kk ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ru ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky hu ky ky ky ky ky ky ru ky ky ru ky ru ky ky kk ru ky ru ky ru ky ru bg ru hbs_cyr ru tt ru ky ky ky bg ru ky ky ru ky ky ru ky ru ky ru ru ru ru ru ky ky ru ky ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Форум", 06.07.10 - 2-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Улутчул болбосок, уучубуз узарбайт!
"Сөз чынынан бузулбайт" демекчи, Кыргызстандын эркин кулач жайып, өнүгүп өсө албай жатышынын негизги түпкү себеби улутчулдук баалуулуктун жоктугунда экенин моюнга алышыбыз керек. Улутчулдук десе эле жалаң эле шовинисттик көз карашты түшүнбөшүбүз зарыл. А чындыгында улутчулдуктун маңызы тереңде жатканын элинин келечегин ойлогон ар бир жаран жакшы билет.
Улутчулдук - улутка кам көрүү. Демек, улутчул адам - эне тилин кадырлап, элинин бүгүнкү менен эртеңки келечегин ойлоп, элине жан дили менен кызмат кылат.
Улутчулдук - патриотизмди туу туткан мекенчилдик. Мекенчил, патриот адам - элининин көз жашын агызбай, жеринин чегин кемитпей, мамлекеттин коопсуздугун, бүтүндүгүн көзүнүн карегиндей сактайт.
Улутчулдук - улуттун байыртадан келаткан нарк-насилин, рух дөөлөтүн, каада-салтын аздектеп-барктап келечек муунга жеткирүү. Мындай баалуулук - улуттун улут болуп сакталышын, өнүп-өсүүсүн камсыздоочу бирдин-бир улуу жол.
Улутчулдук - элинин, мамлекетинин келечегин ойлоп иш жүргүзүү. Демек, паракорчулуктан качып напсисин тыюу. Бөтөн улутуттардын зордук-зомбулугуна жол бербей, улуттун жаркын жашоодо бакубат өмүр сүрүшүн камсыздоо.
Улутчулдук - улутка мүнөздүү бардык жакшы асыл сапаттарды, дүйнө элине даңазалоо жана жайылтуу. Башкача айтканда, улуттук нарктуу касиеттери аркылуу өзгөлөргө өрнөк болуу.
Улутчулдук - элинин ар-намысын, аброюн бийик тутуу.
Бир сөз менен айтканда, улутчулдук сапаттын артыкчылыктары арбын. Мекенин, улутун сүйгөн, улутчул адам гана мамлекеттин бакубаттуулугу, келечеги үчүн күрөшөт. Биздин бийлик сересиндеги жетекчилерде дал ушул сапат жетишпейт. Мекенчилдик, улутун сүйгөн сезим жокко эсе. Натыйжада, өз жерибизде, өз мамлекетибизде кыргыздар өзүбүз өзгөлөргө кор болгон учурлар арбын. Өңгөсүн айтпаганда да, жакынкы эле Ош, Жалал-Абаддагы окуяны эске алсак жетиштүү болот. Өлкө башында турган "көзүрлөр" улуттук патриоттук сезимге чукак болгондуктан, Кыргыз мамлекети болгондугубузга карабастан, кыргыз тили толук кандуу мамлекеттик тилдин ролун аткара албай, расмий тилдин чапанын жамынган орус тилинин көлөкөсүндө калып келатат.
