el en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ru ky ru el ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru bg ky ru ky ru ky ru ky ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru av ru ru ru tt ru ky ru kk ru ky ru ky ru ru ru kk ru ru ru en ru
"Агым", 15.05.09 - 15-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Акжол" үчүн 600 миң доллар берген эмесмин"
- Менде саясатка аралашайын деген ой болгон эмес. Өзүмдүн бизнесимди кылдыратып жүрчүмүн. Жакын санаалаштарымдын кеңеши менен парламенттик шайлоого аттандым. Агезде депутаттар бир мандаттуу округдан шайланып келишчү эмес беле. Мен талапкерлигимди койгон региондо жээк-жаат, урууга бөлүнмөй күчтүү экен. Мындан улам, талапкерлигимди алып салдым. Антпесем, эл экиге бөлүнүп, чоң чуу чыгып кетмек.
Андан кийин, 2007-жылкы шайлоодо биртоп партиядан сунуш түштү. Алардын айрымдарына менин интеллектуалдык потенциалым, аброюм керек болсо, кээбирлерин финансылык абалым кызыктырды. "Жети өлчөп, бир кесип", "Акжол" партиясынын катарына кошулдум. Ачыгын айтайын, мен бизнесменмин, демек ишкер эчкачан бийликке каршы чыкпайт. Бийлик өкүлдөрү менен биргеликте иш алып барат. Эгерде, өкмөт түзүп берген шарт сени канааттандырбаса, анда башка өлкөгө барып бизнесиңди жасашың керек.
- Андай болсо, саясатка аралашуунун зарылчылыгы бар беле? Дегеле саясат, депутаттык мандат сиз үчүн эмне?
- Саясатчы ириде турмушту түшүнүшү зарыл. Жашоонун муктаждыгын камсыз кылуунун жалгыз куралы - мыйзам. Баскан-турганыбыз, кылган кылмышыбыз үчүн мыйзам алдында жооп беребиз. Ал эми менин саясатым - эң биринчи, экономиканы, өндүрүштү өргө сүрөө. Болбосо, мен деле башкаларга окшоп, маанисиз маселелерди көтөрүп чыга берсем жарашмак. Бирок, андан не опа? Кыргызстандын ар бир жараны алгач бутуна туруп, өзүн өзү камсыз кылып калгандан кийин экономиканын өнүгүшүнө колдон келген салымын кошушу керек. Алгач, мамлекетибизди өнүктүрүп алып, анан саясат жөнүндө кеп кылганыбыз оң. Чакан өлкөбүздөгү министр, депутат, чиновниктер баш болуп, хирург, актер, айдоочу, от жаккыч… айтор, кайсы адистиктеги адам болбосун, баарыбыз биргеликте өндүрүштү оң жолго коюп алсак - биз үчүн чоң жеңиш, чоң саясат.
- "Акжол" партиясынын курамына өтүү үчүн көпчүлүк ишкерлер акча сунуштаганын уккан жайым бар. Алсак, сиз депутат болуш үчүн 600 миң доллар берген экенсиз. Окуянын чын-бышыгын өз оозуңуздан уксак.
- Шайлоо деген шайлоо. Ага көп акча талап кылынат. Шайлоо маалында Нарын облусунда "Акжолдун" штабын түзүүгө анча-мынча көмөк көрсөткөнүмдү танбайм. Бирок, сиз айткандай, 600 миң долларды берген эмесмин жана анча суммадагы акчаны эчким сураган эмес. Эгерде "Акжолдун" катарына кошулбайсың, бирок финансы жагынан жардам бер" деп өтүнүшсө деле макул болмокмун.
- Депутаттарга шайлоочулардын басымдуу бөлүгү финансылык жардам сурап кайрылат. Сизге акча сурап келгендерди кандай кабыл аласыз? Дегеним, колуңуз ачыкпы?
