ru ky el cs ky ky ky ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt mk ky ru ru ru en
"Асман пресс", 25.09.08 - 4-бет: •
Учурда Ооган героини ташыла турган бир нече негизги маршруттар бар, жана алардын бардыгы КМШ (анын ичинде Кыргызстан) аркылуу өтөт:
l Ооган Бадахшаны - Тоолуу Бадахшан (Тажикстан) - Ош - Сумгаит (Азербайджан) - Босния, Хорватия - Европа;
l Ооган Бадахшаны - Тоолуу Бадахшан - Ош - Бишкек - Самара - Москва - Эстония - Швеция - АКШ;
l Ооган Бадахшаны - Тоолуу Бадахшан - Ош - Бишкек - Екатеринбург - Москва - Эстония - Швеция - АКШ;
l Ооган Бадахшаны - Тоолуу Бадахшан - Ош - Бишкек - Нижний Новгород - Москва - Эстония - Швеция -АКШ;
l Ооган Бадахшаны - Тоолуу Бадахшан - Ош - Бишкек - Саранск - Москва - Эстония - Швеция - АКШ;
l Бадахшан - Душанбе - Бомборы (Грузия) - Кобулети - Ажария - Түркия;
l Мургаб -Тоолу Бадахшан - Ош - Бишкек - Гянжа (Азербайджан) - Москва - Шауляй (Латвия) - Европа;
l Мазари-Шариф - Термез (Узбекистан) - Шали (Чечня) - Нахичевань (Азербайджан - Турция;
l Мазари-Шариф - Термез - Самаркан - Гянджа - Дагестан - Шали - Москва - Шауляй;
l Мазари-Шариф - Термез - Самаркан - Гянджа - Дагестан - Карачаево-Черкесия - Абхазия - Румыния.
Өткөн аптада Жогорку Кеңештин пленардык жыйынында Азербайжан, Казакстан, Кыргызстан, Россия жана Өзбекстандын ортосунда баңгизаттарын көзөмөлдөө боюнча Борбор Азиялык регионалдык маалымат борборун түзүүү тууралу келишим талкууга алынды. Депутаттар биздин өлкөдөгү бул багыттагы иштин жүрүшүнө нааразы. Балким баңги заттарын көзөмөлдөө боюнча агенттикти Болотбек Ногойбаев жетектеп тургандыктан нааразы болушкандыр? Айтайын дегеним, Болотбек мырза үстүбүздөгү жылдын 15-январында эле ички иштер министринин кызматынан айдалган болчу. Адегенде анын себебин жыл башындагы жаңы жылдык жапайы көрүнүш "кулак-сөөмөй белегине" менен байланыштуу деп түшүнгөнбүз. Кийинчерээк "отставканын" расмий себеби белгилүү болгон. Баягы эле баңги дешти, баңгибизнеске каршы күрөшөт деп ишенген адамдарыбыз министрликтин деңгээлинде баңгибарондор менен коюн-колтук алышып кетишиптир.
Тактык үчүн ал окуяны эскере кетели. 2007-жылдын аягында Ош ИИБнин баңгизаттарга каршы күрөшүү боюнча бөлүмүнүн башчысы Фархат Нурматов 100 кг. героин менен колго түшкөн. Буга чейин "крышаларынын" жардамы менен оңой кутулуп жүргөн эргулду бул ирээт кара теке сүзөт. Окуя ачыкка чыгып, О.Гуронов менен Р.Райымбердиевдин аты аталып, ал тургай ИИМ жардамы менен гүлдөгөн баңгибизнестин бул "крышалары" Президентке билинет да, ал кездеги ички иштер министри Болотбек Ногойбаев орун басарлары менен кошо кызматтан айдалышат. Бул ишти Башкы прокуратура тергөөгө алат. Кызыгы Болотбек Ногойбаев кайрадан баңгизаттарын көзөмөлдөө агенттигине жетекчи болуп дайындалып отурат. Б.Ногойбаев ИИМди жетектеп турган мезгилдеги ал баңгитранзитти учурдагы ички иштер министри өз көзөмөлүнө алды дегенге толук негиз барбы же...
