bg en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky be ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ru ky ru tt ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky bg ky ru ky ru ky ru ky ru tt kk ru ru ky sah ru mk ru ru ky ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Эл сөз", 22.12.09 - 10-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Башкасын коюп, "Манасты" айт…
өз энчибизде калтырууга кудуретибиз жетеби?
Быйылкы жылы өзгөчө кыргыз элибиз үчүн өтө оор жылдардын бири болду. Саясатыбыз сасып, былжыгандан былжып, адамдын жүрөгүн айланткан деңгээлге жетип, андан да ашып баратат. Экономикабыз эңшерилип, эңкейишти көздөй "элирип", "тормоз" тээп токтоно албай турса да, аты бар, заты жок атка минерлерибиз кебелишпей ток пейил мүнөзүнө таянып, тайралаңдашып, чартаңбай тээп жүрүшөт. Баарынан эң жаманы быйыл маданият тармагына болуп көрбөгөндөй чоң сокку урулду. Кыргыз маданиятынын лөктөрү ыйлап-сыктап, тынбай президентке кирип, жүгүрүп жүрүшүп түзүүгө жетишкен Маданият министрлигин? атка минерлерибиз төрт жылдан кийин "төбөгө чапкандай" кылып, баягы эле бал тилге салып, айтыла жүргөн агенттиктердин бирине айлантып салышты.
Эми бул акылга сыйбаган көрүнүштү азыркы бийликтин "итчилиги", маңкуртчулукка басым жасаган кадамы катары бааласак куп жарашат. Бирок, бул көрүнүштү азыркы бийликтин доору бүткөндөн кийин, кийинки бийлик билимдүү, маданиятты баалаган болсо, мурунку ордуна келтирип койсо болот. Демек, муну жакшы үмүт менен убактылуу көрүнүш катары баалай туралы.
Баарынан жаманы, башкасын коюп "Манасты" айт дегендей, кыргыз элинин руханий байлыктарынын туу чокусу болуп эсептелген, дүйнөдө бир да эпос тең келбеген "Манасыбызды" кытайлыктар өз энчисине (дүйнөдөгү эң абройлуу ЮНЕСКО уюму аркылуу) ыйгарып алганы "Манас" үчүн чындап күйгөн ар бир кыргызды ыйлата турган абалга жеткизди. Бул боюнча кыргыз маданиятынын чоң өкүлдөрүнүн бири болгон Садык Шернияз баштаган бир катар адамдар президентке, өкмөткө кат жолдошкон, "Манасты" кыргыздын энчисинен тарттырып жибербеш үчүн бийлик тиешелүү иш-чараларды көрүшүн суранып. Андан бери бир жарым айдан ашып калды. Катка жооп жок. Караманча эле, кайдыгерликти билгизип, "иттин өлүгүн" дал ошол бийлик башында чартаңбай тээп, бийлеп жаткандар сасытып коюп, турушат, унчукпай. Ал эми ЮНЕСКОнун биздеги бөлүмүнүн жоюла элек кездеги жетекчиси Жыпар Жекшеев болсо, "ЮНЕСКО" бул маселени 2010- жылдын 31- августунда карайт. Ошондо "Манас" кимдики болот так билинет"-дегенсип, кебелбейт. Маданият агенттигинин жетекчиси С. Раев дагы "Манас" эч кандай Кытайга өтүп кеткен жок. Бизде эле калды"-деп жанын сабап, элди алдап тил эмизип жатат. "Ишенген кожом, сен болсоң"- дегендей, минтип элди келесоо ойлоп жатканыңа жол болсун. Негизи, кытайлык кыргыздар ЮНЕСКОго азырынча сунуш киргизген, ал сунушту аталган уюмдун жетекчилери расмий түрдө кабыл алыша элек имиш. Жогоруда айткандай кабыл алуу маселеси (кытайлык кыргыздардыкы менен чогуу биздики) кийинки жылдын август айында каралат деген кептер да так такталбастан айтыла калып жүрөт. Бирок, "Манасты" ЮНЕСКОнун руханий баалуулуктарынын тизмесине