Улуттук сезимдин жоктугунан, эгемендүүлүк алган жыйырма жылдан бери Кыргыз мамлекетинин жүзүн көрсөткөн, бүгүнкү жана келечектеги багытын аныктаган улуттук идеологияны түзө албай жатабыз. Мына андан бери жаңы төрөлгөн бала жыйырмага чыгып, тоону томкорчу ал-күчкө толуп, бышып турган чагы. Ал эми мамлекетибиз дале болсо жаңы там-туң баскан баладай, бутунан оңдуу туралбай, кимдир бирөөлөрдүн жетегинде жүрүүгө мажбур болгон абалдан чыга элек. Ал эми биз менен эле бирдей эгемендүүлүк алган, коңшу Өзбекстан, Казакстан сыяктуу мамлекеттер улуттук саясат жүргүзүү аркылуу (өзгөсүн айтпаганда да эне тилине жасаган мамилесин алганда) өнүгүп жатышат. Бизде болсо, тескерисинче, Кыргыз мамлекетинин өзөгүн түзгөн кыргыз улутуна болгон кыянаттык саясат бүгүнкү күнгө дейре уланып жатканын танууга болбойт. Буга жаңы кабыл алынган Конституциядагы кыргыз тилинин өсүп-өнүгүүсүнө кедерги болчу, орус тилинин расмий тил катары калтырылышын айтсак жарашат. Өкүнүчтүүсү, мындай саясаттын башында өзүбүздүн эле жеке кызыкчылыктын деңгээлинен көтөрүлө албаган кыргыздар менен киргиздер турганы жаныңды кейитет.
Биздеги улуттук саясаттын жоктугунан, өзбектер өзбек тилин расмий тил кылууну байма-бай көтөрүп, ал түгүл Ош, Жалал-Абадды автономиялуу облас кылууну көздөп, кандуу кагылыш чыгарып жатышат. Ушунун баарысы мамлекет башындагы жетекчилердин улуттук саясатты жүргүзүүдөгү бечелдигинен жана кыргыз улутуна күйбөгөн кайдыгерлигинен чыгып отурат. Эгер бизде мыкты жүргүзүлгөн улуттук саясат өкүм сүргөндө, Кыргызстандагы жашаган башка улуттар мыйзамга баш ийип, Кыргыз мамлекетинин титулдук улуту болгон, кыргыз улутун кадырлап, сыйлоого үйрөнмөк. Кыргызстан - кыргыздар түзгөн мамлекет экенин түшүнмөк. Ошондо гана кыргыз жеринде жашаган өзбектер (жана башка улуттар) автономиялуу област болобуз деп кан төгүп, өзбек тили расмий тил болсун деп өктөмдүк кылмак эмес. Курманбек Бакиев бийликке келгенде дуңгандар да автономия сурап, кыргыздын жерин бөлүп-жарып, ээлик кылгысы келген. Мына ушунун баарысы, өлкө башындагы кыргыз жетекчилеринин дээрлик көбүндө улуттук сезимдин жоктугунан чыгып жатат десек аша чапкандык болбойт. Ачык айтыш керек, коңшу мамлекеттерде, ошол эле Казакстан, Кытай, Тажикстан Өзбекстанда да көптөгөн улут жашайт. Эмне үчүн аларда автономия тууралуу сөз козголбойт? Анын себеби жөнөкөй. Аларда ошол мамлекеттин өзөгүн түзгөн титулдук улуттун кызыкчылыгына багытталган улуттук саясат жүргүзүлөт. Башка улуттар алардын мыйзамына баш ийип, ошол мамлекеттин ээси болгон титулдук улутту сыйлап жашоону парзы катары билишет. Бизге дал ушундай улуттук саясат жетишпейт. Эгер биз дагы коңшу мамлекеттер сыяктуу Кыргызстанда жашаган башка улуттун өкүлдөрүн, Кыргыз мамлекетинин ээси болгон кыргыз улутун сыйлап, кадырлап жашоо милдеттүү парзы экенин туйдурган, улуттук саясатты мыктылып жүргүзө алсак, автономиялуу област, расмий тил талап кылган арам, куйту көрүнүштөрдөн кутулмакпыз. Азыркыдай кандуу кагылыштар болмок эмес. Ар ким өз ордун билип жашоого үйрөнмөк. Ошондуктан, улутчулдук саясат жүргүзүүгө азыр да кеч эмес.
