krc cs ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ru en
"Ачык саясат", 13.03.09 - 8-бет: •
Исмаил Исаков, "Жаңы Кыргызстан" партиясынын баш катчысы
"Оппозициянын күчү - бул чындык жана аны колдогон эл"
- Исмаил Исакович, жакында Алайга барып келдиңиз. Эмне максат менен бардыңыз эле? Кээ бир массалык маалымат каражаттарында сизди "эл кабыл албай, кууп чыгыптыр" - деген маалыматтар тарады. Чынында эле ушундай болдубу?
- Туура, мен Алайга барып келдим. Барганымдын себеби, бир топ тууган-урук, жоро-жолдошторго убагында көз көрсөтө албай калгам. Анын үстүнө 85 жашка чыккан апам дагы "сенин башыңа иш түшүп калыптыр, тууган-урукту чогултуп, түлөө өткөрүп коёлу" - дегенинен, уруксат сурап, сот иши башталгыча барган болчумун. Түлөөнү бешинчи күнгө, "Элина" деген кафеге саат 14:00 дө өткөрүүнү чечишиптир. Кафенин ээси менен келишим түзүшүп, макулдашып, эч жаман ой жок, даярданып жатканда, эртең менен эмнегедир "бул жерге өткөрбөгүлө, бизди акимчилик ГКНБинин, милициянын жетекчилери "кысып" жатышат! Эгерде өткөрсөңөр Исаков кеткенден кийин сага тынч турмуш болбойт" - деген шылтоо менен казанда бышып жаткан эттерди чыгартышып, отту өчүртүшөт. Маалыматты укканда, мен акимге барып, ГКНБнин жетекчисин чакырттырып экөөнө айттым "Урматтуу мырзалар, инилер! Бул эмне деген акмакчылык, кимдин акысы бар жол тосконго, туура эмес кылып жатасыңар, тынч жаткан элди дүрбөтпөй, элди бири-бирине карама-каршы койбогула. Буйругуңарды кайра алгыла, кыжыры кайнап турган эл укса эмне болот? Анын үстүнө мен генералдык чинден башка, ушул жердик боломун, депутат болгонмун. Элимдин, райондун ардактуу атуулумун. Жасаган ишиңер туура эмес, "жеке кысымдын дагы чеги болот" - дегенге караган жок 4-5 аялдарды, 3-4 аксакалды даярдап коюшуптур, көрсө алар райондун акиминин туугандары экен.
Маселенин чечилбесине көзүм жеткенден кийин элге айтып коёлук - деген ойдо базарга барсак, артыбыздан жанакы "чал-кемпирлерди" машина менен ташып барышыптыр. Албетте, менин дарегиме сөз айтышпай, "Биз Исаковду өзүбүз колдоп алабыз, Азимбек эмнеге келди" - деген нукта чуулдашканынан, Азимбек келгенин элге абдан жакшы түшүндүрүп берди. Ал айтты: "Урматтуу эл, биз, Бакиевди жамандаганы келген жокпуз, анын ким экенин, кандай иштеп жатканын бизден жакшы билесиздер. Мен Исмаил акенин актоочусу болом, мамлекеттик радио-теле берүүлөрдөн бир жактуу маалымат берилип жатат. Юрист катары, актоочусу катары түшүндүрүп коёюн, Исмаил акенин эч күнөөсү жок, мамлекетке эч кандай зыян келтирген эмес, эч нерсесин жеген дагы эмес, ушуну айтып эле коёюн дегем. Кана эмесе, Исмаил акенин иштери жакшы болуп, сотто толук акталсын, батаңарды бергиле" - дегенде, баардыгы (гүүлдөшкөндөрү да, уюштуруп жүргөн акимдин биринчи орун басары да) бата беришти. Биздин түлөө эжемдин үйүндө өтө тургандыгын айтып, базардан чыгып кетсек, тигил "дүжүрлөрүн" үйгө чейин алып келип, ал жакта да чыр-чатак салууга болгон аракеттерин көрүштү.
- Кечиресиз, жума намаз күнү, түлөө өткөрүүгө тоскоолдук кылышып, өткөрттүрбөй коюштубу?
- Баары жакшы өттү. Чындыгында, райондун акими Осмонов Алмазга, ГКНБнын өкүлү Ташпаев Таалайга, акимдин орун басары Апиев Курманбекке чоң ыразычылыгымды айтып коюшум керек. Мусулманчылык дагы, салттык дагы нормаларды бузуп, Кудайдын, каарына калышты көрүнөт, мага элдин көбүрөөк келишине өздөрү шарт түзүп беришти. Ал жерде чечим кабыл алуу жөнүндө ой болгон жок эле. Элдин кайрылуусун кабыл алышына өздөрү түрткү болуп, анча-мынча бизге ишенбей турган элди өздөрү ишендирип, бийликтин "маскасын" ачып, өздөрүнүн чыныгы жүзүн көрсөтүп, менин артымдагы иш-саясый куугунтук экендигин өздөрүнүн бийликке болгон "медвежий услугасы" менен тастыктап беришти.
