bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky mr ru ky be ky ky ky ky ky ky ky mn ky ky ky ky ky ky be ky ky ru ky ky sah ky ru ky lez kk ky ru ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt et tt ky sah tt ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ru ru ky ky ru tt ru ky ru ky ru ru ru ru mhr ky ky ru ru ky ky ky bg hbs_cyr ru kk ru ru mr ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Форум", 29.01.10 - 10-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
КАРЫБЕКОВ Мелис АСАН теги,
Үч никелүү кыз чыгат,
Тоо титиреп муз жылат
Жер жарылып туз чыгат.
Кыш ордуна жай болот,
Эли тынчып бай болот,
Жерден чыккан май болот.
Менин чоң таенем Шайымбүбү бир кылымды карыта жашады, аша да жашады. Чоң таенем менден башка баарын алдап койгон сыяктуу. Өлдүм деп мүрзөгө жатып алып, бир жылдан кийин жаткан жайынан чыгып алып тирүү жүрөт. Тирүү образында мени менен бат-бат жолугуп, кабарлашып турат. Айтайын дегеним, бала кезимде чоң таенемден уккан бир окуя. Чоң таенем согуш маалында май тарткан чакан заводдо иштептир. Тартылган майды чаначтарга куюп алып, өгүз менен Ак-Талаа районунан облус борбору Нарынга ташып келип, фронтко жөнөтүшөт. Бир жолу өзү жалгыз чаначтарды өгүзгө артып алып, жалгыз Нарынга жөнөйт. Жан адам жок ээн-талаада астынан жөө бараткан адамдын карааны көрүнөт. Жолоочу жолдош болуп, чогу баралы деп, анын артынан кыйкырып, жетүүгө аракет кылат. Улам жакындайт, улам кыйкырат. Астыдагы караан карыя адам болот. Тез-тез бастырып, мүмкүн кары киши укпай жатабы деп, жакындап жетип барып салам айтып, учурашканча ал карыя көздөн кайым болот. Ушул жерден мен бир сыр ачайын. Жакында манасчы Рыспайга Манас айттырдык. Рыспай Тайторуну чаптырып бүтүп, Каныкейдин Семетейге атасы Манас экенин, улуту кыргыз экенин айтып жатканда, эки жолу эстен тана жаздап, катуу уйку баскан сыяктуу болуп, жатып алып араң уктум. Себеби, Манастагы каармандар көзүмө тирүү болуп көрүндү. Менин балачагымдагы чоң таенемдин бир чети сырдуу, бир чети коркунучтуу ошол окуясын укканымда да ошол карыя көзүмө тирүү болуп көрүнгөн. Ошол эле Ак-Талаа районунан дагы бир мындай окуя уккам. Бул райондогу Байкөнчөк айылында Табирис аттуу көп балалуу, барктуу, бай жашаган адам болот. Убагында колхоздун жетекчилик кызматтарында иштеп, көп сыйлыктардын ээси болуп, райондо аты чыккан адам. Ошол адам ашказанынан катуу оорулуу болуп, тамак иче албай калат. Элге жашырган бир сырдуу окуяны айтып, арман кылат экен. Табирис аксакал жаш кезинде бала көрбөй, турмушу оор болуп, талаада кой кайтарып жүрүп, белгисиз бир аксакалга жолугат. Табирис аксакал ал карыяга тамак ашынан бөлүшүп, даам сыздырат. Ошондо карыя "балам, бул жашоодо эмне тилегиң бар, айт, батамды берейин"-дейт. Ошондо Табирис аксакал бала, бакыт, байлык сурайт. Карыя батасын берет. Жылдар өтүп, тилегенинин баары кабыл болот. Табирис аксакалдын арманы ошондо ден соолук сурабаганы болот. Бул сырдуу карыяны элибизде кыдыр, кызыр деп аташат. Мен бул сырдуу карыяны Манас дүйнөсүнөн келген кабарчы деп кабыл алдым. Минтип айтканымдын себеби, Рыспай манасчы Манас айтканда, кандай акыбалда болсом, сырдуу карыяга жолукканда да ошондой акыбалда болгом. Акыркы мезгилдерде ошол сырдуу карыя Ак-Талаанын тоосун ашып, Ат-Башы жергесинде жүрөт.
