bg ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Башканы коюп Манасты айт...
АЛТЫН ДООР КЕЛИП, КЫРГЫЗ ЭЛИ НИН БАГЫ АЧЫЛАТ!
Өлкөбүз көз карандысыздыкка ээ болгону өтө ар түрдүү, максаттары да ар кандай толгон коомдор, ордолор, Батыштын идеясын жайылтып, сырттан каржыланып, ичтен иритип, "чуркап жүрүшкөн" БӨУ - дегендер (бейөкмөт уюмдар) жаандан кийинки козу карындардай эле жамырап кетти. Алардын кайсынысы өлкөбүзгө кандай пайда же зыян алып келип жаткандыгын иликтеген деле бирөө жок...Ал эми кадырман Журтубуз болсо, Кыргызстандагы бирден-бир руханий иштерди аркалап келаткан биздин "МАНАС эли" коомунун уюшулгандан берки изги иштеринен анча -мынча кабардар. Ошентсе да, коомубуздун төрагасы, элибизге аттын кашкасындай таанымал, зор таланттын ээси, Кыргыз Эл жазуучусу, коомдук ишмер Асан Жакшылыков агабызды коомдо жасалып жаткан иштер туурасында учкай айтып берүүсүн өтүндүм.
- Аба, "МАНАС эли" коомун түзүүдөгү негизги максаттар туурасында айтып берсеңиз?
- "МАНАС эли" -- деген коом кыргыз элибизде мурда эле түзүлүшү керек болчу. "МАНАС" эпосубуздун тегерегинде көптөгөн сырдуу нерселер, касиеттер, кыргыз элине таандык сапаттары менен менталитети орун алган. Эпосту изилдей келгенде анын көп кырдуу экенине ынанасың. Мисалга алсак, көчмөндөр дооруна тиешелүү бир кыры болсо, СССР кезинде, же азыркы ааламдашуунун ооздукталбаган ар кандай жараяндары болуп жаткан бүгүнкү күндөгү турмуштун суроолоруна дастаныбызды терең изилдеген ар бир инсан мезгилге зарыл жоопторду таба алаарына көзүм жетет. "МАНАС" эпосу--Улуу маалымат: элибизге жоокердик керек болгондо, же салттуулукту, тарыхты сактоо, тактоо зарыл болгондо мезгилдин өзгөчөлүгүнө жараша заманга ылайык көп кырдуу манасчылар жаралышкан. Учур мерчеминде, Аалам алкагында адашпай, элибиздин элдүүлүгүн, өз касиет-сапаттарын, менталитетин сактап, бөтөндөргө жем болуп калбай, идеяларыбызды, багытыбызды тактап алып, андан ары башка элдерден калышпай өнүгүүгө жол алуу үчүн да "МАНАС" дастаны көп түйүндүү сырлардын ачкычы болуп берет. "МАНАС" эпосу оболу кыргыз эли үчүн; керек болсо, дүйнө элине да өтө маанилүү рух байлыгы менен үлгү боло алат. Мисалы: Бакай атабыздын баатырдыгынан тышкары акылмандуулугу, аярлыгы, улуу сабырдуулугу эле не деген керемет?! Анын акылгөй касиети СЕМЕТЕЙ менен СЕЙТЕКтин доорунда да өз кызматын өтөп, ийгиликке жеткирген! Каныкей, Айчүрөк энелерибиздин аруу, асыл сапаттары, Кырк чоронун ар биринин ченде жок баатырдыктары менен адамдык бийик сапаттары кыргыз элибиздин жаңы муундары үчүн дайыма үлгү болуп, мекенчилдикке тарбиялаган да. "МАНАС" дастаныбыздын өзү да не деген мезгил сыноолорунан өтпөдү?! Эпостун айланасында сөз учугун чубасак, толгон кеп... 1952 -жылы 6-10 -июнда өткөн Бүткүл союздук Конференцияны эле алалы: А.Токомбаев, Т.Сыдыкбеков, Б.Юнусалиев, М.Ауэзов, К.Маликов ж.б. баштаган эл чыгаандары эпосубузду коргоого чындап кийлигишпесе,... "Дастанда "пантюркисттик", "панисламисттик" "көз караштар бар экен"- деген жалган жалаалар менен Сагынбай, Саякбай баштаган манасчылардын варианттары жокко чыгарылып, руханий өзөгүбүздөн айрылып, тамырынан ажыраган теректей болуп кала турган ахыбалдар болгон...Китептер бир топ жылдар басылбай да калган.Эми азыр анын тескерисинче, ашынган арабизмдин таасиринен элибизди сактоо зарылчылыгы жаралууда. Үстүбүздөгү жылы АЙКӨЛ Атабыздын энергетикасын бузуп, элибизди жаатташууга түрткөн, өтө жагымсыз нерселерди, "МАНАС" дастаныбыздын айланасында болбогон ызы-чууларды чыгарышты. Бул нерсе душмандарга жем таштап, ички биримдик-ынтымакка доо кетирүүнү көздөгөн айрым бир топтун кызыкчылыгы болду окшойт. Биз калыс болуп турдук. Өзүбүз бул жагынан абдан сак болуп, "МАНАС" аркылуу чуу чыгарууга жол бербөөбүз керек! Турмуштан жеңилип калбоо үчүн "МАНАСка" кайрылып туруу зарыл жана да элибизди сактап келе бере турган улуу көрүнүш алп дастаныбызда.
