bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru hu ru ky ru ky ru ky ru ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky bg ru ky mk ru ky ru ky ru ky ru ky ru tt ru krc ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Эл сөз", 17.11.09 - 6-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Бийликтин калпыс мыйзамы, калк үмүтү кыйрады…
Айтып оозду жыйгыча жаңыдан түзүлгөн Кыргыз Өкмөтү ансыз да каржалган калкка каршы токтомун токуду. Тактап айтканда, 2009-жылдын 12-ноябрында өкмөт мүчөлөрү электро жана жылуулук энергияларынын тарифин жогорулатууну "бир добуштан кабыл алышты". Премьер-министр Д. Үсөновдун маалыматына таянсак, "бир адам айына орто эсеп менен 150 кВт электроэнергиясын пайдаланып, ага 105 сом гана төлөп" келсе, жаңы баа менен керектөөчү эми айына 225 сомдон төлөй турган болду.
"Бетке айткан сөздүн заары жок" эмеспи, Д. Үсөновдун премьер-министрдин постуна келиши жана өлкөдө кош бийликтин орношу өлкөдө стабилдүүлүккө доо кетирерин ишарат кылган элек. Бул адам Бишкек шаарынын мэри болгон учурда шаардыктарды тейлеген микро автобустардын жол киресин кымбаттатып, ара-чолодо лотереясын саттыргандан башка мамлекетибиздин экономикасын көтөрүүгө көрүнүктүү бир иш аткарган кайсы ишине карап, бул жооптуу постко келгени элибизге белгисиз болуп калды. Мыкты бизнесмен (ачыгын айтсак соодагер деген эле түшүнүк эмеспи) болсо болгон чыгар, бирок чыгаан саясий ишмер катары өлкөгө кандай пайда алып келгенин билген адамдын бар экенине ишенүү кыйын.
Бизнесмен-премьер-министрдин көз карашы менен караганда электроэнергияны иштеп чыгаруунун өздүк наркы акталбай жаткан көрүнөт. Мындай көбүртүп-жабырткан калпты айткан адамдарды элибиз "тилиңе тибиртке" дечү эмес беле? Электроэнергиянын эң арзан булагы Кыргызстан болуп саналса, 1 кВт электроэнергияны иштеп чыгаруунун өздүк наркы 4 тыйындын тегерегинде болсо, (мейли, ага да көз жумуп, өздүк наркын 40 тыйындан болсо да), керектөөчүлөрдүн пайдаланган энергиянын кВтына 70 тыйындан төлөсө да, энергетикалык жактан эч кандай зыян тартпасын эсептөө ачык көргөзөт. Тактап айтканда, электроэнергиянын өздүк наркын 4 тыйындан эсептегенде, энергетиктер тарифти 17,50 эсе, эгерде 40 тыйындан деп алсак, 1,75 эсе жогорулатканын кантип жашырабыз?
Карапайым калк ушул мезгилге чейин энергиянын улам кымбатташына чыдап келди, бирок адамдын да белгилүү өлчөмдө чыдоо чеги болорун ойлобогон бизнесмен-премьер-министрдин ойлонбогондугун, 1 кВт электроэнергиянын баасын 2010-жылдын 1-январынан тарта 1,50 тыйындан, ушул эле жылдын 1-июлунан тарта 1,90 тыйындан тарифти бекитиши, ошол эле учурда 1 Гкал ысык сууга калкыбыз жаңы жылдан баштап айына 1050 сомдон, 1-июлдан тарта 2500 сомдон төлөп турууга кабыл алган чечими калкыбыздын нааразылыгын күчөтүп, көтөрүлүп чыгышына себепкер болорун ойлоду бекен?