1988-жылы аскердик кызматымды өтөп келдим. Анда биз Каракол шаарындагы "обкомгородок" аттуу шаарчасынын Брянский деген кичинекей көчөсүндө жашачубуз. Ажар эже аттуу бир туугандай болуп калган коңшубуз бар (Ажар эже белгилүү салыкчы Темир Курманалиевдин жакын тууганы). Бир күнү энем экөөбүз үйдө отурсак, колун майда калтырак басып, көзү коркунучтуу алайган коңшубуз Ажар эже кирип келип, мындай бир окуяны айтып берди. Ажар эженин сиңдиси менен күйөө баласы өз машинасы менен Жети-Өгүз тараптан Караколду көздөй келатса, бир карыя жол тосот. "Кары адам экен"-деп аяп, машинага салып алышат. Жолдон кеп-сөз болуп, "быйыл көлдө карагат начар чыкты, үшүк жүрдү"-деп, аңгемелешип калышат. Ошондо белгисиз кары адам мындай сөз айтат. "Балдар, мындан ары каатчылык болот. Жыл сайын турмушуңар оорлойт. Адамдар тентип, жырткычка айланат. Өлкө кулайт. Ачкачылык болуп, кайырчы-тилемчилер көбөйөт"-дегенде, айдоочу "ай, аксакал, жакшы сөз сүйлөсөң, өзүңүз улуу киши болсоңуз"-дейт. Анда карыя "балам, мага ишенбей жатасыңбы, азыр машинеңе өлүк саласың"-дегенде, айдоочу ачууланып, карыяны жолдон түшүрүп таштайт. Дагы бир аз жүргөндө жолдо автокырсык болгонун көрүшөт. Аларды милиция токтотуп, кырсыктан катуу жабыр тарткан бир адамды Караколго ооруканага тезирээк жеткирүү үчүн машинага салышат. Ал адам ооруканага жетпей, жолдон кайтыш болот. Карыя айткан өлүктү оорукананын өлүкканасына жеткизишип, жүрөктөрү түшкөн экөө Ажар эжеге келип, болгон окуяны айтып, акыл сурашат. Катуу коркуп калган Ажар эженин бизге келгендеги жөнү ушу тура. Ушул окуяны укканымда да, баягы сырдуу карыянын тирүү образын көрдүм. Ал кезде касиетимди билбеген мен, адамдардын баарында тең образды кабыл алуу сезими меникиндей эмес экенин билген эмесмин. Касиеттүү Манжылы - Ата аркылуу Манас дүйнөсүнөн келген сырдуу карыянын ошондогу айткан жаман кабарын бүгүнкү күнгө чейин башыбыздан кечирип келебиз. Астыда бизди эмне күтөт, мына кызык ушунда.
Касиеттин азабын тарткан гана адам бул азаптын канчалык оор экенин билет. Денем кысылып, ичиме буугум батпай, жанымды коерго жер таппай, далай ирет талаага жалгыз чыгып, эч себепсиз боздоп ыйлаган күндөрүм көп болгон. Көз жашымды көлдөтүп, бакырып ыйлап алганымда кадимкидей жеңилденип калам.
