hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ru ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ru ky ru ky kk ky ru ru ky ky xal ru tt ru en ky ky ru ky ru cv ky ru ru ky ky ru ky ky bg ru ky ru ru ky ky ru ky ky ky ru ky ky ru ky ru ky ru da ru
"Фабула", 01.04.11 - 9-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Искусствонун флагманы болгон театрды М. Бакиев тебелеп…"
- Маратбек агай, алгач өзүңүз туурасында айтып кетсеңиз?
- Мен учурда А.Малдыбаев атындагы Кыргыз академиялык опера жана балет театрынын сүрөтчүсүмүн. Опера жана балет театрына 1991-жылы келип киргем. Ошол жылдан тарта аталган театрда иштеп жатам. Жыйырма жыл аралыгында бир топ иштерди аткарууга жетиштим. Мен өз ишимди мыкты билем. Театрга сырттан келген адам эмесмин. 1975-жылы Фрунзе шаарындагы сүрөт училищасын, 1981-жылы Ташкенттеги Н. А. Островский атындагы театралдык сүрөт институтун бүтүргөм. Эмгек жолумду 1980-жылдары М. Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу драмтеатрынан башкы сүрөтчү болуп баштагам. Кийин 1984-1986-жылдары А. С. Пушкин атындагы драмтеатрда стажировкадан өтүп, тажрыйба топтоп келдим. Орусия мамлекетине барып, алардын чыгаан таланттарынан үйрөнгөн өнөрүмдү бүтүндөй Кыргыз академиялык опера жана балет театрына арнадым десем жаңылышпайм.
- Жыйырма жылдан бери аталган театрда иштейт экенсиз. Опера жана балет театрынын ички абалын жакшы билсеңиз керек?
- 1997-98-жылдан бери театрда иш жакшы жүргөн эмес. Анткени театрга ошол жылы келген жетекчи Болотбек Осмонов театрдын кызыкчылыгы үчүн иштебей, өз кызыкчылыгын көздөп, мамлекет тарабынан бөлүнгөн каражаты өз чөнтөгүнө солоп келген. Бул кишинин театрга келип калганы өзүнчө эле кызык. Ошол кезде вице-премьер-министр болуп Мира Жаңгарачова иштеп турган. Ошол кишинин көрсөтмөсү менен 1998-жылы саат 12лерде Б. Осмонов опера жана балет театрынын жетекчиси болуп шайланып калды. Ал учурда жетекчилерди беките турган өкмөттүн курамы түзүлө элек болчу. Өкмөт түштөн кийин түзүлмөк. А Б. Осмонов болсо, андан мурда жетекчи болуп шайланып жатпайбы. Мына ушунун өзү эле ал кишинин мыйзам жолу менен келбегенин айтып турат.
- Сиздин Б. Осмоновго каршы чыгууңузга эмне себеп болууда?
- Бул киши жетекчилик кызматка келгени А. Акаевдер менен мыкты мамиле түзүп, театрдын карамагындагы унаа коюучу жайды, унааларды өзү билгендей жумшап, мамлекет тарабынан бөлүнгөн каражатты да каалаган жагына колдоно баштаган. Ошол иштерин көрүп мен каршы чыга баштагам. Чынын айтсам, анын билими да театрдын деңгээлине жооп бербейт. Б. Бейшеналиева атындагы Искусство институтун сырттан окуп бүткөн. Театр - көп тармакты камтыган татаал искусство. Анын тилин түшүнгөн адам гана түшүнө алат. Түшүнбөгөндөр театрды талкалап жок кылат. Театрдын карамагындагы унааларды сатып жок кылып, биздин артисттер гастролго чыга албай калдык. Бул боюнча 31-марттагы 2003-жылдагы Кыргыз Республикасынын атынан жазылган өкүм Свердлов райондук соту аркылуу мамлекеттин бюджетине жасаган чыгымы миллион сомдон ашып, жасаган кылмышы оор деп табылып, КРнын кылмыш кодексинин 304-статьясынын 2-бөлүмү жана 305-статьянын 1-бөлүмү менен кылмыш жообуна тартылган.
- Б. Осмоновго Свердлов райондук соту кандай чечим чыгарды эле?