Чогулуштун жүрүшүндө Өкмөт башчысы энергетика министри Ильяс Давыдов бир жылдын ичинде төлөө системасын түп орду менен өзгөртүүгө милдеттендиришин, ошол эле учурда энергожоготуулар 2 миллиард кВт саатты түзүп, акчалай эсепке алганда, ал 3 миллиард сомду түзөрүнө токтолот. Бирок, ушул "жоготуулар" техникалык гана мүнөздө эместигин, ал эми калктын жакыр катмары "карызын көбөйтүп жибергенден коркуп", пайдаланган электроэнергияга акысын өз учурунда төлөөрүн эске алсак, анда "жоголгон жана уурдалган" электроэнергиянын башында хансарайларда жашаган мамлекеттик ири чиновниктердин, байлыгына чиренген кыргыздын "сасык" байларынын, ири бизнесмендеринин карызы гана болоруна "айрыкча акылдуулуктун" деле кереги жок эмеспи. Кейпи, алардын бир тыйын үчүн бечаранын кейпин кийишкен булардын карызын жабуу максатында ушул токтомду чыгаргандан көрө, жер-жерлердеги көшөкөр кошоматчыларды көчөгө чыгарып, алардын төлөбөй калган каражатын жабуу үчүн калкыбыздан "селбик" (жардам үчүн кайыр-садага) чогултканга жөнөтсө болмок. Элибиз нары карап ыйлап, бери карап күлүп, белгиленген 1,2 миллион абоненттин ар бири ал "бечара-байкуштар" үчүн 2500 сомдон "жардам" көргөзгөндөн качпайт эле.
Кантсе да Өкмөт башчысы бизнесмен (соодагер) эмеспи. ("Ала куштун атынан чакырсак" күнөө болбос). Атаандаштыктын жогорку үлгүсүн көргөзүп, калкыбыздын "сотка" үчүн айына 700 сом төлөөрүн "көрөгөчтүк" менен белгилептир. Карапайым адам бул телефон менен сүйлөшкөндө 100-150 сомдон ашыкча тыйын сарптарына ишенүү кыйын. Ал эми ошол эле сотка менен сүйлөшкөнгө 10 миң сомдон кем эмес каражатты сарптаган ЖКнын, облустун, райондун депутаттарынын, мамлекеттик ири чиновниктердин сарптоолорун жалпы элге жаап койгонун кудайдын көзү деле көрүп турган чыгар. Ошол эле учурда энергетиканын булагы Жалал-Абадда болсо, энергиянын үчтөн эки бөлүгүн түндүктүктөр пайдаланарын белгилеп, элди экиге бөлгөнүн бизнесмен-премьер-министр мойнуна алар бекен? Азыркы күндө өлкөбүздүн борбор шаарында жана анын чет жакаларында бүтүндөй райондордогу калктын басымдуу бөлүгү түштүктүк туугандар экенин бийлик билбесе, эл жакшы билет? Бул жетекчинин этикалык кайсы нормасына жатар болду экен?
"Күйгөндөн айтам…" - дегендей, Ош облусунун абоненттери орто эсеп менен айына 240 кВт энергия сарптаса, Нарын жана Талас облусунун эли 313-315 кВт энергиясын сарптайт экен. Анын себеби эмнеде экендигин жетекчи катары эске алса, премьерибиз "тилинен мүдүрүлмөк" эмес. Түштүк региондордун жылуу климаты менен жогорудагы эки облустун климаттык шартын бийлигине таянып бирдей деңгээлге келтирип берсе, нарындыктар менен таластыктар да энергияны үнөмдүү сарптап, "үлгү" көрсөтүп бермек. Азыркы жаңы Өкмөттөн ушундай "касиеттүү кудуретке" ээ экенине ишене турсак кандай болор экен?
Айтор, "Жаңы шыпыргы жаңыча шыпырганга" өттү, бирок андан карапайым калктын жашоо-турмушун оңоого жаңы Өкмөттүн кызыкпай тургандыгы ачык көрүндү, тетирисинче, кыргыз элинин табигат берген байлыктарын ээлеп калууга көздөрү кызарган топторго ыңгайлуу шарт түзүүгө кадам ташталды. Бийлик калкыбыздын капталынан канжар согуп, кан-жини аралашканына "карс-карс" күлүп карап турат. Энергетикалык, азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылуу, элдин жашоо-шартын эл аралык стандартка көтөрүү маселесин мындай коелу, "өз киндигин өзү кесип", жаңыдан жакшы турмушка жетебиз деген элибиздин үмүтүн таш каптырды.