Ошондой күндөрдүн биринде, дагы талаалап, бугумду чыгарып кайтып келе жатып, жолдон адашкан ак сакалдуу бир карыяга кездештим. Дунган улутундагылар көп жашаган Кең-Булуң айылы тараптан талаа аркылуу Садовой (Плодопитомник) айылы тарапка бараткан экен. Кары адамдардын колунда өскөн мен, кары кишиге сылык мамиле кылып, жол көрсөтүп, узатып бараттым. Жолдогу арыктан жөлөп, таяныч кылып оң колунан кармап аттатаарда, оң колунун бармагын катуу кармап алдым. Бармагында сөөгү жок, жумшак экен. Орутуп алдымбы деп чочуп кеттим. Оюмда мындай көрүнүш согушка катышкандарда кездешчү эле деп "ата, согушка катышкансызбы"-деп сурадым. Бирок, жооп алган жокмун. "Сөзүмдү укпай калдыбы" деп, мен деле ага анчейин көңүл бурган жокмун. Садовой айылынын алма багынан четине барганда, "андан ары өзүм кетем"-деди да мени тигиле карады. Кары адамдын көзү өзгөчө экен. Бакырайып чоң. Тунаргансып турат. Анын көздөрүнөн үч каректин айлампасы даана көрүнүп, көзүндө терең түпсүздүк бар. Карылыктан көздөрүнүн күчү кайтып, ушундай акыбалга келгенби деп ойлодум. "Ата, адашпайсызбы"-десем, "жок балам, адашпайм, бара бер"-деди. Мен кош айтышып, төрт-беш кадам аттап, артымды карасам, ак сакалдуу ошол карыя мен тарапты карап, бата тилеп жатыптыр. Сөз арасынан "бабам Манас колдосун"-деген сөздөрдү угуп калдым. "Карылыкка алдырган кары киши"-деп, бул окуяга мен анча деле маани берген жокмун. Кийинчирээк көзүм ачылып, табыпчылык кылып баштаганымда устатым 97 жашка таяп калган Манапбай молдо менен маектешип жатып, "Өтөгөн олуя жөнүндө эмне билесиз" -деп сурадым. Үнү каргылданган Манапбай атам "өспүрүм кезимде түш көрдүм. Бети чаар бир карыя киши байбичеси экөө келип, мага жарма ичирди. Эртеси аксакалдарга көргөн түшүмдү сүрөттөп берсем, белгилүү олуяны көргөн аксакалдар "бетинде чаары бар Өтөгөн олуя дешти"-деди. Манапбай атамдын аңгемесин угуп жатканда, Өтөгөн олуянын образы көз алдыма тартылып, көзүнөн үч каректүү айлампанын түпсүздүгүн көрүп, ошол көздүн сырдуу күчүнө денем дүркүрөп кетти. Аны Манапбай атам байкаган жок. Ошол аңгемеден кийин баягы сырдуу карыяны эстедим. Аз гана үй бүлө турган чакан Садовой айылынан да, кыргыздар аз жашаган Кең-Булуң айылынан да жан адамга сыр билгизбей, сырдуу ак сакал карыны издештирип, таппадым. Издөөмөн жыйынтык чыккан жок. Бирок, ошол ак сакалдуу карыны өңүмдө эмес, түшүмдө көрдүм. Ошондон кийин гана сырдуу ак сакал карыя сырдуу Ысык-Ата аркылуу Манас дүйнөсүнөн келген кабарчы экенин түшүнө баштадым. Өтөгөн олуя менен ал сырдуу карыянын кандай байланышы бар экенин кийин гана жандырдым.
Бир жыл мурун Москвада жүрүп, Манастын тукуму катары, кыргыз катары катуу ыза болдум. Москва шаарында турмуштун азабын, запкысын тартып жүргөн улутташтарымды, жердештеримди көрүп басындым, сындым. Москваны көздөй чыгаарымда бир бай жашаган казак досум менен жаман-жакшы айтышып, ыза болуп чыккам. Урушубуздун себеби, биздин казактардын малын кыргыз багат деген мааниде "мал бакканга кыргыз таап бер" - дейт. 30-жылдардагы казактар ачарчылыктан кырылганда, Улуу жүздүн казактары кыргыздарга келип жанын сактаган. Ушу күнгө чейин бир дагы казактын аксакалынан кыргыздан жамандык көргөнбүз дегенин уккан эмесмин. Өзөктөн чыккан өрт жаман-демекчи, элимди сагынган мен жашаган жериме жакын турган дүкөндөгү сатуучу болуп иштеген эки кыргыз аял менен учурашып, баарлашкым келди. Сөзүбүз улана элек жатып, уу болуп каныбызга сиңип бараткан түндүк-түштүк маселеси козголуп, кандаш эки мекендешим менен тил табыша албай алар түшүтүктүк, мен түндүктүк болуп, Москвада да бөлүнүп-жарылганыбызга өзөгүм өрттөнүп кетти.
