be ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ba ru ky uk ky ky ky ky ky bpy ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky mn ky ru hu ru kk ru ky ky ru ky ru ru ky ru ky ky ky ru ky ru ky ru ky ky bg ky ru ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru uk ru ky ru ky ru tt ru ky ru ky ru ky ru ky ru ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"De-факто", 09.06.11 - 17-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
87 баланын жанынан биздики артыкпы?
7-апрелде каза болгон Таалайбектин арбагы тынч ала элек
2010-жылдын 6-апрелинде Таласта революция башталганда Үч-Эмчек айылынын тургуну Таалайбек Рысбеков милиция менен кагылышууда жаракат алып, көп өтпөй көз жумган. Бирок, ошого карабай, үй-бүлөсү мамлекет тарабынан эч кандай материалдык жардам алган эмес. Бул тууралуу жубайы Бурмабү Таштаналиеванын эскерүүсү төмөнкүчө.
Бакиевдин бийлиги күчүнө кирип, күпүлдөп турган учурда экөөбүз тең "Ата Мекен" партиясынын мүчөсү болдук. Атамбаев Президенттикке койгондо аябай чуркап иштегенбиз. Чат-Базарда үгүт-пункту бар болчу, ал жакка байма-бай каттап, чогулушка катышып турчубуз. Көп өтпөй "Кандуу жол" деген китеп чыгып калды, аны элге таркаттык. 17-мартта Бишкекте өткөн курултайдын гезит, дисктерин да Үч-Эмчек, Пионер, Арал... деги койчу тегерек-четтеги айыл-апанын баарына алып барып, үймө-үй берип аттык. Өзү намыскөй, ак жүрөк адам эле. "Эл кыйналып кетти, минтип жүрө берсек, маңкурт болуп калабыз, Бакиевди кантип кетиребиз?" деп өзүнчө күйүп-бышчу. Атаганат, ошентип айтканга жараша ушул күндү көрсө эмне?
6-апрелде таңында Болот Шерниязовду тособуз деп кетишти. Мен ошол учурда айылда болчумун, чөнтөк телефон аркылуу улам-улам байланышып жаттык. Митинг болот дегенди угуп, чыдабай Таласка келдим. Жолдошум элди үгүттөп, дем берип турган экен. Өзү абдан сөзмөр киши болчу. 6-апрелде түш оой спецназдар вертолет менен келе баштаганда Таалайбек мени "чыдай албайсың, бара бер, анан кабарлашарбыз" деп үйгө кетирип жиберген. Кийин жанында жүргөн балдар айтышты, 6-апрелде кечинде спецназдар менен Акүйдө эл кагылышканда менин жолдошум, дагы бир топ балдар алдыда болушуптур. Ошондо башына таяк, дубинка тийип, катуу соккуга дуушар болгон экен. "Эл эки ирээт артка сүрүлдүк, үчүнчү жолу Акүйгө киргенибизди байке уюштурган" деп айтышты кийин балдар. Жаракат алганына кайыл болуп, догдурга барбай, элдин шарында жыгылып-туруп жүрө бериптир.
Бакиевди алып түшмөйүнчө эс албайм
7-апрелде таңында үйгө келди. "Акүйдү алдык, Болот Шерниязов келип, мурунку губернатор менен сүйлөшүүлөр болду. Мен жогорку зонага төртүнчү координатор болдум" деп айтты. Акыбалы жаман экен, эки көзү кыпкызыл, үнү чыкпай, бети шишип калыптыр. "Түрүң жаман, эс алчы" дегенге караган жок. Ошол эле күнү эки айылдан эл чогултуп, кайра Таласты көздөй жөнөдүк. Кууганды-Аралдан жоон топ болуп чыкканбыз, жолдон дагы жогорку айылдардан келаткан машиналар кошулду. Таалайбек Таласка келатканда эле акыбалы жаман экенин байкадым. Эсен деген жолдош баласы "ай, Таалайбек, сен ушунча мээнет кылдың, ошону эле билишсе болду. Азыр үйгө эле барып эс алсаңчы" десе, "акыр-аягына чейин туруп, Бакиевди алып түшөбүз, Бишкекке барам" деп болбой койду. Таласка келсек, ШИИБинин жанына жоон топ киши чогулуп, ал жерде турган машинаны өрттөп жатышыптыр.
