be ky fr ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky en sv fr de fr fr fr sv en fr en ja fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky tt ky ky ky kk ky ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Жибербеген тыйынды “жибердим” дебегиле...
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Чарбада болор чатак иш...
"Күрмөнтү цементтин" багы ачылар беле?
Учурда Ысык-Көл областында оңгулуктуу өндүрүш жок деп келебиз. Ал эми Түп районундагы "Күрмөнтүцемент" заводунун област үчүн стратегиялык мааниси болсо да, иштебей, соттошуунун үстүндө. Анын себеби эмнеде? Ушу жаатта буга түздөн-түз тиешеси бар адам - ЖЧК "Каркыранын" директору, Каракол шаардык кеңештин депутаты Курманбек НАМАЗАЛИЕВге бир катар суроо менен кайрылдык.
- Курманбек ага, эл арасында Сизди "Күрмөнтүцемент" заводунун иштебей калышына себепкер адам деп угуп келебиз. Буга эмне дээр элеңиз?
- Күрмөнтүнүн 70 пайызын биз - АК "Каркыра" биринчи жолу 1999-жылы тендерден утуп алганбыз. Ошондо заводдун миллиондогон доллар карыздары бар болчу. Заводдун жаңы салынып жаткан линиясы салык инспекциясынын алдындагы РЭСте эле. Карызды жабыш үчүн ал сатып алуучу издеп жаткан экен. Бирок, ошондо заводдун директору Абдыкадыров Автандил аксакалдын кандай ою болду экенин билбейм. Ал элди үгүттөп бизге каршы чыкты. Менин максатым ошол жердеги элди ишинде, аны заводго жетекчи кылып калтыруу болгон. Тендер туура өткөрүлгөн жок деген арыздын аркасынан текшерүү болуп, убакыт бир жылга жакын чоюлду. Биз утуп алган баага кийин мамлекеттик мүлк кызматы дагы үстөк кошту. Анан заводдун 35 пайызы коллективге, 35 пайызы бизге тиешелүү болуп, биз заводго келдик. 70 пайызын биз төлөгөндүктөн, коллектив 35 пайызын бир жылда бизге төлөш керек болчу. Бирок, эл төлөй алган жок. Ошо боюнча 70 пайыз бизде калды. Кайра чогулуш өткөргөндө, коллектив Автандил Мукашевичке каршы чыкты. Ошентип 2000-жылдан баштап 2004- жылга чейин директор болдум. Заводдун карызын жаптык. Жаңы салынып жаткан линияны айла жок жоготуп алдык.
- Заводдо канча адам иштечү эле?
- Адегенде жүздөй, кийин 230га чыккан. Кумтөр ошондо заводду иштете албай миллиондогон сомду алып келип элге айлык акы берип, заводду иштетип бергиле деп жүргөн маалы болчу. Кумтөрдүн алдында карызды жаап, байланыш түздүк. Завод пайда алып келе баштады. Биз мурдагы кардарларды иликтеп, жаңыларын издей баштадык. Ошол учурда кашайып Кайыңды кант заводуна чыгып калдым. Кайыңды кант заводу Күрмөнтүдөн көмүр кычкыл газ алган, кантты агарткан зат алышчу. Аны болсо мурда казактар алып келчү экен. Чуркап жүрүп биз тартып алдык. Темир жолдо кошумча вагондорду жүргүздүк, параходствону иштеттик.
- Анан эмне болуп иш токтоду?
- Ошол учурда Кайыңды кант заводу биздин биринчи президент Акаевдин күйөө баласынын контролунда болчу. Анан алар бизге кызыга баштады. Мен да кыргызчылык кылдым, ошо кезде күрмөнтүлүк эле жигиттин заводдон аласасы бар экен. Ал кездеги областтык ИИБнын башчысы К.Коңкошевдин "Иниме жардам берип койчу" деген суранычы менен аны менен сүйлөшүп, келишим түзүп, эски карызын чыгарып бердим, бизден продукция ала баштаган. Анан 25 тонна акиташ калганда, кандай болуп Акаевдерге илинди билбейм, ошо 25 тонна акиташ менен бизди банкрот кылды. Ошо кезде биздин складда минимум 100 тонна акиташ турчу. Кумтөр суткасына 20 тоннасын алчу. Элге да сата баштаганбыз. Бир күнү сотко чакырып калды. Барсам, завод банкрот деп жарыяланыптыр. "Тамашалап жатасызбы, складда турат, алып кетсин" деп жакшы эле айттым. Бухгалтерим менен баргам. Арыз менен тааныштырды. Биз тааныштык деп кол коюп бердик. Баары даярдалган экен, бир сааттын ичинде заводду банкрот деп жарыялады. Биз арыз жазган баланы издедик. Ал бизден качты, туугандары да билбейт. Айтор, акыр аягында Бишкектен кармап калган акчасын берип, тил кат жаздырып алдык. Соттошуп жүрүп Жогорку Сотко чейин жеттик, акыры мойнуна алды. Ошентип заводду алгачкы атакадан сактап калдык.