Ар бир улут ушундай катуу сыноону башынан өткөрөт. Алардын сыноосу 30-жылдары болсо, биздин эл андай сыноону азыр башынан кечирип жатат. Мени кызыктырган биздин элдин, биздин улуттун Манастын тукумдарынын келечеги. Ушул себептен, өзүм мусулман баласы болсом да, Матрона "московская" деген орустун бир ыйык олуясынын арбагына таазим кылып, бир кабар аламбы деген ниетте бардым. Орус жеринде бир сокур кыз туулат. Ага Матрона деп ат коюшат. Ал кадимки Ванга сыяктуу эле туулгандан эле көзү ачык болот. Көп адамдарды айыктырат. Совет өкмөтү орноп, куугунтукка алганда, Москвага качып келип, москвалыктарга жардам кылып, сокур олуя аял ар кимдин үйүндө жашынып жүрүп, кайра эле аты-даңкы чыгат. Согуш учурунда гитлердик баскынчылар Москваны ала турган болгондо Сталин Матронага киши жиберип, кеңеш сурайт. "Сталин Москвадан кетпесин, Сталин турганда душман Мосваны ала албайт. Сталин кетсе, Москва кулайт"-дейт. Матронанын айтканын Сталин аткарат. Ушул касиетинен улам Матрона "Москванын ыйык коргоочусу" деген атка ээ болот. "Мен өлгөндөн кийин элүү жыл жерде жаткан сөөгүмдү миңдеген адамдар казып келишип, "Ыйык Матрона" деп, Москвадагы кыздар чиркөөсүнө (Девичий монастырга) кастарлап сактап, сыйынышат"-деген экен. Мен Матронага сыйынганга барган жокмун. Арбагына таазим кылып, байланышып, мүмкүн элимдин келечеги жөнүндө кабар аламбы деген ойдо баргам. Наташа деген аяшым менен таң азандан Матронага келдик. Кезек узун, адам көп, көпчүлүктүн көңүлүн буруп, арасында жалгыз мен мусулманмын. Дарбаза ачылып, элдин агымы менен мен да кирдим. Орустар шам жагышып, чокунуп, Матронанын сөөгүнө сыйынып жатышат. Олуянын арбагына мусулманча эле бата айтып, короого чыктым. Аяшым Наташа өзүнүн диндештеринин катарында кезек күтүп, сыйынып жүрөт. Чиркөөнүн короосунда жалгыз туруп, Орусиянын күчүнө таң берем. Куралдуу күч да, байлык да булардыкы. Дин да өздөрүнүкү. Башка элдин динин кабыл алган эмес. Католиктердин дин башкаруусуна багынган эмес. Ушул ойлор басып турганымда артымдан "благославляю сын мой"-деген жоон үндүү узун сакалчан орус молдосу жаныма келип токтоду. "Во-первых я вам не сын. Во-вторых я мусульманин_-деп жооп бердим. Орус молдосу токтолбостон Матронанын керемети жөнүндө айтып берип жатты. Ошол орус молдосунун бакырайган көгүлтүр көзүнөн үч каректин айлампасын көрүп, тигиле карап калдым. Бир кезде "ты что, здесь один стоишь, сам собой разговариваешь"-деп Наташа жаныма келгенде эч нерсе түшүнбөй калдым. Үйгө келгенче, "мен жалгыз эмес болчумун, жанымдагы орус молдосун көргөн жоксуңбу"-деп Наташадан он жолу сурадым. Ал мага "сен мусулман болгон үчүн Матрона өзүнүн күчтүү кереметин ушундай жол менен көрсөттү"-деп, бекем чечимин чыгарып айтты. Манас элинин келечеги тууралуу Матронадан мындан башка мага эч белги болгон жок.
