ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru hu ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru uk ky ru ru bg ru ru ky ru ky ru ru ky ru tt ru uk ky ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Ачык саясат", 23.06.09 - 13-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Сот адилеттиги дейбиз. Деги биздин өлкөдө сот процессинде кабыл алынган чечимдер же өкүмдөр бузулбаган учур сейрек учураса керек. Болбосо, ушул алакандай жердин чатагы райондук, облустук жана Жогорку Сотто каралып, үч башка чечим чыгарылышы, анын ичинде болгондо да Жогорку Сотто Конституцияда көргөзүлгөн "менчик - кол тийгиз" мыйзамын четке кагып, айыпталуучуларды "сүттөн ак кылып" чыгарышы эмнени каңкуулап жатат? Бардык мыйзамдар Негизги мыйзамга баш иеби же башкы мыйзамыбыз башка мыйзамдарга баш ийдирилгенби? Бул суроого Жогорку Соттун төрайымы Алиева эмне деп жооп берер экен? Башкы мыйзамды бурмалап, "башкача" чечим чыгарган сот кызматкерлери бул үчүн жоопкер болобу? Демек, соттордун кол тийгистиги, качан ал мыйзамды бурмалабай так аткарганда гана сактала тургандыгын мыйзамдаштыруу зарылдыгы келип чыкты көрүнөт.
Ушул маселе боюнча С.Мейманбаеванын президентке жазган даттануусу Президенттин Администрациясынын коргонуу жана коопсуздук иштери боюнча бөлүм башчысы М.Кошоевдин көзөмөлүндө болуп, тыянак чыгарылары М-377 санындагы 2008-жылдын 6-февралындагы катында көргөзүлгөн. Ошол учурда КРнын Президентинин алдындагы Адам укугу боюнча комиссиясынын төрагасы Турсунбек Акун 2007-жылдын 1-августунда бул маселени оңунан чечип берүүгө жардам көргөзөрүн билдирип жооп берген.
КРнын Башкы прокуратурасынын жалпы бөлүмдүн башчысы Б.Казаков бул ишти териштирип, тиешелүү чара көрүү жагы Чүй облусунун прокурору Ж.Макешовго милдеттендиргендигин белгилеген.
Эң жогорку инстанциядагылардын жоопторунан майнап чыкпагандыгын эске алсак, ал эми калган райондук, облустук 15тен ашуун мекеме-уюмдардын арыздарды формалдуу түрдө гана карап, "иш каралып жаткандыгы" тууралуу жооп беришип келгенин ачык айталы. Ошентип, бул жер чатагы 2 жыл бою "каралып" бүтпөй келиши, акыры "жер ээсинин күнөөлүү болуп" чыгышына алып келбесе болду?
Ачык белгилейли. Мына ушул жер чатагынын учурунда дагы бир жер басып алган топтун, Ак-Бата жаңы конушунун айыл башчысы А.Мамбеталиевдин "кызмат абалын пайдаланып", өзүнө баш ийген участкалык милиционер Т.Тапаев аркылуу "каяша" кылгандарды соттун чечимисиз каматканын 7-көчөдөгү №1 үйдүн жашоочусу Алымбекова Жаңылык каңырыгын түтөтүп айтат:
- "Чатактын баары А.Мамбеталиевдин мыйзамсыз аракеттерин катуу сынап койгондон чыкты. Менчик үлүш жерге кол тийбестик бар экендигин, айрым маалыматтарга таянсак, ар бир турак-жай салууга жер тилкеси 4 миң доллардын тегерегинде сатылууда деген имиштин таралганын, ал эми С.Мейманбаеванын үлүш жерин басып алууга бир түндө бир канча адамдарды уюштургандыгын айтып койдум.
Ошол боюнча балээге калдым. Участковый кечинде келип, үйдөн алып кетти. Бөлүмгө алып барып канчалаган кордоо сөздөрүн айтты. Ал кордугунан бул кордугу өтпөдүбү, 12 эркектин ортосунда айтылган сөздөрдү оозго ала албайсың. Көрсө, азыр "менин милициям мени кордойт" тура! Алардын зөөкүрдүгүнөн милицияга болгон ишенимим кыйрады. Т.Тапаев сыяктуу милицияларга ИИМдин министри чара көрөбү? Жок, чара көрсө, мынчалык ашынган зөөкүр болмок эмес…"
Албетте, Ж.Алымбекова да бул пикирин жаны күйгөнүнөн айтып отурат, бирок бул үчүн участкалык милиционер Т.Тапаев ага дагы кандай "кыйноолорду" ойлоп табат, демек, ИИМдин "аттуу-баштуулары" эмитен алсыз аялдын тагдырын ойлоп, Т.Тапаевди тартипке чакырып коер бекен? Албетте, Ж.Алымбаевага макаладан кийин жергиликтүү бийликтин "өзгөрмө мамилесине" көз салып, кабар алып турууга автор катары аргасыз болот көрүнөбүз.
