ky ky hu ru ru cs ky ky krc ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ru ru eo ru ru ru ky ky ky bg ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ru ru ru ru ky ky ru ky ru ky uk ky uk ky uk ky uk ky uk ky ru
"Алиби", 26.03.08 - 13-бет: "Кыргыз санжырасы"...•
Кыргыз качан жана кайдан чыккан?
Кыргыздар өз тарыхыбызды билебизби? Күнү кечээ экс-мамкатчы О.Ибраимов кытай архивдеринен көтөрүп чыгып, кыргыз улутунун жаралыш тарыхын 2500 жыл экен деп, бир дуулдап барып басылдык эле.
Бүгүн дагы бир экс-мамкатчыбыз Д.Сарыгулов "Кемтилген китеп, кемиген кыргыз" аттуу китебин жазып, жарыкка чыгарды. Тарыхий-публицистикалык ыкма менен жазылган бул китептен автордун бүгүнкү бийликке, бүгүнкү заманга болгон инсандык ачык позициясынан тышкары кыргыз улутунун, кыргыз мамлекетинин түптөлүшүн 4миң жылдан (бүгүнкү тарыхыбызга 2008-жыл болгондугун эске алып койгула) ашуун мезгилге жеткирип, жеткиргенде да илимий булактардан алынган далилдер менен бекемдеп берүүсүнүн өзү эле китептин ат көтөргүс жүктү көтөрүп тургандыгынын ачык-айкын далили деп эсептесек болот.
Кыргыздын түпкү теги сактардан, арийлерден башталабы? Түрк атабыз Кыргыздын бир бутагы болуп калабы? Манас атабыз эпостук каарман эмей эле, чыныгы турмушта жашап өткөн адамбы? Биздин заманга чейинки миң жылдыкта азыркы Өзбекстандын аймагында Манас каналы болгонбу? Мына ушул жана башка көптөгөн суроолорго жоопторду "Алиби" гезитинин сандан-санга жарыялануучу Д.Сарыгуловдун китебинен тапсаңыздар болот.
( Башы өткөн санда )
Ушул саясаттын натыйжасында кыргыз биримдиги биротоло талкаланган.
Союз урагандан кийинки кыйынчылыкта, бийлик өзүн гана ойлоп, байлык топтоо саясатын жүргүзүп калганда, урууларга (айрым учурларда) биригүү аракети байкалууда.
Негизинен, бул жакшы көрүнүш. Тегин, тарыхын, уруусун, уругун билбеген адам өзүмчүл болуп, элин да, Мекенин да сыйлап, урматтай алабы??
Бирок, мындай аракеттер кыргызды биротоло жарып, бөлбөш үчүн бир маселе эстен чыкпашы зарыл.
Кыргыз деген уруу жок, ал кырк уруунун бирикмесин гана түшүндүрөт. Ошол улуу биримдикти туу тутуп, ыйык деп эсептеп, аны уруу кызыкчылыгынан өйдө коюп урууга биригүү - кыргызды күчтүү, кубаттуу кылат.
Бул маселени эске албай урууларга биригүү - кыргызды алсыратып, кокту-колотко бөлүп, чилдей тараганга алып келет.
Ар бир уруу - кыргыздын кырктан бир бөлүгүн гана түзөт, кыргыз биримдигинен уруусун өйдө койгондор өзүн кыргыздын ичинен баланча урууданмын деп айтышы абзел.
IV. Манас жана Байыркы кыргыз тарыхы
"Рассматривая эпос (Манас) в таком историческом ракурсе, можно все эпические события разделить на 7 периодов:
1). Хуннский и гуннский ( IIIв. до н.э. - V в. н.э.);
2). Древнетюркский и караханидский (VI-IXвв);
3). Кара-кытайский и караханидский (X-XIIвв.);
5) События времен Золотой Орды и других ханств (XIV-XVI вв.);
6). Джунгарский или ойрот-калмакский (XV-XVIII вв.);
7). Поздние наслоения (XIX-нач.XXвв)"
1.Китебинин 16 бетинен 40 бетине чейин окумуштуу кыргыз жөнүндө "Манаста" айтылган далилдүү тарыхый маалыматтарды келтирген.
Кызыккан окурман аталган китептен алар менен өзү да тааныша алат.
"Манаста" айтылган байыркы кыргыз тарыхын дагы үч эмгек ырастайт:
- Байжиев Т., Бектенов З. "Манас насааты", Бишкек, "Шам", 2005ж. 168 бет;
- Энциклопедический феномен эпоса "Манас", Сборник статьей, Бишкек, 1995ж. "Мурас", 472 бет;
- "Манас", Энциклопедия, I, II том, "Мурас", Бишкек, 1995ж. 440 жана 432 бет.
Бул маалыматтарды кайталап айтуунун кажети жок. Аларды толуктоо иретинде гана айрым ойлорду айткым келет.
Китепченин башталыш барактарында Сибир, Орто Азия , Кытай, Индия, Тибет, Кавказ жерлеринде "Манас" аталган чоку, дарыя, көлдөрдүн тизмеси берилди.
Баары касиеттүү кайталангыс, ыйык деп таанылган жер, суулар.
Нарын дарыясында секундасына 429м3 суу акса, Индиядагы Манас дарыясында секундасына 2400м3 суу агат, же Нарындан 5 эсе чоң!!!
Ушул ыйык, касиеттүү жер, суу, көлдөр качан, кайсы доордо Манас деп аталган??
Дүйнө элдерине аты дүңгүрөп тараган Саргон Аккадский, Хаммурапи, Дарий, Кир, Македонский, Атилла, Чынгызхан, Аксак Темир ж.б. ысмы менен канча чоку, улуу дарыялар аталган?!
