el en hbs_cyr ru ky tt en sv fr de de fr fr fr fr en ja fr es en ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky be hu ky ru
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Үмүт үзүлгөндө адамдын жүзүнө карай албай калам"
Быйыл травматология жана ортопедия илим изилдөө борборунун түзүлгөнүнө 10 жыл болду. Травматологиялык жана ортопедиялык илимий изилдөө институтунун директору Сабырбек ЖУМАБЕКОВ медицина илиминин доктору, профессор, Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын академиги, Бүткүл дүйнөлүк интеллектуалдык менчик уюмунун "Алтын медалынын" лауреаты, КМШ мамлекеттер кеңешинин "Шериктештик жылдыздары" медалынын, КР илим жана техника тармагындагы мамлекеттик сыйлыктын лауреаты, КР эмгек сиңирген дарыгери, КР илимине эмгек сиңирген ишмер, Кытай Элдик Республикасынын "Жибек жолу" медалынын ээси, Казакстандын "Достук" орденинин ээси, Кыргызстандагы травматологдор жана ортопеддер ассоциациясынын президенти, Бүткүл дүйнөлүк ортопеддер ассоциациясынын президиумунун мүчөсү, КР башкы ортопед-травматологу. 425 илимий эмгектин, 78 ойлоп табуучулук жана рационализаторлук сунуштардын, 4 монографиянын автору. 6 илимдин докторун, 32 илимдин кандидатын даярдаган.
- Сабырбек мырза, быйыл сиздин демилгеңиз менен түзүлгөн борбордун иштегенине 10 жыл болсо, өзүңүз эр ортону 50гө чыгып, эки мааракени бир белгилегени турасыздар. Ушул бүгүн артка кылчайып, өткөн өмүрүңүз жөнүндө эмне дей аласыз?
- Мен өзүмдү бактылуу адаммын деп эсептейм. Себеби ата-энем жарык дүйнөгө алып келип, окутуп, тарбия берип, анан өмүр жолумда жалаң гана жакшы адамдарга жолугуп, жакшы адамдар менин жанымда жүрүп, колдоп, ушундай даражага алып келишти. Алар мектепте, институтта окуткан, мага билим, таалим-тарбия берген агай-эжейлерим, өзүмдүн жеке илимий жетекчим, Крым медициналык университетинин профессору Александр Иванович Блискунов деп эсептейм. Мен ошол жерде билим алып, илимий даражага жетип, 20 жылдан бери Кыргызстанда кызмат кылып келатам.
- Быйыл борбордун 10 жылдыгын кандай белгилегени турасыздар?
- 10 жылдыкка арналган салтанат 27-августта Бишкекте филармонияда өтөт. Анан 28-августтан баштап Ысык-Көлдө кезектеги Евразиялык конгрессти өткөрүп атабыз. Бул конгресске 30дан ашык мамлекеттен 300дөн ашык делегаттар келишет. Алар бизди сыйлаганы үчүн, биз менен иштешели деп келип атышат. Бул да болсо биздин ортопедиянын бүгүнкү дүйнөдөгү деңгээлин көрсөтүүдө.
- Омуртка хирургиясын дарылоо кайсы мамлекетте өзгөчө өнүккөн?
- Омуртка хирургиясы өтө татаал тармак болгонуна карабастан бул тармак өтө кылдат иликтелип, улам жаңы ачылыштар жасалууда. Моюнга алыш керек, ортопедия азыркы мезгилде Америкада күчтүү өнүгүүдө. Жаңы ачылыштардын 80 пайызы Америкадан чыгат. Анан бүткүл дүйнөгө таралат. Калганы Европа, башка өлкөлөрдөн келет. Ошонун ичинде Кыргызстан дагы барбыз. Дүйнөлүк ортопедияга салым кошкондордун бири болуп эсептелебиз. 10 жылда биздин мекемебизде 80ден ашык илимий жаңы ачылыштар ачылып, дүйнөлүк ортопедияга салымыбызды коштук десем жаңылышпайм. Ушу жылдардын ичинде биз ойлоп табуучу катары 80ден ашык патент алдык.
- Балдарыңыз сиздин кесибиңизге кызыгабы?
- Улуу кыз, уулумду медик болгула деп айтып көрдүм. Алар медик болбойбуз дешти. Кесиптерин өздөрү тандап алышты. Аларды мажбурлабаганымдын себеби, мен билген көп профессор агайларыбыз уул-кыздарын керек болсо илимдин доктору кылышты, а бирок алардын көбү ошол кесипте иштешпей коюшту. Мен ошолорду кайталабайын дедим. Кичине уулум Марсель 7 жашынан бери мен атамдай ортопед болом деп сүйүндүрүп жүрөт. Кызыгуусу бар, азыр 15 жашта. Мен анын медик болушун каалайм.
- Сиздин дарыгерлик кесипте эмгектенгенден берки эң кыйын күнүңүз?
- Эми албетте, кыйын күндөр көп болот. Себеби дегенде оор операциялардын баары эле кыйын. Мен жасаган операциялардын баары татаал. Мисалы, бүгүн мен үч омуртканы, эки жамбаш менен кашка жиликтин башын, бир тизени алмаштырдым. Андан тышкары дагы жаш балдарга 3 операция болду. Бардыгы болуп бир күндө 8 операция жасадым. Азыр кабылдамада 30дан ашык бейтаптар тизме менен жазылып, күтүп отурушат. Булардын баарын көрүшүм керек. Менин иш күнүм күндө ушундай. Жеңил операциям жок. Бардыгы адамдын өмүрү менен байланыштуу. "Бул оңой эле, тез эле жасап коем, чепуха" деген сөздү мен эч качан айтпайм..