Ушул окуядан кийин эртеси Москвадагы "Олимпиада" комплексинин жанында заңгырап турган мечитке жума намазга бардым. Намаз башталаардан кыйла эрте баргам. Мечиттин ичинде ар улуттун адамдары жүрөт. Баарыбыз ыйык Каабаны карап, намазга жыгылууга даярданып жатабыз. Ушул жерде менин эсиме ыйык Каабанын ичине кирип чыккан Манастын бир тукуму ака-досум Жусакем (Жусупбек Шарипов) эсиме түштү. Көп жыл мурун Жусакем менен алгач кезигээрден бир күн мурун түшүмө үч каректүү көзүнөн мээрими төгүлгөн аксакал кирди. Эртеси да үч каректүү көзүнөн мээрими төгүлгөн аксакалдын образы көз алдыма тирилип туруп алды. Бул көрүнүштүн жандырмагы мындай болду. Короомо көзүнөн мээрими төгүлгөн бакыйган бир адам кирди. Аркасында баягы аксакал көрүнөт. Ким болсо да, кыдыр даарыган жердин тукуму экен. Алгачкы танышуудан баштап, кадырлашкан аке-үкө дос болдук. Мен анын келечегин, алдыда боло турган окуяларды алдын-ала айтып турдум. Ал кабарды мага көзүнөн мээрими төгүлгөн үч каректүү карыя жеткизип турду. Жусакем кийин Сауд Аравиясына элчи болуп, динге баш-оту менен берилди. Жусакем экөөбүздүн ортобузда түшүнбөстүктөр пайда боло баштады. Мен ага "Жусаке, динге баш оту менен берилүүгө болбойт. Муну Мухаммед пайгамбар да айткан. Динге баш-отуңуз менен берилгениңиздин зыяны сиз Шарипов деген саясатчыны жоготосуз. Мен да бир кезде баш-отум менен динге берилгем. Бул жаңылыштык"- дедим. Алган тарбиясы жакшы, кутман атанын уулу, маданияттуу Жусакем мага жооп айткан жок. Жообу айтпаса да мага белгилүү эле. Бул мендеги көп жылдык талаш-тартыш көз ачык касиетим, ага ислам каршы. Исламды терең изилдеген мага бул себеп белгисиз. Мени өкүндүргөнү башка. Кыдырлуу, кызырлуу Манас тукуму исламды кабыл алганда, өзүнүн касиеттүү түпкү тамырын унутуп койгонунда. Манас менен исламды карама-каршы койбошубуз керек. Орус тилинде айтканда, "Ислам - душа, Манас- дух". Ушул эки ыйыктыкты жуурулуштуруп, туура кабыл алышыбыз керек. Миллиондогон мусулмандар кире албаган ыйык Каабага Жусакемдин кириши биз үчүн чоң кубаныч, чоң окуя. А менин айтайын дегеним, саясатта жүрүп, динден алыс жүргөн адамды аркасындагы үч каректүү, мээримдүү көздүү аксакал колдобогондо, бул кубанычтуу окуя болмок эмес. Ал үч каректүү карыя Манас дүйнөсүнөн келген кабарчы. Жума намаз аяктап, эли-журтумдун келечеги үчүн Алладан суранып, бата тиледим.
