ky en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ru ky ru ky ru ru ru ce ru ky ru ky ru ru ru ky ky ru ky bg ky ru ky ru ky ru kk ru ru ru ky myv ru
"Агым", 30.07.10 - 9-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Милийсага ишенбесек анда кимге ишенебиз?
"ИИМге айтылган сындар ишти оңдойт"
Жаз алды менен башталган башаламандыктар карапайым калкка, анын ичинде мамлекеттик структураларга да оор сокку болду. Мындай шартта айрыкча Ички иштер министрлигине, ага караштуу бардык укук коргоо кызматкерлерине иштөө оңой болгон жок. Ошентсе да акыркы кездерде ИИМге, тартип сакчыларына айтылган алкыштар менен ачуу сын-пикирлер да көп. Жакында эле Жалал-Абаддан кайткан Ички иштер министринин орунбасары, милициянын полковниги Мелис ТУРГАНБАЕВди кепке тарттык.
- Мелис мырза, Жалал-Абад облусунда азыр абал кандай?
- Бүгүнкү күндө түштүктө кырдаал жакшырып, кылмыштуулук, тартип бузуулар азайды. Алсак, Жалал-Абад облусу азыр стабилдешти. Оор кылмыштардын бети ачылып, биртоп кылмышкерлер камалган. Азыр тергөө иштери жүрүп жатат.
- Апрель, июнь окуяларында элге бирөөлөр атайын куралдарды тараткан деген маалыматтар бар. Бул чынбы?
- Жок. Бул атайын чыгарылган ушак. Өзүңүздөр деле ар кайсы РИИБдерден эл куралдарды кандай алып кеткенине күбө болбодуңуздарбы.
- Июнь айында элге таралып кеткен куралдардын канчасы кайтарылды?
- Учурда түштүктө укук коргоо кызматында 800гө жакын адам иштеп жатат. Алардын ичинде милиция кызматкерлери, келишимдин негизинде алынган жарандар, аскерлер бар. Алар түнкү саат ондон таңкы бешке чейин коменданттык саатта кызмат өтөп жатышат. Күндүзү күзөтчүлөр иштеп, шаар ичиндеги блок-посттордо шектүү машиналарды текшерип жатышат. Элдин колунан бүгүнкү күндө 300дөн ашык курал алынды. Анын ичинде өз ыктыярлары менен тапшыргандар да бар. Жалпысынан таралып кеткен куралдардын 50-60 пайызы кайра кайтарылып алынды.
- Билишибизче, түштүк окуясында бир нече тартип сакчылары да өлтүрүлдү эле. Муну жасагандар кармалдыбы?
- Жалал-Абад облусу боюнча төрт милиция кызматкери каза болду. Алардын үчөө кызматтагы, бирөө пенсиядагы кесиптештер эле. Буларга кол салгандар кармалып, абакта отурушат. Азырынча кылмышкерлердин аты-жөнүн ачык айта албайм.
- Мелис мырза, бүгүнкү күндө криминал чөйрөсү, уюшкан кылмыштуулук активдешип кеткени айтылууда. Буга каршы ИИМде кандай иштер пландаштырылып жатат?
- Азыр укук коргоо кызматкерлери бул боюнча натыйжалуу иштеп жатышат. Жакында министр Жалал-Абадда, Ошто жыйын өткөрүп, бардык укук коргоо кызматкерлерине, оперативдик топторго уюшкан кылмыштуулукту таптакыр жоюу талабын койду. Учурда түштүктө уюшкан кылмыштуулукка каршы башкы башкармалыгы тынымсыз иштеп жатат. Жакында эле Аксы, Таш-Көмүр, Шамалды-Сайда жүргөн кылмышкерлердин биртобу кармалып, мыйзам чегинде жоопко тартылды.
2007-2008-жылдары биз уюшкан кылмыштуулукка каршы күрөшүү боюнча мыйзам долбоорун Жогорку Кеңешке сунуштаганбыз. Ал мыйзамды депутаттар колдоп, бирок кандайдыр бир себептер менен мурунку президент вето коюп кабыл алынбай калган эле. Азыр ошол мыйзамды министр карап жатат. Жакында өкмөткө жөнөтөбүз. Эгер өкмөт колдоп кабыл алып берсе, биздин иштегенибизге, кылмыштуулукту жоюуга да абдан жеңил болот эле. Бул мыйзам негизи Прибалтикада азыр жемиштүү иштеп жатат. Кезинде Жогорку Кеңештин юристтери, эл аралык эксперттер, тажрыйбалуу кызматкерлер, ИИМ бул мыйзамдын үстүндө бир жарым жыл иштегенбиз . Ошо кезде парламентте бул мыйзам боюнча кызуу талкуулар болгон. Бүгүнкү күндө уюшкан кылмыштуулук актуалдуу маселе болуп турат. Ошондуктан бул мыйзам кабыл алынса Кыргызстанда кылмыштуулук жоюларына ишенем. Анткени Прибалтикада аталган мыйзам кабыл алынганда кылмышкерлер калбай калган.
