uk ru ru hbs_cyr ky ky ru ky ky ky ru ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky mn ky ru kk ky ky ky ky ky mn kk ky ky ky ky lez ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ba ky ky ky ky mn mn ky ky tt ky mk ky ky ky ky ky ky ru ky kk ky ky kk la ky be ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru
Мидин Алыбаевдин 95 жылдыгына карата...
...Бул сөзгө бир аз ыза боло түшкөн Мидин:
Октон тез жетем эми эле...
десе, тигил Мидиндин түрпөтүнөн чочулап, жүгөндөгөн аттай бат эле жоошуп ...
- Кантет, кантет кудай урган жинди десе, тамашалап койсо карасаң. Ме мобуну алып, оозуңду басып, калжаңдаган башыңды жазып, ал! - деп ага 50 сомдукту капчыгынан алып сунат .
Ал сунган акчаны Мидин шып илип ала коюп: - Бая эле ушинтпейсиңби? Макул, мен болсо оозумду жаптым, сен эми ойношуң экөөң оокатыңды кылып, ошонун "демин" баскын! - деп басып кеткен имиш ал жерден.
Оозун жапканы ушу экен, бул окуя купуя эл оозунда курсант болуп айтылып, угулуп биздин убакка чейин жетти.
25. Ээ тууганым, эринчээк кылып төрөгөн энеңе жетсин убалың?
Мидин түшүп келе жаткан грузовой машина Кызарттын белин аша берерде бузулуп жүрбөй калат. Шоопур капотун ачып карап: - Өткөргүчтү бекиткен буроо чыгып кетиптир, менде буга түшө тургандай ачкыч жок эле, эми эмне кылчумун - деп башын тырмап, селдейип туруп калган жигитке карап Мидикең:
Энеңе жетсин убалың -
деп оозун жыяры менен шоопур жакындап келе жаткан машинага кол көтөрсө токтоп калат. Баягы ачкычын сурап алып, бошоп кеткен буроосун бекитип оңдоп ордуна кайра салып, андан ары сапарын улантышат. Бир топко чейин экөө бири-бирине унчугушпай барышып, бир маалда Мидин:
- Эмне иним, жанагы мен айткан ырга капа болуп калдыңбы десе, ал:
- Жок, байке, дегеле куюлуштуруп укмуштуудай жамактатып айтпадыңызбы, ошол ырыңызды ичимден кайталап бара жатам.
- Сиз ким деген болосуз? - деди.
- Мидин деген акын агайың менмин.
- Баягы, тас кишинин башына ыр жазган Мидин сизби? - деди таң калып жигит.
- Так ошонун өзүмүн!
- Андай болсо байке, бара турган жерибиз алыс бир аз токтоп, азын-оолак жолго деп алган оокат бар эле ошону шам-шум этип албайлыбы? - дейт. Баштыгын ачып бышырылган боорсок, этти газетанын бетине жайып тамактанууга отурушат. Жүз граммдан да сеп этишет. Жигиттин жылуу мамилесине курсант болгон Мидин:
Жол жолдош болдум өзүңө…
Азыраак айыбың бар экен
Колуктуң мыкты жар экен…
Шалтурук жайың бар экен.
Казагы түгүл, өзбек ...
Айта жүр Мидин сөзү - деп ырдаган экен.
Ушул эскерүүнү мен 1978-жылы Чолпон-Атада эс алып жүргөндө, жашы 60тарга барып калган ошол шофер жигиттин өзүнөн уккан элем. Ал киши өзүн Балыкчыдан болом деп тааныштырган эле аты-жөнү эсимде калбаптыр!
26. Жашыруун атың Кыргызбай, жапаңдаган Качкынбай!
Кыргызстан Жазуучулар союзунун секретары Муса Жангазиевдин кабинетинде отурат элем... Бир маалда сырттан жазуучу Качкынбай Осмоналиев салам айтып кирип келди. Жангазиев экөө бири-бири менен катуу азилдешкен адамдар экен. Менин ал жерде бар экенимди унутуп коюшуп калжың-кулжуң, какшык сөздөргө кирип кетишти. Бир кезде Качкынбай колунда кармап жүргөн китебин Жангазиевге көрсөтө берип:
- Мидикемдин китеби экен. Окуюн деп сатып алдым. Тээ 50-жылдары ыраматылык Мидин экөөбүз ушул шаардан кандайча жолуккандыгыбыз эсимден кетпейт. Бирин-экин ырларым республикалык гезиттерге чыгып, чыгармачылыкты жаңыдан баштап келаткан учурум эле.
"Кыргызстан пионери" гезитинин редакциясында отурат элем, Мидин кирип келди. Мени көрө коюп: - Ой Качкынбайсыңбы, кайдан жүрөсүң бул жерде? - деп сурады. - Ооба ошол менмин! - десем, күлүп туруп:
- Кайран жалпак мурунум,
"Кыргызбай" - деп жазыпсың,
Кыйын го сенин "чымының".
Уулу болсоң боло бер,
Улуту кыргыз уруунун... -
деп анан бир азга ойлонгон түрдө:
- Э, Осмонаалы Качкынбай
Көрүнгөн атты ат кылбай ...
А да жүрөт сени издеп?
Ал жоругуң жакшыбы? - деп калды.
Тиги Жумгалда жүргөнүмдө Мидикеме атайылап жолугуп, эки-үч курдай арак алып берип "талант шыгы" мага да жуксун деп, стакандагы андан калган түбүн жалап-жуктап ичкемин. "Кыргыздын уулумун" деген себебим ошол гезиттерге чыккан ырларымдын алдына "Эркин Кыргызов" деген энчилүү ат коюп жазып койчумун. Ошону кимдир бирөөлөрдөн сурамжалдап уккан көрүнөт.
Жангазиев: - Сени Мидин туура эле ырдаган экен. Эмне мурдуң жалпайбай, меникиндей кырдач болуп турабы сага? - деди, каткырып.
Качкынбай да кытыгылуу киши эле, кайра Мусага тийишип, а сенчи:
Сан жагынан Жангазиевди алсак,
Жакындап келет Лев Толстой, Бальзак.
Бирок ушундайда билинет экен сапат:
Китептери складда жатат -
деп кайран Мидин бекер сен жөнүндө жазбаса керек.
Какшык сөзгө капалана түшкөн Мусакем кайпалактап: - Бабыраган кудай урган, кайдан келе калдың эле ишке тоскоол болуп. Бул жигит менен сүйлөшүп жатпадым беле, күтүп калган турбайбы! - деп мен жакты карап алдында жаткан кол жазмама үңүлдү. Мөөрөйү үстөм болгон Качкынбай күлүп-жайнап бул жерден сыртка чыгып кетти.