hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru tt ru ky ru ky ru ky ru ru ru ru ky ky ru ky ky ru ru ky ru ky ru ky bg ky ru mk ru ky ru ru ru ky ky ru ky ru tt ru ky ru mt
"Фабула", 26.08.11 - 13-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Ушул жылдын 12-августунда Талас шаарынын соту облустун аттуу-баштуу адамдарынын бири Култаев Кыргызбай Бейшеналиевичти "уюшкан кылмыштуу топтун мүчөсү" деп 16 жыл эркинен ажыратты. Бирок биз, Талас облусунун тургундары, соттун бул чечими акыйкатсыз деп эсептейбиз.
Кимдин ким экенин карапайым калкыбыз эң жакшы билет. Биз билген Кыргызбай жөнүндө айтсак, ал 1958-жылы 9-июлда Өзгөрүш айылында төрөлгөн. 1984-жылы оор атлетика боюнча "СССРдин спорт чебери" деген наамына татыктуу болгон. Ошол мезгилден баштап Ленинполь районунда АСЮШде оор атлетика боюнча машыктыруучу болуп эмгектенген. Уюштуруучулук жөндөмдүүлүгүн көрсөтүп, Беш-Булак орто мектебинин жер төлөсүнө оор атлетика боюнча спорт зал ачкан. Ал жерден бир нече өспүрүмдү тарбиялап, спорт чеберине чейин жеткизген. 2005-жылы Акаев бийлигине нааразы болгон элге кошулуп, тынчтык митингине катышкан. 2005-жылы 12-марттан 24-мартка чейин Талас областтык администрациясынын алдында эл менен бирге болуп, Акаевдин үй-бүлөлүк бийлигин кулатууга опол-тоодой эмгек кылган. Кыргызбайдын ошондогу эл үчүн тикесинен тик туруп берген эрдигин эске алып, эл аны координатор кылып шайлап алышкан. Келген бийликке Ак үйдү талатып-тонотпой өткөзүп берген. Аэропорт, мелкомбинат, сүткомбинат ж.б. ишканаларды, мекеме-уюмдарды сактап калганга мээнети өтө зор. Кийин 2008-жылы 6-февралда Бакиевдин учурунда жумушсуз калып, үй-бүлөсүн багуу үчүн Түштүк Кореяга жумуш издеп кеткен. Ал жерден 2010-жылы 7-майда кайтып келген.
2010-жылдын апрелинде Суусамырда болгон криминалдардын жыйынына катышкан эмес. Себеби ал учурда Кореяда болгондугун аны менен чогуу жүргөн Нурбек аттуу жигит далилдеп берген. Былтыр Өзгөрүш айылындагы спорт-комплексинин курулушуна көмөктөшүп, комплекс бүткөнчө башында туруп берди. Ошол убакта Бишкек шаарынын УВД начальниги Зарылбек Ырсалиевдин өтүнүчү менен Ош коогалаңына жолдош балдары менен аттанган. Ошондогу улут аралык коогалаңды токтотууга кошкон салымы салмактуу. 2011-жылдын 12-августта Талас шаардык судьясы Б.Сагымбаев, төрагасы А.Конгантиевдер Кыргызбай Култаевди 16 жыл эркинен ажыратып салышты. Сот процессине, ИИМге ЖК депутаты кысым көрсөткөндүгү байкалды. Сотто сүйлөгөн күбөлөрдүн, аксакалдар, райондук жана айылдык Кеңештин депутаттарынын сөздөрүн токтомго киргизбей коюшту. Соттун өкүмүнө бүтүндөй Талас эли нааразы экендигин билдиребиз.
Жоробеков Рыспек Масалбекович, Бечелов Токтобай Ашымович, Рыскулбеков Айсалкын Кебекбаевна, Алымкулов ДосумТургунович, Жумашев Бокмурат Темиркулович, Тилемишев Мелис Райканович, Акбердиев Абдыманап Акбердиевич.
