ru cs ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ru ru krc hbs_cyr ky hbs_cyr ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ru ru krc ru
"Алиби", 02.12.08 - 16-бет: •
Илгери-илгери өзүн-өзү оңой менен кармай албаган, ачуусу чукул адам болуптур. Күндөрдүн биринде атасы бир кап мыкты баласынын колуна карматып, жини келип, ачуусун кармай албай калган убакта жыгач дарбазасына бирден мык кагып туруусун буюрат.
Эртеси күнү эле эшикке бир канча мык урулуп калат. Кийинки жумада аз-аздан өзүнүн жинин кармап, күн өткөн сайын дарбазага кагылган мыктардын саны азая баштайт. Ошондо, абышканын баласы ойлонуп, мык какканча өзүнүн ачуусун кармаган кыйла жеңил экендигине көзү жетет. Ошентип, ал өзүнүн ачуусун толугу менен көзөмөлдөй турган чекке жетип, бир дагы мык урулбаган күн келет.
Атасына эркинин күчтүүлүгүн айтып мактанып жатканда, атасы ачуусу кармаган сайын дарбазада кагылган мыктарды бирден сууруп турууну буюрат.
Убакыт учкан куштай зымырап, дарбазада мыктардын баары суурулган күн да келет. Ошондо, атасы баласын колунан жетелеп, дарбазага алып келет да:
"Сен алдыга коюлган максатка жеттиң. Бирок, дарбазаны карачы, мурда кандай эле да, азыр кандай болуп калды? Муну эч убакта баштагыдай кыла албайбыз. Адамга бир жаман сөздү айтып жатканда, анын жан - дүйнөсүндө да ушуларга окшогон тактар калат. Канча ирет кечирим сурасаң, дагы баары бир ал тактарды өчүрө албайсың"- деген экен акылман атасы.
Жакшыны ташка, жаманды кумга жаз!
Жан кыйышпас достор бир нерсени талаша кетип, бири экинчисин тумшукка муштап жиберет. Жабыр тарткан экинчиси эч сөз айтпастан, кумга олтуруп: "Менин эң жакын досум, мени муштады"- деп жазып коет.
Күндөрдүн биринде экөө көлгө түшүп жатышып, чөгүп бараткан биринчисин экинчиси куткарып калат. Ал дароо жерге олтуруп:
"Мен досумдун өмүрүн куткарып калдым"- деген тамганы ташка чегип кирет. Биринчиси таң калып: "мен сени тумшукка урганда сен кумга жаздың эле, өмүрүмдү сактап калганда эмнеге ташка жазып жатасың?"- деп сурайт.
"Качан бирөө-жарым бизди таарынтканда, шамал учуруп, өчүрүп кетүүсү үчүн кумга жазуубуз керек. Ал эми экөөбүздүн бирөөбүз жакшы иштерди жасаганда, эч кандай шамал өчүрүп кетпесин деп ташка жазуу зарыл. Жөнөкөй сөз менен айтканда, кайгы-муңду кумга, кубанычты ташка калтыруу керек"- деген жоопту узаткан экен.
Акыл калчап, айта бил
"Кыргызча сүйлөө биз үчүн уят нерсе болуп калган"
- "Кызга кырк үйдөн тыюу" салып туруш керекпи?
- Кыз бала башка үй-бүлөнүн бүлөсү болуп кетет. Барган жеринде ата-энесинин бетине чиркөө кылбоосу керек. Ошол себептүү кыздар абийирдүү, ыймандуу болуп турмушка чыкса, ал кыз ыймандуу келин, сүйкүмдүү жар, мээримдүү эне болот.
- Эмне үчүн азыркы убакта үй-бүлөдө пикир келишпестиктер, ажырашуулар көбөйүүдө?
- Менин оюмча кызганычтан, жокчулуктун айынан деп ойлойм. Эмне дегенде үй-бүлө куруу үчүн сүйүү эле эмес, материалдык жактан дагы камсыз болуу керек. Бирок, көбүнчө кызганычтан улам ажырашуулар көп болот деп ойлойм.
- Сиздин оюңузча учурдагы кыргыз тилибиздин абалы кандай болууда?
- Аябай жакшы деп айта албайм. Кичине көңүл бурумуш этип жатышат. Күнөөнүн баары өзүбүздө. Орусча анча-мынча сүйлөгөндү үйрөнүп алып эле кыйын болуп мактанып калабыз. Кыргызча сүйлөө биз үчүн уят нерсе болуп калган.
"Кудай таразалайт деп гана калып калам"
- "Жакшылыкка жакшылык - ар кишинин иши жамандыкка жакшылык - эр кишинин иши" деген эмне?
- Эгер сага бирөө жакшылык кылса, анда сен дагы ага качандыр бир кезде жакшылыгын кайтарып бересиң. Эгер жамандык кылса, ага кайра жакшылык менен жооп берүү ар бир эле адамдын колунан келе бербейт. Ага жүрөгү таза, эр кишинин гана эрки жетет. Бирок мага бирөө жамандык кылса, Кудай таразалайт деп гана калып калам.
- "Жаман менен дос болсоң кесири жугат, жакшы менен дос болсоң насиби жугат" дегенге көз карашың кандай?
- Мен бул макалга толугу менен макулмун. Сенин кандай адам экениңди жаныңдагы досуңдан билет дейт эмеспи. Досуң жакшы болсо өзүңө эле жакшы, жеңил болот. Эгер арамза, колунан жамандык келген адам болсо, аны менен кошо сенин дагы атың чыгат. "Сыныктан башкасынын баары жугуштуу" - дегендей, жаныңда көп жүргөн адамдын тарбиясын аласың.
"Тирүүнүн өлүгү" деген ошол
- "Жигитке жетимиш өнөр аздык кылат" деген макалды кандай түшүнөсүз?
- Негизи эркек өтө күчтүү, бардык жактан эптүү болуусу зарыл. Эмне дегенде үй-бүлө башчысы ата эмеспи. Бир эле кесип менен чектелип калбастан, ар тараптуу болууга тийиш.
- "Элине пайдасы жок адам" тирүүнүн өлүгүбү?
- Жарык дүйнөгө жаралган соң, өзүңдүн киндик каның тамган Мекениңе аз да болсо салым кошуу керек. Кайсы тараптан болбосун бир кесиптин ээси болуп, элиңе кызмат кылуу абдан жакшы нерсе. Мен мисалы, кыргыз искусствосуна өз салымымды аз да болсо кошуп жатам деп ойлойм. Албетте, колуңдан эч нерсе келбей, мамлекетке пайдаңдан зыяның көп болсо, тирүүнүн өлүгү деген ошол болсо керек.