hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky uk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk kk ky ru hu ru ky so ru ky ru ky ky ky ru tt ru ky uk ky ru ky ru ky ru ky bg ky ru ky ru ky ru ru ky mn ru ky ky ru ky ky ru ru ky ru kk ru
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Бул бийлик орустун тамсилиндеги аккуу, чаян жана балык..."
- Мукар Шалтакович, биздин премьер-министрибиз А.Атамбаев өзүнүн 4-майдагы маегинде 1993-жылкы Конституция жөнүндө жана азыркы биз жашап жаткан 2010-жылкы Конституция шашылып кабыл алынып калгандыгы жөнүндө айтты. Сиз адис катары А.Атамбаев эмнени айткысы келгенин чечмелеп берсеңиз.
- Туура, А.Атамбаев өлкөбүздүн аткаруу бийлигинин башчысы болуп келип, иштей баштаганда гана Конституциянын туура эмес жазылып калгандыгына, Конституциянын бир бөлүгү экинчи бөлүгүнө каршы келип калгандыгына, бийлик бутактарынын ортосунда алардын ыйгарым укуктары туура эмес бөлүнүп калгандыгына көзү жеткенден кийин гана ушундай түшүнүүгө келип жатпайбы. Анткени, дүйнөлүк практика боюнча Парламенттик башкаруу системасында эгерде бир партия толук бийликке жете албаса, анда эки же андан көп партиялардан Коалициялык өкмөт түзүлөт, бирок биздикиндей эмес. Партиялар Коалицияга кирип алдык, парламент аркылуу башкарабыз дегендей эмес. Коалициялык өкмөттү түзгөн адам аткаруу бийлигинин жана мамлекеттин башчысы болуп, Өкмөттүн курамына Коалицияга кирген партиялар сунуштаган адамдарды алат. Демек, коалициялык өкмөт үчүн да, парламенттик коалиция үчүн да ошол жооп берет. Бизде болсо, Коалицияны "Республика" партиясынын лидери түзүмүш болгон менен өкмөттүн башына "КСДП" партиясынын лидери келди, парламенттин башына "Ата-Журт" партиясынын лидери шайланды да, иш жүзүндө Коалицияны түзгөн адам негизги бийликтен четтеп жана парламенттин төрагасы чыныгы бийликке жеткендей болуп калды. Ошол эле мезгилде ар бир депутат өзүнчө мамлекет башчысына айланып кетти да, депутаттар жана парламент маселе чечип, бирок эч нерсеге жооп бербей турган болуп калды. Ошону из жүзүндө көргөндөн кийин А.Атамбаев ушул Конституцияга нааразы болуп жатпайбы.
Ал эми 1993-жылкы Конституцияда бийлик элге таандык болуп, эл өз бийлигин өздөрү шайлаган депутаттар аркылуу жана референдум аркылуу аткармак. Элдик бийлик үч бутакка бөлүнүп, алардын ыйгарым укуктары бирдей жана тең салмактуулукта болуп бөлүнгөн, бир бийлик бутагы экинчисинин үстүнөн үстөмдүк кылууга жол берилген эмес. Президент болсо ошол Конституциянын жана мамлекеттин бүтүндүгүнүн гаранты болуп, бийликтин үч бутагынын биримдикте иштешин камсыз кылып турган. Бирок, ошол кездеги Президентибиз: "Мен Англиянын королевасындай болуп, эч кандай бийлигим болбой калды, мени эл шайлагандыктан эл алдында жооп беришим керек",- деп атып, мыйзамсыз референдумдар аркылуу чексиз жана жоопкерчиликсиз бийликке жетип алган. Эгерде, 1993-жылкы Конституция өзгөртүлбөй турганда мынчалык болмок эмес.
- 5-майда, филармониянын чоң залында ӨМП Р.Отунбаева дагы бул Конституцияны оңдомоюнча иштөөгө мүмкүнчүлүк жок экендигин жарыя кылды. 2010-жылкы Конституцияда ким ушул Конституцияны 20 жыл ичинде бузса, ал кылмышкер болот деп жазылып турат. Анда Отунбаеванын жоопкерчилиги кандай болот?
- Р.Отунбаева андай маселе койгон жок. Тек гана, азыркы Конституцияда бийлик органдарынын жана бийлик адамдарынын ыйгарым укуктары так жазылбагандыктан, бийлик алсыз болуп калгандыгын айтып жатат. Мындай шартта мындан ары иштөөгө болбой тургандыгын, Конституцияга тезирээк өзгөртүү киргизүү керектигин белгиледи. Чындыгында азыркы учурда Конституция өзүнчө, бийлик өзүнчө, эл өзүнчө болуп калды. Ошондуктан, мен бийликтемин дегендердин баары тең өз билгенин жасап, чалмакейин чалып жатат. Элет жактарда борбордук бийликти, башкача айтканда, мыйзамдарыңды, Президентиңди, Жогорку Кеңешиңди, Өкмөтүңдү уруп ойнобогон жергиликтүү "ханчиктер" пайда болду. Буга чейинки Убактылуу өкмөттүн кылган иштери боюнча жооп сураган эч ким жок. Бийлик бутактарынын ыйгарым укуктары так аныкталбагандыктан, алардын кимиси эрте турса, ошол маселе чечимиш болуп, ошол башкарымыш болуп калды. Аткаруу бийлигинде болсо "имитация бурной деятельности" деген түшүнүк болуп, биттин сиркесинчелик жасаган ишин бийликке көз каранды массалык маалымат каражаттары аркылуу пилдей кылып көрсөтүү жүрүп жатат. Ошол эле мезгилде, чыныгы абал элди кандай эзип жатканы көрүнүп турбайбы. Тамак-ашка болгон баалар эселеп өсүп жатса, күйүүчү майга болгон баа Россияда алардын кымбатташынан эмес, Россиядан бизге келүүчү күйүүчү майларга мамлекеттик пошлинаны кайра киргизгенден экендиги чын болуп жатса, Конституциясы минтип туура эмес болуп жатса бул бийликке ким ишенет. Р.Отунбаевага эле кыйын болуп жатат, анткени ал киши жакшы эле сүйлөйт, бирок колунда эч нерсе жок да.
