krc ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru ru ru ky ru uk kk ru ky ky ru ky ru ky tt bg ky ru ky ru tt ru ky ky ru ky ru ky ky sah ru ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Ачык саясат", 29.05.09 - 7-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Эл элесинде, саясат сересинде
Өзү өткүр, курч эле,
айткан сөзү мурч эле…
Жашоодо өз ордун таба албагандар арабызда канча? Колунда мансап барда өктөм сүйлөп, кызматтан төмөндөгөндө чөгүп, өзүнүн көз карашын түп тамыры менен өзгөрткөн, туруктуу позициясы жок нечендеген куу чирендер арабызда аралашып жүргөнү деле далилдөөнү талап кылбайт. Алардын ушул кемчилигин көрүп-билип турсак да:
- Кантсин бечара, ага аргасыз болуп жатпайбы - деп жооткотуу менен мамиле жасап, чындыкты жалпайта чаап, жалгандын чырагына май тамызып келебиз. Атти-иң, канга сиңген ушул адатыбыздан улам кайдыгерликтин сазына батып кеткенибизди сезбей калат экенбиз.
Ошентсе да баскан жолу башкаларга маяк, өмүр кийинки муундарга өрнөк болоор инсандардан уучубуз куру эмес экен. Чындыкты бетке чаба түз айткан, сезимге жеткире курч айткан, учурдун талабына туура түшүнүп, калкынын эртеңки тагдырына жаны күйгөн адамдарыбыздын бири Дооронбек Садырбаев эле.
Өмүр жолу көп сырдуу, көп кырдуу Дооронбек Садырбаев жашынан бирөөгө көз каранды болбогонго умтулуп, принципти бекем кармагандыгы айрымдарга жакчу эмес. Өз ишине жоопкер мамиле жасап, так жүргөндүгү коллектив алдында анын жүзүн жарык кылган. Түрдүү кемчиликке чыдай албаган, андай учурда башканы эмес, өзүн да аябаган мүнөзү, эң негизгиси, сынды жүйөөлүү айтканы менен кадыр-баркка ээ болгон.
Д.Садырбаев өзүнүн кесибин гана терең өздөштүрбөстөн, коомдук-саясий турмуштагы өзгөрүүлөргө да саресеп салып, бийликтин күнгөй-тескейин тескеп, эгемендүүлүккө ээ болгон өлкөбүздөгү өксүктөрдүн себептерине өз алдынча ой жүгүрткөн. эрудициясы кең, эл тагдырына күйгөн, ошол эле учурда башка маданий жана саясий ишмерлерден өзгөчөлөнгөн касиети - улуттук патриоттук сезиминин күчтүүлүгү менен байланышкан.
Мамлекеттин тагдыры дейбиз, коомчулук жөнүндө сөз козгойбуз, бирок ушул багыттарда аткарылып жаткан иштер турмуш чындыгы менен дал келишеби?
Жүрөк өйүгөн ушул ой менен жашаган Д.Садырбаевдин мекенибиздин маданиятына гана эмес, коомдук ишмер катары саясий турмушунда да ээлеген өз орду бар экендигин баса белгилесек болот. Улуттук патриотизмди баарынан жогору койгон бул инсан 1916-жылдагы элибиздин эң чоң трагедиясын "Кайран эл" аты менен кинотасмага түшүргөн. ошол эле учурда башкаларадан өзгөчөлөнгөн "Кайран эл" аты менен өзүнүн партиясын түзгөн.
Интеллектуалдуулугу, түз сүйлөгөндүгү, региондук кызыкчылыктан жалпы кыргыз элинин кызыкчылыгын жогору коюшу жана карыялык калыс сөзү Д.Садырбаевдин инсандык жогорку сапаты болгон. Ал өмүрүнүн аягына чейин чындык деп чырылдап, акыйкатчылык үчүн өзүн да, өзгөнү да аяган жок. Сыртынан зымпыйышкан менен, түбүндө бири-бири менен айыгышкан душман болуп кырчылдашкан бийликтин чыныгы жүзүн тартынбай ачык айтып, элге жеткиргени эсепсиз эрдиги катары эсептелиниши зарыл.
