el en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru bg ky ky ky ky ky ky ru en uk ru ky ba ky myv ky ru ru ky bg ky ky be ky uk ky ky uk ky ky kk ky myv ky ru el ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru bg ky ru ky ru ky ru ky ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru av ru ru ru tt ru ky ru kk ru ky ru ky ru ru ru kk ru ru ru en ru
"Агым", 15.05.09 - 17-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Дан менен чар качан иргелет?
Бир жылдан ашуун убактан бери Улуттук телерадио корпорацияны (УТРК) реформалоо бүйүр кызыткан талаш-тартыш, уруш, пикет-митингдер менен коштолуп келе жатат. Кыргыз массалык маалымат каражаттарынын чоң реформатору эсептелген Мелис Эшимкановдун иши эл арасында да ар кандай айың кептерди жаратууда. Жаңылануунун эң оор жана айыкпас жарааты катары кызматкерлердин санын кыскартуу болуп жатканы көрүнүп турат. Катуу кармаштын акырына чекит кое турган жыйынтыгы катары УТРКдагы аттестациянын жүрүшүн алсак болот. Жүздөн ашык адам жумушсуз калуунун алдында. Ырас, бүт өмүрүн радио менен телеге арнаган далай кызматкерлер бир күнү эле жараксыз болуп чыга келсе, бул бир адамдын чоң трагедиясы экени турган иш. Базар экономикасы ташбоор экенин ар бирибиз жон терибиз менен сезип келе жатканыбызга 20 жылга жакындап калды. Канчалаган адамдар, өзгөчө улуу муундагылар, алган билимине, көп жылдык тажрыйбасына карабастан керексиз болуп, базар баарлап же бала-бакырасынын багуусуна өтүп калды. Эшимканов айткандай, элүү жылдан бери УТРКнын эфир убактысы, сапаты өзгөрбөсө да, кызматкерлеринин саны өсүү жолунда болгон. Кезинде теле жана радиодо иштеп кеткен практик катары, учурда радио уктуруулардын активдүү угарманы, радионун Көркөм кеңешинин, жакында болуп өткөн Аттестациялык комиссиянын мүчөсү катары, радио жаатындагы жаңылануу боюнча айрым бир сунуштарымды айта кетким келет.
Акыркы учурда телерадиодогу көрсөтүү жана уктуруулардагы биртоп жаңыланууларды байкаса болот. Алгач Россиянын айрым көрсөтүүлөрүн тууроо жолу менен жаңыланууга аракеттер болуп келсе, бүгүнкү күнү көңүл бура турган кызыктуу телеберүүлөр пайда болуп жатканын таныш кыйын. Ал эми радио жаатында негизинен кабарлардын ар бир жарым саат сайын берилиши өзгөрүүлөрдүн алгачкы кадамы катары кабыл алынып, жаңылануунун толук кандуу жүрүшү дагы алдыда болсо керек деген ойго алып келет. Менин терең ишенимимде кыргыз радиосунун баа жеткис кенчи, анын "Алтын фонд" аталган "Манас" эпосу баш болгон, музыка, драмалардан турган мурастын жыйындысы, кору. Жетимиш жылдан ашуун тарыхы бар радионун бул фондунда эмне деген керемет күүлөр, ырлар, хорлор, оркестр үчүн чыгармалар, музыкалык драмалар, опералар, драмалык спектаклдер, көзү өткөн залкарлар менен болгон маектер, деги койчу, баа жеткис байлык бар. Акыркы жылдарда ошол баалуулуктарга радио өз баасын бералбай, заман жаңырып жатат деп жалаң батышты туураган жеңил-желпи музыкадан эзилип бүттүк. Комуз, оркестр же фортепиано менен коштолгон ыр болсо эле жаа бою качышып, эртеден кечке эстраданы жайылтуу менен алек. "Эмне эксең, ошону аласың" дейт эл эзелтен. Анысыңарындай, ар кандай радиостанциялар, анын ичинде кыргыз радиосу жаштарга жагат экен деп төмөнкү деңгээлдеги ырларды эртеден кечке "эге" берип, эртеңди койдум, бүгүнкү абал кооптуу болуп турат. Кайсы радиону бураба "Алло, төрдө отурган чоң атам менен чоң энеме, ооздогу жеңеме, төштө жүргөн байкеме, төшөктөгү акеме салам жолдойм" деген тейдеги маани-маңызы жок, сөз байлыгы жарды, курулай телефон чалышуучу оюнга айланып, угармандарды таптакыр иренжитип тынышты. Ошон үчүн радио уктурууларда чоң жаңыланууну жасабаса болбойт. Албетте, биринчи кадр маселесин чечүү менен көп нерсе өзгөртсө болот. Бир эле мисал, аттестация учурунда музыкалык редакцияда жогорку билимдүү, адистиги боюнча туура келген эки эле музыкант бар экенин көрдүм.
