ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky bg ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ru hu ru ru ru ru ru ru ru ky ru ky ky ru ky bg ky ru ky tt ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru myv ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ba ky ru ky ru tt ru ky ru ru ru ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Агым", 17.06.11 - 9-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Чыңгыз агабызды чын эле унуттукпу?
Гезитибиздин өткөн жумадагы санында "Чыңгыз Айтматовду татыктуу эскердикпи?" аттуу макала жарыяланган. Окурмандар редакциябызга тынбай байланышып, планетардык улуу жазуучубуздун унутулуп калышы аларга да тынчтык бербей жатышканын айтышууда.
Чынында дүйнө эли Чыңгыз Айтматовго суктанып, анын улуулугуна таң берип турса, биз үч жылдан бери агабызга эстелик тургуза албай, аны же туулган күнүндө, же көз жумган күнүндө мамлекеттик деңгээлде эскере албай келебиз. Өткөн жылы июнь окуясы башталып кетип алп Чыкебиз унутулуп калса, быйыл да негедир дүйнөгө бир жаралган улуу инсаныбыз унутта калды. Албетте айрым кыргыз тилдүү гезит-журналдар ал тууралуу макала, интервьюларды жарыялап, КТРК бул күнү жазуучубузду жакшы эле эскерди. Ошентсе да мамлекеттик деңгээлде, дүйнө элинин көңүлүн бура тургандай эскерүү кечеси өтпөгөнү өкүнүчтүү. Катуу айтканда, Чыкебизди эстен чыгарып, катардагы эле калемгер катары мамиле жасадык. Жаңылбасам 2009-жылдын башында бийлик төбөлдөрү Бишкектин негизги көчөлөрүнүн бирин Ч.Айтматов көчөсү кылып, борбор калаабыздын чок ортосуна анын эстелигин тургузабыз, орус драма театрын Айтматов атындагы театр кылып өзгөртөбүз деп чыгышкан. Бүгүнкү күндө аталган театр Чыңгыз Айтматов атындагы театр болуп өзгөргөнү менен, жазуучу агабыздын аты негедир эмдигиче Бишкектин бир көчөсүнө берилбей, эстелиги тургузулбай келет. Дагы жакшы, оңоюраак ишке ашкан үчүнбү, айтор Түндүк Тянь-Шань чокуларынын бирине Айтматовдун аты ыйгарылды.
Чыкемдин боордоштору биз минтип анын арбагын барктап-баалай албай атканда былтыр Түркиянын Гебзе шаарында залкар жазуучу Ч.Айтматовго арналып 6 миң чарчы метр аянтты ээлеген, атайын дизайн менен жасалган парк ачылды. Парктын ачылышында шаар мэри Аднан Кошкер "Жаштарыбыз жүз элүүдөн ашык тилге которулган көптөгөн чыгармалардын автору Ч.Айтматовду жакшы таанып жана анын чыгармаларын окушу керек. Ушул максатта анын ысымын паркка берип жатабыз" деген эле. Мындан бизге караганда түрктөр Айтматовду канчалык деңгээлде бааларын көрүүгө болот. Татарстанда ар жылы Ч.Айтматовдун туулган, көз жумган күндөрүндө мамлекеттик деңгээлде эскерүү кечелери өткөрүлүп келатат. Эки жыл мурун бул өлкөнүн Казань шаарынын чоң көчөлөрүнүн бирине Айтматов агабыздын аты берилген. Россия, Германия, Казакстан жана залкар жазуучу Кыргызстан элчиси катары жашап калган бир катар өлкөлөрдө ар жылы болбоду дегенде бир жолудан аны эскерүү салтанаты өткөрүлүп турат. Мунун баарын билип туруп улуу сыймыгыбызды унутууга акыбыз бар беле деген суроо туулат. 2008-жылы Чыкебиз дүйнө салып, аны угар замат жүрөгүнө операция жасатканы жаткан казак акыны Мухтар Шаханов Бишкекке келген. Ошондо ал оор үшкүрүнүп, "Чыкемден жүрөгүм кымбат эмес" деген экен. Жок дегенде ушундан кийин Ч.Айтматов ким экенин, ал кишини мамлекеттик деңгээлде барктап-баалап эскере албай жатканыбыз жалпы кыргыз журтчулугу үчүн уят, намыс экенин баамдашыбыз керек болчу.