- Кыргызстанда милиция кызматкерлери жетишсиз. Бул алардын маянасынын аздыгынан, кызматынын оордугунан эмеспи?
- Жок, бул маянага байланыштуу эмес, кызмат орундарынын жоктугунан. Азыр министр бул боюнча иштеп жатат. Эгер вакансиялар түзүлсө, биз ошого жараша кызматкерлерибизди көбөйтүп иштейбиз.
- Азыр ИИМ каалоочуларды милиция кызматкерлигине алып жатыптыр. Кабыл алууда эмнеге маани берилет?
- Бизге юридикалык жогорку билими барлар, ден соолугу чың жарандар кабыл алынат. Мындан сырткары, ИИМ академиясынан да балдарды тандап алып жер-жерлерге жөнөтүп жатабыз.
- Өткөн жылы баңгизатты көзөмөлдөө агенттиги жоюлуп кетти эле. Учурда баңгизатын көзөмөлдөө иштери кандай? Солгундап кеткен жокпу?
- Агенттик жоюлгандан алты ай өткөн соң, баңгизатты көзөмөлдөө башкы башкармалыгы түзүлгөн. Албетте ошол мезгилдерде чектен чыгып кеткендер көп болгон. Бүгүнкү күндө мунун баары көзөмөлдө. Көптөгөн кармоолор болуп, чоң иштер жасалып жатат.
- Маани бербегенибиз менен Бишкекте майда уурулук, чөнтөкчүлүк күч. Буга каршы эмне иштер жасалууда?
- Мурда чөнтөкчүлөр боюнча атайын бөлүм бар болчу. Азыр ошону кайра жаңыртып түздүк. Бөлүмдө 12 киши иштеп жатат. Каржылоо маселеси чечилип калса бөлүмгө дагы 10 кичи сержантты кошуп иштетели деп жатабыз. Бул ишке ашса чөнтөкчүлүктү түбү менен жок кылабыз.
- Борбордо чөнтөк телефондорун уурдаткандар арбын. Буларга милиция кандай жардам кыла алат?
- Бул боюнча көптөн бери атайын система иштеп жатат. Кайрылган жарандардын уюлдук телефондорун укук коргоо кызматкерлери таап берип жатышат. Ошондуктан ар бир жаран буюму жоголор замат убакыт өткөрбөй тиешелүү жерлерге кайрылышы керек.
- Азыр ИИМге айтылган терс сын-пикирлер оголе көп. Буга кандай жооп кыласыз?
- Сындар дайыма айтылып келген, айтыла да берет. Сындын айтылып турганы жакшы. Биз ошого жараша ишибизди оңдоого аракет кылабыз. Бирок сындын туурасы болот, жөнү жок айтылганы болот. Туура айтылган сын болсо ал кемчиликти жоюуга болгон аракетибизди жумшайбыз.
- Элдин бакубат жашоосу үчүн ИИМ эмне убада кыла алат?
- Көптөн бери кыргыз эли жакшы, бейпил турмушту эңсеп келатат. Эл деле ызы-чуудан чарчады. Эми алдыдагы шайлоо таза, тынч өтсө өлкөбүз алдыга жыларына ишенем. Кыргыз эли илгертен эле көтөрүмдүү, чыдамкай эл. Элиме айтарым, азыркы кыйынчылыктарга бир аз убакыт чыдап, жакшылыктан үмүт үзбөйлү. Ошентсек экономикалык, саясый кризистен тез эле чыгабыз. Албетте бул үчүн милиция кызматкерлери элдин коопсуздугун камсыз кылып, кылмыштуулукту азайтып, коррупцияга бөгөт коюбуз милдет. Ушул үчөөнү жакшы аткарып берсек, эл, өлкө үчүн ак кызмат кылган болобуз.
Эгер үчүнчү революция болбосун десеңер...
Бүгүнкү күндө бийликтин алдында парламенттик шайлоону адилет, таза, ачык-айкын, административдик ресурстарды, ыплас технологияларды колдонбой өткөрүү деген чоң милдет турат. Эгер лидерлери өз кызматтарын өткөрүп беримиш болуп, бирок мыйзам чыгаруу миссиясын кармап калган "крышалуу" партиялар ("Ата мекен", "Ак шумкар", КСДП) акаев-бакиев методдору менен 80-90 пайыз утуп чыкса, анда сөзсүз түрдө утулган партиялардын нааразылыгын жаратат.