- К.Байболов, А.Жекшенкуловдор да 1993-жылкы Конституцияны койдурабыз деп 5-майда митинг уюштурууга аракет кылышып, бирок болбой калды. Эгер 1993-жылкы Конституция калыбына келсе, жер сатканы үчүн өтө оор кылмышкер катары мыйзам алдында жооп беришет. Анда эмне үчүн жанталашып жатышат?
- А.Жекшенкулов өзү альтернативалык парламент, альтернативалык өкмөт түзүп, шайлоо жолу менен гана бийликке келем деп "Азаттык" үналгысы аркылуу кайрылбадыбы. Демек, ал азыркы Конституцияны таанып, ошону менен иштөөнү кааларын билдирген. Бирок, азыркы Конституцияны коргойун десе, жанагынтип арты ачылган Конституция болсо, ал өзү Президент болуп шайланып келген күндө да эч маселе чече албай тургандыгын, бул Конституция боюнча бийлик орустун тамсилиндеги аккуу, чаян жана балык сыяктуу болуп, бийликтин ар кайсы бутагы ар кайсы жакка сүйрөп, экономика жана элдин социалдык абалы эч жылышы жок отуруп калгандыгын көргөндөн кийин, саясатчы катары жана элдин паанайы 1993-жылкы Конституцияга бурулуп калгандыгын көрүп, К.Байболов менен бирге ошол тарапка бурулуп жатпайбы. Бул кезектеги саясий оюн экендиги жалган эмес го.
- Эгерде Кыргызстанды ушул ахвалга алып келгендер, алардын бийликтегилери бийликте жоктору менен бирге 1993-жылкы Конституцияны ордуна коюшса, эч ким эч нерсеге жооп бербеген азыркы Конституциянын деңгээлине алып келип салышпайбы.
- Сурооңуз абдан туура. Чындыгында мыйзам деген кагаздагы эле жазуу. Эгер ошол жазууларды бийликтегилер да, жөн адамдар дагы милдеттүү түрдө аткармайынча, аткарбагандардан бирөөлөр аткарылышын сурамайынча мыйзамдар жазуу бойдон эле кала берет. Ошондуктан, бизге чыныгы жана жакшы мыйзамдар менен бирге, ошол мыйзамдарды таза сактап, алардын аткарылуусун камсыздап бере турган, элдин жана мыйзамдын алдында жоопкерчилигин жогору кое турган адам же адамдардын тобу келиши абзел. Президентти канча жолу сен мыйзамдуулуктун гарантысың деп койгон менен, ал кызмат абалынан пайдаланып, элдин жерин сатып, байлыгын талап-тоноп алып качып кетсе, аны жоопкерчиликке тартпаса, ал кантип гарант боло алат? Ошентип, мыйзамдын да, бийликтин да, мамлекеттин да кадырын кетирет. Андай адамдар эч качан жоопсуз калбаш керек. Мындан сырткары, бийликте туруп, бирок байлыгын башка өлкөлөргө ташыган, өз элинде, өз жеринде адамдык милдетти аткарып бак тикпеген, үй салбаган, зыянкеч менен күрөшпөгөн, ошол эле мезгилде башка мамлекеттерде менчик күтүп, байлыгын ошол жакка катып, кетип калууну ойлогон адам мамлекет башчысы, журт атасы болуп эч качан кызмат кыла албайт, элдин ысыгына күйүп, суугуна тоңуп жүрө албайт. Ошондуктан, жакшы Конституция менен бирге бийликке ошол эл үчүн күйүп-жанган адамдар келиши керек. Азыркы бийликте тургандар андай адамдар эмес экендиги көрүнүп калды.
кыргыз тилиндеги гезит "Эл сөзү"
email • архив • редакция
"Кум-Төрдө" күнүгө 300 килограмм
УУРУ "УУРУНУ КАРМА" деп
(Акылбек Жапаровдун "жаркын" элесине арналат)
"Кыргызстанды сактоо" кыймылынын теңтөрагасы
"Бул бийлик орустун тамсилиндеги аккуу, чаян жана балык..."
"Манастын арбагы урат, элдин убалы уктатпайт"
Куткарылуу жалгыз сенден жараткан!
Кудукка кайырмак салган Кулов
көзү сокурдан көңүлү сокур жаман
Ата-Журт кыйын күнгө кабылганда,
Айланды ар бир уулуң чагылганга…
көмүскө достон көрө көрүнөө душман артык
Өлкөбүздүн келечегине кам көрсөк
Семитизм жок болсо, антисемитизм да