kk ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky av kk ky ky ky ky ky myv ky ky ky ru mn ru ru ru ru ky ru ru ru ky ky ky ky ky ky ky mhr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru hu ru ky ky ru ru ky ru ky ru ky ru ru ru ru ru ky ru ru bg av ru ky ru ky ru ky ru kk ru ru ru ru ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Асман пресс", 28.10.10 - 9-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Тартылган жери: Арсланбап, Кызылүңкүр.
Сценарийин жазган жана койгон режиссер: Дооронбек Садырбаев.
Алдууга күлө карап таазим этип,
Алсыздын кургатпадың аккан жашын.
Оо заман кайда кетип баратасын?...деген коңур үндү кайрадан кулагым чалганда таштай каткан жүзүмдөн ылдый кулаган тамчылар эсиме келтирди...Мен бул кинону биринчи ирет көрүп жаткан жокмун. Бирок, көргөн сайын көз алдымдан кетпеген, жүрөк сыздатып, жүүн бошоткон улуу сүйүү баяны адамзаттын табийгат берген эң бир татыктуу белеги-махабат экендигин эскертип да, далилдеп да тургансыйт...
Ырларды аткарган: Калемкас Орозова, Эстебес Турсуналиев;
Башкы оператору: Ү Жээнтаев
Кеткен каражат: 310 миң рубль
Тапкан каражат: Бүткүл союздук прокаттан 42 млн. рубль.
Ролдордо: Раймаалы-Тууганбай Абдиев, Бегимай-Асел Эшимбекова, Абдилхан-Советбек Жумадылов, Жалман кары-Болот Бейшеналиев,небереси Мурат-Мурат Казаков;
А.Чокубаев, К.Досумбаев, С.Ахмедова, Ж.Сейдакматова, О.Кутманалиев, Т.Темиркулов, А.Куттубаев, Т.Чокубаева, Ж.Токтосунова, Б.Койсойбосов, Э.Чокубаев;
Кыргыз киносундагы өчпөс жылдыз - "Махабат дастаны"
бул ыр саптарын уккулуктуу обону менен жок дегенде бир жолу кулагы чалбаган кыргыз болбосо керек. Ооба, бул улуу жазуучу Чынгыз Айтматовдун "Кылым карытаар бир күн" романындагы Раймаалы акындын казак кызы Бегимайга арнаган ыры. Ч.Айтматовдун 1980-жылы жазылган бул (алгачкы) ири чыгармасын окуп, таасирленген ар бир окурмандын карегинде калкыган андагы арзышкандардын образын 1983-жылы таланттуу режиссер Дооронбек Садырбаев тарткан "Махабат дастаны" тасмасы ачып берди. Экранга тигилген кары жаштын оюн бириктирип тамшанткан бул кино дагы-дагы көп жылдар бою өз вазийпасын аткара берээрине шегим жок. Бирок, аны көргөн ар бир кыргыз атуулу кадр артындагы түйшүктөргө кызыкпай койбос. Андыктан, сүйүктүү тасмаларыбыздын татыктуу бурчун ээлеп турган "Махабат дастаны" жөнүндө кенен кеп болсун.
Алыстан көрүнгөн узун-кыска эки караан улам-улам жакындап келе жатты. Бир колуна таягын таянып, экинчи колу менен небересин жетелеген карыя небересинен мерчемдүү жерди сурап, ошол жакка бет алышты...Ушул кенедей бала көзү менен дүйнөнү көрүп өмүр сүргөн Жалман карыя: "Эми мен карт даракка катылбастан, кезинен журттан журтка болгон дастан, айтайын эки акындын махабатын" деп Раймаалы менен Бегимайдын баянын айтып баштайт. Тасманын негизги каармандары Раймаалы менен Бегимай экөө тең өнөр адамдары болот. Бири комузду кол ойнотуп, обон созсо, экинчиси домбраны безелентип, шыңгыр үнү менен кооздойт. Бүтүндөй өмүрүн ырга арнаган Раймаалынын жалгыз ат, жакшы комузунан башка мыдыры жок болсо да ыры менен элдин алкоосуна татыйт. Ал эми солкулдаган селки Бегимайдын таланты аз чөйрөгө гана белгилүү. Ушундай окшош күндөрдүн биринде Раймаалынын уруулаш тууганы алыс-жуукту чакырып той берет. Ошондо эки ашык алгачкы жолу көрүшүп, ыры менен сырын төгүшөт. Муну билген казак-кыргыз бийлери намыстанышып, экөөнү тең мындан ары көрүштүрбөй, Раймаалынын ырына тыюу салышат. Ага моюн бербеген акынды тирүүлөй өрттөмөй болушат. Ошондо да акындын дилинен бермет сымал ашыгына болгон арзуу ыры куюлуп турган тура.
Тасманын соңунда чатырап күйгөн жалынга бой тоскон ашыктар айсыз түндү жарык кылган жылдызга айланып бараткансып, тирүүлүктүн азабына моюн сунуп, бирок түбөлүккө кол кармаша бет алышат.
Дооронбек Садырбаевдин өз эскерүүлөрүндө "Махабат дастанын" тартуу идеясы 80-жылдары Токтогулда кино тартып жүргөн учурда жаралгандыгын айткан. Өз чыгармачылыгында кыргыз деп соккон жүрөктөрдү титиреткен эмгек жаратууну кыялданып жүргөн кезинде өз жашоосунда да бир кыска, бирок кызыктуу окуя жүз берет. Санаалаш досу Түгөлбай Казаков менен Тургун Бердалиев болуп тамактанып олтурган жерден үчөө бир жаш кыз менен таанышып калышат. Ал кезде эми алардын кычырап кырктын кырына чыгып турган кездери го. Сулуу менен аркы-беркини сүйлөшүп отурган чакта Дооронбектин оюна төрт сап ыр кылт эте түшүп, жогорудагы Раймаалынын Бегимайга арнаган төрт шиңгилин таштап кое берет. Уламышка жан киргизген идея ушундай жаралат.
