ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky hbs_cyr ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Ташбоо Жумагулов, коомдук ишмер:
- Биз кезектеги саясый чоң кампаниянын - президенттик шайлоонун алдында турабыз. Парламенттик башкарууга өткөнүбүзгө жыл айланайын деп калгандыгына карабастан республикабыздагы реалдуу саясый күчтөр алдыдагы президенттик шайлоого чоң маани беришүүдө. Бул эмнеден деп ойлойсуз?
- Буга кененирээк жооп берейин. Мен мурдагы эки президент менен тең иштештим. Төрт айлык элчилик ишимде көптөгөн белгилүү адамдар менен жолугушуп, сөздөрүн угуп, мүнөздөрүн байкаштырдым. Биз мындай суроо коюшубуз керек: Кыргыз Республикасынын президенти кандай адам болуш керек? Мен бул жөнүндө аябай терең ойлонуп көрүп, президент боло турган адам төмөнкүдөй алты талапка жооп бериш керек деген жыйынтыкка келдим. Биринчи, ал кыргыз тилинде түш жоруй билген, оозунда мээр чөбү бар адам болушу керек. Экинчи, ал кыргыз элинин тарыхын өзүнүн өмүр баянындай билүүсү зарыл. Үчүнчү, ал кыргыз жергесинин географиялык өзгөчөлүктөрүн, жаратылыш байлыктарын жакшы билүүсү шарт. Азыркы отуздан ашык талапкердин жармысынын Каркыра кайсыл тарапта, Үзөңгү-Кууш кай жерде экендигин билеринде күмөнүм бар. Төртүнчү, элдин маданиятын, каада-салттарын, менталитетин, аймактык өзгөчөлүктөрүн жакшы билбеген адамдан жакшы жетекчи чыкпайт. Бешинчи, кыргыз элинин тарыхынын, тарыхый эс тутумунун энциклопедиясы болгон "Манасты", "Сынган кылычты" үстүртөн эмес, терең билүүсү зарыл. Маселен, Грузиндер кыздары күйөөгө чыкканда Ш.Руставелинин "Жолборс терисин жамынган баатырын" кыздын себине кошуп беришет. Ал эми казактар келин алганда андан алгач "балам, Абайдын чыгармаларын окудуң беле?" деп сурашат. "Манасты" окубаган, терең билбеген жан президент болуп жарытпайт. Анын үй бүлөсүндөгүлөр да жогорудагы талаптарга жооп бере турган адамдардан болуулары керек. Акыркысы, ал экономиканы да жакшы билген, дүйнөлүк экономика, геосаясат, инновациялык технологиялар тууралуу жеткиликтүү түшүнүгү бар инсан болушу зарыл. Менин оюмча, мына ушул жогорудагы талаптарга жооп берген адам гана улуттун чыныгы лидери,татыктуу жетекчи болуп кете алат. Азыркы талапкерлердин арасында мындай талаптарга жооп берерлик алты адам чыгарынан күмөнүм бар. Эгерде талапкерлердин арасынан мындай адам бар экендигине көзүм жетсе, анын жеңишке жетиши үчүн жүгүрүп иштейт элем.
-Жакында президенттикке талапкерлердин мамлекеттик тилди билүү деңгээлдерин текшерүү үчүн лингвистикалык комиссия түзүлдү. Сиз мурда андай комиссиялардын курамдарында болуп жүргөнсүз. Сиздин оюңузча, комиссия талапкерлердин мамлекеттик тилди билүү деңгээлдерине обьективдүү калыс баа бере алабы?
- Кудайдын буйругу экен, мен президенттикке талапкерлердин мамлекеттик тилди билүү деңгээлдерин текшерүү боюнча эки жолу же 2005-жана 2009-жылдары лингвистикалык комиссияга төрага болдум. Анда комиссиянын курамы 9 адамдан түзүлчү. Комиссияга киргендердин бардыгы чыгаан тилчи окумуштуулардан болчу. Комиссиянын ыйгарымдары, милдеттери Шайлоо Кодексинде так көрсөтүлгөн, андан четтөөгө мүмкүн эмес. Анда талапкерлерди үч баскычтан турган сынактан өткөрүү каралган. Биринчиси, үч барактан кем эмес көлөмдө платформасын жазып берүүсү, ага болжол менен 120-140 сөз батат. Аны бир ай мурда бирөөлөргө жаздырып, текшерттирип, жаттап алса деле болот. Экинчиси, 15 мүнөттүн ичинде шайлоо алдындагы платформасын айтып берүүсү керек. Аны деле жаттап алса болот. Үчүнчүсү, үч барак текстти көркөм окуп берүү. Бул үч сын-ченем менен талапкерлердин мамлекеттик тилди билүү деңгээлдерин обьективдүү аныктоо өтө кыйын. Чынын айтканда ал ошол мезгилдеги бийлик башында тургандарга ылайыкташтырылып түзүлүп Жогорку Кеңеш тарабынан бекитилген сын-ченемдер эле. Бул шайлоонун алдында аны оңдоого кеч болуп калды. Бирок, кийинки шайлоого карата жогорудагы аябагандай жөнөкөйлөштүрүлгөн үч баскычтан турган сынак өзгөртүлүп, студенттерден экзамен алгандагыдай билеттик система киргизилүүсү, анда кыргыз тарых илимине алгач чыйыр салгандар кимдер? Маданияттын жана адабияттын азыркы абалы кандай? Кыргызстанды кимдер башкарышып, өнүктүрүүгө кандай салымдарын кошушкан? -деген сыяктуу суроолор болсо, анда талапкерлердин мамлекеттик тилди билүү деңгээлдери гана эмес, кругозорлору да ачык көрүнмөк. Бирок, мурдагы сынактарда жогоруда айтылгандай, мурда алдын ала даярданып, жаттап келген текстти жазууда ондон ашык ката кетирип, эң жөнөкөй сынактан кулап калгандар да болбодубу. Бирок, 2009-жылдагы сынакта Темир Сариев, Алмаз Атамбаев сыяктуу талапкерлер эң мыктыга тапшырышкан.
