ky en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ru tk ru ru ru ky ru tt ru ru ru ru ru ky bg ky ru ky ru ky tt ru ru ky ru ru ky ru ky ru ru ru uk ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru ru ru kk ru ky ky ru uk ru
"Агым", 24.07.09 - 9-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Электр дөөтүлөрдүн дурусу менен бурушу
Дүйнө жүзүндө таза аба маселеси курч көтөрүлүп, өнүккөн мамлекеттердин ири шаарларында күйүүчү май менен жүргөн автоунааларды азайтууга аракеттер күч. Өлкөбүздүн өпкө-жүрөгү болгон Бишкек шаарында, тескерисинче, жылдан жылга троллейбустар азайып, сапатсыз майлар менен кара түтүн буркураткан кичиавтобустар көбөйүп барат. Бишкек троллейбус башкармалыгында (БТБ) болсо акыркы жылдары каражат, адистерге байланышкан ызы-чуудан башка жаңылык жок.
Чуу басылбаган бул БТБда быйыл бир троллейбус өрттөнүп, БТБнын 1-паркынан бир аял троллейбуска тебеленип өлүп отурат. Бир кезде БТБнын эки паркы болуп, андан күнүнө 160 троллейбус чыгып, Асанбай кичирайонуна 3-паркты куруу пландаштырылган. Өкмөт, мэриянын кайдыгерлигинен улам учурда шаар калкын эскилиги жеткен 75 троллейбус гана тейлейт. Анын жарымы да жарым жан. Мунун баарын көрүп туруп буга чейинки шаар башчылары негедир "өлүп бараткан" башкармалыкка маани берген эмес. Троллейбуска караганда кичиавтобустардан сол чөнтөккө акча бир кыйла көп түшүп турганы айтпасак да түшүнүктүү. Эскерте кетсек, Арстанбек Ногоев мэр убагында ЕврАзЕс банкы Кыргызстанга 100 троллейбус үчүн каражат берүүгө макул болгон. Шаар жетекчилигинин шалаакылыгынан, кимиси кай жагынан жесек деп ойлонгуча бул каражат Тажикстанга берилип кеткен. Кийинчерээк 20 троллейбус алууга тендер жарыяланып, аны Уфа заводу утуп алып, мэрия ишкана менен келишим түзгөн. Ал тургай шаардык кеңеш тарабынан 100 млн. сом троллейбус алууга, 100 млн. сом таштанды ташуучу машина алууга каралган. Ошол кездеги мэриянын ММКлар аркылуу 20 троллейбус келерин сүйүнчүлөгөнү буга ачык далил. Бирок, негедир кийин бир да троллейбус келген жок. Кезинде Нуржамал Байболова троллейбустарга бөлүнгөн акчалар кайда экенин билерин кыйытып өткөн.
Кыскасы, союз тараганы шаар транспортун жеңилдетип, экологиялык жактан таза троллейбустарды жаңылап, көбөйтөлү деген мэр болбоптур. Мындан ары да БТБнын акыбалы, шаар транспорту кандай болору белгисиз. Азыркы мэр Нариман Түлеевдин 20 троллейбусу менен баары жакшы болот деп айтуу да кыйын. Жаңы 20 троллейбустун келгени жакшы, бирок ага кеткен 2,5 млн. доллар кайра эле шаар калкынын капчыгынан төлөнөрү турган иш. Ушуну эске алып, мэрия ошол эле акчага кантсе да бизге жакын болуп калган Россиядан көбүрөөк троллейбус алса да болмок. Бирок, муну эске алгысы келгендер аз болду окшойт. Кыргызда убактылуу дегендин аягы барып түбөлүктүү болуп калчу эле, балким 2-парктын территориясына көз артып жаткандар бардыр. Аны мезгил көрсөтөр. Азырынча көп жылдан бери БТБда иштеген, эс алуудагы башкы-инженер Владимир Устянцевди , БТБнын азыркы жетекчиси Геннадий Милицкийди кепке тарттык.
- Владимир Ефимович, 28 жылдан бери БТБда башкы инженер болуп иштепсиз. Кызматтан өз эркиңиз менен кеттиңизби же мажбурлаштыбы?
