hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru tt ru ky ru ky ru ky ru ru ru ru ky ky ru ky ky ru ru ky ru ky ru ky bg ky ru mk ru ky ru ru ru ky ky ru ky ru tt ru ky ru mt ru
"Фабула", 26.08.11 - 15-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Байзак баатыр Меккеге зыярат этип, мусулмандык парзын сакыт кылып, Каабанын кара ташын өөп кайткан чагы. Жамы журт аны "ажы" атай баштагандыгы ушундан улам. Бирок көпчүлүк учурда баштагы көндүм адат боюнча "баатыр" атагы менен атай беришет.
Баш оонада Байзак баатыр алга баштаган жоон топ Чүйгө конокко баратышты. Салт атчандар жолдо эки ирет түшүп, ат откоруп, ат жалына казан асышты. Конокко аттангандар узун жолду кыскартышып, биринен сала бири солтолордун меймандостугу, сый-сыпаты, беш бармакты кесмелеп берерлиги, конокторго аппак шейшеп капталган жууркан жаба тургандыктары жөнүндө тамшана сүйлөшүп, аңгеме базарын аралашты.
Баятадан бери унчукпай, сөзгө кулак түргөн Байзак баатыр үзөңгү жолдошторуна алдыртан сөз жылдырды:
- О коногум! Өзүңдүн конок үйүңдү ойлой отур дешкен турбайбы эртеги аталар.
Баатырдын сөзү атчандардын бардыгын ойлонтуп, термелтип койду. Кулак-мурунду кескендей, жымжырттык өкүм сүрө түштү. Жымжырттыкты бузуп, Куйручук Байзакка кайрылды:
- Баатыр! - деди ал ат тизгинин саал жыя кармап. - Бүгүн менин эки жосунсуз ишиме унчукпай, көңүлдү бурбай, сабыр тутуп койсоңуз болду... Эртеңден баштап, өз шартыбызга, өз салтыбызга жараша сый көрөбүз. Кийин соңу, конокторубузду ошо жөрөлгөгө ылайык сыйлайбыз!..
Куйручуктун бул сөзүнүн төркүнүн Байзак баатырдан башка бир дагы киши баамдап, айкын түшүнгөн жок. Айрымдары капарына деле албады. Кайран сөз, кулак учунан кайып, желге айланды!
Жумгалдыктар бешим ченде Сары-Өзөн айылдарын аралашты. Кечке маал гүлдөгөн Чүйдүн мартабалуу кишилеринин бири - Рысбек манаптын үйүнө токтошту. Нарктуу манап бел ашып, суу кечип келген меймандарын жарык кабагы, жакшы саламы менен тосту.
Эл жакшысынын конок үйү көркөм дүйнө экен... Алты канат ак өргөөнүн эр жагынан эпчи жагына дейре жолборстун, илбирстин, карышкырдын, сүлөөсүндүн терилери илиниптир. Жердеги шырдактын үстүнө аюу терилери салыныптыр. Жайыл дасторкон жайылыптыр. Дасторкондо эмнелер гана жок! Дарбыз, коон, алма, жүзүм, алча аттуу мөмө-чөмөлөр мөлтүрөп, жегиңди эле келтирет!
Ооба, Рысбек билгириң ханды тоскондой даярданыптыр! Он чакты кишиге жүз киши келчүдөн бетер камылга көргөнү көрүнүп турат. Баарынан да агедил ага манап конокторунун көңүлүн ачмакка ырчы-чоорчуларын да ырастап коюптур. Баракелде! Төлсаяктар куду бейиш төрүндө отургандай жайдарман отурушту.
...Аппак өргөө. Байзак төрдө жайкалат. Сабадагы сары кымыз чайпалат. Бүркүт кабак жигиттер күү чертишип, ыр улашат кыз-келиндер айтамак. Чечен парзы санжырадан сайрамак, ата-баба кебин улайт саймалап. Колу дуба комузчунун күүсүндө, ак булутту аралаган ай барат. Ой бешикте оңду-солду термелтип, темир комуз кагып, кыздар шаңданат. Коштой черткен өрүк комуз кошулат. Байзак баатыр баракаттуу отурат...
