bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ru ky ru ky ky ky tt ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky bg hbs_cyr ru ky ru ky ru ky ky ky ru ru ru ky ky ru ky ky ru bg ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
КРнын эмгек сиңирген артисти, композитор, обончу, комузчу:
"Бирөөнүн маданияты бизге маданият болуп бербейт"
СССР учурунда кыргыз маданияты бүгүнкү күнгө салыштырмалуу алда канча жогору болгонун эч ким тана албайт. Биз канчалык чычалап, намыстанбайлы азыркы маданиятыбыздын абалы чеке жылытарлык эмес. Эгемендүүлүккө жеткен жыйырма жылдан бери "Маданиятты көтөрүш керек, өстүрүш керек" - деп эле кыйкырып келебиз. Бирок алардын баары куру кыйкырык, куру сүрөөн менен гана калууда. Бир капталы эңшерилген маданиятыбыздын арманын айта берсек, кагаз бети түтчүдүй эмес. "Бөдөнөнү сойсо да касапчы сойсун"- деген сөздү эске алып, көп жылдар бою маданият тармагында эмгектенип, өмүрүнүн теңинен көбүн маданиятка арнап келе жаткан Атайбек Бөдөшов агайыбыз менен маданиятыбыздын бүгүнкү абалы, көйгөйү жана келечеги туурасында баарлаштык.
- Атайбек агай, маегибизди сиздин чыгармачылыкка аралашкан учурдан баштасак…
- Биздин жаш кез Союз учурунда өтпөдүбү. Ал кезде мектептерде ар түрдүү кружоктор болоор эле. Мектепке барган балдар-кыздардын алды 3-4төн кружокко катышса, арты жок дегенде бир кружокко катышчу. Мектептер арасында конкурс деген аябагандай көп өтөөр эле. Конкурска даярданып эле, ызы-чуу болуп жатчубуз. Конкурска илинип калган кыздар менен балдар өзүнчө эле эрдик жасаган адамдай кадыр күтүп, мектептин сыймыгы болоор элек. Ошондуктан мектептер аралык өткөн конкурстарга катышуу үчүн балдардын баары комуз, музыка кружокторуна барышчу. Мына ушундай баардыгы илим деп чуркаган заманда көпчүлүктөн артта калбайын деп алдыга умтулуп, бир нерсе билүүгө ынтызаар болот экенсиң да. 4-5-класста окуп жүргөндө аккордеондо ойноп, жетинчи класстан тартып, комузда кол ойнотуп, чоң күүлөрдү черте баштадым. Оо, ал кезде Рыспай, Атай, Мусалардын аты дүңгүрөп турган учуру. Баарыбыздын оюбуз ошолордой атакка жетүү. Ошондон кийин искусствого болгон кызыгуум күч алып, баш-отум менен чыгармачылыкка кирип кеттим.
Мектепти бүткөндөн кийин райондо калып иштеп калдым. Ошол учурда обон чыгарууга ыктап кеттим. Бир жылдан соң борборго окууга келип, бир жыл окуп, армияга кеттим. Ал жакта да жөн жатпай көп обондорду иштеп чыктым. Армиядан келгенден кийин кайра окуумду улантып, обон чыгаруу менен гана чектелбей композиторлук кесипти да өздөштүрүүгө жетиштим. Ошондон тартып эле маданияттан чыкпай келем. Чынында маданиятка биз өмүр бою кызмат өтөдүк.
- Сиз көп жылдан бери маданият тармагында иштепсиз. Союз учурундагы маданият менен учурдагы маданияттын абалын салыштырып кароого болобу?
- Албетте, салыштырууга болбойт. Биздин маданият Союз учурунда түптөлүп, өз багытын таап, өнүгүүгө аябагандай жакшы жол ачылган эле. Азыркыдай компьютер менен үндү жасап ырдаган калпычы, элди алдаган ырчылардын аты эмес, жыты да жок болчу. Чыныгы таланттар гана элди кыдырып концерт берип, жандуу үн менен ырдап, элдин алкышына арзычу элек. Союз тараганы маданиятыбызды да талкалап тындык. Эми ал кезде маданият таза болчу. Азыр маданият жок. Азыр жалаң өмүрү кыска ырчылар маданиятты ээлеп калышты. ушундай темп менен жүрүп отуруп дагы 10-20 жылдан кийин улуттук колориттеги музыканы жоготуп алабызбы деп корком. Даңкылдак-дүңкүлдөктүн арты менен 18 жаштан 35 жашка чейинки муунду жоготуп алдык. Эми жаш, жаңыдан өсүп келе жаткан муунду сактап калышыбыз керек.