87 баланын жанынан биздики артыкпы?
Таалайбек 2010-жылдын 9-июнунда, 52 жашында каза болду. Балким, үйдө тынч жатып, дарыланса башкача болот беле? Кийин уксам, менден жашырынып, медпункттан укол алып коюп жүрө бериптир. Ошентип оорусу күчөп, түнү менен уктай албай калды. Таласка алып келип догдурга көргөздүм, ооруканага дароо жатыңыз дешти. Анда да кантип жатып алам, мойнумда жоопкерчиликтүү иш бар деп болбой койгон. Канчалык какшап айтсам да, "революцияны биз жасаганбыз, элди тынчтандырыш керек. Мен эле эмес 87 бала каза болду, алардын жанынан биздин жаныбыз артык бекен" деп көшөрүп туруп алган. Мурда ден соолугу жакшы болчу. Катуу ооруп, дарыланган деле эмес.
Таалайбек экөөбүз жашоонун ачуу-таттуусун бирге татып, 1 кыз, 1 уулдуу, 5 неберелүү болдук. Анын арбагы азыр да тынч алалбай жатканын сезем. Өткөндө 7-апрелдин алдында түшүмө кирип, Койсун Курманалиевага барам деп жатыптыр. Азыр тийиштүү документтерди топтоп атам. Бийликтегилер деле, айыл ичи деле менин жолдошумдун эмгегин билишет. "Баатырлык наам берилиши керек эле" деп айтып калышат көргөн сайын. Таалайбектин 6-апрелдеги эл алдында жүргөн сүрөттөрүн кийин кудаларымдан алып, чыгартып алгам. Ошондо тартылган диск дагы бар экен. Чогуу жүргөн балдар алып келип беребиз дешкен, - деп сөзүн аяктады Бурмабү Таштаналиева.
"Азаттык" үналгысынын кыргыз тилдүү журналисти, орус кыз Мария Колесникованын радиодон кыргызча сүйлөгөнүн угуп отурсаң, анын орус экендигине ишенбей кетесиң. Үналгынын Ысык-Көл облусу боюнча өз кабарчысы, кыргызча суудай сүйлөйт. Үнүнүн акустикасынын, тембринин кыргыздардыкына окшоштугучу. Бүгүнкү кыргыз болуп туруп, эне тилин жээриген, кыргызча чалдыраган замандаштар көбөйгөн убакта Мариянын үналгыдан кыргызча сүйлөп туруусу суктантпай, кубантпай койбойт.
Өз айылындагы А. Алыбаков атындагы мектепти былтыр аяктаган. Окуунун алдыңкысы болуп окуду. Ар кандай олимпиадаларга катышып, дайыма орундарды ээлеп жүрдү. Учурда Ысык-Көл мамлекеттик университетинин филология факультетинин 2-курсунун студенти. Факультетте активистка. Окуу жайдагы бардык коомдук, оюн-зооктук иш-чараларга катышып турат. Мария орус кызы болгону менен кыргыз филологиясында билим алат. Ата-энеси англис тилине тапшыр дешкен. Бирок Мария алардын айтканына каршы чыгып, кыргыз тил жана адабият бөлүмүнө өткөн. Ата-энеси кызынын тандоосун туура көрүшкөн.
Окууга өткөн учуру да кызыктуу. "Тестирлөөдөн мен кыргыз тилине салам десем, мугалимдер жүрөгү түштү. Жанымда папам бар болчу. Анан папам "Ай, салам дегенден кийин салдыра бербейсиңерби" деп кыргызча сүйлөп койсо, андан бетер таң калып калышты. Жок, эжеке, окуйм деп жатып, болбой тапшыргам" дейт Мария. Азыр университетте аны бардык студенттер да, мугалимдери да таанышат. "Биздин Маша" деп коюшат.
