ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky av ky ky ky ky ky ky myv ky ky ru ky ky sah ky ky ky ky ky hbs_cyr ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky cv tt ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru hbs_cyr ru ru bg ru ru ky ru ru ru fr ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru cv ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Кыргызстан маданияты", 23.02.11 - 21-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Шакемдин жылдыз белгиси - балык
Балык белгиси алдында туулгандардын арасында акын-жазуучулар, композиторлор, ырчылар арбын. Дүйнөгө таанымал композиторлор Россини, Шопен, Вивальди, Штраус, Гендель, Римский-Корсаков, сүрөтчү Микеланджело, жазуучу Виктор Гюго, акын-жазуучу Салижан Жигитов ушул белгинин алдында туулган. Шайлообек Дүйшеев да балык белгисинин алдында жарык дүйнөгө келген.
Чоң астрологдордун бири Эвантелина аттуу айым "Сиздин балык болуп калгандыгыңыз бир тең, дениңизде эки балык болуп калгандыгы дагы бир тең. Ал балыктын бири агым менен, экинчиси агымга каршы сүзөт. Ушунусу менен балык белгисиндегилер бир караганда карапайым көрүнгөнү менен зодиак белгисиндеги татаал типтерге кирет" деп айтканы бар. Аларды төңкөрүшчүл, мистика менен романтикага жык толгон Нептун башкарып турат. Зодиактагы эң акыркы белги болгондуктанбы, балыктар өздөрүнө камкордукту акыркы орунга коюшат.
Эгер алардын күчтүү сезими оң жагына бурулса, жаратман боло алышат да, терс жагына бурулса, кыйраткыч болуп кетишет.
Мажүрүм талга окшоп шамал кайда бурса, салбыраган шактарын ошол жакка жайып жибермей жактары да бар.Ишенчээк. Бирөөлөргө азгырылып, табиятына туура келбеген кадамдарды да жасап жибериши ыктымал дешет астрологдор. "Балык" Нуралы Капаровдун "балык" Шайлообек Дүйшеев жөнүндө жазган макалаларындагы берген мүнөздөмөлөрү астрологдордун айткандарына бап келгенсип турат.
Касташкан кишилери эле кайдыгерлер көрүнөт. Ачык чыккан кастарын эч ким деле көрбөптүр. Бир гана акын Алик Акималиев "менин тишимди, декабрда көйнөкчөн жүргөнүмдү Шакем эле көрүптүрбү, мындан ары аны менен касташам" деп жүргөн дешет. Бирок ал деле кас болуп жыргатпай, Шакемдин жымыңдаган жылуу жүзү менен кудуңдаган кейпин көрүп, акыры дос болуп тынат го деген түкшүмөл бар.
Шайлообек Дүйшеев өзүнүн акындык тагдырында оң таасирин тийгизген ага, ини, досторун өзгөчө жылуу маанай менен сөз кылып, "алар менин ак жолумду ачкан Кыдырларым" деп келет. "Кыдыр" санаган ага, ини, достору: акын Жумакан Тынымсеитова, эл акыны Сүйүнбай Эралиев, эл жазуучусу Асанбек Стамов, саясатчы Болот Шернияз, адабиятчы Эсенбай Нурушев, акын Нуралы Капаров, илимпоз Искендер Жумабаев, адабиятчы Каныбек Эдилбаев…
Акын Жумакан Тынымсеитова жаш калем Шайлообектин акындык талантын биринчилерден болуп байкап, областтык гезиттин бетинде тушоосун кескен. Эл акыны Сүйүнбай Эралиев Шайлообектин тунгуч китебине ак батасын берген. Эл жазуучусу Асанбек Стамов Нарындан Фрунзе шаарына көчүп келип, чыныгы чыгармачылык чөйрө - Т.Сатылганов атындагы филармонияга адабий бөлүмүнүн башчысы болуп олтурганга себепчи болгон. Ал эми "Каныбек Эдилбаевдин, Болот Шернияздын, Эсенбай Нурушевдин, Нуралы Капаровдун, Искендер Жумабаевдин мага жасаган жакшылыктарын айтып түгөтө албайм" деп эскерет Шайлообек Дүйшеев.
CCCР жылына чыгарган 365 млрд даана тамекинин канчасы Шакебиздин "курмандыгы" болгонун ким билет, бирок тамекинин сазайын жакшы эле берип, 35 жыл көк түтүндү булатыптыр. Советтик делген "Прима", "Астра", "Полет", "Дымок", "Памир", "Ява", "Столичные", "Космос, "Союз-Аполлон", "Лайка", "Беломорканал", "Казбек," Кубанын жыттуу, болгардын барктуу тамекилери (маселен, Ту-134, Родопи, Опал), 70-80-жылдары мода болгон Marlboro, Kent, Camel, Salem, биздин "Комуз", "Ала-Арча", "Кыргызстан"... Ошентип эки таноосу менен жалгыз оозунан кенедей Кыргызстан эмес, калдайган Казакстанды толук чүмкөп калгыдай түтүндү үйлөп бүткөндөн кийин, тамеки тартканды токтотконуна тогуз жыл толуптур.
