kk ky fr cs kk ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky mn ky tt ru ky ky ru ru ru ru ky ky ky ky ky ky ru ru ru ru ru ky en ru
"De-факто", 19.02.08 - 3-бет: Єкџмдар...•
Светлана Сыдыкова, КР Конституциялык сотунун төрайымы:
-Светлана Калдарбековна, сиз Чолпон Турсуновнадай болгуңуз келип, идеал тутчу белеңиз?
- Албетте, Чолпон Турсуновнанын абдан көп мыкты сапаттары бар. Мен андан көп нерселерди алдым, үйрөндүм. Ал кишидей болуп иштегим келет.
-Маселен, кайсы жакшы сапаттарын белгилейт элеңиз?
- Биринчи кезекте, Чолпон Турсуновна -эң жогорку деңгээлдеги профессионалдуу судъя. Интеллекти менен билими абдан терең, чечкиндүү, күчтүү аял. Ошол тарабынан мен ага окшошкум келет. Ал киши качан болсун сот деген адилеттүү, принципиалдуу болуш керек деп келди.
-Сиз парламентте бекитилип жаткан кезиңизде депутат Роза Отунбаева дарегиңизге бир топ сын пикирлерди айтты эле?
-Жок, мен Роза Исаковнанын айткан сындарына кошулбайм. Маселен, мени профессионалдуулугу жетишпейт деди. Анысы ал кишинин өзүнүн жеке пикири. Алган билимим, турмуштук, кесиптик тажрыйбам жетиштүү деп ойлойм. Анан дагы илимий даражасы жетпейт экен дейт, андай илимий даражалардын далайын алып иштеп жүргөндөрдү деле көрүп атабыз… Менин сот тармагындагы алган тажрыйбам жетишээрлик. Буюрса, ишти алып кетээриме ишенем.
-Акыркы 2006-2007-жылдары квота жетишсиз делинип Консот ишмердиги токтоп турду. Бул чындап эле өткөн чакырылыштагы депутаттардын күнөөсү менен болдубу?
-Ооба, Консот иши парламенттин өткөн чакырылышындагы депутаттардын күнөөсү менен токтоп турду. Мени президент Консоттун төрайымдыгына 2006-жылдын сентябрь айында эле сунуштаган болчу. Ошол көрсөтмөнү депутаттар 2007-жылдын апрель айында гана араң көтөрүп чыгып карашты. Ошондо да чакырганын чакырып алышып "анан кел, эртең кел" дешип 4-5 ай сүйрөп жүрүштү бекитпей.
-Консот керек учурда гана референдумдарды өткөрүп туруу үчүн керек болгон орган болуп калды деген пикирлер айтылып жүрөт.
-Былтыр депутаттар М.Эшимканов менен К.Карабеков "Жогорку Кеңештин регламентинде конституцияга туура келбеген нормалар бар" дешип сотко кайрылышкан. Биз ошол боюнча ноябрь, декабрда кабыл алынган мыйзамдарды кайрадан карап чыкканбыз. Сот Жогорку Кеңештин регламенти жөнүндөгү мыйзамдын нормаларынын туура эместигин далилдеген. Ошол нормалардын негизинде өзгөртүүлөр жана толуктоолор кирип кабыл алынган ноябрь, декабрдагы Конституция четке чыгарылган. Биз ал Башмыйзамдын өзүн эмес, нормаларын гана конституциялык эмес деп чыгарганбыз. Биз эч качан Конституциянын өзүн мыйзамсыз дебейбиз.
-Дегеле өлкөгө Конституциялык соттун кереги жок деп келишет. Андай пикир эмнеден улам жаралып жатканын айта аласызбы?
- Антип айткандардын көбү "Америкада деле Конституциялык сот жок го" дешип, Американы мисал кылышат. Бирок алардын жөнү башка. Аларда Консоттун функциясын Жогорку сот аткарат. Ал эми демократиялуу Европа өлкөлөрүнүн баарында эле конституциялык сот бар. КМШда деле жалгыз Түркмөнстандан башка республикаларда Консот бар. Демек, демократиялык багытты алгандан кийин Конституциялык сот бизге сөз жок керек.
