el en hbs_cyr ru ky hu ky tt en sv fr de de fr fr fr fr de en ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Эмдиги жылы буюрса отуз чакырымдай жолду оңдойбуз"
- Рыскул Уркалиевич, быйыл Көлдө митингдер көп болду. Туристтик сезон Караколдо кантти экен?
- Өткөндөгүнү эске албаганда быйыл Каракол тынч эле болду. Жаштарыбыз митингдерге көп кошулган жок. Биз бардык маселени мыйзамдуу жол менен чечели деп элге түшүндүрүү иштерин жүргүзүп жаттык. Шаар жаштары да бизди туура кабыл алышты. Караколго башка жылдагыга салыштырмалуу быйыл чет өлкөлүктөр көп келди. Муну эл деле байкаса керек. Учурда шаар ичи тынч. Жакындагы мыйзамсыз иштерди уюштургандарга эл нааразычылыгын билдиришти. Шаар тургундары деле бардык маселе мыйзам чегинде чечилишин, мыйзамдуу талап коюлушун колдоп, баарын туура түшүнүп жатышат.
- Быйыл Ысык-Көл облусунда автокырсыктар көп болду. Муну азайтуу боюнча шаар бийлиги кандай чараларды көрүп жатат? Дегеле жол маселеси бүгүнкү күндө кандай?
- Караколдо жол маселеси көптөн бери жүрөктү өйүп келаткан меселе. Чынын айтсам, 1985-жылдан бери шаар жолу оңдолгон эмес, акча да бөлүнбөптүр. Шаар ичинде 200 чакырымдай жол болсо, анын 67 чакырымы асфальт, калганы таш жол. Былтыр шаарда 1 километр 800 метр жол жасалды. Быйыл жергиликтүү бюджеттен жолго 28 млн. сом, Өнүктүрүү фондунан 29 млн. сом бөлүнгөн. Долбоордук-сметалык документтери убагында даяр болбой калгандыктан жолдорду жасоону кеч баштап калдык. Бирок учурда жергиликтүү бюджеттен бөлүнгөн акчага шаардын Жамансариев көчөсүнүн бир жарым километринен ашык жерин жана Пржевальск көчөсүнүн 361 метрин оңдодук. Мындан сырткары, Коенкөзов көчөсүнөн 845 метр, Парковый көчөсүнөн 1 километр 400 метр жолду оңдоого Өнүктүрүү фондунан 29 млн. 600 миң сом каралган. Тилекке каршы, бүгүнкү күндө фонд 2,5 млн. сом берди. Дагы 2,5 млн. сом беребиз деп жатат. Учурда Парковый көчөсүнүн 800 метрине субподрядчиктер менен биргеликте асфальт төшөп бүтүп калдык. Жолдор оңолгон сайын машиненин ылдамдыгы да көбөйөт экен. Ошону эске алып ылдамдыкты чектөөчү, эскертүүчү жол белгилерин койгонбуз. Шаарда 11 жерде светофор бар эле, дагы кошумча үч светофор орноттук. Дагы эки светофорду жакында орнотобуз. Жол коопсуздугун камсыз кылууга ушинтип болгон аракетибизди жумшап жатабыз.
- Каракол мэриясына өкмөттөн акча бөлүнөбү же шаар бюджетин мэрия өзү түптөйбү?
- Биз жергиликтүү өз алдынча башкаруу болгондуктан өзүбүздү өзүбүз каржылайбыз. Тыштан жогоруда айткан "Кумтөрдөн" которулчу гана каражат бар. Азыр ал толук которулбай ишибиз аябай үзгүлтүккө учурап жатат.
- Караколдо азыр кандай ишканалар иштеп жатат?
- Азыр бизде суу, жылуулук менен камсыз кылуучу муниципалдык мекемелер эле иштеп жатат. Мындан тышкары, Каракол спирт заводу менен азиз, дүлөйлөр окуп, иштеген окуу-өндүрүштүк мекеме иштеп жатат. Негизи, Караколдо 20 өндүрүштүк ишкана болсо алардын алтысы жакшы иштөөдө. Дагы бешөө былтыркы жылга салыштырмалуу начар иштеди. Калгандары жабылып калды. Мисалы, союз доорунан калган ЭТЗ (Электро-техникалык завод) акционердик коому азыр иштебей турат. Ээси ким экени да белгисиз. Жер салыгына эле бул ишкана 2 млн. 170 миң сом карыз. Башка карыздары да бар болгондуктан ишкананын иши азыр сотто. Ушул сыяктуу бир топ ишканалар токтоп турат.
- Билинбей эле кылычын сүйрөп кыш келатат. Шаардын кышка даярдыгы кандай?
