ru en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru kk ru ky ky ru ky ky ky ky ky ru ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru
"Айат пресс", 29.01.09 - 5-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Кылдаттыкты, тазалыкты сүйгөндүктөн катуу кайнене болом"
- Дамира Абаскановна, фармацевт адистигин кандайча тандап калгансыз?
- Айылдан "врач болом" деп мединститутка документтеримди тапшырып атсам "борбордук ЖОЖ" деп Москва, Алмата, Ленинград ж.б көп шаарлардын аты жазылган сунуштар илинип турат. "Москвада окусам кандай сонун" деп кыялданып, борбордук ЖОЖго тапшырдым. Оюмда "мединститутта окугандын бары врач болот" деп жүрүпмүн, төрт экзамендин бирөөн бешке, үчөөнү төрткө тапшырдым. Ал убакта окууга өтүш кыйын, конкурс чоң болчу. Жакшы балл алганым үчүн каалаган шаарга барып окушума шарт түзүлдү, Москвага кетсем деле болмок, бирок ата-энем "Москва алыс, ал жакта кыргыз кыздар орус болуп кетет" деп коркуп жиберишпей, Алматага окууга туура келди. 1- курсту окуп баштаганда "дары-дармектерди изилдеген бөлүм экенин" билип алып "бул факультетти таштайм, дарылоочу факультетке тапшырам" деп ыйлап, ата-энеме телефон чалып окууну таштаганга аракеттенгем. Маркум апам "окууңду таштасаң, кайра окууга өтөсүңбү, жокпу белгисиз. Дипломуң жок болсо, кантип жашайсың, таштабайсың" деп урушкан. Окууну бүткөндөн кийин кесибим жакпай, "дарыканада иштебейм" деп атайын медокуу жайга мугалим, андан кийин мединститутка мугалим болуп келдим. 1996-жылы жеке менчик дарыкана ачтым. Ошондо энемдин акылы туура болгонун түшүнүп, апамдын сөзүн укканыма өзүмө ыраазымын. 2008-жылга чейин менчик ишканамды өзүм жетектеп, дарыканадагы дарылар менен элди камсыздап келдик. Дүң жана чекене баада каерде завод болсо ошол жактан сапаттуу чыккан дарыларды алып келчүбүз. 36, 40 ка жакын заводдор менен иштештик. Саламаттыкты сактоо жайларына тендер менен сатчубуз. Жаштарга, балдарыма айтып, аларды үндөөрүм ата-эненин сөзүн угуу жаман жакка алып барбайт.
- Канча уул-кыз табиялап атасыздар?
- Бир кызым, эки уулум бар. Кызым АУЦАда, уулум Москвада ИИМ Академияда, кичүү уулум 1-класста окуйт. Илгери биз кичинебизде "мугалим же доктур болом" десек, кичинекейим "бизнесмен же президент болом" дейт.
- Айылда чоңойгон соң, кол өнөрчүлүккө кызыксаңыз керек?
- Кол өнөрчүлүккө тайэнем абдан шыктуу эле. Өзү шырдактарды оюп "сен кызсың, үйрөнүшүң керек" деп кыйнап мага сайма сайдырчу. 7-класстан 11-класска чейин эки туш кийиз сайгам. Мектепти аяктагандан кийин, студент болуп, күндүзү окуп, түнү ооруканада иштечүмүн. Институтту бүткөндөн соң бир эле жумушта эмес, эки-үч жумушта иштедим. Кийин балалуу болуп, таптакыр эле бошобой убакыт тапкан жокмун. Кол өнөрчүлүктү, кол эмгеги менен жасалган нерселерди баалайм. Өзүм сайган эки туш кийизди, "өзүмдүн эмгегим" деп алигиче сактап жүрөм.
- Конок тосконду жактырасызбы, же конокко баргандыбы?