биздин мамлекеттин атынан киргизиш үчүн, биздин мамлекет аталган абройлуу уюмдун бир катар шарттарын аткарышы зарыл. Мисалы, "Манас" эпосуна тиешелүү бардык далилдүү иш-кагаздарды (документтерди) тизмектеп, андан сырткары жок дегенде 15-20 мүнөттүк документалдуу тасма тартышы зарыл. Анан эң башкысы, булардын бардыгы тең англис тилине жеткиликтүү которулуп, кийинки жылдын апрель, май айларына чейин ЮНЕСКОго жиберилиши керек. Эгер бул иш-чаралар ЮНЕСКОнун талабына жооп бербесе, кайра артка кайтарылып турат. Жарабайт деген таризде. Бул маселени аткарыш үчүн өкмөтүбүз чыгынабы? Жок дегенде, аткара турган азаматтарга акча маселесин чечип береби? Кеп мына ушунда. Себеби, бул маселени чечиш үчүн бир топ акча керек болоору белгилүү иш. Же өкмөтүбүз адатынча артынан кетип, моюн толгоп коебу? Деги, "Манасты" өз энчибизде калтырууга кудуретибиз жетеби? Бийликтин кудурети болсо куту качып, элди кубандырбай калганына эчен жыл өттү. Бирок, биз бул маселени козгоп, С. Шерниязга кайрылсак, "Бул маселени эч кимден жардам сурабай эле, "Айтыш" фонду эле бүткөрүп коет"- деп баса белгиледи. Мына баракелде, Садык мырзадай "Манасыбызга" төш тосуп, "МАНАСка" чындап күйүп ар бирибиз үн кошуп, колдон келген аракетин көрүшү көзгө сүртөр дарыдай зарыл нерсе.
Макелек Өмүрбаев кытайлык кыргыздардын биздеги "тыңчысыбы"?
"Элүү жылда эл жаңы" демекчи, түбү кыргыз кытайлык кыргыздар акыркы жылдары кыргызга анча жан тартпай, тескерисинче, Кытайга чындап жан тартып калганы байкалып эле турат. Кантсе да, жер жайнаган кытайлыктардын катуу көзөмөлүндө да. Кытайдын тилчиси бар. Биздин мамлекетке ат тезегин кургатпай, каттап турган Макелек Өмүрбаев деген. Ал адам кыргыз коомчулугуна да аздыр-көптүр таанымал инсан. Ушул адамга мындан бир айча мурун Талантаалы Бакчиев деген белгилүү манасчы агабыз жолугуп, "Манастын" талашка түшүп жатканынан кеп козгоп, "сиз эмне тыңчы болуп жүрөсүз"-деп тамаша иретинде сураса, "ичиңер күйүп жатабы, чындап эле тыңчы болуп жүрөм" - деп, тамаша, чынга аралаштырып, чөнтөк телефонуна тиешелүү жерлерден тартып алган, Сагынбай, Саякбай өңдүү алп манасчыларыбыздын сүрөттөрүн көрсөтүптүр. Мына тыңчылыктын белгиси дегенсип. "Манас, Манас" деп эле бакырасыңар, эркелетесиңер, бирок, бага албайсыңар. Биз багып, Ж. Мамайдын "Манасын" 4-5 тилге которуп жатабыз. "Манасты" биз да талашууга акыбыз бар"- деп күпүлдөп жүрөт дейт. Ушундан улам кытайлык кыргыздар биздин коюн колтугубузга киримиш болуп, "Манасыбызга" тиешелүү жана башка асыл баалуулуктарыбыз тууралуу маалымат топтоп жаткандай сезилет. Анын үстүнө Макелек Өмүрбаевге кытай бийлиги "Манасты" англис ж.б тилдерге котортуп, жайылтуу үчүн 55 млн. юань берген экен. Мейли кытай бийлиги миллиарддаган акча бөлсүн, бирок жалпысынан алып, ой жүгүртө келгенде, бул каарманыбыздын кыргыз "Манасын" жокко чыгарып, кытайлык кыргыздардын гана атынан башка элдерге жайылтууга белсенип киришип калгандай өңдөнөт. Бирок, бул маселени бир четинен алып караганда түбү кыргыз кытайлыктар бизге эгерим, жамандык кылбачудай сезилип кетет. Бир четинен алганда, кооптуу маселедей туюлат. Айтор, бул жерде ишеничтин булагы жок десек болот. 