ky en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky hbs_cyr ru
"Агым", 08.02.08 - 5-бет: Элге сєзџн айтпаса, эрендерден не пайда?..•
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Бизге эгемендик факс аркылуу Москвадан келген"
- Жантөрө Жолдошевич, үч жыл аралыгында ар түрдүү саясый окуялардын күбөсү болдук. Айтыңызчы, Кыргызстан кайда баратат?
- Эми кандай окуялар болгон күндө да Кыргызстан жакшы жолго түшүп, эгемендиктин пайдубалын түптөөдө. Биз келечек муунга гүлдөгөн Кыргызстанды таштап кетишибиз керек. Андыктан биринчи кезекте саясый стабилдүүлүк, улуттар аралык ынтымак, ошондой эле биргелешип иштөө зарылчылыгы бар. Бизде биргелешип иштөө десе эле бирбирин колдоо деп түшүнүшөт. Менимче, бийлик бутактарында айрым кемчиликтерди айтып, сындап турса, анын зыяны жок. Сын пикир ардайым айтылып турушу керек. Эгер сындан туура багыт чыгарылса, анда туура жолго чыгабыз. Мамлекеттин чоңу же кичинеси болбойт да. Кыргызстанда карапайым калк дагы кайдыгер болбой, өлкөнү өнүктүрүүгө же сактап калууга кызыкдар болуусу зарыл. Бизде менин колуман эмне келет эле деген түшүнүктөгү адамдарыбыз арбын. Калк референдумдарда же ар кандай шайлоолордо активдүү катышып, өз добуштарын бербесе, албетте бийликтегилер өз билгенин кылат. Биздин кемчилик эмнеде? Өлкөбүздүн эгемендүүлүгүнө жакшы көңүл бурбай жатабыз. Бул өтө маанилүү нерсе. Менин оюмча, карапайым калктан баштап мамлекет башчысына чейин чекебизден тер чыккычакты иштесек, Кыргызстан ошондо гана өнүгөт. Мен кээде тамаша иретинде айтып калам, бизге эгемендүүлүк факс аркылуу Москвадан келген деп.
- Бүгүнкү саясый кырдаалга кандай баа бересиз?
- 2,5 жыл конституциялык реформа кылайлы деп жүрүп, аны ишке ашырдык. Ошонун негизинде чукул мөөнөттө шайлоо өттү. Жыйынтыгын өзүңөр билесиңер. Үч партия утуп келип, ишмердигин баштады. Бирок, кандай ишмердик болорун мезгил көрсөтөт. Мисалы, жеке мен бүгүнкү парламентке канааттанбайм. Анткени бир партиянын басымдуулугунан азчылык партиялардын үндөрү таптакыр эле угулбай калды. Башында конституциялык реформа болсун, партиялык тизме аркылуу парламентти түзөлү деп айтып жүргөндө деле мен пропорционалдык-можаритардык системаны жактагам. Парламенттин жок дегенде 30 пайызы округдардан болгондо, Оштогу жер титирөөлөр парламентте кеңири талкууланмак. Партиялык тизме менен шайланганда кандайдыр бир кайдыгерлик көрүнүп калгансыйт. Өкмөттүн курамы да Жогорку Кеңеш аркылуу аныкталса, тең салмактуулук өз ордун табар эле. Биз өткөөл заманда жашап жатып, өткөөл убактыбызды узартып жибердик.
- Өкмөт түзүлдү. Бул өкмөт мүлдө кыргыздын жүгүн көтөралабы?
- Кайсы гана өкмөт болбосун, ал убактылуу кызмат аткарат. Өкмөткө конкреттүү тапшырмалар берилет. Ошол тапшырманы аткаруу үчүн өкмөттүн курамында тажрыйба болуш керек. Азыр ММКлар жазып жатышат, кыргыз бийлиги 15 өкмөт башчысын отставкага кетирди деп. Айтайын дегеним, президент учурдагы өкмөт курамына тапшырмаларды берди. Эми алар ошону аткаралабы же жокпу, аны да мезгил ырастайт. Кыскасын айтканда, өлкөнү өнүктүрөөр өкмөт курамын көралган жокмун. Ал эми өкмөттү алмаштыруу процесси нормалдуу көрүнүш. Мисалы, Атамбаевдин өкмөтү саясый кырдаалга карап түзүлгөн өкмөт болчу. Атамбаев ошол вазыйпаны аткарды да, башкасына өткөрүп берди. Ал эми учурдагы өкмөткө экономиканы көтөрүү милдети жүктөлүп жатат. Премьер-министр саясат менен алпурушпай, экономика багытында гана иштейм деп жатпайбы. Мунусу жакшы. Бирок, экономиканы көтөрүү үчүн мүчөлөрү экономиканын тишин чагыш керек. Тилекке каршы, андайлар араларында жок.
