bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky en sv fr de de fr fr fr en ja fr es nb fr de en en sv de ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Тар жолдон өткөн Төлөмүш Жакыпов
Төлөмүш Жакып уулу "Азаттык" үналгысынын алгачкы журналисттеринин жана жетекчилеринин бири болгон.
Төлөмүш Жакып уулу он жети жашында Улуу Ата мекендик согушка аттанып, фашисттик армиянын туткунуна түшүп, далай кордук көрүп, кийин "эл душманы" деген жалган жалаага кабылган. Согуштан кийин Батышта жашап калган Төлөмүш Жакып уулу отуз жылдай убактысын "Азаттык" радиосуна арнаган. Ал ар күнү "Азаттык" үналгысынын берүүлөрүн коңур үнү менен баштап турган.
1967-жылы "Азаттык" радиосунун "Түркстан редакциясы" экиге бөлүнүп, анын бирөө "Түштүк Түркстан" деп аталып, өзбек, тажик, түркмөн тилдеринде уктурулган. Экинчиси "Түндүк Түркстан" редакциясы болуп, ал кабарларды кыргыз, казак, уйгур тилдеринде уктурган. Бул учурда кыргыз тилиндеги берүүлөрдү Төлөмүш Жакып уулу жалгыз даярдап турган.
1975-жылы аталган редакциялар өз-өзүнчө бөлүнүп, Кыргыз кызматын (азыркы "Азаттык" үналгысын) Төлөмүш Жакып уулу 1984-жылга чейин жетектеген.
2003-жылы Нью-Йоркто "Азаттык" үналгысынын негиздөөчүсү Азамат Алтайга жолукканыбызда ал АКШга кетээрде Төлөмүш Жакып уулун өз ордуна калтырганын, ал далай кыйынчылыктарды баштан кечиргенин, тар жол, тайгак кечүүдө да кыргыз деген атты сактап калганын айткан эле:
- Кийин Америкага кетишти чечтим. Төлөмүш агаңдын билими жетишпесе да, менин ордума түркмөндү көтөрүп, түркмөндүн ордуна катчы кылып кыргызды коюп, Төлөмүш ошондо калды. Байкуш көп кордуктарды көрдү. Кандай күндөрдү баштан кечирсек да, кыргыз деген атты сактап калдык.
25 жыл "Азаттык" радиосунда кабарчы, акыркы жылда жетекчи болуп иштеген Мамашарип Казы Төлөмүш Жакып уулун устатым, мекенине чындап күйгөн патриот, инсан эле деп эскерет:
- Азаттыкка барганда Төлөмүш ага мага кыргызчаны жана радио журналистиканы үйрөттү. Ошону менен өстүм. Төлөмүш аганын мага көп пайдасы, жардамы тийген. "Азаттык" радиосунда Төлөмүш ага жалгыз кыргыз эле. Жалгызсырап жүргөн үчүн чындап бир тууган инидей кабыл алып, каякка барса да, мени алып жүрүп, түшүндүрүп, кыргызчаны үйрөнүүмө жардам берди. Абдан жакшы, алтын киши эле. Кыргызстан үчүн Төлөмүш Жакып уулундай күйгөн адамды мен эч жерден көргөн эмесмин, -дейт Мамашарип Казы.
Нарын райондук элге билим берүү бөлүмүнүн кызматкери Кенжебай Кыдыров атасы Кемел Кыдыров Төлөмүш Жакып уулун окуткан мугалим болгонун айтып берди. Ал Совет доорунда атасы "Азаттык" үналгысын жашырынып угуп жүргөнүн, 1992-жылдын майында Төлөмүш Жакып уулу өз мекенине келгенде, ага жолукканын эскерди:
- Атамдын сүрөтүн көрсөтүп, тааныйсызбы десем: "ооба, тааныйм, бул адам менин мугалимим болгон, сен кимиси болосуң?" - деп сураган. Анан экөөбүз сүрөткө түшкөнбүз. Чүй өрөөнүнө барып калдык. Рахманкул хан менен үйүндө түшкөн сүрөтү бар экен. Көрсө, Төлөмүш агай Рахманкул ханга жылына эки жолу барып, жолугуп турчу экен.