Чыңгыз Айтматовдун жубайы Мария Урматованын "дүйнө эли жазуучу аркылуу кыргызды жандүйнөсү сулуу, улуу эл деп тааныган" дегенинде калет жок. Анын Чыңгыз Айтматов планетардык жазуучу болгон соң айкелин жасоо үчүн эл аралык сынак жарыяланышы керек эле дегени да туура. Албетте, бул маселени мамлекет өз мойнуна алышы керек. Анткени Ч.Айтматов үй-бүлөсүнүн эле эмес, чындап келсе кыргыз элинин да атасы, тиреги, туткасы болуп, дүйнө элин суктандыра алды. Бирок ушундай улуу адамдын арбагына асылып, аны Акаевди, Бирштейнди Кыргызстанга алып келген деп айыптаган Төлөйкан Исмаилованын максаты эмне? Албетте, Төлөйкан айым айткандай бир кезде Айтматов кыргызга жакшылык кылайын деген ниет менен бийликтегилерге акыл айтып, аларга бир аз аралашса аралашкандыр. Бирок бийлик башындагылардын минтип ажыдаар болуп, элинин канын, байлыгын сорушуна Ч.Айтматовдун кандай тиешеси бар? Же аларга залкар жазуучу көрсөтмө берип турду беле?
Бексултан Жакиев айтмакчы, акылман жазуучубуздун эмгегин эч бир акча менен өлчөөгө болбойт. Андыктан аны татыктуу эскерип, эстелигин тургузууга мамлекет гана эмес жалпы кыргыз журтчулугу милдеткербиз. Керек болсо Айтматовдун ысымын мектепке, көчөгө, айылга, маданий мекемелерге берүүбүз керек. Алп инсандын айкели Ала-Тоо аянтында заңкайып турса жаманбы? Андан Бишкектин жери кемип, мамлекеттик казына бөксөрүп калбайт. Душман сүйдүрүп айтат, тууган күйдүрүп айтат делет кыргызда. Чындап келсе, азыр мамлекеттик бийликте отургандардын же бизнесмен, байлардын ар биринин Чыкебиздин эстелигин жакшы жасатып коюуга кудуреттери жетет. Бирок алар мындай нерсеге акчасын жумшагылары келбейт. Иликтей келсек, булардын кыргызга аты-жыты билинбеген аталарына эбак тиешелүү жерлерде эстелиги тургузулганы ачыкка чыгат. Кыскасы, кыргыздын тыңчыкмалары, анчалык эле амбицияңар күчтүү экен, Чыкебизди арбагын ыраазы кылып эстелик, эскерүү жаатын моюнга албайсыңарбы, кандай дейсиңер?
"Учур" жаштар театрынын актеру Жолдошбек ЖАНЖИГИТ уулу:
"Өкмөт кыжырды гана кайнатып атат"
- Жакындан бери маданият ишмерлери өкмөткө маяналарын көтөрүү боюнча маселе коюп атат. Буга жаш актер катары сенин пикириң кандай?
- Негизинен жалпы эле өнөр адамдары улуттун, мамлекеттин руханий дөөлөтүн көтөрүп жүрөт. Андыктан алар ар дайым социалдык коргоого муктаж. Өзгөчө азыр театрдын абалы мышык ыйлай турган абалга кептелген. Учурда бүт өмүрүн сахнага арнап отуз-кырк жыл иштеген эл артисттерибизге жана алардын жолун улап кетели деген жаштарга өкмөт тарабынан эч кандай материалдык стимул жок. Мисалы, Москвадан, Ташкенттен, Питерден окуусун бүтүп, жакшы дем менен келген жаш актерлор өз өлкөсүнө келип бөтөнчө социалдык жактан кыйналып кайра чет өлкөлөргө кетүүгө же башка айлыгы көп жумушка иштөөгө аргасыз болот. Мисалы, бир кезде Москвадан 20 бала бүтүп келгенбиз. Алардын алтоо кайра Москвага, бирөө Түркияга кетти. Дагы бирөө айлыгы көбүрөөк деп Кыргыз-Түрк "Манас" университетине мугалим болуп жумушка кирип алды. Ал эми сахнаны туу тутуп, анын кыйынчылыгына чыдайбыз деген жаштардын маянасын өлбөстүн үрөнү деп айтканга да болбойт.
- Мисалы, сенин айлыгың канча?
- Мурда мен соцфонд, салыктарды кармагандан кийин жогорку категориядагы актер катары колума 4376 сом алчумун. Анан май айындагы кошумчалардан кийин тескерисинче, биздин айлык көбөйбөй эле азайыптыр. Мен эми жок дегенде 6-7 миң сом алам го деп сүйүнүп аткам. Бирок өткөн айда айлыгым баштагыдан 376 сомго кыскарып, колума төрт миң гана тийди. Биринчи категориядагы актерлордун айлыгы 68 сомго кыскарыптыр. Ал эми экинчи категориядагыларга болгону 200 сом кошулуптур. Бул эми жалпы театр ишмерлерин алдагандай эле иш болду. Андыктан бүтүндөй Кыргызстандагы театр артисттеринин жамааты буга нааразычылык билдирип жатабыз. Өкмөттүн театрлардагы техникалык кызматкерлердин айлыгын көбөйткөнү менен сахнанын жүзү боло турган артисттердин айлыгын азайтып койгону акыйкаттык эмес. Эл театрга андагы техникалык кызматкерлердин жасаган ишин көрөлү деп эмес, артисттер койгон спектаклди көрүү үчүн келет эмеспи. Биз алардын айлыгын көбөйткөнгө каршы эмеспиз. Өкмөт аларды да колдосун. Бирок алардын айлыгын эл артисттери менен тең кылып койгону калыстык эмес. Анда менин күнү-түнү роль жаттап кыйналбай эле театрдын полун жууп жүргөнүм оң да.
