el en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru kk ru ky ru ky ru ky bg ky ru mn ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru kk ru av ru hbs_cyr ky ru bg ky ru ky ru ru ru uk ru ru ru kk ru krc ru
"Агым", 21.08.09 - 6-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Темирге бай Жетим-Тоону кытайларга ким берген?
Өткөн шейшембиде "Азаттык" үналгысынын интернет баракчасында кытайлык жарандар Нарын районунун аймагында жайгашкан Нарын мамлекеттик коругунун ичинде мыйзамсыз иш аткарып жүргөн жеринен кармалышканы тууралуу маалымат берилген эле. Маалыматта кытай жарандары коруктун Кашка-Суу жана Күрмөнтү участкаларында тогуз чакырымга жакын жол салышканы, бул аймакка трактор, эксковатор өңдүү жол куруучу техникаларды жеткиришкени, мындан сырткары Күрмөнтү участкасында эки лагерь жайгаштырып, бирине беш тонна өлчөмүндө жардыруучу зат алпарып коюшканы тууралуу айтылган. Андан эки күн мурда да Нарын облустук ички иштер башкармасынын кызматкерлери тарабынан Күрмөнтүдөн кетпей жүргөн кытайлык алты жаран кармалып, алар мыйзам ченеминде чек арадан чыгарылган экен. "Агым" гезити 14-августтагы санында бул маалыматка таянып, эгер ушундай окуя болгону чын болсо анда биздин мамлекеттик бийлик каякты карап отурат деген суроо коюп, ага тийиштүү органдар жооп берерин күткөн.
Нарын облусунун губернаторунун орунбасары Эрлан Сапарбаев бул маалыматты ырастап, азыр бул иш Нарын облпрокуратурасына өткөрүлүп берилгенин, анда атайын комиссия иштеп жатканын билдирди. Негизинен бул жерде талаш Ысык-Көл облусу менен Нарын облустарынын ортосунда болуп жатыптыр. Акыйкатчы Турсунбек Акундун айтуусу боюнча, Ысык-Көл облусуна караган айыл округ башчылары Жаныбек Төлөев жана Алтымыш Мамбетисаев темирге бай Жетим-Тоону жалган жыйын өткөрүп, кытайлык компанияга берип жиберген. Ал эми кытайлык "Мей Линь Ресурс" компаниясынын алтымыш кызматкери темир кенин чалгындоо үчүн Жети-Өгүз тараптан Жетим-Тоого жол салып жатып, Нарын коругуна кирип кеткен. Аларды Нарын мамлекеттик коругунун директору Дамир Оморов өз кызматкерлери менен барып кармап, Нарын облустук ички иштер башкармалыгына өткөрүп берген. ИИМдин 9-бөлүмү, миграциялык комитет кармалган алтымыш кытайдын документтерин текшерип, алардын ичинде Кыргызстанда мыйзамсыз жүргөндөр да бар экендигин аныктаган. Ушул чырдан улам териштирүү башталып, Нарын районуна караган бул аймак 1962-жылы андагы Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин токтому менен Ысык-Көл облусуна ижарага берилгени айтылууда. Эрлан Сапарбаевдин билдиргенине караганда аталган аймакты Ысык-Көл облусуна узак убакытка ижарага берүү боюнча карта бар, бирок токтомдун өзү жок. Азырынча чындап эле мындай келишим болгонбу же болбогонбу, эгер болсо ал 1988-жылдан бери узартылганбы же жокпу белгисиз. Мындай токтом республикалык архивден да табылган эмес. "Ысык-Көл облусуна ижарага берилген Нарын облусунун жери кайра кайтарылып берилиш керек, азыр мал көбөйүп жайыт жетишпей жатат, бул боюнча биз өкмөткө кат жаздык" дейт Нарын губернаторунун орунбасары Эрлан Сапарбаев.
Учурда ушундай белгисиз жолдор менен Алай тоолорунун кээ бир жайлоолорун да кытайдын фирмалары ээлеп алып, ал тарапка жергиликтүү малчыларды киргизбей, түшүнүксүз иштерди жасап жатат деген такталбаган маалыматтар айтылат. Өзгөндүн Кара-Шоро жайлоосу тарапта да кытай фирмалары бар дешет. Албетте, өздөн чыккан жат жаман дегендей, алардын артында жогорудагыдай сырттан тон бычып койгон чиновниктер бар. Коомчулук мындай чет элдик компаниялардын эмне иш жасап жатканын, өлкөбүздүн чегине эмне максат менен киргенин, жасаган жумушунун Кыргызстанга пайда же зыяны тууралуу билиши зарыл.
