ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ky ru ky ru ru ru ky ru uk kk ru ky ky ru ky ru ky tt bg ky ru ky ru tt ru ky ky ru ky ru ky ky sah ru ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Ачык саясат", 29.05.09 - 12-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Доке өзүнүн баасын, чыгармачылык кудуретин билчү"
Бүгүн бир чындыкты моюнга алып коюу керек болуп турат. Мына, бардыгыбыз эле өзүбүздү кыргызбыз-деп жүрөбүз го. А бирок, кыргыз болуп туруп "кыргызга кызмат кылып бере алдымбы?"-деген суроо бардыгыбыздын эле башыбызга келе бербейт, чынбы? Антсе да жалпы кыргыздын бөксөөсүн толтуруп, "кыргызым" деп келип, "кыргызым"-деп бул дүйнөдөн күйүп өткөн чыгаан уулдары бар экенине жалпы кыргыз эли сыймыктанса болот. Кудайга шүгүр, жүрөгүндө жалыны, жүлүнүндө кыргыз деген улуу сезими бар уулдарыбыз бар экен, эчен кылымдарды карытып, жоюлбай, кемибей келе жатпайбы кыргыздын улуу көчү. Тарыхта кыргыздын чыныгы уулу аталып калган чыгаандарынын ичинде Дооронбек агабыз дагы өз ордун алды деп айтсак болот. Балким, Дооронбек ага кайсы бир пенделер айтмакчы, анчалык деле баатырлык кылбагандыр. А баатырлык кылып эр саюуунун өзү да мезгил менен шартташат эмеспи.
"Мезгил берет мээнетти, кебетени,
Эгер элден заманга зарыл болсо,
Эрден чыгат Манасы, Семетейи.
Көрөңгөлүү эл экен кыргыз дагы,
Элөөрүтүп жүрөктү муза менен,
Эчендерди ээрчитти Ырыспайы",-деген өзүмдүн мурунку саптарымды улай:
"Кыр-кырларга чачылып кыргыз кени
Кыя жолдо буулуп кыргыз деми,
Турган чакта чыркырап, отко күйүп,
Кыл чайнашты кыргыз деп Дооронбеги"-деп жазгым келди.
Биз, бул агалардан кийинки муундар, бизден кийинкилер да ак-караны талдап, жаман-жакшыларга өзүбүзчө баа берип келебиз.
Антсе да, өз мезгилинде кошулуп, жан жолдош болуп жүргөн адамдардан артык аларды биле бербейбиз го.
Андыктан, Дооронбек агайдын замандашы, куракташы, калемдеши, Жакып Медетов агайга бул асыл адам жөнүндө эскерип берүүсүн өтүнүп кайрылганыбызда, агай чын ыкластан макулдугун берип, көкүрөгүндө уюган көп нерселерди айтууга ашыкты.
- Дооронбек агай менен кандай болуп таанышып калдыңыз?
- 1959-жыл болучу. Жалал-Абадга биринчи курстун студенттери поезд менен кетип баратабыз. Биздин вагонго кер-мурут, кара тору, гитарасы бар, үнү коңур бир жигит түшүп калды.
Балдар менен да, кыздар менен да эсептешпей, жаңы эле таанышкан балдар-кыздар менен канча бир жылдар бирге жүргөнсүп, өзүн ээн-эркин сезип, анекдот айтып күлдүрүп аткан бул жигит алгач эч кимге жаккан эмес.
Кыздар да өздөрүнүн курсташтарына көңүл бурбай, тиги жигиттин эле оозун карап калышты.
Ар бир мезгилдин өзүнүн бир өзгөчөлүгү бар. Бул жаз, жай, күз, кыш сыяктуу төрт мезгили бар жалпы жаратылышка да, табият менен танапташ болгон адамдарга да мүнөздүү эмеспи. Ар бири менменсип, жогорку окуу жайына өттүм-деп, асман чапчып турган айылдан келген жигиттердин намысы козголуп, курсташ кыздарын да кызганып атышты.
- А кайдагы неме экен?
- Ошончолук кыйын бекен?
- Кайсы институтта, кайсы факультетте окуйт экен?
- Мединститутта-деп шыбырашып калышты.
