bg ky fr cs ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ru ky tt ky tt ky ky ky tt ky ky ky ru ky ky ky ru ky ru ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ba ky tt ky ky ky ky ky ru tt ru ky ky ky ky kk myv tt tt ky ky ky ky ru ky ky ru ru kk ky ky ky ky ky ky ky kk ky bg ru ru ky kk ky ru ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ky tt ru ky ky ru ru ru ru ky ky ky ky ky ky ru ru ru ru ru ky en ru
"De-факто", 21.02.08 - 10-бет: Мџрєк сџрєт..!•
Ар кимди барып бир мактап,
Ары жок ырчы боло албайм, - деп Барпы бетке чапкандай айтып таштап, топ элди таштап басып кеткен дешет. Төбөлдөргө жагынып ырдаган Нышан ырчы шагы сынып турса да, анысын билгизбей "итке алтындын баркы жок деген ушул" деп борсулдап күлүп калган имиш. Барпы ошентип акындык наамды кир жугузбай сактаган. Эч кимге жагынган эмес.
Ал Сузак районунун Ачы деген кыштоосунда туулган. Азыр көзү тирүүсүндө деле сузактык жердешине жагынмак эмес болуш керек. Малай болуп жалданып, ар кимдин босогосунда далай азапты көргөн акын. "Мен көргөн күндөр" деген ырын кайра жазып, азыркы кыйналып аткан элдин турмушун, кымбатчылыкты сыздап жазмак болуш керек. Көзү көрбөсө да, эл турмушун жүрөгү менен сезип, көкүрөгү менен көрүп турмак. Барпы бул сүрөткө согуштан кийин акын-жазуучулар менен түшкөн.
Бөксөргүз көп сөз ал жагы...
"малай, - деп, - кыргыз баласы".
Качан бир убак ачкадан
кул кылып кыргыз сатпаган.
Кеп кылсак соңку тарыхты
кейиштүү чындык анык бу.
жетер бир таппай жарыкты.
арданар казак болгон жок
Ажобуз арсыз жан үчүн
алсыз эл болдук басынган.
телчигип алган бир боорум
тебелеп турса намыс да!
Бапырап баары жатса да,
байлыкты казак тапса да,
"кулсуң" деп кордойт жат гана!
кайрылбай качып кеткени -
казак бар эле канында.
Кайырчы кылган так ошол
Күн түшүп элдин башына
күйүттүү кары, жашы да.
Күң болуп жүрөт кыздары
Бактыга кыргыз тунган жок
агызып көздөн жашты биз.
Падыша боло алган жок
Болбосо кайран кыргыз да
бой бербейт эле турмушта.
Ар элге барып намысын
жарыгын бербес жылдыз да.
эл байкуш тентип жүрөбү.
Эми айтам соңку жүйө бир:
эй, казак, эске түйө жүр!
эзели "кул" деп айтпаган
Франциядан Эрнис Феминис кат жазды
Жаткан жери жайлуу болгур чоң таенем балдарын "окуп сталин, чилтен болмок белеңер" деп мектепке жибербей, колдоруна кап карматып, тезек тердирчү экен. Анын сыңарындай, Иранда билимдүү кыздар көп болуп кетти деп молдолор чуу түшүп жатышат.
Британиядан Монголияга чейин, анын ичинде Кыргызстанда да дипломдуу кыздар жогорку билимдүү жигиттерден көптүк кылат. Бирок арасынан билими бааланып, жогорку кызматтарга көтөрүлүп, чоң айлык алгандар өтө аз. Иранда деле ошол. Бирок башка өлкөлөрдө билимдүү кыздардын көп экендигин кемчилик же коркунуч эмес, жетишкендик деп карашат. Эмне үчүн анда ирандык молдолор билимдүү кыздардан коркуп жатышат?
Менимче, Иранда кыздардын билим алышын колдогондор жетиштүү эле. Бизге артта калган өлкөдөй көрүнгөнү менен, бул өлкөдө интеллигенциянын деңгээли өтө жогору. Ошондуктан, айрым молдолордун айтканынан чоң бир жыйынтык чыгарган туура эмес деп ойлойм. Бирок, дегинкиси, кыздардын билим алышына үстүрт караган мамиле көп элдерде, айрыкча жарды өлкөлөрдө сейрек эмес.
Аялдардын укугуна келгенде да Иранда Нобел сыйлыгын алган Эбади баштаган феминисттер жетиштүү. Бирок, арасында ажырым жок эмес. Бир тарабы "биз мусулманбыз, ошондуктан исламга жараша аялдардын укугун талашалы" десе, экинчи жагы "аялдардын укугу үчүн күрөштө дин менен чектелүүгө болбойт" деп эсептешет.