- Эми аны айтуу кыйын. Былтыр чоң чыр болгон. Кыскача айтканда, мэриядан суранышты, мен кызматтан кеттим.
- Жаңы троллейбустарды көргөндүрсүз. Алар боюнча эмне айта аласыз?
- Бул троллейбустарды алууда бир аз шашып койдук. Булар үчүнчү муундагы машиналар. Асты өтө жапыз, жолдон 10 сантиметр эле жогору көтөрүлүп турат. Биздин жолдорго азырынча ылайык эмес. Троллейбустун басымдуу бөлүгү айнек. Башкаруусу бүт электроника. Бул Европага ылайык болбосо, бизге азыр эрте.
- Бир троллейбустун баасы 150 миң доллардын тегерегинде экен. Бул биз үчүн кымбат эмеспи?
- Жок. Кымбат эмес. Урицк заводунун асты ылдый троллейбустары мурдагы жылдары эле 150 миң доллар турчу. А Белорусия мурдатан дайыма сапат, баа жагынан бир тепкич өйдө турган.
- Жакында БТБнын 1-паркында аял троллейбуска тепселип өлдү. Буга ким жооп бериши керек эле?
- Союз мезгилинде күнөөсү барбы-жокпу, кырсык болгондо ишкананын жетекчилиги жооп берчү. Азыр да жакшы, эки тараптуу карап калышты. А техникалык коопсуздукка БТБнын башкы инженери жооп бериш керек. Бул анын түздөн-түз милдети. Мен БТБда 20 жыл иштедим. Адамдын тепселип өлүшү биринчи жолу болуп отурат.
Бишкек троллейбус башкармалыгынын (БТБ) начальниги Геннадий МИЛИЦКИЙ:
- Айрым адистер Белорусиядан келген, асты жапыз, электрондук түрдө башкарыла турган троллейбустар биздин жолго ыңгайсыз, аларды айдаганга башкармалыктын айдоочулары даяр эмес деп жатышат…
- Биз буга чейин 30 жыл илгери чыгарылган троллейбустарды пайдаланып келдик. Азыр мындай машиналар өтө аз, дээрлик чыгарылбай калды десек да болот. Биз эми араң алып келип жаткан троллейбустар Казакстан, Өзбекстан, Тажикстан сыяктуу өлкөлөргө беш-алты жыл илгери эле кирген. Алып келген жаңы 10 троллейбус учурда жакшы эле жүрүп жатат. Азыр бизде 148 эски троллейбус бар. Анын ичинен жыйырмадан ашыгы 39 жыл, кырк бири 15-20 жыл, отуз беши 10-15 жыл, жыйырма төртү 8 жыл, тогузу 6 жыл иштетилген. Башкача айтканда, бул троллейбустарды иштетүүгө болбойт. Биз дайыма жаңыдан корко беребиз. Азыр биздин айдоочулар жакшынакай эле айдап жүрүшөт.
- Кокус бузулуп калса алар оңдой алышабы?
- Беларустар келип иштетип беришти. Эми бир жыл бою алар бекер оңдоп беришмей болду. Кокус бузулуп калса оңдойбуз. Бизде электрониканы түшүнгөн балдар бар.
- Мурунку мэрдин убагында троллейбустарды алууга тендер жарыяланып, Уфанын заводу баа, сапаттуулук жагынан жеңип алган. Сиз депутат болуп турганда ошого шаардык кеңеш тарабынан акча да бөлүнүптүр. Эмне үчүн ошондо троллейбустар алынбай калды? Бөлүнгөн каражат кайда кетти?
- Ал кезде ушу боюнча тендер жарыяланып, ал сөз бойдон эле калып кеткен. Шаардык кеңеш тарабынан акча бөлүнгөн эмес. Бул мага шаардык кеңештин депутаты катары маалым. Бул машиналарды биз кантип алып калдык? Биз Белорусиядан бул троллейбустар үчүн 7%дык кредит алдык. Муну үч жылдын ичинде төлөп беришибиз керек. Машиналар колго тиери менен Беларусь банкы заводго акчасын төгүп берет. Мунун жашыра турган эч нерсеси жок, баары ачык, үстөк пайызы аз. Беларусь өкмөтү бизге жардам катары банкка берилүүчү 2-3%ды өз чөнтөгүнөн төлөп берет.
