bg en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru tt ru ky ru ky ru ky ru ru ru ru ky ky ru ky ky ru ru ky ru ky ru ky bg ky ru mk ru ky ru ru ru ky ky ru ky ru tt ru ky ru mt ru
"Фабула", 26.08.11 - 4-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Америкада мамлекети жаңыдан калыптана баштаган жылдары президенттик шайлоого 250дөй талапкер катталган экен. Ал факт болбогондо биздин Гиннестин китебинен орун алышыбыз талашы жок экен.
Ал, ал болуп турсун. Мамлекетибизди жетектей турган ар тараптан мыкты делген бир азаматыбызды таба албай, жалаң гана божомол айтып турганда 80дей адамыбыз президенттикке жарап берем деп жутунуп-умтулуп турса, "эл керегине жарап бере турган бычакка сап азаматтарыбыз көп эле турбайбы" деп былбырай кетип, эреркей кетип, көздөгү жашты сүртүп аларыбыз бар тура. Бул талапкерлердин санын уккандагы абал, ал эми алардын сапатына саресеп сала турган болсоң, дале болсо ыйлагың келет, бирок бу жолу күйгөндөн ыйлашың мүмкүн. Жиниң келип, каның кайнары турулуу. Анан кантмексиң, президенттикке кандидаттардын арасында бир "шариги" кемдери, опурулган зөөкүрлөрү, сезимине жел тийгендери, маскарапоздору, казысы кучак коррупционери, күндө таңында катынынан төбөгө жеп турчусу, элди башкарганды кой, эшек аркандай албачусу, кудайдан жөө же "Лексус" менен качкандар ж.б. "көк жалдар" бар. Ошолордун фонунда караганда президенттикке ат салышуу "маскара-шоудай" сезилет.
Сөзсүз дечи, президенттикке талапкер болуп катталгандар 80ден 10-15ке талп эле дей түшөт: бири 30 миң добушту топтой албайт, экинчиси тил маселесинен кулайт, үчүнчүсү 100 миң сомду төлөй албайт, же төлөгүсү келбейт, анткени, добушу 5%дык чекти ала албаса акчасы тамам.
Ошентип, президенттик кармашка 10 адам чыкты дейли, анан ичинде 0,1% добуш алчусу болот. Өзү болсо бул санды жанына жооткусу жок, кеминде добуштун жарымын алчудай дымагы бар. Мына ошол талапкер чыныгы шансын даана билет да, бул кампанияны утчу баштанып калган талапкерге ыктай калып, "мен добуштарымды сага берем, сен болсо…" деп туруп далай нерсе өндүрүүгө аракет кылат. Мындай көрүнүш көп болот, кыргызбыз го бир…
Бүгүнкү күнү ар кайсы облустун аксакал деп эсептелгендери төргө олтуруп алып, чучуктан "кулк" эттирип, акылдын баары жалгыз өзүндө сымал сөз бербей турат. "Баланча дегенге добушуңарды бергиле" деп үндөп турат, ал иштин үзүрүн көрүп да жатат. Ушул аксакалдар кай бийлик болсо да, кандай иш-чара болсо да алдыга чыгып алгандан тажабайт да. "Карынын сөзүн капка салчу" убак небак өткөн. Азыр кайсы ыймандуу, аңыз болчу карыбыз бар? Баары өмүрүнүн бир жеринде булганып алган: кошомат кылган, коррупциялык иштерге аралашкан ж.б. Ыймандуу карылар бала-чакасынын, элинин амандыгын тилеп үйлөрүндө жатат. Жер-жерлердеги "ашкере акылман, агитатор" карыларды укчу адамдары деле аз, болбосо жок. Талапкерлер ушуну да эске алып жатышса керек…
Кыргызда кылымдар бою далай жакшылыктарга сокку уруп келген "жөн эле" деген өтө зыяндуу "вирусу" бар эмеспи, ошонун айынан президенттикке талапкер болуп өзүн "жөн эле" көрсөтүп жаткандардын деңгээлин ченеңиз, окурманым. Аларга жиниңизди келтирип, ден соолугуңузга залака келтирбеңиз, "келесоосу жок эл болбойт, аң-чуңкурсуз жер болбойт" деп уйкаштырып салыңыз да, беймарал чайыңызды ууртаңыз…
Мамлекеттүүлүктүн жөн адам, атайын даярдыгы жок адам түшүнө албачу мыйзамдары бар. Аны чечмелеп берүүнүн өзү тозок. Аны менен бирге мамлекетти тиги же бул деңгээлде кармап турган экономика деген жагы бар. Президент болчу адам чыгаан экономисттердей анын булуң-буйткаларына чейин билбесе да, жалпысынан өнүгүү же өксүү жагдайларынан кабардар болушу керек, мамлекеттин экономикалык абалын жазбай сезе билиши кажет. Саясат дегени бар, ал жактан чала сабат болсоң, сен башкарган мамлекет башкалардын бут алдында калар…Президент Отунбаеванын азыркы жүргүзүп жаткан сырткы саясатын эске ал.