- Кыргызда:"Бир үйдүн жарыгы бир үйгө тийбейт" деген накыл кеп бар эмеспи. Анысыңарындай, жардам сурап кайрылган адамдардын бирине көмөк көрсөтсөң, экинчисин куру кол кайтарууга туура келет. Анткени, байлыгың башыңан ашса да, баарына жеткире албайсың, мүмкүнчүлүк чектелүү... Менде да үй-бүлө, бала-чака бар дегендей.
Чындай келгенде менин негизги милдетим кандай? Дагы бир жолу баса белгилеп өтөйүн, депутат катары карапайым калктын кызыкчылыгын көздөгөн, экономикалык кырдаалды оңой турган мыйзамдарды жаратуу башкы максатым.
- Мектептердин жанында арак сатууга жол берген мыйзам долбоорун жаза коем деп, коомчулуктун ур-токмогуна кабылдыңыз…
- Сурооңуздун төркүнүнө түшүндүм. "Ичимдик саткан күркөлөр мектептен жүз метр алыстыкта жайгашсын" деген мыйзам кабыл алынганы маалым. Ал эми Нарын шаарында жалгыз эле борбордук көчө бар. Жолдун бир жак четинде мектеп, анын жанында дүкөн жайгашкан. Мыйзам боюнча, ал жерде ичимдик сатылбашы керек. Демек, күркөнү жабуудан башка жол жок. Жыйынтыгында майда бизнесмендердин нааразычылыгын жаратып, иш таштоого чыгышыптыр. Мындан улам Нарын шаарынын мэринен аталган мыйзамды кайрадан карап чыгуу боюнча арыз түштү. Ошонун негизинде мыйзамга "ичимдик саткан күркөлөр мектептен элүү метр алыстыкта жайгашсын" деген өзгөртүү киргизилип, бул маселе комитетте жактырылган. Кызыктын баары кийин башталды. Нарын облусунун губернатору телефон чалып, мен сунуш кылган мыйзам долбооруна теңиртоолук мугалимдер, коомчулук каршы болуп атканын билдирди.
Анысы аз келгенсип, бир күнү уулум:"Классташтарым атаңдын "крышасы" тайып калганбы, мектепте арак сатканга уруксат берип аткан турбайбы деп шылдыңдап атышат" дейт. Элге, уулума жакпаган мыйзамдын мага канчалык зарылчылыгы бар? Андыктан, мыйзам долбоорун кайра чакыртып алдым.
- Келечек муунду арак ичүүгө үндөгөн депутат уул-кыздарын кантип тарбиялаганы кызык.
- Мурда журт башкарып жүргөн инсандардын көпчүлүгүнөн жакшы тукум калган жок. Тескерисинче, турмуш шарты начар үй-бүлөдөн чыгаан адамдар чыкканына күбө болуп келебиз. Негизи балага тарбия бериш өтө кыйын, жоопкерчиликтүү иш. Менин жеке пикиримде, ириде уул-кызыңа татыктуу билим беришиң абзел. Дүйнө таанымы кенен, билимдүү адам эгерим жамандыкка барбайт. Ошондой эле ата-эне балдарына үлгү болушу керек. Эгерде, мен бандит, ууру болсом, уул-кыздарым да ошол жолойго түшөт. Кудай анын жүзүн ары кылсын дейли. А эң башкысы, пенде өзүн өзү тарбиялап, өзүнө өзү туура баа бере алса гана жашоонун ысык-суугуна чыдап, сынбай, жеңиштин үстүндө жүрөт.
Депутат эмес, акын болсом дечү элем!
- Кичинекей кезимде акын, жазуучу болсом деп кыялданчумун. Шартка байланыштуу чыгармачылык менен шугулданганга убакыт болгон жок. Ошентсе да, илхам келе калганда орус тилинде чакан аңгемелерди жазып калам. Келечекте үй-бүлөм, өзүм үчүн чыгармалар жыйнагын чыгарсамбы деген ой бар…
- Айтканыңызга караганда, проза жанрына көбүрөөк басым жасайт окшойсуз?
