ru ky fr ru ru cs be ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ba ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru mn ky ky ky ky ky mn ky ky ky ky ky ru ky ky ru
"Аалам", 06.05.08 - 13-бет: Арак азабы...•
Кечээ жакында Бишкек шаарынын Биринчи май соту 1970-жылы туулган Буренин Сергей Николаевичтин үстүнөн өкүмүн окуп, бир канча статьянын негизинде 20 жылга эркинен ажыратты.
Мынчалык көп мөөнөт алган бул жигит мурун да бир канча жолу кылмыш жасап, Свердлов жана Ленин райондук сотунан жазасын алып, темир тор артында отуруп келгенге үлгүрүптүр. Биринчи жасаган кылмышында үч жылга эркинен ажыратылып, алгачкы жолу соттолуп, жазасын алып жатканына байланыштуу жаза жеңилдетилип, эки жылга сынак мөөнөткө шарттуу кесилген. Жеңил жаза алган эргул оңолгондун ордуна кайрадан кылмышка кириптер болгон. Кийинки жасаган кылмышы үчүн тогуз жылга эркинен ажыратылган. Үчүнчү жолу оор кылмыш жасап, узак убакытка эркинен ажыратылып отурат. Өзү Бишкекте төрөлүп, мектепти да калаадан окуп, бирок окууну толук бүтпөй, таштап баса берген. Үйлөнө элек, бойдок. Кайра-кайра түрмөгө отуруп атып үй-жайынан да айрылып, жашаган туруктуу жери жок, көрүнгөн тааныштарынын үйүндө каңгып, конуп жүргөн.
Бул жолу окуя борбор калаабыздын Бурдинский көчөсүндөгү №97 үйдө болгон. Сергей Буренин эски таанышы В.Оплачкинага кокусунан көчөдөн жолугуп калып, жолугуунун урматына ичкилик ичүүнү сунуштайт. В.Оплачкина көчөдөн ичкиси келбей, "жүрү биздин үйгө барып ичели, эч ким жок" деп, өз үйүнө ээрчитип жөнөйт. Жолдон В.Оплачкинанын тааныш кызы Соня Никулина кошулат. Үчөө жолдогу дүкөндөрдүн биринен эки бөтөлкө арак, лимонад, шоколад, пряник алыбалып, жогорку даректеги Оплачкинанын үйүнө барышат. Түш ооп, саат төрттөргө чукулдап калган болот. Акырындап ичкилик ичип, жай сүйлөшүп отурушкан үчөө бир топ кызып калышат. Экөөнө караганда Сергей арактан көп ичип кызып алып, ойду-тоону сүйлөп, экөөнүн жинине тийе баштайт. Бир кезде чыдабай калган үй ээси Сергейди тыйып, болбой койгондо катуу айтканга өтөт. Каяша сөздөр күчөп, чатакташа кетишет. Ачууга алдырган үй ээси Сергейди жаман сөздөр менен сөгүп баштайт. Түрмөгө отуруп келген зек аялдын кемсинтип атканына жини келип, ордунан тура калып, эки жагына карап, столдо жаткан жыгач бычакка окшош нерсени алып болгон күчү менен В.Оплачкинаны желкеден ары шилтеп калат. Күтүлбөгөн соккудан эсине келе түшкөн үй ээси кошуналарын жардамга чакыра эшикти беттейт. Ачууга алдырып койгон Сергей кармана албай, артынан кууп жетип, колундагы жыгач буюму менен В.Оплачкинаны желкеге дагы эки-үч уруп жыгат. Ал жерге кулап түшкөндө колундагы жыгачы менен дагы катуу шилтейт. Ары жактан чыга калган кошунасы Г.Шамшидинованын "Эй, эмне кылып жатасың, эсиңе кел" деген сөзүн укпай, жыгачты ыргытып жиберип, ызырына кайра үйгө кирип кетет.
- Кызым менден бөлөк жашачу, - дейт жабырлануучу Г.Фурсова соттук заседаниеде, - ошо күнү анын иттерине тамак бергени бара калгам. Короого киргенде эле жерде кызыл-ала болуп жаткан кызымды көрдүм. Дароо кошуналардын жардамы менен тез жардам чакырып, кызымды ооруканага алып жөнөдүм. Кызымдын башы кызыл-ала болуп аябай жанчылып, дегеле соо жери калбаптыр.
