el en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru kk ru ky ru ky ru ky bg ky ru mn ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru kk ru av ru hbs_cyr ky ru bg ky ru ky ru ru ru uk ru ru ru kk ru krc ru
"Агым", 21.08.09 - 8-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Агымдын" аркы сандарында (31.07.09) диссидент-академик Игорь ШАФАРЕВИЧТИН "Русский вопрос" аттуу көлөмдүү эмгеги жарык көргөнүн (М., "Алгоритм", 2009-ж.) кабарлап, АКШнын "Атом долбоору" Советтер Союзунун колуна кантип жеткени, андагы атактуу еврей окумуштууларынын ролу тууралуу кыскарта которуп жарыялаганбыз. Дегинкиси эмгектин дээрлик басымдуу бөлүгү еврей элинин эң байыркы дүйнөдөн ушул күнгө чейинки тарыхын илим негизинде изилдөөгө арналат. Жана да ал бөлүк "Үч жүз миң жылдык табышмак" деп аталат.
Биз бүгүн экинчи дүйнөлүк согуш алдындагы еврей элинин Европадагы абалы менен окурмандарды кабардар кылууну туура таптык. Канткен менен "Холокост" деп жүрбөйбүзбү, еврейлердин эң көп кырылган (6 млн.) учуру ушул согушка туш болгон. Гезит көлөмүнө ылайык биз аны өтө сыга которуп, айрым учурда баяндама иретинде беребиз.
Европадагы еврейлер дүйнөлүк эки согуш ортосунда
Акыл айран каларлык нерсе, дүйнөлүк согуштар ортосунда еврейлердин дүйнөгө таасири ошончолук өсөт. Биз мурда Наполеон согушун эскере кеткен элек. Анын аркасы менен Батыш Европада еврей теңдиги орноп, еврей басмасөзү пайда болгон. Еврейлер эбегейсиз байып, согушуп аткан эки тарапты тең каржылоого катышкан. Ротшильд укум-тукуму ооматынын башталышы да дал ушул учурга туш келет. Ошолеле оңут экинчи дүйнөлүк согушта да оркоюп алдыга чыкты. Абалы Биринчи дүйнөлүк согушка учкай абай салып көрөлү.
Биз суроо койгон маселеге Германия мисалынан жооп табарыбыз бышык. Албетте согуш оболу экономиканы ирилетип, иретке салууну талап кылат. XIX кылымда еврей басма ээси тарабынан уюштурулуп, еврей кызыкчылыгын коргоону туу тутуп чыккан "Берлинертагеблатт" гезити 1912-жылы минтип жазган:
"Германияны бүгүн жакшы башкаруу үчүн эң мыкты эсеп-кысап зарыл. Ал Симдин балдарынын гана колунан келет..." ( Котормочудан кошумча: Библия уламышы боюнча Сим Нойдун үч баласынын улуусу. Андан мисалы, еврейлер тараган делинет. Кичүүсү Хам атасын урматтабай, уктап атканда уяттуу жерин ачып көргөнү үчүн Нойдун "укум-тукумуң кул болуп калсын" таризиндеги каргышына калып, андан маселең, палестиндиктер тараган имиш).
Ошентип согуш башталганда ага багытталган чарба иштери бүт эки экономикалык диктаторго: Ратенау менен Баллинге тапшырылат. Баллин Борбордук дүң соода коомун башкарат. Ратенау Аскер министрлигинин стратегиялык пландоо бөлүмүн жетектейт. "Аскерий коом" тармагы жеке демилгеге негизделип уюштурулганы менен иш жүзүндө мамлекет көзөмөлүнө өткөрүлөт. Кыскасы, Германия экономикасынын эки тизгин бир чылбырын ушул экөө кармайт. Бул бүтүндөй системаны ошол мезгилде басмасөз "фронт артындагы генералдык штаб начальниги" деп коюшкан Ратенау башкарат.
Дүйнөлүк согуш учурундагы жана андан кийинки Германияга тийгизген еврей таасиринин мүнөзүн Ратенаусуз элестетүү кыйын. Согуш алдындагы Германиянын ири өнөржай ээсинин уулу Ратенау жаш кезинде эле "Таасир" (1902) аттуу китеп жазып, еврейлер: "...немис калкынын тирүү организми эмес, алардын денесине жат кандайдыр бир өзгөчө организм" экендигин баса белгилеген.
