bg ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Жибербеген тыйынды “жибердим” дебегиле...
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Кандай аял тууду экен, Лениндей уулду"
Кийинки мезгилде орустардын арасында тарыхты бурмалаган ревизионисттер аябай эле көп болуп турат. Алар кээ бир тарыхый инсандардын ролун көтөрмөлөсө, кээ бириникин таптакыр эле түшүрүп жатат. Кээде тарыхтан аброй алган адамдарды ошол мезгилдин көзү менен карабай, азыркы желмогуздай көзү менен карап шылдыңга алып, ал жөнүндө сөз тандабай жерге житирип турганы. Иши кылып бүгүн эрте турганы эле каалаганын жазып жатканы. Бул жакшы эмес. Алсак, кээ бир тарыхчысы менен журналистти, болбосо жазуучусу менен публицистти Владимир Ильич Ленинди "немисттердин шпиону, капиталисттердин өз кишиси, мыкты өнүгүп жаткан Россиянын ойронун чыгарган неме" сыяктуу терс сыпаттамаларды айтып, жазып жатат.
"Орустардын ойногону жаман, энесин көчүккө чукулап" деген да ажакыстыгы менен шөкөттөлгөн жаман кеп бар. Анын сыңары кээси менен ойрон орусуңдун кээ бир "мыктылары" азыркы саясатка тууралап туруп, тарыхый инсандарды каалагандай калчап жатканы.Бул жаатта орусташкан еврейлердин эмгеги чоң деп жатышат… Бул, албетте, наадандык болор. Башкасын кой, биз окшогон элге Лениндин алып келген жакшылыгын ченеп болбос. "Биз улуу эл болгонбуз, биздин "Манасыбыз" болгон, Улуу Каганатка да биригип эң кубаттуу мамлекеттердин бири болуп турганбыз, биз кезде кыргыздар калмагын да, кытайын да, жана башкасын да ташын-талкан кылып баш көтөртпөй келген" деген узун, аны менен бирге "жармы жалган жарымы чын, жанында турган киши жок" сыпатындагы тарыхыбыз бар. Кандай болсо да, 1917-жылдагы революциянын алдында кыргыз эли караңгы, билимсиз болгон, эл массасы эптеп күн өткөрүпт келген, бир ууч бай-манаптар көпкүлөңкү турмушун өткөзгөн. Элибизди бир жагынан орустар басып турса, экинчи жагынан Кокон хандыгы эзип баш көтөртпөй турган да. "Балдарыбызды аскерге бербейбиз" деп кыргызың калтегин ала чуркап көтөрүлгөндө падыша аскерлери-казак-орустар кыргызыңды биротоло кырып сала жаздаган, боюнда бар аялдардын курсагына чейин жарып! Эми ал өзүнчө тарых, талаш-тартышы менен, чын-төгүнү менен. Мына ошондой абалда Ленин башында турган социалисттик революция бизге эркиндик алып келип жатпайбы, ошол эркиндик менен сабаттуулук да келди, илим менен билими келди, аз өтүп кыргыз деген калк түшүнүгү артан сабаттуу элдин катарына кошулду. Бул жагдай ойдон чыккан кеп эмес, турмуштун казанында кайнаган чындык. Эгерде ошол революция болбосо, бүгүн кыргыз дегениң афгандардын кебетесинде болмокпуз, ал эмне деген кебете экенин баарыбыз жакшы билебиз! Демек, биз, бизге окшогон казак, тажик, өзбек ж.б. улуттар сөзсүз түрдө Лениндин Улуу эмгегин төгүнгө чыгара албайбыз, антүүгө укугубуз жок, абийирибиз жол бербейт жана да аны эч качан унутпашыбыз керек.
Падышачылык кулагандан кийин Россияда аябагандай коркунучтуу, өтө жаман кырдаал пайда болбодубу: эли экиге бөлүнүп чабышты, ата менен бала, ага менен ини бири революциячыл, экинчиси-контреволюциячыл болуп кармашты, жүз миңдеген адамдар кырылды… анан ачкачылык каптап, маселен, Волга боюндагы эл топ-тобу менен өлүм тапты. Ошол ачкачылыктын айынан өз баласын союп жеген энелер да болгон деп орустардын бир жазуучусу жазган эмеспи! Ооба, революция дегениң кан төгүүнү алып келет экен, кийинки учурдагыдай "тюлпан-пюлпан" революциялар илгери болгон эмес тура. Кандай болсо да, рволюция эл жериген бийликти кулатат, ошонусу менен баалуу. Анан ал революция кандайча ишке ашат, түпкүлүгү кандай болот, ал башка маселе…
Туура, абсалюттук эркиндик деген болбойт экен, социализмдин идеясы боюнча бардык улуттар тең укукта болгону менен, турмуш практикасында орустартын шовинисттик саясатын да баштан өткөздүк. Кандай болсо да падышачылыктын эзүүсү менен Совет турмушундагы "маданияттуу" эзүүнү салыштырып болбойт…СССР тарагандан кийин бизди эч ким эзген жок, бирок… Бирок, "экономикалык эзүүдөбүз". Ал жагынан Россиянын көзүн карайбыз, Казакстан менен Өзбекстанга көз карандыбыз газ боюнча ж.б. Демек, эч качан таптакыр эле эрин болуп, алчактап-чалчактап жашай албайт экенбиз!