Ушул жерде дагы бир кырдаалга саресеп салып өтөлү. Официалдуу мүнөздө Өкмөт башчысы Д. Үсөнов бүтүндөй акча каражаты бар тармактардын Өнүктүрүү фондусуна өткөрүлүшүнө нааразы болуп, андан ушул жол менен реванш алууга жасаган аракети да болушу мүмкүн. Кыйналган, нары каржалган эл ушул кымбаттатуудан кийин, колуна мурдагыдай куру камчы албастан, союлун көтөрүп чыгышын камсыз кылуу максатты көздөп отурбасын? Ай, ким билет? Мансапка таарынгандардын тымызын каршылыгынын табияты ушул тыянакка келүүгө аргасыз кылып жатпайбы?
Албетте, жаңы Өкмөттүн бул "жаңы" ачылыштагы "саясатына" макул болбогондор бар эле. Бишкек шаарынын мэри Нариман Түлеев жылуулук жана электроэнергиялардын баасын көтөрүүгө каршы чыгып, өзүнүн жүйөөлүү пикирин айтып чыкканын АКИ-пресс жарыя кылды.
Борбор шаарыбыздын мэринин маалыматына таянсак, азыркы учурда бюджеттин эсебинен төлөнүүчү эмгек акы орто эсеп менен 4235 сомду түзөт. Бир үйдөн эки адам иштесе, 8470 сом айлык алат. Алардын үй-бүлөсү төрт адамдан турса, жогорулатылган коммуналдык тейлөөнүн тарифи боюнча 3238 сом төлөнсө, калган 5 миң сомдун тегерегиндеги каражатты жан башына 1307 сомдон айланып калат. Ал эми 2010-жылдын 1-июлунан баштап, азык-түлүк керектөөсүнө жан башына 407 сомдон туура келет. Ал эми жалгыз бой, жарыбаган пенсия алгандардын абалы эмне болот? Алар кантип жашайт? - деген суроолору жоопсуз калды.
Н. Түлеев Бишкек шаарында жашагандардын абалынын кескин төмөндөшү борборубузда социалдык чоң жарылууну пайда кыларын белгилеп, ошол эле учурда айылдык жашоочулар шаардыктардай сыяктуу кыйналбайт - деп калпыс ой жоорутуп отурат. Калкыбыздын басымдуу бөлүгү айылда жашарын, айыл-чарбасында айрым үй-бүлөлөр гана киреше менен чыкпаса, жыл бою колуна акча кармабасын, дыйкандын мээнетинин кайтарымы сырткы күчтөрдүн (климаттык өзгөрүүлөр, жердин асылдуулугунун төмөндөшү, д.у.с.) таасирине көз каранды экенин эске алган эмес. Калктын эң жакыр катмары өлкөдөгү ички миграциянын күчөткөнүн, алар айылдыктар экенин түз айтсак болот. Ошондой болсо да, Н. Түлеев калктын жакыр катмарынын таламын коргоп чыгышы эле азыркы башка жетекчилерге караганда элдин тагдырына күйгөн инсан катары кадыр-баркын көтөрүп жатат. Аттиң, ушундай адамдардын он чактысы эле бийлик мунарасына көтөрүлсө, турмушубуздун оңолушуна зор үмүт менен карап калат белек?!
