kk en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru tt ky kk ky mhr ky ky ky ky ky ky ky ky fy ru ru tt ky ky ru ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ru hu ru tt ru ru ky ru be ru ky ru uk ru ru ru ky ky kk ru ru ky ky bg hbs_cyr kk uk ru ky ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru
"Фабула", 01.11.11 - 14-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Аштын экинчи күнү. Кыргыздардын опурталдуу тамашасы - эр сайыш башталганы калды. Эр сайышка кетмен-төбөлүк Эрназар баатыр менен жумгалдык Аксакал баатыр түшмөй болушту.
- Мен түшүп жатамын! Жашында жайрап калбасын! Арманы ичинде кетпесин! - Ушу сөздү айттырып, Эрназар Аксакалга бир жигитти чаптырды.
- Эрназар түшсө, эмине кылайын? Күч атасын тааныбайт. Түшүмдө карачаар жыландын башын чайнадым! - Аксакал тишин кычыратып, сурданып турду.
Эрназар баатыр далай балбан менен күрөшүп, айры төштүн алдына жатпаган, эчен эрлер менен эңишип, ээрден көчүгү кылтайбаган, эр сайышка жалтанбай көп түшүп, үзөңгүдөн буту тайбаган кара кулак шер!
Ал эми Аксакал баатыр күрөшкө, эңишке түшкөн балбан эмес. Деген менен, эр сайыштан кыйланы кыйшайткан жолборс жүрөктүү эрен а дагы!
Жумгалдык Көкүмбай манап жаш Калык ырчыга тапшырма буйруду:
- Эрназардын жүрөгүнүн үшүн алып ырда!
Калык ырчы карагер жоргону жолго төгүлтүп, кетмен-төбөлүктөргө чукулдап келди. Эрназарды сайышка камдап соот, такоолдорду кийинтип жаткандардын теке маңдайына токтоп, жар чакыра баштады.
Ак боз ат минип болкойгон,
Сайып жыгып он төрттү,
А дүйнө жайга узатып,
Эми, Эрназар менен беттешип,
Эрназар баатыр Калыктын коркутуп-үркүткөн сөзүн чиркей чаккандай көргөн жок. Солк этпеди. "Аксакалды өлтүрөм!" деген ой-пикиринен жанбады.
Жумгалдыктар кетмен-төбөлүктөргө тыңчы жиберишкен экен. Сагызгандан сак, коёндон жапыз бир жигит чаап келип, Эрназардын чоо-жайын Аксакал баатырга шыбырады:
- Бука моюн, буура сан балбан турбайбы!.. Үстүңкү топчулугу моюнуна жетпей, чуркулдайы ачык калды. Сооту саал кичинелик кылып, тар келип калды. Жайык төштүн өйдөкү алакандай ачыгына булгаары төшөлдү...
Бу кепти Аксакал кыргыйдай илди, жүрөгүнө түйдү. Баатырлардын камы аяктады. ("Өлсөң дагы аттан түшпө!" дешип, Аксакалды эки жоон санына кийиз ороп, үстүнөн кылчылбыр менен байлап, багалектен өткөрүп, басмайылга кошо бек тартып коюшту).
Эки баатырды экиден жигит коштоп чыгышты. Жер түз эмес, саал айдөрөөк экен. Эрназар эңкейиштен төмөн көздөй, Аксакал өөдөлөтө качырышмай болду.
Калыстардын белгиси берилди. Сабыр баатыр Аксакалдын этин ачынтып, жылан боор камчысы менен аны үч-төрт жолу жонго тартып-тартып жиберди. Кудай бетин көргөзбө, баатырлар качырып жөнөдү. Мынакей, беттешти. "Карса-курс!" үн чыкты. Экөөнүн тең найзалары ортосунан чарт сынып кетти. Көрсө, бу жолу алар чоң баатырлардын ырасмысын сактап, күч сынашкан экен да... Эки жигит чаап келишип, баатырларга жаңыдан найза карматышты... Эми, найзакерлер баштагыдан да катуу качырышты. Түтүндөй качырышты. Учкаяк аттарынын туягынан чаң созулат. Жайнаган эл демин ичине алып, сан көздөр баатырларга тигилет. Жаныбар, ак боз ат башкача чуркап алыптыр! Коёндой бөгүп. Эликтей ыргып. Кош кулагын жапырып баратат...