Атасынан аябагандай көп байлык калган Ратенау кийин Германиядагы эң ири өнөржай, финансы ээсине айланган. 1909-жылы Венадан чыкчу "Ней Фрейе прессе" гезитине ал: "Бирин бири жакшы билген 300 адам эле бул континенттин тагдырын чечет" деп жазган.
Башка бир жолу: "Качантан бери дүйнөнү башкарып жатканын жашырып келген эларалык финансы чөйрөсү ачыкка чыга турган мезгил келди" деп жазганы бар.
Согуштан соң бир досу менен таасир бөлүшкөнүн минтип эскерет: "Мен айттым: "Кайзер Бранденбург дарбазасынын алдына эчкачан дүйнөнүн жеңүүчүсү катары аккула ат минип келалмак эмес. Анда дүйнө тарыхы бүт маани-маңызынан ажырамак".
Ошого карабай кайзер аны Германия экономикасынын диктатору кылып дайындады. Ал ага жан деп макул болду. Белгилүү экономист, Нобель сыйлыгынын ээси фон Хайек улутчул-социалисттер партиясынын бийликке келишине (б.а., Гитлердин. - Которм. ) алгачкы шарт дал ушул "Ратенау кабинетинде" түзүлдү деп эсептейт. Согуш алдында башталган чарбаны туташ бюрократташтыруу жана борборлоштуруу Германия чарбасын 33-жылы диктатура гана башкарууга алып келди. Ратенау ошол идеяга үгүттөгөн макалаларды баймабай жарыялап турду. Хайек минтип жазат:
"Замандаштарына таасир этүү жагынан мүмкүн андан ашкан киши болбосо керек. Анын айрым жакын жанжөкөрлөрү кийин Геринг төрт жылдыгын аркалаган аппарат уңгусун түздү".
Ошол мезгилдин мемуарларына караганда, "Аскерий коом" жетекчилиги негизинен еврейлерден куралыптыр... Маселең, текстиль менен камсыз кылуу коомунун башында бүт еврейлер турган (эмгекте алардын бардыгынын аты-жөнү саналат. Биз аларды кыскарттык. - Которм .). Аскерий-металлургия акционерлер коомунун 13%ын немистер, 87%ын еврейлер; тери менен камсыз кылуу коомунун 2%ын немистер, 98%ын еврейлер түзгөн. "Коом" жана ага караштуу фирмаларга 300, 400, 700, атүгүл 900% акыл айраң кала турган дивиденд (киреше үлүшү) төлөнүп турган. Спекуляция саналуу күндөрдө эле миллиондорду утуп алууга шарт түзгөн. Жүздөгөн миллиондордун ээлери ошентип көбөйгөн. Согуш жүрүп атканда, ал токтогондон кийин да, айтор бардык учурда жасалма товар саткандыгы үчүн, спекуляция, кызмат абалынан кыянат пайдаланганына байланыштуу сот процесси үзүлгөн эмес. Алардын басымдуу бөлүгү албетте, еврей элинин өкүлдөрүнө байланыштуу жүргөн.
... 1918-жылы Германия Украинаны басып алганда, мамлекеттик секретарь Буше-Хадденхаузен рейхстаг комиссиясына дан сатып алуу (б.а., тартып алуу) Украинада "жер шартын жакшы билген еврейлерге" тапшырыларын тастыктаган. Австро-Венгрияда ошондой эле максат менен "Дан импорту коому" түзүлгөн. Жетекчилери түгөл еврейлерден турган (андан нары алардын аты-жөнү, ээлеген кызматы келтирилет. - Которм .).
... Германияга каршы тарапта деле абал ошондой болчу. Айрыкча экономиканы борборлоштуруу жагынан. Айталы, АКШнын чарба диктатору Бернард Барух (немистердин Ратенаусундай) эле. Ал оболу биржа спекулянты боло турган, согуш учурунда эле АПК - Аскерий-өнөржай комитетин жетектеп чыга келди.
... Барух орноткон экономикалык диктатураны анын каршылаштары катуу айыптап, "сверхпрезидент" бийлиги катары караган. Ал согуш бүткөндөн кийин да АПК тажрыйбасын улантууга жан үрөдү.
1930-жылы америка чарбасын, анын оюнча, АКШ аргасыз аралаша турган кезектеги согушка багыттоо үгүтүн үргүлжү жүргүздү. "Нейтралитет деген айбанды билбейм" деп айтчу экен ал...