Албетте, жылуулук жана энергетикалык энергиялардын кымбатташы менен азык-түлүктүн, эл көп керектөөчү товарлардын баасы да кескин жогорулайт. Демек, 2800 сом пенсия алгандардын акчасы 5200 сомдон кемибеген өлчөмгө жеткирүү зарыл. Ал эми өкмөттүн пенсияларга жана бюджеттик мекемелерге төлөп берүүчү компенсациясы элдин энергияга төлөгөн каражатынын алдында бир тыйынга арзыбай калаарын ачык айтууга туура келүүдө. Ошентип, өкмөтүбүздүн өз элине жасаган ыксыз аракетине акжолчу ЖКнын депутаттары каршы чыгабы? Мамлекет башчысы К. Бакиев бул токтомго вето коебу, же кол тамгасы менен мөөрүн басып береби?
Бийликтин дагы бир шылтоосу, электроэнергияга акы төлөө багытында реформа жүргүзүлбөгөндүгүнө таянат. Бирок, электроэнергияга баа акырындык менен кошулуп, 2012-жылы 1,50 тыйынга көтөрүлмөк. Мунун четке кагылып, чукул арада тарифтин 2,11 эсеге кымбаттатышынын жашыруун сыры деле жок. Логикалык жактан ой жүгүртөп көрөлүчү.
Жылдын башында эле энергетикалык жана жылуулук тармактары бийлик тарабынан сатууга коюлган. Сатып алууга кызыкдар кардарлдар менен менимче "кыргызча" соодалашуу болсо керек. Ошентип, ири киреше алып келер товар сатылбай калды көрүнбөйбү? Сатып өткөрүүнүн эң ишенимдүү жана жеңил жолу - бул тармактардагы тейлөөнүн баасын көтөрүү зарылдыгы пайда болот. Кыргыз элинин жонунан кайыш тилип, бааны көтөрүп, чет элдиктерге кармата берүүгө ушул жол гана мүмкүнчүлүк берерин бизнесмен-премьер жакшы билген.
Ал эми экинчи тараптан кыргыз бийлиги жана Өкмөтү Эл аралык валюта фондусунун марионеткасына айлангандыгында десек болот. Биринчиден, биздин өлкө бул валюта фондусуна акчалай жактан 1 миллиарддан ашык карыз. Экинчиден, Кыргызстан өнүктүрүү фондусунун мүчөлөрүнүн көрүнүктүүлөрү ушул эле Эл аралык валюта фондусу менен байланышта деген маалыматтар бар. Такталбаган маалыматка таянсак, 31-октябрдан 4-ноябрга чейин борборубузга келген Эл аралык валюта фондусунун (МВФ) өкүлү кыргыз бийлигинин эки бутун бир бутуна сыйгызып, зекип кеткен көрүнөт. Шаштысы кеткен бийлик бутактары акыры бүтүндөй энергетикалык тармактардын баасын кескин көтөрүп, тез арада сатылышын камсыз кылууга аргасыз болгон сыяктанат.
Аттиң, башка күчтүү, өнүккөн өлкө-лөрдө бийлик жана Өкмөт өз мамлекетинин кызыкчылыгын коргоп, калкынын жашоо деңгээлин көтөрүүгө, жеке адамдын байлыгы менен катары коомдук байлыкты сактап калууга күч үрөйт экен. А бизде, тетирисинче, бардык мыйзам карапайым калкка каршы багытталат көрүнбөйбү? Эми аны айтсак, айтпасак да майнап чыкпайт сыяктанат…
кыргыз тилиндеги гезит "Эл сөз"
Жаңы баанын жандырмагы же энергетиканын эртеңкиси
Өлүмүш атпы же көнүмүш атпы?
Саламаттыкты сактоо министрлигинин алдындагы санитардык
эпидемиологиялык көзөмөлдөө департаментинин жетекчиси:
"Жөнөкөй эле сасык тумоодон эки жылда 317 адам кайтыш болду"
Дүйнөлүк Банктын дүбүртү, дүңүнөн көтөрүлгөн баа
Бийликтин калпыс мыйзамы, калк үмүтү кыйрады…
"улуттун руху турган жерде калп айтуу кыйын"
КРнын эмгек сиңирген артисти:
"Сен да өз теңиңди тап демекмин"
Аргасыздык күнү алыс эмес
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?