"Кафеде руксат бербей коюптур, "дүжүрлөрүн" даярдашыптыр" - деген сөздү укканда, эл бардык кыштактардан жолугушууга келип кетишти. Туугандарым, жоро-жолдошторум 200 киши кудайыга келет деп расчет кылышса, эл кечке тынган жок. Бирөө айтат эки миңге жакын дешсе, экинчиси 700 дөн ашык киши келип кетишти дешти. Мени менен барган Азимбек Бекназаровго, Анвар Артыковго суроолорду беришип, келген эл Бакиевге экинчи жолку кайрылууну кабыл алышып, менин колума тапшырып, анан кетишти. Саат бештерге жакын келген элден уруксат сурап, "жарыкта чыгалык, уруксат бергиле" - деп, биз Ошко чыгып кеттик. Мага кийин Ошко телефон чалышты. Эл, мен кеткенден кийин дагы келип, акыбалды сурашып: "Биз барбыз, кабатыр болбосун" - дешиптир.
- Анда жергиликтүү бийликтин жетекчилери туура эмес маалымат берип, өздөрүн өздөрү алдашыптыр да?
- Иштин баардыгы ушунда болуп жатпайбы. Жергиликтүү бийликтин жетекчилери чындыкты айтса, бузуу жолдоруна барбаса, эл менен бирге болсо мындай акыбалга жетпейт элек. Жөн жерден от чыгарууга түрткү болушту. Ишенгендери 5-6 кемпир, аял, "дүжүр" адамдар. Мына бийликтин таянычы ушулар. Анан каяктагы эл үчүн иштеген, адилеттүү бийликти айтабыз.
Биринчиден, улуу күнү кудайы өткөрүүгө тоскоолдук кылышып, мусулманчылыктан чыгышты. Экинчиден, жөн жаткан элди бөлүп, кыжырын кайнатып, бийликтин өзүм билемдик саясатынын чыныгы жүзүн ачышты. Үчүнчүдөн, тирүү адамдардан башка арбактарга асыла башташты. Төртүнчүдөн, ишимден эч кандай мен тараптан мыйзам бузуу жок экендигин, накта саясый куугунтук экендигин эл алдында ачыктан-ачык далилдеп беришти. Ак үйдүн буйругун аткарып жаткандыктарын көрсөтүштү. Акыркысы, райондун бюджетине экономикалык зыян келтиришип, жергиликтүү ишкерлердин иштерине, кийлигишип тоскоолдук кылышты (кафеге өткөрүү үчүн 7 миң сомго сүйлөшүшкөн экен).
Ошондуктан, мен президенттен суранат элем, акимге же анын үстүнөн буйрук берип турган Оштун губернаторуна сыйлык берип коюусун. Ушундай аким, губернаторлор канчалык көп болсо, бийлик ошончолук тез кулайт. Ал акимди 2005-жылы Өзгөндүн эли кууп чыккан болчу. Анда ал ушундай кызматын Акаевге көрсөткөн, бүгүн Бакиевге көрсөтүп жатат. Эмне дейсиң? "Жашасын Бакиевдин кадрдык саясаты". Бекен Назаралиев иним дагы кадрлар жөнүндө абдан жакшы жазыптыр. Туура жагын жазган. Анын айткандарын, Алайдын акиминин кылыктары далилдеди десем жаңылышпаймын.
- Ошол "дүжүр чал, кемпирлер" кимдер экенин билдиңиздерби, мүмкүн сиздин иштеген ишиңизге чындыгында нааразы болгон адамдар болуп жүрбөсүн?
- Кыштак жеринде эл бири-бирин жакшы таанышат. Мага ошондо эле айтып келмек турсун, тизмелерин беришти. Алар Корул айыл өкмөтүнөн акимдин туугандары дешти. Аялдары: Бадыева Бурул, Аринова Жүзү, Калыбекова Ооруп, Турдубекова Калбү, Маталиева Касиет, Кожоева Бурма. Эркектери: Ташиев Капар, Чамашов Көккөз, Айдаралиев Улан, Абдрасулов Болот, Аширов Абдаким. Адилеттик үчүн айтып коюшум керек. Эркектери өздөрүн ыңгайсыз сезишип, кетип калышты. Аялдары айтышыптыр "биз деле кетет элек, артыбызда коопсуздук комитеттин кызматкерлери кетирбей, "кайра баргыла" - деп жатпайбы" дешиптир. Аларга арак дагы куюп берип турушуптур.
