ky en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ru ru ce ru ky ru ky ru ru ru ky ky ru ky bg ky ru ky ru ky ru kk ru ru ru ky myv ru
"Агым", 30.07.10 - 10-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Өлкөдө болуп өткөн кандуу окуялардан улам Кыргызстандын "атагы" далайга кеткени талашсыз. Ушундан улам айрым мамлекеттер ачык эле далысын салышса, буга чейин тыгыз кызматташып келаткан мамлекеттердин мамилеси салкындап кетти. Албетте, бул убактылуу нерсе. Бирок, тышкы мамилелердин бошоңдоп кетишине Тышкы иштер министрлигинин да "салымы" зор дешет айрым саясатчылар. Апрель, июнь окуяларында Кыргыз Республикасынын чет өлкөлөрдө кадыр-баркын сактоо үчүн ТИМ эмне кылды? Азыр кандай иштеп жатат? Ушуга жооп алуу үчүн КР тышкы иштер министри Руслан КАЗАКБАЕВге кайрылдык.
Руслан КАЗАКБАЕВ, тышкы иштер министри:
"Дүйнө коомчулугунда улуттук ММК чоң роль ойнойт"
- Руслан мырза, өткөндөгү кандуу окуядан кийин Кыргызстан маалымат согушунан жеңилип, кыргыздар чет өлкөлүктөргө канкор улут катары таанылып калды. Эмне үчүн ошол кезде ТИМ тийиштүү реакция жасаган жок? Чет жактагы элчиликтерибиз эмнеге Кыргызстандын кызыкчылыгын коргой алышпады?
- Түштүк алааматында кээ бир журналисттер кызуу кандуулукка алдырып, кыргыз-өзбек ортосунда улут аралык жек көрүүчүлүктү күчөтүүгө көмөктөшөөрүн түшүнбөй, окуяларды бир тараптуу, кооптуу сүрөттөп жиберишти. Ушуга байланыштуу ТИМ жана чет өлкөлүк мекемелер 2010-жылдын 23-июнунда жаңжал чөлкөмүндө иштеп жаткан бардык ММКларга, журналисттерге өздөрүнүн милдеттерин адистик адептин негизинде аткарууга, жаңжалды күчөтпөстөн жөнгө салууга көмөктөшүү өтүнүчү менен кайрылган. Мындан сырткары, тышкы иштер министрлиги ошо кезде ТРТ ТУРК, TV 5, MONDE, "АЛЬ-ЖАЗИРА" телекомпанияларынын программаларында тийиштүү билдирүүлөрдү жасады.
- Адам укугу боюнча эл аралык уюмдар Кыргызстандагы маалыматты ТИМден эмес бейөкмөт уюмдардан алып, алар менен тыгыз иштешип келет. Эмне үчүн министрлик муну өз колуна алып, алар менен тыгыз кызматташа албай келет?
- Өлкөбүздөгү бейөкмөт уюмдардын эл аралык уюмдар менен өз ара катнашы КР тийиштүү укуктук актылары менен жөнгө салынат. Актыларга маалымат алмашуу жааты да камтылган. Кыргызстанда маалымат алуу эркиндиги жөнүндө мыйзам боюнча бардык мамлекеттик жана мамлекеттик эмес уюмдар өз ишмердигин эркин жүргүзүшөт. Ошондуктан эл аралык уюмдар бейөкмөт уюмдардан зарыл маалыматты түздөн түз алууга укуктуу. Мындай кызматташуу болушу керек. Бул биздин өлкөдө демократиялык баалуулуктарды бекемдөөгө кызмат кылат.
- Чет элдик маалымат булактары азыркыга чейин түштүк окуясынан өзбектер эле катуу жабыр тартканын айтып келатышат. ТИМ мындай акыбалды оң жолго салыш үчүн маалымат-аналитикалык борборлорду түзгөн жокпу?
- Өлкөнүн түштүгүндө кагылышуу башталгандан тартып ТИМде чет өлкөлүк ММКлардагы Кыргызстан жөнүндөгү маалыматтарды иликтөө үчүн атайын топ түзүлгөн. Бул топ күн сайын Кыргызстан жөнүндө чет өлкөлүк массалык маалымат каражаттарындагы материалдарды тескеп, биздин мамлекетибиздин бирдиктүү маалымат саясатын жүргүзүү максатында аларды өлкө жетекчилигине, мамлекет органдарына жана чет мамлекеттеги элчиликтерге жиберген. Чет мамлекеттеги мекемелер жайгашкан өлкөлөрдө пресс-конференция, брифинг, тегерек үстөл, дипломатиялык корпустун жана ММКлардын өкүлдөрү менен ар түрдүү маалымат-түшүндүрүү иштерин жүргүзүлгөн. Бирок ТИМдин күч аракеттери бул жерде аздык кылат. Заманбап дүйнөдө өлкөнүн оң имиджи демократиялык институттардын, жарандык сектордун өнүккөндүгү, саясый түзүлүштүн жагымдуулугу, экономикалык жана социалдык өнүгүүдөгү ийгилик, сөз эркиндиги, адам укуктарындагы абалы сыяктуу көптөгөн элементтерден түзүлөт. Андан тышкары, дүйнөлүк коомчулукта улуттук ММК интеграциясынын даражасы олуттуу ролду ойнойт. Ошондуктан баарыбыз ааламдык маалымат мейкиндигине жигердүү чыгышыбыз керек. Ал үчүн биздин журналисттер эл аралык тилдерде эркин сүйлөшү жана жазышы абзел.