КРнын Жогорку Кеңешинин үч жолку чакырылышынын депутаты Дооронбек Садырбаев шайлоочуларынын ишеничин жана үмүтүн эселеп аткарды. Коомдук-саясий ишмердүүлүгүнүн жылдарында мамлекеттин бүтүндүүлүгүн жана эгемендүүлүгүн сактап калуунун мааниси, коомдук байлык - элдик байлык экендигин, аны эч ким өзүнө менчиктештирип алууга мүмкүн эместигин, бүтүндөй тармактарды жеке менчикке берүү экономикалык жактан натыйжа бербей тургандыгын, ал түгүл мындай реформа экономиканы кыйратып, кургуйга түшүрөөрүн алдын-ала белгилеген жана бул бийликтин кийин оңдоого болбогон жаңылыштыгы болуп калаарын ачып көргөзгөн.
Өз элинин чыныгы патриоту Д.Садырбаев "Кыргызстан-жалпы үйүбүзгө" айландырылганда, "кыргыз элинин шору" ушундан экенин алгачкылардан белгилеп, улуттук ар-намысыбыз кайда? - деген курч маселени алдыга койгон. Албетте, анын кыргыз элинин келечегине мындай камкор мамилесин ал кезде туура түшүнгөндөр аз эле.
Д.Садырбаев Кыргызстанда демократиянын орношун кызуу колдогон, бирок "партиялык, же бийлик демократиясын" эмес, чыныгы элдик демократияны колдоо зарылдыгына басым жасаган. Ал "оппозиция - бийликтин ашынган душманы эмес, тетирисинче, алардын кетирген кемчилигин реалдуу көргөзгөн кеңешчиси" - болуп калаарын, эгерде айтылган сындан бийлик жыйынтык чыгара билсе, өлкөгө жана бийликтин өзүнө пайдалуу болоорун айтып келди. Бирок, карыябыздын бул калыс сөзүн мурдагы жана кийинки бийлик терс кабыл алып келгенин өкүнүчтө эскерүүгө туура келип отурат.
Улуттук патриотизмдин духу Д.Садырбаевди түрдүү күрөштөрдө принциптүүлүккө, туруктуулукка алып келгени талашсыз. Учурунда азыркы күндө Коопсуздук кеңешинин катчысы Адахан Мадумаровдун экс-президент А.Акаевге айтып жүргөн каршы пикирлери жана кыргыз элинин жашоо-турмушу жакшырбаса, "семирбей" тургандыгы тууралуу сөзү да кыргыз элинин чыныгы патриоту Д.Садырбаевдин "улутчулдугунун" таасири менен айтылган көрүнбөйбү?..
Эске алынуучу нерсе, Д.Садырбаев социализмди жектеген эмес, бирок коммунисттик идеологияга да келишпестик менен мамиле жасаган. Ал түрдүү коомдук түзүлүштөргө көз карашына да, жан дүйнөсүндөгү карама-каршылыктарга да карата жыйынтык чыгарсак, Д.Садырбаев бийликке да, ошол эле учурда өзүнө да оппозицияда турган. Өз кемчилигин өзү түшүнүп, өзүнүн терс жактарына каршы күрөш жүргүзүү бардык адамдардын колунан келе бербестигин эске алсак, мындай көрүнүш бул адамдын улуу инсандыгын, чынчылдыгын жана ар нерсеге өзүнүн жеке көз карашы гана эмес, туруктуу принципке ээ болгон адамдын сапатын ачып көргөзүп отурат. Ал башка улуттарга жана элге аяр мамиле жасоо керектигин түшүнгөн, бирок алар мындай урмат-сыйга качан кыргыз элине аяр жана сый мамиле жасаганда гана татыктуу болоорун сөзүндө да, ишинде да, чыгармаларында да баса белгилеп келген.
Атти-иң! Бийликтин "өзүм билемдиги" акыры бир мезгилде канкорлукка, зөөкүрлүккө, зомбулукка алып келет тура! Адам баласы бийлик кумарына берилгенде, ошол мансабын сактоо үчүн кылмыш жолуна түшөт экен. Кыргызстан "демократиянын аралчасы" деп дүйнө элине даңазаланып жаткан кезде, "ачык турган күнүбүз" көз ирмемде өзгөрүлүп карантүн түшкөн эле.
