ky ky fr cs ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ky ky ky ru ky ky ky ky ba ky ky ky ba tt ru ky ky ru ru ru ru ky ky ky ky ky ky ru ru ru ru ru ky en ru
"De-факто", 21.02.08 - 15-бет: Кыргызча терим-жыйым бормуласы..!•
Таң атпайчы бүт Кыргызстан боюнча күпүлдөтө акча жаап таштаптыр. Элден мурда ким көргөнүн бир кудай билет, иши кылса уйкусу түгөнгөн чал-кемпирлер үйдөгүлөрдүн баарын бачым ордунан коптуруп, мурду менен тынып, буту менен баскандар жамырай ач карын акча терүүгө чыгышты. Жумушка баскан бир жан жок дегин, эңкейип-тоңкоюп каптарына акча шилегенле киши. Койчулар коюна карабай, жылкычылар жылкысын түгөл агытып таштап, тоо-ташты тегиз баскан кызгылт, жашыл, көк акчаларды четинен оюп баратат дейт. Арыда койлор кошулуп, үйүр бээлердин айгырлары байтал талашып тиштешүүдө. "Мал деп жүрүп неңдуррайындыкы, өлмөк белек, биякте белен мал жатса" деп койчулар аткулак түбүн калтырбай чукулайт.
Шаарда болсо бирди-жарым каттаган автобооз жок, дүкөндөр текши жабык - көчөдө белен пул чачылып жатса кайсы жинди иштейт эй? Аныгой, о өкматтагылар да ишке чыкпай, эл менен кошо тоңколоңдоп жүрү. Бетинде биртике кызылы бар эки-үчөө гана Ак үйгө келип, аларың да элеп-желеп, терезенин кычыгына коно калган акчаларды жымыра калышат. КыТыРдан элге акыл салалы десе, ал мекемеде кулпу салаңдайт. Милийсалар менен салдаттар деле тил алчу түрлөрү жок, тапанча-мылтыктарын ыргытып салып, турсий-майкечен ал каапырлар эл менен кошо дарбыбайбы.
Кеч бешимге дейре баш көтөрбөй теришти, алдынын оозуна кара суу келип, колунан дарман качса да көгөрүп тоңколоңдойт. Кээ бир чоң муштум, кулагы сынык, мурду былчыйган эргулдары бар үйлөр уюша калып, ошо тегеректи бөлөк-бөтөндөн коруп да жиберишти. Биринчи кабаттагыларга оңойкен: терезелерин аңырайта ачып, о асмандан да жаап атыр, тергендерин да терезеден куя салып, үй ичи үймөк-үймөк. Вот үстүдөгү бечараларга кыйын болду да, аларың чака-чайнегин кошо көтөрө түшүп, улам буту менен ныгыра шыкап, артканын койнуна шолоп, шаты менен өйдө-ылдый зуулдашат. Лифт иштебейтле.
Акча армансызле түшкөн экен. Биртике каниет кылгандары түнкүсүн көчүк басып, бирдеме шам-шум этишти. Ысык тамак кайдан, газ жок. Акчадан көзү каткан өлөрмандары түн жамына шам жагып, жер тытып жатканы. Электр күйбөйтле. Кудай экинчи мындай акча жаадырабы эй. Таңга жуук гана элдин көбү суй жыгылып, каптарын колдошо үйлөрүнө тарай башташты. Ошондо да артын кылчак-кылчак карап коюшат, дагы канча пул терилбей калды, ске-ейдики-ии!
Ошентипчи, мына эми кыңайган кезде кайрадан асман байкуштан акча лапылдап жаап кирбеспи! Бири-бирин жулкулдатып, уйкусу катууларына муздак суу чачып, ооздорун аңырдай ачып, оо кайра сыртка жабылышканы. Тырмалаңдап тере беришти, тере беришти, кудайдын күнү акчасын тындырбай жаай берди. Эми амалы кыйындар майдага карабай, жалаң курупныйларын иргеп тергенге көчүштү. Ушинтсе бат арбыйтле. Биздин коңшулар катуу чарчашкан экен, каптарынын оозун ачып таштап, улам көзү илине кетип, анда-мында копшоп отурушканын кара.
Кыргызстанга акча жаап жатканын уккан айлана-тегеректеги элдер да жөө-жалаңдап, машинелерге шыкалып, ал куспуруштар жете келишти. Сугалактар десе! Ошондо биздикилер кезээрип турганына карабай, кайратын жыйнап, бөтөндөрдү жолотпостун амалын көрүштү. Биринчи очурат акчасына көөп, кыргызды басынткан казакты кубалашты, андан барып сасык газын кымбат саткан өзбекти итеришти, жер талашкан тажикке тап беришти. Бирок мунуң болбогон убара экен, акча деген адамды бир паста зверь кылат тура, аларың аз кыргызды жөөлөп, сүзө качырыпле жойлоп кетишти. Арыдан аксакал-көксакалдары делегация болуп келгени, "бир баур калкмыз гой, кудайдын бекер тенгесин аяйсыңарбы енди, кийин биз жакка будан да көп теңге жаап калса, силер деле куру калбайсыңар да" деп алдап туру.