- Азыр Кыргызстан Россияга же АКШга ыктай албай турат. Өлкөдө башкаруу системасы таптакыр бөлөк нукка түштү. Сиздин оюңузча, сырткы мамилеге келгенде кайсы багытты тандаганыбыз оң?
- Биз тышкы катнаштарыбызда бир өлкөгө өзгөчө артыкчылык кылбастан, тышкы саясатта эл аралык тең салмакка умтулуш керек. Кыргызстандын алдында турган экономикалык маселелердин масштабын эске алып, өзүбүздүн негизги экономикалык жана саясый өнөктөштөрүбүз - Россия, Кытай, АКШ жана аймактын өлкөлөрү менен мамлекет аралык кызматташууну өнүктүрүп, алардын чечилишин жүзөгө ашыруу абзел. Бул тармакта биздин мамилелерибиз Россия менен абдан ийгиликтүү өнүгүүдө, себеби эки өлкө байыркы дос жана ишенимдүү өнөктөш мамлекеттер. Азыр Кыргызстандын Россия, АКШ менен кызматташуусунда эч кандай карама-каршылык жок. Россия менен АКШ Кыргызстан үчүн эл аралык аренада стратегиялык өнөктөштөр. Мындан ары да бул катнаштар достук жана өз ара пайдалуу кызматташуу негизинде өнүгөт.
- АКШ базасы калат-калбайт деген ача пикирлер жүрүп келет. Бул боюнча эмне айта аласыз?
- Биздин өкмөт 7-апрелдеги окуялардан кийин Кыргызстан мурда эл аралык укуктун негизинде кабыл алган милдеттенмелерди аткара тургандыгын дүйнөлүк коомчулукка жарыялаган. 2009-жылдын 22-июнунда кыргыз өкмөтү жана Америка өкмөтү ортосунда транзиттик жүк ташуучу борбор тууралуу макулдашуу кабыл алынган. Анын жобосуна ылайык АКШ тарап биринчи ирет кабыл алынган мөөнөттүн (2010-жылдын 13-июлу) аякташынан кийин макулдашуунун жарамдуулугун бир жылга узартуу укугун колдонду. Бул максатта Америка элчилиги бизге алдын ала тийиштүү дипломатиялык нотасын жиберген. Балким Кыргызстанда парламенттик шайлоо өткөндөн кийин жаңы түзүлгөн мыйзам чыгаруу органы жана өкмөт тарабынан бул маселе кайрадан каралышы мүмкүн.
- Учурда кайсы элчиликте кимдер иштеп жатышат? Эмнеге ушундай оор кырдаалда алардын иши байкалбайт?
- Чет өлкөдө 21 элчилик, 4 башкы консулдук, 2 туруктуу өкүлчүлүк, 1 визалык пункт жана 1 консулдук агенттигибиз бар. Анда тажрыйбалуу дипломаттар иштешет. Дал ошолордун күчү менен республиканын түштүгүнө гуманитардык жардам ыкчам келе баштады. Кыргызстандын бардык чет мамлекеттик мекемелери апрель айынан тартып өлкөбүзгө эл аралык колдоо көрсөтүү, гуманитардык жардам жиберүү, гранттарды жана каржы каражаттарды кыйратылганды тургузууга жана жаңжалдын мындан аркы эскалациясын алдын алуу максатында ыкчам иштеп жаткандыгын белгилеп кетким келет. Андан тышкары, чет элдик мекемелерибиз өлкөдөгү кырдаал боюнча дипломатиялык корпус, ММК арасында маалыматтык-түшүндүрмө иштерин жүргүзүп жатышат. Ошентип биздин чет элдик мекемелерибиз мамлекеттик саясатыбыздын эң алдыңкы позицияларында турушат.
- Бектур Асанов Пакистанда элчи болуп жүрүп эле Жалал-Абад губернаторлугуна келип отурду. Анын элчилик кызматтан кеткени алдын ала айтылган жок. Элчилер ушинтип каалаган убагында ишин таштап баса берсе болобу?