Москвада орус улутундагы жакын досум бар. Аны бир кезде катуу оорудан айыктыргам. Анын кайненеси мыкты жумушчу-ширетүүчү (сварңик) болот. Кремльдин чокусундагы рубинден жасалган жылдыздын темир кабын ширеткен. Бул үй-бүлөнүн атагы, даңкы, сыймыгы ушул. Москвалык досум мени ал жерде калып, эмгектенишимди дайым менден сурана берет. Досумдан орустун белгилүү актеру Панкратов-чөрный менен тааныштырууну сурандым. (Панкратов-чёрный каскадёр Үсөн Кудайбергеновдун жакын досу болгон) Панкратов-чөрныйга кызыкканымдын себеби мындай. Орустун белгилүү асторлогу Глоба бир кезде Панкратов-чөрный менен атактуу ырчы Тальковдун алакандарын карап, бир белгилүү сырларды көрүп, "экөөң бир күндө кырсыкка учурайсыңар, бирөөң тирүү каласың, бирөөң өлөсүң"-деген экен. Мен Панкратов-чөрныйдын алаканынан ошол белгилерди көргүм келген. Панкратов-чөрныйдын жубайы Юлия Александровна менен телефон аркылуу бат-бат байланышып, Украинада бир театрда узакка гастролдо жүргөн Панкратов-чөрныйды күтүп жаттык. Акыры келди. Өзү менен байланышып, Мосфильмде кездешмей болдук. Эртеси белгиленген учурда кездешүүгө баратып, Москванын көчөсүндөгү кыйма-чийме адамдардын арасынан жалгыз бараткан кыргыз карыяны көрдүм. Адашып калгансып көрүнгөн карыяга мен жакындап барганча, көпчүлүктүн арасына сүңгүп кирип, бир заматта жок болуп кетти. Он мүнөтчө ары-бери чуркап, кары адамды издегенимден жыйынтык чыккан жок. Мында бир сыр бар эле. Метрого түшүп, билет алууга кезекке турганымда, астымда турган кош бойлуу орус аялдын курсагында жаткан эркек бала көзүмө көрүнүп баштады. "Сиз эркек төрөйсүз"-деп айтсам, рахмат деп койду. Көңүл бурган жок. Курсакта жаткан бала менин жан дүйнөмдү кытыгылап, бир жылуу сезимдерди ойгото баштады. Бир кезде курсактагы баланын көзү бакырайа түшүп, үч каректүү болуп, түпссүздүк көрүндү. Мен кезектен чыгып, билет албастан, артка, досумдукуна кайттым. Мага бир-эки жылдан бери тынчтык бербеген бир ойдун аягына чыгышым керек экенин сезип, метрого билет эмес, самолетко, Бишкекке билет алууга жөнөдүм. Бишкекте мүнөзү кырс, баарыбызга белгилүү бир бай адам жашайт. Ал киши менен эч кандай деле мамилем жок. Бирок, анын көзүндө үч каректүү түпсүздүк бар. Панкратов-чөрныйдын алаканындагы сырдуу белгилерди эмес, Бишкектеги түпсүз үч каректүү көздүн сырын жандырмагын чечиш керек эле. Мени кетиргиси келбеген москвалык досум аны кайдан түшүнсүн. Ал көздө Манас дүйнөсүнөн келген маалымат бар.