- Бизде эки жылуулук ишканасы бар. Бири жылуулук, экинчиси жылуулук менен камсыздоо ишканасы. Экөөнүн тең буу казандары оңдолуп, от жагылып текшерүүдөн өткөн. Тилекке каршы, бүгүнкү күндө бул ишканаларга көмүр эмдигиче түшүрүлө элек. Жылуулук ишканада былтыркы жылдан калган 3031 тонна көмүр болсо, жылуулук менен камсыз кылуу ишканасында былтыркыдан калган 1734 тонна көмүр бар. А жалпы эки ишканага 34 миң тонна көмүр керек. Былтыр бул мезгилде 65-70 пайыз көмүр түшүрүлүп калган. Быйыл жылуулук ишканасына "Кыргызжилкоммунсоюздан" болгону 60 тонна, жылуулук менен камсыз кылуу ишканасына жергиликтүү бюджеттен бөлүнгөн акчага 500 тонна эле көмүр түшүрүлдү. Биз бул боюнча өкмөткө көп кайрылдык. Биз азыр көмүрдү тез арада ташып албасак шаардыктарга жылуулук берүү үзгүлтүккө учурап калышы мүмкүн. Муну вице-премьер Тайырбек Сарпашев катышкан өкмөттүк жыйында да айтканбыз. Мындан сырткары, азыр шаардагы мектеп, бала бакчаларга отун, көмүр түшүрүлгөн.
- Мектеп деп калдыңыз, Караколдо азыр канча мектеп бар? Алардын канчасы кыргыз, канчасы орус мектеп?
- Шаарда азыр он мектеп бар. Быйыл Восход кичирайонунда №15 жаңы мектеп курулуп бүтүп, ишке берилди. Мектептин курулушу 2008-жылы башталып, республикалык бюджеттен каржыланган. Ал мектеп 422 орундуу болчу, азыр 490 бала билим алып жатат. Булардын ичинен №4 мектеп таза кыргыз мектеп. Калганы орус-кыргыз аралаш мектептер. Белгилей кетсем, №4 мектептин мугалими Нургүл Шарапова 2013-жылдын мыкты мугалими деген наамды утуп алды.
- Облус борборлорунда, ири шаарларда бала бакча маселеси курч. Сиздерде бул жагы кандай чечилген?
- Буга чейин шаарда он үч бала бакча иштесе да бала бакчага бара албай жүргөн балдар азыр көп. Бир кездеги бала бакчаны Касым Тыныстанов атындагы университет аскердик кафедра катары иштетип келген. Быйыл университет ректору Курманбек Абдылдаев биздин өтүнүчүбүздү туура түшүнүп кафедра имаратын мэрияга жакшы акыбалда өткөрүп берди. Ал имарат оңдолуп, 390 бала алынды. Ошентип жалпы 14 бала бакчалуу болдук. Балдардын көбүн эске алып №4, №5, №7, №10, №13, №14 бала бакчаларда кошумча 14 топ ачылып, жалпы 800 баланы жаңы кабыл алдык. Былтыр 3253 бала бакчада тарбияланса, быйыл 4063 бала бала бакчаларга барып жатат. Бирок бүгүнкү күндө да бала бакчага кезекке турган балдар көп. Учурда жеке бала бакчалар да ачылып жатат. Кыскасы, быйыл бала бакчаларга жергиликтүү бюджеттен 800 млн. сом каралып, ал каражат максаттуу жумшалды.
- Азыр кайсыл шаар болбосун акча тартыштыгынан инвестор тартууга аракет кылып келет. Сиздерде бул жагы кандай?
- Бизде №2, №11 мектеп атайын долбоор менен 6 млн. сомдук грант утуп алган. Азыр ал акча менен мектептер оңдолуп жатат. Андан сырткары биз Азия өнүктүрүү банкы менен иштешип жатабыз. Былтыр банк бизге бир автомастердик унаасын, бир автокранын, бир экскаваторун берди. Буга кошумча АРИС долбоору менен да иштеп, 220 миң долларык таштанды чыгаруучу машине алдык. ЮСАИД менен иштешип жатабыз. Мындан сырткары алдыда сүйлөшүүлөр бар. Алардын аягына чыга элекпиз.
- Жаңы жылга деле аз убакыт калыптыр. Келерки жылга кандай пландарыңыздар бар?
- 2014-жылы биз шаардын жолдорунун биртоп жерин оңдойлу деген максатыбыз бар. Он чакырым жолду оңдоонун долбоордук-сметалык документин даярдаганга 23-октябрга тендер жарялаганбыз. Жүйөлүү себептер менен тендерди бир жумага артка жылдырдык. Мындан сырткары биз өкмөттүн ыйгарым укуктуу өкүлү Каптагаев Эмилбек менен бирге жыйырма чакырымдан ашык жолду жасаганга акча жагынан жардам берүүнү парламенттен, өкмөттөн өтүнөбүз. Быйыл шаар ичиндеги арыктарды оңдоп суу кое бердик. Эмдиги жылы жол жээктерине бак-дарактарды отургузабыз.
- Шаар мэри катары шаардыктарга кандай кайрылуу, өтүнүчүңүз бар?
