bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ru hu ru ky ru mn ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky bg kk ru ru ru uk ru ky ru ky ru ky ru lez kk ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Назар", 22.09.09 - 7-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
БИЗ ЭМНЕ ҮЧҮН ЖАКЫР ЖАШАЙБЫЗ?
Биз (карапайым эл) эмне үчүн ушундай оор турмушта жашайбыз? Жалкообузбу? Жок. Күнү-түнү кара жанды карч уруп иштейбиз. Анан эмнеге тапканыбыз кара курсактан артпайт? Эмнеге мамлекет калың элге жакшы жашоо шартын түзүп бере албайт? Мамлекетте эмнеге акча жок? Мына ушул сыяктуу суроолор ар бир кыргыздын көкүрөгүндө болсо керек. Ар бири өзүнүн түшүнүгүнө жараша бул суроолорго жооп таап алган. Эми аларга токтолуп олтурбайлы. Бир гана суроого токтололу. Кыргыз мамлекетинин келечеги үчүн түйшөлгөн адам биринчи кезекте эмне үчүн биз 18 жылдан бери жакырчылыктын туткунунан чыгып, оңоло албай койдук? деген суроону берет. Албетте, биздин бийлик алдым-жуттумга айланган, албетте, коррупциянын сазына белчебизден батканбыз. Бирок, ушул гана себепти айтып, ушул гана себепти бетке кармасак, биз элибизди жакырчылыктын торунан деги эле чыгара албайбыз. Ушул суроонун түпкү маңызын жөнөкөй түшүнүк менен ачып көрсөткөнгө аракет кылалы.
Окурман, ойлонуп көрүңүзчү, эмнеге сиз акча алмаштыруу жайынан АКШ долларын еврого түздөн-түз алмаштыра албайсыз? Сиз алгач АКШ долларын сомго алмаштырып, андан кийин гана сомду еврого алмаштырасыз. Ишениңиз окурман, биздин жакырчылык мына ушундан башталат. Эмесе, сөз башынан болсун.
Дүйнөдө акча системасы эки нерседен турат. Биринчиси түпкүрдөгү акчалар, экинчиси, айлануудагы акчалар деп аталат. Айлануудагы акчаларга АКШ доллары, евро, швейцариялык франк, англистердин фунт стерлинги, япондордун иенасы, Канаданын доллары, Австралиянын доллары сыяктуу жети өлкөнүн акчасы кирет. Калган өлкөлөрдүн акчалары түпкүрдөгү акчалар болуп эсептелет. Бир сөз менен айтканда, 10 сомду басып чыгаруу үчүн ушул 7 өлкөнүн акчасынын бирин 10 сом өлчөмүндө сатып алышыбыз керек. Демек, аргасыздан ушул жети өлкөнүн биринин көзүн карайбыз. Ошондуктан мамлекетибиз жарды, акча жаатында кенен-кесири саясатты жүргүзө албайт.
Мындан тышкары, быйыл биздин өлкө 200 сом пайда тапты дейли. Бирок бизге быйыл 100 эле сом талап кылынат. Анда калган 100 сомду келээрки жылга сактап коюшубуз керек. Бирок, баарынан кызыгы, биз сомду жөн эле сактап коё албайбыз. Аны жогоруда биз атап кеткен 7 өлкөнүн биринин акчасына айлантып, анан гана сактайбыз. Ошондо гана биздин 100 сом келечекте колдонула турган акча катары эсептелет. Көрдүңүзбү, окурман, биз жада калса эмгектенип тапкан акчабызды өзүбүз каалагандай сактай албайбыз. Кайрадан ушул 7 өлкөнүн көзүн карайбыз.
Эми дагы бир кызык нерсе бар. Биз 100 сомду шыр эле жогоруда биз атап кеткен айлануудагы акчаларга айланта албайбыз. Анткени, биз 100 сомду басып чыгаруу үчүн 100 сом өлчөмүндөгү алтынга, нефтиге, товарга же АКШ долларына ээ болушубуз керек. Биз 100 сом басып чыгаруу үчүн кара жанды карч уруп иштейбиз, ал эми долларды басып чыгаргандар биздин эмгекти пайдаланып 100 сом өлчөмүндөгү долларды гезит баскандай эле басып чыгарып колубузга карматып коюшат. Демек, алар биздин кара эмгекти, биздин кендерди пайдаланып, биздин элди кулча иштетип гана акчага маарып турушат. Анан кантип биз оңолобуз, эгерде биз бөтөн бирөөнүн акчасы үчүн иштеп берип жатсак? Мисалы, сиз кийим тигип, сатып иштейсиз дейли. Кийим тигүү үчүн кездеме сатып алуу керек. Кездеме сырттан доллар менен бааланып, биздин өлкөгө ташып келинет. Анын доллардык баасын сомго айлантышат да, биздин базарга чыгарышат. Сиз аны сомго сатып аласыз. Андан кийин кара жанды карч уруп ошол кездемеден кийим тигесиз. Аны сыртка же ички базарга бересиз. Ал жерден алып сатуучулардын колуна өтүп, баасы аныкталат да сиз тиккен кийим сатылат. Сиз ошол кийимди саткандан түшкөн акчага кайра дагы кездеме сатып аласыз. Эми ушул жерден ойлонуп көрүңүзчү, сиз ким үчүн иштеп жатасыз? Албетте, үй-бүлөңүздү бакканга жетиштүү акча табасыз. Бирок, эң эле олуттуу пайданы биздин өлкө эмес, доллар басып чыгаргандар көрүп жатпайбы! Анткени алар 100 долларды жөн гана басып чыгарып коюшту, сиз ошол жөн гана басып чыгарылган доллар менен бааланган кездемени иштеттиңиз. Тактап айтканда, жөн гана басып чыгарылган долларды накта долларга айланттыңыз. Ошондуктан АКШ, Канада, Европа өлкөлөрүнүн көпчүлүк жарандарына акча кенен төлөнүп берилет, алар каалагандай жашайт, ал эми сиз болсо, кара жанды карч уруп жанды багасыз. Сиз өмүр бою мына ушинтип кулча иштейсиз, үзүрүн башкалар көрөт. Он сегиз жылдан бери тытынып иштеп, жакырчылыктан чыга албай жатканыбыздын себептери мына ушулар.
