ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky tt ky ru uk ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Ооруну жашырсаң, өлүм ашкере кылат...
Акыркы жылдарда карышкырлар көбөйүп кетти. Андай карышкырлар мектепте да бар. Карышкыр деп, биз мектеп рэкеттерин айтып жатабыз. Соңку жылдарда мектеп рэкетчилиги күч алып, Кыргызстандын ар бир мектебине жайылып кетти. Мектеп рэкетчилигине кабылбаган бир да окуучу жок. Рэкетчилик өлкөбүздүн ар бир мектебинде өкүм сүрүп келет. Бул көйгөй коомчулуктун кайдыгерлик мамилесинен улам жаралууда.
Окуучу куракта талап-тоноо сыяктуу көрүнүштөр - балдар 6-7 класс болгондо башталат (мындан төмөнкү класстарда салык салуу сейрек кездешет). Ушул мезгилде алардан жогорку класстагы балдар 6-7 класстын окуучуларын өзүнө тартып, четинен "братишка" кыла баштайт. Рэкетчиликтин тузагына да түшүрүү өзүнчө бир система менен жүрөт. Оболу, улуу балдар өздөрүнөн кичүүлөрдү карап-билип, тыңыраактарын өзүнө тартып, аларды өзү теңдүүлөр арасында "отвечала", "смотрящий" кылып дайындайт. Ошол "отвечала", "смотрящий" наамын алган балдар аларга акча чогултуп турушат. Акча бербеген, тил укпаган балдарды уруп-токмоктошот. Бара-бара баардык балдар аларга баш ийип берүүгө аргасыз болушат. Ата-энесине же мугалим, милиция кызматкерлерине айткандарды "козёл" атка кондуруп, ар кандай зордук-зомбулукка алышат. Ошол себептен көп балдар ата-энесинен көп нерсени жашырып келишет. Акыркы убакта, рэкетчилик кылуу мектеп окуучусу үчүн милдеттүү болуп калды.
Өзүнөн кичүү балдар тил албай, карамагынан чыкпашы үчүн жума сайын же атайы белгиленген убакта мезгил-мезгили менен жогорку класстын балдары "сходняк" (чогулуш) өткөрүшөт. Чогулган жерден тигилердин тили менен айтканда, "косьяк" кетирген балдарга алчусун берип, бир сыйра демин суутушат. Айтканын айткандай кылган инилерин балдар алдында мактап, аларга эч ким тийбейт. Бул төмөнкү класстын балдарынын психикасына амалкөйлүү чабуул десе болот. Себеби, таяк жеген балдар "мен дагы тилин алып, айтканын эки кылбай, акча таап берип турсам, мага эч ким тийбейт" деп ойлоп, "братандарынын" айтканынан чыкпай калат. Бара-бара мектеп рекеттеринен жабыр тартып келген бала чоңойгондо өзү да алардын ордун басып, өзүнөн жашы кичүү балдарды уруп-сабоо менен алек болушат. Алар да "братишкаларына" рэкетчиликтин чоо-жайын түшүндүрүп, көргөн-билгенин үйрөтүшөт. Ошентип рэкетчиликтин саны тыйылбай, мектеп рэкетинен жабыркаган балдар эртең эле өздөрү рэкетчилик кыла башташат. Мунун аркасы менен акыркы мезгилде өспүрүмдөр арасында талап-тоноо сымал көрүнүштөрдүн саны өсүүдө.
Мектептердин ар биринде өзүнүн "смотрящийлери" болот. Алардын ортосунда, кримавторитеттерде болгон пикир келишпестиктер сыяктуу чырлуу учурлай кездешет. Андайда, балдар чогулуп, оболу, кимдики туура, кимдики туура эместигин аныктап, чыр "түшүнүктөрдүн" негизинде чечилет. Алардын ортосундагы жаңжалда ашыкча сүйлөгөн сөзү үчүн да жооп беришет. Алар мыйзамдарды, башкача айтканда темир тор аркасынан келген мыйзамдарды бекем сакташат. Эч ким ошол мыйзамдын чегинен чыккан иштерге барбайт. А эгер ошондой жолго барса анысы үчүн сөзсүз жазасын алат.
КРнын Билим берүү жана илим министрлигинин адистеринин маалыматтарына таянсак, Кыргызстанда ар бир 3 күндө мектеп курагындагы бала өз өмүрүн өзү кыят. Бул көрүнүш 8-9 класстагы балдарда көп кезигери айтылган.
Окуучулар арасында өмүрүн кыйган балдардын саны жылдан жылга көбөйүп баратканы байкалат: 2009-жылы 76 болсо, 2010-жылы 94, 2011-жылы ушул күнгө чейин 110 окуя катталган. Окуучулар арасындагы бул көрүнүштү адистер, кедейлик менен байланыштырышат. Алардын белгилегени боюнча, жаш балдарды басымдуу бөлүгү тең курактуу балдар кедей деп кемсинткенинен улам өмүрүн кыюуда. Арийне, бул да окуучулардын ажалдан мурда, өз өмүрүнө кол салып жатканынын бир себеби болушу ыктымал. Бирок, анын башкы себеби, мектептеги рэкетчилик - уруп-сабоо, талап-тоноо, коркутуп-үркүтүүтүн натыйжасы болуп жатат. Себеби, таяк жеп же "козёл" атанып калган окуучулар ызасына чыдабай, көп учурда өлүм жолун тандашууда.
Мектеп рэкетчилигинин айынан балдар он гүлүнүн бир гүлү ачыла элек кезде ажалын тапкандар да бар. Мисалы, жакында эле Ысык-Көл облусунун Түп районуна караштуу Тогуз-Булак айылында 11чи жана 9-класстын балдарынын ортосунда чыр чыгып, анын жыйынтыгында 9-класстын окуучусу Аманбек Байгазиев каза болгон. Балдар Аманбекти кан тамырлары үзүлгөнчө сабашкан.
Былтыр Кыргызстанда мектептеги зордук-зомбулуктун себебинен 5 бала мерт кеткен. Бир мисал, Чүй облусунун Алыкул Осмонов атындагы орто мектепте 11-класстын окуучулары 10-класстын окуучусун сабап өлтүрүп, жети жылга темир тор аркасына кетишкен. Мындан тышкары, сабалып, бычак менен уруп кеткен фактылар ондоп саналат.
Элге билинип калган окуялар, мектепте болгон рекетчиликтин чети гана. Себеби, көп учурда таяк жеген балдар ар кайсы шылтоону айтып, рэкет балдар сабаганын жаап-жашырып келишет. Мындай фактылар күнүнө республика боюнча миңдеп саналат (Кыргызстанда жалпы 2000ден ашуун мектеп бар эмеспи). Айткан күндө да, ал чыр мектептен нары кетпей, ошол эле жерден тынч бүтүп калат. Жазасын албаган мектептин рэкет балдары кутуруп, эч нерседен кайра тартпай калат. Мунун жыйынтыгы, балдардын өлүмүнө, ата-эненин көз жашына алып келүүдө. Бирок, ага карабай мектеп мүдүрү, мугалим, милиция кызматкерлери, ата-энелердин көбү рэкетчиликти жаап-жашырып келишет.
Кыздар да эркек балдардан кем калбай байма-бай рэкетчилик менен алектенишет. Алар да "түшүнүктөр" менен жашап, алардын арасында "сеструха" ж.б. түшүнүктөрү бар. Андай фактыларга коомчулук өзү деле күбө болуп жүрөт.
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?