kk cs ru ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ru tt ru ky ky ru ru ru ru ky ky ky ky ky ky ru ru ru ru ru ky en ru
"Асман пресс", 19.02.09 - 7-бет: •
- Марат мырза, сиздин божомолуңузда "Манас" аэропортунда жайгашкан Американын авиабазасын Кыргызстандан кетирсек эмне утабыз, эмнеден утулабыз? Алар менен мамилебиз бузулуп калбайбы?
- Бул кадамдан кийин Кыргызстан менен американын мамилеси анчалык деле бузулбайт. Бирок, мамилебиз мурункудай ынак болбой фармалдуу болуп калат. 2миллиард 200 миллион тышкы карыздын 1миллард 700 миллионун Америкадан алганбыз. Эл аралык процедура боюнча тышкы карызды төлөөчү убакытты чектешпесе дагы төлөшүбүздү талап кылышы толук мүмкүн. Ушул жагынан утулуп, зыян тартып калабыз. Россия Гансини Кыргызстандан чыгарууга кызыкдар болуп, президент "Кыргызстандан чыгарам" дегенде гана 2 млрд долларды апрель айынан баштап беребиз деп макулдашууга кол койду. Президент да энергетикалык кризисти алдын алып, Камбар-Ата ГЭСтерин куруу үчүн алардын сунушуна аргасыз макул болду окшойт. Эми Россия берген каражатты сарамжалдуу пайдалана албай, тышкы карызыбызды 4 миллиард кылып алабызбы деп кооптонуп жатам.
- Оппозициянын өкүлдөрү жер-жерлерде катуу иштеп жатыптыр. Жазында эл толкуйт деген божомолдор бар. Бул боюнча эмнелерди айта аласыз?
- Оппозициянын бириккени жакшы жөрөлгө. Булар 2005-жылдагыдай көрүп, элди көтөрөбүз деп бийликке ультиматум коюп жатышат. Бирок, бийлик административдик кысым менен же аскер күчтөрүнүн жардамы менен оппозицияны алсыратып коюшу толук мүмкүн. 16-январда оппозиция Таластагы нааразычылык акциясын бийликтин тоскоолдуктарынан улам өткөрө албай калды. Кандай болгон күндө да элдин көпчүлүгү оппозицияны колдойт. Бирок, аларды ээрчип чыккандан коркот. Анткени, эл оппозицияга ишеним артып, аянтка чыккандан бийликтин катаалдыгынан коркот. Бийлик апрель митингинде митинг уюштургандардарга кылмыш ишин козгоп, газ аттырып, элдин жүрөгүнүн үшүн алып койду. Ошондой эле аянтта эл ишеним арткан мен-мен деген лидерлер элди таштап, бир Темир Сариевден башкасынын баары качып кетишпеди беле.
- Бийлик оппозициянын лидерлерин компромисске чыкырганы менен эмнегедир аларга кылмыш ишин козгогонун токтото элек...
- Оппозиция лидерлерине жана анын туугандарына кылмыш ишин козгогондун өзү туура эмес. Аларга козголгон кылмыш ишинде саясий аспект бар. Азыркы бийлик Акаевдин методу менен иштеп жатат. Мындай кадамдар менен кете берсе, элди курчутуп, революцияны тездетип алат.
- Оппозицияны батыш каржылайт деген имиш бар. Ушул сөздүн чындыгы барбы?
- Дүйнөлүк практиканы алсак, оппозицияны батыш каржылайт. Бирок, каржылайт десе эле олчойгон чоң сумманы алакандарына салып коет деп түшүнбөшүбүз керек. НПОлор аркылуу же башка каналдар аркылуу тренинг жүргүзүп, тендер уттуруп, оппозициялык партиялардын лидерлери менен байланышып, окутууларды жүргүзүп, руханий жактан жардам беришет.
- Парламенттеги кайсы партия элдин алкоосуна жетише алды деп ойлойсуз?
- Параментте басымдуу бөлүгүн ээлегендиктенби башка фракцияларга караганда "Ак Жол" фракциясы көп мыйзам долбоорун жазды. Бирок, алар эмнегедир эл менен жакшы иштеше албай жатышат. Тегерек үстөлдөргө, дискуссияларга дагы көп катышышпайт. Балким, ошон үчүн канчалык иштесе дагы элге көрүнбөй жаткандыр. "Ак Жол" партиясы ушул темп менен кете берсе, кийинки шайлоодо эл арасында аброю төмөн болуп калат. Эки жылдын ичиндеги анализге карасак Коммунистер фракциясы "Ак Жолду"колдоп, тандем болуп иштеп жатышкандай таасир калтырат.
СДПК фракциясын Бакыт Бешимов жетектегени айрым мыйзамдарга каршы болуп, чындыкты айтууга дилгирленген парламенттеги жалгыз оппозициялык партия болуп калды. Бирок, СДПК лидери А.Атамбаев менен Б.Бешимовдун ортосунда конфликт болуп калышы мүмкүн. Анткени, Б.Бешимов "Ата Мекен", "Ак шумкар" партиясы менен бирдикте иш алып барып жатат. А. Атамбаев болсо оппозициянын айрым иштерине катыша албай, оппозиция болуудан баш тартып жаткандай түр көрсөтүүдө.