- Жакын адамдар менен чер жаза сүйлөшүп, көпчүлүк менен аралашып, конокко барганды, да конок тосконду да абдан жактырам. Көп жыл бизнесте жүрүп, убакыттын жоктугунан конок чакыруу үчүн даярданбайм, конокторумду ресторан-кафелерде тосом. Өзүм чакырган жерден калбаганга аракеттенем. Адам "коногум" деп жан дили менен жаркыратып дасторкон жайса, анан барбай койгонуң адамгерчиликке жатпайт го. Убактым тар болсо да чакырган жерге аз убакыт таап барып кеткенге аракет жасайм. Кээ бир достор "шаарга келгени үйүңдү көрө элекпиз, кафе, ресторанда эле тосо бересиң" дешет. Бул кемчилигим болсо керек. Буйруса, балдарым чоңоюп калды. Келин алсам, келиним конокторду үйдө тоссо дейм.
- Бала кезиңизди эстесек...
- Аябай оюнкараак, шок элем. Үйдө жеңем бар эле, мектептен келип, тамактанып, оюнга кетем. Саат 5ке чейин ойнойм, апам кыйкырганда чуркап келип, сабакка олтурам. Кечинде сабак менен алектенчүмүн. Себеби апам мектеп директору болчу. "Сабакты жакшы окусаң, жакшы инсан болосуң, жаман окусаң тиги тайэжеңдей болосуң" деп апам алысыраак бир тайэжемди мисал кылар эле. Ал мектепти алтын медаль менен бүтүп, апамдын тилин албай күйөөгө тийип, окуусун тыштап коюп, жогорку деңгээли менен бир жерде пол жууп иштеп жүргөн. Аны көргөндөн кийин менин максатым "окуу" эле болуп калды. Мектепте да, институтта да жакшы окугам.
- Машина айдаганыңызга канча болду, МАИге түшкөнсүзбү?
- Машина айдаганыма 12 жыл болду. Учурда ишемби, жекшемби күндөрү өзүм рулда болом, айдоочум да эс алсын дейм. Калган күндөрү айдоочум менен жүрөм. Ылдам айдаганды жактыргандыктан, МАИге көп түшчүмүн. Мурда автоунаа айдаган аялдар аз болчу, МАИге түшкөндө "аялзаты экен" деп, "мындан кийин эрежени бузбаңыз" деп кое берип жиберчи. Эки жолу жол эрежесин бузуп айып төлөдүм. Азыр эрежени бузуштан уялам, "өзү депутат, мыйзам чыгарган жерде олтуруп анан мыйзамды бузса, башкасы каякка барат" дебешсин деп жол эрежени бекем сактайм.
- Жолдошуңузга кызганыч кырдаалын түзгөнсүзбү?
- Кызганыч бул өтө жаман адат. Үйбүлө биринчиден бири-бирине сиз айткандай кызганычка кырдаал түзбөшү керек. Жолдошум экөөбүз үйлөнөөр алдында "бири-бирибизди кызганбайбыз, мен сени кызганбайм, сен да мени кызганбайсың" деп сүйлөшүп алганданбы, же жолдошумдун түшүнүгүнөнбү, айтор кызганышып, кудай сактасын үйдө уруш-жаңжал болбойт. Классташ, группалаш, курсташ, жумуштагы кесиптештерим менен катташам, эл менен жолугушам, жолдошум кызганбайт. Эгер адам бири-бирине ишенсе эч убакта кызганыч болбойт. Башкысы ишеничти сактоо керек.
- Үйдө кандай айымсыз?
- Мага көбүнчө эже-сиңдилерим жардам берет. Үй-тиричилигине кийлигишпейм, убактым жок. Бирок, үйдө тазалыкты сүйөм жана тамактын даамдуу болушун талап кылам.
- Канча бир туугансыз?
- Мени тайэжем баккан, "апа" дечүмүн. Баккан апамдын колунда агам экөөбүз эле чоңойдук. Агамдын көзү өтүп кетти, алты баласы менен жакын катташып, ымалашып келем. "Бир тууган бардык жерде керек экен" деп төрөгөн апам жактагы туугандарым менен да катышам. Ал жакта бир эркек, алты кыз бир тууганбыз. Төрөгөн апам "сени бакма бала кылып, берип койгонумду кара" деп күлүп калат. Бир жагынан бергени жакшы болду, өкүнбөйм, апамдын жакшы тарбиясын алдым. Апам ишмер адам эле, жаштайынан обком, райисполком, пенсияга кетээринде мектеп директору болуп иштеген. "Бала тапкандыкы эмес, баккандыкы" дегендей бөлөк өстү болуп калат экенсиң. Төрөгөн апамды "апа" деп айтпайм, кичинемде эжеке дечүмүн, азыр уялып "эже" деп да, атынан да айтпайм. "Сиз" деп гана коем.
