран келечек жөнүндө кайдыгер болбой, өсүп-өнүгүүнүн жарык, таза, адилеттүү жолун издегени кубандырат.
"Тар жол, тайгак кечүүдө" элдин нар көтөргүс жүгүн аркалап, жаңыча өнүгүүгө жол баштаган, элге Үмүт байлаган Убактылуу Өкмөт мүчөлөрү жана коомчулук мамлекетибиз үчүн өтө маанилүү символдорго да көңүл бурушса дейм.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
"Башыңды көтөр, жакшылыктан үмүт үзбө, алдыга умтул!"
Согуштан кийин тынчтык келет
Кармалганынан бошонгону бат Көлбаев
"Жалпы кен байлыктарыбыздын баасы
65-70 триллион АКШ долларына барабар!"
Жаныш менен Максимдин "кипишиби"?
Ата-Журтубузга коркунуч туула берет!
Максим Бакиевдин тагдырын Англиянын Королевасынын соту чечет
Кыргызстандын Убактылуу Өкмөтүнүн төрайымы:
"Башыңды көтөр, жакшылыктан үмүт үзбө, алдыга умтул!"
Кыргыз Республикасынын Эл артисти:
"Эл маданиятын жоготсо, келечегин жоготот"
дүйнө эли кыргызстандан чындыкты күтөт
А. Малдыбаев атындагы Опера жана балет театрынын жетекчиси:
"Жүз миллион сомдой каражат керек"
Кыргыз Республикасынын экономикасына эмгек сиңирген ишмер:
"Өзүмө тапшырылган милдетти жоопкерчилик менен жасоого көнгөнмүн"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?