Мария Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районундагы Светлая Поляна айылында туулуп, өскөн. Беш бир туугандын кенжеси. Мариянын үй-бүлөсүндөгүлөрдүн баары кыргызча жакшы сүйлөшөт. "Ошондуктан тилим орусча чыкканы менен кыргызчаны кантип үйрөнүп алганымды деле билбейм. Бул, менимче, ата-энемдин, бир туугандарымдын кыргызча сүйлөп, досторум кыргыздар болгондугунан болсо керек" дейт ал. Үйүндө эки тил бирдей колдонулат. Айырмасы жок. Эне тилин жээриген айрым кыргыздарга түшүнбөйт. Аларды аяп, ичи ачыша берет. Мариянын ишениминде, эне тилин билбей калгандарына өздөрү күнөөлүү. Анан айылда эле өскөн айрым кыргыздардын орусча сүйлөгөндөрүнө жини келе берет.
"Кыргыз тилин кээ бирлер жарды тил дешет. Бирок мен ага кошулбайм. Кыргыз тилинин карт тарыхы бар. Ошонусу менен сыймыктанышыбыз керек. Казактарга биздин тил жагымдуу, жумшак экен. Өкүнүчтүүсү, кыргыздардын кыргыз тилине күйбөгөнү, кайдигер мамиле жасаганы", - дейт Маша.
Каарманыбызды тил маселеси көп ойлондурат. Ошондонбу, окуусунда көркөм окуу болсо эле акын Шайлообек Дүйшеевдин "Кыргыз тилин унуткандар" деген ырын көп айтат.
"Мен оруспу, кыргызбы, балдардын улутуна карабайм. Ички жандүйнөсүнө, адамдык сапатына карайм. Азыркы сүйлөшкөн жигитим кыргыз бала", - дейт Маша.
Мариядан кыргыз кызындай кылып ала качып кетсе эмне кыласың деп көп сурашат. "Ошол салт такыр жакпайт. Эч качан отурбайт болчумун. Билбеген, тааныбаган кишиге кантип каласың. Менин курбу кыздарымды көп ала качышат. Калбайм деп жатып эле, анан ата-энелерин кыя албай калып калышууда", - деп кейиди.
Мария келечекте кыргыздын салты менен турмушка аттанышы мүмкүн экендигин да жашырбайт. Кээде ата-энеси турган Светлая Полянадагы үйүнүн алдына автоунаалар токтоп туруп калса, кошуналары "Марияга ачуу базарга келиштиби, бирөөлөр куда түшүп келишкен го" деп ойлоп калышат экен.
кыргыз тилиндеги гезит "De-факто"
email • архив • редакция
Ынтымак болсо ырыс жылоолойт
Ачуу душман, аны чогуу жеңгиле,
Акыл жыйнап, эсиңерге келгиле
Саламаттыкты сактоо министри Сабыр Жумабековго суроо бериңиз
Марат СУЛТАНОВ, ЖК депутаты:
"Шайлоодо түндүк-түштүк фактору болбойт десем, калпычы болуп калам"
Байтемир Ибраев, мурдагы башпрокурор:
"Снайперлер чет өлкөдөн жалданбай
эле өзүбүздүкү болуп чыкты"
Хансарайыңды көрсөтчү, ким экениңди айтайын
Бишкек шаарынын мэри Иса Өмүркулов:
"Түлеевден үлгү алсам, анда жерлердин калганын сатышым керек"
Туу жөнүндө же ыйык жерге өрт койгон келесоолук
"Атыр жыттуу абасы Ала-Тоомдун,
Ысык кезде сагынтып көздөн учаар"
Тигүү цехин ачуунун машакаттары
Бактылуу эне, бактылуу ырчы Майрам Дүйшекеева
18 жаш. Кыйылган кыз өмүрү
7-апрелде каза болгон Таалайбектин арбагы тынч ала элек
Уйку бузган азанчылар, тегин билбеген дааватчылар...
"Дааватчыларыңар келет үйлөргө, түрлөрү суук, сасык"
"Курулуш кудайынын" ээси - Рахатбек Ирсалиев
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?