Бийликтин зордугубу, же карапайым калкка даярдаган зомбулугу менен кордугубу, айтор, азыркы күндө көптөгөн адамдардын "менчигине" кол салуу күч алганын ачык айтууга туура келет. Негизги мыйзамдагы "менчик кол тийгиз" - дегенди түп-тамырынан бери алып салуу керек, болбосо, Конституциядагы менчик укукту тебелеген, "жер басып алгандарды" "жеке коргоосуна" алган, С.Мейманбаеванын ишин караган жана менчик ээсине каршы чечим чыгарган Жогорку Соттун судьяларына чара көрүү жагы Конституциянын гаранты президент К.Бакиевден суралышы зарыл. Бирок, буга Алиеванын эрки жана эрдиги жетээр бекен?..
Акырында айтаарыбыз, Негизги мыйзам башка мыйзамдардын жетегинде болушу мүмкүн эместиги, тетирисинче, башка мыйзамдарда карама-каршылыктар болсо, ал маселе Негизги мыйзамдын чегинде каралышы маанилүү эле. Демек, Конституциядагы менчик мамилеси тууралуу мыйзамга эле таянганда деле С.Мейманбаеванын Конституциялык укугу бийликтин бардык булактары тарабынан бузулгандыгын, ал бийлик өкүлү же карапайым калктын бири экендигине карабастан, мыйзам жактан тең укуктуу экендигин эстен чыгарбасак гана, атагана - а - а - ат!
Быйылкы жыл башка жылдардан жаан-чачындын көп болгондугу менен өзгөчөлөндү. Элибиз айткандай, "ташка да чөп чыккан" ушул кырдаалда өлкөдө агрардык тармак орчундуу маселени чечүүдө азык-түлүктүн бүтүндөй түрү менен калкты камсыздоо мүмкүнчүлүгү барбы? Айыл чарба продуктуларынын баасы, же асман чапчыган бойдон кала береби?
Азыр элдин витаминдүү жашылча-жемиштерге болгон талабы күчтүү. Мунун натыйжасында, помидордун баасы 40-45 сомдон, бадыраң 20-25 сомдон, кулпунай 250-300 сомдон төмөн түшө элек. Күрүчтүн начар сортунун килограммы 60 сомдон жогору бойдон калды. Ошол эле учурда ундун баасы 16-18 сомдон 20-22 сомго көтөрүлдү. Азырынча, өзүнүн баасын бир калыпта кармап турган кумшекер болуп саналат, анын баасы базар баасында 35-36 сомду түзөт.
Тилекке каршы, бул баа убактылуу гана мүнөзгө ээ. Жайкы чилдеде күндүн кескин ысышы менен жашылча-жемиштер бышып жетилет. Түрдүү кыямдар, джемдер даярдала баштаганда кумшекердин баасы кескин көтөрүлөөрү шексиз. Бирок, ал бааны бир калыпта кармап калууга болобу же кымбаттаса да белгилүү мөөнөттөн кийин мурдагы баасына түшөбү? Жүрөктү өйүгөн ушул маселе менен алпурушуп, айрым маалыматтарга таянып, талдап көрөлү.
Өлкөбүздө эгемендүүлүккө ээ болгонго чейин 4 кант заводу үзгүлтүксүз иштеп келген. Мында өндүрүлгөн кант сырьесу өзүбүздөн тышкары башка республикаларга да жөнөтүлүп турган. Чүй өрөөнүндө айыл чарба продукциясынын негизги бир бөлүгү кант кызылчасы болуп, анын ар гектардан алган түшүмү 550-600 центнерден айланган.
Азыркы күндө элибиздин кант продукциясына болгон талабын канагаттандыруу үчүн 120 миң тонна кумшекер керектелет. Албетте, бул талапты орундатууга 10 миң гектарга кант кызылчасы себилүүгө тийиш.
Бул милдетти, муну максатка ашыруу үчүн дыйкан менен кант заводдорунун ортосунда ич ара бузулбас байланыш болушу зарыл. Эки тараптын кызыкчылыгы жана дагы тең салмактуулуктун сакталышына жетишүү, ич ара бекем келишим гана ийгиликтин өбөлгөсү болмок.