Теле менен радио өкмөттүк болгондуктан, мамлекеттик саясат, анын ичинде эчен жылдан бери издеп таппай жаткан идеологиянын уюткусу ушул жерде болуш керек. Анүчүн көрсөтүү менен уктуруулардын сапатын, багытын жаңыртуу орчундуу маселе. Кыргыз радионун алдында мурда "21-кылым", азыр "Белес" аталган жана "Миң кыял" деген радиолор бар. Ошолордун уктуруулары жогоруда мен айткан телефон чалуулардан башкага ой-кыялдары, билимдери жетпей, чоркок болууда. Бул айтканым негизинен музыкалык уктуруу менен концерттик программалардын түзүлүшүнө тийиштүү. Жөнөкөй эле концерт түзүүдө да музыкалык билим керек, гүлдөн букет жасагандай жасалгалай билиш абзел.
Эки жыл мурда УТРКда К.Молдокасымов башдеректир болуп турган кезде Көркөм кеңештин мүчөлөрү, эл артисттери Д.Жалгасынова, З.Үсөнбаев, А.Ибраев, С.Жумалиев, КР маданиятына эмгек сиңирген ишмер К.Осмонов жана мен анын кабыл алуусунда болуп, радио менен теледеги музыканы жайылтуудагы орун алган олуттуу маселелерди козгогон элек. Ошондо Кыяс Молдокасымов "жакында "Миң кыял" радиосун ачканы жатабыз, ондогон жылдардан бери жыйналган казынадагы чыгармалардын баары ошол каналдан берилип турат" деп бизди жооткоткон эле. Биз ишенгенбиз. Андай болбоду. Баягы эле салам жолдомой, саны бар сапаты жок, кулактын кужурун алган эстрада. Бир кезде Б.Сутенова "бул радио эмес, магнитофон" деп айткан "Кыргызстан обондору" радиосунан "такшалып" келген Тынчтыкбек Кожобеков аттуу тилинен боз чаң чыккан, музыкага таптакыр тиешеси жок жигит "Миң кыялга" "кожолук" кылып, "Кыргызстан обондорунун" көчүрмөсүн ачып алганга жетишти. Теленин материалдык базасы начар болгондуктан мүмкүн эместигин туюп турам, ошондуктан азырынча радиодо Россия, Казакстан сыяктуу өзүнчө кошумча каналды ачып, "Маданият" деп атоо менен жогоруда айтылган казынаны "казуу" керек деп эсептейм. Анүчүн "Белес" менен "Миң кыялды" бириктирип, түнкү саат 12лерге чейин гана эфирге чыгып, адамдын жандүйнөсүн байытып, руханий гүлазык боло турган экинчи радиоканалды ачуу замандын талабы болуп турган чак. Эфирдин убактысын кыскартуу менен уктуруулардын сапаттык жагына маани берилип, кызматкерлерди электен өткөрүү боюнча жасалып жаткан жаңыланууга жардамы тиймек.
"Маданият" радиосунан өксүктө келе жаткан комуз, кыяк, чоор ж.б. ыр-күүлөрүн байма-бай уктуруп, А.Малдыбаев, К.Молдобасанов сыяктуу залкар композиторлорубуздан баштап, бүгүнкү күнү заманбап музыка жаратып жаткан композиторлорубуздун, обончуларыбыздын олуттуу чыгармаларын, Б.Миңжылкыев, С.Бекмуратова, К.Сартбаева, Т.Сейталиев ж.б. ырчыларыбыздын добуштарын угуп, белгилүү драматургдарыбыздын чыгаан режиссерлор койгон спектаклдерин, Ч.Айтматов, Т.Сыдыкбеков, А.Осмонов, А.Токомбаев ж.б. акын-жазуучуларыбыздын чыгармаларынан көркөм окууларды жана дүйнөлүк классикага да кайрылып, тарбия-таалим жагына басым кылсак, базарга айланган, эстрадага байланган жандүйнөбүзгө гүлазык боло турган эң олуттуу радиого айланмак. Заман канча өзгөрсө да маданий баалуулук эч өзгөрүлбөй, өлбөс-өчпөс мураска айланары, кылымдарды карытып келе жаткан чындык. Ошондуктан бул маселеге олуттуу көңүл бурулуп, биз күткөн өзгөрүү болоруна азыркы жетекчинин жанүрөгөн аракетинен улам үмүт этип турам. Бул бир гана менин оюм эмес, көптөгөн маданият ишмерлеринин көкүрөгүндөгү көксөөсү.
