bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ba ky cs ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ba ky ky ky ky ky ky ky cs ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky bg bg ru ru ky ru ky ru ru ru ky ky ru sah ru ky ru ru ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Форум", 19.11.10 - 7-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Кылмышкерлерге" бийликтин соту эмес, элдин соту болсун!"
17-ноябрда Кожомкул атындагы Спорт сарайында Кыргызстандын тарыхында биринчи жолу болуп жаткан эң ири сот иши башталды. Баса белгилеп айта кетчү нерсе, бул сот процессин жалпы кыргыз эли гана эмес, көптөгөн дүйнө мамлекеттеринин элдери да кызыгуу менен күтүп келген. Буга чейин белгилүү болгондой, 7-апрелде Ак үйдүн алдында куралсыз элге ок аткан жана ок атууга буйрук берген деген күнөө менен 28 адамга айып тагылган болчу. Айыпталып жаткан 28 адамдын ичинен: экс-президент Курманбек Бакиев, президенттин Күзөт кызматынын мурдагы жетекчиси Жаныш Бакиев, Улуттук коопсуздук кызматынын мурдагы төрагасы Мурат Суталинов, мурдагы премьер-министр Данияр Үсөнов өңдүү эң негизги 6 күнөөкөр адам чет мамлекеттерде качып жүрүшкөндүктөрүнө байланыштуу аларды соттоо сырттан жүрүүдө.
Бул сот процессине жалпысынан 1000ге чукул адам катыша турганы буга чейин айтылып келген эле. Бирок 17-ноябрда башталган сот процессине баардыгы болуп 300дөй адам катышты. Сот процессине Бишкек Аскер сотунун судьясы Жакыпбек Бектемиров төрагалык кылды. Сот жараянына жалпысынан 566 адам жабырлануучу жана күбө катары чакыртылып, каалаган адамдарга соттун ишине байкоо салууга мүмкүнчүлүк да берилди. Башкы прокурордун милдетин аткаруучу Кубатбек Байболов баштаган мамлекеттик айыптоочулардын жалпы саны 7, 8ге жетсе, Чолпон Жакупова баштаган жактоочулардын саны 20га чукул болду. Жактоочулардын жарымысынан көбү орус улутундагы адамдар. Соттун тынч өтүшүн камсыз кылып жатышкан тартип коргоочулардын саны болжол менен (ичте жана тышта) 150, 200дөй болду.
"Сот процесси жалпы элге түз эфирде көрсөтүлсүн!"
Судья Жакыпбек Бектемиров сот ишин баштар замат эле жалпы сотко катышып жаткандардын кыжырына (байкоосузданбы же атайыбы, айтор) тийип алды. Тактап айтсак, Жакыпбек мырза: "Бул өтүп жаткан сот ишине журналисттерди катыштыруу керекпи же кереги жокпу?"- деген суроо менен элге кайрылды. Катышып жаткандар, бир ооздон: "Бул сот ишине журналисттер сөзсүз катышы керек, ал тургай бул сот жалпы кыргыз элине түз эфирде көрсөтүлүшү керек" - деген талап коюшту. Бул талапты уккан Бектемиров бул маселе боюнча экинчи ирет сөз кылган жок. Мааниси зор бул сот процесси жалпы кыргыз элине коомдук 1-канал аркылуу көрсөтүлүшү зарыл эле. Тилекке каршы, андай болбоду. Бул маселеде да баягы түгөнбөгөн "бир балекет мандем" бар окшобойбу.
Бул маселеден соң, судья алгачкы ишти соттолуп жаткандарды кезеги менен сахна ортосунда жайгаштырылган трибунага чакырып, алардын кыскача өмүр-таржымалы, эмненин негизинде соттолуп жаткандыгы, буга чейинки иштеген иши тууралуу жалпыга маалымдоо суроо-жооп иши менен баштады.