- "Ак Жол" фракциясынын лидери тез-тез алмашып жатат. Бул "Ак Жол" партиясынын ичинде пикир келишпестиктер болуп жатат дегендикпи же?..
- "Ак Жол" партиясы чоң фракция. Ошон үчүн конфиликттер боло берет. "Ак Жол" ич ара топторго бөлүнүп кетишкен деген да сөздөр бар. "Ак Жол" партиясында элди артынан ээрчитип кете ала турган лидерлер жок. Ошон үчүн фракциянын лидерлери тез-тез алмашып жатат. "Ак Жолду" Текебаевдей, Сариевдей, Бекназаровдой таасирдүү, абройлуу лидер жетектегенде иштери жакшы жүрмөк.
"Кыргызстан Борбор Азиянын де-факто соода борборуна айланды"
Жоомарт Оторбаев учурда Европалык реканструкция жана өнүгүү банкында инвестициялык климат боюнча ага кеңешчи. Лондондо жашап жана иштеп жатат. Кыргызстанга акыркы жолу европалыктар айтмакчы "рождество" каникулдарына карата келип кеткен. Бул ирет 2008-жылы Кыргызстандын экономикасынын өнүгүшү тууралуу кеп курдук.
Ушул эле процесстер башка тармактар боюнча да ишке ашуусу керек жана мунун алар үчүн оорчулугу деле жок. Мисалы, курулуш материалдары. Бирок, өз кирешелерин реинвестиция кылышкан элдер эртеңки күнүнө, алардын менчигин эч ким тартып алалбай тургандына ишеними болушу керек. Баардык жакшы жактарын алуу менен, мисалы, ошол эле Дубайдын үлгүсүндө "кыргызча" моделди атайын өнүктүрүшүбүз керек. Салык маселесин алып көрөлү. Биз салыкты жеңилдеткен күнү эмне болуп жатат. Ишкерлик активдеше баштайт. Шейхтер Эмираттарда жасай алган ишти биз деле өз жерибизде жасап көрөлү. Салыкты көбөйтүп адилетсиз муунта баштаганда ишкерлердин активдүүлүгү басаңдап, иштерин токтотуп коюшат. Өлкөдөн чыгып кете башташат.
- Кыргызстандын жүздөгөн жарандары соода кылып же кыймылсыз мүлк сатып алып, Дубайга инвестиция жумшап жатышат?
- Биздин бизнесмендер соода тармагы боюнча "жогорку лигада" ойноп башташты. Биздин региондо бизге ылайыктуу кайсы активдүү соода борбору бар? Албетте Дубай. Биздин бизнесмендер да ошон үчүн ал жерде ийгиликтерди жаратып жатышат. Мисалы, Казакстан өз банкирлеринин "жогорку лигаларда" ойноп жаткандыгы менен сыймыктанса болот, ошон үчүн алар Лондондо жана Нью-Йоркто көп жүрүшөт. Ал эми биздин жогорку класс бул соодагерлер. Ошондуктан бизге жакын жайгашкан бай өлкөлөрдө курулушчулар эмес, соодагерлер басымдуулук кылат. Россиянын түштүк чек арасы базарларга бай, алардын баарында кыргыздар үстөмдүк кылышат.
- Складдар бул компоненттердин эле бири. Биздин дарбазалар цивилдүү болушу үчүн эмне кылуу керек? Кандай кластерлерди өнүктүрүү керек?
- Бизге жакшы мыйзамдар жана инвестициялык климат, өнүккөн транспорттук инфраструктура жана ишенимдүү электр тармактары керек. Казакстан Хоргосто чек ара соодасын автоматташтырып жаткан өңдүү, бизге да ошондой мүмкүнчүлүк керек. Монголдор Кытай менен болгон чек арасында олуттуу транспорттук хаб уюштуруп жатышат. Ал эми кытайлыктар Казакстан жана Монголия менен болгон чек араларына шаарларды куруп коюшту. А бизде болсо бул инфраструктуралардын бири да жок. Негизи биздин Эркештамда жана Торугартта деле процессинг менен алектене турган жаңы шаарлардын пайда болушу ажеп эмес. Бирок ал үчүн классикалык транзиттик транспорт чечимдерин кабыл алуу керек. Биз ошондо жаңы Дубайга айланабыз.
► Бул айылда негизинен кыргыз гезиттери
электрондук тиркеме түрүндө жарыяланат.
► Архивге, емейлге жана редакцияга шилтемелер
ошол гезиттин башбарагында берилген.
► Жеке макала жарыялоого буйрутмалар кабыл алынат.
► На сайте публикуются в основном кыргызскоязычные газеты в виде электронных подшивок данных газет.
► Ссылки на архивы, емейл и данные о редакции
указаны на главной странице конкретной газеты.
► Принимаются заказы на публикацию частных статей.
Алган материалга шилтеме бериңиз!
◄ © J.Janyzak, Kyrgyzstan ►
Ссылки на взятые статьи обязательны!