- Шаардыктарга кайрыларым, ар бир шаардык өз үйүнүн маңдайын таза кармаса мэрияга чоң жардам кылган болот эле. Эң негизгиси эл ынтымактуу болуп, шаарда туруктуулук болсо дээр элем.
Нарындан жазган салам кат
Балбан билек Бурулсундан үмүт чоң
Нарын облусуна караштуу Миң-Булак айылынын тургуну Асмат ЖУМАКАДЫРОВ "Жаңы Агым" гезитине дубанда болгон жаңылыктарды кабарлап турат. Асмат аксакалдын кезектеги жагымдуу кабары келечектеги муундун спортко болгон кызыгуусун арттырат деген ойдобуз.
- "Ааламга жол айылдан башталат" демекчи, эчен ааламды дүңгүрөткөн окумуштуулар, артисттер, спортсмендердин көпчүлүгү айылдан чыгышат эмеспи. Алыска барбай эле Нарын районунун Миң-Булак айылынан казак-кыргызга белгилүү Көкөтөй чечен, залкар манасчы Тыныбек Жапый уулу, чоң манасчы Актан Тыныбеков жана Кыргыз эл артисттери Т.Актанов, А.Осмонов, Ч.Думанаев, З.Сооронбаевдер чыгышкан. "Аккан арыктан суу агат" демекчи ушулардын көчүн улай эле жакында Казакстандын Алматы шаарында болуп өткөн кыз-келиндердин Евразия чемпионатында эркин күрөш боюнча 5-класстын окуучусу Эсенбай кызы Бурулсун Орусия, Белоруссия өңдүү чоң мамлекеттердин спортсмендерин утуп, финалда казак кызынан утулуп күмүш медаль алып келди. Өзүнөн төрт жаш улуу кыздар менен күрөшүп финалга чыккан кызыбыздыкы эрдик эмей эмине?!
Бишкек шаарында өткөн тандап алуу турниринде 30-32 кг салмакта күрөшүп баардык атаандаштарынын далысын жер жыттатып жалгыз жолдомону Бурулсун алганын машыктыруучусу Улан Жолочиев айтып берди: "2011-жылдан бери Миң-Булак айылындагы маданият үйүнөн бир бөлмө алып күрөшкө шыктуу балдарды машыктырып келем. Машыгуучу залыбыз кичинекей болгондуктан он чакты эле бала машыгат. Чуркап жүрүп райондон эски күрөш килемин жана гиря, гантелдерди таап келгем. Бурулсундун келгенине бир жарым жылдай эле болду. Бирок көп ийгиликтерге жетишти. Өзү абдан тырышчаак, өжөр. Мындай эмгекчилдик, өжөрлүк эркек балдарда да жок. Бир жолу машыгуучу залга айылдын аксакалы Бекболот Жанабилов Бурулсунду жетелеп келип, "ушул неберемден бирдеме чыкчудай, сени балдарды машыктырып жатат дегенинен сага алып келдим" деди. Алдымдагы кичинекей арык кызды көрүп, аксакалдын көңүлү калбасын деп, бир чети Бекболот аксакалдын район, облустук деңгээлдеги топ бузуп жүргөн балбан экенин билгендиктен алып калдым. Машыккан биринчи күндөн эле Бурулсун өзүнүн өжөр, мээнеткеч, эмгекчилдигин көрсөтө баштады. Эки ай машыккандан кийин аны менен күрөшүүчү кыздар жок, машыгып жүргөн классташ эркек бала менен мелдештирсем эки жолу ал баланы жыгып койду. Ошондон кийин уялдыбы, ал классташы экинчи машыгууга келбей койду.
Ал эми Алматы шаарында өткөн Евразия чемпионатына барууга каражатты, паспорт маселесин Миң-Булак айыл аймагынын башчысы Жыргал Өмүралиев чечип берди. Айыл аймагынын башчысы Жыргал Өмүралиевге чоң рахмат, эгер ал киши каражат таап бербегенде мүмкүн барбай деле калмакпыз.
Бурулсун Алматыга барып ийгиликке жеткенден кийин Орусиядан, Казакстандан сунуштар түштү. Бирок ал эч кандай башка өлкөгө барбастыгын, Кыргызстандын гана желегин желбиретерин айтканда беркилер баштарын чайкап басып кетишти" дейт машыктыруучу Улан Жолочиев.
Бишкекке келгенде Айсулуу Тыныбекованын машыктыруучусу Исабековдон сунуш түшүптүр. Шарты жок кичинекей залда машыгып, Кыргызстандын желегин Алматы шаарында желбиреткен сакадай бою сары алтын кызыбызга облустун ыйгарым укуктуу өкүлү көңүл бурбай, кайдыгер мамиле кылганы өкүндүрөт. Эми ийгиликтин эрте-кечи жок эмеспи, балким алар да Бурулсунду унутта калтырышпас дейт айылдын ардактуу аксакалы Асмат Жумакадыров.