-Айтсаңыз, ушунча жыл иштеп Чолпон Турсуновна эч качан гезиттерге ачылып интервью берип көргөн эмес. Сиз эми Консоттун төрайымы катары журналисттерге эшигиңиз ачык эле болобу?
-Мен прессага ачык же жабык болом деп айта албайм. Негизи, сот бул өзгөчө система. Журналисттерге оңду-солду интервью бере берген бизге анча туура келбейт. Бирок, албетте, учуру келгенде прессага өзүңүз сурагандай доступный эле болуп турам.
Суроо салган Жеңишбек ЭДИГЕЕВ
КР "Аларча" жаратылыш паркынын мурдагы директору
Дөөлөтбек Шадыбеков көп сырларды биздин гезитте ачмак болду
Дөөлөтбек Шадыбеков Ташкаратегин он жылдан ашык "Аларча" жаратылыш паркында, ага чейин президенттин иш башкармалыгында иштеп, кыргыз ак сөөктөрүнүн 90%ы менен катарлаш, тагдырлаш, ыстыкандаш болгон. Алар жөнүндө билбегендин баарын билет. Баягы басып жүргөн энциклопедия дегендей билгени менен көргөнүн айтып отурса отуз күн түгөнгүдөй эмес. Эмесе Дөөлөтбек мырзанын икаясынын 1-сериясына кулак салалы. Кокуй алат, дагы эмнени айтып ийет деп чоочулагандар алдын-ала а кишинин алдынан өтө берсеңер болот.
- Мен мамлекеттик "Аларча" коругун он жылдан ашык башкардым. Токочтуу бала сүймөнчүк дегендей, жердин асылы "Аларча" үчүн кимдер гана кызыгып келчү эмес. Эчки-теке, каман, эликтер дүрбүсүз карасаң көрүнүп турчу. Эчкилер жүз, эки жүздөн жайылып оттоп жүрүшчү. Жапайы камандар үйлөргө чейин каптап келишчү. Фазан, кекилик, уларын айт эми. Азырчы… Азыр анын бири калган жок дешет. Айталбайм… өзүм ал жакка эки жылдан бери басып бара элекмин. Ошончо болуп ким барбасын, кайсы чоңу болбосун, эчки - текеге ок аттырган жокмун. Акаев аткан жокпу дейсиң, жок. Чыны менен ал кишинин мындай нерселерге баладай тазалыгы бар эле. Анын үстүнө мылтык атканга такыр кызыкчу эмес. Шыпылдап тоого жөө чыкчу. Кыйын болчу. Анан лыжа тепкенди катырчу. Уулу Айдар да өзүнүн чөйрөсү менен көп барчу. Бирок бир ичим жылыган нерсе ал жакка кимди, кай жактан конок алып барбасын, "таанышып алгыла, бул киши биздин эң жакын байкебиз" деп тааныштырып, мага ызаатынан жазышкан жок. Анткени, алар бала кездеринен бери мени жакшы билип калышкан. Аларды эч качан курал менен ичке киргизген жокмун. "Каалагандай эс алгыла, балык кармагыла, бирок элик, текеге тийбегиле. Бул мамлекеттики, жалпы кыргыз элине тиешелүү байлык" десем же мени сыйлаганданбы, сөзүмө муюп түшүнүп калчу. Болбосо ачык сөз, ханзаадалар кылыгын көрбөй жүрдүк беле. Акаевдер өлкөнү 10 жылдан ашык башкаргандан кийин анан беш манжасын батыра баштаса, а азыркыларчы…
