ru ru ru hbs_cyr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ru ky ru ky ru ru ru ru ky ky ky ky ru ky be ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru
Кыргыз тилинин абалы начар деп келебиз. Жакшыртуу үчүн ар кимибиз колубуздан келишинче түрдүү иштерди кылып жатабыз. Кыргыз тилине күйгөн замандаштарыбыздын бири "Жыргал Медиа" борборунун жетекчиси Жыргалбек Ажиматов да дүйнө тасмаларын, мультфильмдерди кыргыз тилине которуп элге тартуулап келет. Айрыкча азыркы тапта "Маша жана аю" мультфильми бөбөктөрдүн кызыгуусун арттырып жаткан учуру. Патриот замандашыбыз кеңсебизге баш багып чыгармачылык иштери менен ой бөлүштү.
- Котормочулук ишке эмне болуп кызыгып калдыңыз?
- 2004-жылдан бери которуп келем. Көп ойлончу элем, эмне себептен башка элдердей болуп чет элдик кинолорду кыргызча көрбөйбүз деп. Айлап, жылдап бир кинону теледен берип коёт, ал дагы 70-80-жылдары тартылган Айтматовдун фильмдери. Ал эми, күн сайын чет элдин кинолорун берет. Ал биздин менталитетке туура келеби, эмне маңызы бар, ага карашпайт. Бул ишке кантип өтүп кеткенимди билбейм. Сен кыргызча кино көрүшүң керек деп эч кимди мажбурлабайм, антүүгө акым да жок. Ар кайсы тилдеги кинолорду көрө берсин. Бирок, кыргыз болуп, Кыргызстанда жашап жаткандан кийин кыргызча да көрүп койсун деген оюм.
- Которгон фильмдер пираттык түрдө сатылып жатат го?
- Ооба, диск каракчылары (пираттар) да кыргыз тилинин өнүгүшүнө салымын кошуп жатышат. Аларды аябай жаман көрүп сөккөнүм менен, бир жагынан ыраазымын. Алар менен сүйлөшүп көрдүм. Келишим түзүп алып иштешели десем, көнүшпөйт. Бардык режиссерлор келип сунуш кылып, киномду өткөрүп бер деп акча беришет. Анан биз сизге акча төлөмөк белек. Силерди популярдуу кылып, ар бир үйгө жеткирип атабыз дешти. Айла жок унчукпайсың, башка жолу жок окшойт.
- Тасмалардын автордук укугу, юридикалык мүнөзү кандай болот?
- Кыргызстанда автордук укук деген жок, бул күлкү келерлик нерсе. Акырындап Кыргызстан өнүксө, ишке ашып калышы мүмкүн. Америкалыктар Кыргызстан деген мамлекет бар экенин билеби биринчи. Экинчиден, ал бүткүл кинотеатрларга коюлуп акчасы түшкөндөн кийин которуп атам. Тескерисинче, рахматын эле айтышы мүмкүн. Кыргызпатент өзүң бил, Казакстанда Голливуддун өкүлчүлүгү ачылган, ошол жактан барып сура деген сунушунан башка эч нерсе айта алышкан жок. "Эмне үчүн которуп атасың?" - деп келишсе ошол мага чо-оң сүйүнүч болмок. Кийинки муундарга эле боорум ооруйт, "Шрек", "Мадагаскар" деп көрүп жатышат. Бир эле мисал айтсам, абамдын баласы шыптан түшүп келе жаткан жөргөмүштү "человек паук" деп жатат. Бала анын кыргызча жөргөмүш экенин билбейт. Мына эртеңки кыргыздын келечеги. Кыргыз тили жоголуп кетүү коркунучунда турат. Тил жоголсо, улут да жоголору маалым.
- Тасмада диалектикалык өзгөчөлүктөр бар, көчө сөздөрүн да колдоносуз?
