bg ru ru hbs_cyr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky krc ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ru en ky be ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru
Алкымы ачылган Орусия кыргыз бийлигине шарттарды коюуда
Кыргызстан менен Орусиянын ортосундагы түзүлгөн 2008-2009-жылкы негизги келишимдерди орус тарап өзгөртүүнү талап кылууда. Буга байланышкан документтердин пакетин Кремль 9-апрель күнү Кыргызстанга жиберди. Бул документтерге ылайык, Орусия торпедо чыгарган "Дастан" заводунун, "Камбар-Ата-1" ГЭСинин, Нарын ГЭС каскаддарынын акцияларынын мурункудай 50%ын эмес, 75%ын алгысы келип жатат. Биздин бийлик азырынча ал келишимдерди өзгөртпөй, мурунку бойдон калтырабыз деген пикирде. Бул мамилелерди тактап сүйлөшүү үчүн Кыргызстандын энергетика министри менен экономикалык өнүгүү министри Москвага учуп кетти.
Буга чейин Орусиянын тышкы иштер министри Сергей Лавров Бишкекке иш сапары менен келип, жогоруда аталган келишимдерди Орусия тарап өзгөртүүнү каалап атканынын четин чыгарган. Бирок бул боюнча расмий документтерди даярдап жиберишерин айткан эле. Эми минтип ал документтери да даяр болуп келип отурат. Аларга ылайык, Орусия бир катар келишимдерди өзгөртүүнү талап кылып жатат. Айталы, торпедо чыгарган "Дастан" заводу боюнча мурунку келишимдерде көрсөтүлгөндөй акциялардын 50%ын эмес, орус тарап эми 75%ын алгысы келип атканын жашырган эмес. Бул аргументин Россия заводдун шаймандары эскирип, иштен чыгып калганы менен, бир катар жабдуулары ташылып кеткени менен байланыштырышууда. Эскерте кетсек, 2009-жылкы келишимге ылайык, Орусия Кыргызстандын 180 млн. доллар карызын кечип, буга аталган заводдун акцияларынын 48%ын алмай болгон эле. Орусиялык "КоммерсантЪ" басылмасы "Кыргыз бийлиги жакында эле "Дастандын", Орусиянын Кыргызстандагы соода өкүлчүлүгүнүн акцияларын гана берүүгө эмес, аны менен чогуу штамп жасай турган заводдогу, машине куруучу заводундагы мамлекеттин үлүшүн дагы берүүгө даяр болчу. Эми эле "Дастан" тууралуу гана сөз кылып калыптыр" деп жазып чыкты.
ГЭСтердин 75% акциясын талап кылышууда
Орусиянын дагы бир өзгөрткүсү келген келишими бул - Кыргызстанда "Камбар-Ата-1" ГЭСин жана Нарын дарыясына ГЭС каскаддарын курууга орус тараптын катышуу шарттары тууралуу 2008-жылы түзүлгөн келишим. Бул ишти жүргүзүү үчүн эки тараптык "Камбар-Ата ГЭС-1" деп аталган атайын компания түзүлүп, орустардан "Интер РАО ЕЭС" катышып, ал акциялардын 50%ын алмай болгон. Станцияларды куруу 2 млрд. долларга бааланган эле. Ошол эле 2008-жылы бул каражаттын 1,7 млрд. доллары ана келет, мына келет деп атып, алиге чейин анын карааны көрүнбөй келет. Ал эми Нарын дарыясына ГЭС каскаддарын "РусГидро" курмай болуп, ага Орусия өкмөтү 400 млн. доллар бөлмөй болгон. Андан да кабар жок. Эми болсо Орусия 50% акцияларга ичи чыкпай, алкымы ачылып 75% акцияны бергиле деп жатат. Алардын айтымында, 2009-жылы келишим түзүлгөндөн бери Кыргызстанда жумушсуздук, инфляциянын деңгээли өсүп кетиптир. "Экинчиден, Курманбек Бакиевдин бийлигинен айырмаланып, азыркылар салыктардан жеңилдик берүү, иштей турган кызматкерлерди жайгаштыруу боюнча дагы бир катар жоопкерчиликтерди моюнга алган жок" деп жазат "КоммерсантЪ". "Бизге Кыргызстан дарыялары менен эле жумушчу күчтөрүн беребиз деп айтып атышат. Мындай болбойт да. Бул шартта биз тобокелчиликке барып иш алып барып калабыз. Мына ошондуктан акциялардын үлүшүн көбөйтүүнү талап кылуудабыз. Энергия өндүрүлүп, сатылып, өзүн актап баштагандан кийин 50% үлүшкө кайра өткөнгө макулбуз" дейт аталган басылмага орус бийлик өкүлү.
