ky en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ce ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru kk ru ky kk ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky uk ce ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru kk ru ru ru ky ky ru
"Агым", 22.04.08 - 11-бет: Торбо канткенде толот?...•
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Китеп басуудагы жаңылыктар. Адам баласы акыркы кезде китепке интернетти атаандаш көрүүдөбү? Булардын тегерегинде "Бийиктик" басмаканасынын жетекчиси Жумадин КАДЫРОВ менен маектештик
- Жумадин мырза, китеп басуу мурдагы кыйраган абалынан бутуна туруп келатабы?
- Лениндин "окуу, окуу жана окуу" деген сөзү жүз жыл мурдагыга караганда азыр актуалдуу. Себеби, турмуш татаалдашууда, сөзсүз бир кесипти өздөштүрүү зарылдыгы азыр күчүнө келди, анүчүн окуу керек. Маалымат булагынын эң орчундуусу - китеп.
Мурда китеп басып чыгаруу тармагы он миңдеген адам иштеген, пландуу заказдарды аткарган чоң тармак эле. Агезде суроо-талап менен эсептешпей, жаңылык киргизүүгө умтулбай, план аткаруу гана биринчи орунда турган. Азыр базар экономикасынын шарты, суроо-талабы боюнча гана иштеп жатабыз. Бишкектин өзүндө эле элүүдөй басмакана бар.
90-жылдардагы басмакана менен азыркы учурду салыштыра келсек, азыр алар эки эсе күчтүү. Ошонүчүн китеп өндүрүшү азыр чоң секирик жасай турган абалга келип калды. Турмуш аз-аздан оңолуп, замандаштарда жетиштүү каражат жана убактысы болуп, китеп окуй башташты.
Биздин иштегенибизге он жыл болду. Он жыл бою өндүрүштү эптеп бутуна тургузуу, өзүбүз эптеп жансактоо менен күн кечирип келдик. Эми тияк-биякка көз салып, кандай иштесек, кантип өнүксөк деген ой менен иштеп жатабыз.
- Силерге он жыл ичинде өкмөт кичине болсо да жардам бердиби?
- Өкмөттүн түйшүгү биздикинен көп. Өкмөт өзү аман болуп, тоскоол болбой эле турса жеке ишкерлер өкмөттү да, элди да багып кетишет. Он жыл ичинде кантип туура иштөө боюнча тажрыйба топтодук. Негизи өкмөттүн, бизнестин жолу өз-өзүнчө болуп, кээде кызыкчылыктар дал келип же карама-каршы чыгып калышы мүмкүн, ошондойлорду туура чечүү гана керек. Жеке менин өкмөткө дооматым да, ыраазылыгым да жок. Бардыгы өзүбүзгө байланыштуу.
- Китептин бирден-бир конкуренти интернет деген көз карашка не дейсиз?
- Мындан үч жыл мурда бир корей бизнесмени менен сүйлөшсөм, "бизде кагазга байланышкан өндүрүштөр начарлап, бардыгы электрондук билим, маалыматка өтүүдө" деп калды. Мага ушу кабар жакты. Бизге бул жаңылык бат эле келиши мүмкүн. Эгер интернет абдан өнүгүп кетсе, биз деле станокторду жыйыштырып, интернет аркылуу кызмат көрсөтө беребиз. Андай кызмат көрсөтүүгө билимибиз жетишпесе, башка жумуш табабыз. Жеке кызыкчылык үчүн интернеттен коркпош керек. Мүмкүн болсо тезирек өтсөк, жакшы болор эле. Интернетти конкурент катары көрбөй, жөн эле ага жол бошотуш керек. Себеби, бир флешкага жүз китеп батса, жүз китеп үчүн жүз кило кагаз керек. Анүчүн канча дарак кыйылат? Китепти аз окуган адамдын акылы аз болот деген туура эмес. Ал адамдын өзүнөн, тарбиясынан го.
- Сиздин, биздин муундун жаш кези менен азыркы 18-20 жаштардагы муунду салыштырсак, азыркылардын деңгээли тайыздай көрүнөт. Себеби, алар биз окуган, айталы, адеп-ахлак, махабат-сүйүү жөнүндөгү чыгармаларды окушкан эмес. Жандүйнөсү да, сүйүүлөрү да ошого жараша. Жаштарды кантип китеп окутууга болот?
- Мыкты адабияттарды интернетке киргизип окутса болот. Анткени азыр мектепке баралек бала компьютердин, чөнтөк телефондордун функцияларын билип атпайбы, балким телефонго салып окутуу керектир. Эгер аларды туура ынандыра алсак, жаштарга китеп окутууга да болот.
- Басмакана китепти басарда анын маани-маңызына баа береби же кимдин акчасы болсо, ошонун китебин чыгара бересиңерби?
