ru ky el cs ky ky tt ky ky ko ky ru tt ky ru ky ky ru kk tt kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ru en
"Асман пресс", 16.10.08 - 15-бет: •
"13 жашар баланын арманына" кино тартылды
Какен Алмазбековдун "13 жашар баланын арманы" аттуу дастанын кимдер билбейт. Бул дастан акыркы убакта эстрада жанрына салынып да ырдалып жүрөт. "13 жашар баланын арманы" эми фильм болуп элге тартууланганы турат. Бул фильмге кыргыз телевидениесинде "Бейне", "Кенч", "Ала-Тоо таңшыйт" автордук берүүлөрүн алып барып жүргөн Ырыс Окенова режиссердук кылды. "Мен телевидениеде фильмдин деңгээлиндей эле көп берүүлөрдү даярдадым. Бул менин алгачкы режиссердук эмгегим болмокчу. Алгачкысы болгондуктан анча-мынча кыйынчылыктар болду, "Көч бара-бара түзүлөт" дегендей, мындан ары кино дүйнөсүнө салымымды кошо бермекчимин. Азыр кинону дилетанттар тартып жатат деген сын-пикирлерди угуп келебиз. Бирок, мен өзүмдү алардын катарына кошпойм. Аябай уяла турган деле кемчиликтер болгон жок" дейт жаш режиссер. Фильмдин сценарийин манасчы Рысбай Исаков жазган. Актерлор Марат Козукеев, Шайыр Касымалиева, Жолдош Жанжигит уулу катышкан бул фильмдин премьерасы 31-октябрда болуп, 3-ноябрдан 16-ноябрга чейин "Манас" кинотеатрында көрсөтүлмөкчү.
Сотко, соттун заседателдерине акча берди. Убакыт койбой дароо ажыраштырууну суранды. Өзү болсо үйүн үкөсүнө сатып, акчасынын бир тыйынын кемитпей банка салды. Үстүнө мал-келин сатып кошту. Кыскасы, Жибек менен эки баласына эч нерсе калтырган жок. Өзүнүн аялына, өзүнүн балдарына эмес эле бир чоочун адамдарга тамы калып калчудай сезилди. Максаты ажырашуу кагазын алар менен Москвага кетүү. Кичүү иниси ошол жакта. Калып жаткан эки баласын ойлогон жок. Бири сегизде, бири алтыда. Ойлогону мүмкүн бай, акчасы көп кыз-келиндер табылып калабы деген үмүт, коммерсант кыргыздар көп эмеспи деп өзүн өзү жооткотот. Санаасы менен байыган Сабыр тез эле бала-чакасын ошентип унутуп койду. Көп өтпөй жогорку айылдан өзүнөн он жаш улуу бай жесир аялды таап көңүлдөш күттү.
"Эр бермек, жан бермек", - дейт кыргызда. Арадан ай өтпөй көңүлдөш тапканы, болгондо да өзүнөн он жаш улуу тааныш кыйыр тууганы экенин уккан Жибек ызаланып, ыйлап-ыйлап алды. Кантсе да он жыл чогуу жашашты, эки баласынын атасы эле да. Үйүн сатканын уккан жок.Кетээрин да уккан жок. Ичинен сызып, күйбөгөн жери күл болуп, мурда эле басмырт немее ого бетер түнт тартып кетти. Эжесинин акыбалын байкаган эки сиңдиси бала-чакасы менен үзбөй каттап турушту. Жибек болсо күчүн жумуштан чыгарды. Эми аны башкы инженерликке которушту. Бала чагы өткөн үй болсо тыкан ремонттолуп, күндөн-күнгө көркүнө чыгып баратты. Жибек жаңы эле түштөнүү үчүн келген. Дарбаза тыкылдап калды. Чыкса почточу кыз. Апасынын ордуна гезит таратып жүргөнүн Жибек көрүп калаар эле.
- Сизге повестка бар экен. Мына алыңыз да мына бул жерге алдым деп кол коюңуз.
- Соттон экен,эже. Жибек кыз көрсөткөн жерге кол коюп повесткага көз жүгүрттү. Чын эле соттон экен. Эртең саат онго бару керек тура. Аңгыча телефон шыңгырады.
- Алло, Жибексиңби? Сабырдын үнү.
- Алсаң ошо. Мен ажырашууга арыз таштагам. Мен да азыр алдым. Эртең саат онго келе бер.
Жибек үнсүз трубканы коюп койду.
Бирөө төбөдөн ургандай диванга кулап түшүп өксүп-өксүп ыйлады. Биринчи жолу жумушуна калп айтып, зарыл жумушум бар эле деп суранды.
Ошол боюнча турган жок ордунан. Бүкүлү боюнча уктады. Балдарына ооруп турам деп койду.Алар тамакты өздөрү жылытып ичишти. Түнү менен кирпик каккн жок. Мен ойлогондон да, мен билгенден да төмөн беле деп ойлоду Сабыр жөнүндө. Эртеси көздөрү шишип калыптыр. Уйку көрбөгөнгө башы зыңгырап ооруп, денеси салмактанат.Сотко араң басып келди. Бардыгынан кызыгы соттун кеңешчиси Алина деген тааныш келин экен. Он беш мүнөттүн ичинде Жибектин тагдыры чечилди. Сот биринчи документтер менен таанышуусун өтүндү. Биринчи эле кагаз Сабырдын арызы экен. Мындан ары жашоого болбой калды, ортобузда күндө чыр-чатак деп кыскача жазыптыр.
