bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ru bg ky ru uz ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Форум", 24.08.10 - 9-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Уучу бала, же Роза Отунбаева эмне үчүн президент болду?
"Алтайдан Ала-Тоого - Манастын жолу менен" жүрүшүнүн катышуучулары Кыргызстанга КУТ апкелди. Тоолуу Алтай Республикасындагы Манас бабабыздын киндик каны тамган "Манас Туу" тоосунун Бөйрөктүү жайлоосунан жана Онкудай районунун Эло айылынан сиңирип келген Кутту Таластагы Манастын Кароол дөбөсүнө өткөрүп беришти. Кыргыздын кырк уруусунан Алтайга барган кырк жигит алып келген Кут элибизге кут болсун! Өлкөбүздө тынчтык орноп, экономикабыз өркүндөп өссүн! Кырк чоро апкелген кутту аздектеп асырап алалы. Алтайдан алган таасирлеримдин бирин окурмандар менен бөлүшөйүн.
Аталарыбыз жердеген Алтай чынында эле кыргыздын кырк уруусунан барган кырк жигиттин купулуна толду. Манас бабабыз эч кандай эпикалык каарман эмей эле турмушта өз орду бар, чыныгы патриот инсан болгонуна ынанып келдик. Жер-суу аттарынын кыргызча, болгондо да, биздегидей аталыштарга кезиккенде ар-бирибиздин көкүрөгүбүздө бир нерсе эңшерилгендей, кубанычтуу абалга кабылып жаттык. Алтайдын тоолорун аралап баратсак да көңүлүбүздүн негизги учу Ала-Тоодон алыстаган жок. Мамлекетибиздин тагдыры ушул улуу жүрүшүбүздө "кырк чоронун" ар-бирин жоопкерчиликтүү болууга айттырбай тартып тургандай, кезиккен ар кандай кыйынчылыктарга баш бербей, миссиябыздын негизги өзөгүн көңүлүбүздөн чыгарбоого аракет жасап, жүрүп отурдук.
Акыркы мезгилде мамлекетибизде оош-кыйыш көбөйүп, бейпил жаткан элибиздин ичине бүлүк салган мансапкорлордун саны артып, эгемендүүлүк алгандан бери эки үй-бүлөнүн ач көз саясатынан ансыз да жабыркаган элибиздин тагдырын каалагандай калчашканы, айрым тентек саясатчылардын тууган уругун чогулта калып митингдерди өткөрүп, убактылуу өкмөттүн ишине жолтоо болуп жатканы Кыргызстандын көпчүлүк жарандарын жадатып деле бүткөн кези.
Эркек президенттерден нарк качып, элдин мүлкүн каалагандай өз пайдасына ыйгарып, ата-бабаларыбыз ыйык сактап келаткан жерлерибизди четинен кертип сатып жибергендери, чындыгында, карапайым калктын кыжырына тийип, ач көз ажолорду айдап чыккандан кийин, акыры, айлабыз куруганда, балким аялзаты өлкө башы болсо оңолуп кетээрбиз деген тейде мурдагы бийликке тик багып өз пикирин айта алган Роза Отунбаева эжекебизди журт башы кылып шайладык. Өлкөбүз оңолуп, элибиздин турмушу жакшырат деген үмүт артып шайладык. Мунубуз да туура болгонун биз Алтайда жүрүп аңдап билдик. Көрсө, мындай жагдай көөнө тарыхыбызда мурда деле болуп өткөн экен. Кызыктуу окуяны бизди Алтай жергесине чакырган Алтайлык кыргыз боордошубуз Акай Кине айтып берди. Бул тарыхый уламыш жалпы кыргыз элибизге да кызыктуу болсо керек.
Тоолуу Алтайдын Онкудай районунун Эло деген айылында эки жылда бир ирет "Элоюн" фестивалы өтөт экен. "Элоюнда" улуттук ат оюндары менен катар, өнөрпоздор өз чыгармачылыгын жалпы эл алдына алып чыгышып, чо-оң майрам болуп турат экен. Мына ушул Эло айылынын жогору жагында төрт тарабы тоо менен курчалган кеңири аянтта бир нече цивилизациянын ушул чөлкөмдө өткөндүгүнөн кабар берген кошмо көрүстөндү аралап, бир эле жерде арийлердин катарына гунндар, сактар, скифтер, түрктөр коюлганын, алардын адамды жерге берүүдөгү өзгөчөлүктөрүн, айырмаларын Акай Кине мырза биздин делегацияга түшүндүрүп жатты. Мына ушул кургандардын (коргондордун) биринен жалпы адамзатка маалым болгон төрт миң жылдык тарыхы бар Үкөк ханышанын (царица Укок) археологдор тарабынан казылып алынганы тууралуу да кызыктуу баян уктук.
- Тээтиги тоонун үстү эмнеге окшойт? - деп Акай мырза арка жагыбыздагы тоону колу менен жаңсап көрсөттү эле, баарыбыз, чалкасынан жаткан аялга окшоорун жарыша айттык.
- Бул биздин Уучу бала - деди Акай. Анан ал Уучу бала аттуу кыргыз кызынын тарыхы биздин чоролордун кызыгын ого бетер арттырды.
