el en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru mn ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky kk ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru ru ru ky ru ky ru ru ru ru ky bg ky ru ky ru ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru tt ky ru ky ru ky ru ky ru ru ru ru ru ky ru av ru ru ru ky ru ky fr
"Агым", 02.04.10 - 19-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Эч ким, эч нерсе унутулбайт
"Халва, халва дегенден оозуң таттуу болбойт" дейт чыгыш макалы. Кээде макалдын чындыгына күмөн санап кетесиң. Анткени кыргызда кээ бирлер өзүн-өзү төшкө койгулап, "мен эле, мен" деп калп-чындан кыйкырып атып өз жашоосун таттуу кылып алгандарын көрүп жүрбөйбүзбү. Кыргыз улуттук консерваториясынын ректору Муратбек БЕГАЛИЕВ да андай "халвадан" куру калбады.
Улуттук консерваториянын беш жылдыгына чыгарылган буклетте "консерваторияны жеке өзү гана ачкан" деп баса белгилеп жаздырып, элдин оозун ачырган. Муну Муратбектин өз абийирине коелу да, чындык үчүн иштин кандай болгонун көпчүлүктүн эсине дагы бир жолу сала кетели.
Консерваториянын ачылышын колдогондордун да, ага каршы болгондордун да көздөрү тирүү. Мисалы, ошол кездеги Б.Бейшеналиева атындагы искусство институтунун ректору А.Асакеев институт кантип бөлүнүп, консерватория кантип ачылганын жакшы билет.
1990-жылдардын башы. СССР жаңы эле кулап, ар өлкө өз арбайын сого баштаган. Маданият кароосуз калгандай. Жакшы музыканттар, музыка мугалимдери өлкөнү таштап кете баштаган убак. Москвадан, Санкт-Петербургдан консерваторияны бүтүрүп келип, өз чыйырларын жаңы баштап жаткан чыгармачыл жаштарга кыйын болду. Алар музыкалык маданияттын майкандалып жатканын көрүп туруп ага чыдамак эмес. Ошентип жагдай композитор М.Бегалиевдин, дирижер Ж.Каниметовдун, музыка изилдөөчү Т.Саламатовдун бир максатка биригишине алып келген. Ал убакта М.Бегалиевдин гана квартирасы бар болчу, калганыбыз жатаканада жашачу элек. Көбүнчө Мураттыкына чогулуп, Зенонанын (Бегалиеванын) чайын ичип, маданият маселелерин талкуулачубуз. Ушундай күндөрдүн биринде искусство институтунун курамынан музыканттарды бөлүп, консерватория ачуу идеясы келип чыкты. Чынында бул идея жаңы деле эмес болчу. СССР заманында эле республиканын партиялык башкы органдарынын алдына бул маселе бир нече жолу коюлган.
Биз муну президенттин администрациясына, өкмөткө жеткирүү жолдорун издей баштадык. Күн сайын чогулуп, маданият чөйрөсүнө пикир түзүү иштерин жүргүзүп жаттык. Ал кездеги вице-премьер-министр А.Эркебаевдин кабыл алуусуна жазылдык. А.Эркебаев президенттин атына кат жазгыла деп кеңеш берди дагы, анын ишке ашуусун көзөмөлдөп турмак болду. Тарых алдында айтып коюшубуз керек, эгер А.Эркебаев бизге жардам бербегенде консерватория ачылмак эмес. Социалдык чөйрөнү тейлеген вице-премьер-министр катары ал биздин идеянын ишке ашышына чоң көмөк көрсөттү. Ошентип биз президентке өз оюбузду кат аркылуу далилдеп, текстин мен жаздым. Анда үч адамдын колу алфавит менен коюлган: Бегалиев, Каниметов, Саламатов. Мындан кийинки каттардын, документтердин бардыгынын тексттерин мен жазып, үчөөбүз кол койчу болдук.