- Бийлик кайрылууңарга кандай жооп берди?
- Кээ бир акылы бөксө чиновниктер биздин маянаны көтөрүп бергиле деген талабыбызга "Мугалимдер бир жума жумушка чыкпай койсо балдар билимсиз болуп калат. Милиция эки күн ишке чыкпаса шаарда кылмышкерлер көбөйөт. Медицина кызматкери эки күн ишке чыкпаса оорулуулар каза болот. Ал эми силер иш таштасаңар эч нерсе деле болбойт" деп мыйыгынан жылмайып атышат. Күйөсүң да күйөсүң… Ушундай кантип болсун? Жөнөкөй эле мисал келтирсек, артисттер мамлекеттик деңгээлдеги майрамдарда, эгемендик күнүндө, жаңы жылда, ноорузда, май майрамдарында, балдар күнүндө Ала-Тоо аянтын шаңга бөлөп, элдин көңүлүн ачып, керек болсо өкмөттүк деңгээлдеги шаан-шөкөттөрдү уюштуруп жатышпайбы. Андан сырткары, былтыркы 7-апрель, Оштогудай окуялардан кийин деле элди руханий жана моралдык жактан колдоп, ынтымакка, сабырдуулукка үндөгөн өнөр адамдары болду да. Анан өкмөттүн бизди өгөй баладай кылып жатканы кыжырыңды кайнатат экен.
- Башка театрдын артисттеринин айлыгы да силердикиндейби?
- Айрым театрдагы жөнөкөй артисттерге 500 сомдон 1000 сомго чейин кошулуптур. Бирок эл артисттеринин айлыгы 1800 сомго, ал эми эмгек сиңирген артисттердики 1200 сомго, сахна чеберлеринин айлыгы 500 сомго кыскарган. Бул жалпы жонунан алып караганда калыстыкка жатпайт. Ошондуктан биз бул нерсеге макул эмеспиз. Биз айлыгыбыздын жок дегенде 8-9 миңге көтөрүлүшүн талап кылабыз. Болбосо мурдагыдай боюнча калтырсын. Азыр жашоо кымбат. Мен алган төрт миңимдин миң сомун жол киреге, миң сомун түштөнүүгө коротом. Калган эки миңи ижара акыма, үй-бүлөмдү бакканга жетпейт да.
- Кайрылуу катыңарды кимдерге жөнөттүңөр?
- Кечээ жакында спикерге, президентке, өкмөт башчыга кайрылуу жөнөткөнбүз. Бирок азырынча анын жообу келе элек.
- Сөздү чыгармачылыкка бурсак. Азыр жеке өзүңдө, "Учур" театрында кандай жаңылыктар болуп атат?
- Быйыл 8-июнда биздин театрдын ачылганына он жыл болду. Мааракебизди буюрса күзүндө белгилегени турабыз. Кечээ жакында 12-13-14-майда Ирландиянын жазуучусу Марк Доновандын "Дүйнөдө жок сулуу" аттуу пьесасын койдук. Мында мен башкы каармандын образын жараттым. Ага чейин Султан Раевдин "Мекеге карай узак жол" спектаклин коюп Астана, Алматы, Казанга барганбыз. 8-9-10-июлда Москвада өтө турган эл аралык Чехов фестивалына катышмай болуп турабыз. Ага тарыхта бизден бир да театр чакырылган эмес экен. Атургай бүтүндөй жакынкы Азия боюнча биз эле чакырылдык. Ал фестивалга Америка, Кытай, Япония, Италия, Франция сыяктуу чоң мамлекеттердин театрлары катышат.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
КТРК кимдин куурчагы, АКШнынбы же Россиянынбы?
Айылчы САРЫБАЕВ, экономика илиминин доктору, профессор:
"Телефонгейттерди" Өмүрбек Абдрахманов уюштуруп жүргөнбү?
Чыңгыз агабызды чын эле унуттукпу?
мал туягын санаган малчылар
Атамбаев мырза, Деңиз Сулайманов деген "машаяктын" демин баса аласызбы?
Үмүттүү Кыргызстандын үч эмдери
Кыргызга кызмат кылган Полина айым
Жүрү дос, балык уулап келбейлиби?
"Кызым - Шумкар, уулум - Кыргый"
Кудай берген кутту качырбайлы
108 жашка чыккан байбичелер бизде көппү?
"Мага эле тийип албайсыңбы дедим"
Ак көйнөк, аялдын жаны жана ашказандын эңсегени
Күйбөгөн от, карызга өткөн үлпөт той
Тырышып жүрүп тактыга чыккан
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?