- Референдум өтүп жаткан кезде сиз Ошто губернатор элеңиз. Ошол референдумга кандай баа бердиңиз?
- Эгемендүүлүк алгандан бери көп эле референдумдарды өткөзүп келбедикпи. Бул деле ошол референдумдардын бириси катары өз баасын алат. Менден сурашты, эмне үчүн Ошто эл көп катышты деп. Партиялык тизме менен парламент келет, аялдар жана жаштар мамлекеттик бийликке барышат дедим.
- Сөзүңүздөн, азыркы бийликтин референдуму деле Акаевдикинен ашса ашты, кем калган жок дегенди түшүнөбүзбү?
- Мен ага жакындаткан жокмун. Негизи эле референдумга мындай чоң маселени алып чыгуу өтө опурталдуу. Себеби, карапайым калк 95 берененин баарын окуп чыгып, ар бир жобосуна чейин өз пикирин билдириши мүмкүн эмес. Биз сунуш кылгандай, ЖКда талкуулап, Конституциялык соттун корутундусу менен алып чыкканда, жыйынтыгы абдан жакшы болмок эле.
- Оштун орчундуу маселелери көп эмеспи. Сиз ошолорду чечалдыңызбы? Негизи кандай губернатор болдум деп ойлойсуз?
- Биринчиден, Оштун губернатору катары өзүм каалагандай иштей албадым. Муну мен мойнума алам. Ал гана эмес, мүмкүнчүлүгүмө жараша да иштей алган жокмун. Себеби, пикет, митингдер менен бир жылдай убактым кетти. Анан эмеле стабилдүүлүк орноп баратканда облустарды жоюу процесси башталып кетти. Чынын айтканда, облустун экономикалык, саясый, социалдык маселелери менен алпурушуп иштей албадым. Бул менин өзүмө берген баамым. Бирок, ошого карабастан, Ош облусунун былтыркы көрсөткүчтөрү башка облустарга салыштырмалуу жогору болду.
- Анда эмне үчүн кызматтан кетиришти?
- Шайлоонун шайтан оюндары деп түшүнсөңөр болот.
- Коррупцияга аралашты деп күнөөлөштү го.
- Эми ал сотко чейин барып, далилдениши керек. Мындай кылмыш иши бүгүн канчалаган кишилердин мойнунда жүрөт. Чагылгандай тездик менен кылмыш ишин козгоп, кызматтан алуу шайлоонун шайтан оюну деп гана билем.
- Анда сиз бийликтин командасынан чыгыпсыз да?
- 28 жыл район, облус жана республикалык масштабда иштедим. Азыр артка кылчайып карап, кайсы жерде ийгилигим болду, кайсы жерде кемчилик кетирдим деп ойлоп жатам. Азбы же көппү, Кыргызстандын өнүп, өсүүсүнө өз үлүшүмдү коштум деп айталам. Билесиңер да, айрым спорт чеберлеринин тыныгуу мезгили болот. Токтоп, тыныгып, кийинки марафонго даярданат эмеспи. Балким биз да бүгүн ошондой жолду тандагандырбыз.
- Кызматтан түшсө эле Акүйгө тиш кайрап калышат эле. Президент менен болгон мамилеңиз кандай?
- Кызматтан кеткенден кийин ал киши менен жолуккан жокмун. Ансыз деле колу бошогон жок. Бирок, жакын арада сүйлөшүп калам го деп турам.
Мамлекеттин чоңу же кичинеси болбойт да. Кыргызстанда карапайым калк дагы кайдыгер болбой, өлкөнү өнүктүрүүгө же сактап калууга кызыкдар болуусу зарыл. Бизде менин колуман эмне келет эле деген түшүнүктөгү адамдарыбыз арбын.
Негизи эле референдумга мындай чоң маселени алып чыгуу өтө опурталдуу. Себеби, карапайым калк 95 берененин баарын окуп чыгып, ар бир жобосуна чейин өз пикирин билдириши мүмкүн эмес.