ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ba ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru da ky ru hu ru ky ky ru ky ru ky ru kk ky ru ky ru ky ky ru ky ky ru ru bg sah ru mn ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Асман пресс", 27.05.10 - 7-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Райимжан Курбанов, "Кыргыз тили коомунун"президенти:
"Кыйкыргандын баары кыргыз эмес, бакыргандын баары Манас эмес"
- Кыргыз тилин сактап калуу үчүн кандай аракет көрүп жатасыз?
- 2002-2005-жылдары "Эне тилим эне сүтүм" деген конкурсту окуу жайлар арасында өткөрүп жүрдүм. Мында өлкөдөгү орус жана башка улуттун өкүлдөрүнөн түзүлгөн жаштар тобу катышкан. Атайын каражат бөлүп, телеберүүлөргө тарттырсак, бут тосуулар болуп, эч ким көрбөсүн дегендей жайдын күнү, элдер эс алышканы ар кайсы жерлерге кеткен мезгилде беришип, эмгегибизди талаага кетиришти. Каражат болбой калган учурда сынакты телеберүү тарткан жок. Бул жаатында казактар менен да иштешип жүрдүм. Казакстандын телеберүүлөрү чуркап келишип, тартып кетишет. 2005-жылы Бейшен Мамбетакуновго кайрылсам "Тилиң менен менин жумушум жок, бар акчанды төлөп тарттыра бер!" -деди. Өз тилине күйбөгөн ошондой адамдар да арабызда арбын. Биздин кемчилдигибиз телеберүүдө бет-маңдай отурган эки киши "О кыргыздар деген кыйын, баатыр байыркы эл болгон!" -деп, күпүлдөп отура берет. Ошол берүүгө жаштарды аралаштырып, мүмкүн көңүл ачуучу маанайды жарата тургандай деңгээлде өткөрсөк өтүмдүү болмок. Бул үчүн албетте массалык маалымат каражаттары, телеберүү кош колдоо көрсөтүсү зарыл.
- Казактар менен тыгыз байланыштамын дедиңиз, биздин киргиздер сыяктуу казактар тилине кайдыгер мамиле жасаган бар бекен?
- Муну казактар МГК (мордасы гана казак) деп коюшат. Бир убакта түндүк Казакстан бир ооз казакча билбей, ал эми түштүгү Чимкент тарап Өзбекстанга чектеш болуп "ака, үка" - деп сүйлөп калышканын Мухтар Шаханов айткан. Акын жаштарга кайрылып, сүйлөшүүсүнүн негизинде адабий тилдин нормалары сакталып, казак тилинде сүйлөөгө өтүшүптүр. Албетте, казак эли, президенти колдойт. Биздин массалык маалымат каражаттарынан өтүнөт элем, обу жок бурмалоого жол бербей, адабий тилинин нормаларын сактайлы. Кыргыз жаштарынын демилгесин колдойм. Бирок, мурдагы комсомол партияга тарбиялап өткөргөндөй жаштарды да даярдообуз керек. Кыйкыргандын баары кыргыз эмес, бакыргандын баары Манас эмес.
- Мухтар Шаханов менен акыркы жолу качан кезиктиңиз?
- Мухтар Шаханов менен досмун. Жакында чыгармачылык кечесине барып келдим. Кечеге мени, Төлөгөн Касымбековду, Динара Акулованы чакырыптыр. Чыгармачылык кечеге 3000 миң адам катышты. Баштан аяк казак эли, казак жери, казак тили туурасында ырлар ырдалды. Ошол жерде Айтматов тууралуу сөз болгондо өзүмдү бактылуу сездим. Экөөнүн чогуу жүргөн күндөрү анан каза болгондогусун көрсөткөндө залда ыйлабаган адам калбады. Кече Мухтар Шахановдун "Рух жана тил" деген ыры менен аяктады. Залдагы 3000 миң эл "Тилиңди жоготсоң, дилиңди жоготсоң, жоготосуң баарын!" - деп ырдашты. Керек болсо, бизде гимнди жатка билбегендер да бар.
- Конституциядагы тил маселеси боюнча чечим сизди канааттандырдыбы?
- Коництитутциянын кеңешмесиндеги мүчөлөр улутуна болгон кайдыгерлигин көрсөтүштү. Бул биздин кемчилигибиз.