Бу кабар аркы Маскөөгө, о андан ары Америка менен Европаларга чейин угулбай коебу ушу интернет заманда, аларың самолетун, вертолетун, спутнигин минип чаап келип, жайнапле жатып калышты. Баары жалдырайт дегин, Америкасы "силер эгемен болгондон бери каралаштык ко эй, биз да биртике терейлиби, окей?" деп жылмая баш ийкесе, орусу болсо "о илгертен табакташ-аракташ, бок-жинибиз аралашкан эл эмес белек, давай делиться, брат а" деп анысы ары жактан жалооруйт... Аны кой, аркы Атбашыны Аксайы менен кошуп кылкылдаган кытайлар басып, эчакле жердин чаңын чыгара тытып салыптыр. Кайдагы чегарачы эй, ажоосу менен кожосу кошулуп, акча терип жүрсө!
Ой бу мамилекет имне болот энди, өкмөт кайда, депутаттар кайда да, береседент кайда? Депутаттар биз да элден чыкканбыз деп, ачыкле кошо терип жүрүштү. Өзү үчүн да. Эл үчүн терибатат дейсиңби. Өкмөт баштыгы да бетин жаппаптыр, о тыш карызды жапканга пул чогултубатам деп коет дейт. Как будто биз ишенип койчудай болуп, бизди бир мал ойлойт да. Андан көрө айтпайбы: мен да бир пенде, менде да бала-бакыра, кара курсак бар депчи.
Мындан береседент бечарага кыйын болубатат дешти. Ошо ажоо башы менен тоңколоңдоп акча терип жүргөнүн элестетсеңер эй. Биракчы, уккан кулакта жазык жок, береседент дейт башына парикти баса кийип, бети-башын боенуп да алганбы, иши кылса бир жерге лапылдап көп түшпөйбү акчачы, элдин көбү ошерге жабалактап, бири-бирин төөбастыга албай коебу. Бечара ал киши да эл менен кошо дарбып бара калган го, калайман жөөлөштө паригин байкабай түшүрүп ийип, "оме-ей могу биздин береседент ко, ушу башы менен аган имне жок, буга чейин басканы жетпейби ыя" деп жабыла карап калыптыр дешет. Айтору, ал киши да оңой жан эмес да ажо болгон соңчу, урматтуу шайлоочуларым, мен о баштале айткам, ардайым элдин арасында болом депчи, могу менин тергендерим силердики, бөлүп алгыла деп, жапжаңы кытайский чоң кабын баса терген экен, анысын ортого таштай, алаканын күбүп, башка акча жааган жакка басып кетиптир.
Кыскасычы, үч күн-үч түн тынбай жаады го акча чиркинчи. Кыргыздын бастырмасы, эски сарайлары калбай пулга шыкалды. Үч күндүк жыйым-теримден суй жыгылган бечара кыргыз бир сутка былк этпей сулап жатты. Алды ачкасынан жөөлүп, табы айныды. Же алпаралы десе эмканасы жабык. Мынча акча көрбөгөн анча-мынчасы жинди болуп кетти, онбеш жылдан бери карыздан карызга батып, счетчикке отуруп жүрүп, крышасы жылып бараткандардын көбүнүн жүрөгү кабынан чыкты. Тыйын көзүнөн учкан дагы бир тобу акча ашай берипчи, арт жагы бүтөлүп иши тамам болду дешти, капырай. Тек ганачы, үйүнө, короосуна, коюн-колтугуна дейре шыкалган акчалар жанына кубат берип, мындай анча-мынча кишилей чыгымдарга катуу ичи ооругандар болбоду.
Анан... ананчы, алда кудайым ай-э, кыргыздын качан бу куу турмуштан жолу болдуле да, бу бекер олжону ыраа көрүштүле, а? Кыргыз мына эсине келип, мына эми ошол терген-жыйганынын күнүн көрөйүн, иштетип бир дивижение кылайын деп ордунан эми козголгондо жаңкы ООН деген немечи, кыргызга жааган акчалардын куну жо-ок, жүгүрткөнгө алынба-айт деп жар салганы...