УКК төрагасынын орунбасары Артур Медетбековдун маалымат жыйынында билдиргенине караганда, кокус парламенттик шайлоо таза эмес өтсө түштүктө кайрадан кан төгүү болуп кетиши ыктымал. Анын айтымында, буга айрым партиялар жең ичинен кам көрүп жатат. Эгер чындыгында эле ошондой болсо, анда өлкө азыр үчүнчү революцияны, же дагы бир кан төгүүнү көтөрө албайт. Эмки башаламандык атуулдук согуш отун тутантып, Кыргызстанды мамлекет катары таптакыр жок кылары айдан ачык. Андыктан бийлик ушундай болорун билип туруп парламенттик шайлоодо өз көмөчүнө күл тартса, анда 7-апрелден кийин журт башына келген ар бир саясатчы кой терисин жамынган эл душманы катары тарыхта калат.
Албетте, шайлоо туура жана таза өтүш үчүн "Шайлоолор жөнүндөгү кодекс" так анан таамай иштеш керек. Бүгүнкү күндө бул мыйзамдын 22-беренесинин 3-пункту тууралуу талаш маселе бар. Белгилүү болгондой, үстүбүздөгү жылдын 1-июлунда убактылуу өкмөт референдум өткөрүүгө байланыштуу бул кодекске өзгөртүү киргизип, КР жараны өзү катталып жашап жаткан дарегиндеги шайлоо участогунда эмес, эгер жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан анын ошол шайлоо участогунун аймагында жашагандыгы тастыкталса шайлоого катыша алат деген норма кошумчаланган. Бул тууралуу "Республика" партиясы маалымат жыйынын өткөрүп, билдирүү таратты. Алардын айтуусу боюнча мындай учурда "айлампа" же "үй-бүлөлүк добуш берүү" принциптери аркылуу бир эле шайлоочунун бир нече шайлоо участогуна барып добуш берүүсүнө шарт түзүлүп, шайлоонун ыплас технологияларын колдонуу коркунучу пайда болот. Ошондой эле аталган норма жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына массалык түрдө административдик ресурсту пайдаланууга мүмкүнчүлүк берет. Мисалы, алар шайлоочулардын негизги тизмелерин түзүүдө алардын "субъективдүү" пикири боюнча ошол шайлоо участогунда паспортунда каттоо тууралуу белгиси жок добуш бере ала турган жарандарды тизмеге массалык түрдө киргизиши мүмкүн.
Бул маселе боюнча Борбордук Шайлоо Комиссиясынын төрагасы Акылбек Сариев "Азаттык" үналгысына берген маегинда "...жашап жаткан жеринде каттоосу жок жарандарга ошол жерден добуш берүүгө уруксат берилип атат, бул көп маселе туудурушу мүмкүн. Мен декрет менен мыйзамга өзгөртүү киргизүү туура эмес деп эсептейм. Ошондуктан бүгүнкү күнгө чейин мен буга макул болбой келе жатам. Менин оюм боюнча, кайсы бир партиянын жетекчиси мыйзам киргизсе, ал бир партияга иштебей, жалпы партиялардын укугу бирдей каралыш керек. Ошондуктан бул декретке мен башынан каршы болгом жана аягына чейин турам" деген пикирин билдирген.
27-июнда элдик референдумдун ийгиликтүү өтүшү калктын бүгүнкү бийликти токсон пайыз колдогону эмес, ал элдин өлкөнү сактап калууга болгон аракети. Эми бийлик парлементтик шайлоону адилет өткөрүп берүүгө тийиш. Ал үчүн партия лидерлери маңдай-тескей отуруп жогорудагыдай маселелерди чечип алышы зарыл.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
Равшан ЖЭЭНБЕКОВ кимге сүйүүсүн арнаган?
Ошко оомат кайра келет
Өз-жатка бөлбөгөн өрнөктүү камкордук
Эмки эрмек ЕККУ болду
"Курманжан датка" фондунун төрайымы Жылдыз Жолдошева:
"Убактылуу өкмөттүн беш мүчөсү Батыров менен соодалашкан"
XXI эмес, XXII кылымда жүргөн жаштарыбыз бар
"ИИМге айтылган сындар ишти оңдойт"
"Максимдикиндей тагдырды душманыма да каалабайм"
"Бизде милдет-темелер арбын, каражат жок"
Кайран гана 40 млн. доллар
ЭлТР коомдук телерадио компаниясынын башкы директору Шайырбек АБДЫРАХМАН:
"Телевидение - бул кумдан үй куруу, кылт этсе көчүп түшөт"