Конституциялык Кеңешме мүчөсү, журналист, Мыктыбек Арстанбек:
"Хиз-бутт-тахрир" партиясы куРал кармабайт"
- Конституциялык кеңешмеде дин маселеси боюнча талаш-тартыштар жаралып, каршы пикир айттыңыз. Талкуунун чоо-жайын түшүндүрүп берсеңиз?
- Конституциялык кеңешмеде жеке өзүмдүн көтөргөн демилгем көптөн бери айтууга мүмкүнчүлүк болбой жүргөн маселе болчу. Биздин конституцияда биринчи эле пункта мамлекет динден тышкары деген берене коюлчу. Динден тышкары болгону анык, мамлекет диний мамлекет эмес. Башкаруу системасы диний эмес. Бирок, демократиялуу деген сөздүн өзү динден тышкары экенин белгилеп турат. Анын алдына "светик" деген сөздү кошуп жазып коюшту. Мен айттым бул "светик" деген сөз кайра эле динден тышкары экенин белгилеп турган сөз. Муну жазууда эмне максат, десем айтышпайт. Өздөрүнчө бөлүнүп-бөлүнүп, митайымдык менен киргизишкен.
- "Светик" деген сөздү алып салуудагы максатыңыздар эмнеде?
- "Светтик" деген сөздүн артында көптөгөн мусулмандардын укугу тебеленет.
- Кандай жол менен тебеленет?
- Мисалы "светтик" деген сөзгө шилтеме жасап туруп, хиджап кийген кыздарды окуу жайга киргизбейт. Мектептерде хиджап кийүүгө тыюу салынган. Бул сөздүн артында намаз окугандар иш убагында окууга тыюу салынат.
- Демократиянын өзү эле мамлекет динден тышкары экенин аныктап турат дедиңиз, буга чейин намаз окуган үчүн тыюу салуу же куугунтуктоо болду беле?
- Мусулмандардын кайрылуулары бар. Борбордогу мекемелердин биринде намаз окуп жатса, "Биз светтик мамлекетпиз, намаз окуган болбойт" - деп кароолчулар артынан келип сабап кеткендер болуптур. Бул маселенин артында адал, халал индустрияны киргизе албайбыз. Элибиз чочконун этин жегенге мажбур болот. Мисалы, Казакстан, дегеле мусулмандар көп болгон өлкөлөрдө халал индустриясы бар. Бул ден соолукка пайда, адал тамак. Муну биз киргизе албайбыз. Мусулман принсиптеги банктар иштей албайт. Биз процент менен иштеп куурайбыз. Жеке өзүмдө дагы көйгөй, сакал койгонум үчүн КТРден кетүүгө аргасыз болгом. "Биз светтик мамлекетпиз, сакалга болбойт" -деп, шарт койгон. Бул түркөйлүкпү билбейм. Өлкөдө гомосексуал болсо да укугун коргойбуз. Көп сандаган мусулмандардын укугу тебеленип жатса, ушул сөздүн кереги бар беле. Көрсө, мунун артынан көптөгөн гранттар келет экен.
- "Светтик" деген сөз өлкөбүздөгү "Хиз-бутт-Тахрир" сыяктуу диний партиялардын ишине тыюу салары бышык. Болбосо алар баш-аламан учурдан пайдаланып, мамлекеттүүлүгүбүзгө кедерги тийгизүүсү толук мүмкүн да.
- "Хиз-бутт-Тахрир" саясий партиясы дүйнөнүн 134 мамлекетинде бар. Жетимишке жакын мамлекетте официалдуу катталган. Дүйнөдө 700гө жакын исламдын саясий партиялары бар. Ислам өзү саясий дин. Муну молдокелик деп түшүнүү туура эмес. Бул 24 саатты көзөмөлдөй турган өтө амбициялуу дин. Болгондо да адамдын жашоосун түп-тамыры менен өзгөртөт.
- Ошол саясатты көздөгөн партияларга кандай көз-караштасыз?
