ky en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru kk ky ky ky ky ky ba ky ky ky ky ky ky ky ky sah ky ky ky ky ky hbs_cyr ky ky ky ky ky ky ru
"Агым", 25.01.08 - 19-бет: Сандан санга...•
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
81 жашында "кыздык" белгисинен ажыраган нури
"Кыздык белгисин" алдырган эң кары кыз - сексен бир жаштагы индус Нури Пагхаунатхан деп саналат. Сексен бир жаштагы Нури туулган күнүндө ал сексен беш жаштагы сүйгөнүнүн сунушуна баш ийип, никелешүүгө макулдугун берген. Күйөөсү менен өткөргөн алгачкы нике түндөн кийин Нури кыздыкты жоготуу коркунучтуу эмес турбайбы деген тыянакка келген. Анткени, ал өмүр бою кыздыгын алдыруу аябай коркунучтуу болсо керек деп ойлоп жүргөн экен. Никелешүү түндөн кийин өзүн бир канча жашка жашара түшкөндөй сезип атканын айтыптыр.
Ушул окуядан кийин бир анекдот эске түшөт. Үч кемпир сүйлөшүп отурушуп, бирөө жанындагыларга мактанат имиш:
- Мына, быйыл жетимиштен аштым, тфү-тфү, көз тийбесин, чачыма бир тал ак түшө элек, - деп. Анда экинчиси:
- Быйыл сексенге чыктым, тфү-тфү, көз тийбесин, бир да тишиме курт түшөлек, - десе, үчүнчү кемпир:
- Мен быйыл токсонго чыктым, тфү-тфү, көз тийбесин, али "кызмын", - деген экен. Анынсыңарындай, анекдот да турмуштан алынат тура.
Көп өбүшсөң, тишиңе курт түшпөйт
Өбүшүү жалгыз гана кумар кандырып, "бейиштин төрүн" тартуулабастан, эң биринчи кезекте ар түрдүү ооруларга каршы экенин медиктер аныктап чыгышкан.
Биринчиден, өбүшүүнүн адамдын кан айлануусуна тийгизген салымы чоң экен. Өбүшүү учурунда жүрөктүн кагышы 110го чейин жетет. Бул жүрөк үчүн эң мыкты машыгуу болуп эсептелет. Экинчиден, өбүшүүдөн кийин кандай ишти болсо да иштөө жеңил болору аныкталган. Анткени, өбүшүү адамдын көңүлүн көтөрүп, нерв системаларын да эс алдырат. Үчүнчүдөн, стоматологиялык академиянын кызматкерлери өбүшүү тишке курт түшүрүүгө каршы бирден-бир дары болот деп эсептешет. Чындыгында эле узакка созулган өбүшүү сагызга караганда тишке алда канча пайдалуу. Төртүнчүдөн, Нью-Йорктогу тиш дарылоочу клиниканын стоматологдору өбүшкөндү сүйгөн адамдарда тиш эттеринин оорусу - пародонтоздун аз кездешээрин байкашкан. Анткени, бул оорунун бирден-бир дарысы массаж деп эсептелинет. А өбүшүү учурунда андан башка (массаж) эмне менен алектенмек элек, туурабы?.. Бешинчиден, үч мүнөттөн ашык өбүшүү адамды стресстен жана депрессиядан арылтат. Өбүшүү адамдагы терс энергиянын баарын сыртка алып чыгып таштайт.
Демек, өбүшүүнүн биз билбеген ушундай сырлары бар. Эми, окуп-билип алгандан кийин каалашыңызча өбүшө бериңиз, жашмын-карымын дебей.
Бойго жетүү 19-кылымдан тарта бүгүнкү күнгө чейинки аралыкта эле төрт жашка жашарган. Учурда кыздардын жетилүү жашын 13 деп белгилеген менен дүйнөнүн айрым жерлеринде бул жашта кадимкидей эне болуп, төшөктүн атасын таанытып койгондор кездешет. Бойго жетүүнүн себебин тамак-аштын жакшырышы, жана аң-сезимдин массалык өнүгүүсү, ошондой эле техникалык жетишкендик (Мисалы: компьютьер, порносайттар, телевизор, эротикалык фильмдер) менен түшүндүргөн билермандар азыркы 50 жаштагылар төшөк оюнун өз баштарынан асты 18 жаштарында өткөргөнүн, ал эми азыркылар болсо 14-16 жашында төшөктүн ичинде "концерт" коюп коюшарын айтышкан.
