ky ky fr ru ru cs ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ru ky ky ky ky ky kk ky ky ky tt ky ky ky ky ky so ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ru ky tt ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ru
"Аалам", 06.05.08 - 9-бет: Кыргыз эл акыны Эсенгул Ибраев 75ке чыкмак...•
Эсенгул Ибраев жөнүндө айтуунун өзүнчө азабы бар. Анткени анын чыгармачылыгынын, ырларынын маңыз-мазмунун сынынан жаздырбай сүрөттөп берүүнүн өзү осол болор. Антсе да дараметке жараша айтып туруу керек экен, анын поэзиясы эске келип, эки оозбу же эпсиз көппү ойлорду кезеги менен айттырып турат экен. Ошонун азабы башка келип, эскербейли десек да эске келип, айтпайлы десек да айттырып туру Эсекебиздин эстен кетпес ырлары.
Ии де, анын ырлары ыр эмей эле, жандуудай туюлчу мага: окуган жерден эле сени ой-бойуңа койбой жетелеп жүрүп кетчү. Жасачу оокатым бар эле, бошобой жаттым эле, демаларга чолом жок эле дегениңе карабай, дегдеңдетип алчу.
Оо, ошондо ыр менен ыр болуп, бирде шайкелең тартып шаңшып асманга атырылып, бүт дүйнөнү асмандан карап, дүйнө кооздугуна, жашоо кооздугуна суктана сугуң артып, шаңшып-шаңшып алып, демди басып, аз туруп зоот кийип, колдо найза, тулпар минип, эл-жериңе катылган кас душманды сүрө кууп, бирде бурчка тыгылып жалгыз олтуруп, баскан жолуң менен өтөгөн өмүрүңө саресеп салып. Мүдүрүлгөн жериңе, адамдыгыңдан алдырган жериңе аттиң айтып, түз кеткен жолуң болсо сыймыктана кетип, ар бир ыр сабынын кутулткус туткунунда калып, жансоога издеп, жардам издей качып, анан болбой эле ошол ыр саптарга ыктай калып, ага жабыша калып, жаныңды бере жаздап же берип салып, бу жашоонун миң кубулушу көз ирмемде көз алдыңан чубай өтүп, жашагың аябай келип, анан эле бу жарыкчылыктан түңүлө жаздап, дүйнөң тарып, ка-ап, ошондо ошентпей койсом эмне деп бармакты барча тиштеп, кол ооруп, жүрөк ооруп, адам болсом болмок ээ деп, ага катар айбанды эстеп, чоктой кызарып, тер шорголоп, уяттын тепкисинде калып жанталашып, өзүңөн, адамдардан, анан жараткандан кечирим сурап тизе бүгүп, экинчи ирет антпейинчи, адамдыктан кетпейинчи дегенди миң кайталап, убада айтып, анан ант бергенге жете токтоп, демиңди басып, деле кетейинчи ушул жерден деп, ыр сапка жабышкан көзүңдү тарталбай, өзүңдү тарталбай окуй берип, жүрөк чарчап, көз кызарып, саптан-сапты кууп, адамдык издеп, актык издеп, жакшылык издеп кете бересиң, кете бересиң… Эсекемдин ыры ушул!
Аппали, эми токтоюн деп акыркы сап менен коштошордо аржагынан көз кысып азгырып, кумарды козгоп ийип, ажыдаардай арбай тартып… аның асылбаа аялзаты болуп көрүнүп, эми балээ болбодубу, махабатың бура бастырбай салыбатпайбы, кайрадан окутубатпайбы…
Оо де, бу жагдай ашкере коркунучтуу - махабат аралашкан жерде бейпилдик аз болор же болбос… барыңды бир билдирбей, жогуңду бир билдирбей жинди кылып, адамдын асылы болсоң да, элдир-селдир эсиң болсо да, кары-жашыңа карабай камгак кылып коет махабат агымы. Анан сүзүп кутула албайсың, а турсун чөгүп кутула албайсың, кутулсаң өлүп кутуларсың, "ыңаалап" келген жагыңа кетип кутуларсың! Ага чейин сен махабаттын туткунунда кутулалбай жаналакетке түшүп, бүт дилиң арманга толуп, мына-мына жарылчыдай болуп жарылалбай, кусалыгың көкүрөктү жан чыдагыс куушуруп, барчу жерге баралбай, арзыганыңдын азгырма, жанкойбос элеси дал эле маңдайыңдан кетпей мыйыгынан күлө карап, жетем десең, жеткирбей, кармайм десең, карматпай эзип турат, оо арман, эзип турат!
"Лайли менен Мажнунду уккансыңбы, уксаң эгер көзгө жашты алсаң керек, эстегенде ардайым бар кайгыны алып келет…
Фархат менен Ширинди уккансыңбы, уксаң эгер жүрөгүң сокпой токтоп, боздодуңбу, ал экөөнү күндө жоктоп…
Акмөөр менен Болотту уккансыңбы, уксаң эгер жүрөгүң мыкчылгандыр, комуз коштой Болоттун муңканганы ар түнү жатаарыңда угулгандыр…
Дүйшөн менен Жамийланы уккандырсың, уксаң эгер суктанып тургандырсың, сүйүү отуна өрттөнгөн ал экөөнүн турмушу жеңил болбойт, бар кыйындык ар кадамын сөзсүз торойт…" деп мен бир ирет ушинтип жазган элем. Эсекемдин махабат саптары жаздырган.