Эми, элди ушундай абалга алып келген албетте биздин бийлик, анын билимсиздиги болуп эсептелет. Болбосо, билимдүү бийлик биздин сомду түпкүрдөгү акчалардын катарынан чыгарганга аракет кылмак. Жок дегенде сомду башка акчага алмаштыруунун бизге пайда берээр жолун тапмак. Биздин акылсыз, билимсиз бийлик кыргыздын кендерин күргүштөтүп казсак, сууну, электр энергиясын сатсак эле жыргап кетебиз деп ойлойт окшобойбу. Сомубуздун абалы жан кейитээрлик болуп турганда кениң дагы, сууң дагы, электр энергияң дагы эч нерсеге жарабай калат. Муну Россиялыктар эбак эле түшүнүшкөн. Алар да башында биздин бийликтей ойлонуп нефтини, газды күргүштөтүп сатып көрүштү эле, эч кандай пайда болгон жок. Болгону, мыйзамсыз байыган олигархтардын саны көбөйгөн. Ошондо Россиянын финансисттери рублдун абалын жакшыртуу боюнча олуттуу иштерди жасаган. Алар эл аралык эсептешүүлөрдө рублду колдоно баштаган. Мисалы, Кытай менен Россиянын олуттуу банктары өз ара акча алмашууну эч кандай доллары жок эле рубль менен юаньдын ортосунда жүргүзүшүп, өз ара эсептешүүлөрдө рублду жана юаньды гана колдонууга өтүшкөн. Ушунун өзү абдан жакшы натыйжаларды берип жатат. Россиялыктар эми доллардын, же евронун көзүн карабай калышты. Абдан билимдүү өлкөлөр 2002-жылы эле атайын ушундай багытта иш алып барышып, CLS деп кыскартылып аталуучу эл аралык банк системасын түзүшкөн. Ага 27 өлкө мүчө болуп эсептелет (акыркылардан болуп 2008-жылы 27-майда израилдиктер менен мексикалыктар кирген). Ушул 27 өлкөнүн акчалары эл аралык эсептешүүлөрдө колдонулат. Биздин бийлик бул жөнүндө деги эле ойлонуп да койгон жок. Эгерде, биз ушул багытта олуттуу иштерди жүргүзбөсөк, анда түбөлүккө түпкүрдөгү өлкө болуп кала беребиз, жакырчылыктын торунан деги эле чыга албайбыз. Бийлигибиз болсо эки ийинин куушуруп "акча жок" деп элге догун арта берет. Бул үчүн абдан олуттуу стратегиялык иштерди жүргүзүү зарыл. Бирок, бул иштерди жүргүзүү үчүн чыныгы улуттук лидер талап кылынат. Биздин бийлик буга жарабайт. Коркок адам гана өзүнүн үй-бүлөсүнө зордук көрсөтө алгандай, биздин азыркы коркок бийлик өз элине гана зордук кыла алат, ал эми тышкы күчтөр менен күрөшмөк тургай, ошол күчтөрдүн алдына төшөк болуп жатып бергенден кайра тартпайт. Андыктан, биздин бийликти алмаштыруу маселеси аргасыздан бышып жетиле баштады. Себеби, жакырчылыктан, өлбө жаным өлбө деп жан багуудан кутулабыз десек, олуттуу финансылык-экономикалык иштерди жүргүзө ала турган бийликти курууга тийишпиз. Башка жол жок.
кыргыз тилиндеги гезит "Назар"
email • архив • редакция
Губернатордун "диалог аянтчасы"--темир курчоо
Санжар Кадыралиев буйрук менен өлтүрүлгөнбү?
БИЗ ЭМНЕ ҮЧҮН ЖАКЫР ЖАШАЙБЫЗ?
Ошондо Таттыбүбү, "мени бул жерден тезирээк алып кет, "-деп ыйлабадыбы
"Битта кадам артка жылмайбыз, жеримизди бермаймыз"
Венециядан биздикилер куру кол кайтышкан жок
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?