Тилекке каршы, бизде эки тараптын ынтымактуу иштеши мүмкүн эместигинде болуп отурат. Быйылкы жылда Орусиянын "Альянс-Пром" ишканасы "Кайыңды кант", "Кошой" кант заводу менен бирдикте иш жүргүзмөк, анын натыйжасында бир канча ондогон жумушчу орундар түзүлүп, кант сырьесу өзүбүздөн чыгарылмак. Бирок, кант заводдору дыйкандар менен эки тарапка пайдалуу келишим түзө албагандыктан, үстүбүздөгү жылы бар болгону кант кызылчасынын аянты 5,8 миң гектарды гана түзгөн.
Эмне үчүн биздин дыйкандар кант кызылчасын айдоодон баш тартышты?
Алып көрөлү. "Альянс-Пром" кант кызылчасынын бир тоннасын 2200 сомдон алууга даяр экендигин билдирди. Бирок, буга дыйкандарыбыз макул болгон жок. Дагы бир эске алынуучу нерсе, мындай келишимдер жалаң кыргыздарга гана сунушталаарын, ал эми биздин "мыкты дыйкандар болгон кореецтер, дунгандар, уйгурлар, кытайлар" эч качан кант кызылчасын багууга макул болбосун айта кетсек болот.
Кыргыздар да кант кызылчасын өстүрүүдөн баш тартышкан. Себеби, келишимдеги көргөзүлгөн каражат менен дыйкан киреше тапмак түгүл, жерди иштетүүгө сарпталган чыгымды жабуу мүмкүнчүлүгүнөн да ажырап отурбайбы? Эгерде дыйкан гектарынан 550-600 центнерден түшүм алган күндө да чыгашасы акталбайт. Кеп чынына келсек, азыркы шартта кант кызылчасынын түшүмдүүлүгү гектарына 300-350 центнерден гана айланары шексиз. Демек, же келишим түзгөн кант заводу ал чыгашаны тең бөлүшүүсү керек, же дыйкандын чыгашасын мамлекет көтөрө турган болушу керек.
Эмне үчүн азыркы учурда түшүмдүүлүктү эң төмөн деңгээлде алып көргөзүүдөбүз. Кант кызылчасын жекелөө, түшүмүн жыйноо кол эмгеги менен гана бүткөрүлөт. Мындан тышкары түптүн чоңоюшуна, салмак кошуусун камсыз кылууга кеминде 7-8 жолу культивация жасатуу, үзгүлтүксүз сугарып туруу талап кылынат. Кошумча азыктандыруу зарыл. Ал эми бул маселелерди чечүүгө дыйкандардын чамасы чарк, каражаты жетишсиз. Техникага муктаждык зор. Натыйжада, жогорку түшүм алуу жомоктогудай кеп.
Ошентип, быйылкы жылда өлкөбүздө кант кызылчасын себүү керектөө талабына жооп бере алган жок. Кант сырьелору адаттагыдай эле сырттан ташылат, демек, анын баасы да бир көтөрүлсө, анын кайрадан арзандашы күмөн. Деги, кымбатчылыктан качан арылабыз? Айыл чарба министерствосу ушул муктаждыкты чечүүнүн ишенимдүү жолун издеп, калк дасторконунда аз да болсо арзан кант болушун камсыз кылууга тийиш…
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
"Мен шайлоо күнү бюллетендерди саноого 100 миң киши алып чыгам"
Атамбаев ак чапан кийди, ажобуз ага жаман тийди
"Иран синдрому" Кыргызтанда болобу?
Шерали хан жана Кокон хандыгы
"Бийликтин булагы эл эмес, Бакиев"
"Чоң оюндун" акырында орустар америкалыктардан куулук кылышты
Баткенде шайлоо комиссиялары мыйзамсыз жол менен түзүлгөн
Петровка чатагы, же энелердин арманы…
УНУТУЛГАН УБАДА, АЛДАНГАН ЭЛ, КОРКУНУЧТУУ КЕЛЕЧЕК,
ЖЕ ПРЕЗИДЕНТ БАКИЕВКЕ АЧЫК КАТ
"Менчик кол тийгиз", бирок мыйзамыңды тоготпойт азыркы "киргиз"
"Бактылуумун жүрөк сен деп сүйгөндө,
Бактылуумун жүрөк сен деп күйгөндө"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?