- Апрель окуяларынан соң Бектур Асанов Пакистандан Кыргызстанга чакыртылган жана Жалал-Абад облусунун губернаторлугуна дайындалган. Ошондуктан убактылуу өкмөттүн декретинин негизинде ал Кыргыз Республикасынын Пакистан Ислам Республикасындагы атайын жана ыйгарым укуктуу элчиси кызматынан бошотулган.
- Билишибизче, мурун Марат Бакиев Германияда элчи, Адыл Бакиев Кытай элчилигинде эле. Алар азыр кайда? Ташбоо Жумагулов Түркияга элчи болуп, көп өтпөй анын ордуна Рамазан Дырылдаевди кое салышты. Булар эмненин негизинде алмашып жатышат?
- Апрель окуяларынан кийин утурумдук өкмөттүн декрети менен бир катар чет өлкөлөрдөгү элчилер ээлеген кызматтарынан бошотулган, алардын ичинде Т.Жумагулов менен М.Бакиев да бар. Адыл Бакиев Кытай элчилигинде эмес, Тышкы иштер министрлигинде өзгөчө тапшырмалар боюнча элчи кызматын ээлеп турган, ал дагы ээлеген кызматынан бошотулган. Азыркы учурда алардын кайсы жерде экендиги тууралуу бизде маалымат жок. Ал эми Рамазан Дырылдаев убактылуу өкмөттүн сунушу менен Түркиядагы Кыргызстандын иштеринде убактылуу ыйгарым укуктуу өкүлү болуп дайындалган.
- Англиядагы элчибиз Кубан Мамбеталиев эмнеге унчукпайт?
- К.Мамбеталиев чет мамлекеттердеги Кыргызстандын башка элчилери сыяктуу эле өз милдеттерин аткарып жатат. 7-апрелдеги окуялардан кийин мекенибиз үчүн оор мезгилде Кыргызстанга жардам тартууга жана иштеп жаткан өлкөдө маалыматтык-түшүндүрмө иштерин жигердүү жүргүзүүдө. Кызыл Крест эл аралык коому, БУУнун өзгөчө кырдаалдарга жооп кайтаруу борбордук фонду аркылуу, ошондой эле Европа биримдигинин атайын программалары боюнча Британия Кыргызстандын элчилиги менен бирдикте жардам көрсөтүүдө.
- Акаев, Бакиев убагында ээрден кыйшайгандар эле элчиликке айдалчу эле. Мындай "пошел" кылмай качан токтоп, дипломатиянын деңгээли качан көтөрүлөт?
- Көптөгөн өлкөлөрдө элчилик кызмат саясый номенклатуралык кызмат болуп эсептелет. Биздин өлкөбүздө да А.Акаев жана К.Бакиев бийликте турган мезгилде элчилик кызматтарга негизинен көрүнүктүү саясатчылардан жана коомдук ишмерлерден дайындалчу. Бул дайындоолор өлкөбүздүн көз карандысыздыгын жарыялагандан кийинки алгачкы жылдары бизде элчи кызматына дайындай турган керектүү дипломатиялык кадрлар жетишсиз болгондугуна байланыштуу болгон. Биздин дипломатиялык миссиялардын биринчи башчылары чет өлкөдө элчиликтерибиздин ачылышы боюнча ири иш кылгандыгын чын дилимден белгилеп кетким келет. Учурдан пайдаланып, биздин биринчи элчилерибизге жана башкы консулдарга дүйнөлүк коомчулукта Кыргызстандын эгемендүү өлкө катары орношунда олуттуу салымы үчүн чоң ыраазычылык билдирем.
Азыркы учурда республикада дипломатиялык кызматка дипломаттарды даярдоонун, тандоонун жана дайындоонун ырааттуу системасы түзүлгөн жана аны мындан ары да жакшыртуунун үстүндө иштеп жатабыз. Барган сайын ТИМди жана чет өлкөлүк мекемелерди чет тилдерди билген, жетиштүү дипломатиялык тажрыйбасы бар, чыныгы адис дипломаттар менен толуктайбыз деп ишенем.
Маектешкен Мелис СОВЕТ уулу
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
Равшан ЖЭЭНБЕКОВ кимге сүйүүсүн арнаган?
Ошко оомат кайра келет
Өз-жатка бөлбөгөн өрнөктүү камкордук
Эмки эрмек ЕККУ болду
"Курманжан датка" фондунун төрайымы Жылдыз Жолдошева:
"Убактылуу өкмөттүн беш мүчөсү Батыров менен соодалашкан"
XXI эмес, XXII кылымда жүргөн жаштарыбыз бар
"ИИМге айтылган сындар ишти оңдойт"
"Максимдикиндей тагдырды душманыма да каалабайм"
"Бизде милдет-темелер арбын, каражат жок"
Кайран гана 40 млн. доллар
ЭлТР коомдук телерадио компаниясынын башкы директору Шайырбек АБДЫРАХМАН:
"Телевидение - бул кумдан үй куруу, кылт этсе көчүп түшөт"