- Б. Осмоновдун өзүм билемдик кылганы үчүн эле чоң айыпка жыгылып, сот жообуна тартылышы керек эле. Тилекке каршы, Болотбек Осмоновдун кылмыш ишин караган Свердлов райондук соту анын мамлекетке чоң суммада зыян келтиргендигин оор кылмыш деп тапканы менен, мурда кылмыш жообуна тартылбагандыгын, улгайган жаш курагын эске алып, бир чети амнистияга туш келип, айып пул төлөтүп чыгарып жиберген. Соттун чечими чыкканга чейин Б. Осмонов Билим берүү, илим жана маданият министринин орун басарынын креслосунда отурганда мыйзамды бузуп, театрдын жетекчисинин айлыгын алып, бензинин куйдуруп, чөнтөк телефонуна акысыз бирдик салдырып жүрдү. Мунун баары театрдын эсебинен кеткен. Арадан алты жыл өтпөй, мамлекеттин карамагындагы театрды талап-тоногон, иш сотко чейин өткөн адамдын кайрадан ошол эле искусствонун флагманы болуп эсептелген Улуттук академиялык опера жана балет театрына кайрадан жетекчи болуп келиши көпчүлүктү таң калтырды.
- Б.Осмоновдун кайра кызматка келишине кимдер себеп болду деп ойлойсуз? Анын жетекчилик орунга кайра келгенин жамаатыңыздар кандай кабыл алды?
- Ал Бакиевдердин ишенимине кирип, кайра 2007-жылы театрдын башкы директору болуп кызматка келди. Ал кишинин кызматка келүүсүнө ошол кездеги бийлик башындагылар менен коюн-колтук алышып, кошомат кылганы себеп болду деп айтсам жаңылышпайм. Ал эми жамаат туурасында айтсам, биздин жамаатта анын 4-5тей санаалаштары бар болчу. Айлыгына анча-мынча акча кошуп берип койсо ошого ыраазы болуп, "Болотбек баарын билет, мыкты жетекчи. Ал кайра ордуна келсин. Бул театрды европалык үлгүгө алып барат"- деп чыккандар да болгон. Ошол кезде маданият министри С. Раев болчу. Ал киши адегенде Болотбек Осмоновду кызматка койгонго каршы чыгып жаткан. Ал кишини да кысымга алышса керек. Көп өтпөй эле ал мурдагы оюнан кайтып, Б. Осмоновду кызматка койсо болот, себеби анын кылмышы амнистияга туш келиптир деп калыптыр. Бирок канча жолу амнистияга туш болбосун, анын бул жерге кайра иштегенге моралдык укугу жок болчу. Анткени мен анын туура эмес кылган иштерин билем. Мамлекеттин мүлкүнө кол салган адамдардын мамлекеттик мекемелерде иштегенге акысы жок.
- Бакиевдер менен табакташ экендигин кайдан билесиз?
- Бул сөздү айтып жатканымдын себеби, акыркы жылдары эле жаңы жылдык шаан-шөкөттөрдү таң атканга чейин театрда өткөрүп, опера жана балеттин бүт кабатында ичкилик ичилип, эт тартылып, Максим достору менен каалашынча тайраңдашкан. Тактап айтканда, Б. Осмоновдун учурунда искусствонун флагманы болгон театрды Максим табакташтары менен тебелеген. Мына ушул нерседен эле жетекчинин искусствого болгон мамилеси көрүнүп турат.
- Мамлекет тарабынан бөлүнгөн каражаттарды өз кызыкчылыгына жумшагандыгын кандай далилдердин негизинде айтып жатасыз?
- Мен театрда башкы сүрөтчүмүн, спектакль коюларда канча каражат керектелерин жакшы билем. Артисттердин бутунан-башына чейинки кийим-кечегине, сахнанын көркөм свет жана техникалык каражаттарына, декорацияга канча сумма кетерин билем. Анткени кааласам-каалабасам да чарба иштери менен иштегенге туура келет. Аралашып жаткандан кийин каражаттын кайда жумшалып жатканын билесиң да. Дагы бир айта турган нерсе, Б.Осмонов 2008-жылы мамлекет тарабынан каражат бөлдүрүп, театрды оңдоо иштерин жүргүздү. Ал учурда 17 миллиондун тегерегиндеги сумма бөлүнгөн. Ал киши болсо оңдоо иштерин мындан беш-алты жыл мурун эле оңдолгон жерлерди кайрадан оңдоо менен баштады. Таң калдым. "Эмнеге оңдолгон жерлерди кайра оңдоп жатасыз. Акчаны башка жакка жумшабайсызбы"- десем унчукпайт. Анткени сахнада көркөм жарык берүүчү жабдыктар 50-60-жылдары алынган. Ошондон бери жаңылана элек. Эскилиги жетип, иштөө мөөнөтү бүткөн. Бөлүнгөн каражатты жаңы жабдыктарды алууга жумшасак болмок. Тилекке каршы, биздин жетекчи ал иштерге көңүл бурган эмес. Жаңы алынган эшик-терезелер сапатсыз болгондуктан, бир жылдан кийин эле калдырап-шалдырап кармагычтары иштен чыгып калды. Кээ бир дааратканаларда желдеткичтер таптакыр жок. Эми театрдын ичинин жытын элестете бериңиз. Мамлекет тарабынан бөлүнгөн каражаттын канчасы коррупциянын чөнтөгүнө түшкөнүн далилдөө кыйын.