Анда айылда 11-класста окучу элем. Биздин үйдөн беш-алты үй нарыраакта жашаган жеңе бар болчу. Мен 9-классымда биздин айылга келин болуп келген. Ошол кезден тарта эле жеңем экөөбүз сырдаш болуп, бири-бирибизге ынак элек. Башта жеңемди жөн эле жакшы көрүп, эч деле башка ой жок жеңе катары кабылдачумун. Анүстүнө күйөөсү экөөбүз ортобуз бир топ жашка айырма болсо деле жакшы мамилелеш болчубуз. Эмнегедир кийинчерээк жеңем мага башкача көрүнүп, ага болгон мендеги сезим таптакыр башка нукка бурула баштады. Же бойго жетүүнүн жемишиби, айтор жеңем көзүмө бир керемет көрүнөт десең. Көкүрөгүнөн көз албай, ары басса төгүлгөн жамбашы арбап, бери бурулса тирелген кош мамак, аларын тимеле куюлтуп куп жараштырган халатынан өйдө мага тынчтык бербей баштады. Баарынан да жеңем менин оюмду билгенсип анда-санда ары-бери басып, же отуруп баратканда халатынын этеги жоон санына дейре ачылса, аппак сандары, балтыры булак этип, ансайын жеңем менин көзүмө тигилет десең. Май айлары болсо керек. Акыркы чыдам менен гана карманып жүрөм. Күндөрдүн биринде жеңемдин күйөөсү, дос-байкем өлөрчө мас болуп келиптир. Жеңем мени чакырганынан барсам, агам арак апкел деп жумшап калды. Апкелдим. Экөөбүз баягы аракты ичип баштаганда эле байкем жетээр жерине жеттиби, тарс эле өчтү. Жеңем экөөлөп араң аркы үйгө сүйрөп, көтөрүп киргиздик да, төшөгүнө жаткырдык. Бул убакта кадыресе түн кирип калыптыр. Берки үйгө чыктык да, жеңем мага чай бере баштады. Бул убакта мендеги жүз граммдарга кошул-ташыл сезимим мээге тээп, алигим жыгачтай катып калган эле. Акыры чыдам да түгөндү окшойт. Мага чай сунган жеңемдин билегин шап эле кармап өзүмдү көздөй тарттым.
Кудай берип жеңемде каршылык жок десең. Анан көрүп ал. Кийимди кандай чечип ыргытканымды билбейм. Көз ачып-жумганча төгүлүп турган жеңемди баса калдым. Ал деле араң турса керек... Экөөбүз аркы үйдөгү күйөөсүн да унутуп кое тимеле атылдык. Баягы көздү таптакыр байлап алган кош мамакты мыжып, соруп, ага да канбай төгүлгөн жамбаштарын алаканыма толтура эки бөйрөгүмдү кыса өйдө көтөрүлгөн кош бутунун ортосунда тимеле бейиштин төрүн көрдүм го, чиркин. Ошол ошону менен болуп, ишимди эки ирээт кайталап алып үйгө жөнөдүм. Эртеси барсам, байкем башы ооруп жатыптыр. Эч нерсе билбейт. Жеңем болсо мени, мен болсо жеңемди карагандан уялганыбыздан тез эле чыга жөнөдүм. Кийинчерээк байкенин көзү мындай болсо эле экөөбүздүн оюн башталат. Али да экөөбүз бири-бирибизди кадимкидей сагынып, эңсеп турабыз.
Жашыңа карап жалгаш дейби?