- Союз учурунда өнүгүүгө багыт алган таза маданиятыбыздын алсызданып кетишине эмне себеп болду деп ойлойсуз? Ошол кездеги маданиятты талкалабай сактап калууга болот беле?
- Союз тарагандан кийин маданият тармагына келген жетекчилердин шалаакылыгынан улам, биздин маданият алсызданып, артка кетти. Чынын айтканда, ошол кездеги жетекчилердин бири да маданиятты көтөрүү туурасында ойлонушкан жок. Тескерисинче, мурда Союз учурунда курулган имараттарды талкалап, тоноого өтүштү. Маданият тармагына көңүл бурулбагандыктан, айыл жергесиндеги маданий имараттар таланып-тонолуп, тарпы чыгып, бузулду, акыркы кирпичтерин айылдын тургундары үйлөрүнө ташып, керек-жарагына колдонуп калды. "Кой, бул эртең бизге керек. Ушул имараттарды сактап калайын"- деп маданият үчүн күйүп-бышкан, маданий мекемелерди коргоп, төшүн тосуп бир дагы жетекчи чыккан жок. Баарысы "Мен эч нерсе билбейм. Бээ көрдүңбү жок, төө көрдүңбү жок" - деген принцип менен гана креслолорун сактап келишти. Аларга кызмат эле керек болчу. Маданиятыбыз талкаланмак түгүл, жок болуп кетсе да аларга баары бир болчу.
Аскар Акаев президент болуп келгенде "Оо, интеллигент, илим-билимдүү адам келди. Эми биздин маданият өнүгүп-өсөт, гүлдөйт"- деп кубандык эле. Көрсө, эрте кубанып алыппыз. Шашпай турсак болмок экен…
Кийинки президент туурасында кеп козгобой эле койсок болчудай. Себеби ал маданиятты талкалоо жагынан биринчи президентибизден ашып түшпөсө, кем калган жок. "Маданиятыңардын мага эмне кереги бар. Ары барып, тынч оокатыңарды өткөрө бергиле"- дегенчелик кылып, бакыйган министрликти агенттике айлантып койду. Эми жетекчилердин кемчиликтерин айта берсең кагаз бети түтпөйт. Чынын айтканда, ушул кезге чейин маданият башына маданиятка күйгөн адам келген жок.
Албетте, союз учурундагы маданиятты жоготпой сактап калууга болмок. Ал үчүн патриоттук сезими күчтүү, улуттук музыканы сүйгөн адам жетекчиликке келиши керек эле. Тилекке каршы, бизге 20 жылдын ичинде мындай жетекчилер буйруган жок.
- Азыр эмне көп, ырчы көп. Бирок ырчыларыбыздын көпчүлүгү өзү обончу, өзү акын. Жаңы чыгып жаткан ырчылардын сиздер менен иштешпей жатышынын себеби эмнеде?
- Азыркы ырчылар обонду сатып алгандан качышат. Жакшы обон үчүн акча короткулары келбейт. Обонго кеткен акчаны алар башка нерсеге жумшайт. "Мейли, эптеген-септеген обон болсо деле боло берет. Эң башкысы акчам өзүмдө калса болду"- деп жашап калышты. Мындан сырткары, азыркы жаш ырчыларыбыз чет элдик даяр обондорду уурдап алганды адат кылып алышты. Бирөөнүн музыкасын алат да, бир аз оңдоп-түзөп коюп, өзүнүн атын коюп алат. Ушул кантип болсун. Бул нерсени токтотпосок, биз улуттук колоритти жоготуп алабыз. Кыргыздын классикалык музыкаларын тепселеп жатабыз. Батыштын артынан кууп жүрүп, маңкурт болуп жоголуп кетпесек экен деп коркуп жүрөм. "Эгер бир улутту жок кылууну кааласаң, алгач анын маданиятын талкала"- деген сөз бар. Бул еврейлердин тымызын жүргүзгөн саясаты. Ал саясат жыйырма жылдан бери биздин маданиятты талкалап келди. Аны азыркы айрым жаштарыбыз түшүнбөй, сын айткандарды "Көрө албай жатат"- деп ойлошот экен. Аларды көрө албагыдай мен алардын душманы же атаандашы эмесмин да. Болгону улуттук колоритти, классикалык музыкаларды сактап калсак, маданиятыбызды жоготуп албасак экен деген эле далбас.