Ошентип, билет алып самолетко түштүм. Бизнес класстагы бөлмөдө бош орун көп экен, эки-үч эле адам отурат. Жол кыскартып, маектешип баруу үчүн мурутчан айылдык мугалимдерге окшошуп кеткен, менден бир аз улуураак бир кыргыздын жанына отурдум. Ал дагы аңгемелешкенди жакшы көргөн адам экен. Сөздөн-сөз уланып, кеп кызып, өзүнүн караколдук экенин, Бишкекке карындашынын үйлөнүү үлпөтүнө келатканын айтып, учурунда жүк ташыган КАМАЗ айдап, Сибирге далай каттаган экен. Аты Иман, менин Караколдо турган Имаке деген жездем менен бирге жүк ташып иштептир, азыркы учурда Германияда жашаарын айтты. "Эмне себептен ал жерде жашап калдың"-десем, "аялым немис улутунан, балдарым да немисче сүйлөп, германиялык болуп калды"-деди. Анда мен "оо, сен Гитлердин күйөө баласы турбайсыңбы"-деп тамашалап, экөөбүз күлүп калдык. Ал мага мындай бир окуя айтты. СССРдин учурунда кыштын кычыраган кыраан чилдесинде КАМАЗына Ысык-Көлдүн алмасын жүктөп алып, Казакстандын жан адам жашабаган ээн талаасында бара жатып, жолдо жалгыз бараткан кары адамды көрүп токтоп, машинасына аны өзү көтөрүп түшүрүп, үшүп калганбы десе эч кандай белги жок. Ошол сырдуу карыя шопурга кийин чет мамлекетте жашаарын, аялынын улуту, дини башка экенин айтат. Кайрадан эле кардуу ээн-талаадан түшүрүп коюуусун суранып, түшүп калат. Ошол сырдуу карыянын айтканынын баары турмушунда дал келгенин айтып, таңданып койду. Гитлердин күйөө баласы менен болгон жолугуу бекер белги эмес экенине ичимен бекем ишенип, түнкү асманда ойго баттым. Оюмда Бишкектеги кырс мүнөздүү, бай адам менен кантип тил табышам, Чексиз асман караңгы, чыгыш тарап агарып келатат. Өзүнчө бир керемет. Асманы агарып, таң атып келаткан тарапта Манастын эли уйкудан ойгонду.
Касиетимди таштайм деп сырымды жашырып жүргөн кезде бул белгилүү бай адам менен бир-эки жолу кездешкен элем. Мени да сыртымдан билет. Эч кандай деле жакын мамилебиз жок. Москвадан шашылыш түрдө тез кайтып келген себебимдин сыры бул адамдын көзүндө сырдуу үч каректин айлампасынын түпсүздүгү бар. Ал кезде мен жөн гана окшоштук деп, анча маани берген эмесмин. Элдин келечеги эмес, өзүмдүн келечегим менен да ишим жок эле. Менин келечегим элимдин келечеги менен тыгыз байланышкан, бири-биринен ажыратып, өзүнчө кароого мүмкүн эмес. Белгилүү ошол бай адам да муну түшүнүш керек. Ал да биздин элдин уулу деп ойлоп, жолугууга жол издедим. Жакын иниси менен жолугуп, аны менен кездештирүүнү сурадым. Агасынын кырс мүнөзүн жакшы билген ал, бир жумадан кийин мени менен жолугушууга араң көндүрдү. Канчалык тажрыйбалуу болсом дагы бул жолугушууга мен өтө толкундануу менен чоң сыноого даярдангандай болдум. Мени салкын кабыл алып, кол берип учурашкан да жок. Түпсүз көздөрү менен тигиле тиктегенде, денемди майда калтырак басты. "Менде эмне сөзүң бар, мен көзү ачыктарга ишенбейм"-деди. Мындай кабыл алууну алдын-ала билсем да демим кысылып, сөз табалбай, үнсүз тунжурадым. Оюмда бул адамдын колдоочусу өтө күчтүү экен-деп, анын колдоочусуна кайрылып, тилегимдин ак экенин жеткизгенге аракет кылдым. Ошол учурда кандай акыбалда болгонумду айтып жеткизүү кыйын эле. "Сиз, кут кармаган адамсыз, бул сырыңыз мага маалым. Менин келген себебим, мени эли-журтумдун келечеги кызыктырат. Ошол кутта чоң сыр катылуу. Мага анын жандырмагын чечиш керек"-дедим. Бул адамдын өңүндө да, түпсүз көзүндө да эч өзгөрүү болгон жок. "Мен мындай