Ооба, бардык жерде ыркты кошоматчылар бузат. Жандоочтору "Айдар Аскарович, бул жерди мындай кылып алсаңыз болот, тигиндей жасасаңыз болот…" дешип, керемет жерлерге көз артышып, ач напсилерин агытып турушчу. Андайлар Майрам эжебизди канча тегеректеп, чарк айланып жүрүшпөдү. "Аларчага" байланыштуу эң кызык нерсе бул: жума сайын президенттин иш башкармалыгынан президент үчүн деп же сый коноктор болуп калды дешип бир эликтин этин, 2-3 улар, фазан, форель балыктар же тоо эчкинин улагы деп суратылып турат. Анан менин кээде жиним келчү, жума сайын каяктагы эликтин эти деп. Ошентем да, кадимки сүт эмип жүргөн эчкинин улагын алып таптаза кылып сойдурам, тооктун, индюктун чоңураак жөжөлөрүн карматып келем, балыктан кошом, ошону менен мынакей деп ошол жердеги ашпозчуларга алып барып берем. Албетте, алардын баардыгы тазалыгы боюнча атайын текшерүүдөн өтүп, анан ары кетет. Ооба, падышалыктын да жөнү болот деги, бирок күндө эле улардын этин үлпүлдөтүп туруш үчүн жалгыз "Аларча" эмес, башкасы түтпөйт. Мен ошол үчүн атайылап алигидей амалдарды жасачумун. Болбосо дайыма эле "Аларчаны" саай беришпей, бир жолкусун "Токмок" коругуна, экинчи жолкусун "Кегети" аңчылык чарбасына же көлгө барып дегендей алып турушса болоор эле.
"Партиямда жалгыз киши калса да, ишенимин сатпайм"
Өткөн аптада Урмат Барктабасовго азыркы бийлик жакшы кызмат сунуштап, болду эми, кел деп атыптыр деген маалыматтар тарады. Ошол имиштерден кийин Урмат Барктабасов менен биз интернет аркылуу байланыштык. Ал чет мамлекеттердин биринде жашап атат, каякта экени айтылбайт.
- Урмат мырза, саламатсызбы. Сиз Кыргызстанга качан келесиз? Азыркы бийликтеги адамдар сизди издеп таап, сөзгө тартып, жада калса премьер- минитсрлик кызматка чакырышканы чынбы?
-Менин кабарымды алганыңарга рахмат, мени каякта деп кызыкканыңарга рахмат. Силердин гезитти мен интернет аркылуу окуп атам. Мени азыркы бийлик издеп, туугандарым аркылуу чыгып, сүйлөшөлү деп атканы чындык. Мени ар кандай сунуштар менен чакырышкан. Бирок мен аларга байланышка чыккан жокмун. Ал эми жанагы сунуштарынан болсо баш тарттым. Себеби, мен партиямда жалгыз адам калса да, мен анын ишенимин сатпаймын. Ачкадан өлүп баратсам да мен ишенимди сатпайм. Азыр кыргыздар үчүн ишеним менен илгери үмүт - бүгүнкү күндө өтө чоң байлык болуп калды. Мен партиямдагы адамдардын ишенимин сатпайм. Ал эми азыркы бийликтеги адамдар менен мени бириктире турган эчтеке жок.
-Сизге бул жакта куугунтук токтоду беле, кылмыш иши жабылды беле?
- Жок, жабылган эмес. Жабабыз дешти, бирок бизге кошулсаң, биз тарапка өтүп, бизди колдосоң ишиңди жабабыз дешти. Мен ага макул болгон жокмун. Менин өз принциптерим бар. Мен дайым элим менен болом. Мен кыргыз элимден чыдамдуу болушун гана суранат элем. Мен бул жакта деле жөн жаткан жокмун. Менин жашоом, кызматым элдин келечеги үчүн өтүп атат. Буюрса, баары жакшы болот.
Өмүрбек Текебаев, "Ата Мекен" партиясынын лидери:
"Ричард Баучер менен оюбуз төп келди"
-Өмүрбек Чиркешович, кечээ эле АКШдан кайтып келдиңер. Ал жакта кандай жолугушуулар болду?