Негизи эле учурда Кыргызстанда иш жүргүзүп жаткан кытай фирмалары жогорудагыдай айрым чиновниктердин жең ичинен берген уруксатына таянып алып, тымызын өкүм-зордук менен өз укугун ашыкча пайдаланып, өлкөбүздүн мыйзамдарын сыйлабай, жергиликтүү элди теңсинбей мамиле жасап жатканы чын. Буга туурадан тарта салчу мисалдар толтура. Алардын бири, өткөн жумада эле Нарын шаарында Борбордук Азия Университетинин башкы кеңсесин курууну тендерден утуп алган кытайлык компания келишим аркылуу кабыл алган кыргыз жумушчуларына айлыктарын бербей жаткандыгы маалымдалган. Буга нааразы болгон кыргыз жумушчулары Акыйкатчынын Нарын облусундагы өкүлчүлүгүнө жана Нарын шаардык прокуратурасына кайрылышкан. Буга чейин июль айында да 9 кыргыз жумушчусу менен 22 кытайлык жумушчулар ортосунда эмгек акы маселеси боюнча мушташ чыккан.
Ырас, кытай улуу эл. Бирок мыйзам алдында, мамлекеттер аралык мамиледе улуу, кичүү болбойт. Анын үстүнө ал өлкөнүн бизде ишмердүүлүк жүргүзүп жаткан компаниялары акчалуу. Ошондуктан биздин чиновниктер эки тараптын чарбалык кызматташтыгын эл көзүнчө ачык-айкын жүргүзгөнү оң. Мындан бир ай мурун эле коомчулук Ак-Сай, Арпада кытай тарап чек арадан алтымыш чакырым бери кирип келгенине дүрбөп, элдин ызы-чуусунан улам бул түшүнүксүз план токтотулуп, ал кайсыл бир папкечендин жашыруун жасап жаткан иши экендиги билинип, бирок коомчулукка анын ким экендиги, эмне максат менен бул аймакты кытай менен биргелешип ижарага алып жатканы белгисиз бойдон калбады беле.
Сизде дагы толуп жатат кемчилик...
Жарым бүткөн иштин жарасы сыйрыла берет
23- июнда Жалал-Абаддын Сузак районундагы Таш-Булак айыл өкмөтүндө Улуттук коопсуздуктун мамлекеттик комитети (УКМК) террористтер тобу менен кагылышып, беш жоокесепти жок кылганы маалым. УКМК ушундай маалымат таркаткан. Андан кийин 29-июнда Өзгөн районунда да үч террорист жок кылынган. Мындан тышкары ондон ашуун жоокесептер, аларга жардам бергендер колго түшүрүлгөн.
Бирок "Кылым шамы" бейөкмөт уюмунун жетекчиси Азиза Абдурасулова "Жалал-Абаддагы өлтүрүлгөн террорчулардын ичинен экөөсү расмий маалыматтарда айтылгандай Өзбекстан Ислам кыймылынын мүчөлөрү жана Өзбекстандын жарандары эмес болуп чыкты. Биртууган Абдысамат жана Абдыкаримжан Сатыбалдиев Кыргызстандын эле жарандары экен. Бири - 1965, экинчиси - 1967-жылы туулган. Террордук операция аяктагандан кийин экөөнүн аялдарын да камап коюшкан. Окуя болгон күнү бул эки бала атышуу болгон жерде эмес, атасы менен пияз талаасында иштеп жүрүшкөн. Атышуу башталгандабы же аяктагандабы, айтор, пияз талаасына автоматчандар келе жатканда экөө качкан. Эки биртууганды ошол жерде атып өлтүрүшкөн" - деп эки айдан бери айтып келет. Бирок УКМК укук коргоочунун бул билдирүүсүнө ак же көк деп жооп бере элек. Укук коргоочу менен УКМКнын эки түрдүү маалыматы бул иштен кабары барлардын башын айлантып турган чагы. УКМК атышуу болгон үйдө беш жанкечтинин өлгөнүн кабарлаган. Ал эми Азиза Абдурасулова пияз талаасында эки биртуугандын өлгөнүн айтат. Ошондо жети террорчу өлгөн болобу? Бирок Кыргызстандын эки жараны күнөөсүз жерден атылып өлтүрүлдү деген оор айыптоого карабай, коопсуздук комитети коомчулукка так маалыматты билдире элек. Эгер чын эле окуя укук коргоочу айткандай болсо, анда УКМКнын тийиштүү кызматкерлери сот жообуна тартылууга тийиш. Анткени алар күнөөсүз кишини өлтүрүп жатышат. Биз бул боюнча УКМКнын аттуу-баштуу кызматкерлерине, маалымат кызматына кайрылганыбызда, алар маалымат берүүдөн баш тартышты. Ушунун өзү эле УКМК укук коргоочунун айыптоосун назарына илбегендей таасир калтырса, экинчи жагынан укук коргоочунун билдирүүсү туурадыр деген ойду ырастап турат.