Кийин бизнесте айтылгандай, "крыша" издей баштадык. Азыркы биринчи вице-премьер министр Оторбаев Жоомарт Кайыповичтин аталаш иниси Оторбаев Улан Караталович деген бар болчу. Ал киши чынын айтканда, Акаевдердин бизнесинин аткаруучусу экен. Кайыңды кант заводу, СП "Восток", жана башкалардын үстүнөн карачу. Ал адам менен тааныштык. Иштеше баштадык. Кайыңдыга арзан жана сапаттуу акиташ керек болчу. СП "Востоктон" солярка алабыз. Жумушчуларга кант алабыз. Ал директорлор кеңешинин төрагасы, мен башкармалыктын директору болуп иштедик. АКБ "Кыргызстан" аркылуу кредиттик линия ачтык. Бир күнү Ш.Садыбакасова эже "СП "Востокко" 400 миң сом керек болуп жатат, банкка залог жок, сен залог кой деп калды. Мен ишенип, кол коюп берип, алар ошол күнү акчаны алды, кайра кирди кылып Улуттук Банкка отчёт бердик. Эки-үч ай өтпөй революция болуп кетти. Айдар, артынан Оторбаев качты. 400 миң доллар АКБда бизге илинип калды. Эже болсо "эптеп жап, булардын залогго койчу мүлктөрү бар, ошону аласың" деди. Инвестор издей баштадым. Ошол убакта депутат, областыбыздын мурдагы губернатору Абдылдаев Нурдин немистерди таап калды. Алардын шарттары жагып, кезикмей болдук. Бирок, ал өзүм бүтүрөм деп, өз кызыкчылыгына карай сүйлөшүп келиптир. Мен макул болгон жокмун. Садыбакасова да депутат болгондуктан, экөө сүйлөшүп заводду тартып алгылары келип, ар кандай иштерди уюштурду. Анын баары ачыкка чыккан. Азыр депутат Марат Султанов менен бирге жолугушуу болду. Телевидениеден киши чакыртканбыз, менин балам дагы камерага тартып жаткан. Сүйлөшүүнүн акырында журналисттерди чыгарып ийгенде, уулум камераны сейфтин бурчуна коюптур. Мен да билбейм. "Мени сатып жатпайсыңбы" десем, "Эми бул бизнес" деген сыяктуу ачык сүйлөшүү болгон. Анын баары тартылыптыр. Кийин соттошуп олтуруп, АКБ "Кыргызстанды" утуп алдык. Материал прокуратурада каралып, заводдун мойнунда эмес экени далилденди. Ошентип экинчи жолу заводду сактап калдык.
- Заводдон качан, эмне себептен кеттиңиз?
- Түптө аким болуп иштегенде кеттим. Бир жыл аким болдум. Картошка 20 тыйынга түшүп калган учурда Алма-Атага барып, Алтын Ордо деген базардын ээси менен сүйлөшүп автобазанын жүк ташыган машиналары менен 20 тыйындын ордуна 2 сом 50 тыйындан өткөрдүк. Ошондо райондогу 7-8 миллион салыкты жаптык 7 айыл өкмөтүнө таза суу проектисин киргиздик. Кийинчерээк Бакиевдердин көзү чоңураак ишканаларга түшө баштаганда, акционерлер: "бизге да асылышат, акцияларыбызды саталы" деп калышыптыр. Ошентип акционердик коом тарап кетти. Анда иштегендер акцияларын сатышты. Мен болсо саткан жокмун,10 пайыз менде калды. "Күрмөнтүцементтеги" акцияларыңарды сатсаңар, "Каркырадагы" акцияңарды мага бергиле дедим. 91 пайыз менде калды. Кийин парламенттик шайлоого катышам деп акимдиктен кеттим. Экинчи турдан Садыр Жапаровго бир аз эле айырма менен уттуруп жибердим. Күрмөнтүдө үлүшүм болгон менен кийлигишкен жокмун. Себеби, казактарды а дегенде Жаныш Бакиев, анан Максим Бакиев "крышага" алышкан. "Каркыраны" да тарттырып жиберемби деп чочуладым. Быйыл мага мурдагы акционерлер келе баштады. Учурда завод 15 миллион сом электр энергияга, соцфонго, элге карыз. Фирмам аркылуу карыздарын баарын төлөйүн дегенде, сот биринчи биздин пайдага чечкен. Бирок, салык инспекциясы банкротко берилсин деген өз арызынан баш тартты. Бакиев кеткенден кийин деле кай бир депутаттар бул ишке кийлигишип жатышат, мен аттарын айткым келбейт. Жакында сот болот. Биздин кызыкчылыкка карап чечилсе, заводду токтоосуз иштетүүгө киришебиз. Элдин көбү мага ишенич артууда.