- "Кымызды суусаганга, кызды сураганга бер" демекчи кызыңызга куда түшкөндөр болсо керек?
- Жолдошумдун жакын досу "келечекте кудай кошкон куда-кудагый болобуз" деп кызыбыздын эки жашында айтып, он эки жашка толгондо колуна алтын саат тагып кетишкен. Өтө жакшы үй бүлө, азыр да катташабыз. Ата-эне макул болгон соң жаштар да ымаланып, бири-бирине жагыш керек экен, болбосо болбойт тура. Биз кызыбызга "ата-энеси, баласы да жакшы, ал жерге барсаң ыйлабайсың" деп айтып атабыз. Эми эки жаш кандай деңгээлде кабыл алып атканы, алардын мамилелери азырынча белгисиз. Кызым айтпайт. Же кичинесинен айта бергенге уялып калыштыбы, же бири-биринен уялышабы билбейм.
- "Кайнененин камырынан" дегендей кайненеңиз кандай адам эле, ошондой эле өзүңүздү "кандай кайнене болом" деп элестетесиз?
- Тилекке каршы кайненем жолдошум эки жашында каза болуп калган экен. Жакшынакай байбичелер болот го "балакетиңди алайын, айланайын" деген кайненем болсо деп кыз кезимде самачумун. Кайнене-келинге билбегенин билгизип, мээримин төгүп, үйдөгү болгон анча-мынча нерселерге калыстыгын айткан инсан го дейм. Мен аябай талапты койгон кайнене болом го, кылдаттыкты, тазалыкты сүйөм. Эмитен эле уулума "ала турган кызыңа менин мүнөзүмдү айт, мени сүйсөң апамды угасың, энем эмнени айтса ошону кыласың де" деп айта берем.
- Депутат десе эле акчалуу, бизнесмен бай адамдарды элестетишет. Буга сиздин оюңуз?
- Депутатты эл шайлайт, ЖКда акчалуу да, акчасыздары да бар. Ишин жакшы жыйынтыктаган, эл арасында кадыр-баркка ээ акчасыз мугалим, доктурлар деле иштеп атпайбы? Эл алдында депутаттын акчалуусу зарыл эмес, ишенимге татыктуу болушу абзел. Ал эми акчалуу, бизнеси бар депутат болсо, бул эл үчүн жаман болбосо керек, азыр депутаттарга жардам сурап кайрылгандар көп, көрүп эле атабыз. Кээ бир акчалуу депутаттар, өкмөткө кайрылбай эле өздөрү жардам берип атышат. Бул өтө жакшы.
- Өзүңүз жардам берген учурлар болгонбу?
- Депутат болгонго чейин өз чөнтөгүмөн көп жардам берип келгем. Анткени анда бизнесте жүргөм. Мусулманчылыкта "колунда жок адамга жардам берсең сооп болот" дегендей колунда жокторго, балдар үйүнө жардамымды бердим. Айылымдагы жетим-жесирлерди колдоп, дайыма жардам берем. Учурда бизнестен кетип, мыйзам чыгаруу органда иштегендиктен элге керектүү мыйзамдарды жаратууга умтулам. Бир жылда жети мыйзамдын автору болдум. Депутаттын бардык мыйзамдарды көзөмөлдөө функциясы болгонуна байланыштуу, ар бир аймакта, өкмөттө мыйзамдар канчалык туура аткарылып атканына көзөмөл жүргүзүп, элиме жардам берүүгө кызыкдармын. Мыйзам катары өкмөткө, айылдык кеңештерге кайрылып, элдин сурагандарына жооп берүүгө аракеттенем. Эл алдында уятка калгым келбейт. Уят-бул туруксуздук, калп айтуу, сөзүнө турбагандык. Мен оозуман чыккан сөзгө, берген убадама эртелеп жооп кайтарууга умтулам.