-АКШда сыйынуу тамагына (молитвенный завтракка) чакыруу салты 56 жылдан бери жыл сайын өткөрүлүп келет. Анын демилгечилери сенаторлор болгон. 56 жыл мурда мындай дастарконго АКШ президенти Эйзенхаузер келип даам сызып, сыйынган соң, бул иш-чара жалпы улуттук деңгээлге көтөрүлгөн. Мунун алгачкы түпкү маңызы - бул бир эл-журт болуп туруп, экиге: республикачыларга жана демократтарга бөлүнүп, ортодогу абал курчуганда, ар кандай көз караштагы адамдарды бир дастарконго олтуруп сүйлөштүрүү, ынтымакка келүү максатын көздөгөн экен. Акыркы жылдары бул чогулушка көптөгөн өлкөлөрдүн саясатчылары да барып катышып жүрөт. Жыл сайын Кыргызстандан депутаттар, саясатчылар да барып, бул иш-чарага катышып келип жүрүшөт. Былтыр Казакстандын сенатынын төрагасы Абыкеев катышып, сөз сүйлөгөн. Быйыл биздин бул иш-чарага барышыбыз бийлик чөйрөсүндө бүйүр кызытып, көп талкуу чыгарды. Анткени, бул делегацияда бүтүндөй оппозициялык партиялардын өкүлдөрү болгонунан улам талкуу болду көрүнөт. Анын үстүнө шайлоо бүтүп, ага Американын мамлекеттик департаменти тарабынан кескин терс баа берилип, сындады. Ал эми америкалык коомдук уюмдар республикачыл, демократтык институттар биздеги шайлоо ачык эле фальсификациялоо, будамайлоо жолу менен өтүп, негизги оппозициялык партияны негизсиз парламенттен сыртка чыгарып салды деп айтылды. Кыргызда айтат го, атайын бараткан соң башкасын да бүтүрө кел деп. Анын сыңары, бир күндүк сыйынуу тамагына катышкан соң, дагы эки жума жүрдүк. Көптөгөн жолугушуулар болду. Алгач ал жердеги мекендештерибиз менен жолугушуп, өзүбүздөгү жагдай тууралуу баарлаштык. Алар абдан кызыгуу менен талкуулап турушат экен, биздеги окуяларды. Ал жерде "Ата Мекенге" ачык жан тарткандар да аз эмес экенин көрдүк. Бизде Америкада партиябыздын өкүлчүлүгүн ачалы деген пикир бекемделди. "Ата Мекен" социалисттик партиясынын мүчөлөрү бар өлкөлөрдө партия өкүлчүлүктөрүн ачуубуз керек. Мындай өкүлчүлүктөр алардын жолугуп, пикирлешип, аракет жасап турушуна, Бишкектеги башкы офисибиз менен байланышып турууга шарт түзөт экен.
Коммуникация өнүккөн акыркы тушта телефон, интернет аркылуу жолугушуп, конференцияларды уюштуруп турсак болот баардык өлкөлөр менен. Өлкөдөн ажырап калбай, байланыш чыңалсын деген ойдон улам Вашингтондо, анын жанындагы Вирджиния штатында, Филадельфия, Нью-Йоркко өкүлчүлүктөрдү дайындап келдик. Ушундай эле өкүлчүлүктөрдү Батыш Европада Түштүк-Чыгыш Азия өлкөлөрүндө ачсак дейбиз. Себеби, бул аймактарда биздин партиянын мүчөлөрү аз эмес. Малайзияда болгон добуш берүүдө "Ата Мекен" партиясы "Ак жол" партиясынан расмий түрдө утуп алган. АКШда добуш берүүдө да бизди колдогондор арбын болгон. Америкада биз АКШ мамлекеттик катчысы Кондализа Райстын Орто Азия боюнча жардамчысы Ричард Баучер менен жолуктук. Сөз Орто Азия, анан ичинде Кыргызстандагы демократиянын өнүгүүсү жөнүндө болду. Бул жолугушууда Кыргызстанда болуп аткан окуяларга биздин көз караш аныкы менен төп келери анык болду. Демократия кооптуу абалда , демократияны өнүктүрүү үчүн эларалык коомчулук чогуу кызматташып, активдешүүсү зарыл деп эсептейбиз. Массалык маалымат каражаттарынын эркиндигин реалдуу камсыздоо зарыл деген чечимге келдик. Бул маселелер ар кандай эларалык долбоордун негизинде чечилет деген үмүтүбүз бар.
