de ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky en sv fr de de fr fr fr sv en fr ja fr ky ky ky ky ky ky mn ky uk ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk tt ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Садыр Жапаров деген ким?
Б.Байкожоев айткандай, экс-ханзаада Максим Бакиев, Михаиль Надель менен чогуу финансылык көз боемоочулукту жасап жүргөн Жапаровдун ал кезде "Кумтөр" үч уктаса түшүнө кирбесе керек. Жогоруда баса белгилегендей, качан гана "косяктары" секирип чыкканда гана "Кумтөрдү" бетине кармай калды. "Эмне үчүн "Кумтөр" темасын коррупцияга каршы күрөшүүчү башкы комиссар болуп турганда көтөрүп чыккан эмессиң? Ошондо эле 2009-жылкы келишимди кабыл алдыртбай койгонуңда мындай балээ жаралбайт эле" деген суроого алгач: "2012-жылдын 15-февралында мен бул маселени кайрадан көтөрдүм. Бул убакта менде маалыматтар чогулуп, 100 пайызга тастыктаганга мүмкүн болчу. Ал эми ага чейин менде конкреттүү фактылар жок болчу, андыктан мен бул маселени көтөргөн эмесмин. Эгерде эч кандай тастыктоочу материал жок болсо, эч нерсе айтпоо менин принцибим. Мен көчөдөгү адам эмесмин" - деп актанып жаткан. Ал эми Бишкек шаардык соту тарабынан акталып чыккандан кийин маалымат жыйынында теңирден тескери сүйлөп жатпайбы. Анын айткандарын сөзмө-сөз келтирсек мындай: "Мен 2005-жылы парламенттин үчүнчү чакырылышынын депутаты болуп келдим. Ошол учурда эле мен бул маселени көтөрүп, эки жыл чогулткан материалдарды 74 депутатка тараткам. Мындан сырткары ошол учурдагы премьер-министр Феликс Шаршенбаевичке жана президент Курманбек Бакиевге маалыматтарды официалдуу түрдө жөнөткөм. Мунун баары парламенттин архивинде бар, 74 депутатка маалыматтарды кантип таратканым. Ал эми премьер-министр менен президентке берген материалдар боюнча маалымат дагы архивде сакталат". "Менде далилдер жетишсиз болчу, ошон үчүн, башкы комиссар кезимде бул маселеге тишим өткөн эмес" дейт да кайра "Кумтөр" маселесин 2005-жылы эле чемичкедей чагып, жогору жакка жеткиргенин айтып мактанат. Эки сүйлөгөндүн, эки жүздүүлүктүн жеткен чеги ушул эмеспи?!
Садыр Жапаров үчүн "Кумтөр" бир чети артындагы "калбырын" жашыруучу курал болсо, экинчи жагынан бийликке жетүүнүн ыкмасына айланды. Буга өткөн жылдын 3-октябрындагы окуя айкын далил. Камчыбек Ташиевди: "Сен Чыңгызхансын, 20 "балаң" менен эле Ак үйдү алып коесуң" дегендей далысынан таптаптаганы да айтылып жүрөт. Бул "эрдиги" үчүн экс-ханзаада Максим Бакиевден 1 млн. доллар алганын айрым маалымат каражаттарынан окуганбыз. Мунун чын-бышыгы канчалык экенин ким билет, ошентсе да, "жел жүрбөсө чөп башы кыймылдабасын" эске алсак, мында кандайдыр бир деңгээлде акыйкаттык бардай туюлат. Болбосо, акыл-эси жайында адам Ак үйгө чабуул жасамак беле?
"Кумтөр" элге кайтарылсын!" деп төш каккан Жапаровдун "патриоттуулугун" даңазалоочу дагы бир окуяны айта кетпесек болбос. Кадимки Көкөтай хандын ашы өткөн кыргыздын Каркыра жайлоосу Курманбек Бакиевдин дооранында казактарга кеткени белгилүү. Ал кезде Садыр мырза коргоп чыкмак түгүл, "а" деп ооз ачканга жараган эмес. Мынакей, Жапаровдун чыныгы "баатырлыгы". Эртеңки күнү дагы бир былыгы чыкса: "Каркыраны кайтарып алалы" деп кыйкырып чыгышы ыктымал. Албетте, түштөн кийин…
Кыргызстанды саан уйдай саап, капчыгын кампайткан бойдон Казакстанга кире качкан айтылуу экс-башбакан Данияр үсөнов Биринчи Май райондук соту тарабынан 15 жылга эркинен ажыратылгандан бери тынч уктабай калды. Ал "Элдик фронт" кыймылынын лидери Абдумалик Мырзаевди каржылап, ал аркылуу өлкөбүзгө баш-аламандык салууну пландаганын жазбаган гезит калган жок окшойт. Ал ортодо, эгемен басылмалардын бири Мырзаев менен Жапаров жолугушканын, Мырзаев кезектеги нааразычылык акцияларын каржылоого убада бергенин ачыкка чыгарды. Андан көп өтпөй эле Жети-Өгүздө 300-400 адамдын катышуусунда митинг өтүп, аны Жапаровдун Ж.Кожобеков аттуу коомдук жардамчысы уюштурганы айтыла баштады. Бул жөн гана кокустук болбосо керек. Буга удаа эле борбордук аянтта 100 адамдын катышуусунда Башмыйзамды алмаштырууга багытталган митинг өттү. Мына ушул окуялардын өзү Жапаровдун кандай гана жол менен болбосун бийликке жетүүнү максат кылып алганын кабар берип тургансыйт. "Кумтөр" темасы күркүрөгөн күздүн алгачкы айында кайрадан көтөрүлөрү белгилүү. Сөз жок, анда башкы режиссерлук "пультта" Садыр Жапаров отурат. Кызык, ошондо ал Данияр Токтогуловичтин акчасы менен "Маш ботойду" созолонтобу же Максим Курманбековичтин долларлары менен элди "лезгинка" бийлетеби? Ал эми ал үчүн мамлекеттин коопсуздугу, элдин ынтымагы, келечеги канчанчы орунда турар экен?
Өмүр сакчылыгындагы өтөлгөлүү өмүр
"Адамдар өздөрү элес албаган эки баалуулук бар: бири - ден соолугу, экинчиси - убактысы" деп Пайгамбарыбыз Мухаммад Мустафа САВ айткандай, же көөнө кыргыз "биринчи байлык - ден соолук" деп ташка тамга баскандай, ден соолуктун баа-баркын көп айтканыбыз менен анын чын кадырына жете бербесек керек.... Качан табыбыз айнып, оорунун белгилери пайда боло баштаганда гана бир чара көрүү керек деп, ак халатчандар көз алдыбызга элестеп, алардан жардам күтө үмүт артып калат эмеспизби....
Эчендеген адамдардын үмүт отун тутантып, жан алакетке түшүп жаткан абалын күлүмсүрөгөн, жашоого кумарланган турпатка алып келген өмүр сакчыларынын эмгеги эбегейсиз эмей анан.....
Биздин маектешибиз Гиппократка берген антын бекем тутунуп, колунун эми, жүрөгүнүн деми менен канчалардын дартына дабаа, илдетине шыпаа берген, республикалык оорукананын нефрология бөлүмүндө талыкпай эмгектенип келе жаткан дарыгер айым - Бурма Султановна.
Бурма эженин бул кесипке турган турпаты, ички маданияты, Жараткан ыроологон жөндөм-шыгы, өзү казып алган илим-билими, анан да адамдар менен өтө жөнөкөй баарлашып, алардын көйгөйүн уга билип, жакындан туя билген табияты менен жуурулушуп дал келип турганын ушул кыскача маектин алкагында даана байкаса болот. Маегибиз да жасалмасыз шыр кетти.
- Бурма Султановна, дарыгерлик кесипке кантип кадам таштап калдыңыз?
- Менин медицина тармагында иштегениме 25 жылдын жүзү болду. Бул кесипти тандап алышыма атам себеп болду деп ойлойм, анткени атам сыныкты түзөгөн, чыкканды салган кыл тамырчы болгон. Атамдын кылган иштерине, мындайча айтканда, ар бир оорулуунун кайрылуусуна көңүл бөлүү менен карап, сынгандарды, чыгып кеткен муун сөөктөрдун ордун, ооруп калган булчуң эттерди тыкандык менен таңып бергенине таасирленчим. Муну менен ишин бүтүрбөстөн аларга кеп кеңешин, эмне ичишин, канча күндөн кийин кайра таңууга келерин, канча убакытта өз калыбына келерин да айтып берчи.
- Демек, бул Сиздердин термин менен айтканда "тукум куучулук синдрому" турбайбы?