Ошондойлордун бирине мындан 2 жылча мурда Парижде жолугуп калдым. Мен ага Кыргызстанда (ал кезде) парламентте да, өкмөттө да бир да аял жок экенин айтсам, "Силер мыйзам кабыл алганда шариятты колдоносуңарбы?" деп сурады. "Жок, Кыргызстан секулярдык өлкө" десем, "Анда силерде дагы мүмкүнчүлүктөр бар экен, биз укуктарыбызды шарияттын чегинде гана коргой алабыз" деп айтты.
Демек, кызды тогуз жаштан эрге берсе болот деп эсептеген караңгы түшүнүктөгүлөр менен катар, аялдардын укугу үчүн полициянын машинасынын алдына жатып бергенден да качпаган активисттер болгон Ирандан Кыргызстан көп таалим ала алат. Бүгүн кыргызда чала молдонун "аялың кыңк этсе, талак кылып көчөгө чыгарып сал" дегенин жерде калтырбаган эркек сөрөйлөр чыга баштады. Мындайлар саналуу гана, бирок караңгылыктын үгүт-насааты эртең ашып-ташыган селге айланбайт деп ким кепил боло алат?
Иранда да мындан 30-40 жыл мурда жигиттер кафеде шарап ичип отурчу, кыздар кыска этек көйнөк кийип жүрүшчү, теократиялык түзүлүш орногондон кийин кыздар билим алууга мүмкүнчүлүк алышты, бирок бүгүн алар кааласа да, каалабаса да, каргадай кара хиджаб менен чулганып жүрүшү керек экендиги да чын.
P.S. Биздин гезитти интернеттен чет жактагы кыргыздар да окуп атышат. Алардын бири Эрнис Феминис деген кыргыз жигит Парижде жашаганына 13 жыл болуптур. Ошол жактан бизге айрым ойлорун жазып турмак болууда. Франциядан келген каттарды жөн гана "Эрнис Феминистин каттары" деп жарыялап турмак болдук.
Туулган жылы, жери - 23-март, 1978-жыл, Наарын шаары;
Иштеген жери- "Ата Мекен" партиясы;
Үйбүлөлүк абалы - бир кызы бар
Хоббиси - китеп окуу, шахмат ойноо
Жактырган түсү - ачык, назик түстөр
Жактырган машинасы - капкара "Тойота"
Сүйүп жеген тамагы - сүйүү менен жасалган тамактар
Эңсегени - адамдардын жүрөгүнө из калтыра турган мазмуну терең чыгармаларды жаратуу
Сыймыктанганы - кыргыз болуп жаралганы, ата-энеси, инилери, кызы Шахнази
Өкүнгөнү - адамдын акылынын чектелгени
Жетишкендиги - жашоонун баалуулуктарын түшүнө баштагандыгы
Эмнеден кайф алат? - терең ойлордун мазмунун кагазга так түшүргөндөн
Жакшы жагы -ак көңүл
Жаман жагы - адамдарды идеалдаштырып алгандыгы
Эмнеге "аллергиясы" бар? - жасалмалуулуктан
Аял кандай болуш керек? -назик, сүйүүнү аздектей билген, аруулук менен кылыктанууну бирге камтыган
Мырза кандай болуш керек? - ишеничтүү, тоодой, акылдуу
Адамдарда баалаган сапаты - ачыктык, шайыр, сөзгө бекем
Эстен кеткис таарыныч - таарынчаак эмес
Жан курбусу -дос жигити
Корккону - жакындарын жоготуу
Элегия Мусаева такыр жасабайт - карасанатайлык
Баалаган саясатчысы - Ата Түрк
Девизи - жашоодогу эң кымбат - бул учур!
► Бул айылда негизинен кыргыз гезиттери
электрондук тиркеме түрүндө жарыяланат.
► Архивге, емейлге жана редакцияга шилтемелер
ошол гезиттин башбарагында берилген.
► Жеке макала жарыялоого буйрутмалар кабыл алынат.
► На сайте публикуются в основном кыргызскоязычные газеты в виде электронных подшивок данных газет.
► Ссылки на архивы, емейл и данные о редакции
указаны на главной странице конкретной газеты.
► Принимаются заказы на публикацию частных статей.
Алган материалга шилтеме бериңиз!
◄ © J.Janyzak, Kyrgyzstan ►
Ссылки на взятые статьи обязательны!