ky en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru uk ky ru hu ru ky ru tt ru ru ru ky ru ru ru ky ru mt ru ky bg ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru kk ru ky ru uk ru ru ru av ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru lez ru ky ru
"Агым", 20.11.09 - 31-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Кыргыздын улуттук кол өнөрчүлүгүнүн ичинен оюу көп нерседен кабар берет. Оюунун сырын, тарыхын өздөштүрүп, өзү тартып, андан энергия алган замандашыбыз Канат ЖАПАРОВ менен баарлаштык. Анын айтымында, кыргыз оюуларынан адамдын аурасын, ким экенин билсе болот экен.
- Оюулардын сырын өздөштүрүп, башкача аурага кабылганыңызга көп болдубу?
- Учурунда юрист, экономист катары мамлекеттик каттоо тармактарында иштегем. Кийин бул кесипти артка таштап, кыргыздын улуттук оюларын түшүрүү менен алектене баштадым. Себеби, он эки жашыман баштап ар кандай оюлардын элеси эсимен кетпей, аларды кагазга түшүрө берчүмүн. Көз алдыма тартылган оюуларга убагында анча деле маани берген эмесмин. Ар бир жердин атмосферасы, биоэнергетикалык талаасы болот. Жакшы кино көрсөм, конокко же касиеттүү жерлерге барганда башкача бир сырды, касиетти сезчүмүн. Адамдар менен сүйлөшкөндө анын аурасына жараша оюулар пайда болуп, көзүмө көрүнчү. Бирок аны бул оюулар жөнүндө сыртка чыгаргандан уялып, кыз-келиндер жасай турган иш деп жүрдүм.
- Оюулардын эмнени түшүндүрөрүн чечмелей аласызбы?
- Үч-төрт жылдан бери ошол оюулардын чечмелери акыл-эсиме келип атат. Мисалы, мурун калпакка, элечекке түшүрүлө турган оюулардын түрү көз алдыма тартылып, дароо кагаз бетине түшүрчүмүн. Ошонун негизинде калпактагы, элечектеги жана башка буюмдагы оюулардын канча түргө бөлүнөрү тууралуу тарыхчылар, искусство адамдары менен сүйлөшүп, изилдеп, көп нерсе топтодум. Илгери кыргыздар адамдын баш кийимине карап даражага бөлчү экен. Мисалы, ал кайсы уруудан, кайсы тукумдан, ата-теги ким, коомдогу орду, байлыгы, бийлиги, жашы, кыскасы ушулардын бардыгы баш кийиминдеги оюулардын негизинде ал адамдын ким экенин паспорт сыяктуу белгилеп турчу. Ал эми адамдын жаш курагына кайрылсак, шөкүлөнү аялзаты кыз кезинде гана кийчү, турмуш кургандан кийин кийген эмес. Ошол эле убакта кыргыздын жигиттери кийген бойдок калпак деген болгон. Үйлөнгөндөн кийин ал да бойдок калпагын калтырган. Бул тарыхтан маалым.
- Жердеги шырдак, ала кийиздерге салынчу оюулар менен дубалга тагылчу оюулардын айырмасы барбы?