Доусон дос эмес экен!..
IBF жаатында жарым оор салмак чени (79,4 кг) боюнча дүйнө чемпиону Чэд Доусон (26-0,17 нокаут) экс-чемпион Антонио Тарвер (27-4,19 нок.) менен реванш-беттешүү өткөрдү. Лас-Вегас шаарында Доусон упай артыкчылыгы менен кайрадан жеңишке эгедер болду. Кырктын кырына келип калган Тарвер такка отурам деген үмүтүнөн биротоло кол жууду. Эсеп өңүтү төмөнкүчө: 116-112, 117-111, 117-111.
Казакстандык мушкер Бейбут Шуменов (8-0,6) жарым оор салмак чени боюнча экс-чемпион Байрон Митчелл (27-5-1,20) менен Шимкентте беттешти. Мушташ узакка созулган жок. Төртүнчү раундда техникалык нокаут менен Бейбут жеңип алды.
Европа чемпиону Марко Хук оор салмак (90,7 кг) боюнча титулун коргоп калыш үчүн украиндик Виталий Русаль менен Германияда муш салышты. Бешинчи раундда Виталийди техникалык нокаут менен оюндан четтетти да, кемер курду аман алып калды.
Орус командасы Швейцариядан чемпиондук даража менен кайтты. Демек, Россия катары менен дүйнөнүн эки жолку чемпиону (2008-жылы да чемпион болгон). Финалда хоккейдин "ата-жотосу" болгон Канаданы 2:1 менен утту. Гол киргизгендер О.Сапрыкин менен А.Радулов.
Кыз-келиндер арасында өткөн өлкө биринчилигин Жаңыл Тиленбаева утуп алды. Турнирге 26 шахматчы катышкан. Жаңыл 9 упайлык мүмкүнчүлүктөн 8,5 упай топтоп, озуп чыкты. Экинчи орунду Тиленбаеванын энеси Бактыгүл Тиленбаева ээледи (7,5 упай). Эне-кыздын ортосундагы беттешүү тең-тең аяктады. Үчүнчү орунда - Баткенден келген Грета Лим (6 упай).
Бишкекте эркектер арасында республика биринчилиги башталды. Ар бир шахматчы 11 партиядан ойнойт. Жеңүүчүлөр Ташкент шаарында өтө турган дүйнө биринчилигинин Азия аймактык мелдешине катышууга укук алышат.
Борбор калаабызда 15-17-май күндөрү Дүйнө кубогунун экинчи этабы өткөрүлөт. Борборазия Лигасынын бул баскычында коңшу Казакстан, Өзбекстандан атчандар мелдешке келет.
Оштун "Алай" командасы республика биринчилигинде көч башына чыкты. Соңку беттешүүдө Бишкектин "Ата-спорт" клубун 6:1 менен жайлап, 12 упайга ээ болду.
Азия футбол конфедерациясы кыргызстандык эки жаранды жогорку сыйлык менен сыйлады. Азия континентинде футболду өнүктүрүүгө кошкон салымы үчүн Аскар Салымбековду жана Өмүрбек Кутуевди медаль менен сыйлады.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
ШАЙЛООГО 68 КҮН КАЛДЫ
Азаттык эйфориясынан армандуу сазга
"Опузадан коркконумдан президенттин уулу деп ойлогом"
Күрпсай, Ташкөмүр, Үчкоргон, Шамалдысай унутулдубу?
Фильтр тамеки, күл аралаш келген сөөк
Денеге кирген кене, табыптын шакшагы
"Акжол" үчүн 600 миң доллар берген эмесмин"
Түсү ийги кишинин жолу да тегизби?
Дан менен чар качан иргелет?