Батыш басылмалары Кыргызстандын ЖОЖдорунда паракордук гүлдөп, тамырлап, интеллектуалдык-кесиптик сапат начарлап кеткенин баса белгилешти. Антип батыш "балп" эткизбесе деле окуу жайлардагы коррупцияны билебиз, эми билим берүү системасына реформа жүргүзүү оңой-олтоңго турбайт го.
1-4-класстын окуучуларына түшкү тамак делип бир булочка, бир чыны чайга бюджеттен 450 млн. сом бөлүнчү, ЖК депутаттары "дагы 5 млн. сом бөлөлү, окуучулар ысык тамак ичишсин" деп чыгышты, азырынча бул мыйзам долбоору жогор жактан "добро" ала элек.
"Эки тоонун башын эңсеген эчки ачкадан өлөт" болбоюн деп 1-вице-премьер-министрлик ээрге олтурган Өмүрбек Бабанов КСДП катарынан дароо чыкты. Алмаз Атамбаев баш болгон партиялаштары "биз менен кеңешип-таңашпайт" деп нааразы. Бирок премьер-министр кезинде Алмаз мырза дал ушул орунду Бабановго сунуштаган экен, бирок анда неге баш тартып, азыр барып конгонуна таңгалгандар көп. Айтор, Бабановдун "ойт" бергенине башын тырмаган эле киши…
"Кыргызстандагы четелдик компаниялардын финансы иштери тыкыр текшерилбейт, каалаганын жасаса да көз жумп коюп атабыз" деп агынан жарылды Базарбай Мамбетов.
2008-жылы Кыргызстандагы кийим тигүү ишканалары бюджетке 10 млн.дон ашык акча төктү. Башкы салыкчынын айтымында кийим тигүү цехтери козу карындай жайнап атканда бул сумма аз. Демек, кийим тигүү цехтери да тыкыр текшерилет.
2009-жылдын 1-январына 2 миң 31 адам ВИЧ СПИД инфекциясын алып жүрүүчүлөр деп катталды. Ичинен 1 миң 363ү баңгизатын колдонгондор, 1 миң 257си кыргыз атуулдары. ВИЧ инфекциясын жуктургандардын 478и аялдар, анын 22си СПИД менен жабыркаган. Кыргызстанда СПИД жуктурган 145 адам бар, 95(!) адам СПИДден айыга албай каза тапты. Бишкекте эле 306 адам жүрөт.
Саламаттык сактоо министри Марат Мамбетов Кыргызстанда жеке медицина гүлдөп-өскөнүнөн биз пайдадан бөлөк зыян таппасыбызды баса белгиледи. Албетте, мамооруканага баргандан көрө жеке клиникаларга барсаң алда канча ыңгайлуу, тейлөөсү да жакшы экенин кыкеңдер небак билген. Ошон үчүн жеке клиникаларга бут тосконду токтотолу.
"Канча бала төрөсөң "Баатыр эне" аталасың, кандай жеңилдиктер бар?" деген суроолорго Эмгек жана социалдык өнүгүү министри Назгүл Ташпаева баш оорутту. Көрсө, биз баатыр энелерге көңүл бурбай, жеңилдиктер көп каралбай келет. Үч жылда бир жолу санаторий-курортко жолдомо берилгени болбосо кайдан? Ал жолдомону да акимчиликте жең ичинен колдонуп, курортко барган баатыр энелер жокко эсе. Жаңы министр жаңыча шыпырса экен, биз эмки санга баатыр энелердин көйгөй, кубаныч, жеңилдик ж.б. жөнүндө кенен баяндамакчыбыз.
Майлуу-Суу электр лампа заводу банкрот деп жарыяланды. Бирок, банкроттуктун артында кылтыйган жылан башы жатканы кемакылдарга да дайын. Ошентип жумушчуларына 45,5млн. сом, "Кыргызгазга"- 34,3 млн., "Кыргызнефтегазга"-14,1 млн., Жалал-Абад электрого" 5,3 млн. сом карызга баткан завод өз ишин токтотту.
Бүгүн Гапар Айтиев атындагы искусство музейинде ата-бала Бакыт, Нурдин Мусаевдердин "Түстүү түштөр" аттуу биргелешкен көргөзмөсү ачылат. Эки муундун кыл калемине таандык сүрөттөрдү көрүп тамшанып кетиңиздер.