el ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ru ky sah ru ky ky ky ce ky ky ky uk ky bg ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru fr ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Шайлоонун шайтан оюндары башталары менен телевизордон интернетке чейин үгүт материалдарына толуп кетет. Бир сөз менен айтканда, үтүктөн гана үн чыкпайт. Партиялардын Айды да алып берем деген куру убадаларынан тажаган шайлоочулар баракчалардын жарактуусун дааратканага, калганын от тамызгы катары колдонуп башташты. Мына ушул Бишкектин көрүнүктүү жерлеринде жалаяктай болуп жайылган жарнамаларга миллиондогон сомдор жана көз майды соргон эмгек талап кылынат. 25-ноябрдагы шайлоого карата даярдалган үгүт материалдарынын мазмунуна тиешелүү адистер менен сереп салып көрдүк.
Май баскан бетон беттерге,
калпка толгон, элге түшүнүксүз
13 млн. сом эмес, доллар
25- ноябрга белгиленген шаардык жана жергиликтүү кеңештердин шайлоосуна миллиондогон сомдордун сарпталганын бир катар медиа-эксперттер айтып чыгышты. Атын атагысы келбеген ишенимдүү булак шайлоодо озуп чыга турган партиялардын бири шайлоо өнөктүгүнө 100-150 миң доллар акча сарптаганын кыйытты. Ал эми жарышка аттанган "Эркин эл" партиясынын лидери Мавлян Аскарбеков шайлоого өтө деле чоң каражат жумшабаганын айтат. Аталган партия башка партиялардан айырмаланып үгүт кампаниясын кыргызча эле жүргүзүшкөн. Тагыраагы, эч кандай кымбат маалымат каражаттарын сатып албастан көчөлөргө чыгып, элди программасы менен жакындан тааныштырышкан. Аскарбековдун айтымында, бай-манаптар топтолгон партиялардын алды үгүттөө иштерине 13 млн. доллар сарптаганын кошумчалады. Ал аталган партиянын атын убагы келгенде ачыкка чыгарарын убада кылды. Ал эми аттуу-баштуу партиялар шайлоо өнөктүгүнө расмий уруксат берилген 15 млн. сомдун чегинен чыкпай турганын айтышты.
ММКлардын бир айлык жыргализм жашоосу
Борбордук шайлоо комиссиясы тарабынан үгүт материалдарын жарыялоого уруксат алган ММКлардын "ставкалары" менен тааныштырсак, өзүңүз деле кайсы партия канча акча коротконун эсептеп алсаңыз болот. Бул маалыматтар Боршайкомдун расмий сайтында жарыяланган. Телеканалдардагы агитациялык видеороликтердин мүнөтү орточо эсеп менен 10 миң сом турат. Бул орточо гана эсеп, эгер ролик эл көп көргөн учурга туш келсе баасы эселеп кымбаттайт. Жөнөкөй эле мисал, КТРКдагы "Ала-Тоо" программасындагы бир партия жөнүндөгү 1,5-3 мүнөттүк сюжет 96 миң сом турат. Эгер талапкер "Балдардын сынагына сынбайсыңбы?" берүүсүнө тартыла турган болсо эфирдик 35 мүнөт үчүн 500 миң сом төлөөгө туура келет. Ал эми радиолордогу пиар материалдардын баасы мүнөтүнө орточо 3 миң сом. Кооз үндөр менен коштолгон радио материалдар 15-20 миңдин тегерегинде. Гезиттерге чыккан бир беттик түстүү материал 50-60 миң сомду чапчыйт. Ал эми кара-ак түстөгү материалдар 30-40 миң сом. Гезиттин нускасы канчалык көп болсо ошончолук кымбат. Мындан тышкары шаар көчөлөрүндөгү жарнама такталарын ижарага алуу айына 100 доллардан баштап 1000 долларга чейин барат. Баалар тактанын кайсы жерде жайгашканынан жана көлөмүнөн көз каранды.
