bg en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky kk ky ru ky ru ky ru ky tt ru ky ru lez ky ru ky ky ru ky ru ru ru ky ru tt ky ky bg ky ru ky tt kk kk ru ky ru ky ky ru ru kk ky ru ky ru ky ru ky ky ky ru ky ky fr
"Фабула", 23.12.11 - 6-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Кайрадан эле караңгыда там сүзмөй
Энергетикалык көрүнүктүү эксперттердин бири Расул Үмөталиев азыркы кризистик кырдаалга баа берип келип энергетика министрлиги техникалык терминдерге жамынып алып эски адат болуп калган веердик өчүрүүлөр кайрадан башталганын жаап жашыргысы келип жатат деп билдирди. Энергетиктер веердик өчүрүүлөр башталды деп ала жылкыны атынан атай турган болушса анда калк арасында К.Бакиевдин доорундагы пайда болгон терс ассоцияны пайда болорунан чочулашып жатат дейт Расул Үмөталиев. Неси болсо да биринчи ызгаардын алгачкы сынагына туруштук бере албаган электр системасы энерго мыкчыгерлердин кышка камылгасы жок экенин ачыкка чыгарды. Эгер веердик өчүрүүлөр мындан ары да улантыла бере турган болсо өкмөткө, анын ичинде энергетика министрлигине карата коомдук маанайда кескин бурулуштар болуп өтөөрү кадиксиз.
Көйнөктө өрүп кеткен бит
Реформалана элек азыркы өкмөттүн структурасындагы министрликтерди биттеп кеткен көйнөккө салыштырса болор эле. Биттин кан соргон мителик жайы бар экенин баары билишет. Көптү көрүп, көптү билген аксакалдар элдин жону жукарып жокчулуктун каарын тартып жаткан кыйын кезеңдерде биттин күнү тууйт дешет. Коолап-чайлап кетет дейсиң андан оңойлук менен арылышың кыйын. Чынына келгенде кан соргон мителер министрликтер эмес, андагы иштеген чиновниктер. 5,5 миллион калкы бар чакан республика үчүн 20 министрлик, бюджеттен 30%тин (ондогон миллиард сом) соруп жаткан 52 миң (кай бир маалыматтар боюнча 32 миң) аппарат чиновниктери кандай дебегениң, кандай калчап жайпактатып айтпагының ашкере көптүк кылаарын баары эле билип турушат. Мынча жер жайнаган бюрократия корпусун асырап багып туруу мамлекеттик бюджет үчүн оңбогондой эле оор иш.
Өкмөттүн курамындагы кай бир структураларды кыскартуунун долбоорунун тегерегинде парламенттик көпчүлүктү түзгөн жаңы коалицияда, парламенттин сессиясында кызыл чеке талаш-тартыштар болуп жаткан кези. Талаш-тартыштар парламенттен тышкаркы коомчулуктун ичинде да жүрүп жатат. Бүйрү кызып алган чиновниктер кокуй баланча министрликти кыскартып жиберсек таптакыр оокатыбыз өтпөй эле сызга отуруп калабыз, ал министрликтердин экономикага кошкон салымын ченеп өлчөп болбойт, ошону эске албасак анда биздин көзүбүздүн көр басканы деген "жүйөөлөрүн" бетке кармап алышып президент менен парламенттин дарегине ачык кат дегендерин жабыратып жаадырып киришти. Мисал катары эмгек, жумушка орнотуу жана миграция министрлигинин жоюлуп кетишине нааразы болгон профилдик мекеменин кызматкерлеринин президент менен ЖКга жолдогон ачык каты пайда болгонун көрсөтсө болор. Алар эмгек мигранттары функциясын тышкы иштер министрлигине, жумушсуздук маселесин жаңы түзүлүп жаткан экономика жана антимонополдук саясат министрлигине өткөрүлүп берилишине каршы чыгышып, министрликтин мурдагы статус-квосун сактап калууну талап кылышууда. Антимонополдук тескөө агенттигинин жоюлуп кетишине б.а анын кызматы башка министрликке өткөрүлүп беришине каршы болгондор чыгып жатат. "Контора" моюнуна тагылган милдетин жөндөп аткарып кете албаганына, кызматкерлеринин компотентсиздигинен улам ынанымдуу антимонополистик мониторинг жүргүзө албай байма-бай жогорулап бараткан баа менен тарифти ооздуктоого келгенде жарамсыз болуп чыкканына да карашкан жок. Баа менен тарифтин ээ жаа бербей өсүп кетиши монополистердин астыртадан жасап жаткан кылыктарыбы, жең ичинен сүйлөшүп алган картелдик келишимдерге баш ийеби, же болбосо рыноктогу башка талаптар менен байланыштуубу деген суроону коюп көрсөң антимонополистерден ырыстуу жооп алышың кыйын.
Министрликтердин кыскарышына каршы чыгып жаткан мекеме жетекчилеринин же андагы бийликтин бир бучкагын чоюп жүргөн кызматкерлердин көбүнүн жеке ич күптүүлүктөрү бар. Кыздын сыры төркүнүнө маалым демекчи, көбү майлуу-сүттүү кызмат орундарынан кол жууп калаарынан сестенишип жанын жанга үрөп жатышкандар. Кызматынан кол жууп калышпаса да алар башкарган же иштеген министрликтин функциясы башка тутумдаш тармактарга өткөрүлүп берилсе, анда өзүн өзү билген өтүгүн төргө илген жеке басарлыктары менен биротоло коштошоору, демек коомдук статусу төмөндөп, эл ичинде мурункудай баркталбай калышын чочулатып жаткандары байкалат.