Алгач, мединститутта окуган баланын филфакка жакындыгына таң калышты.
Артисттей болуп каш кагып, адабиятка шыктуулугун көрсөтүп, бир паста айланасындагыларын арбап салган жигит менен ошентип таанышкам. Студенттик жаркын күндөр бат эле өтүп кетти. Көп нерселер мезгил бүктөмүндө калып, эстутум деле эскирип калат эмеспи. А бирок, жаркын жолдоштордун жаркын элеси ошол бойдон кала берди.
- Сиздердин чыгармачылык байланышыңыздар кандайча башталды?
- Университетти бүттүк. Ар кимибиз чыгармачылык жактан өзүнчө такшалып, ар кайсы аймакта ар кайсы кызматтарда иштеп калдык.
Бир топ мезгил өттү.
Докем менен кайрадан кезигиштик, болжол менен айтканда, 70-жылдары бири-бирибизди чыгармачылык жактан сынактан өткөрүп, бири-бирибизге жакындашуу башталды.
Ооба, өткөн кылымдын 70-жылдары кыргыз адабиятында жаңы-жаңы чыгармачыл ысымдар пайда болуп, ар бири өз окурмандарын таба да билишчү. А кезде азыркыдай болуп, эки сөздүн башын кошуп жазган кишинин китептери чыкчу эмес да. Редакторлордун, сынчылардын, бүтүндөй кеңештин талкуусунан өтүп, планга кирип, анан мамлекет тарабынан бөлүнгөн акча менен китептер чыкчу.
Биз бүгүн кепке тартып отурган Жакып Медетов агайдын 1976-2003-жылдар аралыгында 9 китеби жарык көргөн. Кезегинде балдар үчүн жазылган "Чакпаган жылаан" аттуу жомок китеби кыргыз, орус тилдеринде 150 миң нускада жарык көрүп, жаш муундарды көркөм адабият дүйнөсүнө жетелегени анык. Повесть, аңгемелер жыйнактары, дастандары жалпы окурман журтту кайдыгер калтырган эмес. Ар бир чыгармасы кыргыз окурманын жаңы жана кызыктуу дагы бир окуя менен тааныштырып турган. Ал эми М. Пришвиндин "Мазай бабанын жергесинде" деген чыгармасын ийине жеткире которгон. Кыргызстандын маалымат айдыңында талбай эмгектенип келген Жакып агай СССР жана Кыргыз ССР журналисттер Союзунун ошондой эле Жазуучулар Союзунун мүчөсү.
Ушундай замандашынын айтымында, Дооронбек агай бир жагынан кинорежиссерлук кылып, ошол эле мезгилде прозалык чыгармаларды жазып, аны менен катар эле поэзияга кызыгып, тез эле элге таанылып да, алынып да кетет. Анын коңур үнү, дикциясы мыкты болгон. Кыргыздарда көркөм окуу боюнча Капар Алиевден ашкан адам жок эле, Алиевдин жолуна түшүп тандалма чыгармаларды көркөм окуп кыргыз радиосунун алтын фондусун байытууга өзүнүн зор салымын кошуп кеткен.
- Докем менин бир аңгемемди радиого көркөм окуп берди. Автордун тексттин ичине катып койгон оюна дейре сүңгүп кирип, окуучуга жеткире билүү кыйын. Үндү кубулжутканда жөнөкөй киши эмес адабиятчылардын деле баары түшүнө бербеген нерселерди алып чыкчу. Аны өзүнө айттым: - Сен жөн эле окубайт турбайсыңбы, тим эле тексттин ичине кирип кетет турбайсыңбы - десем, мага каткырып - Ээ, Кежир алп! (Ал мени "Кежир алп" деген повестимден улам ушинтип атачу). Менде өзгөчө кежирлик бар. Демек,талант башка нерсеге баш ийбейт, ал чыгарманын өзүнө гана башиет - деген эле Дооронбек.
- Дооронбек агайдын мүнөзү кандай эле?
- Кашкөй жагы бар эле, азилкеч болучу. Менин "Баатырдын ачуусу" деген аңгемемди окуп алып: - Ай, Жакып сен бизден ашып кетипсиң - дейт.