Кыргыздын улуулугу менен жерибиздин сулуулугун бирдей чагылдырган бир тасма тартсам деп жүргөн режиссердун көктөн тилегени жерден табылып, Ч.Айтматовдун өзүнөн уламыштын уңгусун сурап алат да, сценарийин иштеп чыгат. Москвадан тасма тартууга уруксат алууга да жетишет. Тартуу үчүн ыңгайлуу деп Арсланбаптын Кызылүңкүрүн тандап алат. Какаганга муштаган болуп 1983-жылдын жайында бул жерге жамгыр жаабай демейде көк-жашыл болуп турчу табийгат бозомук тартып кетет. Айласы кеткен режиссер күнүнө 2 унаа суу чачтырып жатып, ойдогудай абалга келтирет. Ал эми актер тандоо жаатында Казакстан, Өзбекстандан келген жана өзүбүздөн чыккан аттуу-баштуудан тартып, жөн гана кызыккан кыз-келиндер Бегимайдын ролуна кызуу ат салышат. Бирок, ошол кезде болгону 10- класста окуган, кыргызчаны так сүйлөй албаган Таттыбүбү Турсунбаеванын кызы Асел Эшимбекованы эч кимдин сын-пикирин укпай бекитет. Ага чейин Раймаалыны ошол кезде баралына келип турган Советбек Жумадыловго ойнотом деген ою эми оңунан чыкпай калат. Анткени, Раймаалы менен Бегимайдын актердук чеберчилиги айкалышпай туруп алат. Башы каткан режиссер Тууганбай Абдиевди "менде кайдагы актердук жөндөм?" деп каршы болгонуна болбой ырдын сырын билгендигин эске алып бекитет. Ал эми эки ашыктын ырлары эң алгач жалаң комуз менен ырдалмак, сценарий боюнча. Бирок, досу Түгөлбай Казаковдун сунушу менен Бегимайга домбра карматышат. Достугун далилдеп Дооронбектин бул эмгеги үчүн чын дили менен күйгөн Түгөлбай уулу Муратты Жалман карынын небересинин ролуна берип, Аселге фонограмма менен окшоштуруп ырдап, домбра кармаганды үйрөтөт. Ыр демекчи, "Махабат дастанына" көрк кошуп барыбызды мукамдуу ырга ыргалткан үндөрдөн Раймаалыны Эстебес Турсуналиев коштосо, Бегимайдын ырларын казак кызы Калемкас Орошова созуп берген. Кино башталганда аягына чейин Жалман карынын образы көрүүчүдөн алыстабайт. Бул Болот Бейшеналиев. Чын чынына келгенде карысын кадырлай билген кыргыздын көөнөргүс сапатын ачып берүү үчүн мындан өткөн татыктуу актер болмок эмес.
Убагында бул кинону кыргыз аткаминерлери колдоого албай, "эскини эңсеген тасма" деп атап, андагы окулган куранга, тигилген боз үйлөргө кине коюп чыккан. Бирок, бүткүл союздук республикаларда прокатта айланып, орус телеканалдарынан көрсөтүлгөн тасманы улутуна карабай бардык көрөрмандар абдан жакшы кабыл алышкан. Тасмада Омор Султанов, Алмаш Чойбекова, Салижан Жигитов, Эрнис Турсуновдун ырлары окулат. Жергиликтүү Ноокен, Кара-Суу, Базар-Коргон райондорунун акимдери жардам берип, тигилген бой үйлөр, жылкылар жана жем акысыз болгон. Баары режиссердун оюндагыдай болсо, бул фильмге 1,5 млн. рубль жумшалмак. Кыргызстанда тартылган 2 жылдан кийин гана премьерасы борбор калаадагы "Россия" кинотеатрында орун алган. Минскиде өткөн фестивалда "Эң мыкты режиссура" наамын алган, Асел Эшимбекова "Мыкты аткарылган аялдын образы" үчүн 500 рубль сыйлык берилген.
Дооронбек Садырбаев эскерүүлөрүнүн биринде: "Махабат дастаны" мага түгөнбөгөн түйшүк берди, адамдарга болгон ирээнжүүлүк пайда кылды. Себеби даярданып, кадр тартайын деп атсам эле бир артистим мас болуп чыга келет. Ошол эле учурда "Махабат дастаны" мага өтө бийик атак-даңк алып келди. Ошого карабай кинодо кемчилик көп, көргөн сайын уяла берем. "Кыргыз, кыргыз, кыргыз!" деп ураан чакырат эмеспи, "Махабат дастаны" мына ушул үч сөз үчүн гана тартылган, кыргыз деген сөздү ай-ааламга угузуп, кыргыз деген эл бар экенин билдириш үчүн. "Сүйүү таза, кол жеткис, бийик болсун" деп экөөнүн колун карматып, жетелетип да койгон жокпуз. Бегимай Раймаалынын акындык өнөрүнө кызыгып ашык болуп жатпайбы. "Махабат дастанын" СССРдин бүт республикалары жакшы кабыл алып, гүлгө, куттуктоолорго көмүлүп калгам, бир гана казактар эч нерсе дешпеди, кыязы таарынып калышса керек" деген экен.
кыргыз тилиндеги гезит "Асман пресс"
email • архив • редакция
"Барында "Кыргыз Республикасы" деген жүк турат"
"күрөштө ийгиликке жетишсек керек"
Мэтт Дэймон ата болду
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?