Биринчи болуп президенттик аппараттын экс-жетекчиси Каныбек Жороев, андан кийин мурдагы башкы прокурор Нурлан Турсункулов, К. Бакиевдин коопсуздук жана коргонуу маселеси боюнча кеңешчиси Элмурза Сатыбалдиев, ошондой эле Бакиевдин Секретариатынын жетекчиси Оксана Малеванная, УКМКга караштуу атайын ыкчам аракеттеги "Альфа" бөлүмүнүн жетекчиси Алмазбек Жолдошалиевдер чакырылды. Андан соң элге белгисиз болуп келишкен күнөөлүү адамдар чакырылды.
Алар УКМКнын жана жогоруда айтылган "Альфа" тобунун күнөөлүү деп эсептелген айрым кызматкерлери: Канат Кадыров (1984 -жылы туулган), Сергея Цигельникова, Тимур Попов (1985 -жылы туулган), Олег Ребенк (1983-жылы туулган), Жеңишбек Бабаибраимов (1980-жылы туулган), Талантбек Мамбетов (1981-жылы туулган), Медет Исаков, Расул Байтаков, Максатбек Карыкеев, Рафаэль Мадрахимов, Майрамбек Тентиев, Урмат Камчыбеков (1987-туулган), Акылбек Ниязов (1987-жылы туулган), Султан Арбаевдер (1981-жылы туулган).
Эске сала кетчү жагдай, Мамлекеттик күзөт кызматынын мурунку штаб жетекчиси Нурлан Темирбаев менен Коргоо министрлигинин экс-министри Бакыт Калыев темир тордун ичинде сурак беришүүдө. Бул соттолуучулардын Темирбаев баштаган жарымына жакыны аскер кийими менен келишкендиги элдин кыжырын кайнатты. Мамлекеттик күзөт кызматынын мурдагы жетекчиси Жаныш Бакиевдин орун басары болуп иштеп келген Данияр Дунгановдун ооруп жаткандыгына байланыштуу, аны бул жерге медициналык автоунаасы менен алынып келгендиги маалымдалып, элдин алдына чыкпай турган болуп жаткан. Бирок жабыр тартуучулардын арасындагы балдакчандар: "Ок жеген биз деле өлбөй жүрөбүз, Дунганов элдин алдына чыкса эле өлүп калбайт. Элге жүзүн көрсөткүлө" - деп тынбай кыйкырып чыгышты эле, алардын талабын башкалар да колдошту. Судья элдин бул талабына моюн толгоп жатып, акыры Дунгановду замбилге салып алып келүүсүн өтүндү. Бирок Дунгановду негедир эл алдына чыгарган жок. Аны эл сот болуп жаткан жерге алып келишкени менен, эл көрбөгөн (темир тордун артына) жерден суракка алган судья Бектемиров сотко катышып жаткан элди ого бетер нааразы кылды. Мына, азыр ал күнкү соттун жүрүшүнө баа берилип, кеңири айтылып жаткандай, соттогу "саясий шоу" дал ушул көрүнүштөн башталды.
"60 томдук кылмыш иши менен таанышууга 40 күн керек "
Ал эми соттолуучулардын басымдуу бөлүгүнүн кызыкчылыгын Чолпон Жакупова жетектеген "Адилет" укук клиникасынын жактоочулары (адвокаттары) коргошту. Кыязы, Чолпон айым 7-апрель окуясына күнөөлөнүп жатышкандардын кызыкчылыгын катуу коргоого алуу үчүн, алар менен кымбат келишимге кол койгон өңдөнөт. Азырынча бул маселенин чоо-жайын так айтуу кыйын. Бирок дагы бир аз убакыт өтсө, дайын болоор. Жабырлануучулар Чолпон айымдын дарегине өзү эч качан күтпөгөн жаман сөздөрдү жамгырдай жаадырып эле жатып калышты. "Балаң өлсө көрмөкпүз сени. Биздей болуп сыздамаксың. Силер акчага сатылган адвокатсыңар..."ж. б. ачуу сөздөр Чолпон айымдын айласын кетиргендей болду.