Ырасында, улуттук саясат жүргүзүү аркылуу гана Кыргызстандын өсүп-өнүгүүсүн шарттап, кыргыз элинин келечекке болгон ишенимдүү кадам шилтөөсүн камсыздай алабыз. Ошондо гана келечек муундун алдында жүзүбүз жарык болот. Ток этерин айтканда, улутчулдук саясаттын негизинде өнүгүп-өсөбүз. Ал үчүн кыргыз болуп төрөлгөн ар бир жаран улутун, жерин сүйгөн мекенчил болушу парз.
Биздин өлкөдөгү эң бир орчундуу көйгөйлөрдүн бири катары кадр маселеси экендиги жашыруун деле эмес. Бул тармактагы көйгөй - өлкөбүздө профессионал, өз ишин мыкты билген адистердин жоктугунан эмес, баарын акча чечип калган коррупциянын, өң-тааныштык, жердешчилик, тууганчылыктын айынан чыгып жатат. Кадрларды тандоо бизнестин бир түрүнө айланды. Мындай оору бүгүнкү күнгө дейре уланып, оң жолго коюлбай келатканы өкүндүрөт.
Кадр саясатындагы жердешчилик, тууганчылык, байлыгына карап тандоо аркылуу үлкөн кызматтарга коюу эгемендүүлүктү алган жылдардан бери болуп көрбөгөндөй апогейине жетти. Акаевдин да, Бакиевдин да түбүнө ушул кадр маселесиндеги алешемдик менен кландык оору жеткенин танууга болбойт. Мамлекет үчүн иштейм деген мекенчил, өз ишин мыкты билген профессионал адистер, кландык трайбализм менен коррупциянын кесепетинен сыртка сүрүлүп калды. Эл-жер деп күйгөн айрым кыргыздын мекенчил уулдары Н.Исанов, Б.Осмонов, Ж.Ибраимов котур ташын койнуна каткан жеп-жутарлардын курмандыгына айланып, кете беришти. Ал эми акчасы бар, колдогон кожосу чоң, бирок мурдунун учунан башканы көрбөгөн, эки ооз сөздү тыңгылыктуу кошуп сүйлөөгө жарабаган, же тескерисинче, оозу менен орок оргондон башканы билбеген жемекорлор мамлекетибизди "жем жечү акырга" айлантып алышты. Натыйжада, өлкө башчылары мамлекетибиздеги өнүгүп-өсүү тууралуу канчалык кан какшашса да, турмушубуз оңолуп жарып кетпедик. Образдуу айтканда аркандалган аттай болуп, баягы эле таз кейпибиз.
Мамлеттик эң орчундуу чечүүчү кызматтарды, мекенчил эл-жер үчүн кызмат кылчу жогорку билимдүү, дасыккан иш билги адистер эмес, акчанын күчү, болбосо 5-класстык гана билими бардыгына карабастан кайсы бир чоңдун аркасында жердешчилик, тууганчылыктын таасиринде бийликке келгендер жана тили, дили буруу бөтөн улуттун өкүлдөрү ээлеп алышкан. Алардын Кыргызстандын өнүгүп-өсүүсүнө болгон кызыкдарлыгы - ичип-жеп, байып, кыргыздын ырыстуу байлыктарын тоноого багытталган. Муну А.Акаев учурундагы (Акаев баш болуп) А. Тойгонбаев, Ш.Жайсаңбаев, Б.Силаев, Н.Танаевден тартып, кийинки келген К.Бакиев эрке талтаңы М.Бакиев, иниси Ж.Бакиев баш болгон Е.Гуревич, М.Надель, И.Чудинов сыяктуу тили, дили буруулардын кыргыздарга жасаган чыккынчылыктарын эске алсак жетиштүү болот. Буга окшогондорду санай берсең тизме узара берет. Мына ушул оорунун дабасын таап, тамырын кыркмайын эч качан оңолбосубузду моюнга алышыбыз керек. Бир сөз менен айтканда мамлекет башындагы үлкөн кызматтарды кучактаган, жеке мүдөөлөрүнөн башканы ойлобогон чала сабат, кызарган жерге тап койгон "кузгундардан" тазаланышыбыз абадай зарыл.