Реформанын максаты өкмөттөгү айрым министрликтерди, мекемелерди, комитеттерди, агенстволорду жана кызматтарды кыскартуу т.а.оптималдаштыруу аркылуу бюджеттик каражаттарды үнөмдөөдөн сырткары (бул иш-чаралардан 3 миң чиновниктердин кызмат орду жоюлуп, 1 миллиард сом утуш алууга болорун эсептеп коюшту) алардын ишинин натыйжалуугун жогорулатуу экени белгилүү. Буга дейре көз карандысыз 20 жылдын аралыгында өкмөттүн структурасында кыскартуулар же тескерисинче жаңыларын ачып "чоңойтуу" сыяктуу биринин тебетейин экинчисине кийгизген комбинациялар дайыма болуп келгени белгилүү. (Өзүбүзчө мамлекеттин түндүгүн көтөргөндөн бери 23 премьер-министр алмашылыптыр). Бирок андан майнап чыгып жарытып жиберген эмес. Көп учурларда ал иш аракеттер эле өкмөттүн ишинин натыйжалуулугун өсүшүн шарттабастан чиновниктердин санын өсүшүнө гана алып келип бюджетке кошумча оорчулук түзүү менен аяктачу. Министрликтер кыскарган же бюрократтардын тили менен айтканда оптималдашкан менен чиновниктер чыпчыргасы коробой кала бергенине өзүбүз күбөбүз.
Азыркы кыйгай талкууланып жаткан өкмөттүн жаңы курамы жөнүндөгү долбоорго баам салып карап көрсөң кеп аткаруу бийлигинин тутумунун кыскарышы жөнүндө эмес аларды бири бирине куюлуштуруу, ирилештирүү жөнүндө баратканына көзүң жетет. Мурдагы өкмөт аркалап жүргөн функциялар негизинен сакталган. Долбоордо каралаган 5 министрликтердин аты жоюлат, бирок заты б.а. функциясы кала берет. Долбоор боюнча мамлекеттик аппараттын кыскарышы менен 41 мамлекеттик мекеме калышы керек. Аларга 14 министрлик, 1 комитет, 6 агенттик, 2 инспекция, 8 мамлекеттик кызмат, 3 мамлекеттик фонд жана стратегиялык изилдөө институту кирет. Кай бир радикалдуу көз карашты тутунган депутаттар дагы эле болсо эбегейсиз чоң, ийкемсиз өкмөт түзүлүп жатканынына күбөбүз деген нааразычылыктарын билдирип жатышат. "Ар-намысчыл" депутат А.Калматов, мисалы, мындан да тереңдетип өкмөттүн түзүмүн оптималдаштыруу керек эле, эки вице-премьердин ордуна дагы бирөөнү жалгаштыруунун кажети жок болчу деп наалыды. Реформанын долбоорунда социалдык блок кыйла начарлаганын белгилешүүдө. Бирок, өкмөттүн жаңы курамынын долбоору канткен күндө да алдыга жасалган прогрессивдүү кадам деп баалоого татыктуу.
Министрликтердин кыскарышында мите-чиновниктер б.а. "офисттик планктондордун" орду жоюлабы, аларды сапаттык деңгээли жогору, квалификациясы бийик, моюндагы милдеттерин талапка жараша алып кетүүгө жөндөмдүү кызматкерлер алмаштырабы-кептин баары мына ошондо. Жаңы өкмөттүн түзүлүшүндө адам факторунун ролу ченемсиз чоң. Мурдагы өкмөт курамында алдым-жуттум чиновниктер көп болгону белгилүү. Мындан сырткары "революцияга сиңирген эмгегине жараша", партиялык-кландык кызыкчылыктардын негизинде иштин көзүн жакшы билбеген, кол куушуруп чоң болуп отуруп бергенге корстон, ошондуктан элге пайдасынан зыяны көп ашепке бюрократ-дилетанттар жогорку кызматка дайындалганы жашыруун эмес. Парламенттик көпчүлүк коалициянын бирдиктүү талапкери катары премьерлике көрсөтүлгөн Ө.Бабанов өкмөттүн жоопкерчилигин өз моюнуна алаарына убада кылды. Жаңы аткаруу бийлигине жетекчилердин шайланышында Ө. Бабановдун сөзү эске алынып, министирликке талапкерлер жөнүндөгү анын пикири салмактуу орунга ээ болушу кажет. Парламенттик көпчүлүктүн коалициясындагы спикер менен премьердин талапкерлигин аныктоодо колдонулган "жумшак рейтинг" процедурасы министрлерди шайлоодо да ишке салынаары жөнүндө маалымат тарады. "Жумшак рейтинг" убаракерчилиги көп машакаттуу иш болсо да мамлекеттик жетекчи кызматтарга татыктууларды тандап алууга өбөлгө түзө турган процедуралардан. Ошондуктан депутаттардын ал демилгеси колдоого татыктуу. Негизгиси алдыда жаңы өкмөттүн ишти жөндөп алып кетиши жаңы премьердин командасынын таза жана иштин көзүн билген профессионалдардан куралышына байланыштуу экенин унутпашыбыз лазым.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Жээнбековдор кланынын кенжеси Асилбек Жээнбеков Жогорку Кеңештин жаңы "кожоюну" аталды
Шерик Койчуманов, "Ала-Арча" мамлекеттик резиденциясынын директору:
"Жетекчи Турусбек Коёналиев, өлгөн малдардан өйдө текшерип турат..."
Кайрадан эле караңгыда там сүзмөй
Курманбек Осмонов, "Ата-Журт" фракциясынын депутаты:
"Биз азчылык болгонубуздан утулдум"
Арналиевдин мамлекетке арнаган ак эмгеги качан бааланат?
Жылма конок Йылмаздын иши акыйкат каралабы?
Ой кууп окуп кой…
ActionTeaser.ru - ???????? ???????