Бийлик өзүнүн бул кылмышын, өзүнүн жаңылыш аракетин жаап-жашырам деген аракети менен жасаган болчу. Экс-президент А.Акаевдин жеке бийлигин бекемдөө максатында ЖоКеге "эң ишенимдүү" адамдарын өткөрүү зарылдыгы келип чыккан. Оппозициялык маанайдагы адамдарды түрдүү амалдар менен шайлоого катыштырбоого, кокус алар каттоодон өтсө, аларды "кулатууга" түрдүү жалаа жабууларды уюштуруу башталган. Айрыкча, түштүк региондо бийликке моюн сунбаган, буга чейин бийликти катуу сындаган Д.Садырбаев, А.Масалиев баш болгон бир топ адамдар "кара тизмеге киргизилген". Алардын катарында А.Бекназаров да бар эле.
Албетте, бийлик аксылык А.Бекназаровго "кылмыш ишин" козгоого шылтоо табышкан. Бирок, ошол эле учурда бийлик шалаакылыкты көргөздү. "Жакшы жалаа" ойлонуп табылган менен аны ишке ашырууда ири жаңылыштык кетиришти. Тактап айтканда, бир "кылмышты жаап-жашыргандагы" боюнча А.Бекназаровду камакка алышкан. Эл бийликтин зордук-зомбулугу экенин илгиртпей түшүнүшкөн. себеби, калктын көбү А.Бекназаров козголгон ушул "кылмыш" ишинде ал бар болгону "тергөөчү" экендигин, эгерде тергөөдөгү иш жабылса, райондук жана областтык прокуратура кайрадан ишти "ачып" коюу укугу бар экендигин да жакшы билишкен.
Эгерде бийлик "терең ойлонуп", ошол кездеги Токтогул районунун прокурорун, областтык прокуратуранын бир кызматкерин "кылмышты аныктоого" чейин камакка алышса, анда Аксы эли да А.Бекназаровдун "кылмышка катышы бар" экендигине, аны тергөө аныктарына ишенмек. Ал эми бул ишке бир гана А.Бекназаровдун күнөөлөнгөнү элди нааразы кылган.
Бийликтин элдин үнүн укпай коюшу, калкыбыздын нааразычылыгын күчөтүп, тетирисинче "элди коркутуп коюу" үчүн аларга каршы ок чыгарышы, 2002-жылдын 17-мартындагы трагедияга алып келген болчу.
Аксы трагедиясынын себебин, бийликтин кечирүүгө болбогон кылмышын жана аны уюштуруудагы жаңылыштыгын Д.Садырбаевдин деңгээлинде элге эч ким түшүндүрө алган жок. Ошол эле учурда А.Бекназаровдун үстүнөн козголгон иш бийлик тарабынан уюштурулгандыгын аныктоодо зор салымын кошкон эле.
Өлкөдө жүргүзүлүп жаткан менчиктештирүүгө каршы анын пикири башкалар үчүн негизги багыттын милдетин аткарган десек жаңылышпайбыз. Айрыкча, өлкөбүздүн отун-энергетикалык ресурстарын менчиктештирүүгө 2003-жылдан өмүрүнүн акырына чейин каршылык көргөзүп келди.
Айрыкча, электротармакты менчикке өткөрүү өлкөнүн өнүгүүсүнө каршы келерин, суу-энергетикалык ресурстары жалпы кыргыз элинин гана менчиги экендигин, ошого карабастан 2003-жылга карата электроэнергиянын өздүк наркы 21,3 тыйын болсо, ал 58,5 тыйындан өз элибизге сатылаарын кан какшап, кыргыз экономисттеринин маалыматы боюнча рентабелдүүлүк 2,7 пайызга жогорулаганы менен эмне үчүн энергетикалык тармак кризиске дуушар болгонун түшүндүрүп берүү талабын койгон. Маселенин курч коюлушуна Д.Садырбаевдин курч сөздөрү калкыбыздын көңүлүндө сакталып кала берген.
Айрыкча, анын КРнын жалпы жарандарынын эмес, алардын ичинен кыргыз элинин таламын талашуусу ошол кезде зор эрдиктин бири болгон.