Албетте, биз көтөргөн маселе маданият чөйрөсүнүн талкуусуна коюлду. ММКларда кызуу талкуу болуп, кайчы пикирлер жарыяланып турду. Азыр консерваториянын профессорлугун алып, жактоочу болуп жүргөндөрдүн биртобу убагында каршы чыгышкан. Мисалы, М.Күрөңкеев атындагы окуу жайдын директору Т.Мураталиев коллективинин чогулушун өткөрүп, каршы пикирин маданият министрлигине жиберген. Бизди СССРдин эл артисттери А.Жумакматов, К.Сартбаева биринчи күндөн баштап колдосо, СССРдин эл артисти К.Молдобасанов, КР эл артисти Н.Давлесов ж.б. каршы болушкан. Талкуу кызуу жүрүп жатканда М.Бегалиев ЮНЕСКОнун стипендиясын алып, Германияга стажировкага кетти.
Акыры консерватория ачылды. Эми маселе ректорлук орунга киши тандоо эле. Маданият министрлиги тигини, муну тандап атыптыр деген имиштер бизге жетти. Ошондо Ж.Каниметов эрдик кылып, андагы министр ыраматылык Д.Назарматовдун кабинетине кирип, "биздин идеябыз жана аракетибиз менен ачылган консерваторияга силер башка жактан ректор издебегиле, М.Бегалиевди ректор коюп бергиле, антпесеңер биз ызы-чууну улантабыз" деп маселени кабыргасынан коюп, министрди көндүргөн. Ошондон кийин Бегалиевди ректорлукка, мени проректорлукка деген буйрук чыгып, ишти баштаганбыз. Адегенде имарат бөлүнбөй, ошол эле Т.Мураталиев кайра бизди колдоп, М.Күрөңкеев атындагы окуу жайдын имаратынан орун берген. Консерватория кандай кыйынчылык менен бутуна туруп, окуу процесси кантип өз жолоюна коюлганы көп сөз. Иштин негизги багытынын бири катары биз консерваториянын концерттерин көбөйтүп, окуу жайдын ишин пропагандалоо максатын койдук. "Көч бара-бара түзөлөт" демекчи, убакыт өткөн сайын консерваториянын иши көрүнө баштады.
Бүт окуу жайдын коллективи жан үрөп жандандырган консерваториянын беш жылдыгында жылан чакпай, жылкы теппей эле "М.Бегалиев единолично ачты" деп жаздырып жатпайбы. Бул учурда Муратбектин эки сөзүнүн бири А.Акаев же М.Акаева болуп калган. Айрыкча "Мээрим" фондуна консерваториянын көпчүлүгү кызмат кылганга өткөн. Биздин кыйытып да, түз да айткан сөзүбүзгө кулак кагып да койгон жок.
1997-жылдын жай айында улуу жазуучубуз Ч.Айтматов "Ысык-Көл форумунун" кезектеги жыйынын чакырып жаткан. Форумдун ачылышы улуттук китепкананын залында өтүп, ага М.Бегалиев атайын гимн жазып, ал алгач ошол ачылышта аткарылган. Кийин бул чыгарма "Жаратманга гимн" деп аталды. Ошол учурда 1995-96-жылдары жарык көргөн көркөм чыгармаларды мамлекеттик сыйлыкка көрсөтүү жарыяланган. Күндөрдүн биринде эле Бегалиев "Жаратманга гимнди" ал сыйлыкка көрсөтүп калды. Конкурстун жобосу боюнча 1997-жылы жазылган чыгарма болбойт го десек, ал адатынча "Акаев айтып атат" деди. Ошентип атайын форумга жазылып аткарылган чыгарма 1996-жылы жазылган болуп кетти. Муну юристтердин тили менен айтканда, "подлог" дечү беле? Чыгарманын 1997-жылы жаралганын автордун өзүнүн ММКларга берген интервьюлары далилдейт.