- Муну менен эмне дегиң келип турат? - десем,
- Айтайын дегеним, биз-кыргыздар көзүбүз тирүү кезинде жакшы жолдоштор болсок дагы, жакшы чыгармалардын деңгээлин айтып кое албайбыз, кытмырланып жүрө беребиз. Бул-чыгармачыл адамдарга жарашпаган нерсе. Сен жөнүндө мен айтам, сен дагы башкаларга өз бааңды берип жүр. Калыстыкты колдон чыгарба. Ушул, чыгармачылык дасторконго караниеттик кылбайлычы. Эң акыркы сүйөнөөрүбүз ушул эле калды да, - дейт Доке. Ал өзүнүн баасын, чыгармачылык кудуретин билчү. Кемчилигин бетке айтчу. Бул мүнөз-Докеге гана тийиштүү мүнөз болучу. Калп эле сыпайыкерчилик кылып койбостон, так ченей турган таразадай эле. Өзү шар, тамашалап, кыйытып же ачык эле айтып коер эле. Ал көбүнчө өзбектер аския айтуудан баштап эле өсө турган адамды мактап отуруп өстүрөөрүн көп айтчу. Казактарды да ошондой дечү. Чыныгы чыгаандарды аздектеп күтүп, кадырлап алалычы, кийин аныбыз салтка, наркка айланат дечү.
Жогоруда айтылгандай, Докемдин чыгармалары билинбеген юмор, куйкалаган сатирадан токулган, көлөмү кичине болгону менен чоң проблеманы айтып койчу. Анын чыгармасындагы керемет дүйнө ушунда жатат.
- Досчулукка, жолдошчулукка кандай эле?
- Жолдошчулукка мыкты жигит эле. Үй-бүлөнүн ак ниет ээси болду. Көпкөн жок, калыстыктан эч качан тайган жок. Көралбастык, көр дагы албас кишилер ага бут тосушту. Ууландырып салуу оңой нерсе. Күчү жеталбагандан кийин көңүлү сына турган нерселер менен алсыздандырышты. Адам экологиясын бузушуп, уудан жаман нерселер менен ууландыра башташты. Адам пейили бузулду. Анын өлүмүнө себепкер - адам экологиясынын бузулушу болду. Акыры, денеси да, жүрөгү да, мээси да чыдабай кетти окшойт, Докенин...
... Жакшы санаалашын, чыгармачыл канатташын азыр жоготконсуп көөдөнүнөн көк түтүн чыгарып отурган Жакып агайга жубатаар сөз таба албай узай бердим.
"Кыргызым" деп кыл чайнашкан кыраандардын элеси эли-журтунун эстутумунда өчпөй жанарына ушул кечте дагы бир ынандым.
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Эртең Ала-Арча көрүстөнүндө белгилүү коомдук-саясий ишмер
ДООРОНБЕК САДЫРБАЕВДИ эскерүү аземи өткөрүлөт
Жети талапкерди жеңилдеткен Жеңишбекти безилдеткен сынак
Акунов аксакал "акжолчуларга" нааразы
Жөө жүрүш токтоп, ачкачылык башталды…
"Түркиядан ала турган сабак көп"
Эркин Алымбеков, "Ата Мекен" партиясынын төрагасынын орун басары:
"Каркыраны казактарга тарттырып, эл Турукка бара албай калды"
Эл элесинде, саясат сересинде
Дооронбек Садырбаевдин өмүрлүк жубайы Сонунбүбү Көлбаева:
"Тагдырдан тапкан байлыгым эле?!."
"Өзүбүздүн кыргыздардан запкы жегени арманга салат"
КИНО ИШИН ДОКЕМ МЫЙЗАМГА САЛДЫ
"Доке өзүнүн баасын, чыгармачылык кудуретин билчү"
Кайдыгерлик-калктын кайгысы, акылдын тайкысы
Кыргыз Республикасынын Президенти К.С.Бакиевге,
Кыргыз Респбликасынын премьер-министри И.В.Чудиновго
Намысты козгоор ыр саптар
"Жеңил-желпи музыкалар дүйнө боюнча көйгөй жаратуучу маселе"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?