Убакыт өтүп жатты. Сыйга сый уланды. Эт бышкан экен. Тайдын эти тартылды. Устукандар мүлжүндү. Жез чараларга күл майда тууралган этке кесме аралашкан беш бармак ортого коюлду. Коноктор кушкер ашка улуулата кол салышты.
Куйручук беш бармактан бир жолу гана сугунду. Сугунган соң, ал эмнегедир кабагын бүркөдү. Тасмалдын четине колун аарчыды. Жаагын алаканына жаздап, кетенчиктеп отуруп калды. Тиши ооруп аткан киши кейиптенди. Байзак баатыр дагы кесменин арасынан эт издеп, иргеп тергендей көрүнүп, беш бармактан эки ирет алымыш этти. Башкалардын тамак жешин күтүп, жай олтурду. Эт жеп атышкандар Куйручукка кайрылышты:
- Куке! Эттен албайсызбы?
Бу соболду узаткандар өз кишилери эле... Куйручук аларга жооп бербей, жаагын басып, отура берди. Үй ээси Рысбек Куйручуктун кабак бүркөп, эт жебей койгонуна ыңгайсызданды.
- Эттен алсаңыз боло? - деди Рысбек жез чарага колун жаңсап, башын ийкеп. - Бир жериңиз ооруп жатабы? Эмне, бирдеме болдубу, Куке?
- Ошо, бирдеме болгонунан ооруп жатабы, тишим? Сорпого бышкан камырга көпөлөктөй коно калган эттин бүдүрү тийип кетти эле... Байкуш тишим зыркырай түшпөдүбү! Камыр камаган тиш ушуну кылмак! - Куйручук жаагын сыйпалады. Кабагын бүркөп, баягы калыбында отура берди.
Байзак баатырдын да беш бармакты эки жолу гана алып, шорпо ичимиш этип, табакка кол салбай отурганын үй ээси байкады. Жалаң чүйгүн эт жешкен сыйлуу конокторуна камыр коштуруп, эт тарттырганы өзүнө өөн туюлуп, Рысбек манап ичинен катуу сынып турду.
Убакыт тегеренди. Эл жатаар маал келди. Жумгалдыктар конок каадасы кылышып, үй жанында кобурашып турушат. Бир маалда "орун салынып бүттү" кыязында бир жигит менен келин конок үйдөн чыгышты. Куйручук жаңкы жигитти кайра ээрчитип, үйгө кирди. Ак шейшептүү жууркандарды көрдү. Жигиттен Рысбекти чакыртты.
- Байзак баатыр ак шейшеп жамынып жатканды өтө жаман көрөт! - деди Куйручук башын чайкап. Былтыр Баатыр экөөбүз Жалал-Абадга чогуу барып, бир мундуз байдын үйүнө конгон элек... Ошондо "Кудайым, ак чүпүрөккө оротконуңду кечинен бере көр!" деп, ал ак шейшепти алдырып салган...
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Курманбек Бакиев: Эй, эшекчен, кайда баратасың?
Эшекчен: Кайда бармак элем, президент болуп келе коеюн деп эле…
Бакиев: Айланайы-ын, мусулман баласы экенсиң, анте көрбө. Менин кейпимди кийип каласың, кокуй!
"Имиш" дегенибизге 1 000 000 төлөйт имишпиз
өкмөт ипотекалык программасын ишке ашырат
Эгемендүүлүктөн кийинки кыргыз маданиятынын күңгөй-тескейи...
доктор исторических наук, ректор КГУ им. И. Арабаева:
О кыргызстанской модели постсоветского развития
Кыргызбай кыргызга керек адам!