Анткени, 17-августта укук коргоочулар улуттук коопсуздук комитетинин алдына пикетке чыгышты. Алар "камактагыларды бошоткула" талабын коюп жана УКМК өз ишин аткарбай жатат деп чыгышты. Эмне үчүн укук коргоочулар акыркы кезде "Хизб-ут Тахрир" уюмуна мүчө деп күнөөлөнгөндөрдү, террорчу деп атылгандарды коргоого алып жатат деген суроо да жаралбай койбойт.
Алгач Ноокаттагы окуяны тергөө иштери узакка созулду. Ноокат райондук акимчилигинин имараты ташбараңга алынып жатканда жалаң эле азыркы соттолгондор болгон эмес. Ал окуяга жүздөгөн адам катышкан. Укук коргоочулардын айтуусу боюнча, тополоңду уюштургандар, ага түздөн-түз күнөөлүүлөр соттолуп отурат. Албетте, жаза катаал болду. Бирок сылап-сыйпап административдик жаза колдонуп кое берсе, эртең Өзгөндө, Ошто, Кара-Сууда ошондой окуялар болбойт деп ким кепил боло алат? Ал эми акимчиликтерди басып алып, ташбараңга алуу бир эле мезгилде жалпы Түштүк боюнча башталып кетсечи?
Себеби, "Хизб-ут Тахрирдин" мүчөлөрү жума сайын колго түшүрүлүп, соттолуп жатат. Ага карабай бул уюм ишин токтотор абал байкалбайт. Бүгүн он баракча менен бири колго түшсө, эртеси экинчиси жүз барак көтөрүп жүрөт. Алар жол четиндеги таштарды оюп ураандарын жазууда. Бул партия эртеби-кечпи мамлекеттин башына мүшкүл болору көрүнүп турат.
Экинчиден, укук коргоочулардын өлтүрүлгөн террорчулардын арасында күнөөсүз жарандар болгон дегенине да түшүнбөйсүң. Мисалы, ошол эле биртууган Сатыбалдиевдердин ата-энеси, үй-бүлөсү бар экен. Эмне үчүн алар күнөөсүз балдарыбызды бийлик чак түштө ит аткандай атып салды деп чуу көтөрүп арызданышпайт? Эмне үчүн алар жашаган айылдагы жердештери, туугандары алардын күнөөсүз экенин ырасташпайт? Эмне үчүн пикетке чыккан укук коргоочулар 2006-жылдын майында кырчындай өмүрү кыйылган беш жигитибиздин, кечээ Жалал-Абаддагы "Альфанын" бир кызматкеринин жоокесептердин колунан ажал тапканы жөнүндө ооз ачышпайт? Же алардын бул жарык дүйнөдө андан ары жашоого укугу жок беле? Укук коргоочулар айткандай кой оозунан чөп албаган жоош момун мусулман болуп, беш убак намаз окуса эмне үчүн колдоруна курал кармашат?
Акырында маалымат боюнча күнөө Улуттук коопсуздуктун мамлекеттик комитетинде экенин айта кетүү керек. Баланчасы өлдү, түкүнчөсү колго түштү деп куш тилиндей кабарды тарата бербей, адамдар өлгөн, өлтүрүлгөн окуялар боюнча башка бирөөлөр шектенип, кийин ар кандай талап кое бербес үчүн анык маалымат берүүлөрү керек эле. Жабык кызмат десе эле биротоло жабылып алган туура эмес. Эгер Азиза Абдурасулованын билдирүүлөрүнө таянсак, улуттук коопсуздук комитети терроризм шылтоосу менен күнөөсүз кишилерди атып жатыптыр. Демек, бийлик элге ок атып жатат. Байкаңызчы, Аксы окуясына үндөш эмеспи?
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
Эми сенин ырыңды ким ырдайт?
ДНК Бактыярга тиешелүү болуп чыкты
Атың жакшы Ысык-Көл, затың кандай?
Темирге бай Жетим-Тоону кытайларга ким берген?
Жигери бар жигиттер же улут келечегине инвестиция
Европадагы еврейлер дүйнөлүк эки согуш ортосунда
Бүт кетебиз. Биздин өмүр - көз ирмем. Бир жакшылык калат элдин эсинде
"Мыкты кадрлар коюлбаса, өзгөрүү болбойт"
Кыргыздар ага кылымда жетебизби?
"Жалгызым ай, мен деп сезип туя көр,
Жаздын күздө оңуп бүткөн көктөмүн"
"Табылбас сендей акын гүл"
"Көкүрөгүм канааттанды, а көңүлчү?"
"Ашуу болсоң Долондой, акын болсоң Жолондой бол"
"Көкүрөк ойгонсо гана көп жылыш болот"
Эркек шайтандаса үй-бүлө эле эмес, эл, жер бузулат
"Менден жакшы саясатчы чыкмак…"