el en hbs_cyr ru ky tt en sv fr de de fr fr fr fr en ja fr fr es nb fr en ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky hu ky ru
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Кээ бир мамлекеттик кызматкерлерге караганда журналисттер көбүрөөк маалымат билээри чын. Баткенде канча жетекчи алмашса да, эркин журналист Жеңиш Айдаров өз ишинде көп жылдан бери туруктуу иштеп келет. Облустун ар бир ташына чейин жатка билген бул мекендешибиз менен Баткен жөнүндө сөз кылдык.
- Азыр облуста кайсы маселелер биринчи орунда турат?
- Баткендеги эң оор маселе бүгүнкү күндө чечилбей жаткан чек ара маселеси. Күндөн күнгө оңуна чечилбей эле тескерисинче оорлошуп баратканы сезилип жатат. Буга акыркы окуялар далил болуп бере алат. Бийлик тараптан салкын мамиле болуп жатканы даана байкалып турат. Мисалы, буга чейин чек арада жайгашкан айылдагыларга өзгөчө макам берүү боюнча мыйзам чыкса да жергиликтүү эл мунун эч кандай пайдасын көрө алган жок. Бийликтегилер ошол жерде ызы-чуу болсо гана көңүл бурушпаса, ошондой чыр-чатактарды алдын алуу иштери менен деги эле алектенишпеди. Мисалы, Ак-Сай, Самаркандек, Акта-Адыр айылдарынын тургундары быйыл малын алып чыгуучу жайыттарга Ворух аркылуу өтүүчү жол менен малдарын алып өтө алышкан жок. Эл жайлоого тик аскалуу тоолор аркылуу чыгып жатышат. Ушундай жөнөкөй маселелерге да бийликтен жардам болбоду.
Мындан сырткары Катта-Туз деген аймакта тажик тарап кыргыздын нефти-газын иштетип келишкен. Быйыл бул жерди биз өзүбүзгө каратып алдык деген менен бул маселе бир чекиттен жылбай, көңүл бурулбай турат.
Ушул кезге чейин Кыргызстан менен тажик тараптын жетекчилери ай сайын, кээде айына эки жолу жолукса да бир метр дагы чек ара маселеси чечилген жок. Суу талаш, жол маселеси ошол курч абалында эле. Ак-Сайдагы жол 300 метри курулган бойдон тажик тараптын аскерлеринин тоскоолдугу менен токтоп турат. Өзүңүздөр билгендей тажиктер 70 чарчы жерди өздөштүрүп алып бул биздики деп басып отурушат. Ал эми кыргыз тарап бул жер документалдуу түрдө биздики деп айтканы менен толук чечиле элек.
Бул жактагы эл бизге бийлик чек ара маселесин чечип берип, тынчтыкты камсыз кылып берсе эле болду дешүүдө. Анткени Баткен эли ансыз деле өздөрүн өздөрү багып келишет.
- Зардалы айылындагы жарылуудан жабыр тарткандарга кандай жардамдар көрсөтүлдү?
- Президенттин атайын корунан булар үчүн кичине акча каралыптыр. Каза болгон балдардын үй-бүлөсүнө 50 миң сом, жараат алгандарга 25 миң сомдон деп айтылган. Бирок жарылуу болгон жерде 7 баланын экөө каза болуп, калганы ар кандай жаракат алышкан. 12 чакырым жөө басып жарадар балдарды алып келишкендигине байланыштуу жеңил жарааты бар бир бала эки күндөн кийин гана ооруканага жеткирилген. Учурда ушул баланын үй-бүлөсү жардамга илинбей калдык деп кабатырланышууда.
- Зардалыдагы окуянын келип чыгышына кимдин күнөөсү бар?
- Албетте бийликтин. Ушул окуя болгондон кийин гана тазаламыш болуп коюшту. 1999-жылкы согуштан кийин бул аймакта террористтерге каршы өзбек тарап биздин чек арага чейин кирип келип мина коюп кетишкен. Андан бери канча жыл өтсө да биздикилер тазалаган жок. Адам өлүп гана жалпы эл билип отурат. Болбосо мал жарылып өлгөн окуялар канча. Буга дагы деле бийлик көңүл буруп тазалоо иштерин жүргүзбөсө Зардалыдагыдай окуя кайталанбайт деп эч ким кепилдик бере албайт.