Ордо оюну башталды, акылга салып калчайлы
Президенттик постко шайлоого үгүт иштерине даярдык көрүлүүдө дегенибиз менен, анын башталганы талапкерлерди көргөзүү учурунда эле тымызын башталганын жашырууга мүмкүн эмес. Мезгилдин негизги тематикасы каттоодон өткөндөрдүн дарегине түрдүү божомолдор айтылууда. Мамлекеттин башчылыгына умтулгандар тууралуу сын-пикирлер айтылганына эч ким каршы эмес, бирок ошол талапкерлердин эч кими "периште" эмес. Пенде болгондон кийин ката кетирбеген ким бар дейсиң? Ошентсе да, ушул жооптуу кампанияны өткөрүүдө калкыбыздын келечеги жана мамлекетибиздин тагдыры турганын, элибизде аздыр-көптүр шайлоонун калыс өтүшүнө үмүтү жанганын кантип жашырабыз?
Айрым ММКлардагы божомолдордун айрым калпыстыгын айтсак болот. Өлкөбүздө үй-бүлөлүк жана кландык бийликтин күч алып турган кезде учурдагы бийликтин аларга каршы айыгышкан күрөшү жүрүп келгенин элибиз али эсинен чыгара элек болсо керек. Айрыкча, эски бийлик Ак үйдүн алдында калкты ок менен тосуп алганын да тарых өз барактарында кылымдар бою сактап калары талашсыз. Ачыгын айталы, 2011-жылдын 7-апрелине чейин мурдагы бийлик административдик ресурстарды пайдаланып келгенинде өң катпагандар эми демократиянын шарданында бул ыкманы "пайдаланбайбыз дегендер" бардыгын тескери жасашарына көзү ачыктык кылууда.
Бул ойго кошулууга болбойт. Эгерде административдик ресурстарды колдонууну алар максат кылышса, буга чейинки парламенттик шайлоонун учурунда Акаев-Бакиевдердин командасын кызуу колдошкон мансап ээлерин шал канат кылуу максатында люстрация мыйзамына таянып, тазалоо жасашпайт беле? Жыйырма жылдык бул тажрыйбаны өз кызыкчылыктарына колдонушса, ошол шайлоодо курамы мурдагы "Ак жол" партиясынан турган "Ата-Журт", анча-мынча ишенимин жоготуп алган "Ар-Намыс" партияларын кулатып, кантсе да өнөктөш болуп келген "Ак Шумкар" партиясын өткөрүп кетүүгө мүмкүнчүлүктү колдонуп кетишмек. Кантсе да, бул шайлоонун таза өткөнүн тастыктаган төгүндөлбөс далил катары санасак болот.
"Айта берсе жарашат" принцибин кармагандар мамлекет башчысы Роза Отунбаевага премьер-министр Алмаз Атамбаевди "ини" катары көргөзүшкөнү жөн эле күлкү келерлик ушак десек болот. Ошол эле учурда административдик ресурстар колдонулбайт деген кебин жалган убада катары эсептешерин ачыкка чыгарышкан, бирок алар буга чейинки мезгилде ушул айыптоочулар мактап-жактаган Акаеви болобу, же Бакиеви болобу, кийинки шайлоого барбасын айтып, убадаларын убара кылып, кайра эле жеке үй-бүлөлүк тибиндеги бийликтерин сактап калууга жан талашкандыгы тууралуу сөз козгогусу келишпейт. Чындыкты айталы, аларга караганда аял башын эр кылып, мамлекетибиздин кыйын кырдаалга тушуккан мезгилинде жооптуу кызматты аркалап гана тим болбостон, эл алдында берген мөөнөтү аяктагандан кийин мансап талашпай бошотуп, шайлоого катышуудан баш тартышы канчалык эрдик экенин биз баалабасак да, учуру келгенде урпактарыбыз жогору баалай турган мезгил келерин коркпой белгилесек болот.
Ачыгын айталы, ар кыл далилсиз ушак кептердин башында акаевчил-бакиевчил күчтөрдүн турганын акыл калчаган адамдар айттырбай эле илгирет эмеспи.
Белгилей кетели, мамлекет башчылыгын колуна алгандан кийин Роза Отунбаева өзүнүн кайсы бир туугандарын, же балдар-кыздарын жооптуу мамлекеттик кызматка койду? Бул жактан айып таба албаган соң, Алмаз Атамбаевди иниси кыла коюшуп, бул талапкердин утуп чыгышына камкордук кыларына "көзү ачыктык" жасашкандар бир нерсени унутуп коюшууда. Алмаз Атамбаевдин саясий лидер катары өзүнүн орду бар. Буга чейин эле азыркы "айкырыкчылар" колдоп-коштоп келген Курманбек Бакиев менен атаандаш катары президенттикке талапкер катары ат салышып, бийлик ээсин титиреткенине көп жыл өтө элек. Ал эми кимдин-ким экенин эл өзү электен өткөрөт эмеспи.
