hu ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky mt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru el ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Комиссиянын бомбасы жана парламенттин демаршы
Республикабыздын түштүгүндөгү өткөн жылдын июнундагы окуяларды калыс, адилет иликтеп, обьективдүү жыйынтык чыгаруу үчүн беш-алты өлкөнүн өкүлдөрүнөн турган Киммо Кильюнен жетектеген Эл аралык көз карандысыз комиссияны Кыргызстан тарап өзү чакырып, алардын иштөөлөрү үчүн тийиштүү шарттарды түзүп бергендигин жакында президент Роза Отунбаева өзү ырастады. Ал коңшулаш Өзбекстандын бейөкмөттүк уюмдары, чет элдик айрым жалпыга маалымдоо каражаттары "Кыргызстандын түштүгүндө геноцид болгон" деген маалыматтарды тарката башташкандыктарынан улам андай инсуниацияларга чек коюу үчүн Скандинавиялык өлкөлөрдүн тышкы иштер министрлеринин Эл аралык көз карандысыз комиссия түзүү жөнүндөгү сунуштарын кабыл алып, анын жыйынтыктарын тааный тургандыгын билдирген. Мамлекет башчысынын ал кадамы негизинен туура болгон, анткени, эгерде Киммо Кильюнен жетектеген Эл аралык комиссия геноцид, куралдуу кагылышуу болгон эмес, бирок адамзатка каршы кылмыштын элементтери бар деген жыйынтык чыгарбаса, дүйнөлүк коомчулуктун бир бөлүгүндөгүлөр Кыргызстандын бийлигиндегилерди геноцидге, куралдуу кагылышууларга жол берген деп да айыптай беришмек. Бирок, Кыргызстандыктардын бир бөлүгү, өзгөчө түштүк аймакта жашагандардын көпчүлүгү Эл аралык комиссияга гана эмес, кеңеш берүүчү гана миссияны гана аткара турган чет элдик 50 полисмендин келишине да караманча каршы чыгышкандыгын жакшы билебиз.
Түштүктөгү окуялардын айланасындагы саясый оюндарга, кызыл кулактыктарга, апыртмаларга чек коюу үчүн Эл аралык көз карандысыз комиссияны өзүбүз чакыргандан кийин, ал өкмөттүн же парламенттин патронажында иштеген бир уюм же түзүм болбогон соң, анын биздин кызыкчылыктарыбызга ылайык келбей турган жыйынтыктарына да моралдык, психологиялык жактан даяр болуп, ага ылайык цивилдүү жүрүм турумубузду да аныктап алуубуз керек эле. Бирок, парламенттин Киммо Кильюнендин комиссиясы кошуна өлкөлөрдөгү же Кыргызстандын ичиндеги түзүмдөрдүн биринен бетер анын жыйынтыктарына опурулуп, жапырылып, анын өмүр баянына, саясый карьерасына чейин териштирип, ал өзбектерден акча алган болуш керек дегендей күдүктөрдү айтып, анын мындан ары Кыргызстанга келүүсүнө тыюу салуу менен чындап чычалагандыкты, айрымдардын "Кильюнендин дарегине таш ыргытуу менен болсо да өзүмдүн мекенчилдигимди ырастап, шайлоочуларга жакшы көрүнүп калайын" деген ички саясый коньюнктурага багытталган примитивдүү далалаттарын гана ырастады. Тилекке каршы, Жогорку Кеңеште Эл аралык комиссиянын жыйынтыктары боюнча айтылгандар, кабыл алынган чечимдер Кыргызстандын түштүгүндөгү абалды турукташтырууга да, сырттагы имиджин жакшыртууга да кымындай да пайдасын тийгизбейт. Биринчиден, биздин ички саясый турмушта кеңири колдонулуучу "өзүң акмаксың" деген базардык ыкма сырттагыларга өтпөйт, өлкөбүздүн имиджине гана доо кетирет. Экинчиден, Кильюненди Кыргызстанга келтирбей коюу жөнүндөгү чечим чыгаруу жөн эле абсурд. ОБСЕ же башка абройлуу эл аралык уюм каржылап жөнөтмөйүнчө ал Кыргызстанга чакырса деле келбейт. Ал өз миссиясын өтөп кетти. Ошондуктан парламент илгери Ат-Башыдагы же Чаткалдагы партиялык чогулуштун катышуучулары АКШнын президенттери Дж. Картерди же Р.Рейганды айыптап, жамандап, Эфиопияны же Анголаны мактай бергенге окшотпостон "Кыргызстандын Жогорку Кеңеши эл аралык комиссиянын жыйынтыктарынын төмөндөгүлөрүнө макул эмес, анткени, алар объективдүү чындыкка ылайык келбейт. Комиссиянын мындай катачылыктарга жол койгондугу бизди аябай өкүндүрөт. Биз аларга дүйнөлүк коомчулуктун көңүлүн бурабыз жана объективдүү чындыкты дүйнөлүк коомчулукка, эл аралык уюмдарга адекваттуу толук жеткирүү үчүн мүмкүнчүлүктөгү чаралардын бардыгын жумшайбыз" дегендей мазмунда чечим кабыл алып койсо эле жетиштүү болмок. Калган мекенчилдик, атуулдук мазмундардагы демарштар ички аудиториядагылардын айрымдарынын кандарын кызытып, сары майдай жаккан менен сырттагыларды кызыктырбайт.
