ru ky el cs ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky krc ru
"Алиби", 17.10.08 - 11-бет: •
Эмгек сиңирген артисти Бек Борбиев менен маек:
"Биздин оппозиционерлер бир нече түрлөргө бөлүнөт"
- Бек байке, биринчиден жакында эле алган "Эмгек сиңирген артисти" наамыңыз кут болсун! Ушундай, дегеле наам алгандарга берилүүчү салттуу суроону узатсам. Ушул наамга жетишүү менен бирге сизде кандай сезимдер пайда болду?
- Чынын айтсам, мен бул наамды алганда эч кандай деле сезим болгон жок. Себеби, ушул наам мага берилген учурга удаалаш эле атамдын көзү өтүп кетти. Мына ошо себептүү мен башкаларчылап кубанып, сүйүнүп кеткен жокмун.
- Бүгүн сиз да эмгек сиңирген артисттердин катарын толуктап, калктын урмат-сыйына татып турасыз, анан ушу деңгээлге жеткенге чейинки алгачкы жолу чоң сахнага чыккан учуруңузду айтсаңыз?
- Биринчи жолу мен чоң сахнага "Студенттик жаз"- деген конкурста чыккам. Ошондо лауреат болгом. Негизи мен элге 90-жылы "Делбирим" аттуу ырым менен таанылгам.
- Азыр Ата-Журтубуздун акыбалы начар болуп турганда, элдин духун көтөргөн патриоттук ырлар аз жаралып жатат? Сүйүүгө арналган ырлар өтө көп, ушуга көз карашыңыз кандай?
- Бүгүн эле эмес, кечээ эле эмес, бул маселе илгертен эле ушундай калып менен келатат. Бул бизде эле эмес, дүйнөнүн ар бир өлкөсүндө ушундайча калыптанган. Ал эми патриоттук темадагы ырлар азыр деле көп. Ар бир ырчынын репертуарында бул жөнүндө эки - үчтөн гана ырлар болсо жетиштүү болот.
- Сизди ушул деңгээлге чыгарууда Жаныбек Аттокуровдун өзгөчө эмгеги бар деген пикирлер эл арасында көп айтылып келет. Ушуга сиз өз пикириңизди билдире кетсеңиз?
- Чынын айтканда, мен ошол кездеги ырларымды Жаныбектен башка балдар менен да ырдагам. Ырларымдын сөздөрүн өзүм жараткам. Менин мынчалык элге алынышыма Жаныбектин анча деле тиешеси жок. Себеби, ал жазса азыр деле жазып жүрмөк да. Эмгектин көбү өзүмө таандык десем аша чапкандык болбос.
- Азыр жаандан кийин жайнап өсүп чыккан козу карындай көбөйгөн жаш ырчылардын ырларынын мааниси жок, маңыз ыр болуп атканы элдин нааразычылыгын жаратууда. Сиз бул маселеге эмне дээр элеңиз?
- Эми бул мындай да, ар бир замандын агымына жараша өз ырчылары болот. Демек, азыркы жаш ырчылар заман агымы талап кылган ырчылар десек болчудай. Анан ырдын тексти сөзсүз күчтүү болуш керек деген өзү туура эмес. Сөзгө музыка төп келишсе, ал ыр мээге шак уюп калат. Мына ушундай чыгармалар элди кайдыгер калтырбайт деп ойлойм.
- Сиз чоң сахнадагы устат катары кайсы инсанды айтар элеңиз?
- Чынын айтсам, мен эч кимден деле музыкалык кеп-кеңеш алган жокмун. Бирок мен ар дайым Рыспай Абдыкадыровду айтып келатам. Адабият жаатынан болсо Чынгыз Айтматовду атап жүрөм. Мен ушул кишилердин чыгармаларынан көп таалим алдым.
- Азыр бийлик тарабынан сөз эркиндигине кысым болуп атканы эстрада жаатына терс таасирин тийгизген жокпу?
- Сөз эркиндигинин кысымга алынганы эстрада жаатына эч кандай терс таасирин тийгизген жок. Ал эми мурункуга караганда, азыр гезиттер өтө көбөйүп, ооздоруна келген так эмес маалыматтарды таратып атканы - басма сөздүн эркиндигинин белгиси деп билсек болот.
- Бек байке, эми ушу чыгармачылыктан бир аз алыстап, саясат жөнүндө сүйлөшсөк. Айтсаңыз, сиздин эстрададан четтеп, бийлик кызматына келишиңизге эмне себеп болгонун дале болсо түшүнө албай жүргөн күйөрмандарыңыз көп?
- Мен өзүм бул кызматка 1998-жылы келгем. Негизи, менин кесибим ушул жаатта. Ал эми ырчылык менен кесибим эмес. Бул кудай берген талант болгондон кийин, ушуга көңүл бөлүп иштеп келгем. Ар бир адам канчалык таланттуу болсо дагы, баары бир өзүнүн ордунда иштеш керек. Бир күнү болбосо, бир күнү өзүңдүн жашооңо жооп берүүгө туура келет. Ошондо элиме эмне татыктуу кызмат кылдым деп ойлоносуң. Ойлонуп эле тим болбостон, өкүнөсүң дагы. Мен ушул экөөнө жол бербеш керек деп айтат элем. Ушул себептен мен өзүмдүн кесибим менен иштеп атам. Сахна болсо, 98-жылдан бери экинчи планда гана болуп калды.
- Ушул кызматка келгениңизге көп эле убакыт болуптур, иштериңиздеги ийгиликтерди жана кемчиликтер жөнүндө айтсаныз?
- Өзүң көрүп атпайсыңбы, бул жер андай деле жетишкен жактарды айта турган жак эмес. Бул жерде он чакты эле адам иштейбиз. Жетишкендикти, өзгөрүүлөрдү чоң жетекчилерибиз гана айтканга укугу бар. Бирок, бир нерсени айта кетиш керек. Революциядан кийин жөндөн жөн эле тиякка-биякка деп кете берчү акчалар кан буугандай токтоду. Өкмөткө төгүлүүчү акчанын суммасы 30% чейин көбөйдү.
- Сиздин көз карашыңызда 5-октябрдагы шайлоо кандай деңгээлде өттү?
- Шайлоолор жакшы эле өттү окшойт. Бирок, ошол күнү болгон Алайдагы жер титирөө элди кайгыга салып койду. Мен бул шайлоого анчалык деле кызыгып көңүл бөлгөн жокмун.
- Ушул шайлоодо Шаардык Кеңешке жаш талапкерлер көбүрөөк келишиптир, сиз ошол жаштарды шаардын көйгөйлүү маселелерин чечет деп ишеним арта аласызбы?
- 60-70ке чыккан адамга караганда ошол депутат болуп шайланышкан 21-22 жаштагылардын күч-кубаты көп, акылы сергек болуп, элге пайдалуу иштеп берет деген ойдомун. Азыркы жаштар башкача ойлонушат экен, бир нерсени тез кабыл алышып, тез өсүп атышат. Мисалы, мени 27 жашымда Жогорку Кеңешке талапкер бол дешкенде, "Азыр менин жашоо тажрыйбам аз" деп болбой койгом. Жаштар биздин келечегибиз болгондон кийин, биз аларга бийликтен орун берип, ишеним артышыбыз керек, деги эле, ар нерсеге ишеним артпасак, ишибиз алга жылбайт.
- Жакында эле президентибиз экинчи мөөнөткө барбай тургандыгын билдирди, элдер буга ишеним көрсөтүшкөн жок, ал эми сиз кандай пикирдесиз?
- Негизи мен ал билдирүүнү көргөн да, уккан да жокмун. Бирок, ал киши ушундай көп иштерди баштап койгондон кийин, дагы бир мөөнөткө шайланып, ошол иштерди бүтүрүшү керек деген пикирдемин.
- Ушул бийликтин жүргүзгөн иштерин сынга алып келишкен оппозиционерлер тууралуу сиз кандай көз караштасыз?
- Оппозиция негизинен бир канча түрлөргө бөлүнөт экен. Табиятынан оппозиционер адамдар бар. Андайлар атасы президент болсо да, оппозиция боло беришет. Булар ар дайым көпчүлүктүн көңүл борборунда болгулары келишет. Мындай оппозиционерлер бизде көп эле. Алардын аттарын атабай эле коеюн. Эл аларды жакшы эле билет.
Экинчиден, бийлик, кызмат боюнча эсептешкен оппозиционерлер болот.
Үчүнчүдөн, конструктивдүү оппозиционерлер бар. Алардын көз карашы мамлекетти экономикалык жактан колдоого алышат жана да башка көп принциптери бар.
Төртүнчүдөн, трайбализмди жактаган оппозиционерлер. Алар "Мен бул жактык адамдын бул кызматта иштешин каалабайм деген максатта жүрүшөт". Эми бул кыргыздын канына сиңген канына сиңген деп да айткым келбейт. Айтор, кыргыздын сөөгүндөгү жарасы го деп ойлойм. Бирок, азыр бизде бийлкти коркута ала тургандай деле оппозиция жок. Мурунку оппозиционерлер позициясын өзгөртүп, бийликте иштеп атканына элдер туура эмес пикир айтып жүрүшөт. Менин пикиримде алар кечке эле оппозиционерлер болуп жүрө бериши керек эмес, өздөрүнүн ордун табыштыбы, демек иштей беришсин.
Эгемендүүлүк алгандан бери көп эле адамдар, оппозиционер болуп турушуп, позициясын чагылгандай тездик менен өзгөрткөндөрдү көп көрдүк. Ошолордун ичинен өзгөчө, өз жүзүн Текебаев сактап кала алды деген ойдо жүрчү элем. Азыр антип ойлобой калдым. Себеби, мен ушул кызматка келгени кичине эле өстүм, он кишиге жетекчи болуп. Акаевдин убагында мен мындан да чоң кызматта элем, "Офицерлер үйүнүн" жетекчиси болуп иштечүмүн. Мен ушул кызматка келгенде, Текебаев бул кызматымды Жогорку Кеңеште сессияда айтып чыккан. Ал өзүнүн ошончо бийик деңгээли менен бул жактагы төмөн деңгээлди салыштырып алса керек. Ошондо өзү басып келип мен иштеген кызматты көрсө, муну ЖКда айтуунун эч кажети жок экенин түшүнмөк да. Адам негизинен өзү падыша үчүн дагы эмес, бийлик үчүн дагы эмес, эл үчүн иштеши керек экендигин түшүнүшү керек.
- Сизди азыр аябай түйшөлткөн көйгөйлүү маселе кайсы?
- Менин өтө түйшөлткөн көйгөй - бул кыргыздын кайдыгерлиги. Бизде ушул аябай өнүгүп-өсүп атат. Эне тилибизге, улуттук идеологиябызга кайдыгерлик такыр болбош керек. Мисалы,мен биринчи жолу Ошко барганда Өзбекстанга баргандай болгом. Мындай болбош керек. Кыргыздын кайсы гана жерине барба, ал жерден кыргыз жүзү көрүнүп да , сезилип да турушу керек. Анан дагы электр энергиядагы кризис. Бул тармакты мындай абалга алып келгендер сөссүз түрдө жоопко тартылышы керек деп ойлойм.
- Маегибиздин аяк жагын кайрадан сиздин жеке чыгармаларыңызга буруп, ошол тууралуу кеп уласак. Ушул жаатта көпчүлүктү кызыктырган бир суроо бар. Сиздин уул-кыздарыңыздан сиздин жолду жолдогондор барбы?
- Жок. Менин жолумду жолдогондор жок. Улуу кызым азыр 18ге чыгып, медакадемияда 1-курста окуп жатат. Кичүү кызым үч жашта. 14-16 жаштагы уулдарым бар. Алар азыр орто мектепте окуп атышат.
- Сиз көп жаш ырчыларга чоң сахнага чыгуусуна жардам берип келгенсиз, азыр ошол ишиңизди улантып атасызбы?
- Туура. Чынында мен көп ырчыларга жардам бердим. Бирок, муну-тигини жылдыз кылдым деп мактангым келбейт. Тескерисинче алар айтыш керек го.
- Сиздин ушул бийликтеги карьераңыз мындан ары да улана береби же бир күнү кайрадан сахнага толугу менен кайтып келесизби?
- Жок, сахнага кайтып келбейм. Азыр менин жаш курагым өтүп баратат. Жаш кездегидей айылдарды аралап гастролдоп жүрө албайм. Мен эң көп концерт коюп, эң көп алыскы айыл жерлерин бүт кыдырдым. Кээ бир жерлерге эки-үчтөн бардым. Бул боюнча менин алдыма азыркы ырчылар.чыга элек Гастролдоп дөңгөлөк үстүндө 15 жыл жашадым. Азыркы кээ бир ырчылар андай айылдарга бармак турсун, ал айылдардын атын да билишпейт. Бизде кээ бир учурда татыксыз болуп туруп эле, наамга жетишип аткан ырчылар көбөйүп атат. Ошолорду көрүп олтуруп, "Мен көргөн гастролдун жарымын, жол азабын, көр азабын көрсө болмок эле"- деп кандайдыр бир жүрөк кылдарым сыздап чертиле түшөт. Эми мунун баарын мезгил өзү тактап, өз ордуна коет. Негизи, мени адам кылган колумдагы кыягым жана калемим. Мен бул экөөнөн эч качан ажырай албайм. Ошондуктан, эки багыттагы тең ишимди бирдей алып кетүүгө аракет кылам.
- Жеке концертиңизди качан берейин деп жатасыз?
Буюруса, ноябрь айына пландап жатам. Жетишпей калсам, жаңы жылда берем. Балким, ноябрда да, жаңы жылда да беришим мүмкүн. Аны убакыт көрсөтөт.