Финансы тармагында ошондой ролду Пауль Варбург (немистердин Баллининдей) ойноду. Баса, ал 1914-жылга чейин Гамбургдагы Варбургдар банкир үйүн биртуугандары менен жетектечү...
Саясат чабытынын андай араанын элестетүүгө бир мисал. Америка миллиардери Генри Форд 1917-жылы тынчтык келишимине келтирүү максатында Европага барат. Кийин ал минтип жазды:
"Министрлерге же амири бийик бийлик ээлерине жолугайын десем эле жолумду секретарь-еврейлер тосуп чыгат. Алардын макулдугусуз бирине да киралбадым. Ошондон улам Европадагы бийлик ооматы еврейлерде экен деген ойго келдим".
Чындыгында эле артүркүн мезгилде, айталы, Лойд Жорждун секретары Филипп Сассун, Асквитики - Эдвин Самуэль Монтегю, Клемансонуку - Мандель, Лубеники - Гуго Обендорфер болгон.
( Котормочудан кошумча : XX кылымдагы АКШ өнөржайынын эң ири ишмери Генри Форд "таптар кызматташтыгы", "элдик капитализм" идеясын жактаган адам болгон. Ошондуктан өзүнүн наамындагы автомобилди арзан баада чыгарып (жана сатып), фермерлердин бардыгын машинелүү кылуу максатын көздөгөн. Жумушчуларына да ошол мезгилге салыштырмалуу эң жогорку эмгек акы төлөгөн. Еврейлер маселесин изилдеген макалаларды жазып, "Дүйнө еврейлиги", "Америкадагы еврейлер ишмердиги" аттуу китеп чыгарган. Ошолорго байланыштуу өнөржай ишмердигине бут тосула баштагандыктан, 1927-жылы ал көзкарашынан жарыя танып-кечип, атүгүл китептерин көпчүлүктүн көзүнчө өрттөөгө аргасыз болгон. Еврей маселесиндеги Форддун көзкарашына И.Шафаревич бул эмгегинде кыйла сын айтат. Бирок кандай касиеттүү күч анын эң ири өнөржай ишканасын иритип, өзүн чөгөлөттү деген маселе коет. Ошондой эле Версаль келишиминдеги еврей өкүлдөрүнүн ролу, биринчи согуштан соңку Германиянын экономикасынын эңшерилиши, саясый ыдырашы, жалпы эле Европада еврейлердин укугун коргоо маселеси кандай көтөрүлүп, кандай чечилгени тууралуу да эмгекте тарыхый материалдар көп. Анын баарын гезитке которуп жарыялоо мүмкүн эмес. Биз көңүлдүн негизги борборун экинчи дүйнөлүк согуш алдындагы еврейлердин Германиядагы абалына буралы дедик).
... Албетте, бардык жагынан керетинен кете баштаган учурда Германиянын бийлик күчү негизинен еврейлердин колуна өтүшү немистердин турмушуна оңбогондой оор таасир тийгизди. Маселең, Гирш Пруссиянын премьер-министри болуп турганда Польшадан, Галициядан жана Польшага өткөн чыгыш облустардан жероогон жүздөгөн миң еврей ал жакка киргизилди. Элестетип көрүңүз, бүт Германия ачарчылыктан арып-ачып, миң сандаган немистер үй-жайсыз, ишсиз азып-тозуп жүргөн учурда.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
Эми сенин ырыңды ким ырдайт?
ДНК Бактыярга тиешелүү болуп чыкты
Атың жакшы Ысык-Көл, затың кандай?
Темирге бай Жетим-Тоону кытайларга ким берген?
Жигери бар жигиттер же улут келечегине инвестиция
Европадагы еврейлер дүйнөлүк эки согуш ортосунда
Бүт кетебиз. Биздин өмүр - көз ирмем. Бир жакшылык калат элдин эсинде
"Мыкты кадрлар коюлбаса, өзгөрүү болбойт"
Кыргыздар ага кылымда жетебизби?
"Жалгызым ай, мен деп сезип туя көр,
Жаздын күздө оңуп бүткөн көктөмүн"
"Табылбас сендей акын гүл"
"Көкүрөгүм канааттанды, а көңүлчү?"
"Ашуу болсоң Долондой, акын болсоң Жолондой бол"
"Көкүрөк ойгонсо гана көп жылыш болот"
Эркек шайтандаса үй-бүлө эле эмес, эл, жер бузулат
"Менден жакшы саясатчы чыкмак…"