- Бул чоң маселе, эки күн отурсак да сөз бүтпөйт. 20 жылдан бери келе жаткан нерсе. Биз диалектилер менен тил болуп турабыз. Ар бир региондун тили биригип келип жалпы адабий, кыргыз тилин түзүп турат. Мен жеке түндүк тил, түштүк тил деп бөлгүм келбейт. Талашып-тартышып бекер эле бири-бирибизди капа кылып алышыбыз мүмкүн. Андыктан, баарыбыз түшүнө турган сөздөр менен котором. Башында жаңы которулган фильмдерде жеңил-желпи сөздөрдү колдонуу болгон. Азыр кудая шүгүр.
- "Маша жана аю" мультфильми учурда жаш балдарга жакшы таасир калтырып жатат, кандай шартта котордуңуз?
- Ал мультфильмди которууда кыйынчылыктар болбой койгон жок. 10 сериалды 40 күндө котордук. Машанын үнүн кызым коштоду. Жаныма отургузуп алып уйкусу келгенче которгон күндөрүбүз болду. Мисалы, "кайда бара жатасың" деген сөздү эле 30-40 жолу айттырасың. Жакшы чыгып жатат, мен буга кубанычтамын.
- Ар бир тасманы которууда кыйынчылык көп болот экен, кыйналган убактарда таштап коюу оюңузга келеби?
- Ооба, канча жолу таштадым, болду которбойм деп. Канча жолу тагдырга, элге, өкмөткө капа болдум. Бирок, кайра эле эргүү келет, чыдабай, кантип которгонумду билбей калам. Адам ишти жасаса унчукпай эле жасап коёт. Сөзсүз эле долбоорлорду жазып, парламентке коюп, боло элек ишти бирөөлөргө мактануунун кереги жок. Ар кимибиз өз кесибибиз менен мамлекетке салым кошуп койсок болот.
- Кайсыл жанрдагы тасмаларга көп көңүл бурасыз?
- Ар бир кинодо берейин деген ой камтылган, мейли ал трагедия болобу, мейли комедия болобу. Азыркы биздин заманга туура келген көрүнүштөрдү берип, таасир алсын дейм. Байкагандар байкап атат. Элге айтайын деген сөзүңдү котормонун арасына кыстарып коюпсуң деген сөздөрдү угуп сүйүнүп калам. Ал жерде ата-энеге болгон сүйүү, чыккынчылык, достук, кыянатчылык жана башкалар бар. Мына ушуларды ачып, элге жеткирүү. Кино которуу өмүрүм жана тагдырым болуп калды.
Жыргал Медианын "көзгө көрүнүктүү" эмгектери:
BBC: Жер, Адамзат, Жаныбарлар дүйнөсү (2007,2008, 2009 Илимий даректүү фильмдер, BBC).
Онг Бак 2 (2010, Таиланд. Тони Жаа).
Сүйүүдө көз жок (2006, Shallow hal, АКШ. Жек Блэк).
Сыйкырдуу сырга (2007, The hot chick, АКШ, Роб Шнайдер).
Кычаган маалда 2 (2008, Rush Hour 2, АКШ-Кытай, Жеки Чан).
Кычаган маалда 3 (2009, Rush Hour 3, АКШ-Кытай, Жеки Чан).
Кунг фу баскетбол (2009, Кытай).
Шинжуку жаңжалы (2009, Shinjuku Incident, Япония-Кытай. Жеки Чан).
Жаңы Вавилон (2009, Babylon A.D., АКШ-Франция, Вин Дизель).
Жашоо үчүн күрөш (2010, The tournament, АКШ) Кунгфу панда (2010, АКШ, мультфильм).
Ак куулар (2010, The white swans, АКШ, мультфильм).
Менин ажыдаарым (2011, How to train the dragon, АКШ, мультфильм).
Каракчы Том жана Жэрри (2011, АКШ, 10 серия).
Маша жана Аю 15 серия, (2011, 2012, Маша и Медведь, Россия, м.ф).
Кытай куурчактары (2011, Naked weapon, АКШ, Кытай).
Тайманбас (Fearless, 2012, Кытай, Жет Ли).
Акыркы кездешүү (2012, Buyuk bulusma, Tүркия).