Шаке чыгармачылыкка шашылбай келди. 25 жашында жогорку окуу жайында окуду, 30 жашында окууну аяктады, 35 жашында алгачкы ыр жыйнагы жарыкка чыкты. Адабий дүйнөгө кеч, 38 жашында аралашканы менен, кийинки жыйырма эки жылда жемиштүү иштеп, алда канча алдыда келаткан активдүү акын-жазуучуларды артка таштап, дулдул акын аталды.
Италиялык залкар композитор Верди 82 жашында "Аида" аттуу эң мыкты сүйүү операсын жазган. Шаке деле алтымыш жашында он сегиздеги жигиттин жүрөгүндөй жүрөгүнөн сүйүү лирикасы төгүлүп турган кези.
Псевдонимди эгемендик келгенде Эшимканов көп колдонду. Болгондо да атактуу кишилердин атын. Мисалы, Т.Касымалиев, Т.Ишемкулов деп. Аны Шакем да тастыктайт. "Тилектеш Ишемкуловбу?" деп ызы-чуу болуп жатып калышат, "ой, ал башка Ишемкулов" деп түшүндүрөбүз. "Мелис -Жолдошбек Зарлыкбековдун Ж.Асанов деген жашыруун атын да көп колдонду" дейт.
Шаке Хасан, Асан Каскадроп аттуу псевдонимдери болгонун мойнуна алды. Хасанды - Акаев кезинде, Асанды - Бакиев кезинде пайдаланган. "Хасан -Акаевге, Асан- Бакиевге таарынып, Татарстан тарапка кеткен " дейт тамашалап.
"Жетимен" журналында иштеп жүргөндө биринчи жолу сотканы колго кармаган. Аны Болот Шерниязов белек кылып, кандай колдонушту шоопуру үйрөтүптүр. Ошентсе да, алигүнчө алганды, чалганды, анан саатка койгонду гана жакшы билет. Биринчисин уурдатып ийгенден кийин, үч сотка алмаштырат. Уул-кыздары заманбапка жараша алып беребиз десе, "Эптеп эле иштеп, Зейне экөөбүз сүйлөшүп турганга жараса болду" деп болбой, эң төмөнкү маркадагы сотканы көтөрүп жүрөт.
Атырды кыздарга кат жазгандан бери себине баштаган. Айткандай, атырдан атыр тандабайт. Атырды азыр деле себинет. Алгач атырды алаканына куюп туруп, башынан ылдый шыбанып жүрсө, азыр ченеми менен куюнганды үйрөнгөн.
Филармонияга жаңы келгенде бардыгы Шакемдин кийимине карап тосуп алышыптыр. Анын таланты кийминде эмес, башында экенин билгенден баштап баалап калышкан. Өзү да ал убакты жылмаюу менен эскерет. "Филармониянын белдүү кызматкерлеринин катарына илинип калганда Асанкул Шаршеновдон: " Жаңы келгенде мени кандай деп ойлодуңуз эле?" деп сурасам, ал: "Таланттуу деп көп эле адамды алып келишти. Эң келесоосун эми алып келген экен деп ойлогом" деген. Анан кантет? Батинкем майрыйып, шымым үтүктөлбөй, үрпөйүп турсам, ошондой деп ойлойт да" деди.
"Азаттыкка" досу Эсенбай Нурушев алып барган. Босогосун аттаганда дубалды карап алып компьютер басып олтургандар көзүнө кошок кошкон аялдардай болуп көрүнүптүр. Аларга эки жолу салам айтса, алик алышпай коюшат, таарынып үйүнө кетип калат. Арадан он күн өткөндөн кийин, Эсенбай досу алар кулактарына наушник салып алып укпай калгандарын түшүндүрүп бергенден кийин барган. Башында компьютер басканды билбей, материалдарын монтаждап, сайтка жайгаштыруудан кыйналса, азыр аларды жаңы келген жаштарга үйрөтүп калган кези...
Сотканы биринчи жолу Жолдошбек Зарлыкбековдун колунан көргөндүгүн айтат. "Ал бардык нерсени биринчилерден болуп сүйүнчүлөгөндү, койкоңдогонду жакшы көрөт эмеспи. "Агымда" жүргөндө сотка көтөрүп калды. Шыңгыраса эле "аллоолоп" коридорго чыгып кетет. Артынан кызыгып карасак, бирөө менен сүйлөшүп жаткандай болот. Сурасак, "Муну силер билбейсиңер. Муну цивилизованный адамдар көтөрөт" деп, же тыңгылыктуу көрсөтпөйт, же карматпайт. Бир күнү күркөдөн Жолдошбек көтөрүп жүргөн сотканы көрүп калдык. Олуттуу эмес эле, оюнчук сотка экенин ошондо билбедикпи..."
Бою - 1 м 64 см. Салмагы - 80 кг. Дайыма бир калыпта жүргөнгө аракет кылгандыгын айтат. "Ак суудан" ичип жүргөндө арыктап кеткем, азыр салмак кошо баштадым" дейт. Бут кийимден 40-размер киет. Кийим тандаганды азыркыга чейин билбейт. Жубайы эмнени алып берсе, ошону киет.
Шакебиздин 35 жашында тун китеби чыгып, 38 жашында СССР жазуучулар союзунун мүчөлүгүнө кабыл алынды. Чыгармачыл арышынын арбышына кошунасы Самсак Станалиевдин "кесепети" тийиптир. Кеч болобу, түн болобу, таңбы, Самсактын мансардынын жарыгы дегеле өчпөгөнүн Зейне эже көп байкайт. Анан эле "Эл тигинтип тыным албай иштеп жатса, сен уктап жатасың" деп, Шакебиздин кулагынын кужурун ала баштайт. Бала кыял Шакебиз эл ушинтип иштейт турбайбы деп катуу киришип, ошол күндөн ушул күнгө чыгармачылыкта тыным деген эмне экенин билбей келет. Азыр ал окумдуу акын-жазуучулардын катарында.90-жылдарда жарык көргөн "Кайдыгерлик" аттуу китеби 50 миң (!) нуска менен жарык көрүп, бир айга жетпеген убакытта сатылып кеткен.
Шайлообек Дүйшеев аз уктап, көп иштейт. Эрте жатса да, кеч жатса да таңкы саат 4.00дө турат. Эртең менен тамактанбайт, көнүгүү кылбайт. "Азаттык" радиосунун "Басылмалар баяндамасы" бөлүмүндө беш жылдан бери эмгектенет. Иши таңкы саат 4.30да башталат. Шейшемби, шаршемби, бейшемби күндөрү "Вечерний Бишкек" гезит базарына саат 5.00гө барып, саясий гезиттерди алып, "Азаттыкка" келип, даярданып, гезит кабарларын 7.30да эфирге алып чыгат. Калган-катканын толугу менен сайтка чыгарат. Кызыгы - эл ишке келип жаткан кезде, ал үйүнө кайтат. Үйүнө барган учурда балдары жаңы ойгонуп, жубайы чай кайнатып жүргөн учуру болоорун айтып күлөт.
Иш тажрыйбасы аздыгынан ишинде "көз боемочулукка" барган. Ал "Азаттыктагы" алгачкы тапшырмасы - "Мугалимдер жөнүндө" даярдоо болгон. "Темселеп кайда, кайсы мугалимге бармак элем" деп өзүнүн жубайы Зейне айымды алып келип, маектешип, эфирге чыгарып ийет. Анысы билинип калып, планеркада катуу талкууга алынып, жетекчиден эскертүү алат. Тууган-урук, жакындарын жакын жолотпоо жобосун ошондо билет.
"Балыктардын" кишинин кебете-кешпирин сүрөттөөгө маш экени табият берген тартуу. Шакем да кыргыз азил-тамашаларын мурундардын мозаикасы менен байытты. Николай Гоголго окшоп Шаке сатиранын да катыгын берди . "Төрөзидиум мурундар", "Жумушчу мурундар", "Сынчы мурундар", "Чоң казат", "А биз болсок" … аттуу "мурундар" циклинде кыргыз мурундардын түрлөрүн мисалга тарткан.
"Оң жагында Түкөмдүн дүңкүк мурду,
Сол жагында Аалынын түркүк мурду.
Олуялар жана да чалыялар,
Ортосунда Чыкемдин бүркүт мурду"…
Шакебизден сураганга оңтойсузданып, акын-жазуучулар чөйрөсүн билгендерге собол салсак: "Мындайдын "менюсу": жайы - кымыз, кышы - бозо, жакага түшкөндө киричме, анан арак-шараптын бүт түркүмү" дейт. Бүт түркүмү делгени, "Русская водка", "Московская водка", "Пшеничная", "Янтарь", "Медовая", "Экстра", "Кагор", "Кара-Балта", "Юбилейная", "Вермут", "Портвейн"... Арагы менен да, шарабы менен да былтыр таптакыр коштошуптур. Ичели дегендерге: "Манас" орденин тагынгандар ичпейт", анын үстүнө президент Роза Отунбаева "ичпе!" дегендей таризде колумду катуу кысканда, карышкан колум үч күндөн кийин араң жазылды" деп каткырып калат...
Даярдагандар Айжан Айтышева, Салима ЖАКШЫЛЫК кызы
кыргыз тилиндеги гезит "Кыргызстан маданияты"
email • архив • редакция
Ким айтса да жакшы айткан...
Ким айтса да жакшы айткан...
"Көзүмө көрүнгөндүн баарын эмес,
жүрөгүмө урунгандын баарын жаздым"
Бул кишинин маган кылбаганы жок...
Өзүн-өзү тапкан Шайлообек Дүйшеев
Белгилүү Шайлообек Дүйшеев жана белгисиз Искендер Жумабаев
Казат АКМАТОВ, Кыргыз эл жазуучусу:
"Шакем сыйлык берет го деп ойлопмун"
Шакемдин жылдыз белгиси - балык
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?