Кыргызстанда орун алып жаткан жогорку кызмат адамдарынын өлтүрүлүп жатышы так ушул баңгибизнеске байланыштуу деген коммунист депутат И.Масалиев "Бул укук коргоо органдарынын ортосундагы кирешелүү аймактарды талашуусу. 5-80кг. героин кармадык дегениңер айсбергдин башы эле. Ушунун эле бир жылдык жүгүртүүсү 45-50 млн. доллар экен. Колго түшкөндөрдү агенттик да, ИИМ да "крышевать" этпей койгон, ошон үчүн кармалды. Ал эми силер "крышевать" эткен канча деген баңгизаттар билинбей кетип жатат" дейт. Ал эми "Акжолчу" депутат А.Сабировдун айтуусунда ким баңгизаттарын таратаарын, баңгимандарды ким "крышевать" этээрин эл жакшы билет. Бирок, майда-чүйдөлөр гана колго түшкөнү болбосо, чоң баңгибарондорго эч ким жолтоо болбостон, жакшынакай иштеп жатышат. Дагы бир "Акжолчу" депутат Улукбек Ормоновдун ою боюнча, бул багытта натыйжалуу иш алып баруу үчүн баңгизаттарын көзөмөлдөө агенттигин Ошко же Баткенге көчүрүү керек экен. Кызыгы бул сунушка Б.Ногойбаев "Ошто баңгибарондор менен чиновниктер бири-бирин жакшы таанышат. Андыктан иштин натыйжасы аз" деп жооп берди. Анын айтымында, агенттиктин көзөмөлүндө турган Кыргызстандагы оор баңги заттарынын бир жылдык жүгүрүүсү 5 тоннага жакын экен, расмий айтылганы эле мынча болду, чын-чынына келгенде мындан он эсе көп болсо керек! Учурда баңгизаттарына каршы бакыйган беш уюм - Баңгизаттарын көзөмөлдөө агенттиги, ИИМ, УКМК, Бажы комитети жана Чек ара кызматы иш алып барат, бирок жыйынтык да бештен белгилүү. И.Масалиевдин айтымында, бул багытта координатор болот деген агенттик ишенимди актаган жок, андыктан, кеңири укутары менен жаңы мекеме ачыш керек. Аныбыз деле баңгибарондор менен жуурулушуп кетпейт деп ким кепилдик бере алат?
Биздин мамлекеттеги баңги заттарына каршы күрөшүүнүн тарыхы 150 жылды камтыйт. Апийимди алгач ирет активдүү түрдө XIX кылымдын 80-жылдарында айдап башташып, ал кездеги бүткүл Азия боюнча баңги заттарын өзүнө тартып туруучу Кытайга ташып турушкан. Ал мезгилде Кыргызстан Россия Империясынын кол алдында болчу, андыктан алгачкы күрөштү баштаган орус администрациясынын иши ийгиликсиз аяктаган. Айрым маалыматтар боюнча XIX кылымдын акырында Орто Азиядагы апийим менен гашиштин жүгүртүүдөгү көлөмү жүз тоннадан ашып турган.
Күрөштүн экинчи этабы болжолдуу түрдө Биринчи дүйнөлүк согуштун башталышына жана совет бийлигине туура келет. Апийимдин медициналык максатта өндүрүлүшүнө расмий уруксаи берилип, мамлекеттик монополия орнойт, бирок, ири өлчөмдөгү уурдоолор орун алып келген. Аны сырттан келген спекулянттарга сатып турушкан. 1965-жылга чейин апийим ири өлчөмдө өстүрүлүп, өндүрүштө колдонулуп келген. Советтик жетекчилердин СССРде наркомания жана мыйзамсыз баңги жүгүртүү жок дегендерине карабай, XX кылымдын 70-жылдарында абал көзөмөлдөн чыгып кеткен.1974-жылдын 25-апрелинде баңги заттарын өндүрүштүк максатта өндүрүү токтотулган.