- Тажикстанга чек ара аркылуу ар кандай товарларды, күйүүчү майды ташып жан баккан жергиликтүү тургундар чек арадагы чырлуу окуядан кийин кыйналышкан жокпу?
- Кошуна өлкөгө жүк ташыгандардын 1-2 пайызын гана жергиликтүү тургундар түзөт. Ал эми акула бизнесмендердин баары Бишкекте, Ак үйдө отурушат. Бул окуядан эл анча деле зыян тарткан жок. Тескерисинче тажиктер бизден арзаныраак товар алганга кызыкдар. Азыр Баткенде ар бир үйдө жок дегенде бир киши Россияда иштеп акча салышууда. Эл эптеп жанын багып жатат. Алардын бийликтен талап кылганы эле тынчтык. Башкага көздөрү деле жетпей калган.
- Өлкө боюнча бир гана Баткен облусунда бир учурда эки аэропорт иштейт. Учурда аэропорттордун ишмердүүлүгү кандай?
- Баткен аэропорту 1990-жылдары иштебей калгандан кийин 2004-жылы кайра ишке кирген. Өткөн аптада бул аэропортко эл аралык деген макам берилди. Жогорку Кеңештин атайын көчмө жыйыны келип бул маселенин тегерегинде сөз кылып кетишти. Азырынча аны эл аралык деңгээлге жеткизүүгө мүмкүнчүлүк боло элек. Себеби, "Манас" аэропортунан Баткен аэропортун реконструкциялоого 580 млн. сом берилсе да ал акча иштетилбей турат. Анткени 1990-жылдардан бери аэропорт иштебей турганда жергиликтүү бийлик аэропорттун кийин иштеп кетишине көзү жетпей, анын тегерегиндеги жерлерди элге берип ийген. Учурда аэропорттун аймагы тарып, эл аралык каттамдагы учактарды кабыл алууга аянты тардык кылууда. Жергиликтүү кеңеш бул маселени талкуулап жер тилкесин бөлүп берүү боюнча чечим чыгарган. Мэрия бул шаардын генпланына кирген эмес деп, аэропорт шаардан чыгып кетиш керек деген жообун айтты. Ири инвестор болсо шаардан сырткары алып чыгып кетсе жакшы болмок. "Манас" аэропортун эмес ушундай Кыргызстандын кароосуз калган аэропортторун сырткы инвесторлорго берсе жаман болмок эмес. Исфана, Баткен шаарынын аэропортунан сырткары облуска караштуу Кызыл-Кыя аэропорту бар. Ал жерде азыр эки кароолчудан башка эч ким жок. Эгер облуста темир жол жок экенин эске алган бийлик ушул аэропортту да ишке киргизип берсе, элге биртоп жеңилдиктер болуп калмак. Ошентсе да учурда Исфана аэропорту жумасына бир жолу борборго барып келген каттам уюштурган. Ал эми облус борборунан Бишкекке төрт жолу ары-бери барып келген каттам бар.
- Көйгөйлөрдөн башка сыймыктанчу жаңылыктар барбы?
- Сыймыктанчу жаңылык, облустан чет өлкөгө, борборго билим алганы кеткен жаштар кайра кичи мекенине келип эл үчүн жакшы иштерди аткарып жатышат. Патриот жаштардын көбөйгөнү кубанычтуу жаңылык болду. Учурда айгүл гүлү гүлдөп жатат. Жаштар атайын ыктыярдуу топторду түзүп алып өздөрү кезек менен кайтарышууда. Бул ишти бийлик канча жылдан бери колго ала албай келген каражатка шылтоолоп. Жаштар бир тыйын акчасы жок эле өздөрү Баткендин байлыгына көз салышууда.
Мындан сырткары бир нече айылдарда мигранттар атайын фонддорго өз ыктыяры менен акча кошуп өз айылынын көйгөйлөрүн чечип жатышат. Мектеп, оорукана, спорт зал, көпүрө сыяктуу маселелерди ошол мигранттардын көңүлүнөн чыгарылган акчасы менен чечип жатышат. Баткен эли бийликтен үмүтүн үзүп койсо да өз күчтөрү менен тирилигин өткөрүп ынтымактуу жашап жатышат.
