el ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ko ky ky ky ky ky ky kk ky ru ky ky ky ky ru ky kk ky kk ky ky ky ky ky ky tt ky ky krc kk ky ky ko ky ky ky ky kk ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky mn ru mhr ky ky ky tt ky ky ky ky be ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
... Акыйкат жалгыз теңирден болоор
Ак жолдо турган эрким бек!
К.Бакиевдин татаал доорунда канчалаган кырчындай жигиттер окко учуп, камчыга сап болор канчалаган кыргыздын уул-кыздары курмандыкка айланбады дейсиз. Алардын бири учурда "Замана" студиясынын башкы редактору болуп иштеп жаткан Жыпара Арыкованы Жогорку Кеңештин басма сөз кызматында улук кеңешчи болуп иштеп жаткан учурунда шпиондук жасады деген жалган жалаа менен бейкүнөө түрмөгө отургузушкан. Арадан 11 ай өткөн соң акталып чыккан. Ошол түрмөдөгү азаптуу күндөр чагыл-дырылган "Тордолгон асман" аттуу китебинин бет ачары улуттук китепканада өткөн апта аягында белгиленип, депутат Бөдөш Мамырова баштаган белгилүү адамдар кеченин коногу болуп жакшы ойлорун бөлүштү.
Мен абдан бактылуу жашоону жашап өттүм. Менин курагымдагы миллиондогон адамдарга караганда мен жолдуу экенмин. Мен көп азап чектим, жөнөкөй адамдар көрбөгөн нерсени баштан кечирип, сезип, жашап көрдүм. Мен бактылуумун.
Бул менин гана тагдырым эмес, бул миңдеген менин замандаштарымдын, аеосуз чындык деп күрөшүп жеңилип калган же жеңген аялдардын тагдыры. Бул мен тарткан азап эмес, бул бүтүндөй куугунтук жегендер тарткан азап. Бул бүгүнкү биздин жашоо, биздин коом, биздин азап. Демек, мен жазышым керек. Бул жөн эле китептин барактары эмес, жүрөгүмдүн чел кабыгы, андагы тамгалар көз жашымдын тамчылары.
Качан китеп окурмандардын колуна тийгенде анын акыркы барагына жеткенге чейин алардын убактылуу иши да, уйкусу да токтоп калышы мүмкүн. Эмне үчүн? Анткени бул китеп биз жөнүндө жана биз үчүн.
Менин китебим биздин өлкөдө жашагандар үчүн таасирдүү табылга. Ал менин тагдырым болгон менен коомдун тагдыры, анын зар-муңу…
Бүгүн жамгыр жаады. Кадимки жазгы жамгыр
Бүгүн акыркы соттук процесс, менин тагдырым чечилет. Эртең менен баягыдай эле кыйналып-кысталып жатып сыртка чыктым. Акыры саргайып күткөн күн келди. Соттун имаратынын алдында журналисттер толо турган экен.
Сот кечирээк башталды. Колдорум муздап, кайра-кайра валидолду тилимдин астына салып отурдум. Соттук ишти алпарган судья дагы үстөккө-босток чылымын чегип ойлуу отурду. Анын абалы да оор, адам тагдырын чечүү оңойбу? Анын кызматы адамдын тагдыры үчүн өкүм чыгаруу. Мына бүттү. Сот өкүмүн чыгарганга кетти. Тыныгуу. Апам жаныма келди, туугандарым кудайлап турушат. Жарым саат убакыт жарым кылымга тете сезилди. Алтургай адвокаттар да толкунданып, тынчсызданып жатышты. Мен кайра темир тордун аржагына кирдим. Ордуман туруп өкүмдү угар убакыт келди. Колдорум темирге бекем карышып, өңүм бозоруп кетти окшойт. Бүт денем калчылдап жатты. Адвокатым Нина Зотова "держись, Жыпара" деди. Аңгыча 20 жылды мойнума илген оор статьяны "акталды" дегенде көзүмө эч нерсе көрүнбөй, кулагым чуулдап делдиреп турдум. Андан аркысын уга албадым. Дендароо болгон абалымды сүрөттөп берүү мүмкүн эмес эле. Кубанаарымды же ыйлаарымды билбей турдум.
Соттук өкүм күчүнө киргенче мыйзам боюнча он күн кайра камерага барам. Он күн аралыгында апелляциялык арыз болбосо мага эркиндик келет. Дагы азыраак чыдашым керек.
Сот залынан кайра камерага алып келишти. Киргенимде эле эмне болду деди жанымдагы кыз. Камерадагылар кечинде телевизордон көрүп алышып, трубаларды, дубалды ургулашып куттукташты. Бул бир жылга чейинки аралыкта биз сөзү жок үн менен сүйлөшкөнгө, ургулаган дабышты окуганга үйрөнүп бүткөн элек. Кечинде чайдын кагазынын бетине "Жеңишиң менен, Жыпара!" деген бир сап сөз жазылган куттуктоо келди.
