kk cs ky ky ky ky ky ky ky ba ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky tt ru ky ky ru ru ru ru ky ky ky ky ky ky ru ru ru ru ru ky en ru
"Асман пресс", 19.02.09 - 11-бет: •
Экспедиция менен сейсмология институтун кошкондон чыккан жыйынтык
2008-жылдын апрель айында Осло шаарында болгон сүйлөшүүлөрдө "NORSAR" 2009-жылы дагы 5 сан-ариптик сейсмостанция жана ток булактары (аккумуляторлор) үчүн кошумча каражат беришмек экен. Эми ошол жардамдардын берилээр-берилбесин дагы адистер айта албай турган учурлары. Заманбап техникаларды айтпаганда да финансылык тараптан 200миң доллардын тегерегиндеги каражаттан куру кала тургандай абал түзүлүп, кыргыз сейсмологиясынын эл аралык аброюна дагы доо кетпейт деп ким кепил болуп бере алат. Себеби, 2008-жылдын октябрь айында Казакстан, Тажикстан, Кыргызстан, Россия, Норвегия өлкөлөрүнүн сан-ариптик станцияларын тейлеген адистеринин чакан тобу тажрыйба алмашуу максатында Бишкекте тегерек стол өткөрүп, каржылоо "NORSAR" тараптан болмок. Тилеке каршы, ал тегерек стол дагы өтпөй калган. Ушундай кашаңдыктын натыйжасында канча деген нерселердин аркасынан бармак тиштеп калгандыгыбыз өкүндүрбөй койбойт. Эми Экспедиция менен Сейсмология институту кошулгандан кийинки жаратылыштын сыноосу 2008-жылдын 5-октябрындагы зилзала болгон. Биринчи аныктоолор боюнча зилзаланын эпицентри 115км алыстыкта Тажикстанда деп ката айтылгандыгын да бүгүнкү күндө адистер айтып келатышат. А чындыгында зилзаланын эпицентри Кытай тарапта болгон. Бул жер титирөөдөн өтө жапа чеккен элдүү пункт жалгыз гана Нура айылы болгондуктан жабылуу аяк жабылуу бойдон калды.
Сейсмология илиминде Гушенберг-Рихтердин мыйзамы деп аталган мыйзам бар. Ал мыйзам боюнча өтө күчтүү жер титирөөлөр 100-150 жылда кайталанып турарлыгы далилденген. Даректүү деп эсептелген зилзала 1865-жылы Чүйдүн Ак-Суусунда жана андан кийин Түндүк Тянь-Шань аймагында бир нече ирет болгонун эске алсак, учурдагы сейсмологиялык абал өлкө үчүн өтө кооптуу экенин эстен чыгарбасак.
Жогоруда айтылган станциялар өткөн кылымдын 60-70-жылдары ишке киргизилип, андан бери 40-50 жыл өтсө дагы бир дагы жолу аларда капиталдык ремонт боло элек. Станциялардагы аспаптар, шаймандар андан да мурда чыгарылгандыктан, азыркы учурдун талабына жооп бербестиги жогоруда айтылды. Аларды сан-ариптик аспаптар менен алмаштыруу 10-15 жыл мурда эле чечиле турган маселе болчу. Албетте, буларга бир топ каражат жана курулуш иштерин бүткөрүү талап кылынат. Азыркы күндө бул маселелерди Улуттук илимдер академиясы анын Сейсмология институту да чече алышпайт.
Маселенин чечилиши Экспедициянын станцияларын жана өндүрүштүк базасын Өкмөттүн курамына, тактап айтканда Өзгөчө кырдаалдар министрлигине өткөрүп берүү менен жеңилдейт. Биринчиден министрликтин гидротеостанциялары менен экспедициянын сейсмикалык жана башка станцияларын айкалыштырып, байкоо жүргүзүү торчосун кеңейтип, финансылык каржылоону үнөмдөсө болот. Экинчиден экспедицияны ӨКМге кошуу менен Сейсмология институту менен министрликтин ортосундагы түшүнбөстүктөр жоюлуп, тымызын атаандашуу токтоп, иштин натыйжалуулугу жогорулайт. Үчүнчүдөн катталган жер титирөө жөнүндөгү маалыматтар өкмөткө жана башка тиешелүү уюмдарга жеткирүүнү тездетет. Булар болсо жер титирөлөөрдүн кесепеттерин ыкчам жоюга жана тийиштүү чечимдерди туура кабыл алууга ӨКМге абдан чоң жардам берет.
