el en hbs_cyr ru ky tt en sv fr de de fr fr fr fr en ja fr fr es nb fr en kk ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ky ru ky ky kk ru ky ky ru ru ba ky ru kk ru ky ru ky ky bg ky kk ky ba hu ky ru
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Өкүл ата өз ата, өркүндөп өссүн кайната
Биздин жашообузда, коомубузда өкүл атанын орду кандай? Дегеле өкүл ата коюунун кереги барбы? Шарият менен салтта өкүлчүлүктүн орду эки башка. Аны туура ажыратып билүүбүз зарыл. Өкүл ата шайлоодо жаңы турмуш куруп жаткан жаш жубайларга төмөндө айтылгандар сабак болор.
Шариятта жана коомдогу өкүл атанын орду тууралуу өлкө муфтийинин орунбасары Равшан ажы ЭРАТОВ мындай түшүндүрмө берди.
- Өкүл деген сөз шариятта вакил деп аталат. Дин вакил шайлоого уруксат берет. Нике чоң салтанат менен кыйылса, кыз бала тууган-уруктан уялып тартынса, анда никеге макул экенин билдирип вакил шайлап алат. Ал шайланган кишини вали деп атайбыз. Валини өзүнүн эле туугандарынын арасынан жакын адамын шайласа болот. Бул өкүлдүн шарияттагы орду. Ал эми коомдо болсо бир аз башкачараак. Жубайларга өкүл ата шайлоодо ата-эненин ролу чоң. Өздөрү ылайык көрүп турмуштун ачуу-таттуусун түшүнүп, көптү көргөн улуу кишилерди өкүл ата кылып шайлап берсе болот.
- Өкүл ата-эненин милдеттери кандай?
- Өкүл ата жубайларга турмушта колдоо көрсөтүп, жамандык-жакшылыктарда акыл-насаатын айтып турушу керек. Бизде көбүнчө жубайлар араздашса эки тараптын ата-энелери баш-оту менен кирип кийлигишип турмушун такыр талкалашы мүмкүн. Мына ошол учурда өкүл ата-эненин орду чоң. Андай чыр-чатакты ата-энелерине жеткирбей өкүл ата-энеси элдештирип, акыл-насаатын айтып туура жолго салышы керек. Азыр жаштар өздөрүнүн теңтушун шайлап жатышат. Андай достор жашоодо дос иретинде катышып жүрө берет, бирок турмушта кыйын кырдаалга тушукканда ал досу туура жол көрсөтө албай калышы мүмкүн. Андыктан өкүл ата коюуда жакшылап ойлонуп, көптү көргөн, диний билими бар аксакалды койгон туура.
- Айрымдары кыз тараптан да өкүл ата шайлап, натыйжада эки өкүл ата болуп жатат, же тескерисинче көбүнүн бештен ашык өкүл балдары бар. Ушул нерсе туурабы?
- Жок, туура эмес. Бир балага бир эле өкүл ата шайланган жакшы.
- Кээ бир бүлөлөр өкүл атанын кызматтык ордуна же байлыгына көз артып шайлап жатышат. Шариятта бул күнөөбү?
- Динде муну үмүткорлук деп аташат. Бирөөнүн колун карап жашоо уят нерсе. Кудай алты санын аман кылып жараткандан кийин эркек киши өз күчүнө ишенип гана оокат кылыш керек. Анын байлыгына көз артып тоюма мынча кошумча берет же кийин кызматтык ордумду жогорулатат деп үмүт кылгандын өзү жаман болот. Ал үмүт кийин акталбай калса эртели-кеч чыр чыгышы мүмкүн. Бирөөнүн байлыгына көз артып же баюу ниетинде өкүл ата шайлаган күнөө болуп саналат.
"Үйлөнгөндө мал энчилеп, бала төрөлгөндө жентектеп келишкен"
- Өкүл ата шайлоо - бул үй-бүлөлүк институттун бир бөлүгү. Жаштардын ынтымактуу жашашына, үйдөн чыккан чыр-чатакты жөнгө салууда өкүл атанын ролу чоң. Кайын-журтка да, кыздын төркүнүнө да тең карап балдарга нускалуу сөзүн айтып келишет. Салт боюнча мынча өкүл бала күтүш керек деп чектөө коюлган эмес. Жети үй-бүлөгө өкүл ата, өкүл эне болгон адамдар бейишке бир тепкич жакындайт деп коюшат. Бирок өкүл бала көп болсо жоопкерчилик да жогору болот. Баары үй-бүлөсү ыдырабай ынтымактуу жашап кетишине көз салып турушу керек. Эгер колдон келсе материалдык жардам көрсөтүп туруу ылайык. Илгери өкүл ата жаш тирилик, жаңы оокатыңардын башталышы деп жаңы үйлөнгөндөргө бодо мал энчилеп берчү. Кийин өкүл балдар наристелүү болсо жентектеп барышчу. Балдары да өкүл ата-энеге таене-таята деп кайрылышчу. Эгер жаштардын оту күйүшпөй эки ажырым жолго түшсө, кайра башка өкүл ата шайланбайт, мурдакы шайлаган өкүлү менен карым-катышын улантса болот.
Өкүл ата кайсы аймакта кандай шайланат?