75 жаштагы Сапарбек Касмамбетов деген атактуу аксакал манасчы агабыз: "Макелек деген биздин жерде чыккынчы болуп жүрөт. Чынында аны жазалай турган киши жок. "Манасты" ошол бурмалап, бизден талашып жаткандардын башында турат. Мени ага жолуктурган киши болсо, бетине айтат элем"-деп күйүп-бышып жүрөт. Азыр Кытай кыргыздарды гана эмес, бүт дүйнөнү кооптонткон улуу өлкөгө айланып, арааны күчөп турган кез. Кытайлык кыргыздар "Манаска" биздей эле баа берип, "Манас" дегенде үзүлүп түшкөндөй эле түр көрсөтүшөт. Бирок, алардын биздикиндей сейрек жаралган чыныгы алп манасчылары жокко эсе. Кыргыз журтчулугуна бир топ белгилүү болуп калган учурда 91 жаштагы Жусуп Мамай аттуу аксакал манасчысы гана бар. Балким, ал аксакалга дагы Кудай чындап манасчылык талант бергендир. Бирок, ал аксакалдын манасчылык таланты биздин Сагынбай, Саякбай, манасчы аталарыбыздын алдында шоона эшпей калат. Анткени, кыргыздын С. Касмамбетов, Т. Бакчиевге окшогон белдүү манасчылары Жусуп аксакалды чыныгы манасчы катары санашпайт. Бул ал аксакалдын "Манасчылык" өнөрүн көралбастык маселесине жатпайт. Тек гана, "Балыкчы балыкчыны алыстан тааныйт"-дегендей, манасчы манасчыны жөнөкөй адамдарга караганда жакындан билет. Жүрөгүндө калыстыгы болсо, туура сын дагы бере алат. Кыскасы, Жусуп Мамай аксакал тууралуу алдыда көп кызыктуу сөздөр бар…
Кытайлык кыргыздар биздин "Манасты" талашуу маселесинде Жусуп Мамайды бетине кармашат, бирок…
Кыргыз элине Жусуп Мамай чоң манасчы катары белгилүү болуп келген. Бирок, бул чынында сөз жүзүндө гана айтыла калган. Жусуп Мамай "Манасты" сегиз муунга чейин айтат деген кеп жалпы кыргызга тарап кеткени да чын. Бирок, бул сегиз муун тууралуу кеп башка. Таңкалыштуусу, ал "Манасты" айтканын карапайым эл эмес, биздин Уркаш Мамбеталиев, Сапарбек Касмамбетов сыяктуу агаларыбыз баштаган улуу муундагы манасчыларыбыз дагы уккан эмес. Жусуп Мамай "Манасты" биздин манасчыларчылап эл алдына чыгып, күпүлдөп айткан эмес. Ал манасчы аксакал 1995- жылы "Манастын"1000 -жылдык тоюнда "Манасты" айтып берүүсүн кыргыз журчулугунун аттуу-баштуу аксакалдары суранганда да айтпай койгон. Кийин дагы, кыргыз маданиятынын белдүү адамдары Жусуп Мамайдын мекенине барганда канча суранышса да айтпай койгон экен. Жусуп Мамайдын "Манасчы" болуп калуу "тарыхын" биздин манасчы агаларыбыздын бири Талантаалы Бакчиев мындайча айтып берди: "1916- жылдагы Үркүндө биздин кыргыз манасчыларынын ичинен Акылбек, Чоюке, Сагынбай өңдүү чоң манасчыларыбыз дагы Кытайга ооп барышкан. Ал манасчылардын жанында Балбай аттуу билимдүү кыргыз киши ар дайым жүргөн. Балбай Жусуп Мамайдын агасы экен. Балбай ал жерден Сагынбай баштаган манасчылардын "Манасын" кагазга түшүрө берген.
кыргыз тилиндеги гезит "Эл сөз"
"ПРЕЗИДЕНТТИК ОРУН ҮЧҮН КИМ-КИМДИ
СОЮП ТАШТАЙТ, КИМ БИЛЕТ..."
Жаңы жыл алдындагы жаңы чыр
Ушундай бир жигити бар кыргызымдын!
Көзү ачыктын катылган сыры
Ар кимде бар ар кыял
Жан сырымды айткан жок элем
Башкасын коюп, "Манасты" айт…
Кыргыздын кыраан жигиттерине арнайм
КРнын эмгек сиңирген артисти:
"Грек Рим күрөшү боюнча спорт чебери болчумун"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?