Жогорку Кеңештин депутаттары кабыл алган чечимде Киммо Кильюнен жетектеген Эл аралык көз карандысыз комиссиянын жыйынтыктары эч кандай юридикалык күчкө ээ эместиги, анткени ага эч бир эл аралык абройлуу уюм мандат бербегендиги айтылды. Юридикалык күчкө кандай учурда ээ болот, ал башка маселе, бирок мында эгерде Эл аралык комиссиянын эч кандай мандаты жок болсо, анда аларды Кыргызстандын аймагына ким киргизген? Алар эмнеге таянып, иликтеп, тастыктоо иштерин жүргүзүшкөн?- деген мыйзам ченемдүү суроо туулат. Кагаз жүзүндө ырасталмайынча президенттин оозеки макулдугу мандат катарында эсептелбей тургандыгы белгилүү. Бирок, иликтеп, тастыктоо иштери башталгыча расмий мандат колдоруна карматылбаса да Эл аралык комиссия ишин аяктагандан кийин анын жыйынтыктарын дүйнөдөгү адам укуктарына байланышкан абройлуу эл аралык уюмдардын дээрлик бардыгы тааныгандыктарын билдиришти. Биринчи болуп аны Бириккен Улуттар Уюмунун адам укуктары боюнча жогорку комиссары Нави Пиллэй ырастады. Анан ал пикирге БУУ, ОБСЕ, эл аралык бир катар укук коргоо уюмдары кошулушту. Ал эми АКШнын мамлекеттик департаменти "мыкты даярдалган конструктивдүү документ" катарында баалап, Кыргызстандын бийлигин анын жыйынтыктарына, өзгөчө сунуштарына дыкат мамиле жасоого чакырды. Же дүйнөлүк коомчулукта Кильюнендин комиссиясы "толук реабилитацияланып", де-факто юридикалык укукка ээ болду. Бирок, ал факты менен биздеги айрым саясатчылар, парламенттегилер гана эсептешкилери, аны тааныгылары келбей жатышат. Айрымдар Эл аралык комиссияны эл аралык сотко берүүнү да сунуш кылышууда. Бирок, алар эл аралык сот кокус биздин аргументтерге караганда Кильюнендин аргументтерине көбүрөөк басым жасап жиберсе, сот залында орун алмашуу мүмкүнчүлүгү болуп кетүү коркунучу бардыгын эстеринен чыгарып же ага акылдары жетпей жатышат окшойт.
Эгемендүүлүктөн кийинки мезгилде дүйнөлүк коомчулук Кыргызстанда башталган демократиялык, реформалык процесстерди колдоп, каржылык, моралдык жана материалдык жактардан аябагандай чоң жардамдарды көрсөттү жана көрсөтүүдө. Эки революциябызды тең колдошту. Көп нерселерге көздөрүн жуумп коюшууда. Мына ушундан улам биздин саясатчыларыбыздын бир бөлүгүндө "Кыргызстанда кандай процесстер болсо деле дүйнөлүк коомчулук, эл аралык демократиялык уюмдар колдой беришет" дегендей ашкере ишеним калыптанып калгандыгын моюнга алуубуз керек. Ошондуктан Эл аралык комиссиянын жыйынтыктары бизде чак түштө күн күркүрөгөндөй реакцияларды жаратууда. Бир жагынан айрым саясатчылар анын укуктук кесепеттеринен чындап чочулап дүрбөлөңгө түшүшсө, экинчи жагынан ал биздин Эл аралык уюмдардан күткөн комплиментардык, ашкебилик маанайыбызга ылайык келбей жатат. Бирок, принципиалдуу маселелерге келгенде алар бизге түгүл өздөрүндөгүлөргө да эч кандай жеңилдик бербей, ырайым кылбай тургандыгын эсибизден чыгарбообуз керек.
Парламенттин жогорудагыдай категориялуу чечимдерди кабыл алуусуна Эл аралык комиссиянын жыйынтыктарында аракеттеги саясатчылардын бир тобуна карата потенциалдуу коркунучтун бар экендиги себеп болгондугу шексиз. Ал коркунучтун конкреттүү иш аракеттерге трансформациялануусу же трансформацияланбоосу Эл аралык комиссиянын артында тургандардын каалоолоруна гана жараша болот. Эгерде алар саясый документти укуктук мейкиндикке чыгарып, ошол өңүттө да баа берүүгө аракеттенишсе, анда айрым саясатчылардын абалдары кыйындайт. Саясый баа берүү жетишет, сунуштар аткарылса болду деп табышса, очеттун эч кимге деле залакасы тийбейт. Ал биздин бийликтин ОБСЕ, БУУ сыяктуу абройлуу эл аралык уюмдар, Батыштагы негизги өлкөлөр менен иштешүүсүнө жараша болот. Бирок, кандай болбосун Кильюнендин отчету абройлуу эл аралык уюмдар, Батыштагы өлкөлөр үчүн зарыл учурда Кыргызстанга, өзгөчө азыркы бийликтегилер мамлекет башында турганда саясый жактан кысым, таасир көрсөтүүнүн рычагы болуп кала тургандыгын моюнга алуубуз керек. Биздин оюбузча, Киммо Кильюнендин отчету да мына ушул максатта даярдалып, бизге сунуш кылынганга чейин анын чыныгы авторлорунун же Батыштагы адистердин кылдат эксперттик талдоолорунан да өткөн болушу керек. Мындай учурда "бечелге жөтөлдүн кереги не" дегендей, эл аралык уюмдарда, алар таянышкан өлкөлөрдө тескери реакцияларды пайда кыла турган билдирүүлөрдү жасап, андай мүнөздөгү чечимдерди кабыл ала берүү биздин улуттук кызыкчылыктарыбызга ылайык келбей тургандыгын ачык айтуубуз керек.
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?