Оо, жеңишке жетүү үчүн канча көз жаш агып, канчалаган жакындарым зыркырап турушту. Канча сагыныч менен айрылууну сездик. Канча ачуу шор жүзүмдү жууду. Бул жарым жеңиш, жашоодо дагы канча күрөштөр күтүп турат. Азап менен кайгы түбү тешик идиштен үстүмөн ылдый куюлгандай токтоор күнү барбы дейм. Айдын он беши жарык, он беши караңгы дегендин чындыгы бар го. Жатып алып кыялдана баштадым.
Эркиндик… Бүгүн жамгыр жаады. Кадимки жазгы жамгыр. Мына мен көчөгө чуркап чыктым. Бала кезде дайыма ушинтчүмүн, жамгыр алдында суу болуп турганды жакшы көрөр элем. Ошол жамгырдын тамчыларынан ырахат алчумун, тазарчумун. Чуркап чыгарым менен тамчылар мага төгүлдү, анан ээгимден жамгырдын даамын сездим, мен жамгырдын эмес, эркиндиктин даамын таттым!
Мен жамгыр менен кошо шамалга каршы жүгүрө бергим келди, жүгүрө бергим келди. Эч ким алдымды тороп чыкпаса экен. Алдымда "кирүүгө уруксат эмес" деген да жазуусу бар тактайды да жолуктургум келбейт, атургай "Кош келиңиз" деген да жазууну жолуктуруу кыйын биздин коомдо.
Бул жалганда эч кандай көрсөтмө, эреже болбосо дейм. Чексиздик болсо… Каалгасы чоң ачылган мейкиндик, аалам болсо. Көйкөлүп чөп өскөн талаа болсо, ага оонасам, гүлдөрдүн жытын искесем. Тоодон ылдый чуркасам. Эч ким мага тоскоолдук кылбаса. Адам менен ааламдын ортосун кытайдын дубалындай дубал менен тоспосо. Эркиндик деген эмне? Бул коркунучу жок, тоскоолдугу жок жашоо. Адамдар эки жагын каранбай эркин сүйлөткөн, аны жана анын үй-бүлөсүн кайсы бир капилет айткан сөзү үчүн же жазган жазуусу үчүн жабыркатпаган турмуштун өзү эркиндик. "Тилиңди тарт!" деп кесмекке албаса. Басканың эркин, дем алууң эркин болсо, мына ошол ырахат. Кимдир бирөө сенин үй-бүлөңдүн же сенин жеке турмушуңдун үстүнөн бийлик жүргүзбөсө ошол эркиндик.
Бирок жашоо мыйзамы андай эмес. Сыягы жашоо мыйзамы деген сөздү өзүбүз токуп алгандай, андай мыйзамдарды да өзүбүз түзүп алган окшойбуз сыягы.
Окурманым, бир адамдын өмүрү менен өлүмү бүгүнкү коомдо чоң көйгөйгө айланган. Биз адамдарды моралдык жол менен өлтүрүүнү адатка айлантканбыз. Акыркы жылдары кыргыздын албан-субан жигиттери жашы 50гө жетпей өмүр менен кош айтышып жатканы, жүрөк-кан тамыр, шишик ооруларынын өсүшү коомдун трагедиясы эмей эмне?! Жер-жерлердеги кенди каздырып ар кандай нурланууну жаратып жаткан бул XXI кылымдын жетишкендик трагедиясыбы? Жашы кыркка жетпей тиштери күбүлүп түшүп, экологиялык бузулуудан жабыркап жаш өлүп кетип жатканы бул коомдун арманы менен азабы! Бул эстутум менин, менин жакындарымдын гана трагедиясы эмес, биздин коомдун да трагедиясы.
Боз инген болду энелер.
Боюна алды жер эне.
Биригип чыккан эл менен.
Бир далайы окко учту,
Тили да, дили жер деген.
Жер ыйлайт, жетим дем ыйлайт,
Жери жалгыз кем ыйлайт,
Желбоосу калып өзү жок,
Жесирмин деген тең ыйлайт.
Чындык үчүн жан берди,
Ата Журт үчүн кулачын.
Көл эңсеп барып толкунду көрсөң,
Көксөгөн менден салам айт.
Көктөмдүү балам, көз жаштуу энем,
Көйкөлгөн жерим, өзүңө жалгыз
Туз жыттуу туулган жериме барсаң,
Тумарлап менден салам айт.
Турмушу эшек араба болгон,
Жарылып үйү жаралуу болгон,
Жандарга менден салам айт.
Жашооңо апа, кудайым жөлөк,
Жардамга сага менчелик эч ким
Томсоруп турган тоолорду көрсөң,
Тор кушу менден салам айт.
