el en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru el ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru bg ky ru ky ru ky ru ky ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru av ru ru ru tt ru ky ru kk ru ky ru ky ru ru ru kk ru ru ru en ru
"Агым", 15.05.09 - 14-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Денеге кирген кене, табыптын шакшагы
Бишкек шаарынын Байтик көчөсүндө жайгашкан №3 балдар ооруканасынын сынык-жаракаттар бөлүмүндө күнү-түнү колу-буту, баштары таңылган балдардын кезек күтүп турганын көрүүгө болот. Адистердин айтуусу боюнча акыркы мезгилде кырсыкка кабылып, денесинен жаракат алган балдардын саны күндөн-күнгө өсүүдө. Кээси кеч кайрылып, денеси гангрена болуп буту-колунан айрылып майып болуп калса, кээси ошонун айынан көз жумат. Борборубуздагы бул бөлүм бүткүл Кыргызстандан сырткары Казакстандан жабыркаган балдарды да тейлешет. №3 балдар ооруканасынын сынык-жаракаттарды кабыл алуу бөлүмүнүн башчысы Миңбай ЖОРОЕВди кепке тарттык.
- Сынык-жаракаттарды кабыл алуу бөлүмү күнү-түнү иштейт. Бизде түшкү тамактануу, эс алуу, майрам, дем алыш деген жок. Себеби кандай гана убак болбосун жаракат алган оорулуулар болуп калышы мүмкүн. Биз бардык учурда даяр болушубуз керек. Кээ бирөө бактан жыгылса, кээсин машине коюп кетет, кээсин ит капса, кээси мушташа кетишет. "Тез жардам" кандай тынымсыз иштесе, биз деле ошондой иштейбиз. Дүйшөмбү күндөрү эл көп келет. Эмне үчүн жекшемби же ишемби күнү келген жоксуңар десек, силерди дем алып атат го деп ойлогонбуз дешет. Биздин күнү-түнү, дем алышсыз иштээрибиз жөнүндө билишсе, көп нерсенин алдын алууга болот. Бир айда 3500-4000 бала сынык алып кайрылса, былтыр бир жылдын ичинде 40 миңге чукул оорулуу келген. Эмнегедир кырсыктын саны жылдан жылга өсүп атат. Союз учурунда балдарды сыныктан сактоо иретинде профилактика катары мектептерге, бала бакчаларга барып сабак өтүп, үгүт иштерин жүргүзчүбүз. Эки жылдан бери кайра баштадык. Айылдан келгендер документибиз жок деп кайрылбай койгондор да болот. Бизге кайрылгандардын документин да сурабайбыз. Аларга медициналык жардам көрсөтүү биздин милдетибиз. Жаңы төрөлгөн ымыркайлардан баштап мектеп курагындагыларды кабыл алабыз. Кээде чоң адамдар деле кайрылышат. Андайларга да алгачкы жардам көрсөтүп, колуна справка жазып, атайын чоңдор үчүн сыныктар бөлүмүнө жиберебиз.
- Жылдын кайсы мезгилинде жаракат алып кайрылгандар көп болот?
- Балдардын кырсыкка кабылып, сыныктан кайрылгандары жазында, жайында, күзүндө көп болот. Бир суткада 150-160га жакын бала ар кандай сынык менен кайрылышат. Акыркы учурда жол кырсыгынан, мектепте мушташкандан тышкары ата-энесинин таягынан да жаракат алгандар көбөйүүдө. Өткөн апрель айында жети баланы ата-энеси сабап, жабыр тартып кайрылышкан. Алар балдарын тарбиялайбыз деп, же мас болуп келип сабашкан. Мындайда биз дароо милицияга кабарлайбыз. Күн жылыгандан бери дем алыш күндөрү тоого барып эс алып, ошол жактан кенеге чактырып кайрылгандар көп. Көпчүлүк ата-энелердин маалыматтары жоктугунан улам, денеге жабышып турган кенени колубуз менен жулуп алабыз дешет. Бирок, кененин башы денеге киргенден кийин, ал кол менен жулуп алгандан чыкпайт. Ал оору жугуза турган кене болсо, денени ысытып, кустуруп, колу-буту ооруп интоксикация болуп, бала абдан кыйналат. Учурунда бизге кайрылса, кенени денеден биз алабыз. Андан кийин курт-кумурска чакканда дарылоочу атайын медициналык бөлүмгө жиберебиз. Көчөдөн ит каап алса да бизге кайрылышат. Биз кутурма оорусунун алдын алып, аларга каршы дарыларды саябыз.
- Сынык-жаракаттын кайсы түрү көп кездешет, колу-буту сынгандарбы же башынан жабыр тарткандарбы?..