Сергей Иванов, Орусиянын президенттик администрациясынын жетекчиси:
"Алсак акциялардын көзөмөлдөөчү пакети менен гана алабыз"
Орусиянын президенттик администрациясынын башчысы Сергей Иванов "МИР" телеканалына маек берип, түзүлгөн кырдаал боюнча пикирин билдирди. "Бул завод бизге аябай керек деп айталбайм. Ал 25-30 жылдан бери жаңыланган эмес. Анан ушундай жерге чоң каражат салуунун мааниси барбы деген маселени ойлонуп көрүшүбүз керек. Экинчи маселе - баасы боюнча. Менин билишимче, жумшак айтканда, заводдун айрым бөлүктөрү кайдадыр жоголгон. Мындай акыбалы менен Орусияга 48% акциялар эч нерсе бербейт. Ошондуктан, алганга жараша заводдун көзөмөлдөөчү акциялары менен алышыбыз зарыл, болбосо башкача сүйлөшүү керек",- деп айтты Сергей Иванов. Кыргызстандын премьер-министри Өмүрбек Бабановдун айтымында, тескерисинче, бүгүнкү күндө заводдун баасы өскөн. Ага башка тараптан дагы суроо-талаптар түшүүдө.
Кыргызстан да өз кызыкчылыгын коргойт
Кыргызстан тарап Орусиянын койгон шарттарына макул болбой, мурунку келишимдерди эле калтырабыз деген пикирде. Орусиядан бул документтердин пакети келери менен Энергетика министри Аскарбек Шадиев менен Экономикалык өнүгүү министри Темир Сариев Москвага сүйлөшүү үчүн учуп кеткени тууралуу кабар түштү. Сүйлөшүүлөрдөн кандай майнап чыгары али белгисиз. Өкмөт башчы Өмүрбек Бабанов эгер бул келишимдерди өзгөртө турган болсо, бир гана бөлүмүн өзгөртүүгө макул экенин, тагыраак айтканда, "Орусия ГЭСтерди качан куруп баштап, кайсыл убакта бүтүрөт" деген тактоону кошууга даяр экенин билдирди. Бул тактоо Кыргызстан үчүн пайда гана алып келбесе, зыяны тийбейт. Мындай бөлүм киргизсе, тескерисинче Орусия куру сөздөр менен тил эмизе албай калары турган иш. Бирок акциялардын көлөмү боюнча Кыргызстан мурунку позициясын карманышы зарыл. Кыргызстан мурунку позициясынан кайтпаса, Россия күйүүчү-майлоочу майларды алып келүүдө бажы төлөмдөрүн киргизип салабыз деп коркутуп атканын жазып чыкты "КоммерсантЪ". Эскерте кетсек, Кыргызстан ГСМди 95% Орусиядан бажы төлөмдөрүсүз алып келет. Ошон үчүн коңшулаш Тажикстанга салыштырмалуу бизде күйүүчү май арзаныраак.
Москванын маалымат чабуулу башталды
"КоммерсантЪ" гана эмес, Орусиянын бир катар телеканалдары Кыргызстанга маалымат согушун ачканы байкалууда. Алар бир добуштан азыркы кыргыз бийлигин шыбап жатышат. Кызыгы, 2010-жылдын экинчи жарымында Бакиевдин бийлиги Кремлге жакпай калган учурда дагы Орусиянын каналдары "хору" менен ал бийликти тепкилей баштаган эле. Мындан азыркы бийликтин "биз эч кимге камчы салдырбайбыз, теңата болобуз" деп аткан саясаты жакпай калганын түшүнүүгө болот.
Марс Сариев, саясат таануучу:
"Орусия деле Кыргызстанды жоготуп алуудан коркот"
Саясат таануучу Марс Сариев бул жагдайды кадыресе соодалашуу, бул нерсе кооптонууну жаратпайт деген оюн билдирет.
- Орусиянын 75% акцияларды сурап атканы кадыресе соодалашуулардын бири. Кыргызстан деле акциялардын көзөмөлдөөчү пакетин оңою менен колдон чыгаргысы келбейт. Россияда дагы кыргыз-орус мамилесин бузууга кызыкдар күчтөр бар. "КоммерсантЪ" гезити дагы мындай жагдайларды атайын күчөтүп жазарын мен көп байкадым. Мындан мурда дагы Кыргызстандын Түштүгүндө эл бөлүнөт деген прогноздорду басып атышты. Демек бул гезиттин кожоюндары кыргыз-орус алакасынын жакшы болушун каалабайт. Президент Алмазбек Атамбаев туура айтты. "Биз баарын жакшы чечишип алдык, бул маалыматтар чиновниктердин деңгээлиндеги оюндар" деп. Чиновниктер, олигархтар ойноп атат.
