krc ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ru ru ky ky ky ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru ru ru ky ru uk kk ru ky ky ru ky ru ky tt bg ky ru ky ru tt ru ky ky ru ky ru ky ky sah ru ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Ачык саясат", 29.05.09 - 10-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Кайран эл" кыргыздарды ойготкон
МАХАБАТКА ГИМН БОЛГОН КИНО
Ош областынын Алай районундагы Жаңы-Алай орто мектебинин директору:
- Кыргыз киносунун атак-даңкы өткөн кылымдын 70-80-жылдарындагы "Бакайдын жайыты", "Жамийла", "Аптап", "Ак кеме", "Көк серек", "Мен - Тянь-Шань", "Улан", "Жоргонун жүрүшү", "Саманчынын жолу", "Биринчи мугалим", "Кызыл алма", аларга куйрук улай эле "Махабат дастаны", "Акбаранын көз жашы", "Куш өмүр", "Бороондуу бекет" тасмалары менен союздук жана дүйнөлүк деңгээлге көтөрүлдү. Кино менен кошо кыргыз элинин да эл аралык кадыр-баркы өстү десем болот. Ошол доордун адамдары, айрыкча жаштары керек учурда, керек жерде - Советтик Армияда кызмат өтөп жүргөндөбү же Бүткүл союздук чогулуш, курулуштарда болобу - кыргыз экенибизди кыргыз киносу менен даңктанып-мактанып, сыймыктанып жиберчибиз. Ошондой бир окуя.
1973-жылы июль айында алыскы Якутиянын кышкы суугу 50-60 градуска жеткен Оймякон аймагындагы Уст-Нера, Маршальский, Артык элдүү пункттарында студенттик отряддардын Бүткүл союздук курулушунда алтын издөөчүлөргө (старателдер) үй куруп иштеп жүргөнбүз. Маршальский айылындагы чоң клубда "Лютый" ("Көк серек") киносу болот- деп жарыя илинип калыптыр. Жергиликтүү эл түп көтөрүлүп, аларга кошулуп Кыргызстандан, Казакстандан, Украинадан барган студенттик отряддардын жүздөгөн улан-кыздары түпкөтөрүлө барыптырбыз. Мурда бир нече ирет көргөн кинону элден алыс жүрүп, анын үстүнө башка улуттардын арасында кыргыз киносун көрүү биз үчүн кызык эле. Бир да кыргыз студент калбай биз да бардык. Кинону башынан аягына чейин зал толо эл чымыркануу, кызыгуу менен, ызы-чуусу жок көрүп отурушту. Кино бүтүп, тарап бараткан элдин арасынан көзүнө жаш алып, үнсүз-сөзсүз тунжурагандар бир топ. Биздин комиссарыбыз Улукбек Осмонов клуб алдында топтолуп калгандардын "Көк серек" жөнүндө, дегеле кыргыз киносу, Чыңгыз Айтматов жөнүндө берген суроолоруна жооп берип жатыптыр. Ошондон кийин филолог катары жалаң адабиятка гана эмес, кыргыз киносуна да өзгөчө кызыгуум арткан. Дооронбек Садырбаевди айрыкча коогалаңдуу Ош окуялары жөнүндө тарткан "Кайран эл" фильми боюнча өтө урматтаар элем. Ал окуяларга өзүбүз аралашкандыктан Садырбаевдин "Кайран эл" киносу, "Кыз Бурактын" "Садагам Оштой жеримден" аттуу ыры кыргыздардын патриоттук рухун көтөрүүдө зор таасир эткен.
Ошолордун көч башында кыска, документалдуу фильмдери, фильм-концерттери, кийин көркөм тасмалары менен белгилүү болуп калган Дооронбек Садырбаев бар эле. Ал кишинин "Кайран эли", кийин тартылган "Махабат дастаны", "Акбаранын көз жашы" бир нече муундун, айрыкча жаштардын сүйүктүү чыгармасы болуп калды. Ал фильмдердин мектептерде тарбиялык иштерге да таасири зор тийди.
"ДОКЕМ МЕНИ АДИС ДА, АДАМ ДА КЫЛДЫ"
Д.Садырбаевдин шакирти, УТРКнын радиотеле борборунун директору:
- Дооронбек Садырбаев менен кайсы жылдардан баштап бирге иштедиңиз?