Нарын районунун мурдагы акими, коомдук ишмер Тө­лө­бек Өмүралиев 1992-жылы Төлөмүш Жакып уулу айылына келгенде тосуп алышканын айтып, кыргыз элин, туулган жерин сагынганын, топурак­ты жыттап, көзүнө жаш алганын мындайча сүрөттөп берди:
- Мен Төлөмүш аганы Долондун түшө калган жерде тосуп алып, эл-журту менен бир нече жолугушууларды уюштуруп, оозмо-ооз сүйлөшкөм. Ал кишинин айткан сөзү бар, "жер ушунчалык көп экен, бирок жалкоо экенсиңер" деген. Мен ушул сөздү азыркы күнгө чейин эстейм. Айылына жакын калганда менин "Волга" машинамды "токтотчу" деди. Жерге түшөөрү менен жерге жыгылды, кан басымы көтөрүлүп кетти го, деп ойлодум. Карасам, ал киши жерди кучактап өөп, жыттап, ыйлап жатыптыр. "Мен топуракты сагындым" деп айткан. Анан Ак-Кыядагы Төлөмүш аганы тосуп турган туугандары минип келген атты чаптырып, кыядан ылдый кеткенде, жыгылабы деп абдан кооптонгон элем. Адамга өйдө карап сүйлөбөгөнү, токтоо мүнөзү, Батышта көп жыл жашаса дагы кыргыз тилин, дилин унутпаганы, мекенчилдик мүнөзү мага абдан жаккан.
Төлөбек Өмүралиев жаш муундарга анын атын калтыруу үчүн айылдагы мектепке атын берүү, музей ачуу демилеси көтөрүлүп, бирок учурда бул маселе дале чечилбей, ара жолдо турганына кейиди.
Нарын облусунун мурдакы губернатору Кемелбек Ашыралиев Төлөмүш Жакып уулу мекенине келгенде кызыктуу жолугушууларды өткөргөнүн айтып, жаңы уюшулган облустун муктаждыгына кошумчам деп, 1000 доллар бергенин да эскерди.
Дагы бир кызык окуя. Кыргыз эл артиси, маркум Асек Жумабаев 1967-жылы Канададан "Азаттык" үналгысынын башында тургандардын бири Азамат Алтайга жолугат. Андан 1943-жылы Улуу Ата Мекендик согушта өлдү делген айылдашы Төлөмүш Жакып уулу тирүү экенин "Азаттыкта" бирге иштешерин угуп, ага салам айттырат.
Асек Жумабаев Канададан келери менен СССРдин коопсуздук комитети күтүүсүз жерден Мос­квага чакырат. Барары менен ага Асанакун Асанбаев деген жаңы паспорт берилип, коопсуздук комитетинин эки кызматкеринин коштоосунда Төлөмүш Жакып уулуна жолугууга Германияга -, Мюнхенге барат. Учурунда совет бийлигинин кийлигишүүсү менен Төлөмүш Жакып уулун эл душманы деп айыптаган жердеши Асек Жумабаев кийин Кыргызстан эгемендик алганда экөө 1992-жылы жолугат. Айылдаштар бирин-бири кечиришип, чер жазыша сүйлөшүп, үч күн ырдап берип, үйүндө коноктогонун Асек Жумабаев эскерип калчу эле.
Төлөмүш Жакып уулу спортко да кызыгып, а түгүл, Мюнхен шаарынын волейбол спорт клубунда ойногонун аны жакындан билгендер айтып, спортчу катары да эскерип жүрүшөт.
Нарын шаарынын тургуну, коомдук ишмер Зарылбек Аркулов Төлөмүш Жакып уулунун атын көчөгө, мектепке ыйгаруу керек деген пикирге кошулат:
- Бул киши тууралуу эски муун­дар билгени менен кийинки муундар жакшы билбейт. Биз өзүнчө мамлекет болуп, эркиндикке, бийликке жетип, өз тагдырыбызды өзүбүз чечтик дегендин бир белгиси ушул. Кыргыздын үнүн чыгарып келген агабызга биз таазим кылып, эскерүүгө милдеттүүбүз. Менимче, мунун аркасында чоң-чоң эскерүү кечелери өтүп туруусу зарыл. Айылына көчөнүн атын, мектептин атын берсек, дурус болор эле.
Төлөмүш Жакып уулу Нарын районуна караштуу Байгазак айылында 1926-жылы туулган. 1992-жылы декабрда Мюнхенде каза болгон. Жубайы Майра Жакып келини Бактыгүл деген ысым менен "Азаттык" радиосунда 20 жыл диктор, кабарчы болуп иштеген. Учурда кыздары Тилек, Зай­на жана Жамийла менен Мюнхенде жашайт.
Төлөмүш Жакып уулунун 80 жылдыгына карата Нарын шаа­рындагы музейде жеке бурчу ачылган.
"Азаттык" радиосунун спорттук баяндамачысы