Ошентип М.Бегалиев жасалма жол менен мамлекеттик сыйлыктын ээси болуп, андан көп өтпөй КР эл артисти болуп чыга келди да, "халвасы" оозуна таттууну толтургандай болду. Чыгарманын сапатына токтолуп отурбайлы, болгону анын кийинки аткаруулары жалаң фонограмма түрүндө болуп, бир да жолу оркестр менен нак жаңырбаганын айтсак жетиштүү. Мындан эки жыл мурун, болгондо да филармониядагы Ч.Айтматовду эскерүү кечесинде оркестрди сахнанын тереңине отургузуп коюп, музыканы фонограмма менен берди. Музыкада муну "халтура" деп коет. Мындай көрүнүш кыргызда гана болот.
Консерватория ачылгандан бери биртоп убакыт өттү. Ушул мезгилде кыргыз музыка искусствосунун атын алыска таанытып, кыргыз журтунун эл аралык аброюна тоодой салым кошкон ырчы Б.Миңжылкиев, композитор К.Молдобасанов, дирижер А.Жумакматов дүйнө салып кетишти. Бул инсандардын, айрыкча Б.Миңжылкиев, К.Молдобасановдун эмгектерине татыктуу эстелик калсын деп консерваторияга ушул адамдардын бирөөнүн атын ыйгаруу суранычтары өкмөткө бир нече жолу жазылган. Ал кайрылуулар өкмөткө жетери менен консерваторияда чогулуш өтүп, коллективдин каршы пикири байма-бай билдирилип турду.
Эми мындай каршылыктын төркүнү түшүнүктүү. Консерваторияга бир адамдын аты калсын деп кайтаруу десек болот. Аттиң дүйнө, пендебиз да… Албетте, адамдын өмүрү узун болсун дейличи. Бирок өзүнө эртелеп эстелик самап, ушунчалык эле дегдеп турса, кудай тилегин тез эле берип коюшу мүмкүн…. Б.Миңжылкиев менен К.Молдобасановдун чыгармачылык деңгээли, дүйнөлүк маданияттагы аброю атан төө көтөрө алгыс, алардан эстелик талашуу - жымсалдап айтканда, пасчылык.
Мен жыйырма жыл чамалап бараткан окуяларга М.Бегалиев туура сөзүн айтат го деп күттүм, бирок андай жышаан байкалбайт, консерваториянын он жылдыгында, он беш жылдыгында да оозунда баягы эле келмеси.
Тимур САЛАМАТОВ, музыка сынчысы
Кылмышкер жасоо иттен оңой го...
Президент Курманбек Бакиевге, Жогорку соттун төрайымы Жаңыл Алиевага, Улуттук соттор кеңешине, "Кылым шамы" адам укугун коргоо борборунун жетекчиси Азиза Абдрасуловага жана "Агым" гезитине жазылган бул арыз кат Ош шаарынан жөнөтүлгөн.
Анын кыскача жөнү мындай. 2007-жылы 30-декабрда Ош шаарынын тургуну Рахматулло Асирдинов кимдир бирөөлөр тарабынан сабалып, бир кулагы жулунуп мыкаачылык менен өлтүрүлөт. Ошол эле замат бул кылмышка шектүү деп МЧС кызматкери Нурбек Самиев камакка алынат. Ачылган кылмыш иши алгач Ош гарнизондук сотунда каралып Самиевдин айыбы далилденбегендиктен, гарнизондук сот аны 2008-жылдын 28-майындагы өкүмү менен актаган. Бул өкүмгө келтирилген сунуш жана арыздар андан кийин КР Аскер сотунда, КР Жогорку сотунун коллегиясында бир нече жолу каралып, бирок анын биринде да Нурбек Самиевге коюлган күнөө далилденбеген. Тескерисинче, ал жөнүндө чыгарылган өкүм КР Аскер сотунун 2009-жылдын 21-майындагы өкүмү менен күчүндө калтырылып, шектүү деп табылган жаран сот залынан эркиндикке чыккан. Кийин Аскер сотунун эки отурумунда, Жогорку соттун үч жолу кабыл алган чечимдеринде да Самиевге коюлган айыптар далилденбей, кээ бир жагдайларды тактоо керек экендиги айтылган.