Шайлоо алдындагы үгүт кампаниясына канча акча сарпталды деген суроого бир дагы партиядан так жооп ала алган жокпуз. Бардыгы тең шайлоо өнөктүгүнүн аягына чыга электигин шылтоолошту. Ал эми үгүт материалдарын кимдер даярдады эле деген сурообузга көпчүлүк партиялар жергиликтүү адистер деп жооп беришти. Маселен, КСДПнын пиар бөлүмүнүн башчысы Оксана Селюк бардык үгүт материалдарды кыргызстандык эле адистер жасаганын айтат. "Биз эч кандай Орусиянын же Украинанын адистерин жалдаганыбыз жок. Жергиликтүү менталитетти түшүнгөн кыргыз улутундагы эле адистер даярдашты" деп кошумчалады. Ал эми "Республика" партиясынын аткаруу комитетинин төрагасы Досалы Эсеналиев аталган партиянын үгүт материалдарын пиар технологдор эмес, жөнөкөй эле адамдар даярдаганын айтат. "Республиканын" пиар кампаниясынын башында кинорежиссер Актан Арым Кубат турган. "Замандаш" партиясынын маалымат кызматы пиар кампанияда жалаң гана жергиликтүү пиар адистер иштегенин билдирди.
"Эл шайлоодон иренжип калган"
Белгилүү кинорежиссер Эрнест Абдыжапаров үгүт материалдары элдин аң-сезимине эч кандай деле таасир этпей калганын айтат. "Карапайым эл шайлоолордон, саясаттан түңүлүп калган. Тескерисинче үгүт баракчаларын көргөндө кадимкидей иренжишет. Агитациялык материалдар жыл сайын эле кайталана берип эскирип калды" дейт режиссер. Медиа-эксперт Назира Раимкулова "КСДП партиясынын үгүт материалдары эки жыл мурун "Паспорту жок демилге" деген иш-чарада колдонулган. Булар аны плагиаттык менен колдонуп жатышат" деген оюн ортого салды.
Саясатка анча кызыга бербеген ырчы Каныкей бир партиянын үгүт материалдарын көрүп алып киноафиша деп ойлойт. Курбусуна чалып, "СДПК" деген жаңы кино чыгыптыр, 2012-жылы тартылган. Менимче Бишкек жөнүндөгү кино окшойт. Бирок качан болорун жазбаптыр" десе, анда курбусу "дисктерге чыгат бекен?" деп тынчсызданып коет дейт.
Элира ТУРДУБАЕВА, пиар адис:
- Адис катары партиялардын үгүт кампанияларына жалпы баа бере кетсеңиз?
- Негизи азыркы саясый партиялардын позициялары бири-биринен өтө деле айырмаланбайт. Анткени көпчүлүгүнүн алдыга койгон так максаты жок. Биринчиден, ошол партиялардын өздөрү эл үчүн түшүнүксүз болуп жатат. Бир дагы партия өз позициясын элге так жеткизе алган жок. Мунун эң башкы себеби, ошол партиялардын коом менен байланыш кызматынын начардыгы. Шайлоо өнөктөштүгүндө элге ошол партиянын иштөө планын, программасын толук жеткизиш керек эле. Материалдар комплекстүү бир ойду чагылдырып бере албайт. Мисалы, сүрөтү менен урааны дал келбейт, же тандап алган түсү туура эмес. Балким ошол чет өлкөдөн жалданган пиар адистер Орусиянын, Украинанын тажрыйбаларын бизге адаптация кыла албай жаткан болушу мүмкүн. Биздин элдин аң-сезими башка. Чет өлкөнүн тажрыйбасын миң чаптаса деле окшошпойт. Пиар адистерди деле бир жактуу күнөөлөй берген туура эмес. Анткени саясый партиялардын алдыга койгон так максаттары жок болгондуктан пиар адистердин деле башы катып жатат. Элге эмне деп айтарын билбей башы маң болуп, айла жок чет өлкөлөрдөн көчүрүп жатышат.
- Бул жолку шайлоо өнөктүгүндөгү үгүт материалдар эмнеси менен айырмаланды?
- Буга чейин үгүт иштеринде талапкердин гана сүрөтүн колдонуп келишсе, эми имидждик жарнамага өтүштү. Ал жерде башкы максат партиянын имиджин түзүү болуп саналат. Маселен, КСДП партиясы шаардын панорамасына "СДПК - 2012" деп жазып койгону эл үчүн түшүнүксүз. Айрымдары курулуш компаниясы деп ойлоп калышат. Болбосо алар шаарды оңдойбуз деген ойду бергиси келишкен. Ошондуктан имидждик жарнама биздин коомго жаңы кирип жаткандыктан элге толук жетпей калышы мүмкүн. Анткени буга чейин мындай тажрыйба болгон эмес.