Ефименко алтын медал тагынды
Катарда өткөн жеңил атлетика боюнча Азия чемпионатында жердешибиз, бийиктикке секирүү боюнча чебер Татьяна Ефименко кезектеги алтын медалын тагынды. Бул мелдешке Татьянанын күчтүү атаандашы, Казакстандык Марина Аитова катышкан жок. Ошентсе да казактардын курама командасынын мыктылары Анна Устинова менен Екатерина Евсеевалар кез келип, жердешибизге жеңишти оңой эле бере коюшкан жок. Негизги беттеште Ефименко жана Устиновалар 186см бийиктикти экөө бирдей багынтып, кийинки айлампасында казакстандык спортсмен 188см бийиктикте жаза тайып, жеңиш жердешибизге калды. Ефименко алтын медалды алуу менен Азия чөлкөмүндөгү мыкты спорт чебери болуп таанылды.
Канттын "Абдыш-Ата" футбол командасы Москва шаарында өтө турган 1989-92-жылдардагы дарбазачылардын урматына арналган фетивалга жолдомо алышты. Фестиваль апрель айында болот. Бул кубанычына дагы удаа аталган команда өз тобуна нигериялык жарым коргоочу Джабраил Свитсти кабыл алышты. Машыктыруучунун айтымында, нигериялыктан үлгү ала турган көп жактары бар. Команда үчүн дагы бир жолу жандануунун пайда болгондугун жашырышпайт.
Нарындын "Дордой -Динамо" командасынын мыкты чабуулчусу Валерий Кашуба өз командасынан кетип, Россиянын футболунан орун издей баштады. Буга чейин ал орус мамлекетинде жарым жыл жашап келген. Эми ал ата-энесин алып, биротоло ал жактын атуулдугун алууга белсинип калды. Белгилей кетсек, Кашуба өткөн Азия кубогундагы оюндарда өзүнүн мыкты оюндарын көргөзүп, "Дордойду" алдыга сүйрөп, өзү мыкты оюнчу катары табылган. Учурда "Дордой" клубу жаңы оюнчуларга кол сунуп жатат. Башкы машыктыруучу Поткарытовдун айтымында Орусиянын Астрахань жана Казань шаарларынын жаш оюнчуларын тартууга аракеттерин көрүп жатат.
Америка футболу боюнча мелдеш өтөт
Ушул жылдын май айында борборубуз Бишкекте Америка футболу боюнча эларалык мелдеш болоору күтүлүүдө. Ага Кыргызстандын "Бишкекские Барсы" курама командасы, АКШ мамлекетинин "Ивенджел Юниверсити" жана Казакстандын КИМЕПи катышмакчы. Кыргызстан курама командасынын баш машыктыруучусу Бакай Мадыбаевдин айтымында, бул оюнга Турция жана Түштүк Корея мамлекеттеринен да коноктор чакырылууда. "Башкы максат жеңиш эмес, америкалыктарды жеңип уяткаргыбыз келбейт, болгону кыргыз спортчуларынын деле бул оюнга жөндөмү бар экенин көргөзүү" деп билдирди ал.
Кыргызстандын футбол боюнча чемпиондору Түркмөнстандын президентинин кубогу үчүн боло турган мелдешке чакырылды. Ал 21-29-февраль аралыгында өтөт. Мелдешке негизинен Түркмөнстандын мыкты делген бир топ командалары жана Кыргызстандын, Казакстандын, Өзбекстандын жана Россиянын командалары катышат. Байге фондуна 35 миң АКШ акчасы коюлган бул кубок кимдин бактысына буйруп турганын азырынча айтуу кыйын.
Тай-бокс боюнча дүйнөнүн үч жолку чемпиону Антонина Шевченко 60кг салмагында тай-бокс боюнча өткөн Россиянын ачык кубогун жеңип алды. Мелдешке Антонина машыктыруучусу жок эле жалгыз катышкан. Себеби, машыктыруучусу Павел Федотов эжеси Валентина менен Тайландда беттештерин улантып жатышкан. Кубок ээси эки беттешин өткөрүп, чечүүчү уруштарында дүйнөнүн кикбокс боюнча (WAKO, евротай) чебери белорусиялык Алла Ивашкевичке туш келген. Төрт айлампа аралыгында бут, чыканак соккуларын таамай узата алган жердешибизге беш калыс тең өз упайларын берүүгө аргасыз болушкан. Алтын медал тагынган Антонина эми Кореяда өтө турган III дүйнөлүк маданий оюндарына катышмакчы.
► Бул айылда негизинен кыргыз гезиттери
электрондук тиркеме түрүндө жарыяланат.
► Архивге, емейлге жана редакцияга шилтемелер
ошол гезиттин башбарагында берилген.
► Жеке макала жарыялоого буйрутмалар кабыл алынат.
► На сайте публикуются в основном кыргызскоязычные газеты в виде электронных подшивок данных газет.
► Ссылки на архивы, емейл и данные о редакции
указаны на главной странице конкретной газеты.
► Принимаются заказы на публикацию частных статей.
Алган материалга шилтеме бериңиз!
◄ © J.Janyzak, Kyrgyzstan ►
Ссылки на взятые статьи обязательны!