Ушундан улам КР Жогорку сотунун 2009-жылдын 17-сентябрындагы токтому менен баштапкы актоо өкүмү жокко чыгарылып, кээ бир жагдайларды тактоо үчүн Самиевге козголгон кылмыш иши кайра кароого жөнөтүлгөн. Бул боюнча Ош гарнизондук соту Жогорку соттун токтомунда көрсөтүлгөн жагдайларды тактоо үчүн суралбай калган күбөлөрдү, экспертти сурап, кылмыш ишин алардын көрсөтмөсү боюнча кайра изилдеп чыккан. Арыз катта бул тактоолор эч кандай өзгөрүүлөрдү жаратпаганы, тескерисинче Н.Самиевдин позициясын бекемдегени айтылат.
Бирок эмнегедир бул кылмыш иши так ушул жерден ары-бери калчанып, окуя андан ары "кылмыш болсо күнөөкөр табылат" принцибинде өнүккөндөй. Тактап айтканда, арыз катта көрсөтүлгөндөй мында деле мурдагы актоо өкүмүнө негиз болгон жагдайлар өзгөрүүсүз бышыкталып, жаңы ачылган аргументтер болгон эмес. Эч кандай жаңы жагдай ачылбаса да, Ош шаардык гарнизондук соту өзүнүн мурдагы актаган өкүмүнө каршы чыгып, жыйынтыгында теңирден тескери өкүм чыгарып, 2010-жылдын 19-февралындагы өкүмү менен Самиевди 12 жылга эркинен ажыраткан. Эң кызыгы, жабырлануучунун өкүлү Ахмеджан Асирдиновдун "Самиев Нурбек менин иним Рахматуллону өлтүргөн деп шектелип камакка алынган. Бирок төрт жолку соттук кароодо да анын күнөөсү далилденбей жатат. Самиевдин менин инимдин өлүмүнө эч кандай тиешеси жок деп эсептейм. Ошол себептүү менин Самиев Нурбекке эч кандай доом жок, демек, ал жөнүндөгү актоо чечими күчүндө калганы туура. Менин оюмча, инимди үч-төрт наркоман өлтүргөн. Анткени ал мыкаачылык менен өлтүрүлгөн. Жалгыз Самиев Нурбек минтип өлтүрүшү мүмкүн эмес. Демек, ошол адамдарды тергөө органдары таап, жазалап берет деп ишенем" (11.05.09. Каттоо номери 137) деген Ош шаардык гарнизон сотуна жазып берген арызы да эске алынган эмес.
Бул арыз каттын мисалынан биз өлкөдөгү сот бийлиги бир эле эмес бир нече жолу жаңыларын, каалаган учурунда өзүнө керектүү чечим чыгарып аларын аңдадык. Андыктан Самиев боюнча чыгарган акыркы өкүм акыйкат чечим экенине ким ишенет? Биз тек гана ушул факт аркылуу коомчулукка сот бийлиги дайым эле адилет чечим чыгарбашын, ошондой эле адам тагдыры менен ойногон фемидачылардын мындай кемчиликтерге жол бериши кечиримсиз экенин эске салалы дедик.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
"Биз Манасты тартууга даяр эмеспиз"
УКК сыры жучокко маалым
Карабеков эмнени сезе баштады?
Аркы жээк менен берки жээк
Эрте жаздагы курултайлар эмне берди?
Айыл чарбасы аңдан чыгабы?
"Колхоздук деңгээлден быйыл өтөбүз
"Акаев менен Кулов сүйлөшүп алган"
Орчундуу маселелерден орун таппаган маданият
Алыскы туугандан жакынкы кошуна артык эмес экен
"Биз Манасты тартууга даяр эмеспиз"
"…Сахнада чалынып жыгылмайынча ролум чыкпайт"
Атын аян берип койгон
"Европага чейин сойлоп барып, кайра жөө келгем"
Нотанын башы до эмес…
Белгилүү Шайлообек Дүйшеев жана белгисиз Искендер Жумабаев
"Апамды, бир туугандарымды тапканыма өкүндүм"
Ак көйнөк, кызыл көйнөк, жашыл көйнөк…
ActionTeaser.ru - ???????? ???????