hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk tt ky ru ky ru ky ru ky ru ru ky ru ru ru ky ru ky ru ru ru ky ky ru ky ky bg ky ky ru ky ru ky ru ru ky ru ky ky ru ky ky ru ru uk ru ky ru
"Фабула", 15.04.11 - 12-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"айрым мамлекеттик ооруканалды биротооло жабыш керек"
Учурда Кыргызстанда ар бир беш кишинин биринде көзгө байланыштуу көйгөй бар. Ар күнү мамлекеттик, жеке менчик ооруканалардагы кезекте турган көз оорулууларды көргөндө көзү соо адамдар азайып бараткандай таасир калат. Көчөгө чыксаң көз айнек тагынган адамдар, окуучулар көп учурайт. Эмне үчүн мындай? Ушул суроонун негизинде профессор Алмазбек Исманкулов менен маек курмакчыбыз. Бул адамды окурмандарга өзгөчө тааныштыруунун деле кажети жок. Учурда Алмазбек мырзаны мыкты көз доктур катары жеке эле кыргызстандыктар эмес, Орто Азия, КМШ өлкөлөрү жакшы билет. Анткени 15 жыл ичинде белгилүү көз доктурга Орто Азия өлкөлөрүнөн миңдеген көзү оорулуулар, азиздер кайрылышып, кайрадан көрүү бактысына ээ болушкан.
- Алмазбек Осмоналиевич, азыр сиз жетектеген Көз микрохирургия госпиталында кандай көз ооруларды дарылоого болот?
- Азыр биз заманбап медициналык техникалардын жардамы менен алысты көрбөөнү (миопия), жакынды көрбөөнү (гиперметропия), глаукома, астигматизм, катарактаны, көз торчосунун (көз алмасынын артындагы нервдик ткандар) ооруларын дарылайбыз. Миопия - бул көз алмасынын вертикалдык узарып кетүүсү. Бул оору дайыма жарыгы начар бөлмөдө өтө жакын аралыктан көп окуп, жазып жана иштөөдөн, сасык тумоо, пневмония сыяктуу оорулардан, тамактануунун бузулушунан улам пайда болот жана өөрчүйт. Айрым адамдарда бул тубаса оору. Бирок миопияны өз убагында дарылабай, өтүшүп кетсе адам көрбөй калышы ыктымал. Айрыкча 8-11 жашта бул оору катуу өөрчүйт. Учурда алысты көрбөөнү көз айнек, көзгө коюлуучу атайын линзалар менен же хирургиялык ыкма менен дарыласа болот. Хирургиялык методдун эки түрү бар: биринчиси - фоторефракциялык кератоэктомия (ФРК), экинчиси - терс линзаларды көзгө орнотуу (имплантация). Гиперметропиянын өөрчүшүнө болсо стресс, тукум куучулук факторлор, көзгө көп күч келтирүү себеп болот. Мында көз алмасынын формасы өйдө-ылдыйга эмес, капталга бир аз чоюлуп тургандай абалда болот. Жакындан көрбөөнү да алдын ала дарылабаса арты жакшы болбойт. Муну дагы миопияны дарылагандай, үч жол менен айыктырса болот. Болгону гиперметропияда оң линзалар колдонулат.
Астигматизм тубаса тукум куучулуктан же операциядан, кээде көз травмасынан болот. Астигматизмде эки көздүн көрүүсү эки башка болуп, көрүнгөн нерселер так, даана көрүнбөй, түз сызыктар ийри болуп көрүнүшү мүмкүн. Муну дарылоо үчүн атайын көз айнектер колдонулат. Андай көз айнектер бизде жок болгондуктан, баасы лазердик операциялар менен бирдей. Мындан сырткары астигматизмге атайын линзалар да колдонулат.
- Доктурлук кесиптин ээси болууга эмне себеп болду эле?