- Тээ Манас бабабыздан да мурдараак болуп өткөн окуя экен бу. Кыргыз кыргынга учурап, бир жагынан орустар, бир жагынан калмак, кытай, бир тарабынан моңголдор камап, тукум курут кылабыз дешип ушул чөлкөмдө жашаган кыргыздарды кырып ийген экен. Эл кырылып, акыр аягында жападан жалгыз тестиер бала эжеси экөө гана калыптыр. Согуш аяктап, кыргызды кырып түгөттүк деген душмандар өз жерлерине кайтып кеткен соң эки жетим бири-бирин эш тутуп, эптеп күн көрүп жашап жүрүшөт. Тоо арасына, сай-сайга жашынган жетим-жесирлерди чогултуп, аларга арка-жөлөк болуп чоңойо баштайт бала. Муну билип калган кытайлар баланын бели ката электе жайлайлы деп черүүн менен келишет. Каада күтүмүш болгон душмандар баланы эрөөлгө чакырышат. Бала жаш болсо да душмандын атагы чыккан балбаны менен жекеме-жекеге чыгууга макулдугун берип, уруш күнү белгиленет. Бул күрөштө жыгылган балбандын омурткасы омкорулушу да шартталат. Душмандар ушинтип бели ката элек балага тоодой болгон баатырын салып, далысы жерге тийген соң анын омурткасын мертинтип, бул элдин тукуму уланбасын деген максат менен келишет. Макулдугун берип койгон соң, айла канча, күрөшүүгө бала даярдана баштайт. Илгери күрөшө турган балбандарды көшөгөгө бекитип эл алдына алып чыкчу экен. Кытайдын балбаны ар түрдүү кымбат шайы көшөгө тартылган араба менен эл ортосуна чыгат. Ал эми тигил жетимдин шайы кездемелери болбогондуктан алты өгүздүн терисинен жасалган көшөгөнүн артында келет. Көшөгөлөр көтөрүлгөндө булчуңдары тоодой болгон балбандын каршысында ипичке кыз бала турат. Көрсө, баланын эжеси озунуп, сенин кайгыңды тартканча мурда мен өлөйүн, душман менен алпурушуп көрөйүн деп чыккан экен. Кыз баланы көргөн душман балбаны, тигил жаш баланын чыгышын талап кылат. "Алды менен мени жык, анан мага күчүң жетсе биздин баатыр менен күрөшөөрсүң" - деп баланын эжеси кытай балбанынын жинине тийет. Кыжыры кайнаган балбан кыз баланы эки чайнап, бир жутам деген тейде күрөшкө кирет. Экөө үч күн, үч түн алышат. Акыры кыздын чымыр экенин көргөн душмандар тайып жыгылса деген максатта анын бут алдына баткак ыргытышат. Буга күбө болуп турган Көк Теңири кыздын бут алдына таш кое коёт. Мына ушундан пайдаланып, кыз баатыр тигил сомодой болгон кытай балбанын так көтөрүп туруп, жерге бир урат. Намысын алдырган душмандар өз баатырынын омурткасын мертинтип, экинчи күрөшкүс кылып салышат. Тоодой болгон баатырды жеңген кызга "каалаганыңды ал" дегенде ал "тээтиги менин көшөгөмдө илинген алты өгүздүн териси баткычылык жер бергиле да, экинчи баскынчылык кылып келбегиле" деген шартын коёт. Кытайлар буга тез эле макул болушуп, талпактарыңды ыргыткан жер сеники дешип, шылдың аралаш шерттерин беришет. Кыз бир түндөн кийин ыргытайын дегенге макул болушат. Кыз түнү менен өгүздөрдүн терисинен ичке шоона тилип, эртеси алты өгүздүн терисинен тилинген кайыш шоонаны ушул Тоолуу Алтай ата-журтун айландыра курчаган экен. Сөз берип, шерт кармаган соң кытайлар аргасыз буга макул болушуп, ушул жерди тигил жетимдердин энчисине берген экен. Ошол намыска жараган кызды эли барктап Уучу бала деген атка кондурушкан. Иниси эр жетилгенче элин башкарып, анан бийлигин инисине өткөрүп берген экен.
Учурда жигиттерибизден кайрат кетип, ыркыбыз бузулуп, бийликти туура жүргүзүүнүн механизмин жоготуп алган кезде Роза Отунбаева эжекебиз дал ушул байыркы уламыштагы Уучу баладай болуп эл жүгүн аркалап жатканы, алдыдагы шайлоодо чыныгы элим деп күйгөн чыгаан эл башчыны тандагыча мамлекетибиздин чачылып кетишине жол бербей турам деп белсенип чыкканы баарыбыздын үмүтүбүздү жандырып турган чагы.
Тарых барактарын карап көрсөк, кыргыздын кыраан кыздары дайыма эл башына күн түшкөндө эр көтөргүс жүктү аркалап, мамлекетибиздин кайрадан оңолгонуна өбөлгө болуп келгенин көрөбүз. Буга күбө катары тарыхта аттары калган Каныкей, Курманжан энелерибиздин, Сайкал, Жаңыл мырза эжелерибизин ысымдарын атасак далил болоор деп ойлойм.
Эми Алтайдан кыргыздын кырк жигити - Айкөл атабыздын киндик каны тамган жерден апкелген кутту элибиздин башынан качырбай асырап алчу учрдагы Уучу бала - Роза эжекебиздин дили бузулбаса экен, элибиздин журт энеси атагынан тайыбаса экен деген тилегим менен
кырк чоронун бири, журналист
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Уучу бала, же Роза Отунбаева
эмне үчүн президент болду?
"УУРУ ТҮРМӨДӨ ОЛТУРУШУ КЕРЕК"
Алмазбек жана акыркы кеп
Бекназаров менен Мырзакматовдун тандеми…
"Элибиздин биримдиги, ынтымагы үчүн кызмат кылабыз!.."
Генералдар шайлоого "оптому" менен барышат…
Уучу бала, же Роза Отунбаева эмне үчүн президент болду?
"Сыйыртмак" учу ташталды, саясий шоу башталды…
Улуттук адабияттагы психологизм, же Узакбай Абдукаимов тууралуу учкай сөз
К А Й Р Ы Л У У
Кыска суроого кыска жооп…
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?