Будда, Конфуций, Христос, Мухамбет ж.б. улуу адамдардын ысмы менен канча жер суулар аталган?
"Манас" деп аталгандын баары манихей диний агымын түптөгөн Мануга байланыштуу деген пикирди окудум.
Манунун Алтай, Кытайга тиешеси жок. Экинчиден, Өзбекстанда жайгашкан Манас аттуу канал биздин заманга чейин биринчи миң жылдыкта курулган - деп ачык эле жазылып жатпайбы?!1
Деги эле, Манас бабабыз б.з.ч. II кылымда жашаган (Моде), б.з. VIII к. жашаган (Яглакар) деген пикирлер бир суроо менен жокко чыгарылат:
- "Биздин заманга чейин биринчи миң жылдыкта курулган канал анда кантип "Манас" деп аталды?"
Азия көчмөн элдери менен миң жыл бою касташып, акыры чарчап, айласы кеткен кытай падышалары б.з.ч. III кылымда узундугу 5 миң км., бийиктиги 7-10 м улуу кытай сепилин курушкан.
Алар (кытай падышалары) кылымдар бою согушуп келген көчмөндөрдүн баатырынын ысмын өз жерине койдурат беле? Демек, Ирен-Хабыр мөнгүлөрүнөн башталып, Жунгар түздүгүнөн өтүп, Манас көлүнө куйган Манас дарыясы аталган доордо бул жерлер Кытайдыкы болгон эмес!
Ал кайсы доор болушу мүмкүн? Индиядагы дарыянын Манас аталышы кайсы мезгилде болду экен?
Ленинград шаары кайра Санкт-Петербург, Куйбышев кайра Самара, Фрунзе-Бишкек, Пржевальск-Каракол болуп аттары өзгөрүлгөнгө жалпыбыз күбө болдук.
Тарыхтын адилет сыноо, калыс таразасынан өткөн гана жер-суу, шаарлардын аттарынын өмүрү түбөлүк болот турбайбы.
Баскынчыл, зомбулук, зөөкүрдүк жүргүзгөн башчылардын ысмы жер, суу, шаарларга коюлса да, көзү өтүп же бийлиги бүткөндө кошо кетет экен.
Ар бөлөк диний ишенимде болгон ар кандай улуттар өкүлдөрү Непал, Индия, Тибет, Кытай, Кавказ, Алтай аймактарында Манас аталган жер, сууларды бүгүн да ыйык деп эсептеп, аларга сый-урмат мамиле кылганы эмнени билдирет?
Манас бабабыз, жалпы кыргыз эли байыркы заманда, дүйнөлүк ар түрдүү диний ишенимдер түптөлүп, тарай элек мезгилде, элдердин ээсине жакшылыгы, ыймандуулугу, нарктуулугу, салттуулугу, аруулугу менен терең сиңип калганын билдирет.
Манас бабабыз элдерди басып, кырып, зомбулук жүргүзүп, жамандык кылса атактуу жер-сууларга коюлган ысмы эбак эле өзгөрүлүп, жок болот эле.
Бул Андронов, Карасук маданиятына таандык болушу керек. Ошол мезгилде арийлер тарыхта өчпөс из калтырган.
Алардын аруулугун кийин (б.з.ч. VI кылымда) Сак элинен чыккан акылман - Сакьямуни - Будда Индия элдерине кеңири таратып, Буддизм ишенимин түптөгөн.
"Владения Саков в Индии, ограничившиеся до половины I века по Р.Х. дельтой реки Инда, в течении следующих ста лет распространились, как вверх по этой реке, так и на все побережье к юго-востоку от Инда до Деканского - Полуострова. Это узнаем от Птоломея, в "Географии" (кн.VII, гл.1) которого значится, что Индо-Скифией звалась, в его время, страна по обоим берегам р. Инда, от устья последнего вверх до р.Коаса, впадающей в Инд с западной стороны и до р. Зарадра, впадающей в него с восточной (Сетледжь)1.
"Память о вторжении Саков в страны к Востоку от р.Инда и о борьбе их с туземными владельцами Индии сохраняется, по-видимомоу, в двух, употребительных там до сих пор, эрах, установление которых связывается и именем Саков: Эре Викрамадитьи и эры Саливаханы"2.
"… о владычестве Саков в Индии упоминает и пураническая, в пророческой форме изложенная, история этой страны"3.
"Относительно продолжительности сакского владычества в Индии нельзя не принять во внимание показания Пуран, что династия сакских государей господствовала в продолжение 380 лет. Это, если занятие Гибини Саками относит к 120 годам до Р.Х., определяет падение владычества их в Индии около 260-х годов нашей эры"4.
"Потомство Саков и Гетов в Индии должно, следовательно, в том или другом виде существовать и до настоящего времени"5. (Часть известна под именем Раджпутов, часть под именем Джатов).
"Джаты занимают именно то пространство Западной Индии, которое завоевано было Саками и Гетами, и что все почти Джаты сами, по преданиям между ними сохраняющимися, считают себя пришельцами с далекого Северо-Запада".6
Көкөтөйдүн ашын берээр жерди тандоодо бир топко чейин талаш болот. Кээ бирлери алтайдын туура тушундагы
1 Молдобаев И.Б. "Эпос Манас" как источник по истории государственности кыргызов", Бишкек, 2004г. 16 бет.
1 Манас Энциклопедиясы, 1 том, "Мурас", Бишкек, 1995ж. 418 бет.
Григорьев В.В. "О скифском народе саках, "Хант", Алматы, 1998ж. 111-бет.