В.Оплачкина ооруканадан көз жумду. Соттук медициналык экспертизанын аныктоосу боюнча катуу соккудан баш сөөгү жарылып кеткен, денесинин бир канча жеринен жаракат алган. Соттолуучу соттун жүрүшүндө күнөөсүн толук мойнуна алып, болгон окуяны эч нерсе болбогондой көпчүлүккө баяндап берип отурду. Болгон бир гана сөзүн "мас болчумун, эмне жасаганымды билбей калыптырмын" деп кайталап айтып жатты. Сот жаза чектөөдө мурун бир канча жолу соттолгондугун, эми жырткычтык менен атайылап адам өмүрүн кыйгандыгын эске алып, жогорудагыдай оор жаза чектеди.
Бишкек шаарындагы Биринчи май райондук прокурорунун ага жардамчысы
Редакциядан: Баратбай Аракеевдин "Аксулуу" повестинде аты эмес, заты ушундай кыздын оңой эмес баскан жолу баяндалат.
Эмесе, кымбаттуу окурман, бүгүндөн баштап чыгарманы окуп, бу керемет кыздын окуяларына күбө болуңуз.
Оо, кудуретиңден айланайын Кыргыз жери. Не деген керемет, ыя?! Бабаларыбыз тандаган тура жердин ажайыбынан…
Бу жер бейиш деп сыпатталчу жерлердин бири. Чоң кокту, бир тарабы калың карагай, мал жайылат. Коктунун түбүндө буркан-шаркан көк суу. Жаздын аяк ченинде бу суу киргенде адам эмес, айгырыңды камгактай агызып кетиши бар. Анан жайды жайлата ачуусу тараганда жайлап агат. Ар-ар жерде эки өйүздүн катташып турушуна жайык кечүү бар. Ал кечүүлөрдөн аты жок эле жөө өтсө болот.
Жайкысын бу тарапта кайырмагын көтөрүп самсыгандар оголе көп. Бири чындап эле балык уулаганды сүйүп, кумарланып келсе, көбү "эшек кошо дүрбөйт" болуп келет, балык уулаганды оң иш көрүп, андан кандайдыр бир каада күтүп… каададан айлансын ошол балыкчылыгың. Аның накта мыкаачынын иши, тирүүлөй немени кайырмак менен тамактан илип… Карышкырды мыкаачы дейбиз, карышкырың үчүнчү орунда калат. Биринчи, экинчиби? Биринчи - ошол балыкчы, экинчи - анын аялы, балыгын куурганча шашкан… Балык уулаган менен кошо кымыз уулаганы да бар. Бирок, илгеркидей эмес, акчага сатылат, күндө алса - күндө кымбат.
Дайранын карагайлуу жээгинен нараакта аппак акталган чакан үй, маңдайында узунунан кеткен там: мал сарай, кампа, тамак жасалчу ашүй. Короо тегиз тапталбаган, эки жагы ачык, ар кай жерин чөп басып турат. Үйдүн тегерегинде музоо-торпок, кой, эчкилер жайылат. Алысыраакта тобу менен оттогон бир үйүр жылкы. Короо ичинде, сыртында тооктор жөжөлөр менен жер тытат.
Сарайдын ашүй жагындагы сыртта, туулгада тайказан асылып суу ысыйт. Анын жанында саргыч футболкачан, башына туура тарта жука жоолук байланган, спорттук шымчан бойго жете жаздаган кыз кир жууп жатат. Тулкусу, өңү-башы эми-эми калыптанып, аппак жүзү сулуулук кууп, аз өтсө татына дегендердин катарына барып кошулчудай көрүнөт.