Мыйзамда мамлекеттик кызматтагы адамдар шайлоого талапкер катары катышууга тыюу салган берене жок. Экинчиден, талапкер катары "башбакандык" кызматын мыйзам чегинде өткөрүп берүүсү да мыйзамды сыйлоо катары карасак болот. "Боёкчу десе сакалын боёгондор" мурдагы президенттик шайлоодо өздөрү пайгамбарындай колдошкон Курманбек Бакиевдин ошол учурда убактылуу кызматын өткөрбөгөн учурда аны неге сындашкан эмес? Ага караганда азыркы бийликтин бул эки өкүлдөрүнүн ыйманы бүтүн экендиги мыйзам сыйлоосунан эле көрүнүп жаткан жокпу?
Элибиздин эсине сала кетели. Бул шайлоо карама-каршы эки лагердин ортосундагы кырчылдашкан катуу кармаштын башталганын айгинелейт. Биринчи лагердегилер үй-бүлөлүк жана кландык башкарууну түп-орду менен ойрондотуп, муунтулган демократияны ордунан тургузууну көздөп отурушат. Демократиянын жоболорун ишке ашырууга алгачкы кадамдар алар үчүн жеңилге турган жок, анткени алар уруучулук, жердештик, тууганчылык үстөмдүк кылган элибиздин менталитетин көз ирмемде өзгөртүп жиберүүчү кудай эмес. Буга көптөгөн убакыт керек. Ошентсе да көптөгөн кыйынчылыктарга, тоскоолдуктарга карабастан алгачкы кадамдар башталды.
Экинчи лагердин башында үй-бүлөлүк жана кландык бийликтин акырынан жем жегендер турушат. Алар кандай жол менен болсо да колдорунан чыгып кеткен бийлигин кайрып алууга жана мамлекетти мурдагыдай өз билгендериндей башкарууга жан үрөшүүдө. Аларга кечээги төңкөрүштө төгүлгөн канга кандайдыр деңгээлде катыштары бар. Эгерде демократиянын принциптери күч алса, эртеби-кечпи, бул үчүн жооп берери аларга тынчтык бербей келет. Бийлик колго тийсе эски тартипти орнотуп гана тим болбостон, "качкындарды" кайрып алып келип, алар менен бирдикте кезектешип, мансаптарын сактоо максаттары айкалышууда.
Биз эми эки жолдун бирин тандап алуубуз керек. Эгерде демократиялык жолду тандасак, акырындык менен саясий жана экономикалык жактан бийлик өкүлдөрүнө көз карандылыктан кутулууга жол ачылат. Ал эми эски бийликти эңсегендерди тандап алсак, келечекте улам жаңы Акаев-Бакиевдер чыгып, алардын үй-бүлөсүнө күнкор болуп жашап, Кыргызстанда кайрадан "беш миллион койлоруна" айланабыз.
Бардыгын акыл-эске салып калчап көрбөсөк, демократияны муунтуп, өзүбүз да инсандык эркиндигибизден ажырап калуу коркунучунда турабыз. Абайлагыла, арак менен ит жеминдей акчага алданбагыла дегенден башка айтуучу кеп да жок болуп калды көрүнөт...
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Курманбек Бакиев: Эй, эшекчен, кайда баратасың?
Эшекчен: Кайда бармак элем, президент болуп келе коеюн деп эле…
Бакиев: Айланайы-ын, мусулман баласы экенсиң, анте көрбө. Менин кейпимди кийип каласың, кокуй!
"Имиш" дегенибизге 1 000 000 төлөйт имишпиз
өкмөт ипотекалык программасын ишке ашырат
Эгемендүүлүктөн кийинки кыргыз маданиятынын күңгөй-тескейи...
доктор исторических наук, ректор КГУ им. И. Арабаева:
О кыргызстанской модели постсоветского развития
Кыргызбай кыргызга керек адам!