Күрөштүн үчүнчү этабы "черный" базарларда 1993-жылы ооган апийими пайда болгондон баштап күнү бүгүнкүгө чейин уланып келет. Бул маселе кокусунан пайда болгон эмес. Ал учурда Офганистан апийим өндүрүү боюнча дүйнөлүк лидерге айланып, ооган баңги заттары Иран, андан ары "Балкан маршруту" аркылуу Европага жетип турган. Бирок, Ирандагы ислам революциясына байланыштуу оңой жана пайдалуу болгон Иран жолу мындан ары оор болуп калган. Анткени И.Хомейнинин чакырыгы менен баңгизаттарына ыйык согуш - "жихад" жарыяланып, баңги заттары менен алек болгондорго өлүм жазасы киргизилип, чек араны кайтаруу күчөтүлүп, баңги заттарына каршы күрөшүү боюнча атыйын кызмат ишке кирген. Мынакей, чыныгы революция болгондо эң күчтүү деген эл аралык баңгитрафикке да бөгөт койсо болот! Биздин арабыздагы айрымдар 2005-жылдын 24-мартын канчалык революция дебесин, Кыргызстан эл аралык баңгитрафикте коридор бойдон кала берүүдө.
Атактуу "балкан маршруту" токтогон соң баңгимафия жаңы каналдарды өздөштүрө баштап, натыйжада КМШ өлкөлөрү аркылуу "түндүк маршруту" ишке кирген. Буга Оөөөөганистандан СССР аскерлеринин чыгарылышы, СССРдин кулашы жана жаңыдан эгемендикке ээ болгон мамлекеттердин чек ара коопсуздугунун алсыздыгы, баңгиэкспансияга укук коргоо органдарынын даярсыздыгы, бул багыттагы мыйзамдардын салыштырмалуу либералдуулугу шарт түзүп берген.
Кыргызстан акыркы жылдары "коридордун" гана милдет аткарбастан, баңги заттарын ири өлчөмдө колдонгон мамлекетке айланып баратат. Бул баңгитранзиттин чордонунда жайгашкан беш миллионго жетпеген эли бар мамлекеттин улуттук коопсуздугу үчүн эмнени түшүндүрөт? Өтө коркунучтуу көрүнүштүн алдын алуу үчүн Кыргызстан жакшы эле аракет жасагандай болду, бирок абал жакшырган жок. Ал гана эмес БУУ баш болгон бир топ эл аралык уюмдардын ( БУУнун баңги заттарына каршы "Ошский узел" долбоору, Борбор Азиялык субрегион Кыргызстан-Тажикстан-Өзбекстанды камтыган AD/RER/96/В88 долбоору, ПРООНдун КЫР\96\005 "Crime Prevention" долбоору, АД\RER\99\C32 проектиси) долбоорлору да жардам бере алган жок. Анткени баңгибарондорго каршы күрөшөт деп ишенген укук коргоо органдарыбыз алар менен биргелешип өз бизнестерин уюштуруп алышкан. Эл аралык баңгитранзитке "Манас" аба майданындагы АКШнын Ганси авиабазасы да өз салымын кошуп жаткан сыяктуу, анткени Ооганстанга тынымсыз каттап турган учактарга оперативдик көзөмөл жүргүзүп, бул каналды эл аралык баңгибизнес колдонбойт дегенге ишенбеген адистер көп. Полковник А. Алиевдин атылышы да баңгимафия жыттанат, офицер жогору жактагы адамдарды айланып өтүп, өз алдынча аракет көрүп койгон. Баңгитранзитти колго алган адам мамлекетти колго алды дегенди түшүндүрөт, миллиарддаган акчалар айланган бул тармактын күчү менен экинчи "24-март. 2005-жылды" жасап койгонго да кудурети жетиши мүмкүн. Абал ушундай болуп турганда биз сүйгөн Мекенибиздин улуттук коопсуздугу тууралу кандай кеп кылууга мүмкүн?
БУУнун жана Интерполдун маалыматтары боюнча, баңгибизнеске салынган 1 доллар киреше катары 12.240 доллар пайда алып келет. Ушундай өтө жогорку деңгээлдеги кирешелүү баңгибизнес кантип өнүкпөй койсун?!
Мисал катары Кыргызстандагы айрым баңги заттарынын төмөндөгү бааларын келтирели:
- 1 кг. героин Ош областында 5-7 миң АКШ долларына баланса, Бишкекте 10-12 миң АКШ долларына арзыйт.
- 1кг апийим Ошто - 500-800 АКШ доллары, Бишкекте - 800-1000 АКШ доллары;
- 1 кг гашиш - 500 АКШ доллары.