Жалкпаган жазуучу Жээнбай Абдиевдин "Күйдүргүлөр күлкүсү" аттуу китебиндеги Беккулуев Нарынбек менен Жекшенбиев Салмоорбекти "куу тумшук" деп, Суусамыр ооруканасыны дарыгери (СССрдин эмгек сиңирген врачы) Бөрүкчиев Жаркынбекти "жегич" деп, эмгектин ардагери мугалим Жапаров Шамырдинди, Сыдыков Намазбекти "алкаш" деп, мен Эмилбеков Ооганбекти "сагызган, түлкү" деп, Эркегулов Жуматай карыяны "жүрдөк" деп, Бекжанов Кадырды "сөзгө чоркок" деп мыскылдап, абийирлерине шек келтирилип, китептин 70%ы калп жазылгандыгына байланыштуу жогорудагы карыялар ызаланып, Суусамыр айыл өкмөтүнө арыз менен кайрылганбыз.
Суусамыр айыл өкмөтү калп жазылгандыгын далилдеп, Суусамыр айыл кеңешинин депутаттары менен бирдикте 10 кишинин катышуусу менен төмөндөгүдөй чечим чыгарышкан:
1. Китеби жараксыз деп табылсын.
2. Ж.Абдиев кызматынан бошотулсун.
3. Суусамыр айылынан көчүп кетсин.
Карыялар Жайыл райондук сотуна да арыз менен кайрылышып, сот ишти карай турган мезгилде баары баш тартышкан. Бирок, мен Ж.Абдиевдин калп жазылган "Сагызган" аттуу ыры боюнча сот ишти карап берүүсүн сурангам. Абдиев болсо "Сагызган" аттуу ырды Досумбек Аманов чыгарып, мен ошондон көчүрүп алгам" дейт. Бирок, күбөлөр анын ырды жазып, башка бирөөгө шылтап, жоопкерчиликтен качып жатканын далилдешти. Жана "Сагызган" деген ырда айтылган саптардын мааниси калп экенин моюнуна коюшту. Сотто мен "сагызган", "карышкыр", "түлкү" эмес, тескерисинче, 40 жылдан ашык билим берүү тармагында иштеп, азыр ардактуу эс алуудагы мугалим, 10 баланын атасы болуп, эмгектин ардагери, адам укугун коргоо комитетинин мүчөсү, ошондой эле Жайыл-Ата коомунун мүчөсү жана "Жаңы мезгил" гезитинин кабарчысы, жаратылышты коргоо комитетинин мүчөсү экенимди документтер менен далилдедим.
Ж. Абдиев ошондо бармагын кесе тиштеп, жер карап туруп, "Ушул китепти жазганы мен элден да, үй-бүлөмдөн да чыктым" деп муңайды.
Китепти калп жазып, жогорудагы адамдардын абийирине шек келтиргени боюнча Жайыл районунун соту А. Б. Манабаев жана секратары А. Исманкулова тарабынан мага 20 миң сом айып төлөө боюнча жана китеп жараксыз деп табылсын деген өкүм чыгарды.
Ж. Абдиев буга чейин 1997-жылы "Кыргыз туусу" гезитине "Төраганын отчету", "Асаба" гезитине "Дыйкан чарбаны ким сактап калат?" деген темадагы Суусамыр айыл өкмөтүнүн башчысы Индусбек Карабековдун үстүнөн жазган жалган материалдары далилденип, Жайыл райондук соту Б.К.Абизов тарабынан жалган маалыматты жазганы үчүн 10 миң сом айып тарткан. Ошондой эле врач Жаркынбек Бөрүкчиевдин, мектеп директору Үсөн Бурканбаевдин үстүнөн жалган жалаа жазып, арачы салып жатып араң кутулган.
эмгектин ардагери, "Жаңы мезгил" гезитинин кабарчысы
► Бул айылда негизинен кыргыз гезиттери
электрондук тиркеме түрүндө жарыяланат.
► Архивге, емейлге жана редакцияга шилтемелер
ошол гезиттин башбарагында берилген.
► Жеке макала жарыялоого буйрутмалар кабыл алынат.
► На сайте публикуются в основном кыргызскоязычные газеты в виде электронных подшивок данных газет.
► Ссылки на архивы, емейл и данные о редакции
указаны на главной странице конкретной газеты.
► Принимаются заказы на публикацию частных статей.
Алган материалга шилтеме бериңиз!
◄ © J.Janyzak, Kyrgyzstan ►
Ссылки на взятые статьи обязательны!