- Азыр сиздер алып жаткан троллейбустун баасы бирде 136 миң доллар, бирде 148 миң доллар деп ар кандай айтылып жатат. Россиядан эле арзан троллейбустарды алсак болбойт беле?
- Баа дайыма бир жерде турбайт. Жаңы троллейбустун бирөөнүн кошумча жабдыктарысыз эле баасы 136 миң доллар. Жардамчы жабдыктары менен бир троллейбус 148 миң доллар болду. Электрондук система менен иштеген үчүнчү муундагы троллейбустун мындай баасы менимче, арзан. Россиялык троллейбустар да жакшы, бирок алар Белорусияныкына караганда бир аз кымбат. Жалпысынан 21 троллейбус үчүн 2 млн. 520 миң долларды январь айынан баштап төлөп баштайбыз.
- Эки-үч жыл мурун мэрия 90 миң доллардан эле троллейбус алабыз дешпеди беле?
- Ооба, ал кезде ошондой болгон. Бирок, анда биз 682 үлгүсүндөгү мындан 20-30 жыл мурун чыккан эски троллейбустарды алмакпыз.
- БТБ жакында 2-троллейбус паркын жабат деп уктук. Шаар калкы көбөйүп, күйүүчү май кымбаттап жатканда буларды көбөйтсөк болбойт беле?
- Биз аны таптакыр жапкан жокпуз. Мурун Бишкекте 160га жакын троллейбус күнүгө линияга чыгып турган. Азыр болгону 75 троллейбус чыгарабыз. Анын жыйырмасы гана 2-парктан чыгат. Ал үчүн биз кароолчу, диспетчер, нарколог, мастер сыяктуу көп жумушчуларды кармап келатабыз. Слесарлар, электрчилер 1-паркта да, 2-паркта да жетишсиз. Ошондуктан биз штаттарды кыскартып, троллейбустарды бир жерден гана чыгаралы деп жатабыз. Муну менен биз биринчиден акчаны үнөмдөйбүз, экинчиден жумушчулар бир жерде жакшы иштешет. 2-паркты троллейбус оңдоочу жай кылабыз. Ошондо бул жактан троллейбустар чыгат, тигил жактан оңдолот. Азыр шарт, талап ушундай болуп турат.
- Мурун БТБга канча каражат бөлүнчү эле? Азыр кандай бөлүнүп жатат?
- Былтыр БТБнын 17 млн. сом карызы бар болчу. Азыр анын баарынан кутулдук. 2009-жылдан баштап жумушчулардын айлык акысын 45%га жогорулаттык. 19 подстанциябыз авариялык абалда эле, аларды оңдодук. Азыр мэрия бизге жакшы көңүл буруп, жардам берип жатат. БТБ учурда19 категориядагы адамдарды бекер ташыйт. Ал үчүн шаардык мэрия бизге компенсацияны убагында төлөп берет. 2009-жылга мэрия 40 млн. сом бөлүп берди.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
"Ак-Сай, "Ак-Сай, Арпа маселесинде эл менен биргемин"
Күрөш бүттү, эми натыйжа күтөбүз
Террорчулук, экстремизм карааны аралап жүрөбү?..
Ак-Сай, Арпа жайлоосу эмне болду?
"Айпери", "Нарындын" ээсинин эки-үч башы барбы?
Электр дөөтүлөрдүн дурусу менен бурушу
Азап тартып, кор болгондорго ким кол сунат?
Эсенгул ӨМҮРАЛИЕВ, "Ала-Тоо ынтымагы" коомунун төрага орунбасары:
"Шайлоо бүткөн соң талап кылабыз"
"Кайдан, ким менен жолукканымды аялым билет"
"Агымда" дайым жаңылык, Агынан турат жарылып"
Дүйнөдө жалгыз мен төрөгөндөй болдум
Эмне үчүн театрга эл келбейт?
Жандүйнө "ремонту" качан жанданат?
Атай, Муса, Рыспай ким да, А.Мурзабаев деген ким?
"Тегим кыргыз, кыргыздын жылдызы болом!"