- Тил боюнча сынак алышыбыз туурабы?
- Дүйнөдө 210дон ашык мамлекет бар. Бирок, алардын экөөсүндө Кыргызстан менен Казакстанда гана президенттикке талапкерлердин мамлекеттик тилди билер билбестигин текшерүү үчүн сынак өткөрүшөт. Ушундан эле биздин манкурттуктун кандай төмөнкү деңгээлине түшүп кеткендигибиз көрүнүп турбайбы. Мамлекетти башкарууну каалаган адамдын мамлекеттик тилди билбеши мүмкүн дегендей күдүк алардын ойлоруна да келбейт. Ал абсурд! Бирок, андай абсурддук көрүнүш Кыргызстан менен Казакстанда нормалдуу нерсе катарында кабылданып келатат.
- Сизди айрымдар мурдагы бийликти "автомат менен коргоймун" деп айткан деп жүрүшөт. Ушул чынбы?
- 2009-жылдын октябрында менден бир гезиттин кабарчысы телефондон сиздерге кимдер жагат?- деген мааниде сурап калды. Мен машинада бараткан элем, "кимдер кыргыз тилинин өсүп өнүгүшү үчүн кам көрсө, мага алар жагат, мен аларды автомат менен болсо да коргоого даярмын" деп жооп бердим. Эртеси күнү гезитке "Жумагулов азыркы бийликти автомат менен коргоого даярмын деп жатат" деп чыгарып жиберишиптир. Өткөн жылдын апрелиндеги революциядан кийин дароо кызматтан бошотулушума да ошол сөз себеп болгондугун жакшы билемин.
- Сиз Бакиевди автомат коргойм деген деп жүрүшпөйбү?
-Эгер ошентип айткан болсом же жазып берген болсом далилдеп беришсинчи. Асманда Кудай турат, мен антип айткан эмесмин.
- Сизди эмнелер таң калтырууда?
- Мен жакында бир окуяга аябагандай таң калдым. Өзүңүздөр билесиздер, Москва, Исанов көчөлөрүнүн кесилишинде "Орус китеп үйү" деген дүкөн ачылды. Жөнөкөй эле Москвалык бир мамчиновник, Россиянын Кыргызстандагы элчиси өткөргөн ал иш чарага биздин бийлик башындагыларыбыздын бардыгы калбай барып катышышып, сөз сүйлөштү. Бирок, ошол эле учурда алардын эч кимиси Кыргызстанда "Кыргыз китеп үйү" деген борбордун же дүкөндүн жоктугун ойлоп да коюшкан жок. Мен мамлекеттик тил комиссиясын жетектеп турганымда жетекчилерден "Кыргыз китептер үйүн" ачууга жакшыраак жай бөлүп берүүлөрүн сурана берип, натыйжа чыгара алган эмесмин. Ал аземге катышуу үчүн келген, өзү Кантта төрөлүп, чоңойгон М.Швыдкой Президент Отунбаеванын башталгыч класстарды милдеттүү түрдө кыргыз тилинде окутууга өткөрүүбүз керек деген демилгесине чычалап, аны Бишкекте жүргөндө берген интервьюларында аябай сындап, Москвага барганда "Российская газетанын " биринчи бетине чоң макала кылып да чыгарды. Өзүн сыйлабаган бирөөнүн эшигин сагалайт деген ушул.
- Биз Кыргызстандын көз карандысыздыгынын 20 жылдыгынын алдында жолугушуудабыз. Сиз дайыма жарандык активдүүлүгүңүз жагынан айрымаланып келген адамсыз. Бир жарым жылдан бери бош жүрбөй жогоруда козголгон маселелер боюнча ойлоруңузду сыдыргыдан өткөрүп, омоктуурак бир нерселерди да даярдап жатсаңыз керек. Деги эле жыйырма жылда эңсегендерибиздин эмнелерине жетиштик, кай жактарынан өксүүдөбүз? Сизди эмнелер сүйүндүрөт жана нелер күйүндүрөт?
- Акыркы бир жылдан бери китепканамдагыларды аңтарып, ойлорумду топтоштуруп, сен айткандай өмүр жолумду, көргөндөрүмдү, билгендеримди сыдыргыдан өткөрүп "Кыргыз мүнөзү" деген публицистикалык эссе түрүндөгү китеп жазуудамын. Мен баштан өткөргөндөрүмдү, байкагандарымды таразалап кыргыздын улуттук мүнөзүндөгүлөрдүн 50 пайызы жакшы болсо, 50 пайызы жаман деген жыйынтыкка келдим. Мен ошол 50 пайыздык терс көрүнүштөрдүн кай жактардан оошуп-жугушкандыгын чечмелей албай жатамын. Алар каныбыз менен бүткөн сапаттарданбы же башкалардан ооштуруп жугуштуруп алганбызбы? Ушуларга жооп табуу үчүн "Манасты" ж.б. элдик оозеки чыгармаларын кайра-кайра окуп жатамын.
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?