- Күнүнө кайрылган оорулуулардын 70-80 пайызы баш мээси чайкалгандар. Сынык-жаракаттар кабыл алуу пунктунда катуу оорулууларды үч бөлүмгө жаткырабыз. Реанимация, сынык-жаракаттар жана баш-мээ хирургия бөлүмү. Ушул үч бөлүмдүн ичинен баш-мээ хирургиясы бөлүмүндөгү палаталар 35 оорулууга эсептелген болсо, азыр 45-50 киши жатып, бөлүмгө батпай атышат. Алыскы айыл жерлеринде балдар хирургдары, дегеле балдар врачтары жетишпейт. Ошондуктан алар көпчүлүк учурда колу-бутунан сынык алышса табыптарга барышат. Сыныкты бүтүрөбүз деп шакшак салып коюшат экен. Ошондон сынган жерлери иштебей, туура эмес бүтүп кайрылып келгендер көп. Шакшакты сынган жерге катуу байлаган учурда булчуңдары, нервдери кысылып, кан жүгүрүүсү бузулат да, ошол жери иштебей бала майып болуп калышы мүмкүн. А бизде гипс койгондо кан жүгүрүүсү бузулуп, нервдери кысылып калбасын деп эртеси күнү сөзсүз түрдө чакырабыз. Былтыр алыскы айылдан буту сынган он төрт жаштагы балага табып шакшак коюп, үч күн кармаган экен. Бул жерге келгенде буту ириңдеп гангрена болуп кетиптир. Баланын өзүн сактап калдык, бирок, сынган бутун кесүүгө туура келди.
Сынык-жаракат бөлүмүнүн башчысы врач Бийзак СУЛАЙМАНОВ
- Бизде денесинен жаракат алып, сынык боюнча кайрылган эркек балдар басымдуулук кылат. "Кырсык каш кабактын" ортосунда дегендей, күн жылыгандан баштап ооруканага жаткандардын саны көбөйүп, кээ бир учурда батпай кетет. Суукта ата-эне балдарды үйүнө кармашып, сыртка көп чыгарбагандан уламбы, айтор, кыш мезгилинде кайрылгандар азайып калат.
- Баланын сынган колу-буту темир менен тешилип турганын көрдүк. Анын кандай пайдасы бар?
- Оорулуунун колу-буту сынган учурда анын сөөгүн тешип атайын темир салып, жыйрылып калган булчуңдарды акырындык менен ордуна келтирүүгө аракет кылабыз. 7-10 күндөн кийин шишиги тараганда рентгенге тартып, ошонун негизинде операция жасап дарылайбыз. Эгер ошол койгон аппарат менен сөөктү, булчуңду ордуна келтире албасак, анда чечүүгө туура келет. Ар бир нерсенин өз убактысы болот. Операция жасалгандан кийин да ал жерди темир менен карматабыз. Сөөктөгү темирди өзүнүн мөөнөтүнө жараша алабыз. Оорулуу тамакты канчалык күчтүүрөөк жесе, сөөктүн өсүшү, денсоолугунун сакайышы да тез болот. Кээ бир учурда салынган темирлерди мөөнөтүнөн да ашыгыраак кармоого туура келет. Ошондуктан оорулууну чакырып текшергенде анын сөөгүнүн өсүшүнө карата жыйынтык чыгарабыз. Эгерде сөөгү өсүп бардыгы жакшы болсо, жаңы сынгандагы рентгендин сүрөтү менен кийинки сүрөттү карап салыштарыбыз да темирди алып салабыз. Сөөккө коюлган темирди ошол боюнча калтырууга болбойт.
- Туура эмес бүткөн сыныкты кайрадан сындырып, сөөктү операция жасаган учурларды угуп жүрөбүз…
- Эгерде бир жери сынган оорулуу өз убагында келсе, айыктырууга же операция жасоого кичине болсо да жеңилирээк болот. Операция убагында да абдан кыйналабыз. Балдардын сөөктөрү бат өсөт, аларды ордуна коюш өтө татаал процесс. Кеч кайрылгандардын көпчүлүгү айыл жериндегилер. Оорулуу айыгып чыгып атканда да аба ырайы бузулганда сынган жерлери оорушарын айтышат.
- Бул жерге жаңы төрөлгөн ымыркайларды да алып келишет экен...
- Төрөтканадан сынык алып келген ымыркайлар болот, бирок аз санда. Көпчүлүк учурда төрөтканадан чыккандан кийин ата-эне наристени киринтип атканда, же кээде эмчи-домчуларга кайрылып, алар массаж жасаганда колу-буту сынып, же чыгып кеткендер көп болот.
- Кандай тамактануу сөөккө пайдалуу?
- Илгертен бери ата-бабабыз ичип, жеп келген айран, сыр, быштактарды жесе сөөктүн өсүшүнө жакшы өбөлгө болот. Буларда кальций көп.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
ШАЙЛООГО 68 КҮН КАЛДЫ
Азаттык эйфориясынан армандуу сазга
"Опузадан коркконумдан президенттин уулу деп ойлогом"
Күрпсай, Ташкөмүр, Үчкоргон, Шамалдысай унутулдубу?
Фильтр тамеки, күл аралаш келген сөөк
Денеге кирген кене, табыптын шакшагы
"Акжол" үчүн 600 миң доллар берген эмесмин"
Түсү ийги кишинин жолу да тегизби?
Дан менен чар качан иргелет?