Учурда тазаланууга эң чоң мүмкүнчүлүк жаралып отурат. Тилекке каршы, "көнгөн адат калабы, уйга жүгөн салабы" болуп, баягы эле көрүнүштөр кайталанып жатат. Алсак, мурунку эки эски бийликтин тушундагы ичип-жеген коррупционерлердин көбү, кайрадан эле Ак үй, Көк үйгө толуп алганын айтпаганда да, тогузунчу каласстык гана билими бар делген Бектур Асанов, Адыл Эсенбеков экөөнүн эки областты жетектеп отурганы эмнени түшүндүрөт? Бул эки мырзанын ишине көңүлү толбогон эки облустун тең көптөгөн жергиликтүү тургундары каршы чыгып жатканына карабастан, "оозу кыйшык болсо да, байдын уулу сүйлөсүн" дегендей ордуларынан былкылдабай отурушат. Мындайлар өтө арбын. Анан кантип ишибиз оңолуп, итибиз чөп жесин.
Кадр саясатын жөнгө салыш максатында Иллюстрация (тазалануу) мыйзамын колдонуп, ичип-жеген коррупционерлердин узун тизмесин тизип, бери дегенде жыйырма жыл мамлекеттик кызматка жолобогондой кылыш абзел болуп турат. Керек болсо коррупционер, жеп-жутарлардын балдары дагы мамлекеттик кызматка алынбагандай кылып мыйзам менен бекемдеп койсок, эң кур дегенде балдарынын келечеги үчүн, напсилерин тыйышмак. Кийинки мамлекеттик кызматка келген жетекчилерге да сабак болмок. Ар ким эле өз билгениндей талкан чала беришмек эмес. Кайсы партия бийликке келсе да, каалагандай өзүм билемдик менен иш жүргүзүүдөн коркмок. Кадрларды конкурстук жол аркылуу, тажрыйбасына, билимине, интеллектуалдык деңгээлине, иш билги жөндөмүнө, тазалыгына, мекенчилдигине карап тандоого жол ачылмак. "Кадрлар баарын чечет" - деп айтылгандай, Кыргызстандын жаман да, жакшы да болушу кадрлардын колунда. Өлкө башындагы кадрлар канчалык таза, билимдүү, тажрыйбалуу, эң башкысы - "кыргыз" деп күйгөн мекенчил болсо, мамлекетибиздин өнүгүп-өсүшү ошончолук тез жана ишенимдүү болмок.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
ИШЕНГЕН "КОЖОБУЗ" БАКТЫБЕК АЛЫМБЕКОВДУН
ЖАНЫШ БАКИЕВДИН КАЙСЫ БИР ТОЮНДА
"КОШОМАТКА КОЙ СОЮП" ЖАТКАН КЕЗИ...
Улутчул болбосок, уучубуз узарбайт!
Президент Отунбаеванын чет элге болгон биринчи сапары
Коогалаң алдын ала даярдалганбы?
Чириген жыгач устун болбойт, отунга да жарабайт
Чек арачылар чемичке чагып атышабы…
президенттик кызматка киришүү алдындагы сөзү:
"БИЗ ЖАҢЫ ДООРГО КАДАМ ТАШТАЙБЫЗ"
Ысык- Көл облусунун губернаторунун милдетин аткаруучу:
"Улуттук саясатыбыздын жоктугу ушундан эле билинип турат..."
Асыкбек ОМОРОВ, жазуучу, тарыхчы:
"Манастан келген аянды ишке ашыралы"
Үч достун тарыхы жана тагдыры...
УЛУТ БОЛСОМ, ТИЛИМ МЕНЕН УЛУТМУН!
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?