…Азыр орустар илгерки тарыхый инсандарын толугу менен даңазалаганга өттү. Мурун Петрдун эмгеги, Минин менен Пожарскийдин, Дмитрий Донскойдун эмгеги айтылчу эле, анда да социализм идеясына карама-каршы турбаган өңүттөн алынып. Азыр болсо орусттарды 300 жыл башкарган Романовдор да, андан мурунку каардуу, карапайым элди каалашынча эзген, кырган деген сыпаттамасы бар Иван Грозныйды да жерге-сууга тийгизбей мактаганга өтүштү. Баарыдан да Николай падышанын, анын аялынын мээсин айлантып, аларга чоң таасир берип турчу күчкө ээ болгон Григорий Распутин дегенди ошол кездеги орус мыктыларынын катарына кошуп жатышпайбы. Билерсиңер, жазуучу Валентин Пикулдун "Нечистая сила" деген романы бар эмеспи. Мына ошондо Распутиндин наадандык жашоосу, көпкөнү, шапар тепкени, мамлекеттик кызматтарды каалагандай бөлүштүрүп турганы, а турсун падышанын аялы менен соо эмес экендигине чейин баяндалат. Сөз кыскасы, азыр орустар өткөн тарыхындагы аты бар орустардын бардыгын тегизи менен мыкты кылып шөкөттөп жатканы. Бабаларыбыз момундай болчу, анан биз алардан кем эмеспиз деп пайдубалын бекемдегиси келип жатабы деп калам. Эстеп коелу: орусуңду 300 жыл бою кыңк эттирбей баскан монголдорду даңазалаган эч ким жок. Бирок, аны тарыхтан кантип чийип салмасың! Чынгызхандын укум-тукумдары биримдиктүү болгондо орусуңду дагы да 300 жыл эзмек!
… Отуз жылдан ашуун орусуңду да, башкасын да кыңк эттирбей башкарып, бүт дүйнөнү каратып алчу күчү бар Гитлерди жеңип берген Сталинди азыр карандай эле жамандап жатканы. Согуштун баарын жеңген маршал Жуков кылып көрсөткүсү келген орустар, тилегине жетпей койбойт, ошол маанини какшай берсе, кийинки муун ошого ишенет да. Сталин бүтүндөй аскердердин Башкы командачысы болуп, Жуковуңду да, Василевский менен Тимошенкону, Шапошников меен Мерецковду да, ж.б. мен деген аскер башчыларын кээде көтөрмөлөп, кээде фронтторго айдап турганы, алар Сталиндин буйруктарын кыңк этпей аткарып турганы эсепке алынбай да калды. Кайдагы бир грузин бүтүндөй орустарды кыңк эттирбей башкарганы шовинисттерге катуу тиет да. Кайсы бир кинодо Жуков, Уляновдун аткаруусунда, "нет, товариң Сталин" деп тим эле жулунгандай болуп жатпайбы. Бизге жеткен башка маалыматтарга караганда, кимиси болсо да Сталинге үнүн көтөрмөк турсун, тик карай алчу эмес экен. Ушундай наадандык, улутчулдук. Баса, Ленин ооруп жатып "Сьездге кат" дегенин жазат эмеспи. Анда Сталиндин оройлугун, партияны башкара албасын айтат. Ал кат жазылды деген кезде Ленин катуу оору экен, кат жазмак турсун акылы толук иштебей калган кези экен. Катты Крупская жазып, Лениндин атынан жазылган кылганын кийин изилдеп чыгышпадыбы. Орустар менен еврейлер ошондо эле Сталинди бийликтен четтетүүнү көздөшкөн тура.
Азыр кыргыз коомчулугунда да орустардай эле илгерки бай-манаптарды тегизи менен даңазаламай орун алып жатат. Ормон, Боромбай, Байтик, Жантай, Төрөкелди, Балбай, Шабдан, Үмөтаалы, Жангкарач, Байзак сыяктуулардын баарын Улуу адамдар кылып жатабыз, килейген романдар жазылып жатат. Жогорудагыларды "кедей-кембагалдадын жонунан кайыш тилген" деген сыпаттамасы бар эзүүчү тап катары да окуганбыз. Анан алар бат эле эл баатырлары, элдин алдыңкы катмарын түзгөндөр, патриоттор болуп чыга келди… Алайда бир-эки коктуну башкарган жана да орустардан "датка" наамын алган чоң энебиз Курманжан эпостогу Каныкейден өтө жаздады. Бу дагы кызык окуя болуп жатат… Булар менен катар акылы ашкере жаралган Мойт аке, Сарт аке, Тилекмат аке сыяктуулар жөнүндө да жазылгандар көп. Алардын баскан жолу, өтөгөн өмүрү, айта келген акылы керек экен. Андыктан алар жөнүндө жазылгандарды жерибейбиз да. Анан алардын катарынан орун алгысы келген Ташкул Керексизовдун кайсы акылын үйрөнөбүз?! Мен ошого таңмын. Бир кезде Таластын губернатору болуп, ал жакка айда-жылда бир барып башкарып турганын, "Керексизов Аскар менен Майрамдын кошелогу" деген ат алганы бар эле, андан эмнени үйрөнөбүзбү. Жогуңуз эй! Акелер тарыхтын бир жеринде калган, элге аңыз болуп калган. Демек Кеексизовдой жасалма "акенин" кереги жок, бизге керексиз…
Бүгүн Лениндин туулган күнү. Ошону эскерип коелу деп Ленин менен башталган кеп Керексизовго чейин келип жетти. Азыр турмушубуздун өзү ушундай баш-аягы жок, бир багыты жок болуп жатса, менин жазганым оң кетмекпи?!