Кыз улам жууганын улам эки катар тартылган кермеге жайып жатат. Арыкчырай кымча бел бу кызды көрүп турган жигиттер болсо, гүлгө конгон аарыдай үймөлөктөшмөк. А бул жерде топ эмес, сыңар жигит жок. Өз келбетине өзү суктанбаса, башка суктанчу киши жок. Кыз болсо денеси, өңү жөнүндө ушул азыр ойлонгонго, маашырланганга көңүлү жок эле. Деле көңүлү болгон күндө да анткенди үйрөнө элек, а балким дилинде антип онточулардан эместир.
Кыздын колу кирде, ою да кирде. Жуугандарынын кири кетип жатса, оюндагылардын кири кетпей жатат. Аз жашында бейпил турмушу киргил тартып кеткендей. Ошол киртурмуш өтүп кетсе мейли эле да, бирок аның өтпөй жатпайбы. Жакшылыктын карааны бүлбүл көрүнгөнсүп жок болуп, качан биротоло кайрылары белгисиз болубатпайбы. Көкүрөгүнө жакшылык - үмүт, жыргал-үмүт батпай турчу курагы бу кыздын… Андай болбой туру. Жок, өзү күнөөлүү эмес. Күнөө тапканга али жаш… анан да периште сындуу бу кыздын жүрөгү кардай аппак эле.
Кыздын атасы Кубатбек - айыл арасындагы тыңчыкма жигиттердин бири болчу. Аскерине барып, андан соң токой окуусун бүтүп иштеп, көп өтпөй райондун токой чарбасын башкарды. Райборбордо жашашчу. Дагы бир аз обдулса бу жигит Бишкекке чоң жерге барып отурат деген сөз чыгып калган кезде теңирден тескери болуп Бишкекке эмес, башка жерге кетти, бүлөсү тоонун ушу караңгы бурчуна сүрүлдү.
Кубатбектин аялы Турдукан - сурайылдай сулуу неме. Сулуулугу да курусун, анысынын айынан жаман иштер болуп кетпедиби… Бу аялдын эркектерди эзгара кылып таштачу сулуулугу болгону менен, ичи калтырак, акылы тайкы эле. Ойлогону - жакшы кийим, даамдуу тамактан алыс кеталбайт. Кепти келиштире айтканды кой, кирди-чыкты сөздү эбине келтиралбайт, куурагыр. Мүнөзү апендичалыш, анткени менен аккөңүлдүгүн айт, деле жанда жок. Эркектер көз кыс тийишсе, аздап бааланып коюуга акылы жетпей, эрип кете жаздайт. "Эл эмне дейт, эрим эмне дейт" деген орундуу суроо бу мээкайык аялдын мээсине келбейт. Көзүн сүзгөнү сүзгөн. Кунаажын болсо, бу чөлкөмдүн букаларына жип түтмөк эмес экен.
Кызматына жараша жакшы санаалаштары, теңтуштары бар дегендей, Кубатбекти конокко көп чакырышат. Чакырган жердин баарына барбай, аттатып барса деле көп жерге барышат. Башынан андайды жаман көрчү неме, мойнунан байлагандай араң барат, кай жерде эле көңүлү жай отурбаса, көбүнчө тынчы кетет, "бу коногу качан тарайт" деп чыдамы түгөнө күтөт. Турдуканга болсо конокко баруу чоң майрам. Таң эрте камына баштайт, саны көп, сапаты жок кийимдеринен кайра-кайра кийип, жактырбай… Эми үйдөн чыгар мезгилде гана даяр болот. Ошондо да "Ка-ап, башкасын кийсем болмок" деген ой келет. Анын мейманда отурганы да өзүнчө бир жосун. Оозун эпсиз, эсепсиз чормойтуп, бир нерсе жеген сайын анысын кайра-кайра аарчып, жеер-жемексен болуп, кенедейден алып, бүт эле тамакты жактырбагандай түр көрсөтүп, мындай тамактардын далайын көргөм дегенчелик кылып… айтор, тамактын баарын кесир кылат, көз болсо сүзүлүү. Улам бир эркекти сырдуу, шойкомдуу тиктеп, ал эркегиң болсо "ап-бали, мен жагып турат көрүнөм, буюрса, бир серперим бар экен" деп ичтен кыпылдап, башка эркектерден кызгана кетип.. а дагы жандалбас. Ошо конокто канча эркек болсо, ошонун баары жандалбас. Турдуканың ошол маанайга салып таштайт, бу кудай урган аялың арак-шарабын танбадай согот. Оо далайда барып мас болот. Эми көрүп ал, көзү сүзүлгөн бойдон өчүп, тилинен толук бир сөз жаралбай булдуруктап, оогон жагына жыгылып, табарсыгы толсо турган жеринен кое берем деп камданып… абийири кетти деген сөз багышталчу кылыктарды жасап, Кубатбектин эл караган жүзүн жер каратып чүнчүтөт. "Аял жакшы - эр жакшы" дегендин калети бар беле, аялы жакшы болбой, Кубатбек көп сынды, жерге кирип кетчү абалда көп калды. Ушу эси жок сулууну кайсы күнү жакшы көрүп калган десең! Ушу аялын жакшы да көрөт, акылынын кемдигин алгандан кийин түшүнүп, боору да ооруйт, эч качан катуу урушпайт, ажырашалбайт дагы… Жараткан бу аялга биротоло жабыштырып таштагандай…
Ош областында 26 жаштагы Ч.К. аттуу жигит жетектеген өспүрүмдөр тобу улгайган абышканы сабап өлтүрүп коюшкан.