"Ай, Аксакал канкор, соо койбой калды!" - деди Сабыр баатыр жанындагы жигитке.
Как жүрөктүн тушу деп, кан жутар чагың ушу деп, Эрназар барат чү коюп. Ооз-омуртка тушу деп, оңбогон жериң ушу деп, Аксакал барат чү коюп. Эки тулпар, эки эр эми бет келгенде, "карс" деген үн угулуп, чаң ызгып эле калганы... Аксакал баатыр Ак боз аттын соорусуна чабыла түштү. Башы төмөн көздөй шылкыйып, ооп барып, кайра эптеп оңоло калып, жанталашып, ээрдин кашына колу жабышты. Ак боз ат эстүү мал экен... Чыңырып, кишенеп жиберип, ээрге өбөктөгөн баатырды өздөрү тарапка ала качып жөнөдү. Ал эми чоң Торукашка эмнегедир бир орунда тегеренип турду. Ээрден козголуп да койбой, ат үстүндө зоңкоюп Эрназар отурат. Жарданган көздөр анын эмине болгонуна түшүнбөдү. Жаныбар Торукашка кош кулагын кайчылаштырып, тегеренип турду. Беш-алты жигит баатырга чаап жетишти. Бөрүтил найзанын теңи сынып, кокодон кирген уч жагы көкжелкеден эки карыштай сороюп чыга түшүптүр... Жигиттер ат жалына өбөктөп өкүрүп ийишти. Эрназар баатыр жигиттерге "өкүрбөгүлө!" дегендей ишаарат кылып, колун жаңсады. Баатыр сопсоо кишидей, үзөңгүнү тээп, өзү аттан түштү. Он кадамдай арылап басты. Сыңар тизелеп отурду. Асманды тиктеди. Күндү, булуттарды тиктеди. Кылчайып жанагы жигиттерди тиктеди. Анан... Кош колдоп, кокосундагы коройгон найзаны жулуп ыргытты. Кан жая берди... Баатыр жер кучактап, бүк түштү.
(Аксакал баатыр Эрназардын баягы ачык калган чуркулдайын мээлеп сайган экен. Найза кабаттап төшөгөн булгаарыны жырып, төш сөөктүн үстүңкү кырын жемирип өтүп, андан тайып, чуркулдайдан кирип, ооз-омуртканы талкалап, көк шилиден чыга түшүп токтоптур!).
Кайран баатыр! Кайран эр! Өлүп баратып да аттан кулап түшпөй, өлүп баратып да жеңилбей, акыры Жер энесин кучактап жыгылды! Кызыл гүлгө кыпкызыл кан төгүлдү!..
Тоо булбулу Токтогулдун көзүнө жаш тегеренди. Кайран Током ай! Ошондо, комузу муңданып, жүрөгү киргилденип, үнү каргылданып, эл-журтту кошо жашытып, ырдап турбадыбы:
"...Балбандыкка ылайык, туулдуң эле Эрназар!
Кыргыздын оңу, солуна угулдуң эле Эрназар...
Жолборс көөдөн жаралган, төшүң жайык аралдан...
Балбандыгың башкача, артык элең адамдан!..
Кармаган жерден кан чыккан, азыркы элдин алпы элең...
Боюңа жакын жолотпой, кол учуң менен чапканда, моокум канып калчу элем... Отуз бир жашка чыккыча, далайды жыктың жыгылбай,
Аксакал сайган найзадан, жан чиркин учту чымындай!".
Тоо булбулу Токтогулдун көзүнө жаш тегеренип, ушинтип ырдап турду...
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Эл күткөн күн келди!
Мелис Турганбаев, Ички иштер министринин орун басары:
"Буйруса, баары тынч жана эл каалагандай болот..."
ЭЛИ КҮТТҮ ЭЛЕ, КЕЛДИ!
Калк айтса, калп айтпайт
Шайлоодон кийинки "тамашадан" зерикпейбиз
"Биз азырынча парламенттик башкарууга даяр эмес экенбиз..."
Жаштардын эмгеги качан эске алынат?
Ак калпак жана жоолук жөнүндө учкай сөз
Маска жасап, картайганга каршы тур