- Биз үч багытта иштейбиз. Биринчиден, окуу китептерин заказ боюнча басабыз. Бул боюнча авторлор менен иш алып барабыз. Экинчиден, авторлордун каражатына иштейбиз. Бул учурда ага нускасы боюнча кеңеш беребиз. Бизди угушат. Басарда сөзсүз окуп чыгабыз.
- Окугандан кийин "мунуңуз жарабайт" деп аткез кылган учур болобу?
- Китеп чыгарам деп каражат таап белсенип алган адам китебинин кимге керек экенин, жердештери үчүнбү же кайсы бир тармак үчүн керек экенин билет. Адамдын демин суутуп, китебин басуудан баштарта элекпиз. Азыркы шартта заказды аткарбай кое албайбыз. Үчүнчүдөн, авторлор менен келишим түзүп алып, өз каражатыбызга көркөм китеп чыгарабыз. Анда мазмуну мындай, нускасы мынча болсун деп сөзсүз тандайбыз.
Китеп чыгаруу 1995-2003-жылдары токтоп турду десек болот. 2003-жылдан тарта бир топ жанданды. Ушу мезгилде өз каражатына китеп чыгаруу же китеп чыгарууга демөөрчү болуу модага айлангандай болду. Мына ошо китептердин бир кыйласы же сатылбай же таркабай, кайсы бир үйдө же кампада жыйылган боюнча кала берди окшойт. Ушундай жагдайлардын мындан ары кайталанышына авторлордун өзү жол бербейт болуш керек.
- Айрыкча бир инсанды жети атасына чейин сүрүштүрүп, айга-көккө жеткире мактаган китептер...
- Базардын, окурмандардын талабына туура келбеген мындай китептерге тонналаган кагаз сарпталып, бирок пайдасыз туруп калат. Бул кейиштүү көрүнүш. Менимче, мындай нерсе бара-бара жоюлат.
- Сиздерде канча адам иштейт, эмгектин үзүрү кандай болууда?
- Элүү адам иштейт. Бир кезде алтымыштан да ашып кеткен. Кийин кыскарттык. Өндүрүш ушуну талап кылат экен. Азыр эмне үчүн элүүгө токтолгонубуздун себебин түшүндүм. Көрсө, менин жетекчи катары башкаруу мүмкүнчүлүгүм ушунча адам менен чектелет экен. Эгер мындан көбөйгүбүз келсе, мага башкаруу боюнча дагы кошумча билим, же ушундай билими бар адистер керек экен.
- Жылына канча китеп басып чыгарасыздар?
- Эгер жалпы санын айтсак, 100 миңден 200 миңге чейин. Аталыштары боюнча алсак, 50-60тын тегерегинде. 50дөн 500 нускага чейин басылгандар да болуп калат. Кыргызстанда басылган көркөм китептердин 50-60 пайызы, окуу китептеринин 10 пайызга жакыны бизде басылат.
Улуулар өлөрүндө не деп улутунган?
"Кудайдын амири бүгүнкү мен сыяктуу аргасыз кылбаса, өз жанын өзү кыйгандан ашкан акылсыздык жок".
"Терезе парданы кенен ачып, жакшылап жарык кылгыла".
"Иль штербе - шампан куюп бергилечи". Анан орусча: "Көптөн бери шампан ичелекмин". (Бир бокал шампан жутат дагы, дубалды карап оодарылып, аркы дүйнөгө кете берет).
"Мунун аягы эмне менен аяктаарын ошентип өзүм да билбей калдым".
"Жолдошторго айтып койгула, мен өтө жаман ишке жабышып алдым".
"Мен же тиги дубалга чапталган кооз кагаз".
"Жок дегенде мени түшүнгөн ушул жерде бирөө бар экен".
"Россия мени торопоюнун бир кесим этиндей жеп алды".
"Улуу мүмкүндү издегени кеттим".
"Кудай өзүң жар бол, шайтан алгыр!"
"Өлүм деген ушунчалык зериктирме, эриктирме нерсе. Силерге айтар акылым: эчкачан ага азгырылбагыла".
"Өлүм деген ушундай болсо, андан мен эчбир ыракат алган жокмун".
"Акыры бир сыйлыкка жеттим".
"Өлүм ар пенденин башында бар, бирок мен ардайым мага кененчилик кылат деп ойлор элем. Акыры бул".
"Кудай мени кечирет. Анын кылар кызматы ошол".
"Он сегиз стакан вискини удаама-удаа муз кошпой ичтим. Менимче, бул жаатынан эчкимге алдыма ат салдырган жокмун".
"Жок, баары тескерисинче". (Аялынын "өңүң жакшы" дегенине жооп).
"Капкара жарыкты көрүп турам".
"Бул сенсиңби, эси жогум?"
"Жакшы жатып, жай тургула, эртең жолугабыз".