Өкүл ата шайлоо өлкөбүздүн айрым дубандарында ар кандай тараган. Таласта өкүл ата жигитке кыз тараптан, кызга жигит тараптан коюлат. Экөөнүн өкүлү эки башка болот. Ош, Ысык-Көл менен Нарында бир эле өкүл ата шайланып келет. Кыз бала төркүнүнөн алыстап кайын-журтунда жалгызсырап калат деп Жалал-Абадда өкүл энени кыз тараптан коюшат. Ал өкүл энеси менен тыгыз катышып бара-бара төркүнүндөй болуп калган учурлар көп. Мындан Баткен тарапта өкүл ата дайындоого маани беришпейт. Айрымдары өз ата-энең турганда өкүл ата шайлоо күнөө болот деп айтышат.
- Канча өкүл балаңыз бар?
"Саясый сыя издөөнүн кереги жок"
- Менин он тогуз өкүл балам бар. Арасында ажырашып кеткени да болду, чет жакка иштеп алыстап кеткени да бар. Бирок калганы менен катышып турам. Мен өкүл балдарымды эмес бир туугандарымды кызматка сүйрөгөн эмесмин. Ушуга чейин эч кимге айткан эмес элем азыр айтып отурам. Бир эле жолу президентке бир тууган агамдын кызматын карап коесузбу деп кайрылганым бар. Болбосо өкүл балдарым эмес кара чечекей бир туугандарыма да андай коррупциялык иш- аракеттерди көргөн эмесмин. Материалдык жактан колдоп жардам көрсөтүп эле жүрөм. Убагында менин уулум да Бакиевди өкүл ата кылып шайлаган. Ошондо элдин баары саясый сыя издеп чыгышкан. Керек болсо Бакиев баламды кызматтан көтөрмөк тургай тоюна басып да келген эмес. Өзүмдүн өкүл атам болсо карапайым эле көлдөн чыккан карыя.
- Менин ондон ашык өкүл балам бар. Баарын убагында отко киргизип энчилей турган малымды бергем. Азыр ишемби күндөрү дачамда чогулуп турабыз. Кызматтык ордумду пайдаланып аларды көтөрмөлөгөн эмесмин. Өздөрүнүн баштары бар. Ойлоп көрсөм баары эле жакшы кызматтарда иштейт экен.
"Ыры менен чырына көп катышам"
- Учурда он бирден ашык өкүл балдарым бар. Теңи Бишкекте, жарымы Россияга кеткен. Ошто үч өкүл балам бар. Алар менен катышып турам. Көбү сизди шайлайбыз деп кумир тутуп кое беришет. Менин эми жолдошум жок, эреже боюнча өкүл шайлагысы келген үй-бүлө толук кандуу болуш керек десем деле кулак салышпайт. Суранып жаткандан кийин шагын сындырбайын деп макул боло берем. Өкүл балдарымдын тоюна катышып нике шакегин салып келем. Андан кийин жалаң ызы-чуусуна катышып жүрөм. Кудайга шүгүр, бири да ажырашпай ынтымактуу жашап жатышат. Өзүм турмушка чыкканда өкүл ата, өкүл апа шайланган эмес. Ал кезде андай түшүнүк сейрек кездешчү.
"Бир да өкүл балам жок"
- Мага жыйырмадан ашык түгөйлөр өкүл ата шайлайбыз деп кайрылышты окшойт. Мен гастролдо же башка тойдо концерт коюп жүрүп алардын жакшылыгына катыша албай калат экенмин. Жубайымды жиберип койсом өзү кайда деп сурашат. Андан кийин сизди ашыкча убара кылбайлы деп өздөрү келбей калышты. Мен уулума өкүл ата кылып өзүмдүн досумду шайлагам. Тоюнда бир жылкы союп келди. Айрымдар чет жакка жолдомо берип жүрүшөт. Өкүл ата баланы материалдык да, моралдык да жактан жакшы колдойт. Өзүмө убагында өкүл ата шайланган. Ал кезде арак-шарап укмуш ичилчү. Бүт чыгымын ошолор көтөрсө керек эле. Кийин Нарынга көчүп кеткенден кийин катышпай калдык, азыр сиз айтсаңыз атын да эстей албай жатам.
ЖК депутаты, "Республика" фракциясы:
- Менин сегиз өкүл балам бар. Алтоо айылда өзүнүн чарбасын жүргүзүп жан багып жатат. Экөө Бишкекте жеке ишкерлик менен алектенет. Кыргыздын салт-санаасын аткарып ар бирин отко киргизип жаңы тирилик баштадыңар деп бирден бодо мал энчилеп берем. Балалуу болгондорун жентектеп барып келдик. Кокус үй алат элем деп бирөөсү кайрылса колуман келген кошумчамды бергенден баш тартпайм. Кокус мамлекеттик кызматка иштейм десе анда дагы ойлонуп көрөт болушум керек.
"Эмгек менен өздөрү жетишсин"
- Жыйырмадан ашык өкүл балам бар, бирок үчөө менен эле катышам. Калганынан дайын жок. Мени өкүл ата кылып шайлаардан мурда эле врач болуп иштешчү. Учурда өсүп келе жатышат. Мен эми аларды көтөрмөлөп кызматынан жогорулатайын деген оюм жок. Баарына өздөрү жетишсин.
- Эки өкүл балабыз бар эле. Тилекке каршы бирөө ажырашып кетти. Башка чыр-чатагы болсо ортосуна түшөт белек, билбейм, ортолорунда бала болбой турмушу бузулду. Учурда жалгыз өкүл балам бар, аны менен жакшы катышабыз. Жакын курбуларым, досторубуз балабызга өкүл болгула деп калышат, андайдан баш тартпайбыз. Мен да убагында өкүл апам менен жакшы катышып турчумун. Кийин турмуш шартыбыз ар кандай болуп алыстап кеттим. Азыр байланышым жок.
Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар