ru ky el cs ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru krc ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru
"Алиби", 31.10.08 - 12-бет: •
Муслим Магомаевди акыркы сапарга узатышты
Өткөн жума, 25-октябрь күнү кайталангыс үнү менен миллиондогон советтик музыка сүйүүчүлөрүнүн жүрөгүнүн түпкүрүнөн түбөлүк орун табууга жетишкен чыгаан ырчы Муслим Магомаев узакка созулган оорудан соң, 66 гана жаш курагында бул жалгандагы сапарын карытып, оо дүйнөгө узап кетти.
Албетте, легендарлуу бул ырчынын өлүмү жөнүндөгү суук кабар, ал туулуп-өскөн Азербайжан өлкөсүндө, же эмгегин сиңирген экинчи мекени Орусияда гана эмес, анын ырлары менен чоңойгон, анын керемет үнүнө таасирленип жашаган, миңдеген советтик, азыркы "КМШлаш" мекендештеринин кабыргасын кайыштырып, терең кайгыга салды. Анын керемет романстары, советтик көп улуттуу зор мамлекеттин кайсы бурчунда болбосун жаңырып, кайсы жерге гастролдоп барбасын, мекендештери аны жерге-сууга тийгизбей көтөрүп келишкен. А түгүл бир жолку гастролдук сапарында, күйөрмандары аны автоунаасы менен үч километр көтөрүп барышкандары тууралуу бүгүнкү күнгө чейин уламыш катары айтылып келет.
Анын өлүмүн уккан кесиптештери: "Балким, ал Советтер Союзунда эмес, башка өлкөдө төрөлгөндө, дүйнөнү багынткан атактуу "битлзчилерди" басып өткөн атак-даңкка ээ болуп, дүйнөнүн миллиарддаган ыр жандуу пенделеринин жүрөгүнөн орун тапкан, легендарлуу ырчы катары тарыхта калат беле, ким билет"-деп, башын чайкаган замандаштарынын күйүтү күч.
Маркум да өзүнүн акыркы маектеринде: "Убагында атактуу париждик "Олимпия" театрынын директору СССРдин ошол кездеги Маданият министри Фурцевага кайрылып, "Магомаевди бир жылга гана биздин театрга жиберип койгулачы, биз аны дүйнөнү дүңгүрөткөн алтын ырчы кылып беребиз"-дегенде, министр айым "Биз аны кое бере албайбыз, анткени, биздеги бардык мамлекеттик иш-чаралар анын катышуусуз өтпөйт"-деп жооп бергендигин айтып өткөн. Ошондон кийин Муслим Магомаевди советтик бийлик чет жактарга узак мөөнөткө чыгаруудан кооптонуп, чет элдик гостролдорго чыкса да, өтө катуу көзөмөл менен чыгарып турган. Чынында, Магомаевге болгон кызыгуу бир гана ошол париждик театрда гана пайда болбостон, "мен-мен" деген дүйнөлүк салмагы, атагы бар театрлар, группалар көз артышып, аны өз катарына кошуп алууга "ак эткенден так этип" турушкан. Бирок, Магомаев "Менин мекеним-СССР. Башка жакка кетүүнү ойлогон эмесмин, ойлобойм дагы. Мага өз элимдин эле сүйүүсү жетиштүү" деп өз убагында кайталангыс талантын жоготуп алуудан корккон өлкө бийлигине өз жообун берген эле.
Муслим Магометович Магомаев 1942-жылы 17-августта Баку шаарында өнөр адамдарынын үй-бүлөсүндө туулган. Атасы театр сүрөтчүсү, апасы театр актрисасы болсо, чоң атасы азербайжан коомчулугуна эмгеги сиңген атактуу композитор, азербайжан элдик опера театрынын негиздөөчүсү болгон.
Таланттуу ырчы келечек жашоосун тандап алууда живопись, театр жана музыканын ортосунда калып, акыры чоң атасы басып өткөн, ал аздектеген музыканын керемет жашоосун тандап, алгач Баку шаардык Консерваториясынын алдындагы музыкалык мектепке барып, кийинчирээк, Азербайжан Консерваториясына тапшырып, 1968-жылы аяктаган. Бирок, көкүрөктө туйлаган чанда кездешүүчү анын ырчылык өнөрү кичине кезинде эле ачылып, бул мезгилде ал өз күйөрмандарын таап, азыркыча айтканда "жылдыз" атанып калган эле. 1962-жылы жыйырма гана жаш курагында Кремлдик сарайдын концерттик залында дүркүрөгөн кол чабуулар менен коштолгон алгачкы концертин бергенге жетишип, бүткүл советтик сүймөнчүлүккө ээ болгон. "Бир угуп, биротоло эстеринен танышкан" советтик айымдар анын ырлары менен ооруп, анын келбетине ашык болушкан. Анын ар бир ырын жатка билген күйөрмандарынын саны күндөн-күнгө көбөйгөндөн-көбөйүп, эски мекенибиздин эл жашаган бардык жеринде анын ырлары жаңыра баштаган. Кремлде өткөн ошол концертинен кийин Муслимдин атак-даңкка карай узак жолу башталган.
1964-1965-жылдары дүйнөлүк опера жылдыздарынын "Мекесине" айланган, миландык "Ла Скала" театрын барып, стажировкадан өтүп келген. 1969-жылы Сопоте шаарында өткөн эл аралык фестивалда I даражадагы сыйлыкка ээ болсо, Канна шаарында өткөн сынакта "Алтын пластинканын" татыктуу ээси болууга жетишкен.
Дагы толгон сыйлыктардын ээси болгон Муслим Магомаев 1973-жылы 31 жаш курагында "СССРдин Эл артисти" деген ардактуу наамга ээ болгон.
1975-жылдан 1989-жылга чейин Азербайжан Мамлекеттик эстрада-симфониялык оркестиринин көркөм жеткечиси болуп эмгектенүү менен бүткүл СССР аймагына байма-бай гастролдоп, миллиондогон советтик күйөрмандарын кайталангыс таланты менен таң калдырып келген.
Муслим Магомаев 66 жылдык өмүрүндө орус романстарынан баштап, неаполдук ырларга чейинки классикалык, эстрадалык 600дөн ашык чыгармалардын автору болууга, "Низами", "Муслим Магомаев ырдайт", "Нотадагы Москва" сыяктуу бир катар музыкалык тасмаларга тартылууга үлгүрдү.
Албетте, анын мындай атак-даңкы, популярдуулугу чыгаандардын чаңына да тең келе албаган кээ бир көр пенделердин кызгануусун, ич күйдүүлүгүн жараткан. Муслим Магомаевди "Элге алынып, жылдыз болгон соң, аны адам кылган операны чанып, каяктагы эстрадага берилип кетти. Магомаев театр жашоосунда көпкө тура албастыгын, театр тармагында алсыз экендигин түшүндү, ошондуктан эстрадага ооп кетти" деген сыяктуу алардын ушак-айыңдары, убагында бул улуу инсанды бир топ эле кыжаалат кылгандыгын өз маектеринде мындайча эскерип өткөн эле: "Мен операдан кеткенден кийин, дээрлик 10 жыл операда ырдабай, бир дагы спектаклде ойногон эмесмин. Ошондо, туш-тушуман "Магомаев опера ырчысы катары өз талантынын аягына чыкты. Мындан ашыкты андан күтүүгө болбойт"-деген сөздөрдү уга баштадым. Жиним келип, Бакуга келип, концертмейстер менен дээрлик жарым жыл эч жерге чыкпай катуу иштедим. Ошондо, сахнага чыгып, "Севиль цирюльниги" аттуу жаңы чыгармамды аткарып туруп, опера ырчысы катары карьерамды аягына чыгаргам"-деп жооп берген эле.
Ошентип, дүйнөлүк операга, эстрадага эбегейсиз зор салымын кошуп кеткен Муслим Магомаев 2008-жылдын октябрь айынын акыркы ишембисинин таңында кайта келгис узак сапарга аттанды. Бирок, анын жасап кеткен зор эмгектери, чыгармалары элинин эсинде калып, анын ысымы бүткүл КМШ элдеринин, дүйнөлүк классика сүйүүчүлөрүнүн жүрөгүндө түбөлүк орноп калды.
Чыныгы талант канча убакыт өтсө да эл эсинде
Магомаев чыгармачылыгын аяктагандан кийин да эли аны унуткан жок. 1997-жылы Муслим Магомаевдин атынан бүтүндөй бир планетанын аты аталып, 2000-жылы ырчынын 60 жылдык мааракесине карата Россия Федерациясынын президенти тарабынан "Даңк" ордени менен сыйланган. Ал эми 2005-жылы Россиянын маданиятына сиңирген эмгеги үчүн "Улуттук Ыйык Петр" сыйлыгына ээ болгон.
Азербайжан элинин гана эмес, бүткүл КМШ аймагындагы мамлекеттердин элинин жүрөгүнө жакын болуп калган, чыныгы талант Муслим Магомаевди, алгач Москванын Ваганьков көрүстөнүнө коюу тууралуу сөздөр жүрүп келген. Бирок, Азербайжандын Маданият министри Абульфаз Караев мындай кептерди четке кагып, Муслим Магомаев өз мекени Азербайжанда, Баку шаарында түбөлүк түнөк табаарын расмий түрдө жарыялаган.
Маркумду акыркы сапарга узатуу иш-чарасы 28-октябрь күнү Москва шаарындагы Чайковский атындагы концерттик залда болуп өтүп, анын чыгармачылыгына таазим эткен миңдеген күйөрмандары чогулушту. Андан соң маркум Муслим Магомаевди туулуп-өскөн мекени Азербайжанга атайын рейс менен алып кетишкен. 29-октябрь күнү Баку шаардык Мамлекеттик филармониясынын имаратында траурдук иш-чаралар өтүп, азербайжандыктар чыгаан уулун "Ардактуулар Аллеясы" деп аталган көрүстөнгө коюшту.
Нарды Советского Союза и всего
С глубокой скорбью узнал о том, что в Москве, в минувшие выходные, скончался народный артист Советского Союза Муслим Магомаев в возрасте 66 лет. Уверен, что эта трагическая новость потрясла не только все просторы бывшего Советского Союза, но и откликнулась далеко за его пределами.
Он родился в Баку. Всесоюзная известность пришла к нему после выступления в Кремлевском Дворце съездов на фестивале азербайджанского искусства в 1962 году, но уже в конце 60-годов он стал известен во всем мире, получив "Золотую пластинку в Каннах". В 1973 году ему было присвоено звание народного артиста СССР.
В репертуаре Магомаева было более 600 произведений. Он снимался в кино, известен не только как исполнитель, но и как автор песен и музыки.
Это огромная потеря для советского народа в целом и для братского азербайджанского народа и для всего тюркского мира.
Мы совсем недавно потеряли творческую личность такого же мирового масштаба - нашего замечательного писателя Чингиза Айтматова. Вы об этом хорошо помните, потому что одним из первых среди президентов мира откликнулись на смерть Айтматова, который был по-своему подобен и равновелик Муслиму Магомаеву.
Выражаю искреннее соболезнование всем родным и близким великого певца, всему азербайджанскому народу и лично Вам, президенту Азербайджана, и как говорят кыргызы, пусть эта великая потеря обернется великим благословением для всего азербайджанского и тюркского народов.
Просто так личности подобного масштаба, как Муслим Магомаев и Чингиз Айтматов не рождаются: сам факт того, что они жили с нами, остались в наших сердцах говорит о величии наших корней, народа, земли и благословении небес
"Люди мира,на минуту встаньте1 Слушайте!Слушайте!Слушайте! нам так пел замечательный певец Муслим Магомаев в своей знаменитой песне "Набат Бухенвальда".
Сегодня эти слова обращены ко всем людям мира, которые знали и ценили великого азербайджанского и советского певца Муслима Магомаева.
Люди, почитающие гений Айтматова находят в его произведениях отклики легендарного Манаса, величайшего кыргызского героя и объеденителя всех братских тюркских народов. Точно такое чувство рождается в сердцах тех, кто слушает великий голос Муслима Магомаева.
Пусть будет благословен народ Азербайджана и будет и впредь порождать таких сынов и личностей, которые объединяют этот мир своим светом и гением.