Япондордо 20 жашка чыкканча жаштар ичкилик, тамеки дегенге жолобогону аз келгенсип төшөк оюнун коюуга да акысыз. Качан 20га толгондо атайын майрам болуп, андан соң баарына "алга" командасы кетет. Египетте, Афинада 20-22 жашта гана төшөктүн кереметин татышса, Африка өлкөлөрүндө 14 жашында эрди-катын болуп кадимкидей жашоо улантышат. Ал эми калкынын көптүгү баш ооруткан кытайларда 22 жашка толмоюн үйлөнүүгө мыйзам жол бербесе, Американын айрым штаттарында он эки жашар кыз деле өз каалоосу болсо эр күтө берүүгө мыйзам жол берет.
Күнүгө миллион бойго бүтүү
Ааламда күн сайын болгон секстин жыйынтыгында бир күндө 960 миң бойго бүтүү болсо, анын 600 миңи жарык дүйнөгө келбей калышат. Бойго бүткөндөрдүн жарымы эркектерге кубаныч алып келсе, үчтөн бир бөлүгү таптакыр эле жек көрүндү балдар. Учурда 74 миллион үйбүлө тукумсуздуктун азабын тартышып, алардын 40%ына эркектер күнөөлүү экен.
Жылыга төрөттөн 600 миң аял каза болот. Бирок ушуга карабастан акыркы 20 жылда балдардын төрөлүүсү 9%га азайган. Муну үйбүлөнү пландаштыруу маселесинин "жемиши" дешет.
Индиялыктар биз кинодон көргөндөй сүйүү үчүн баарынан кечип, өлүмдөн да кайра тартпай жатканы менен чын турмушта үйлөнөөр алдында эле бир ирээт жолугушса, айрымдары караманча көрүшпөй туруп эле эрди-катын жашоосун уланта беришет.
Мындайлар Араб өлкөлөрүндө, Африкада, Борбор Азияда да, анын ичинде биздин өлкөдө да бар экени бүт дүйнөгө эбак эле интернеттен имиш-кеп болуп кетиптир. Ал эми Марокко, Ирак, Йемен өлкөлөрүндө кыздардын макулдугусуз эле барар жерине узатып коюшат. Бирок дүйнөлүк сурамжылоо-талдоонун жыйынтыгында ушундай негизде курулган үйбүлөнүн басымдуу, дээрлик бөлүгүнүн никеси ажырабай сакталып калаары далилденген.
Бир, эки үч, төйт… төй-т
Ааламда күнүгө канча жуп лаззатка батып, төшөк кумары менен алпурушаарын билесизби? Эгер билбеген болсоңуз, эми билип алсаңыз болот. Бир күндөгү жупташуунун саны 127 миллионду чапчыйт экен. Мунун ичинде жашы отузга чейинкилер 73 миллионду басып жыгылат имиш. Америкалыктар, испандар, француздар бир жылда 130 жолудан бел тердетип жыргашса, кытай, япондор бир жылда 110 жолудан иш кылышат. Тумандуу Альбиондун эли болсо өмүрүндө 2580 жолу төшөк жыргалын курушат экен. Ал эми орустар деле француздардай эле жылына 130 жолу бел суутушканы менен, жыргалдын мөөнө-түнөн аларга эки эсе алдырып коет экен. Дүйнөдөгү эркектердин эң узак мөөнөттүк төшөк кумары африкалыктарда жана кавказдыктарда болсо, аялзатынын эң кополу түрктөр жана немецтер болуп, алар сулк эле жаткандан башканы билбегендер катарына кирет экен.
Ажырашуудан эркек байып, аял жакырданат
Эгер үйбүлө ажырашууга тушукса - эркектердин басымдуу бөлүгү 45%га байып, тагыраагы, кирешеси өссө, аялдардыкы тескерисинче 72%га төмөндөйт. Бирок, ажырашкандар секс менен өтө аз алектенгендиктен рак, жүрөк ооруларына ар бир үчүнчүсү чалдыгат. Ажырашуу да өлкөнүн менталитетине, салт-каадасына жараша болот экен. Ооганстанда ажырашуу деген таптакыр болбосо, Испания, Индия, Ливан, Сирия, Эквадор, Марокко, Йемен, Иран өлкөлөрүндө өтө аз болот. Эң көп ажырашуу Америкада, андан кийинки орунда Кытай турат. Орусия да ажырашуу маселесине өтө жакын экени бар.