-Мындай суроо. "Текебаев Америкага кетиптир, жөн барбайт, Батыштын колдоосун алып келет" деген кооптонуулар болду көрүнөт. "Кредит доверия" деген болот эмеспи, ушул жагынан кандай?..
- Менин оюмча, биздин бул сапарыбызга Кыргызстандагы саясий кырдаалдан улам өзгөчө маани берилди көрүнөт. Бул катардагы эле иш сапары. Башка өлкөлөрдүн Кыргызстандын ички иштерине кийлигишүүгө чакырганга укугубуз жок. Чакырбайбыз дагы, себеби патриотпуз. Мыйзам укук берген формалдык гана кызматташууга даярбыз.
-Өмүрбек Чиркешович, бир катар белдүү саясатчылар "Ата Мекен" партиясынан, дегеле саясатка катышпайм деп чыгып кетпедиби. Бул жагдайга сиздин мамилеңиз кандай?
-Азырынча саясаттан кеткендиги тууралуу Байболовдор гана жарыя кылышты. Ага биз түшүнүү менен мамиле жасайбыз. Саясаттан кетүү мүмкүн эмес. Муну саясаттын активдүү фазасынан четке убактылуу чыгып турганы катары баалайбыз. Ал эми партиянын калган мүчөлөрү куугунтукталганына, кызматынан бошотулганына карабастан партиядан баш тартпайт.
-Куугунтуктоо бийлик тарабынан болууда. Жөнөкөй складда иштеген жумушчудан баштап, мектептин директоруна, прокуратурада, башка мамлекеттик кызмат иштеринде иштеген "Ата Мекендин" мүчөлөрүнө кысым көрсөтүлүп, кызматынан бошотулуп, андай шылтоо таба алышпаса, моралдык кысым көрсөтүү массалык түрдө жайылтылып жатат.
- Эртең коомдук парламент алгачкы жыйынын ачат. Сиз бул парлменттин ишине толук кандуу катышасызбы?
- "Ата Мекен" социалисттик партиясынын бир топ өкүлдөрү коомдук парламентке мүчө болуп кирди. Ишке жигердүү катышабыз. Коомдук парламент альтернативдүү көзкараштагы маселелерди талкуулап, ал пикирлерибизди коомчулукка жеткизип, Жогорку Кеңеште отуруп алып "ак жолчулар" көп маселелерди дүңүнөн чечип, кол көтөрүп атканда, биз ал кадамдардын бетин ачып, элге ак менен караны ажыратып айтып турушубуз керек. Мисалы, энергетиканы менчиктештирүү боюнча парламенттин күн тартибине расмий түрдө киргизиле элек. Бирок ал маселе алдыда күтүлүүдө. Парламент өкмөткө кайрылуу сөзүндө Бакиев стратегиялык объекттерди менчиктештирүү боюнча өз каалоосун айтты. Мурунку парламент курамына нааразы экен, анткени, алар энергетиканы менчиктөөгө уруксат берген эмес. "Ак жол" үстөмдүк кылган парламентте бул маселеге макулдук берилет. Парламент президенттин каалаганын колдоп берет деп ойлойм.
► Бул айылда негизинен кыргыз гезиттери
электрондук тиркеме түрүндө жарыяланат.
► Архивге, емейлге жана редакцияга шилтемелер
ошол гезиттин башбарагында берилген.
► Жеке макала жарыялоого буйрутмалар кабыл алынат.
► На сайте публикуются в основном кыргызскоязычные газеты в виде электронных подшивок данных газет.
► Ссылки на архивы, емейл и данные о редакции
указаны на главной странице конкретной газеты.
► Принимаются заказы на публикацию частных статей.
Алган материалга шилтеме бериңиз!
◄ © J.Janyzak, Kyrgyzstan ►
Ссылки на взятые статьи обязательны!