"Кудай берген убакытта, кудайдын берген деми, күнү менен жасайм" дейм. Биринчи баштаганда эле "Кудай өзүң колдой көр, бысмылда" деп туруп, анан операцияны баштайбыз.
- Эми беш маал намаз окубайм, мечитке деле барбайм. Ажыга да барган эмесмин. Бирок үстүбүздө кудай турат деп ойлойм. Бул менин ишенимим.
- Өсүп келаткан таланттуу шакирттериңиз көппү?
- Шакирттерим менен сыймыктанам. Өзүм 50гө чыгып атсам дагы илимдин 6 докторун, 32ден ашык илимдин кандидаттарын чыгардым. Докторлукту алар Россиядан жакташты.
Булар профессорлор Жаныш Сулайманов, Медет Абакиров, илимдин кандидаттары Советбек Казаков, Асан Усенов, Бектур Анаркулов, Убайдулла Насыров, Марат Сабыралиев, Алмазбек Кубатбеков, Бакыт Исаков жана башкалар.
- Кайсы операцияңыз менен сыймыктанасыз?
- Сыймыктана турган операцияларым көп. Буту тескери караган Теңизбек Тогуз-Тородон келди эле, бутун оң каратып, бастырып койдук. Америкада чоң жыйында бир белгилүү профессор айтты, сен бул баланы 20 жыл бою катары менен ар бир конгрессте көрсөтсөң болот. Ар бир көрсөткөнүң чоң жаңылык болот деди.
- Теңизбек басып жүрөбү?
- Басмак тургай чуркап, базарда иштеп, таксист болуп үй-бүлөсүн, ата-энесин багып жүрөт. Мен бул операция менен өтө сыймыктанам. Мындай татаал операциялар менде көп болду. Мисалы, бир адамга 4 муунду алмаштырган операция болду. Эки эжени, бир жигитти. Азыр алар басып, рахмат айтып жүрүшөт. Жанагы эки жамбашын, эки тизесин алмаштырган жигит 21 жыл баскан эмес. Аялы таштап кеткен. Баласы 18ге чыгып калыптыр. Анан 21 жылдан кийин басып, азыр Ош-Алай жолунда таксист экен. Үйлөнүптүр. Келген-кеткенден салам айтып турат. Ушундай тагдырлар да көп. Операция болуп үйлөнө албай жүргөндөр үйлөнүп, турмушка чыга албай жүргөндөр турмушка чыккан учурлар бар. Булардын бардыгы менин кубанычым да. Бир апа эки тизеси бүктөлүп баспай калган экен, мен бастырып, 75 жылдык тоюна чакырып, тоюнда экөөбүз бийледик. Мен ушул күнгө чейин 15 миңден ашык адамга операция жасаптырмын, 10 жыл ичинде биздин илимий борбордо 130 миң адамды дарылаптырбыз. Анын ичинде 115 миң адамга операция жасаптырбыз. 120 миң адамга амбулатордук жардам бериптирбиз.
- Сизге келген сыркоолор дайыма кыйналып, өз өмүрлөрүн сизге ишенип, үмүт менен келишет эмеспи. Жардам бералбай калган учурларыңыз болобу? Мындай учурда өзүңүздү кандай сезесиз?
- Албетте, андай учурлар көп болот. Себеп дегенде жанагындай адамдар кырсыкка учурап, өзгөчө унаалар кагышып, же жол кырсыгына учураганда өтө татаал абалда келгендер болот. Комага түшүп, мээлери жанчылып, ички органдары айрылып, жарылып кеткен учурлар болот. Анан биз жардам бералбай, майып болуп кеткендер бар. Жапжаш кыздар, оозунан эне сүтү кете элек балдар өтүп кеткенде жүрөгүбүз эзилип, көзүбүзгө жаш толуп, ыйлаган учурлар болот. Андай учурду адамдын сөз менен айтыш кыйын. Үмүт үзүлгөн учурларда адамдардын жүзүнө карай албай калам.
- Кандай максаттарыңыз бар?
- Кыргызстандын медицинасынын оңолгон күнүн көргүм келет. Биздин медицинабызды каржылоо Европа өлкөлөрүнүн, Россиянын, Казакстандын деңгээлине жетсе экен дейм. Жаңы ооруканалар курулса, ошол ооруканалар заманбап технологиялар менен жабдылса, ошол жерде биздин атуулдар дарыланса, алардагыдай бекер дары-дармектер болсо, анан биздин медиктер эмгегине татыктуу эмгек акыларды алса деген эңсөөлөрүм бар. Азыр биз кантип иштеп атабыз? Биз союздан калган эски имараттарда, колубуздан келген нерселерди жасап, болбогон дары-дармек менен, бечара ооруларыбызды айыктырып атабыз. Мисалы, азыр бир ооруга бир күнгө дарыга 56 сом берет. Бул эмнеге жетет? Тамакка 49 сом берет, ал эмнеге жетет?
Себеби экономикабыз өнүкпөй жатат. 10 жыл башта кандай болсок, ошол эле бойдонбуз. Экономика өнүкмөйүнчө медицина өспөйт. Ишканалар иштеш керек, жер байлыктары иштетилиш керек. Азыр Кыргызстанда 360 алтын кен байлыктарыбыз бар экен. Ошолорду иштетпейлиби! Инвесторлорду тартпайлыбы! Бирок "Кумтөрдөй" эмес, алданбай иштетиш керек. Ошондо экономикабыз көтөрүлөт. Россия менен Казакстан кен байлыгы менен байып атышпайбы! Алар кен байлыктарын мамлекеттин, элдин кызыкчылыгы үчүн пайдаланышууда. Экономика көтөрүлсө анан медицина көтөрүлөт. Элдин турмушу да оңолот деп ойлойм. Ошол күндү көрүүнү бизге насип этсе экен деп тилейм.
Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар