tt ru ru hbs_cyr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru tt ky ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru
Дамир КӨКӨЖАНОВ, санитардык-эпидемиологиялык коркунучту алдын алуу комитетинин мүчөсү:
"Мэрия минте берсе социалдык жарылуу болот"
- Шаар таштандысынын айланасындагы 11 жаңы конушта азыр 15626 түтүн, тактап айтсак 53 миңдей адам жашайт. Ошо айылдарда былтыр 9-сентябрда жыйналыштар болуп, эл санитардык-эпидемиологиялык коркунучту алдын алуу, жер ????????????участокторун ??????????????мыйзамдаштыруу комитетин түзгөн болчу. Комитеттин төрагалыгына Кыдырма Абакиров, теңтөрагалыгына Гудус Абсаматов шайланып, 9 кишиден турган байкоочу кеңеши да түзүлгөн. Комитет элдин Жеке турак-жай департаменти (ЖТКЖ) чыгарган жерди мыйзамдаштыруу токтомун жокко чыгаруу, таштандыны жабуу талаптары боюнча өкмөткө, парламентке, президентке, Башкы прокуратурага официалдуу кайрылуу жолдошкон. Буга эч кандай жооп, реакция болбогондо жаңы конуштардын эли 13-апрелде таштандыга барчу жолду жабышкан. Ошондо Биринчи май РИИБинин начальниги Канат Жумагазиев, ошол эле райондун акими Аскарбек Алиев митинг уюштуруучуларын коркутушуп, милиция кызматкерлери эки-үч кишиге кол көтөрүшкөн экен. Бул боюнча акыйкатчыга да арыз жолдонгон. Кийин Ак үй алдына шаардын айланасындагы бардык жаңы конуш тургундары ЖТКЖнын шаардык кеңештин кароосуна коюп аткан жер участокторун мыйзамдаштыруу жобосун жокко чыгаруу талабы менен митингге чыгышты. Жободо шаар алты зонага бөлүнүп, шаардын түндүк тарабындагы эң арзан зонага кирген жаңы конуш жашоочулары 4 сотых үчүн 132 миң сом төлөсүн деген милдеттендирүү жазылган. А Кызыл-Аскер, Төкөлдөш, Рабочий городоктогулар 250-300 миңден төлөшөт экен. Муну жашоочулардын үч-төрт пайызы гана билип, бул жобону токтотуу талабын коюп атышат.
- Жер участогу мыйзамдаштырылбагандардын колдорунда район акимдеринин чечимдери бар экен. Ал чечимдер кандайча, качан чыгарылган?
- 2005-жылы биртоп жерлер элге берилип, район акимдери мэриянын токтомунун негизинде ар бир участокко чечим чыгарып беришкен. Чечими барлардын көбү ал жерлердин кызыл китебин алышып, там салып, каттоого турушту. Балдары мектепке, ооруканага, бала бакчага барууга, социалдык маселелерин чечүүгө укук алышкан. А калгандары акимдин чечими менен эле жүрө беришип, азыр ЖТКЖ ал участокторду мыйзамсыз деп атат. Журналисттер да түшүнбөй эле аларды баскынчы атап атышат. А негизи бул маселени Жеке турак-жай департаменти өзү жети жылдан бери чечпей келди да. Эми минтип иш апогейине келгенде момундай жобо токуй калып шаардык кеңештен өткөргүлөрү келип атат. 25-апрелде элдин каршылыгынан улам шаардык кеңеш бул маселени артка жылдырып койду. Бирок бул жобону кайсы мезгил болбосун карап, кабыл алып коюшу толук мүмкүн.
- Өткөндө жаңы конуш тургундары азыркы мэр Иса Өмүркулов 2007-жылы ушул жерлерди мыйзамдаштырып, таштандыны жабам деп убада берген деп айтышты. Мындан башка учурда мэриянын кандай күнөөсү бар?
- Ооба, мэр оппозицияда жүргөндө ушундай убада берген экен. Эми минтип так ушул маселени чечүү мүмкүнчүлүгү колдо турганда кетенчиктеп, башкача иш кылып аткан мэрге эл түшүнбөй турат. Менимче, мэриянын сунушу болбосо департамент мындай токтом иштеп чыкмак эмес. Анткени ЖТКЖ мэриянын астындагы структура катары ага көз каранды. Азыр мен кеп кылган жер участогун менчикке чыгаруу токтому шаардык кеңештен өтүп кетүү коркунучунда турат. Эгер өтсө мынча акчаны эл төлөй албайт.
- Сиздер митингге чыккандан кийин мэриянын айрым кызматкерлери таштанды жабылбасын айтты. Ошол эле мезгилде сиз айткан комитеттин төрагасы Кыдырма Абакиров камалып, анын жубайы бул атайын заказ экенин айтып келди. Анын камалышы чын эле заказбы?
- Мен ал киши менен үч-төрт жылдан бери чогуу иштейм. 2005-жылдан бери бул жигит Мурас-Ордо жаңы конушунун инфраструктурасынын оңолушуна чоң салым кошуп, бийлик, Арабиядан келген демөөрчүлөр менен тыгыз кызматташып келаткан. Ошол сапатын эске алып 11 жаңы конуш эли аны уюштуруу комитетине төрагалыкка койгон. Ошондон тарта ал эл мүдөөсүн жогору жакка жеткизгенге аракет кылды. Ошол кезде бийлик тарабынан ага эскертүүлөр да берилди. Менимче, район, мэрия Кыдырма Абакировдун элдин социалдык көйгөйүн алып чыгып атканына ыракмат деши керек эле. Тетирисинче, аны минтип каматып коюшту. Эл арасында буга Биринчи май район акиминин, мэрдин түздөн-түз көрсөтмөсү болгон деп айтылып атат. Буга ишенбей коюуга да болбойт. Анткени аны машинаңыз уурдалган шылтоосу менен №8 ГОМдун кызматкерлери түнкү саат бирлерге чейин кармап туруп камап салып атышат. Ошол эле учурда үч аялды алып келишип, анын үстүнөн арыз жаздыртышкан. Юридикалык жактан алганда аны камаганга эч негиз болгон эмес. Ошондуктан бул жерде заказ болгон деген шектенүү кетип атат.
- Жаңы конуш жолдорунун акыбалы азыр кандай?
- Чынында азыр мэриянын ОГУКСу жолдорго акча бөлүштүрүүдө калыстык кылбай атат. Шаар менен жаңы конуштарга бөлүнгөн акчаны салыштырып көрсөңүздөр, жаңы конуштарга бөлүнгөн каражат тырмактай эле. Анысы да Арча-Бешик, Ак-Өргө сыяктуу жаңы конуштарына бөлүнүп, жаңы калыптанып келаткан айылдарда эч иш болгон жок. Жолдор тирүүнүн тозогу.
- Мэр акыркы жолу сиз тараптарга барып ушул көйгөйлөрдү качан көрдү?
- Ал былтыр бир жолу барып көп нерселерди чечкенге убада берген. Алар башталганы менен токтоп турат. Кыскасы, ушундай орчундуу маселелер чечилбесе "огненный кольцо" атыккан 500 миңге жакын калкы бар 47 жаңы конушта социалдык жарылуулар болушу толук мүмкүн.
Самарбек БОЛОТБЕКОВ, Бишкек мэриясынын
жеке турак-жай департаментинин директору:
"Өздөрүн коргоо үчүн элге калпыс маалымат жеткиришүүдө"
- Мен 2010-жылы департаментке директорлукка дайындалгандан кийин мыйзамсыз басылып алынган жер тилкелерин мыйзамдаштырып берүү боюнча көп киши кайрылды. Мындан улам, Бишкек шаардык кеңешинин 2009-жылы кабыл алган №66 токтомунун негизинде борбор калаада салынган мыйзамсыз үйлөрдү иликтеп чыкканбыз. Азыркы маалда 4635 мыйзамсыз салынган үй бар. Анын ичинен 1500үн мыйзамдаштырууга мүмкүн экенин аныктадык. Калганы орусча айтканда, "охранная зонага" түшүп калышкан. Мисалы, кээ бир аймактар таштандылар, айрымдары күмбөздөрдүн жанында жайгашып калган. Дордой жактан жогорку чыңалуудагы газ түтүктөрү өтсө, айрым жерде жогорку чыңалуудагы электр линиялары өтөт. Мындай аймакта жашаган адамдардын ден соолугуна, өмүрүнө чоң коркунуч жаралары талашсыз.
- Төрт сотых жерди мыйзамдаштыруу үчүн 132 миң сом төлөө пландалып атыптыр. Бул сумманы кандай критерийлердин негизинде аныктадыңар?
- Башында шаар бийлиги менен чогуу эки вариантты карап чыкканбыз. Биринчисинде бардык жер тилкелерин бекер бекитип берүү каралган. Конституцияда муниципалдык менчик мамлекет тарабынан корголору жазылган. Ал эми жер тилкелери муниципалдык менчик болуп саналат. Мындайча айтканда, басылып алынган жерлер шаар бийлигине тийиштүү. Биз Конституциялык укугубузду пайдаланып жерлерди мыйзамдаштырууда компенсация төлөө жагын сунуш кылган элек. Бишкек шаардык кеңеши, мэрия ушул эки варианттын акыркысын тандап алган. 132 миң сомду асмандан тапкан жокпуз да. Буга байланыштуу бааны аныктоочу көз карандысыз төрт компанияга кайрылганбыз. Алар чыгарган бааны төрткө бөлүп, ошонун негизинде орток санды сунуштадык. Ошондой эле район акимияты баштаган мекемелердин өкүлдөрүнөн турган комиссия менен биргеликте талкуулап, 132 миң сом өтө ири каражат экенин аныктадык. Мындан улам жобонун долбоорунда бааны төмөндөтүү тууралуу шаардык кеңешке сунуш киргиздик. Жыйынтыгында шаардык кеңеш бааны 50%га (132 миңден 61 миң сомго чейин) чейин түшүрүүгө макул болгон. Муну жакынкы мезгилде сессияда карашмакчы.
- Айтканыңыздай эле 1500 үй мыйзамдаштырылсын дейли. Ошол эле маалда калган 3100 үйдүн тагдыры эмне болот?
- Муну Бишкек шаар бийлиги жалгыз өзү чече албайт. Бул маселеге байланыштуу өкмөткө кайрылдык. Өкмөт Чүй облусуна атайын тапшырма берип, "охранная зонада" жашаган кишилерге бөлөк аймактан жер бөлүп берүүгө милдеттендириши керек. Же болбосо президент Алмазбек Шаршенович билдиргендей, көп кабаттуу үйлөр курулуп, ипотекалык негизде узак мөөнөткө берилиши абзел. Азырынча мындай мүмкүнчүлүк болбогондуктан, курулган үйлөрдү сүздүрөбүз дегенден алыспыз.
Маселенин экинчи тарабы бар. Бүгүнкү күндө 7716 киши жер алуу үчүн кезек күтүп турушат. Алар дагы бизге жер бергиле деп талап кылып атат. Аларга эмне дейбиз? Биз документти тууралап, мыйзамдуу кезекте турган адамдарга жер бөлөлүк дегичекти басып алып атышпайбы.
- Жаңы конуштагы айрым тургундардын колунда район акимдеринин жер берилсин деген чечими бар экен. Ошол чечимдер Бишкек мэриясынын токтомунун негизинде чыгыптыр. Токтом чыгарган мэриябы же чечимге кол койгон аким жооп бериши керекпи?
- Мыйзамга ылайык, ар бир жарандын өмүрүндө бир жолу бекер жер алууга укугу бар. Туура, шаар бийлиги чыгарган токтомдун негизинде Мурас-Ордо жаңы конушунда 1420 жер тилкеси берилип бүткөн. Мындан сырткары, социалдык объектилер үчүн кошумча жерлер калтырылган. Ал эми аларды көчөдө жүргөн эле адамдар жасалма мөөрдү пайдаланып сатып атпайбы. Мамлекеттик соттук медициналык экспертиза анын бардыгы жасалма экенин расмий аныктады.
- Мурас-Ордонуку го жасалма экен. А калган жаңы конуштардыкы мыйзамдуу эмеспи?
- Мен жетектеген департаменттин жобосун жакшылап окуп көрсөңөр, мындай суроо жаралбайт болчу. Биздин жобо эч бир чечими, документи жок үйлөргө арналган. Кимдин колунда чечими болсо кызыл китеп алабы-албайлыбы - анын өз эрки. Аларга биздин кинебиз жок. Атуулдарыбыз ушул эки нерсени так ажыратып түшүнүп алса демекчимин.
Мен жаш муундун өкүлү, жаңы жетекчи катары бардыгын мыйзамдаштырайын деп атам. Мыйзамсыз жер саткан, жасалма чечим чыгарткан адамдарды жоопкерчиликке тарттыруу үчүн укук коргоо органдарына кайрылдым. Алдамчылар орто жолдон пайда таап, эл менен мэриянын ортосуна чагым салып, кыйнап атышат да. Жанагы мыйзамсыз жер саткан алдамчылар биздин ишибизге тоскоолдук жаратышууда. Андай кишилер бир-экөө болсо жакшы эмеспи, жүздөп жүрүшпөйбү. Мисалы, Мурас-Ордодо 370 участок жасалма чечим менен сатылган. Мына ошолор өзүн сактап калыш үчүн элге калпыс маалымат жеткирип, түшүнүксүз жагдайды жаратканы маалым.
- Жер участокторун мыйзамдаштыруу комитетинин төрагасы Кыдырма Абакировду шаар бийлиги каматып салды дешет го?
- Кыдырма Абакиров боюнча укук коргоо органдары маалымат беришти. Менин билишимче, Кыдырма агабызга мыйзамсыз жер сатканы үчүн 2008-2009-жылдары 2-3 жолу кылмыш иши козголуптур. Муну Биринчи май райондук ички иштер бөлүмүнө кайрылып тактасаңар болот. Андыктан бул азыркы мэр шайланганга чейинки болгон окуя. Укук коргоо органдары балким ошого таяп аны камашкандыр.