- Мүмкүн болсо конкреттүү бир мисалдын тегерегинде талдап берсеңиз?
- Республиканын "Шаарды тазалайбыз, өзүбүз да тазаланабыз" деген ураанында түз маани менен кыйыр маани чырмалышып кеткен. Эми шаарды тазалайбыз дегени түшүнүктүү. Ал эми тазаланабыз дегенде дароо эле коррупция эске түшөт. Өзүбүз тазаланабыз дегени кызык. Коомчулукта "Республика" партиясы боюнча терс пикир түзүлүп калган. Анткени Бабановдун премьерликтен түшүшүнө анын коррупцияга байланышкан иштери себеп болду деген ой-пикир коомчулукта калыптанган. Ошондуктан элде "республикачылар" коррупционер, анан тазаланып алып кайра бийликке келет болуш керек деген божомол жаралат. Алар башка эле ураанды колдонушса болмок. Бул алардын каршылаштарынын чырагына май тамызгандай эле болуп калды. Өзүбүз тазаланабыз дегени биз коррупционер болчубуз, эми иштейбиз деген ойду моюнга алгандай таасир калтырат. Алар муну билип туруп эле атайын элдин пикирин өзгөртөбүз деп жасап жатышат. Ал эми коомдук пикирди өзгөртүш өтө кыйын. Чоң-чоң портреттерди илип коюшат да, партиянын атын кичинекей кылып бир бурчка жазып коюшат. Электорат үчүн талапкердин эркек же аял экени кызык эмес, партиянын концепциясы маанилүү. Дагы бир талаш Суваналиев боюнча. Негизи Суваналиев дайыма эле аскер формасын кийип сүрөткө түшөт. "Ар-намыстын" Орусиянын алдындагы партия экенин элдин баары билет. Анысы аз келгенсип Орусиянын желегин фонго коюп алышат. Негизи аскердик форма элдин кыжырын кайнатат. Анткени Кыргызстандагы март, апрель окуяларынан кийин формачандардын имиджи такыр эле түшүп кеткен. Орусиянын желегинин фонго коюлушу "пророссийский" деген пикирди кайра күчөтөт. Эгер алардын желеги окшош боло турган болсо, демек алар максаттуу түрдө ошол түстөрдү атайын тандап алышкан. Айтып отурса толтура. Бардык эле партиялардын үгүт материалдары мактанарлык эмес. Орус тилинен сөзмө-сөз которуп жатышабы, айтор түшүнүү кыйын.
- Эмне үчүн партиялардын айтайын деген ою толук кандуу шайлоочуларга жетпейт? Же эмне бул иштер жергиликтүү пиар адистердин колунан келбейби?
- Бир дагы партия элдин пикирин изилдебейт. Коом биздин партия жөнүндө эмне деп ойлойт деген суроого кызыгышпайт. Бул чоң кемчилик. Ар бир партия шайлоо башталардан мурда коомдук пикирди изилдеп, өзүнүн кемчиликтерин жана артыкчылыктарын аныктап алышы зарыл. Андан кийинки маселе үгүт материалдарына инновациялык, жаңычыл көз караштын жоктугу. Азыр көрүнгөн жерге чапталган кагаздар суу кечпей калган. Партиялар болсо басмаканалар арзан болгондуктан атайын ушул жолду тандап алышат. Анан студенттерди жалдап бак-дарак, электр мамыларын карабай чаптатышат. Таштанды кутусу болсо деле жармаштыра беришет. Флеш-моб же башка ар кандай элге пайдалуу акцияларды өткөрүү биртоп акча каражатын жана түйшүктү талап кылат. Атайын пиар адистерди да талап кылат. Оңой жана арзан оокатка качырып отуруп үгүт материалдарынын эффективдүүлүгү аз болуп жатат.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
23-ноябрь, 2012-ж.: 1 2 3 4 5 6 7 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?