Ар түрдүү дебаттарда "чукугандай сөз тапканы, курч айтканы" - жеңишке жеткирсе, бул адам "жеңилүү ызасын" да татыктуу тосуп алууга жөндөмдүү экендигин ачык көргөзгөн. Кечээ эле экс-президент А.Акаевдин үй-бүлөлүк жана кландык башкаруусуна каршы күрөшкө бириккен Кыргызстандын Элдик Кыймылынын (КЭК) Курманбек Бакиевди президенттик постко алып келгенин, бирок мамлекет башчыбыздын элдин ишенимин актабагандыгын, башкаруу системасында эч өзгөрүү болбогонун жана үй-бүлөлүк башкаруу кайрадан күч алгандыгын тайманбай көргөзгөн. Ошондой эле бийлик ресурстарын колдонуу менен "Ак жол" партиясынын ЖоКеде көп орунга ээ болгону өлкөдөгү демократиянын муунтулгандыгынын далили катары белгилеп, "2007-жылдын 16-февралындагы парламенттик шайлоодо Кыргызстандын оппозициясы мөөнөтүнөн мурда таза утулду, биз муну моюнга алуубуз керек. Мамлекетти башкаруу авторитардык режимге айлана электе, өлкөбүздө оппозициялык күчтөрдү сактап калуу эми негизги максатыбыз болууга тийиш" - экендигин өз учурунда Д.Садырбаев гана түшүнгөн болчу.
Ырас, шайлоодо бийлик фальсификация жасоо менен "өз талапкерлерин өткөрүп" кеткени чындык. Бирок, аны далилдеп берүү да мүмкүн болбой калган. Бир гана Д.Садырбаев бул "оор жеңилүү" экендигин моюнга алса, башкалардын буга эрки жеткен эмес. Ал эми, турмуштун көптөгөн ачуу-таттуу сыноосун башынан өткөргөн бул адам бийликтин бул жеңиши - алардын саясий оюндарда ири утулушу экенин, мындан эч кандай трагедия жасабастан, такшалган оппозицияны келерки саясий күрөштөргө алып чыгууга даярдоо зарыл - деп көргөзгөн.
Оппозицияны кийинки оор күрөштөргө даярдоого тагдыр жолтоо кылды. "Караңгыда көз тапкан, капилеттен сөз тапкан" Бакайдай карыябыз арабыздан кетти, бирок, анын акылман сөзү, ак эмгеги, чындыкты сүйгөн мүнөзү, ар кимге жасаган адилеттүү, адамгерчиликтүү мамилеси, жүрөк титиреткен ырлары, көөнөрбөс күчтүү чыгармалары менен кыргыз элинин жүрөгүндө кала берди.
Доор өзгөрөт, бийлик алмашылат. Бирок, тарых коомдук саясий ишмер, чыгармачыл бул күчтүү инсандын - Д.Садырбаевдин атын өз бетинде сактап кала берери кадиксиз…
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Эртең Ала-Арча көрүстөнүндө белгилүү коомдук-саясий ишмер
ДООРОНБЕК САДЫРБАЕВДИ эскерүү аземи өткөрүлөт
Жети талапкерди жеңилдеткен Жеңишбекти безилдеткен сынак
Акунов аксакал "акжолчуларга" нааразы
Жөө жүрүш токтоп, ачкачылык башталды…
"Түркиядан ала турган сабак көп"
Эркин Алымбеков, "Ата Мекен" партиясынын төрагасынын орун басары:
"Каркыраны казактарга тарттырып, эл Турукка бара албай калды"
Эл элесинде, саясат сересинде
Дооронбек Садырбаевдин өмүрлүк жубайы Сонунбүбү Көлбаева:
"Тагдырдан тапкан байлыгым эле?!."
"Өзүбүздүн кыргыздардан запкы жегени арманга салат"
КИНО ИШИН ДОКЕМ МЫЙЗАМГА САЛДЫ
"Доке өзүнүн баасын, чыгармачылык кудуретин билчү"
Кайдыгерлик-калктын кайгысы, акылдын тайкысы
Кыргыз Республикасынын Президенти К.С.Бакиевге,
Кыргыз Респбликасынын премьер-министри И.В.Чудиновго
Намысты козгоор ыр саптар
"Жеңил-желпи музыкалар дүйнө боюнча көйгөй жаратуучу маселе"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?