- Мен 1976-жылы "Кыргызтелефильмге" келип, бир топ документалдуу фильмдерде Докемдин операторунун жардамчысы болуп эмгек жолумду баштагам. Ошентип аралашып жүрүп, 1984-жылы "Махабат дастанын" экинчи оператор катары тартканга катыштым. Экинчи кином -"Акбаранын көз жашы" болду. Бул убакта ага-инидей болуп, сырыбызды, кыялыбызды айттырбай билип калганбыз. Башкы операторубуз Евгений Барышников эле. Кимибиз кайсы эпизодду тартаарыбызды чогуу акылдашаар элек. Өзүм башкы оператор катары "Гений моего народа" деген Тоолуу Бадахшандагы кыргыздардын турмушу жөнүндөгү документалдуу фильмин тарттым. Докемдин Кыргызстанда гана эмес, Тажикстанда да кадыры зор экенин тажик бийлиги ошондо бизге жасаган мамилелеринен улам билдим. "Обреченные" деген дагы бир кинобуз Ооганстанга ооп барган Рахманкул хан башкарган кыргыздардын оор турмушу жөнүндө болуп, ал фильмибиз да ошол убакта чоң жаңылык жараткан тасма болгон. Докем ошол боордошторубуздун аянычтуу абалына аябай жаны ачыганы эсимде.
Кийинки чогуу бүтүргөн ишибиз Ош коогалаңы туурасындагы "Кайран эл" фильми. Бул оор жумуш болду, бирок бул ишибиз да Докемдин кадыр-баркы менен бүттү. Операторлук жактан өсүп, ушул деңгээлге жетүүмө Дооронбек агамдын көп салымы бар. Оператор адис катары жүрө бермекмин дечи, бирок адам катары ушул деңгээлге жетет белем? Ошон үчүн Докемдин арбагына таазим этем. Ошо кишиге тагдыр мени жолуктуруп койгонуна миң мертебе ыраазымын. Ал турмак айрымдар "экөөң аябай окшошсуңар"- деп коюшчу.
- "Акбаранын көз жашы" карышкырларды тартуу менен кыйынчылык туудургандыр. Докем чыгармачыл топтун кактабай канын алган жок беле?
- Докем андай адам эмес болчу. Ал адамдарды жадатпаган, зериктирбеген, жинин келтирбеген инсан эле да. Карышкырлар менен иштөө чынында эле кооптуу болду. Атчан чабанды карышкырлар кубалаган эпизодду тартканда бийиктиги 200 метрдей бир дөбөдөн экинчи дөбөгө зым аркан тарттырдык да, операторлор ошол зым аркандагы роликтүү креслого отуруп тартканбыз. Кокус кулап кетсең аптекага чуркаштын кереги жок болуп калат эле. Бир жолу тарттык, кайра экинчи жолу тарттык. Ошондо Базарбай чабандын ролун аткарып жаткан актер Дүйшөн Байдөбөтов "Ой болду го эми, же менин страховкам жок болсо, кокус кулап калсам силер жардамга келгиче карышкыр жайлап таштабайбы" деп чебелектеди. Докем макул болду. Мен болсо "мен деле бир жолу тартайынчы" деп суранып туруп алдым. Докем көнбөй жатып араң көнгөн ошондо. Анан кресло отургузулган колясканы кайра башына тартып жатсак эле зым аркан (трос) үзүлүп кетсе болобу. "Мына, карачы. Тил алып жүр деп канча айтам" дейт. Мен болсо "Сөзүңүзгө туруңуз байке, мен да бир дубль тартам" деп тамашалагам.
Пленканы өңдөө (проявка) ал убакта Ленинграддан жасалчу. Алып келип көрсөтсөм бир метр да брак жок экен. Ошондо Докем аябай сүйүндү. "Ой, операторлордо мындай болчу эмес эле го" деп барбалаңдап, алеки заматта столго ичимдиги менен дүр-дүйүмдөрдү алдырып жатпайбы. Докем өзү ичпеген киши эмес беле, кино тартуу учурунда бул жагынан тартипти катуу талап кылчы. "Мен өз колум менен операторлорго арак алып берген учурум биринчи болуп жатат, балдар" деп жаш балача сүйүнүп алыптыр. Дегинкиси, Докем тасма тартууга аралашып жүргөн жоон топ адамдардын ар бирине көңүл буруп, ал-жайын сурап тураар эле. Докем менен Тынай Ибрагимов, Үсөн Жээнтаев деген да операторлор ийгиликтүү иштешкен, алардан да бул улуу инсан жөнүндө бир да начар кеп уга албайсыз. Докем менен иштешкени ар бирибиз эмнени, кантип тартып келишти бир көз ирмемден эле, сүйлөшпөй билип калганбыз.
- "Махабат дастанын" тартууда эсиңизге эмне түшүп жатат?
- Аны Кызыл-Үңкүрдө тартканбыз. Эсимде калган бир окуясы- Бегимай менен Раймалы өрттөлүп баштаганда Бегимай ыйлайт эмеспи. Анын ыйлаганы Докеме жакпай жатты. Анан Докем мага "жакшылап ыйлатчы" деп суранып калды. Асел Эшимбекова анда мектеп окуучусу эле, эң биринчи биз киного тартканбыз, апасы болсо айтылуу Таттыбүбү Турсунбаева. Тилимдин жетишинче, ачуумдун келишинче Аселди сөз менен орусча-кыргызчасын, чын-жалганын аралаштырып аябай ийледим, ачуусу келгенин бул жакка коюңуз, тим эле тажаалданганга жеткирдим окшойт. Себеби 2-3 айылдын 600дөй эли массовкага катышып жаткан эле, алардын баары күтүп жатышат. Анан кандай ыйлабайт экен! Кийин ал эпизодду тартып бүткөндөн кийин да жини тарабай, мага ачууланып жүрдү. Бирок мен кечирим сурап, жагдайды түшүндүрдүм. Кийин Асел Төлөмүш Океевдин киносуна да тартылды. Ошондон кийин мага телефон чалып кечирим сурап жатпайбы "мен анда түшүнбөптүрмүн, көрсө иш такыр башкача турбайбы" деп.