- Аларды ажыратууга болот. Өзгөчө туура эмес колдонулган оюулар мени кыжаалат кылат. Төргө илине турган ыйык оюуларды билбей жерге тебелеп жүрөбүз. Же жерге салынчу оюуларды көрүнүктүү кишилер чепкенине тагынып, белдемчиге, калпагына сайып жүрүшөт. Мисалы, илгери кыргыздар кутту уютуп чогултуучу, кутту чачыратуучу деп оюуларды экиге бөлчү. Аны илимий сөз менен айтканда, энергияны топтоочу жана энергияны чачуучу болуп саналат. Мисалы, кинолордо, жомоктордо байлардын төрүндө калкандар илинип турчу. Ал сырттагы кайтарган күзөтчү, жоокерлердин калканына окшош эмес. Төрдө оюу чегерилип илинген калкан ошол адамдын тукуму, үй-бүлөсүнүн даражасы, коомдогу абалы эн белги түрүндө уютулуп жасалчу. Мындай калкан төрдө энергия берип, тумар сыяктуу ошол тукумдун аброюн кармап турчу. Ошондой оюуларды биз кээде шырдакка салып, тебелеп жүрөбүз. Оюулардын касиети, сырлары көп. Менин бир таанышым иштеген жеринде отурган креслосун касиеттүү деп эсептечү. Анткени, ага отурганда энергиясы ашып-ташып, өзүн жакшы сезчү экен. А башкалар отурганда дароо эле чочуп, турганга шашылчу. Аны изилдесек, креслодо кичинекей, эски көрпөчө бар экен. Ошол көрпөчөнүн ичинде белгисиз оюу тигилгенин көрдүк. Демек, бул оюу ошол кишиге таандык, туура түшкөн оюу болгон.
- Кыз-келиндердин сөйкө-шакек, билерик сыяктуу зер буюмдарында да оюмдар түшүрүлгөнүн көрүп жүрөбүз, анын да түшүндүрмөлөрү барбы?
- Кыргыздын зер буюмдарына да түшүрүлүүчү оюмдар бар. Бардыгын кооздугуна жараша оюп коюу туура эмес. Көбүнчө зер буюмдарды аял киши тагынат. Алар баатырлыкты айгинелеген, эр жүрөктүктү билдирген оюуларды тагынып алганы кызык.
- Оюуларынын арасында адамдын психологиясына таасирин тийгизе тургандары барбы?
- Ооба. Мисалы, менин аң-сезимимде эки-үч оюу бар. Өзүмдү оор сезип, кыжалат болуп турганда ошол оюуларды тартып жиберсем дароо ток пейил болуп, өзүмө келе түшөм. Алар мени психологиялык жактан тынчтандырат. Анын кандайдыр бир энергиясы бар экенин, ошол оюулар өзүмө таандык экенин билем. Азыр ошол оюуну үйүмдүн төрүнө илип, чапаныма түшүрүп кийип жүрөм. Ар бир адамдын аурасына жараша оюулары болот. Мисалы, өткөндө бир адамга оюу чийип берсем, колуна алганда ток тарткандай энергияны сезди. Ал эми бир адамга берсем, колундагы жүндөрү үрпөйө түштү. А бирөө болсо жүрөгү айланып, сыртка чыгып кусуп келди. Бул ошого таандык оюу же тескерисинче, карама-каршы оюу. Мага өздөрүнүн оюуларын кагазга эле чийип бербестен, калпакка, чепкенге түшүрүп бер дегендер да болот. Ошондуктан атайын кийим тигүүчү цех ачып, кыргыздын улуттук, нукура кийимдерине анын аурасына жараша оюу түшүрө баштадым. Адамдын таржымалын билип, өзүнө гана таандык, кайталангыс оюлар түшүрүлөт. Менин түшүргөн оюларым таптакыр кайталанбайт, ошого өзүм да таңгалам.
тел.:38-67-13, agym-tagdyr @ mail.ru
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
Дардаңдаган Давыдов, үшүк жүргүзгөн Үсөнов
Аялың барда кызмат тааны…
Бириң кайың, бириң тал...
"Пенсияны чектөө, төлөө борборлоштурулбаса, башаламандык токтобойт"
Лас-Вегас болуп кетпесек болду
Бүгүн кыргызда эмнеге жигит калган эмес же кыргыз болуунун эрежеси кандай?
Dairy Spring. Сыр - чеберчилик татымы
БҮГҮНКҮ ТҮН УЙКУ КЕЛЕР ТҮН ЭМЕС!
"Эки жылда 200 көз айнек алмаштырдым"
Тууру жайылган тукум же Алыкулдун үйлөнү тою
Э.Сатыбалдиев менен Ж.Алиевага "ысык" салам!
Боздогон бороондуу тыңшап, бугуларды ырдаткандар
"Пейджер" - Сиздин үнүңүз!