tt ru ru hbs_cyr ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru mk tt ky be ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru
Гезитибиздин өткөн санында социал-демократчы депутат Мамат Орозбаевге качан жана кандай кинелердин негизинде кылмыш иши козголгонун кенен баяндоого убада бергенбиз. Андан көп өтпөй "Пай ээлерин жана керек-жарак кооператорлорун коргоо бирикмесинин" өкүлү Жылкыайдар Жумабеков редакциябыздын босогосун аттады.
Жылкыайдар мырзанын айтымында, М.Орозбаев Ош облустук керек-жарак коомунун жана кооперативдер бирикмесин жетектеп турган кезинде бир катар финансылык мыйзам бузууларга барган. Натыйжада ага карата бир эмес бир нече ирет кылмыш иши ачылыптыр. Ошондой эле Орозбаев алигиче сот тарабынан толук актала электигин кошумчалайт. Бул маселеге байланыштуу кезинде ЖК төрагасы Акматбек Келдибековго, өткөөл мезгилдин президенти Роза Отунбаевага кайрылышкан экен. Бирок андан майнап чыккан жок дейт Ж.Жумабеков.
Жумабеков далил катары А.Шакир уулу аттуу Ош облусунун прокурор орунбасарынын 2010-жылдын 15-октябрында президенттин коомдук кабылдамасынын адиси А.Кангелдиевге жолдогон билдирүүсүн мисал тартат. Анда социал-демократчынын баскан жолу кенен чагылдырылыптыр.
Ошол билдирүүгө таянсак, 2005-жылдын 4-июнунда Кылмыш-жаза кодексинин (КЖК) 169-беренесинин негизинде М.Орозбаевге карата алгачкы кылмыш иши ачылыптыр. Буга облустук керек-жарак коомунун жана кооперативдер бирикмесинин төрагасы катары Орозбаевдин Мамакеев атындагы профилакториялык санаториясынын башкы дарыгери А.Калматов менен башкы бухгалтери Т.Сабировага оозеки түрдө көрсөтмө берип, бул мекеменин фондуна тиешелүү 21 млн. 137 миң 100 сомдун ордуна 2 млн. 460 миң 60 сом деп акты түзгөнү себеп болгон. Сот иши Чубактын кунундай чубалып отуруп 2008-жылы 1-апрелде соттолуучуларга карата актоо өкүмү чыккан. Ошондой эле М.Орозбаев КЖКнын 221-бересинин 1-бөлүмүнүн негизинде күнөөлүү деп табылып, ал эми 67-берененин негизинде жаза жоопкерчилигинен бошотулуптур.
Мамат мырзанын "ишмердүү-лүгү" муну менен эле чектелген эмес. Ал 2001-2006-жылдар аралыгында кандай орчундуу мыйзам бузууларга барганына төмөндө учкай токтолобуз.
Ош облустук керек-жарак коомунун жана кооперативдер биримдигинин башкармалыгы 2001-жылдын 28-февралында №32 токтом токуп, аталган бирикменин алдында "Айсейит" ЖЧКсын түзгөн. Ал эми "Өзгөн Тамак-аш" ЖЧКсынын балансында турган наркы 1 млн. 768 миң 166 сомдук "Карашоро" ресторанынын мүлктүк комплекси "Айсейитке" бекер өткөрүлүп берилген. Эң кызыгы, ресторандын баасы 1 млн. 768 миң 166 сомдон 696 миң 529 сомго төмөндөтүлүп көрсөтүлгөн. Ошол эле күнү (2001-жылдын 28-февралында - Н.К. ) бирикменин №33 токтому чыгып, У.Ормонов "Айсейитке" уюштуруучу катары мыйзамсыз ишке орношкон. Кийинчерээк "Карашоро" ресторанын У.Ормоновго 355 миң 200 сомго сатуу тууралуу токтом токулган. Бирок сатуудан түшкөн акча мүлк ээлерине берилген эмес.
2001-жылдын 21-сентябры. Дал ушул күнү М.Орозбаев №182 токтом чыгарып, Кадамжай базарын Ч.Эрмековго 464 миң 400 сомго пулдап жиберген. Анын 271 миң 600 сому ушу кезге чейин өндүрүлө элек.