- Союз учурунда түзүлгөн композиторлор союзу учурда кандай иштеп жатат?
- Биз ушул композиторлор союзун жандандырышыбыз керек болуп турат. Мурда классикалык музыкалар көп жаралчу. Кийинчерээк солгун тартып кетти. Себеби биздин композиторлор союзу азыр иштебейт. Эки кабат имаратты арендага берип, арендадан түшкөн акчага жан багып отурушат.
Биз, кыргыздар, көрө албастык менен бой көтөргөндү токтотсок. Болбосо өспөйт экенбиз. Дегеним, азыркы композитор союзунда отурган айрым композиторлор жаш обончуларды жанына жакын жолотпой, теңине албай келет. Жаштарды тарбиялап, жол көрсөтүп коюш биздин милдет да. Элдин ичи таланттан куру болбойт. Азыр деле таланттуу балдар бар, бирок жол көрсөткөн адам жок болуп жатат. Ар кимибиз эле өз кызыкчылыгыбызды көздөп, өз көмөчүбүзгө күл тарта берсек, келечегибиз эмне болот? Менимче, улуттун кызыкчылыгын биринчи орунга койгон учур келди го дейм. Убакыттан уттурбай, эртерээк эсибизге келип, маданиятыбызды көтөрүүгө баарыбыз аракет көрүшүбүз керек. Маданиятын жоготкон эл - улутун да жоготот. Ушул нерсени эстен чыгарбасак.
- Ушул кезге чейин маданиятты көтөрөлү деп кыйкырып эле келебиз. Бирок айтылган сөздөр айтылган жерде гана калып, иш жүзүнө ашпай келет. Деги, маданиятты көтөрүү үчүн кандай иш аракеттер көрүлүшү керек?
- Биринчи ишти мектептерден башташ керек. СССР учурунда биз жогоруда айткандай, ар бир мектепте музыкалык кружоктор болчу. Ошол кружокторду жандандыруу керек. Азыр жаңыдан өсүп келе жаткан муунду улуттук классика менен сугаруу зарыл. Илгери бизди опера, театр, киного желкелеп алып барчу. Жөн эле алып барбастан келгенден кийин эмне спектакль көргөнүңдөн бери сурап турчу. Каалайсыңбы, каалабайсыңбы опера, балетке жылына бир нече жолу барууга туура келчү. Баргандан кийин искусствону түшүнө баштайт экенсиң да. Азыркы жаштар спектаклга бармак түгүл, опера эмне экенин түшүнбөйт.
Эми маданиятты көтөрүү үчүн улуттук колоритке, улуттук классикага басым жасашыбыз зарыл. Чет жерден келген даңкылдак-дүңкүлдөктү жоготуу учурдун талабы болуп турат. Улуттук аспаптарды жандандырып, комузда, сыбызгыда ойногон уул-кыздарды урматтап, аларга шарт түзүп берүү зарыл. Акындык, төкмөлүк өнөрдү өркүндөтүү абзел. Улуттук классика - комуз, сыбызгы, чопо чоор, манасчылык, төкмөлүк. Бирөөнүн маданияты бизге маданият болуп бербейт. Батыштын маданиятын ээрчигенди токтотуу керек. Жыйырма жыл маңкурт болгонубуз жетишет.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Башкы прокуратуранын Түштүк боюнча маалыматы
"Күүгүм Бишкектин" күмөндүү ою, же Ким "байкенин" көшөгө артындагы оюну
Борборду түштүккө көчүрүүнүн зарылчылыгы барбы?
Кандуу калаабага бир ай
Бакиевдин тушундагы № 1 Резиденциядагы теске салынбай келген терс көрүнүштөр
Ичтен чыккан ийри жылан...
КРнын эмгек сиңирген артисти, композитор, обончу, комузчу:
"Бирөөнүн маданияты бизге маданият болуп бербейт"
Күнгө туура эмес кактануу
тери рагын пайда кылат
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?