- Көз доктурлукка (офтальмология) болгон кызыгуум, каалоом мединститутту аяктап жатканда пайда болду. Институтту бүтүп жатканда мен кызыл диплом алам деп тургам. Бүтүрүү экзамендеринин бардыгын "бешке" тапшырып, андан ары жалкоолонуп кетип так ушул көз ооруларынан "эки" алып калдым. "Беш" алыш үчүн экзаменди кайра "жетиге" тапшырышым керек эле. Ошентип, көз ооруларын ийне-жибине чейин окуп, бул предметти сүйүп калдым. Көрсө, офтальмологияда физика, анатомия, электроника, физиология өңдүү илимдин бардык бутактары бар экен. Анын үстүнө ошол кезде белгилүү офтальмолог Святослав Федоров мага катуу таасир берди. Ошондо мен көз доктурлук менен алектенүүм керектигин түшүндүм.
- Клиникаңыз абдан ийгиликтүү, шакирттериңиз да ишеничтүү адамдар экен, анда сиз эмнеге аларды башкарып коюп эс алууга чыкпайсыз?
- Мен азиз, начар көргөн адамдардын күңүрт дүйнөсүн жаркытуудан аябай ырахат алам. Ар бир хирургдун бир бийиктикке чыгуусу жана түшүүсү болот. Менин чоң тажрыйбам бар, мыкты иштөөгө демим, күчүм жетишерлик. Кантип ушундай алтын курагымда иштебей кое алам?
- Көз доктурлардын айтымында, көзү соо адамдар деле жылына бир жолу текшерүүдөн өтүп турушу керек экен…
- Албетте, бул бир кезде жакшы жолго коюлуп, кыргызстандыктар жылына бир жолу милдеттүү түрдө көзүнүн ички басымын, көрүүсүн текшертип турушчу. Кийин бул тартип бир аз солгундап кеткен. Өткөн жылдан тарта министрликтин жаңы мыйзамы менен бул демилге кайра жанданып, былтыр, быйыл кыргызстандыктардын басымдуу бөлүгүнүн көрүүсү текшерилди.
- Учурда компьютерде эртеден кечке отурган кызматкерлер арбын. Көзгө күч келбес үчүн компьютерде канча убакыт иштеш керек?
- Негизинен 40 мүнөт иштеп, 1 мүнөт көздү эс алдырып туруу керек. Бирок колдон келсе компьютерде азыраак иштегенге же атайын көздү сактоочу көз айнектерди тагынып иштөөгө аракет кылган оң.
- Жеке менчик медицинанын мамлекеттик медициналык мекемелерден артыкчылыгы кайсы?
- Менимче, мамлекеттик ооруканалардын доору өттү. Айрымдарын биротоло эле жабыш керек. Азыр мамлекеттик ооруканага баргандар акча беришет, акча берсе деле жакшы дарыланбай чыгышат. Болбосо, жеке менчик клиникага барып тиешелүү акчаны төлөп, жакшы дарыланып алуу зарыл. Ар кимдин өз тандоосу. Эмне, Батышта мындай эмеспи?
- Айтсаңыз, үйүңүздө ата жолун жолдогон балдарыңыз барбы?
- Жок. Себеби Союз тарагандан бери бизде медициналык сапаттуу билим берилбей калды. Балдарымдын ар биринин өз жолу, максаты бар. Менимче, алар турмушта өз ордун таба алышат. Азыр эки уулум Орто Азиядагы Америка университетин аяктап, менеджмент, финансы иштери менен алектенип жатышат.
- Сиз гитара боюнча музыкалык мектепти аяктаптырсыз. Эмне үчүн кийин медицинага бурулуп кеттиңиз?
- Музыкант болуп туруп, медицина менен алектенүү мүмкүн эмес. А дарыгер болуп туруп музыкалык аспапта эң сонун ойноп коюуга болот. Ушул ой жана адамдарга жардам берүү керек экендиги менин көз доктур болуума түрткү болду. Азыр врач болуп калганыма өкүнбөйм. Себеби ишим жакшы, музыка да мени таштаган жок. Кээде гитарада жакшы ойноп койсом, улуу муундун өкүлдөрү таң калышат.