Адам болуп жаралдыңбы - адам болуп жаша, көроокатка алдырба, майдаланып майышпа, айбандан жол талашпа, ат башындай алтынды теменедей акылыңа алмашпа! Сен адамсың, сен улуусуң, сен ыйыксың, билип тур, билип жүр! Кызмат менен байлыгыңды адамдыгың жеңип турсун, антелбаган пенделерди адамдыктын кусуру урсун! Эсекемдин ырлары ушинтип сүйлөйт, далайыбызды уялта сүйлөйт, үшкүртө сүйлөйт.
Адам болуп жаралган, жигит болуп жаралган, анан акын болуп жаралган Эсенгул Ибраев ошол үч сапатын жуурулуштура жашап өттү. Антип жашоо кыргызыңда кыйын го бир..
Акынды жеке таанычу элем, сый мамилебиз бар эле. Бир ирет телекөрсөтүүгө тарттым, көп ирет кезигиштим, аздап сүйлөшүп жүрдүм, ырларын угуп жүрдүм. Адам эле, Акын эле…
Жарык дүйнө менен коштошоордо бул төрт сап ырын жазган экен:
Ыр деген улуу, ыйык сөз,
Эшик ачып сен үйүмө келгени,
Болду таттуу, болду өмүрдүн кермеги.
Тажадым деп айттың бекен сен деги.
Күн чыккандан түн киргенче талбаган,
Келин үчүн толгон түйшүк бар да анан.
Жөндүү, жөнсүз бүт дооматты көтөргөн
Сенин токтоо сабырыңа таң калам.
Балдарым бар эки кылбас сөзүмдү,
Ысык сүйүп, ыйык көрөт өзүмдү.
Кызым болсо кылыгына мас кылып,
Кылт эттирбей карап турат көзүмдү.
Жанды сабап жашоо үчүн буй түштүм,
Үшүтпөдүм, үстүңөргө үй тиктим.
Антсе дагы кыжы-кыйма тирликте,
Азы менде, көбү сенде түйшүктүн.
Оор жүктөн жеңилдетип жонумду,
Кылт эттирбей таап турган оюмду.
Бирдей карап айткан сөзүң орундуу.
Үйүм базар, үзүлгөндү улаган,
Кыйшыгымды кыш койгондой кынаган,
Жан болбостур сенче түтүп чыдаган.
Келе жатат бирим миңге уланып,
Дос, тууганга алымдуусуң, бул анык.
Качан болсо жеңип сенин сабырың,
Кайнап алып, калам кайра уялып.
Жаса тайып бактым тайса башымдан,
Көтөрмөлөп баарын ичке батырган.
Сенден өткөн күйүмдүү жан көрбөдүм,
Мага кымбат бардык, бардык жакындан.
Жакшы көрөм, сенден колум үзө албайм,
Өзүң үчүн өмүрүмдү бүт арнайм.
Бирок чындык, канча аракет кылсам да,
Сенче күйүп, сен түткөндөй түтө албайм.
Бир тартсак да тирчиликтин салмагын,
Бир көрсөк да тагдыр башка салганын,
Барып келип, баарын сенче түтө албас,
Атам, энем, бир тууганым, балдарым.
Жакшымды айтып, жаманымды катасың,
Жанга төп жар, балдарыма апасың.
Сендей эстүү жанды өзүнө жар кылган,
Мендей эссиз эркектер кө-өп жашасын!
Мен дайрамын толуп бирде кемиген,
Айланчыктап кетпей ошол жеримен.
Буюмумдай капыс колдон жоготкон,
Жаштыгымды издеп жүрөм эми мен.
Гүлзарлардан гүлдүн жытын искеймин,
Бак-дарактын бүр ачканын тиктеймин.
Кызык жери, билбей турсам кеп башка,
Таппасымды билип туруп издеймин.
Балдарым бар муруттары карарган,
Кызым да бар тал чыбыктай таранган,
Кайра, кайра канбай карай беремин,
Мен өзүмдү көргүм келип алардан.
Мен алысмын куру бекер макташтан,
Көңүлчөгү көп-көп жерде аксаткан,
Барбалаңдап конок келсе сүйүнүп,
Пейилимди көрүп жүрөм МАКСАТТАН.
Ичке жолу даңгыр жолго уланган,
Мен бир пенде бактысына кубанган.
Байкап жүрөм экинчи уулум КУМАРДАН.
Көрбөгөн жок, көргөн буга күбөсүң,
Баарыңарга бакыт кушу түнөсүн.
Толук бойдон АНАРБЕККЕ өтүптүр,
Өткүр тилим, кыял-жорук, мүнөзүм.
Лирам бар гүл өстүрөр кышында,
Жакшы, жаман жактарым бүт тышымда.
Жүрөт бүгүн НАЗГҮЛҮМДӨ, кызымда.
Кубанычка батып, балкып жүрөгүм,
Бала бакча сыяктанат түнөгүм.
Балдарды кой, эки муун арыраак,
Мунун баары жүрөгүмдү жибитет,
Бири ыйласа, бири ойноп-күлүшөт.
Айтор биздин корообузду чаңдатып,
Тереңимде бир чындыкты сеземин,
Сеземин да мындай ойго келемин:
"Мен буларга бардык, бардык жагымды,
Бир чымчымдан бөлүп берген экемин".