Улгайган адамдын өлүгү Араван айылынын Жеңиш аянтчасынын жанынан табылган. Бети-башынан тамтык жок, ырайымсыз таяк жеген адамдын ким экенин жергиликтүү милиция кызматкерлери бат эле аныкташкан. Ал Араван районуна караштуу Октябрь айылынын тургуну, 76 жаштагы С.К. аттуу киши экен. Ош областтык ИИБси менен Араван РИИБсүнүн кызматкерлери шектүү делген 14 жаштан 26 жашка чейинки төрт баланы кармашты. Алардын айтуусунда, ортодо чатак чыгып кетип, карыган адамды төртөөлөп сабап салышкан. Бүгүнкү күндө алардын үстүнөн тергөө иши башталды.
Ишенген кожоң сууга агып…
Мурун МАИ кызматынын офицери болгон Ү.К. аттуу адам контрабанда машинесине жалган паспорт даярдап бергендиги үчүн жоопко тартылууда.
Нарын областынын Кочкор районундагы МАИ РЭОсунун мурунку начальниги Латвиядан келген Ауди-100 автомашинасын жалган документ менен мыйзамдаштыргысы келген. Бирок оюу ишке ашпай, үстүнөн тергөө жүрүп жатат.
Чүй өрөөнүнө караштуу Кант шаарынын тургуну 17 жаштагы К.А. аттуу өспүрүм өзүнүн өгөй атасын бычактап өлтүрүп салган.
1-майда өгөй уул менен өгөй ата болбогон жерден чатакташа кетип, бири-бирине муштум көтөрүшкөн. Ачууга алдырган өгөй уул столдон аш бычакты ала коюп, өгөй атасынын башына, көкүрөгүнө бир канча жолу бычак матырган. Жаңжалдын себебин башталган тергөө иши тактамакчы.
Парламенттин экс-депутаты өзүнүн кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалангандыгы үчүн сот жоопкерчилигине тартылууда.
Мурун парламенттин депутаты болгон М.О. Ош областтык потребсоюздун төрагасы болуп иштеп жүрүп, "Куршаб заготконторасынын" директоруна "Өзгөн заготконтора" ЖЧКсынын объектилерин мыйзамсыз түрдө сатып, жалпы суммасы 1 млн. 349 миң 474 сом зыян келтиргендиги үчүн айыпталып, үстүнөн кылмыш иши козголду.
Борбор калаабыздан анча алыс эмес Ивановка айылынан "Хизб-ут-Тахрирдин" жактоочусу У.К. аттуу жигит үгүт баракчаларын таратып жүргөн жеринен кармалды.
"Хизб-ут-Тахрир" экстремисттик уюм катары саналгандыктан, алардын иштерине өкмөт тарабынан тыюу салынган. Экстремисттерге каршы атайын статьялар да бар. Ага карабай үгүт баракчаларын таратып жүргөн жигиттин үстүнөн тергөө иши башталды.