Жылмайып койду Жибек. Ал эми справкалар менен таанышканда азат бою дүркүрөдү. Таммы жок, малы жок, жери жок, дүнүйө-мүлкү жок ушуга окшогон справкалар. Кудайга шүгүр, эки баласын танбаптыр.
- Тааныштыңызбы? Тынчтыкты соттун үнү бузду.
- Тааныштым. Жибек суз жооп берди.
- Эмесе мындай, сот эмнегедир көзүн алакачып жалтайлай сүйлөдү.
- Күйөөң ажыраштырууну сураныптыр, чогуу жашабаганыңарга 6 ай болгон тура. Ошол себептүү ойлонууга да убакыт койгонубуз жок. Күйөөңдүн арызын канааттандырдык. А мүмкүн кийин жарашып аласыңар. Эки балаңар бар экен.
- Жо-жок, - деп шашып кетти заседатель Алина. Сабыр андай жигиттерден эмес. Бир сүйлөйт. Сөзүнө жооп берген жигит. Мен Сабырды жакшы билем.
Жибек Алинаны таң кала тиктеди.
- Билбейсиң деп айткысы келди. Билсең минтип айтмак эмессиң.
Бирок сага корогон кайран сөз деп ойлоду. Досуңду көрсөтсөң ким экениңди айтып берем дегендей кеңешчиси сен болсоң сотуң да жыргаган экен.
Алина шыпылдай бирдемелерди жазып жаты. Мунун деле күйөөсү жок. Жакшы жигит болчу. Сууга чөгүп өлдү деп уккан Жибек. Алина Жибекти жакшы тааныса да таанымаксан болду. Чыгып кеткенче шашты Жибек. Лам деп ооз ачкан жок. Чындыгында сот башканы күттү эле. Чырылдап үй-мүлк бөлүшөбү деген. Жада калса бул келин эки баласына алимент да сурабады. Өзүнө жийиркене караган карагаттай көздөрдү көпкө чейин эстеп жүрдү. Жүрөгүндө, акылынын тереңинде келиндин күнөөлүү эмес экендигин сезип турду. Бирок мурун убада берип койгондуктан бары Сабыр каалагандай бүттү. Жибек соттон чыкканда эмнегедир жеңилдей түштү. Мезгил күзгө таяган убак. Муздак абадан кере дем алып ооруп турган башы басылгансып, ишин көздөй шыпылдай басып келе жатты.
- Бүттү, - деди ичинен. Баары бүттү. Справкаларды жыйнап алганын кара. Дүнүйөсү өзүнө буйрусун. Эки балам менен аман болсом окат табылаар. Апамдан калган орозгер да жетишет. Жибек ойлогондой апасынын орозгери да оңой эмес эле. Өлүү дүнүйөнү да күтүү керек. Күтүп карасаң буюм. Карабасаң жок. Мал-кели да бар. "Бакпасаң мал өлөт, карабасаң катын кетет". Малды да багыш керек деп ойлонуп койду. Ушул күндөн тартып Жибекти уйку гана аралачу болду да, ал эми түйшүгү көбөйгөндөн көбөйө берди. Тынымсыз түйшүк, Сабырды эстөөгө мүмкүнчүлүк бербеди. Тескерисинче, берилип иштеп, күндөн-күнгө аброю өстү. Кулагы тынч, жаны тынч, ал тургай маңкайып өңүнө да чыгып баратты. Сабырды унутпаган Мирбек менен Мира болду.
Курбум, маркум Жоробек Мырзалиевдин арбагына багыштап бул эскерүүлөрдү жаздым
Эсиңдеби Жорон курбум, экөөбүз чай ичкен жерде алай-дүлөй узун сабак далай кеп-сөздүн акесин окутаар элек. Күндөрдүн бир күндөрүндө дүйнөлүк саясаттын батышы менен чыгышын, түндүгү менен түштүгүн түгөлү менен устукандап чыгып, карасак эле асманга чыгып кеткен экенбиз, кайра жерге түшүп дегендей, жай сөзгө өткөн элек. Жай сөз жай сөз эмей эле ошондо ый сөзгө айланган.
Талас элинин асыл уулдарынын бири Аман Токтогулов агабызды эскерип иниси Түгөлбай байкенин "Реквием" деген ырын окуп эңшерилдик эле. Агасына арналган ырынын этегинде Түкөмдүн "мени коюп аны алган бу жалгандын көзү жок" деп бакырып алган жери бар.
Карачы Жорон курбум, карачы бу кысыталак өлүмдүн улуулугун, эми минтип сени эскерип олтурам, Түкөмдүн кейпин кийип…
Экөөбүз далай жылдар үзөнгүлөш жүрбөйт белек! Кое турсаң болбойт беле, каякка шаштың асылкеч курбум, каякка?! Кайрылгыс сапарга кетээрин бир кеттиң курбум болгону бир суроо жүрөктү эзип тынчтык бербейт: арабыздан эртерээк бөлүнгөн сага кыйынбы, же түгөлү менен бүт жалган, түркүксүз дүйнөдө пендечиликтен алыс кеталбай курсактын гана камын ойлоп калган - тирүүлөр бизге кыйынбы. Билбейм Жоке, билбейм.
Өлүм улуу, эч ким андан качалбаган,
качалбайт да, биз болгону калыспыз,
Өкүнтөөрү, Жорон курбум, бизден эми
жакын туруп жолугалгыс алыспыз.
Бир чындык бар билинбеген
сен кутулдуң тирүүлүктүн карзынан,
Бул Өмүрдө биз досторуң
эми сага түбөлүккө карызбыз.
Кош курбум, жаткан жериң жайлуу болсун, топурагың мамык болсун!