Тийиштүү органдардын эсептешинче, бирикменин төрагасы катары М.Орозбаев 2001-2006-жылдар аралыгында орточо 10 млн. 996 миң 106 сомдук зыян (таблицаны караңыз) келтирген.
БШК асманды карап жүргөнбү?
Мамат Орозбаевдин таржымалын жаза берсек гезит бети түт келбес. Бизди бир маанилүү жагдай таңгалдырды. Ош облусунун прокурор орунбасары А.Шакир уулу президенттин коомдук кабылдамасынын адиси А.Кангелдиевге жолдогон билдирүүсүндө (2010-жылдын 15-октябрында - Н.К. ) Орозбаевге байланышкан сот иши аягына чыга электигин билдирген. А дал ошол жылдын 10-октябрында өткөн парламенттик шайлоодо Мамат мырза КСДП атынан ат салышканы маалым. Эмне үчүн БШК ачылган кылмыш иштери сотто турганына карабастан анын депутаттыкка талапкер катары катталуусуна жол берген? Айтор, ушуга окшогон суроолор арбын.
Кепти ушул жерден токтото туралы, калганын укук коргоо органдары иликтеп алар. Президент Алмазбек Атамбаевдин демилгеси астында коррупцияга каршы күрөш жүрүп аткандан кийин ушул өңдөнгөн кызыктуу фактыларды тийиштүү органдар иликтеши абзел. Себеби коррупцияны ооздуктоо аракети жеке эле "Республика" же бөлөк партияга эмес президенттин өзүнө караштуу партияга - КСДП лөктөрүнө да багытталышы керек эмеспи.
ЖК депутаты, КСДП фракциясы:
"Жогорку сотто толук акталгам"
Жогорудагы макаладан кийин эл өкүлү Мамат Орозбаевге диктофон сундук. Ал өзүнө тагылган айыптарды четке кагып, суудан таза, сүттөн ак экенин билдирди.
- Өздөрүн "Пай ээлерин жана керек-жарак кооператорлорун коргоо бирикмесинин" өкүлүмүн деп тааныштырган адамдар менин үстүмөн арызданып жүрүшөт. Алар Мамат Орозбаев баланча миллионду жеп койгон, баланча жолу соттолгон, биздин мүлкүбүздү тартып алган деген куру дооматтарды мага тагып атышат.
Чындыгында 2007-жылы менин үстүмөн жана ондон ашуун адамга жетиге жакын кылмыш иши козголгон. Агезде мен Ош облустук керек-жарак коомунун жана кооперативдер бирикмесинин төрагасы элем. Ачылган кылмыш иштеринин бардыгы Жогорку сотко чейин келип, андан толук акталып чыккам. Бул туурасында менде тийиштүү документтер бар.
- Кылмыш ишинин ачылышына эмне түрткү болду эле?
- Мунун бардыгы буйрутма иш болгон. "Пайщикбиз" деген адамдар менин үстүмөн прокуратурага арыз менен кайрылышкан. Ал эми прокуратуранын жеке менчикти текшеришке түздөн түз тиешеси болбосо дагы, мыйзамды одоно бузуп кылмыш ишин козгогон. Ошол мыйзамсыз иш ачканы үчүн прокурорго карата сот кызмат абалынан кыянаттык менен пайдаланды деп жекече чечим чыгарган. Аны менен бирге Ош облустук прокуратурасы бизге 800 миң сом өлчөмүндө моралдык-материалдык чыгым төлөп бермек. Ошого карабастан 2010-жылы депутаттык мандат алгандан бери жогоруда айтып өткөн адамдар бир эле эмес, бир нече инстанцияларга арыз менен кайрылып жүрүшөт. Маалымат каражаттары аркылуу да жалган маалыматтарды таратышып, өткөн жыл соңунда соттолгон адамга мандат берип койгонсуңар деп Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасынын отставкасын талап кылышты. Мен мандат алганда Туйгуналы Абдраимов БШКнын төрагасы болгон эмес. Эмне үчүн ал отставкага кетиши керек? Анүстүнө Абдраимовдун отставкасын талап кылган жети адам Ысык-Көл, Нарын, Кадамжайдан келишкен экен. Менин бул аймактарга эч кандай тиешем болгон эмес. Ал аймактарда иштебесем, менин таржымалымды кайдан билишмек эле? Эмнеге алар мага нааразы болушат? Демек, дагы деле кимдир бирөөнүн кызыкчылыгы байкалып турат. Дагы кимдир бирөөнүн буйрутмасы бар өңдүү. Эгер менин үстүмөн кылмыш иши козголуп соттолгон болсом, анда мага мандат берилбейт эле да. Мамат Орозбаевге депутаттык мандат берилбесин деп арыздангандардын арызы боюнча БШК, Башпрокуратура, ИИМ, Жогорку соттун өкүлдөрүнөн атайын комиссия түзүп, соттолбогондугумду аныктаган соң гана мандат берген.