- Эгер алардын айткан 75% акциясын кыргыз тарап бербей койсо, Орусия күйүүчү майларга бажы төлөмдөрүн киргизет экен?..
- Бажы төлөмдөрүн Орусия киргизе албайт, себеби, бул кадамга бара турган болсо, Кыргызстанды жоготуп алышат. Геосаясий кызыкчылыктар турат да. Бизге бажы төлөмдөрүн киргизип, кыса турган болсо, бир жагынан Катар, Азербайжан, Америка турат. Орусия кыргыздар менен мамилесин бузуп алуудан коркот. Себеби Орто Азия боюнча Орусияны Кыргызстандай жакшы көз караш менен караган мамлекет жок.
Марат Казакпаев, саясат таануучу:
"Орусия эмне айтса эле ошол шарттарына макул болбошубуз керек"
Саясат таануучу Марат Казакпаев Орусия тарап күйүүчү-майлоочу майларга бажы төлөмдөрүн киргизсе дагы биз акциялардын 75%ын бербешибиз керек деген пикирде.
- Орусия 75% акцияларды бергиле деп атат, мындай болбойт да. Мурункудай эле калтырабыз деген позицияны карманышыбыз керек. Алар бизди күйүүчү майларга бажы төлөмдөрүн кошуп салабыз деп коркутуп атышат, мындан коркпошубуз керек. Кошсо кошо берсин. Бизге башка өлкөлөрдөн дагы көп инвесторлор келгени турат. Ошолордон түшкөн акчалардан деле төлөсө болот. Россия эмне айтса, ошол шарттарына макул боло койбой, альтернативдик жолдорун издешибиз керек.
Райкан ТӨЛӨГӨНОВ, ЖК депутаты:
"Биз Сары-Жаз боюнча келишимди өзгөртөбүз деп чыксак болот"
- Кыргызстан мурунку түзүлгөн келишимдердин вариантына токтоп, позициясынан кайтпашы керек. Каалагандай шарттарды коюп, аны өзгөртүүнү талап кылуу мамлекеттердин ортосундагы мамиледе болбошу зарыл. Бул эки бизнесмендин сүйлөшүүсү эмес да. Келишим түзөрдөн мурда орусиялык эксперттер келип, иликтеп көргөн. Орусиянын колунда күйүүчү-майлоочу майга байланыштуу көзүрү турат. Алар ошонусу менен кысып, Кыргызстан аркылуу Кытайдын Иранга өтө турган темир жолунун курулушунун астында бизди сынап көрөлү деп атса керек. Себеби бул жол аркылуу Ирандан Кытайга нефти өтөт да, анын бир бөлүгү бизде калат. Демек биз күйүүчү майдын маселесин чечүүгө альтернативдүү жол таап атабыз. Кыргызстан эч кандай жеңилдетүүлөргө барбашы керек. Эгер алар бизди ГСМ менен коркута турган болсо, биз Сары-Жаз боюнча келишимди өзгөртөбүз деп чыксак болот.
- Бул кандай келишим?
- "Камбар-Ата-1" ГЭСи тууралуу түзүлгөн келишимде "Сары-Жаз каскадын курууга да Орусия тарап жардам берет" деген пункт кирип калыптыр. Бул жерге каскаддарды курууга башка өлкөлөрдөн инвесторлор келсе, биз Орусиянын келишими менен байланып калып, алар менен да иштеше албай калып атабыз. Демек "Камбар-Ата-1" боюнча келишиминен Сары-Жаз тууралуу бөлүмдү алып салып, башка инвесторлорго берип койсок болот.
"Лавров менен сүйлөштүм, эч кандай карама-каршылык жок"
Дипломат Аликбек Жекшенкуловдун айтымында, Орусия менен Кыргызстандын ортосунда азыркы учурда саясий жактан эч кандай пикир келишпестик жок.
- Бул эң негизгиси. Менин Сергей Лавров менен жеке мамилем бар. Бул жакка келген сапары учурунда да жолугуп сүйлөштүк. Ал жолугушуунун жыйынтыгы жакшы болгонун айтты. Эми Россиянын президенттик инаугурациясы өткөндөн кийин бул келишимдер тууралуу конкреттүү иштер жүргүзүлөрүн айтты. Россия геосаясий кызыкчылыктарына байланыштуу Кыргызстан менен карама-каршылыкка барбайт. Мурда түзүлгөн келишимдерге ылайык, акциялардын 50%ын гана берүү керек деген президент Алмазбек Атамбаевдин позициясын колдошубуз керек. Каражат керек болсо башка өлкөлөрдөн деле табылат.
about | A Free CSS Template by RamblingSoul