Томуктай кыздын тагдыры үчүн,
Сайраган куштун эшитсең үнүн,
Сабалап учпай кайрылды канат,
Төшүңө тамса жамгырлуу тамчы,
Төрөлбөй койбой не болдум чиркин,
Алтынын алып, тоолорун саткан,
Акыйкат жалгыз теңирден болоор,
Ак жолдо турган эрким бек!
"Көз жашыбыз жалбыракка сиңди"
- Кызымды көргөнүмдө бутундагы тапичкеси куурап калыптыр. Бут кийими куурап калган өзү кантип куурабасын деп боздодум. Апасы баласын басып жыгылгандай эле мен да шаарга келерим менен апа-аа деп Ак үйдү басып жыгылдым. Биздин башыбызга иш түшсө жогору жактагы ата-энебизге келет экенбиз. Ушулардан жакшы сөз угамбы деп келет экенбиз. Ошондо Жыпаранын отурган жерине чейин кирип, жылуу сөзүн арнаган акыйкатчы Турсунбек Акунга рахмат. Эч ким кабыл албай Ак үйдүн алдында сыздап жүргөндө, эч кимден коркпогон Дооронбек Садырбаев кабыл алып "ай, ушул биздин мамлекетте сыр барбы. Каяктагы түшкө кирбеген сырды айтып жатышат. Кенедей кызды, чычкандай кызды кармап алып арстан кармап алгандай маашырлангандарын кара" деп мени кабыл алып, калыс сөзүн айтканына кадимкидей кайраттандым. Ошондо журналисттер тынбай ал-акыбалымды сурап турушту. Кээде ачуум келген күнү аларга да оң жооп бербей ачууланчумун. Чачылып кеткен энемин да. Кийин акырын-акырын жооткотуп сурашып менин сырымды да билип алышты. Аттиң, мен чыгарма жарата алсам бул күндөрүм шумдук чыгармага айланмак. Атасы экөөбүз жетелешип алып мээ кайнаткан ысыкта жүрдүк. Жамгыры куюлган күз мезгилинде жүрдүк. Көз жашыбыз жалбыракка сиңди. Кычыраган кыш келди. Көзүбүзгө кар бүртүктөрү тоңду. Жадыраган жаз мезгили келди. Жазында май айында кызым бошотулду. Ошондуктан май айын жакшы көрөм.
"Жыпаранын эрки бекемдигине таңгалдым"
- Айтылып кеткен татаал заманда мен бийликте туруп калдым. Өзүмө ыраазы болгонум, кошомат кылып бийликтин сөзүн сүйлөгөн жерим жок. Акты ак, караны кара деп айтчумун. Жыпара тууралуу кабар кетери менен эле болгон аракетимди жасадым. Жыпаранын апасы, Айжан деген адвокаты да мага кайрылып, түрмөгө кирдим. Жыпара халатчан отуруптур. Башка киши болсо чөгүп, бүгүлүп, бүтүп калмак. Мен түрмөгө далай адамдарга киргем. Ошондо Жыпаранын эркинин бекемдигине таңгалдым. Мен кетип жатканда Жыпара "мен акмын" деп ишеничтүү айткан. "Ак ийилет, бирок сынбайт" дегендей, ошондо минтип Жыпаранын китебинин бет ачарында жолугушабыз деп ким ойлоптур.
"Жүрөктөн чыкса жүрөккө жетет"
- Баарыбыз ыйлап алдык. Энесинин сөздөрү жүрөгүмдү оорута тургандай таасир этти. Бул бир эненин кайгысы, бир эненин муң-зары эмес. Бул иретсиздик, калыссыздык, кара мүртөздүк доорундагы көп жарандардын кайгысы. Ошол режим, бийлик, ошол кездеги көпкөнчүлүк. Бирок чындык бир жерди тешип чыгат экен. Алыс деле кеткен жок. Жарк этип адамдын күнөөлүү эместигин Кудай Таалам таразалап, ошол кездеги азаптуу күндөр жазылган китептин бет ачары болуп өттү. Китеп жөнүндө айтсам абдан жакшы жазылган. Муну көркөм китеп деп айтыш да кыйын. Публицистикалык, документалдык чыгарма деп айтыш да кыйын. Экөөнүн ортосундагы синтез. Мында жандүйнөнүн жабыркаганы, ар бир сөзү жүрөктөн чыгып бизге берилип отурат. Жүрөктөн чыкса жүрөккө жетет дегендей, жүрөккө жете турган жери көп. Бул жерде чындык жазылып жатат. Мында кара ойлорун ишке ашырам дегендердин курмандыгы болгон айыпсыз адамдардын тагдыры жатат. Ошо үчүн бул китеп өтө элге жага турган китеп болот. Ушунчалык образдуу, жандуу жазылган. Жыпара ушунчалык көп азап тартса, алдыда көп жыргалчылык күтөт.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?