Айтор, мамлекет башында турган адам ар тараптан терең билимдүү, элинин баскан жолун да, салт-санаасын да мыкты билген, аны менен бирге мезгилдин демин даана ажырата ала турган чоң саясатчы болуш керек, нукуралыктан чыккан терең акылы жанында болсун…Президент карандай билим менен алыс узай албайт, Акаевди мисалдат. Карандай курчтук-зөөкүрдүк менен элди азапка салып коет, Бакиевди унутпа!
Кийинки Конституциябыз боюнча бийлик президентке, парламентке жана өкмөткө тең бөлүнгөн. Антсе да парламенттин укуктары берки экөөнүкүнө караганда көбүрөөк. Ошондуктан башкаруубуз парламенттик болуп аталган, белгиленген. Парламенттик башкаруубуз болсо, ээрге кыйшык минди да жол улады… кыска келечегинде "кулады" болору сезилгендей болуп да калды…
Мына ушундай кырдаалда бийлик бутактары бир сызык менен кете албай Иван Крыловдун тамсилиндегидей бири асманга, бири жерге, үчүнчүсү сууга тарткандай болуп жатат. Эгерде мамлекетибиздин демократиялык жолу кылымдар уланып келгенде, мындай көрүнүш болбойт эле. Бизде болсо, демократиянын калыптанган, тапталган көндүм жолу жок, андыктан мүдүрүлүп-сүрдүгүп жол улап, ал жолдо кагыша кетип, сүзүшө кетип жатканыбыз күндөн-күнгө арбып барат. Эгерде бийликтин үч бутагы эриш-аркак иштегенде жанагы ийгилик дегенге жөлөнүп турмакпыз.
Бул жерде-макалада сот бийлиги жөнүндө үмүттүү кеп айтыштын өзү осолдук болор, аяктын капкагын ачпайлы…
Биздин менталитет ушул экен го, эл башкарганга бир азамат керек экен. Коллективдүү башкарууга даяр эмес окшойбуз. Андыктан дүйнөдө көп практикаланган президенттик башкарууга эле кайра кайтуу жөндүүдүр. Бул жөнүндө кеп козголсо эле Акаев менен Бакиевди сууруп чыгып мисалдата кетчүлөр бар. Туура, алар кыргыз тарыхында жаман мисал болуп кала берет, бирок, президент болчунун баары эле Акаев менен Бакиев эмес да. Элдин уучу куру эместир, кантип эле ар сапаты боюнча Улуу делген элде бирде-жарым азаматы болбосун. Жанагы 80 чамалуу ар кошкон адамдардын арасында чыгат беш-алты азамат.
Байкап, баамдап жаткан болсоңуздар керек, азыр бийликтин сүрү, таасири бүдөмүк түрүндө жашап жатат. Мыйзамды сыйлап, "кой, кокуй" деген бирөө жок. Ар кимиси өз арбайын ашкере согуп жатат. Бөтөнчө сотторго байланышкан иштерде актыкты каралык басынтып, тебелеп-тепсеп жаткан учуру бирин-серин эмес, типтүү көрүнүшкө айланып да калды. Коррупциянын тамыры кыркыла турган эмес, жайылганы күч. Уюшкан кылмыштуулукка каршы күрөш какап-чакап турат…
Турмуш реалдуулугунан четтебейли, президент Роза Отунбаева менен премьер-министр Алмазбек Атамбаевдин аракеттери аталган абалды сыдыргыга салгандай оңдоп кетүүгө чарк-чамасы жетип-жетпей турат. Анткени, ар кандай деңгээлдеги бийлик бутактарында бакиевчилер толуп алган, алар кадимкидей эле саботаж жасап, ачыктан-ачык эле бут тосуулардын түркүн-түстөгүлөрүн жасап жатат. Түндүк-түштүк маселеси ооз тарттырбай турат, эл биримдигинин келечегин ала булут каптап… Дагы жакшы, татаал мезгилде Отунбаева менен Атамбаевдин болуп калганы оңдой берди болбодубу, бийликти колго алганы дейли. Алар болбогондо… жок, айтып олтурбайлы, алдыдагы жолубуз ак болсун!
Алдыдагы президенттик шайлоодо эл экиге биротоло бөлүнөт дегендер да бар. Алардын бу коркунучтуу кебине маани берип, андай ажырымдыкты болтурбоого аракетибиз ар кимибизде болсо кана?.. Азырынча болсо, ошол коркунучтун карааны эл-жерибизди аралап жүрөт окшойт…
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Курманбек Бакиев: Эй, эшекчен, кайда баратасың?
Эшекчен: Кайда бармак элем, президент болуп келе коеюн деп эле…
Бакиев: Айланайы-ын, мусулман баласы экенсиң, анте көрбө. Менин кейпимди кийип каласың, кокуй!
"Имиш" дегенибизге 1 000 000 төлөйт имишпиз
өкмөт ипотекалык программасын ишке ашырат
Эгемендүүлүктөн кийинки кыргыз маданиятынын күңгөй-тескейи...
доктор исторических наук, ректор КГУ им. И. Арабаева:
О кыргызстанской модели постсоветского развития
Кыргызбай кыргызга керек адам!