- (күлүп) Ошондой десе да болот. Мен доктурлук кесибимди окууну буткөндөн кийин шаардык N1 ооруканадагы кардиология бөлүмүнөн баштадым. Андан кийин жалпы терапия бөлүмүндө иштедим. Ал жактан эң жакшы доктурлар менен иштедим десем жанылбайм, алардан көп нерселерди үйрөндүм. 1998-жылдан баштап нефрология бөлүмүндө эмгектенип келе жатам. Биздин бөлүмгө гломерулонефрит, пиелонефрит, нефропатиянын түрлөрү, бөйрөктүн жана башка түрлүү оорулары менен келип жатып дарыланышат. Бул бөлүмдө иштөө оор деп айтсам болот. Ошол оорчулуктун да ырахаты болот. Тактап айтканда бейтап дартынан сакайып, маңдайыңда ыраазычылыгын билдирип турганы - эч нерсе менен өлчөнгүс бакыт. Ишенесизби, доктур менен бейтаптын бири-бирине болгон арзуусу - ооруга карата шилтенген алгачкы сокку. Доктур бейтапты ичин аңтарып кирмейинче, аны менен кошо дем алмайынча, ага туура диагноз коюп, дарылай албайт. Ар бир бейтапты бутуна тургузуп, куландай сакайтуу үчүн туура диагноз менен туура дарылоо да жетишпейт кээде, ага арзууңду арнашың керек. Бейтап сенден кандайдыр бир жылуулукту сезгенде гана чыйралып, өзүнө келет, демек, бул - андагы жакшы гормондордун иштелип чыгып, организминдеги иммунитет баш көтөрүп жатат деп түшүнсө болот.
- Психолог да болуш керек экен да. Бейтаптардын контингенти кандай? бөйрөк оорусу менен кимдер көп кайрылат?
- Биздин копчүлүк бейтаптар жаштар болуп эсептелет. Жаштардын ушундай ооруга туш болгонун, жанынын кыйналганын көрүп туруп ушундай зээниң кейит. Кээде алар менен кошо кайгырасың. Ошондо бейтаптардан эмне мынча убакытка чейин жүрдүн десең, эрте эле келбейт белең десең, "мен билген жокмун да мындай болоорун" деп жооп беришет. Ушундай жоопту кээ бир ата-энелерден, туугандардан деле угасың. Себеби көпчүлүгү тамак ооруга, вирустук, инфекциялык ооруларга, анысы аз-келгенсип азыркы турмушта көпчүлүгү оор жумуштарда иштешет, ал эми калгандары кээ бир оорулардын өтүшүп кеткенине байланыштуу.
- Бөйрөк оорусуна негизинен эмнелер себеп болот. Алдын алуунун кандай жолдору бар?
- Акыркы жылдарда бөйрөк оорулары өтө эле көбөйүп кетип бара жатат. Мунун себеби мүмкүн биздин социалдык турмуштун начарлашы, профилактикалык кароолордун начарлыгы, инфекциялык оорулардын көбөйүшү деп ойлойм. Бизге көпчүлүк учурда бейтаптар оорунун өнөкөткө айланып кеткенден кийин гана кайрылышат. Биз бейтаптарды дарылоо менен гана чектелбестен, алардын ата-энеси, бир туугандары менен да оору жөнүндө маектешебиз. Бейтаптар ооруканадан чыгып жатканда сунуштарыбызды айтып, кандай жүрүүлөрү керек экенин абдан түшүндүрүп беребиз, оору баянына да жазып беребиз. Бирок ошого карабастан үйго баргандан кийин көпчүлүгү режимди сактабайт. Бейтаптардын оорусу өтүшүп кеткенден кийин гемодиализ аппаратына муктаж болуп калышат. Бирок бул аппараттар биздин өлкөдө өтө эле аз санда. Бардык бейтаптар ала албайт. Кээ бир мүмкүнчүлүгү барлар жеке медициналык борборлорго барып алып жатышат. Бирок алардын деле каражаты чектелүү да. Менин оюмча ар бир адам өзүн-өзү сактап, ден соолугуна кам көрүшү керек. Ошондо гана адам жашоонун кызыгын, турмуштун жыргалына бата алат.
- Бул ооруканада дарыланып жаткан бейтаптардын көбү кыргыздар экенине көз чалдыгат. Иш кагаздарын кайсы тилде жүргүзөсүздөр?
- Бейтаптар менен кыргыз тилинде сүйлөшөбүз, оору баянын кээ бир убактарда кыргыз тилинде жазабыз. Арыз, кайрылуу каттарын да кыргызча жазганга туура келген убакыттар болуп калат. Азыр эми мамлекеттик тилге толук өтүүгө аракеттер болуп жатат. Кыйынчылыктар бар, албетте, өзгөчө медициналык терминдерди оорулардын диагнозун койгондо. Бирок И.К.Ахунбаев атабыз баштап кеткен чыйыр менен жүрүп отурсак, буйруса, бул кыйынчылыктарды деле жеңебиз го.
- Жакшы, доктур катары жалпыга айта турган кебиңиз?
- Мен жалпы жарандарыбызга кайрылып, өзүңөрдүн ден-соолугуңар өз колуңарда демекчимин, ар бир адам өзүнө кайдыгерлик менен мамиле кылбаса, дайыма профилактикалык текшерүүлөрдү жасап турса ден-соолук ден соолугу калыбында болот. Демек, көңүлү куунак, иши илгери болуп, жакындарына да жакшылык тартуулайт деген сөз.
- Ырахмат, Сизге да ден соолук менен ийгилик каалайбыз.