- Бирок казактардын долбоору жакшы болчу, буга бут тосуп коюшту дегендер да болуп жатпайбы?
- Чынын айтканда, алгач казактардын жакшы ою бар болчу. Аларды Максим соруп койду. Бир жыл заводду иштетпей туруп, ал аркылуу АКБ "Кыргызстанды" банкрот кылмак. Ө.Бабановдун бактысы бар экен, революция болуп кетип, бир ай жетпей калды. Албетте казактар да махинация кылган. Алгач партнёр катары жакшы ниетте эле, кийин салыктан качышты, командасы, туугандар эле бир-бирин сатып, таарынышып кетти окшойт.
- Сиздин артыңызда Каракол автовокзалы боюнча дагы нааразылык бар. Буга эмне дейсиз?
- Биринчи торг болгондо Чолпон-Ата, Каракол автовокзалдары аукционго коюлган. Каракол автовокзалы 27 миллион сомго, Чолпон-Ата беш миллион сомго жакын бааланган. Чолпон -Ата автовокзалын утуп алдык. Аны реконструкциялап, бүгүнкү күнгө чейин жасап жатабыз. Мейманканасын ремонттодук. Диспетчер олтурган жайды жаңы салдык, күтүү залы реконструкцияланып жатат. Анда 20 адам иштейт. Айлыктарын көтөрдүк. Казактар он чакты жылдан бери тейлөөгө бир тыйын төлөчү эмес экен. Директор менен өз ара чечишип алчу. Биз өз шартыбызды коюп, эки жылдан бери мамлекетке акча төлөп жатышат. Караколдун автовокзалы 27 миллион сомго бааланган, макул болгон жокпуз. Себеби, анын үчүнчү кабатын оңдоого эле 5 миллион сом керек. Чатырчага 20 миллион кетет. Жабылган плиталар түшүп жатат. Подвалга түшсө, водопровод, канализация чириген, ашкана иштебейт. Үч жыл мурда аны 20-30 миллионго оңдосо болот эле, азыр көп каражат керек.
- Бирок, бул обьект сатылбашы керек эле да?
- Эми автовокзал кичинекей эле мекеме да. Маселен, "КыргызГаз" жүз канча миллион карызы болгондуктан, "Газпромго" символикалуу бир долларга сатылды. ФРГда заводдор карызы көбөйүп кеткендиктен, символикалуу баага сатылган. Мен бардыгы 4 миллион 100 миң доллар бердим. Алгач ошондой макулдашылган. Кийин бирөөлөрдүн кызыкчылыгы чыгып, коллективди тескери үндөдү. Учурда мамлекеттик мүлк кызматы менен соттошуп жатабыз. Азыр автовокзалды сактап калуу үчүн Өкмөттөн 30-40 миллион сом керектелет. Убакыт өтө берсе, автовокзал өзүнөн өзү талкаланып жок болот. Эгер сот биз тарапка чечсе, ишти чатырчадан баштайбыз, андагы бир да кадр жумуштан кетпейт. Жүргүнчүлөргө да, жумушчуларга да шарт түзөм. Фирмаларымдын каражаты аны заманбап кылып оңдоого жетет. Азыр "Каркырада" 200дөн ашык киши иштейт. Мамлекетке бир жылда он миллион сомго чейин салык төлөйбүз. "Жолчу" деген фирмам да бар. Мүмкүнчүлүктөн пайдаланып, автотранспорт тармагынын өкүлдөрүн өтүп кеткен кесиптик майрамы менен куттуктайм.
- Жыл башында ЖЧК "Каркыранын" кассири тонолгон эле. Бул боюнча да ар кандай сөздөр жүрүп кетти?..
- Майрам алды болчу. Кассир банкка акчаны төгүүгө жетишпей калган. Ошол күнү кассир караңгыда жолдошу менен машинадан түшүп, үйүнүн короосуна киришкенде, аларды бирөөлөр күтүп олтурушуптур. Ошо жерде акчаны тоноп алышкан. Миллион сомго жакын каражаттан кол жуудук. Мен кассиримди күнөөлөбөйм. Иш ички иштер бөлүмүндө, бир күн болбосо дагы бир күнү чыгат. Алгач кылмышкерлерди тапкан милицияга эки жүз миң сом берем дегем. Катуу киришип жаткандай болгон. Азыр бул иш эмнегедир токтоп турат.