- Ислам платформасындагы партиялардын деле, демократиялык партиялардын, коммунистик партиялардын деле программалары болот. Ислам партияларына Кыргызстанда уруксат бербей койгон. Ошон үчүн буларды эл түшүнбөйт, сүйлөтпөйт. Бул партиялардын укугу тебеленген. Буларды мокочо кылып көрсөтүп, элди коркутуп атышат. Мына азыркы күндө ар бир саясий партиянын куралдуу күчтөрү бар экен. Ар партиянын өзүнүн куралдуу кошуундары бар экен. "Хиз-бутт-Тахрир" деген партия мен билгенден курал кармабайт. Угушума караганда курал кармаганды арам дейт. Бийликти үч жолу ким айдап ийди. Мусулмандарбы, "Хиз-бутт-Тахрирлерби", "Бахабистерби", "Салавтарбы"? Бийликти демократтар айдады. Конституциясын колтугуна ороп туруп айдады. Муну реалдуулукта караш керек.
- А бул дин маселеси болду, тил маселеси боюнча да кеңешмеде өз оюңузду билдирдиңизби?
- Ар бир тил кудайдын берген карым-катнаш каражаты. Кыргыз болгонум үчүн кыргыз тилинде сүйлөйлү дегеним жок. Кыргыздар арасында деле өзүнүн тилин билбегендер көп. Кыргыз тили гана болсун дегенимдин себеби башкада. Эл бөлүнбөсүн, талаш маселе жаралбасын деп нейтралдаштыруу максатында, бир эле кыргыз тилин колдонолу деген маселени көтөрдүм. Түшүнүшкөн жок. Балким түшүнүштү, бирок, сунуштар өткөн жок.
- Убактылуу өкмөттүн иш алып баруусуна кандай баа бересиз?
- Роза Отунбаеваны президент кылып бекиткенде кичине көңүлүм тынчыды. Булар бизге көрсөтө тургандары али алдыда окшойт. Муну жаман көрбөгүлө.
- Ошондо кыргызстандын кызыкчылыгы үчүн кандай аракеттерди көрүү зарыл?
- Өткөндө мен теңирчи байке менен сүйлөшүп калдым. Ал кишинин оюн аябай сыйладым. Ал "Эй Мыкы, эгер чындап кыргыздын кызыкчылыгын ойлосок теңирчи болобу, христиан болобу, ислам динин киргизиш керек" - дейт. Каалайбызбы,каалабайбызбы кыргызстандын көпчүлүгү ушул дин менен жашайт. Муну менен катар ислам дини көбөйүп, элге сиңип жатат. Адамдар динди билбесе, кудайды тааныбаса ичи тар болот. Көрө албастык адамды өстүрбөйт. Тууганга, кошунага, коомдук ишмерлерге, өлкө башчысына болгон ичи тардык барып-барып динге да ичи тардык кылат. Айтып жаткан адамды таза адам экен дедим. Менин динимди эмес, өзүнүн амбициясы эмес, элди бириктире турган цемент матрисаны айтып жатат. Ушуну колдошубуз керек.
- Экономист, бизнесмендер, криминалитеттер, саясатчылар коомду өнүктүрүү, өзгөртүү үчүн аракет көрүп келишти. Бирок, жыйынтыгы барыбызга белгилүү. Сиздин баамыңызда коомду өзгөртүү үчүн эмне кылуу керек?
- Коомду өзгөртүү адамдардын колунда эмес. Экономиканы көтөрүп ийсең эле жашоо өзгөрүп кетпейт. Американын 25 млн. сойкусу бар. Мен уккандан 11 млн. гомосексуалдары бар. Япониянын экономикасы коммунизмден өтүп кеткен. Алар дүйшөмбү күнү кыжалатчылыктан миңдеген жарандары өздөрүн көпүрөдөн таштайт же асынып өлөт. Материалдык жетишкендик коомду өнүктүрүү деп эсептелбейт. Коомду өнүктүрүү жараткандын колунда.
кыргыз тилиндеги гезит "Асман пресс"
email • архив • редакция
"Парламенттик башкаруу адилеттүү жол"
Дилдара БУЛАРКЕЕВА, табып, көзү ачык:
"Убактылуу өкмөт бийлигин алдырат"
Райимжан Курбанов, "Кыргыз тили коомунун"президенти:
"Кыйкыргандын баары кыргыз эмес, бакыргандын баары Манас эмес"
Телефонуңу чөнтөккө салба, "импотент" болосуң!
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?