- Чеченстанга да барып иштеп келгендей болдуңар эле...
- Чеченстандын ошол убактагы президенти Жахар Дудаев Кыргызстанга биринчи курултайга келгенде ал жөнүндө Докем бир аз тасма тартып калууга жетишиптир. Кийин Дудаев Чеченстанга чакырып калат. Ал жакка барып Дудаев жөнүндө, Грузиянын экс-президенти Звиад Гамсахурдиа жөнүндө фильмдерди тарттык. Бирок Кыргызстанга келгенде "Кайран эл" киносун тартканга баш-отубуз менен кирип кетип, кийин Докем депутат болуп шайланып, ал эки фильмди монтаждап аягына чыкпай калдык.
- Түркияга кайсы кинону тартканга бардыңыздар?
- Алар да өздөрү чакырышкан. Жаңы телевидение түзүлүп, анын ичинде чакан киностудия ачып жатышыптыр. Бизди "кино тартууга жардам бериңиздер, бизде сиздердей адистер жок" дешиптир. Биз аябай таң калдык - 75 миллион калкы бар өнүккөн Түркияда биздикиндей кино тарта алышпагандыгына бир чети таң калдык. Демек улуттун мыктылыгы, улуулугу калкынын санында эмес, рухунун күчтүүлүгүндө болот экен деп дагы бир жолу кыргыз экенибизге сыймыктандык. Түрк тилинде бир топ документалдуу, тарыхый жана фильм-концерттерди тартып бердик, монтаждалып бүтөрү менен эле Түркияда көрсөтүлө баштаган. Кийин алардын заказы боюнча Самара Токтакунова, Замирбек Үсөнбаев жөнүндө да бир сааттык фильмдерди тартып бердик.
- Жаңылбасам Докем улуттук куудул Асанкул Шаршеновду биринчи жолу экранга алып чыккан болсо керек эле. Эсиңиздеби, ал киши оператор болуп тасмаларды мойну-башына чаташтырып алган фильм...
- Эсимде эмей. Жаңылбасам ал фильм "Волшебная подкова" болуш керек эле. Кийин "Любви моей начало" деген да фильм-концерт тарткан болуш керек. Докемдин ошол убактагы тарткан фильмдери азыркыга чейин эле көрсөтүлүп жүрөт.
- Докемдин жакшылыктарын эмне кызмат кылып актадыңыз?
- Орустар айтмакчы "сынчынын сыңар өтүгү майрык" дегендей, Докем тирүү кезинде өзү жөнүндө кененирээк тартып калбаганыбызга өкүнөм. Мындай болуп кетет деп ким ойлоптур. Жакында 20 минуталык гана эскерүү тарткан болдук. Докемдин аты телевидениеде түбөлүк калыш үчүн дагы бир нерселерди жасашыбыз керек. Кыргызстан жашап турганда Дооронбек Садырбаев да жашай берет.
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Эртең Ала-Арча көрүстөнүндө белгилүү коомдук-саясий ишмер
ДООРОНБЕК САДЫРБАЕВДИ эскерүү аземи өткөрүлөт
Жети талапкерди жеңилдеткен Жеңишбекти безилдеткен сынак
Акунов аксакал "акжолчуларга" нааразы
Жөө жүрүш токтоп, ачкачылык башталды…
"Түркиядан ала турган сабак көп"
Эркин Алымбеков, "Ата Мекен" партиясынын төрагасынын орун басары:
"Каркыраны казактарга тарттырып, эл Турукка бара албай калды"
Эл элесинде, саясат сересинде
Дооронбек Садырбаевдин өмүрлүк жубайы Сонунбүбү Көлбаева:
"Тагдырдан тапкан байлыгым эле?!."
"Өзүбүздүн кыргыздардан запкы жегени арманга салат"
КИНО ИШИН ДОКЕМ МЫЙЗАМГА САЛДЫ
"Доке өзүнүн баасын, чыгармачылык кудуретин билчү"
Кайдыгерлик-калктын кайгысы, акылдын тайкысы
Кыргыз Республикасынын Президенти К.С.Бакиевге,
Кыргыз Респбликасынын премьер-министри И.В.Чудиновго
Намысты козгоор ыр саптар
"Жеңил-желпи музыкалар дүйнө боюнча көйгөй жаратуучу маселе"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?