- Кыргызстан калкынын басымдуу бөлүгү жарды жашап жатышы сизди намыстандырабы?
- Ар ким өзү каалагандай жашап жатат. Эгер кимдин жашоосу начар болсо, демек, ал аны жакшыртууга аз аракет кылган. Көп нерсе адамдын каалоосуна, аракетине жараша болот. Азыр башкаларга жумуш ордун түзүп, ишкерликти мыкты өздөштүргөндөр, тескерисинче шарт түзүлсө сонун иштей турган адамдар да бар. Муну мамлекет колго алып тигинисине да, мунусуна да шарт түзүп бериши керек.
- Бир эле мезгилде мыкты врач, мыкты менеджер болуу кыйын болсо керек?
- Албетте, мен Федоровдун институтунан көп нерсени үйрөнүп, сапаттуу тажрыйба алдым. Бирок ошол эле мезгилде Европанын эң мыкты делген клиникаларында көз ооруларды кандай дарылашарын билгим келди. Абдан кызыктым. Ошентип, Англиянын Оксфорд университетинин көз оорулар институтунда эки жыл иштеп калдым. Ал жактан жетиштүү тажрыйба топтогон соң, өзүмдүн жеке клиникамды ачууну максат кылдым.. Муну мекенимде гана ишке ашыра алам деп чечтим. Өлкөмө келип мамлекеттик ооруканада иштеп көрдүм. Мамлекеттик система жакшы иштебесин түшүнүп, клиника ачтым. Алгач экономикалык билимим жетишсиз болуп кыйналдым. Аз жерден жабылып кала жаздадык. Көрсө, финансыны башкаруу үчүн ага да билим талап кылынат экен. Анан эки жыл АКШдагы Гарвард университетинде окууга туура келди. Бул билим клиниканын ишин илгерилетип кетүүгө чоң жардам берди. Азыр мамлекеттик ооруканалардын башкы врачтары жеке клиниканы ачуу менен акчаны самандай тапса болот деп ойлошот, бирок алар ойлогондой оңой эмес.
- Окурмандарга кандай кеп-кеңешиңиз бар?
- Биз дайыма эртең менен "Саламатсызбы!" деп учурашып, коштошордо "Саламатта болуңуз!" дейбиз. Каалоо-тилекти да "Сиздин ден соолугуңуз үчүн!" деп айтабыз. Бирок ден соолугубузду чыңдоо үчүн жетишерлик аракет кылбайбыз. Кыргыз элиме айтарым, ден соолукка кам көргүлө. Ден соолук абдан морт болорун ойлогула. Кээде бир сааттын, жада калса бир минута ичинде эле аны жоготуп коюуга мүмкүн. Андыктан саат, күн, ай, жыл сайын ден соолукту чыңдаганга аракет кылуубуз керек. Антпесек, кеч болуп калат.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Беттешип бетке жешти, Кайра эле элдешип, эттен жешти
Таарыныч ызасына баткандар клубу
Максимдин хаккерлери дачадан эмес,"хатадан" кармалышты...
Жумабүбү Ыдышова, апрелде ок тийип, жабыркаган Абдрагим Бектуровдун апасы:
"Баламдын мындан аркы жашоосун элестете албайм…"
Алмазбек Баатырбеков, "Республика" фракциясынын депутаты:
"өлкөдө туруктуулук болуш үчүн коалиция тарабоосу зарыл"
Идрисова Роза, 1937-жылы Сталиндик репрессияга туш болгон Идрисов Аскардын кызы:
"Жыйырма жылдан бери барбаган кишим, какпаган эшигим калган жок"
Теңиртоолуктардын үч баскычтуу үмүтү…
"айрым мамлекеттик ооруканалды биротооло жабыш керек"
БҮЛҮНГӨН МАЗАР ДИН ЖАНА АГА
СОВЕТ БИЙЛИГИНИН УЧУРУНДАГЫ МАМИЛЕ
Кыргыз Республикасынын Маданият жана маалымат министрлигинин министри Шакиев Нурлан мырзага
Спорт - ден соолуктун булагы…