- 2008-жылы сиздердин айлык акыны көтөрүү токтому чыккан экен, айлыгыңыздар көтөрүлдү беле?
- Ооба, 2008-жылы "Социалдык жана маданият тармагындагы кызматкерлердин айлык акысын көтөрүү" боюнча Өкмөттүн токтому чыккан. Биздин театрдын жетекчилиги Өкмөттүн токтомун өз убагында аткарбагандыгы үчүн кызматкерлердин бир жыл төрт айлык кошумча эмгек акылары берилбей, 3490 428 (үч миллион төрт жүз токсон миң төрт жүз жыйырма сегиз) сомго айырма чыгып, карыз азыркы күнгө чейин төлөнбөй келе жаткандыгын айтып, тиешелүү органдарга кайрылганбыз. Биздин арыздын негизинде Башкы прокуратура 2010-жылдын 13-июлунда Маданият министрлигине опера жана балет театрындагы кызматкерлердин кошумча эмгек акысы төлөнүп берилсин деген көрсөтмөсүн жөнөткөн. Маданият министрлиги ушул күнгө чейин ал көрсөтмөнү аткарбай келет.
- Баса, биздин театрда 2009-жылы Тюрксой биримдигинин каржылоосунда "Кёроглы" аттуу операсы коюлган экен…
- Ооба, аталган операнын үстүндө театрдын бүтүндөй жамааты эки ай тынымсыз эмгектенди. Бирок жамааттын айлыгына, жолго, коммуналдык төлөмдөргө кеткен чыгымдар баары бюджеттин эсебинен каржыланган. Тюрксой тарабынан берилген 100 миң АКШ доллары кайда кеткенин билбейбиз. Ал акчалар театрдын кассасынан сырткары, накталай жетекчинин колуна берилген. Мунун Тюрксойдун долбоорунун көркөм жетекчиси профессор Афлатун Нейметзаде маданият министрине кайрылган катында көргөзгөн. Биз алар бере турган каражатты көргөн да жокпуз. Жыйынтыгында, коюла турган спектаклден да, театрдын арендасына төлөй турган каражаттан да дайын жок куру кол калдык. Ал эми Тюрксой костюмдарды жана декорация, реквизиттерди гастролго алдырып кеткен боюнча алып келген жок. Келишим боюнча костюмдар, декорациялар бизде калышы керек эле.
- Учурда Болотбек Осмонов кайсы кызматты аркалоодо. Дагы деле сиздер менен иштешип жатабы?
- Жетекчи кезинде көркөм жетекчинин 0.5 ставкасын алып жүргөн экен. Эмгек кодекси боюнча негизги жумуштан кеткенден кийин, театрдын азыркы жетекчилигинин көргөзмөсү боюнча көркөм жетекчиликке башка жетекчи дайындала турган болсо, мурдагы 0.5 ставкадагы киши токтоосуз кызматынан кетиши керек эле. Бирок азыркы маданият министрлигинин жетекчилери негедир Б. Осмоновду кетиргиси жок. Тескерисинче, аны кайра жетекчилик орунга коебуз деген аракетте болуп жаткан сыяктуу. Быйылкы жылдын бюджети бекип жатканда, театрдын бүтпөгөн иштерин оңдоого мамлекет тарабынан 20 миллиондун тегерегинде каражат бөлүнгөн. Чоңдорго ошол акчанын жыты келип жатса керек. Бул да болсо, биздеги коррупциянын өнүккөндүгүнүн далили. Биздин чоңдор напсисин тыймайын коррупция жашайт, жашай берет... Жараткан да адамга напсисин тыюу үчүн 30 күн орозо кармоо парзын жөнөткөн экен. Ал эми напсисин тыйбаган адам топуракка гана тоюшу мүмкүн…
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Өмүрбек мырза өтө катуу кетти...
7-апрелде ок тийип, курман болгон Теңизбек Алтынбековдун апасы:
"Уулум көп өнөрдүн ээси болчу…"
Айбек Азыранкулов, Чүй облусунун губернаторунун милдетин аткаруучу:
"Өлкөбүздө тынчтык болсо, жакында үй-бүлө күтөм"
"Искусствонун флагманы болгон театрды М. Бакиев тебелеп…"
Ысык-Көл музыкалуу драмтеатрынын актеру:
"Үйүңдө наның жок болсо, кайдагы чыгармачылык…"
УЛУУ ЭМИР ТИМУРДУН ИМПЕРИЯСЫ