жомокторго эч ишенбейм. Башка сурооң жок болсо, убактымды алба"-деп, терс бурулуп басып кетти. Ошол кездешүүдөн баштап, менде тынчтык болгон жок. Ал адамдын түпсүз көзүн элестетип, ошол көздөгү түпсүздүккө сүңгүп киргенге аракеттендим. Менин жаңылышып калдымбы деген шектенүүм, акырындап жок болуп, ишеничим кайра күчүнө кирди. Ошол көздөгү түпсүздүктүн тереңинен акырындап маалымат алып, элимдин келечегин мунарыктатып көрө баштадым. Өжөрлөнүп кайрадан кездешүү издедим. Тоо койнундагы бир айылда мейман болуп отурган жеринен атайылап жашырынып барып, үстүнөн чыктым. Мени жактырганы, жактырбаганы кабагынан, түпсүз көздөрүнөн эч билинген жок. Ыйык милдет, көздөгөн максатым үчүн кызмат кылгандарга да аралашып, чай сунушуп, устукан тартышып чуркап жүрдүм. Бул жолу кол алышып, коштошуп жатып, "шаардан сүйлөшөлү"-деп койду. Алаканы аркылуу колундагы энергиясын алаканыма сактап калдым. Бул мен үчүн чоң кубаныч болду. Буга чейинки ишенимим мындан да артты. Кут кармаган адамдын алаканындагы энергия өзгөчө экен. Айткан сөзүнө туруп, шаардан мени кабыл алды. Бул жолу маегибиз жемиштүү болду. "Мен кут кармаганымды эч бир жанга айткан эмес элем, сен кайдан билдиң"- деп түпсүз көздөрү менен тигиле карады. Мен бир учурда транс акыбалында болуп, Манас дүйнөсү менен байланышып, колуна кут кармаган адамды көргөнүмдү элибиздин келечек тагдыры ошол кутка байланыштуу экенин айттым.Түпсүз көздөрүндө дагы деле эч өзгөрүү болгон жок. Бул адам мага гана эмес, бир дагы адамга ишенбээрин сездим. Бай адамдарга тиешелүү ишенбөөчүлүк деп ойлосом, эч кандай ач көздүктүн белгисин байкабадым. Бир жылдан бери ушул сырдуу адам менен тез-тез кездешип, улам-улам тынчын алып, өжөрлүккө салдым. Ал мени жаман да көргөн жок, жаман сөз да айткан жок. Болгону мен анын сыноосунан өтүп жаттым. Өткөн жылдын аягынан баштап, гезиттерге чыккан макалаларымды окуп, мага жакындагансып калды. Арабызда колуна кут кармаган адам бар. Ал кутта Манас дүйнөсүнөн келген чоң сыр катылган. Менден эл келечекти билгиси келет. Мен бул сырдын жандырмагын чечмейин түн уйку, тынч ырахаттуу жашоону унуткам. Бул макаланы окуп, колуна кут кармаган адам да өз чечимин кабыл алат. Мен ага ишенем. Кутту ыйык тутуп, бекем катканын мен жакшы түшүнөм, сыйлайм. Сырдуу үч каректүү көз арбап отуруп, акыры мени бул адамга байлады. Кыргыздын бул сырдуу Монте-Кристосу бул макаланы окуп чыгып, жашырган куттун канчалык мааниси зор экенин билсе дагы, Манастын касиетин бекиткен кут белгини менин колума карматаарына үмүт кылам.
Улуу тоого чыккан барбы?
Улардын улугунан уккан барбы?
Карегин уулга берген кутман кары
Кара тоого чыккан барбы?
Карганын каргышын уккан барбы?
Карегин канга малып жуткан барбы?
Кыдыр, кызыр карыны сыйлайбызбы.
Жарк этип кут түшүп талааңарга,
Кут кармаган адам бар араңарда.
(Манас дүйнөсүнөн келген маалымат. 1995-жылдан 2030-жылга чейинки маалымат. Мелис Карыбеков)
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Максимдин мүлктөрү камакка алындыбы?
60 тыйынга араанын ачкан ким?
"Теңир жолунан адашкан адам"
"Жолдошумду актаган бир азамат сот чыгаарына ишенем"
ыйык эч нерсе жок"
Келечектеги урпактарыбызды орус же кытай болгула дейбизби?!.
Бооруңду ботко кылгың келеби?
Анда, "Форумдун" күлкүлөрү сиздер үчүн…
Кышкы Олимпиадага Кыргызстандан эки спортчу катышат
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?