- Менин табиятыма поэзия дүйнөсү жакын. Чебер акындардын улуулугу ушунда: көлөмдүү чыгармадагы, айталык, 500-600 беттик романдагы окуяны 4 сап ырга сыйдыра алат. Кыргыз акындарынын ичинен Рамис Рыскулов менен Алик Акималиевди жогору баалайм. Аликтин:"Балким, адам катары начардырмын, бирок, акын катары өзүмдү сыйлайм" маанисиндеги ыр сабы бар эмеспи. Чыныгы акын гана өзүнө ушундай баа бере алат.
Мындан сырткары, Кыргызстанда бизнес качан жана кантип башталгандыгы туурасында китеп жазып жүрөм. Маселен, "бензин сатуучу бекетти алгачкылардан болуп ким түптөгөн? Же болбосо "Айчүрөк" соода түйүнү мурда кандай эле, азыр кандай деңгээлге жетти?" өңдүү суроолорго жооп табуу карапайым калкка кызыгууну жаратса керек.
Каргагандар кайра бата беришкен
- Дүйнөгө түркүк болчу пенде жок. Ичээр суубуз түгөнгөндө баарыбыз тең бу жарыкчылык менен кош айтышабыз. Жашоонун жазылбаган мыйзамы, табышмактуулугу, ары кызыктуулугу мына ушунда. Таң эрте уйкудан көзүмдү ачканда "оо, Кудай, ушул күндү мага буйруганыңа ыраазымын" деп ичимден тобо келтирем. "Бүгүнкү күн - өмүрүмдүн акыркы күнү, акыркы мүнөттөрү…" деген философияны туу тутам. Не дегенде, эртең жашар-жашабашыбызды бир Жараткан гана билет. Андай болсо, мен эмне кылышым керек? Колдон келишинче адамдарды капа кылбай, мүмкүнчүлүгүм жетишинче пайдалуу жумуш жасамакмын. Бирөөгө жамандык кылгандан пайда чыкпайт. Касташсаң тынч уйкуңдан айрыласың… Анан да өткөн ишке өкүнбө. Башыңды ташка уруп, канчалык жандалбастасаң да ал күн кайрылып келбейт…
- Ал эми жашоодогу принци-биңизчи?
- Сиздин сурооңуздан улам бир окуя эске түшөт. Өткөн жылы Нарынга чогулушка барсам аксакалдар: "Жердешиң Ишенбай Кадырбеков абакта жатканда бир дагы жолу кабар алган жоксуң. Бул эмне кылганың? Ошон үчүн сени жер-жебериңе жеткиче каргадык" дешет. Таңгалдым... "Ишенбай Кадырбеков күнөөлүү-күнөөсүз экенин тиешелүү орган аныктайт. Мыйзам алдында баарыбыз бирдейбиз. Андыктан, биртууганым болсо да, ал ишке аралашууга акым жок" деп түшүндүрдүм. Акырында баягы мени каргап аткан аксакалдар батасын берип узатты. Муну менен кандай ой айткым келет? Өзүңдүн жашооңо топук кылып жаша, бирөөнүн дүнүйөсүнө көз артпа! Мындай кадамга бардың дегиче, душманыңдын саны көбөйдү дей бер. Тескерисинче, эки душманың болсо, ошонун бирөөсү менен достошконго аракет кыл.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
ШАЙЛООГО 68 КҮН КАЛДЫ
Азаттык эйфориясынан армандуу сазга
"Опузадан коркконумдан президенттин уулу деп ойлогом"
Күрпсай, Ташкөмүр, Үчкоргон, Шамалдысай унутулдубу?
Фильтр тамеки, күл аралаш келген сөөк
Денеге кирген кене, табыптын шакшагы
"Акжол" үчүн 600 миң доллар берген эмесмин"
Түсү ийги кишинин жолу да тегизби?
Дан менен чар качан иргелет?