Айтар сөзүм, ушундай бийлик элге эч качан жакшылык алып келбейт. Элдин каргышына калган ушундай ыплас жолдору, мыйзамсыз аракеттери менен көп жашай алышпайт. Ишенген аялдары деле бүгүн өкүнүшүп, ошол жолго түшкөндөрдү сөгүп, каргап жатышса керек.
- Бүгүн сотуңузду дагы бир жумага жылдырышты. Себеби эмнеде?
- Менин эки актоочум бар. Азимбек Бекназаров жана Мукар Чолпонбаев. М.Чолпонбаев, Э.Каптагаевдин дагы актоочусу катары ошонун иштери менен Ысык-Көлгө көбүрөөк каттап, менин иштерим боюнча тергөөлөрдүн материалдары менен таанышканга убактысы жетпей калган эле. Ошондуктан, материалдар менен таанышуу үчүн убакыт сурап, 16-мартка чейин мөөнөт алды.
- Исмаил Исакович, сот адилет чечим чыгараарына ишенесизби?
- Албетте, кандай болбосун ички дүйнөңдө ишеним болот. Аскер соту болгондуктан, ишеним көбүрөөк, себеби, алардын эл үчүн кызмат кылуусу, адилет болуусу, элди коргоосу аң-сезимине кичинекей чинден тартып сиңип калат. Экинчиси, менин министр болуп, армияны оңдоп, жакшыртып койгонумду өз көздөрү менен көрүшкөн, анан менин жүрүш-турушумду да жакшы билишет. Ошондуктан, адилеттүү болот деген ишеним жок эмес, бар. Ошону менен бирге, жакшы түшүнөм, алар дагы адам, үй-бүлөлөрү бар, келечекти ойлошуп, ар кимиси жогорку деңгээлге жетейин деген аракеттери бар. "Ак үйдөгү көрсөтмөнү аткарбай койсом, жумуштан айдалгам"-деген коркунучтары болушу мүмкүн. Бул жагын эске алып, бүгүнкү бийликтин көз көрүнө жасаган жогорудагыдай ыплас иштеринен кийин ишеним болбой да кетет. Кандай болгон күндө да, жыйынтыгында баа берсек туура болор.
- Аликбек Жекшенкуловдун иштери боюнча оюңуз кандай?
- Бул жерде сокур киши да ички дүйнөсү менен сезип турбайбы. Нукура саясый куугунтук экендигин. Ушундай жолго барган бийликке сөз айтканга тилиң да барбайт. Орустар айтмакчы: "Слов нет". Куралга жакын аскер адамы катары А.Жекшенкуловдун тиешеси жоктугун өзүмчө далилдеп берейин.
Тапанчаны сыйлыкка бергенде аны "контролдук" атуудан өткөрүп, текшерип Ички иштер министрлиги тараптан учётко алынып, анан берилет. Маалыматтар толугу менен жазылып калат. Демек, 2007-2008-жылдары ага чыкпагандан кийин, атылган ок башка экендигин билдирет.
А.Жекшенкулов кечээки тышкы иштер министри, мен эч качан уккан эмесмин, анын бизнес менен алек болгонун. Буга да негиз жок...
Эгерде Жекшенкулов кокусунан күнөөлүү болгондо, ал саясатты жакшы билген, билимдүү, акылдуу, кырааккы адам, оппозициянын лидеринин бири болбой эле, бийликти колдоп жүрмөк, же пистолетин качан эле көчөдөгү дааратканага таштап коюп, жоголуп кетти, уурдап кетиптир деп жүрө бермек.
Анын буга тиешеси да, күнөөсү да жок. Азыркы бийлик оппозиция өкүлдөрү менен күрөшүүдө Акаев деген мугалиминен ашып кетти.
- Эми эмне кылуу керек?
- Ленин дагы ушундай суроону берген. Жообун дагы, жолун дагы тапкан. Бизде да бир эле жол бар. Ал жалпы элдин бийликке болгон көз карашын өзгөртүп, бийликте турган президенттин, анын үй-бүлөсүнүн көзүн тике карап, урматтуу президент "Сен жана сени менен отургандар элге кызмат кылгандын ордуна, өзүм билемдик кылып, элди кыйнагандыгыңды тез аранын ичинде токтоткун. Биздин ишенимди аткарган жоксуң, өз ыктыярың менен кетип калгын" - деп талапты катуу коюу. Менин оюмча, андан башка жолго алар татыктуу болбой калды. Андай жолго эл барбаса, эртең ар биринин башына ушундай жасалма иш түшүп калышы толук мүмкүн.