Ал эми "МАНАС эли" коомунун уюшулуу жагдайынан кеп кылсак, негизи эле кыргыз эли такыр кенебейбиз, "колдо бар алтындын баркы жок" болгондуктан, башкалар келип, алтыныбызды казып кетмек тургай, алтындан кымбат руханий байлык-Ата Мурастарыбызды тарттырып жиберсек да мейли деп, отура берген жаман адатыбыз бар. 2009 -жылы Кытай ЮНЕСКОдон (ал жакта жашаган 180 миң кыргызга таянып) "МАНАС" эпосун өздөрүнө каттата коюп, кыргыз элинин "уктап жаткан" намысын ойготту.Ошол тушта Чүй университети мага "Ардактуу доктор" наамын ыйгарып калышты.Ал салтанатта элибизге таанымал илимпоздор, маданият кызматкерлери, интеллигенция өкүлдөрү катышып жаткан. "МАНАС" эпосун талашкан тарап жөнүндө чоң талкуу болуп кетти. Анда Бакиевдин доору болчу. "Ынтымак" Курултайына кайрылып, "МАНАС" эпосун ЮНЕСКОдон кыргыз элинин атынан кайра каттатуу керектигин, ошого зарыл "МАНАС" Мыйзамын шашылыш иштеп чыкканбыз. Бул энергетикалык-руханий чоң кармаш болчу! Ошол маалда "МАНАС эли" коому түзүлдү. Дастаныбыздын айланасында эмнелер барын, купуя сырларды кызыккандар билет. Турмушта өзгөчө зор касиет экенин көрдүк. Адегенде, руханий өзгөрүү болуп, андан кийин көп нерселер материалдашат экен. Ошондуктан, дайыма МАНАС Атанын рухуна кайрылуу жана ал ыйык касиетти сактап туруу улуттук милдет! "МАНАС эли" коому бардык мезгилде болушу керек. Ал эми "МАНАСка" кыянаттык кылганы үчүн эски бийлик тактан оодарылып,7 -Апрель революциясына алып келди...
- Азыр жайнаган коомдор, ордолор, мамлекеттик эмес уюмдар бар. "МАНАС эли" коому алардан кандайча айырмаланат?
- НПОлор эмне багытта экенин жумурай-журтубуз билип калды. Биздин коом элибиздин өзгөчөлүгү кандайлыгын, менталитетин сактоо, улуттук маданиятыбызды кастарлоо, касиетин ачуу зарылдыгынан "МАНАСты" калкка жеткирүү боюнча иш чараларды өткөрүп, "МАНАСка" байланышкан мамлекеттик иштерге кол кабыш кылуу менен каада-салтыбыздын, маданиятыбыздын баркын түшүнүп, тыштан таңууланган бизге жат батыштык "маданияттан" жогору турган кечиримдүүлүк, ыймандуулук, меймандостук, аруулук деген касиеттерге эгедер экенибизди элибизге билгизүү, кыргызга -кыргыздын касиетин таанытуу керек болгон заманда жашап жатканыбызды эске алып, иш жүргүзүү зарылдыгынан жума сайын чогулуп, акын-жазуучулар, чыгармачыл, улутман адамдар менен жолугушуп, пландуу иштерди жасап келүүдөбүз. Мисалга: Тыныбек деген ким? Тыныбек-манасчылардын атасы! Сагынбай, Саякбай, Тоголок Молдо, Мамбет Чокморов, кытайлык Эшмат, Балбай, Жусуп Мамайдын ж.б. устаты, мугалими болгон. "Устат-шакирт" мектебин Тыныбек ата түптөгөн. Ал боюнча маалыматтарды жыйнап, чыгарып жатабыз. Окумуштуулар: "Эми компьютердин, Интернеттин, технократиянын доорунда манасчылар жаралбай калды"- деген калпыс пикирде болуп жүрүшсө, Ася Атаналиева деген айым бизде өзүнүн вариантында "МАНАС", "СЕМЕТЕЙ", "СЕЙТЕК" үчилтигин жазып, басмага жана дискке даярдап жатат. Ошондой эле, Атомгүл Осмонкулова деген күчтүү футуролог кызыбыз бар. Анын Шайдоот: "Мезгил сабактары" китебинин I, II тому чыккан. Буйруса жаңы жылда III тому жарыкка чыгат.
Ар жыл сайын "Нооруз" майрамын утурлап, 17 күн "МАНАС" айттыруу салтыбыз бар. Илгертен эле ата-бабаларыбыз жаңырган жаз ак жолтой, мол түшүмгө, малдын төлдүү болушуна өбөлгө болсун - деп, түлөөлөрүн өткөрүп, Жаратканга, Жер-Энеге сыйынып келишкен. Жаш манасчыларды таап, дасыккан манасчылар менен кол кармаштырып, "МАНАС" айттырып жүрөбүз. Жүрөк кубантып, 5-6 жашар Үмөт, Эрмек деген кичинекей уулдарыбызга, Сезим аттуу кызыбызга окшогон жаш манасчылардын толкуну келатат. Бир жарым жылдан бери менин көркөм окуумда "МАНАСты" радиого жаздырдык. Орто мектептерде, жогорку окуу жайларында "МАНАСты" окутууга сааттарды бөлдүрүүгө жетиштик. 2010 -жылдын жазы, жайында өлкөбүздүн тагдыры устара мизинде турганда аян келгендиктен, "Замандаш" партиясынын башчысы, маркум М.Өмүракуновдун демөөрчүлүгү менен Соң-Көлдө 41 күн бою "МАНАС" айттырдык. Ошондо 30-июнда элибизге Кут түштү. Андан бери ошол түшкөн Кутту уютуу, жайылтуу максатында жыл сайын июндун аягында "МАНАС" майрамын-"Соң-Көл форумун" өткөрүп келебиз. Быйыл дагы 250 адам катышкан чоң иш чаралар болду... "Басып кеткен жерине базарлуу калаа орногон, Түнөп кеткен жерине, түптүү мазар орногон"-деп, дастаныбызда айтылгандай, МАНАС Атабызга байланышкан ыйык жерлерге зыярат кылуу иштерин үч жылдан бери уюштуруп келүүдөбүз. Таластагы "МАНАС ордо", Оштогу "Сулайман тоо", Алайдагы "Кабар-Таш", "Жылаңач-Бугу", "Манжыл АТА", Соң-Көлдөгү "Таш-Тулга" сыяктуу жерлерге барып, руханий-илимий экспедицияларды ишке ашырдык. Жалпы элибизден касиеттүү жерлерибизди баалоосун, сактоосун өтүнөт элек!
Күзгү күн-түн теңелген 22 -сентябрь-аруулук күнү, МАНАС Атанын төрөлгөн убагы жана Баба дыйкан, түшүм майрамы катары да белгилеп жүрөбүз. Ал эми 21 -декабрда "МАНАС мажилиси" өткөрүлүп келүүдө. Башынан эле ата-бабаларыбыз астрономия жана астрология илимдери менен эриш-аркак иш кылышып, табият менен таттуу мамиледе болушканын танбайбыз. Биз да алардын жолун жолдоп, мезгилдердин мерчемдүү, касиеттүү күндөрүн улуттук майрамдарга айлантууну көздөйбүз.
- Коомубуздун ар кандай иш-чараларын өткөрүүдө каржы маселеси дайыма биринчи планга чыгып, азыраак кыйнап коет. Мамлекеттик уюмдар, министрликтер деле бизге көңүл буруп коюшса болот беле?
- Туура айтасың. Албетте, биз саясаттан алыс, руханий коом болгондуктан, мамлекеттик чиновниктерге биздин жасап жаткан иштерибиз кызыкчылык жаратпайт. Башка өлкөлөрдө мамлекеттик жана жарандык коомдор бир-бири менен биргелешип иштешет жана каржы маселеси да ошого ылайыктуу бөлүнөт. Бизде тескерисинче, "Казына бош"- делген менен, канча акча кайсы максатта жумшалганы көшөгө артында. Коомдук-маданий уюмдар да каржы иштерин көзөмөлгө алуучу учур келди. Ошондо, колу жеткени каалашынча оңду-солду коротуп, миллиондогон акчалар самандай сапырылып, ар кандай шылтоолор менен кайда кеткенине жооптор суралмак...Буга кошумча, кадрдык баш-аламандык бизде катуу өкүм сүрүп келе жатат. Беш жылдын ичинде эле маданият министрлигинин башына кимдер келип - кетпеди? Башталган иштин баш -аягы жок, ким жооп берээри да белгисиз, өтө саясатташкан өлкө болуп калдык. Биздин коом эле эмес, аттуу-баштуу чыгармачыл Жазуучулар менен Композиторлордун ж.б. Союздары "итке минип, талаада калды", каралбай. Кыскасы, "аткаминерлер" ар кандай коомдор менен иштешүүнү билишпейт. Ошондуктан, "МАНАС" дүйнөсүнө түшүнгөн, аздектеген айрым колунда бар демөөрчүлөр менен иш алпарып келе жатабыз.
- "2012 - жылдын аягы жаратылышта дүйнөлүк - глобалдык өзгөрүүлөрдү алып келет!" - деп, окумуштуулар коңгуроо кагып жатышат. Бул туурасында эмне айта аласыз?
- Параллельный мир - Кайып дүйнө. Муну окумуштуулар биле башташты.
Кыргыз эли аруу - Нур эли болгондуктан, жаратылыштын, жандуу-жансыздын сырын билишкен. Табиятты таза сактап, батасын алган Эл! Теңир адегенде жашоонун Пирлерин жараткан. АДАМ Ата -адамзатты, МАНАС Ата-кыргыз элин сактайт, Умай Эне-аялзатын колдойт,- деп түшүнөбүз. Жогоруда "МАНАС" эпосу өтө сырдуу, купуялуу дебедикпи? Мисалы: дастанда Каныкей, Айчүрөк энелерибиз, Бакай, Семетей, Күлчоро болуп кайып болуп кетишет эмеспи? АЙКӨЛдүн Ак Шумкары, Тайторусу, Кумайык менен Желмаяны да кайып болушат. МАНАС Атабыздын 40 чилтени болгону бардык варианттарда айтылат. Айрым варианттарда МАНАС Атабыз өзү ант уйкуда, руху тирүү делип жүрөт. Буга ишенбей коюуга болобу?! Эми азыркы абалыбыз туурасында кезегинде Нострадамус, Ванга, Эдгар Кейси өңдүү белгилүү экстрасенс-футурологдор божомолдорду айтып кетишкен. Интернетти карасак, кээ бир окумуштуулар: "Жерге метеорит түшөт", "Суу ташкыны болот", "Жанар тоо атылат", "Түндүк, Түштүк уюлдар алмашат"-деп эле жүрөктүн үшүн алып жатышат.Негизи, илимий жактан алганда биз "Саманчы жолу" галлактикасында болсок, ага "Тумандуу Андрамеда" галлактикасы жакындап келе жатканы белгилүү. Ошондуктан, чоң сыноолордун башында "Жакшы тилек-жарым ырыс","Кудай! -деген кул өлбөйт", "Сабырдын түбү-сары алтын" -деп элибиз айтмакчы, сабырдуулук менен жан -дүйнөбүздү тазалап, аруулап, ниет -пейлибизди түздөп, Жаратканга жалынып, ата-бабаларыбыздын ыйык рухтарына тайынып, ниетибизде Ак жалгап туруубуз керек! Андан башка бизде кандай айла бар? Эң башкысы-дүрбөлөңгө түшпөй, терс энергияны алып жүргөн маалыматтарды таратпай, бүгүнкү амандыгыбызга, жашообузга каниет кылып турушубуз зарыл!
- "Алтын доор башталат экен!"- деген маалыматты эл -журтубузга айта кетсеңиз?
- Бул жөнүндө Калыгул олуя атабыз: "Карышкыр заман", "Түлкү заман", андан соң, "Кой үстүнө торгой жумурткалаган заман-"Алтын доор" келет! -деп айтып кеткенин билебиз. Дегинкиси, 21 -декабрдан баштап, 2013- -жылдан тарта жашообузга жаңы чен-өлчөм келип, энергиябыз 37 пайыз өсүп, ДНКдан бери өзгөрүп, адамдык сапаттарыбыз жогорку деңгээлге көтөрүлөт, "Алтын доор келет! "-деп жатышат. Биз келе жаткан 2013 -жыл-МАНАС жылы болсун! -деп, Өкмөткө кайрылдык. Былтыр да кайрылуу жолдогонбуз. "Бир Жараткан, анан МАНАС Атабыздын руху кутмандуу кыргыз элин, жалпы эле адамзатты ар кандай алааматтардан, кыргындуу кырсыктардан, согуштардан сактаса экен!" -деп, бата жалгоо көкүрөгү тунук адамдардын парзы болуш керек.
- Маек бергениңизге чоң рахмат. Чыгармачылыгыңызда, коомдук иштериңизде чоң-чоң ийгиликтер жарала берсин! Эң башкысы кадырман Журтубуз аман болсун! Элибиз бар - биз барбыз!!!
кыргыз тилиндеги гезит "Фабула"
email • архив • редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?