Аталган клиниканын жактоочусу Икрамидин Айткулов: " Бизге 60 томдук кылмыш иши менен таанышууга болгону эки күн (1-ноябрдан 3-ноябрга чейин) берилди. Ошончо көлөмдүү иш менен таанышууга иш күнү менен эсептегенде 40 күн керек "-деп оозу-мурду кыйшайбай сүйлөп, катышып жаткан элди (өзгөчө жабырлануучуларды) дуулдатты. Анын артынан сөз алышкан жактоочулар Айткуловдун пикирин колдошуп, бул маселени судьянын эске алышын талап кылышты. Сөз алып сүйлөшкөн жактоочулардын бул пикирине абдан токтолуп, баса сүйлөгөн айым - бул качкын президент Курманбек Бакиевдин жактоочусу болду. Көрсө сырттан айып тагылып жаткан К. Бакиев өз жактоочусун сот ишине эчак койкойтуп олтургузуп койгон экен. Бирок жанталашкан жактоочулардын бул талабы залда олтурган жабырлануучулардын: "8 айдан бери кылмыш иши менен таанышпай, картошка казып жаттың беле?"-деген өңдүү ачуулуу сөздөрү менен четке кагылгандай болду. Көптөгөн талаш-тартыштардын улам судья Бектемиров, жалданган жактоочуларды: "Ал кылмыш иштери менен иштин жүрүшүндө жана тыныгуу учурларында таанышасыздар"-деп "ыраазы" кылды.
"Сот мамлекеттик тилде өтсүн!"
Мына ушундай талаш-тартыштар менен коштолгон сот ишинин бир чоң кемчилиги - бул сот процессинин мамлекеттик тилде эмес, расмий тил деп эсептелген орус тилинде өтүшү болду. Сотко катышып жаткандардын 95, 98 пайызы кыргыздар болуп турса да, болгондо да ал кыргыздардын басымдуу көпчүлүгү орус тилин билбеген, Кыргызстандын алыскы айылдарынан келген карапайым калктын тургундары экени да эске алынган жок. Бул маселе боюнча да чоң талаш-тартыштар болуп, залдан байма-бай: "Сот мамлекеттик тилде өтсүн!" - деген катуу кыйкырыктар жаңырып турду. Судья Бектемировдун ал айтылып жаткан сөздөрдү кулагынын тышынан кетирип, кебелбей керсейип олтурганы көпчүлүккө жаккан жок. Кыргыз же орус тилдерин билишпеген адамдарга түшүнүктүү болуш үчүн, атайы жалданган эки адам орусча сүйлөгөндөрүнүкүн кыргызча, кыргызча сүйлөгөндөрдүкүн орусча которуп берип турушту. Бирок бул көрүнүш талашка түшкөн бул маселени жеңилдетпестен, тескерисинче оорлотуп жиберди. Себеби котормочулар сөз сүйлөгөн адамдардын сөздөрүн тиешелүү деңгээлде которуп бере алышпай, айтылган сөздөрдүн маанисин бурмалашып, айрым атайы аталыштагы сөздөрдүн бир канча тамгаларын каратып туруп эле "жеп" коюп жатышты. Кыязы, акча табабыз менен адыраңдашып, таң атканы тамак ичпей "ачка" келишкен өңдөнөт. Болбосо, Авланбекке (котормочу болгон, президенттин басма сөз кызматкери) окшогон жогорку билимдүү адамдар бул ишти жогорку деңгээлде аткарышы керек эле да.
Чын-чынына келгенде, соттун орус тилинде өтүшү, сотко катышып жаткан кыргыздарды гана эмес, жалпы эле кыргыз элин нааразы кылып койду. Бул сот эмненин негизинде орус тилинде өтүшү керек эле? Албетте, бул өтө одоно көрүнүштөрдүн бири. Азыркы бийликтин тилге жасаган өгөй мамилесин жана апрель окуясында курман болгондордун арбагын сыйлабастыгын да көрсөтүп койгонсуду. Себеп дегенде, 7-апрелде курман болгондордун жана ал революцияга катышкан бардык адамдардын: элге эркиндик алып келүү асыл тилеги менен бирге эле эски бийликтин эрендерине эрөөн көрүнүп, кордолгон тилибизге да эркиндик алып келүү, тилдин баркын көтөрүү болгон эле. Алардын бул максаты минтип кайрадан четке кагылып тургандыгы абдан өкүнүчтүү жана эң уят иш!
"Эл кылмышкерлерине жактоочулардын кереги жок..."
Соттун жүрүшүндө соттолуп жаткан кылмышкерлердин жактоочуларынын бири өтө ишенимдүү сүйлөп, элдин оозун Ошту көздөй каратты. Ал жактоочу орус айымдын айтымына караганда 7-апрель окуясына байланышкан кылмыш иши үстүртөн гана иликтенген имиш. Себеби 7-апрелде каза болгон 87 адамдын 9у гана ок жеп каза болгон экен. Албетте, акылынан айныган бул жактоочу сөрөй аялдын бул сөзү жабырлануучулардын "жанын чыгарган" абалга жеткизип койду. Залдын ичи ызы-чуу түшүп, ал аялдын дарегине каргыш аралашкан сөздөр байма-бай айтылды.
Дагы бир кызык окуялардын бири бул болду. Данияр Дунгановдун жактоочусу Рыспек Нагаев Дунганов ооруп жаткандыгына байланыштуу ал айыкканча сотту токтотуп турууну талап кылды. Бирок мамлекеттик айыптоочулар Нагаевдин талабын дароо четке кагышты.
Ушундан соң жабырлануучулар: "Эл кылмышкерлерине жактоочулардын кереги жок, бул мыйзамда да көрсөтүлгөн эмес. Булардын кызыкчылыгын эч ким коргобошу керек. Андыктан эл кылмышкерлерин эл соттошу керек. Керек болсо, бул кылмышкерлер таш бараңга алынышы керек" -деп залды жаңырта кыйкырып турушту. Ушундай кыйкырыктарга удаа эле, жабырлануучулардын арасынан олбурлуу бир жигит, элди жөөлөп, сахнага секирип чыгып, ал жерде олтурган соттолуучуларды көздөй жулунуп, чуркап жөнөдү. Кызыл шапкечендер аны араңдан зорго токтотушуп, туш-туштан "кысып" калышты. Ал жакынын жоготуп, жаны күйүп турган кызуу кандуу жигитти жайына койсо Малеванная, Сатыбалдиевдерди баш кылып, "тирүүлөй жеп коюудан" кайра тарта турган эмес. Бул учурда залда олтургандар да дуулдашып, ордуларынан тура калышып, жактоочуларды, соттолуучуларды каргап-шилеп сахнаны көздөй жулуна басышып, үйүлүп калышты. Элдин бул түрүнөн чочулаган К. Байболов баштаган мамлекеттик айыптоочулар, жабырлануучулардын жаңы душманына айланган жактоочулардын "атаманы" Чолпон Жакупова баштаган (жабырлануучулар баса белгилеп айтышкандай "акчага сатылма") 20га жакын жактоочулар жалпысы менен, судья элдин талабын анча эске албай соттун жүрүшүнө бийлик жүргүзүп жаткан Бектемиров катчы кыздары менен, жана кылкылдаган кызыл шапкечендердин жарымы көздөрү алаңдап, жаны көзүнө көрүнө түшкөн 20дан ашуун кылмышкерлерди алып, сахнанын көшөгө артындагы эшигине, айрымдары ал жерде көп байкала бербеген тешигине кире качышты.
Сот ошону менен үзгүлтүккө учурап, 18-ноябрга жылдырылды. Ошондой сотко катышкан эл судья Бектемировдун сот процессине элдин талабын эске албай "бийлик жүргүзгөнүнө" каршы экендиктерин ачык билдиришип, аны башка судьяга алмаштыруу талабын коюшту. Ал эми жабырлануучулардын атайы өкүлү, "Мекен шейиттеринин " жетекчиси Осунбек Жамансариев: "Мындай көрүнүштөрдү сотту үзгүлтүккө учураткысы келген чагымчылдар жана атайын күчтөр жасап жaтышы мүмкүн" - деген оюн билдирди. Албетте, мындай болушу толук ыктмал. Анткени андай болбойт деп эч ким кепилдик бере албайт.
Жактоочулар сотко катышуудан баш тартып, сот иши жылдырылды
Кечээ Спорт сарайындагы сот иши 22-ноябрга жылдырылды. Себеби кылмышкерлердин кызыкчылыгын коргоп жатышкан 15 жактоочу: " Биздин жана биз коргоп жаткан соттолуучулардын коопсуздугун тиешелүү деңгээлде коргоп берсеңер гана сотко катышабыз, болбосо биз сотко катышуудан баш тартабыз"- деген билдирүүсүн Чолпон Жакупова аркылуу коомчулукка таратышты. Эл чогулуп, сот процессин судья Бектемиров ачык деп жарыялаганы менен, жогорудагы жактоочулардын талабы эске алынып, сот иши токтоду. Судья бул жактоочулардын жана кылмышкерлердин коопсуздук маселеси боюнча мамлекеттик айыптоочуларга кайрылды. Мамлекеттик айыптоочулар: "Алардын коопсуздугу мындан артык кандай корголмок эле, тиешелүү деңгээлде эле корголуп жатпайбы"-деген жообун узатышты. Бектемиров Рыспек Нагаев баштаган жактоочуларга "коопсуздугуңар, тиешелүү деңгээлде корголот" деген билдирүүнү кагаз жүзүндө берүү керектигин белгилеп, сот ишин жабык деп жарыялады.
Залдын ичи кайрадан дуулдап, судьянын бул чечимине нааразы экендиктерин билдиришип, сот ишин жөнү жок эле созо беришпесин талап кылышты. Жабырлануучулардын басымдуу бөлүгү: ""Кылмышкерлерге бийликтин соту эмес, элдин соту болсун! Элдин кылмышкерлерин эл өзү соттосун!"- деп зал жаңырта кыйкырып турушту. Бирок алардын сөзү бийлик билермандарына жеткен жок. Жеткен күндө деле, бийлик бул маселени алар каалагандай чечип беришпесе керек. Себеби бизде мыйзам бар, ашкере демократия, кызуу кандуулук, тууганчылдык, жердешчилик жана эң башкысы кулпунуп гүл ачкан коррупция бар. Бул көрүнүштөр сот процессинин тиешелүү жүрүшүнө терс таасирин тийгизбейт деп эч ким кепилдик бере албайт. Сезилип тургандай, мындай көрүнүштөр ар бир эле эл каалаган элдик ишти жогорку деңгээлде чечкенге, бүтүргөнгө бут тосору бештен белгилүү.
Ошентип, көптөн күттүргөн бул кылым сотунун башталышы ушундай "бардак" менен башталды. Аягы эмне менен бүтөрү белгисиз. Кыязы, сот бул кейпи менен бир нече ай-жылдарды карытат көрүнөт. Далай адамдардын нерви жукарып, кан тамырынын каны кургап, "соолуп" калбас бекен? Неге дегенде, мындай "саясий шоу" менен коштолгон сот ушул көрүнүшкө гана алып барбаса, башка жакшы көрүнүшкө эч качан алып барбайт!
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Ч.Жакупова азыркы бийликти сындоо боюнча алдына ат салдырбай келет. Клиникасы "Адилет" деп аталганы менен, аракеттери ага коошпой...
Алгач ант бериңиз, анан айта бериңиз
Рыспек Нагаев адвокаттардын "атаманыбы?"
Мыктыбектин планы мыкты экен
Кудукка түкүргөндөр тууралуу икая
"Кылмышкерлерге" бийликтин соту эмес, элдин соту болсун!"
"Сөөгүм батирден чыгып, жерге кепини жок берилемби деп корком…"
Иттин атын ким табат?..
"Манас" чогулткан, согушка катышкан, репрессиядан запкы тарткан ардагер - Сапарбай
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?