- 2007-жылы атайын буйрутманын негизинде мага кылмыш ишин козготтурушкан дебедиңизби. Алар кимдер эле?
- Ата мекенин таштай качкан экс-президент Курманбек Бакиевдин инилери болгон. Ошол эле Жаныш, Акмат Бакиев дегендер атайын уюштурушкан. Кызматыңды, бизнесиңди биз айткан кишиге өткөрүп бер деген коркутуулар болгон. Аларга баш ийбей койгон соң, мен баш болгон 13 кишиге жалган эле айыптарды тагуу менен кылмыш ишин козготтурушкан.
- Ал адамдардын бардыгы сиз менен бирге иштешчү беле?
- Мени менен иштегендери да, башка мекемелерде иштегендери да болгон. Маселен, мамлекеттик каттоо кызматынын кызматкерлерин эмне үчүн мүлктөрдү каттоодон өткөзөсүң дешсе, нотариустун кызматкерлерин эмне үчүн сатуу-сатып алуу келишимин жасап бересиң деп коркутушуп, аларды да сот жообуна тартууга аракет жасашкан. Алар бардык мамлекеттик мекемелер мага баш ийип тургандай, мени менен бирге иштешип жаткандай түр жасашкан. Орозбаев коррупционер, эмне үчүн ага жардам берип жатасыңар деп суракка алышкан. Булардын бардыгы жөнү жок коркутуулар болчу. Мамлекеттик каттоо кызматы бардык иш-кагаздары туура болуп турса эмне себептен каттоого албашы керек? Нотариус да, бардыгы мыйзамга ылайык келип турса, өз ишин аткарбаганда кантет?
- Жанаракта айтып өтпөдүңүзбү, дагы деле кимдир бирөөнүн буйрутмасы бар экенин. Кимдер экенин айта аласызбы?
- Убагында 2007-жылы буйрутма жасагандардын "куйруктары" болсо керек. "Пайщиктердин укугун коргоо" уюмунда Жумабеков дегендер бар. Алар кооперацияда жарытылуу иштеген эмес. Эч кандай тиешеси да жок. Мыйзамсыз эле жогорудагы аталган уюмду уюштуруп алышкан. Анан бирөөлөр тыйынын кармата койсо эле буйрутма дооматтар менен ар кимдин үстүнөн арыз жазып жүрүшөт.
- Эмнеге укугуңузду коргоо үчүн алардын үстүнөн арыз жазып, мыйзам чегинде тиешелүү органдарга кайрылган жоксуз?
- Мен алардын деңгээлине түшкүм келбейт. "Ит үрө берет, кербен жүрө берет" дейт акылман элибиз. Алар менен соттошуп жүрүүгө убактым жок. Мага коюлган айыптардын бардыгы биринчи инстанциядан жогорку инстанцияга чейин каралган. Булар убагында мени Бакиевге да Орозбаев Акаевдин кадры деп жамандашкан. Бакиев качып кеткенден кийин Бакиевдин досу болчу деп чыгышты. Ушундай деңгээлдеги адамдар менен убакыт коротууга болобу?
Даярдаган Нурканбек КЕРИМБАЕВ, e-mail:kerimbayev@mail.ru,