Воцаптан маектешкен Кудрет ТАЙЧАБАРОВ
"Өлкө тынч болсо туристтер көбөйүп турмак"
Күн жылыгандан тарта Ысык-Көл өрөөнү жайкы эс алуу сезонуна даярдана баштайт. Быйылкы эс алууга көлдүктөр кандай даярдыктарды көрүп жатканы тууралуу Ысык-Көл районунун акими Райымбек ИМАНГАЗИЕВ "Жаңы Агымга" кабарлады.
- Учурда Көлдүн эли туристтик сезондун камын көрүп, катуу даярдыкта. 2-3-майда Чолпон-Ата шаарында Ысык-Көл жарманкеси өткөрүлөт. Андан кийин 10-майда кайра Япониянын элчилиги менен биргеликте Ысык-Көлдү даңазалоо боюнча марафон өткөргөнү жатабыз. Андан тышкары быйыл Көлгө эс алууга келген туристтерди мыкты тейлеш үчүн ар бир пансионат, эс алуучу жайлардын абалын текшерип, эгер алар экологиялык жактан туура келбесе иштетүүгө тыюу салабыз. Ушундай жол менен эс алуучу туристтерди тейлөөнүн сапатын жогорулатсак болот. Эгер ошондой талапка жооп бербеген эс алуучу жайлар, пансионаттар болсо аларды жаап, иштетпейбиз. Мындан туристтердин саны деле азайып калбайт, болгону экологиялык жактан жогорку жыйынтыкка жетишебиз.
- Туристтик агенттиги быйыл Ысык-Көлдө пансионаттардын, эс алуучу жайлардын баасы жылдагыга караганда арзан болот деген маалымат тараткан эле, канча пайызга арзандашы мүмкүн?
- Жыл сайын эле эс алуучу жайларды 10-15%га чейин арзандатуулар болот. Негизи бул арзандатуулар сезонго жараша. Мисалы, июндан июлга чейин башкача баа, июлдан августка чейин башка баа, августтан ары өзүнчө баада тейленет. Учурда ар кайсы туристтик фирмалардан келип келишим түзүп, өздөрүнүн сайттарына эс алуучу жайларды жайгаштырып жатышат.
- Жергиликтүү элдин даярдыгы кандай, көпчүлүк эс алуучулар жеке менчик үйлөргө көп барышат эмеспи?
- Көлдүн жээгинде жайгашкан айылдардын эли да даярданып жатышат. Кээ бир үйлөр атайын эс алуучу жай куруп, 10-50дөн туристтерди кабыл алгандар бар. Булардын баары жашаган айлана-тегерегин тазалап, соода түйүндөрүн оңдоп жатышат. Көлдүн жайкы сезонунда иштегендер бир жылдык киреше табышат.
- Эс алуучу сезонунун расмий ачылышын кайсы учурга пландап жатасыздар?
- Негизи көлдүн расмий ачылышын июндун ортолоруна пландап жатабыз. Бирок расмий ачылыш дегени менен көл жабылып же ачылбайт да. Мисалы, биздин райондо ондон ашык пансионат жыл бою эс албай иштейт. Расмий ачылыш бул илгертен бери келе жаткан көрүнүш. 15-июнда толугу менен бардык пансионаттар ишке киришет. Аба ырайы жакшы болуп, өлкөбүздө тынчтык болсо эле Көлгө эс алууга келген туристтердин саны көп болот. Чет өлкөдөн келгендер жыл сайын көбөйүп жатат. Бирок Ысык-Көлдө эле эмес Кыргызстандын таптакыр башка аймагында митинг же ызы-чуу болсо эле чет өлкөлүктөр чочулап келбей калышат. Атүгүл кээде бизге телефон чалып, силерде тынч деп айтпадыңар беле митинг болуп жаткан турбайбы дешет. Биз аларга Ысык-Көлдө эмес башка жакта десек деле түшүнүшпөйт. Ошондуктан өлкөбүздө тынчтык болсо туристтерди чакырууга көп мүмкүнчүлүктөр бар. Азыр айылдын аксакалдары, эли жаштарга түшүндүрүү иштерин жүргүзүп, андай ызы-чуудан оолак болууга үндөп жатабыз. Учурда Көлдөгү кереметтүү кооз жерлерди жарнамалап, өзүбүз да интернет сайт ачтык. Ал сайтка элибиздин бермети Ысык-Көлдүн кооз сүрөттөрү коюлуп, эс алуучу жайлардын баасы жазылат.
Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар