hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky mk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ru ru tt kk ru ky cs ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru ru ky ru ky ky bg ky ky ky ru ky ky ru ru ky ru mk ky ru ky ru ru uk ru ky tk ru ky ru
"Фабула", 29.04.11 - 12-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Гезиттин милдети - баарынан мурда карапайым калктын ой-пикирин коомчулукка жана бийликке жеткирүү болуп саналат. Арыз-муңун айтып келгендердин ар кимисинин белгилүү деңгээлде далилдөөчү документтерин да тапшырышат, Алардын баары аныкталмайынча эмне үчүн материал гезит бетине жарык көрдү? - деп доомат коюучулар көбөйүүдө. Тапшырылган документтердин канчалык деңгээлде чындыгын аныктоо гезит кызматкеринин эмес, ага тийиштүү мамлекеттик уюмдардын милдети болорун айрым "билимдүү" чиновниктердин түшүнгүсү келбеген учуру, ар тараптан кысымга алууга жасаган аракеттери күчөп бараткансыйт. Сөз эркиндиги куру декларативдик мүнөздө болуп, өкмөттүк уюмдар сынга алынбаш керек деген терс түшүнүктөр да кеңири жайылууда.
Белгилей кетейин, "Банк, кредит жана капчыгын кактырар калк" аттуу макала "Фабула" гезитине (2011-жыл, 8-апрель, жума, №20) жарыяланган. Мында "Айыл Банктын" Кемин районундагы филиалынын жана Талас шаарындагы бул банктын дагы бир клиентинин арыз-даты белгиленип, учурда ансыз да каржалган калкыбыз карыз алууга аргасыз болуп келгенин, төлөп берүү жөндөмдүүлүгүн жоготкондор күрөөгө койгон үй-жайынан ажыраган учурлар көп болорун мисалга келтиргенбиз. Негизинен үстөк менен акча берүү сүткордук экенин, дээрлик банктар нукура сүткорго айланганына токтолгонбуз.
Макала чоң резонансты жаратты. Ошентип, "Айыл Банктын" басма сөз кызматкери Жайнагүл Мамбеталиева менен жолугушуп, жүйөөлөшкөн элек. Биз бири-бирибизди түшүнүшкөндөй болдук жана банк тарабынан да тиешелүү айрым маалыматтар алынган болчу. Ошол эле учурда даттануучулар "Айыл Банктын" клиенттери болгондуктан, бул банктын аты аталганын, ушундан улам "Айыл Банк" ААК шарттуу мүнөздө аталып, чынында бардык кредит берүүчү банктардын үстөгүнүн көлөмү да каржалган калкка оор болуп, айрым учурда күтүүсүз кырдаалдар түзүлүп, каражаттар башка максатка жумшалып кетери тууралуу да кеп козголгон.
Натыйжада "Айыл Банк" акционердик коомунун ишмердүүлүгү, башка банктар менен өз ара байланышы, депозити сыяктуу көптөгөн маалыматтарды элге жеткирүү жана түшүндүрүү үчүн гезиттен орун берүүгө макулдашкан элек. Бул багытта "Айыл Банкынын" басма сөз катчысы Мамбеталиева Жайнагүлдүн берген айрым маалыматын келтирели.
"Айыл Банктын" эл аралык банктар менен байланышы
"Айыл Банк" ААК 2007-жылдын декабрь айында 1997-жылы Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан жана Дүйнөлүк банктын финансылык жардамы менен уюшулуп иштеп келген Кыргыз айыл чарба-финансы корпорациясынын (КАФК) мураскору катары уюшулган.
Айыл Банктын уюшулган жылдан баштап дүйнөгө белгилүү Дүйнөлүк Банк, Азия Өнүктүрүү Банкы (АБР), Европа Өнүктүрүү жана Реконструкциялоо Банкы (ЕБРР), Жапон айыл чарба-финансы корпорациясы, германиялык Райфайзен Банкы, ПРООН, голландиялык (Нидерланды) Рабобанк ж.б.у.с. көптөгөн уюмдар шериктеш болуп келген. Дүйнөлүк банк өзүнүн 2010-жылы болуп өткөн улуттук банктардын жана финансы министрликтеринин эл аралык саммитинде "Айыл Банкты" КМШ өлкөлөрүнүн арасындагы эң мыкты финансы мекемеси катары аныкталып Дүйнөлүк Банк ачкан 418 долбоорлорунун арасынан эң мыкты 10 долбоорунун ичине кирген. Банктын уставдык капиталынын жарыяланган көлөмү 600 млн. сом. Банктын уюшулуп иштеп башташына Дүйнөлүк банктын "Айылды каржылоо" аттуу долбоорго Кыргыз Республикасынынын Өкмөтүнүн кепилдиги боюнча берилген 31 млн. доллар каражаты көмөк көрсөткөн. Долбоорлор ийгиликтүү өздөштүрүлүп жаткан кезде Азия Өнүктүрүү Банкынын 10 млн. доллары ошол эле мамлекеттин кепилдиги боюнча кошо берилген. Бул каражаттар Кыргыз Республикасына көп жылдык кредит катары берилген да, алардын кайтарылышын камсыздоо мамлекет тарабынан толугу менен "Айыл Банкка" жүктөлгөн. Андан тышкары, банк учурда калктын депозитке салган акчаларын да кошо кредиттерге жумшап турат да, калк астында каражаттарынын сакталып, талап кылган учурда кайтарып берүү милдеттемесин алат.
Банктын филиалы жана кассасы бар жерлерде карыларыбыздын пенсиясын алып турууга мүмкүнчүлүк түзүлгөн.
"Айыл Банктын" иш-аракети жыл сайын (кээ бир учурда жылына бир нече жолу) мамлекеттик текшерүү жана көзөмөлдөө органдарынан тышкары, белгилүү көз карандысыз эл аралык аудитордук компаниялар тарабынан текшерилип турат. Банк 14 жылдан бери эң жакшы баага татып келет.
Азыркы учурда "Айыл Банктын" республика боюнча 22 филиалы, алардын карамагында 25 райондук жана шаардык, 48 айылдык бөлүмдөр, ошондой эле 23 аманат (сактык) жана 6 көчмө кассалары иштеп жатат. Бардыгы болуп, 124 кызмат көрсөтүү бөлүмдөрү бар. Айылдык тургундардын жашоо шартын жеңилдетүү максаты биздин негизги максат болгондуктан, биз мүмкүн болушунча аларга жакын жайгашып, бардык банк кызматтарын жеткирүүгө аракет кылуудабыз. Ушул максатта быйылкы жылы дагы бир нече "Айыл Банктын" филиалдарын, аманат же көчмө кассаларын ачуу пландаштырылган.
"Айыл Банктын" кредиттеринин азыр көптөгөн түрү бар. Булардын баары кардарлардын муктаждыктарына, иш-багыттарына, калктын суроо-талаптарына жараша ыңгайлаштырылган. Бул айыл чарба багытындагы, коммерциялык багыттагы, тиричилик керектөөлөр сыяктуу багыттарга бөлүнгөн насыялар. Булардын багытына жараша мөөнөттөрү 1 жылдан 10 жылга чейин, үстөк пайыздары 16 пайыздан 23 пайызга чейин. Бүгүнкү күндө Банктын жалпы кредиттик портфели (элдин колунда жүргөн кредиттер) 2 800 000 000 (эки миллиард сегиз жүз миллион) сомду түзөт, анын ичинен 70 пайыздан өйдө бөлүгү түздөн-түз айыл чарба багыттарына (жер иштетүү, мал багуу ж.б.), калган бөлүгү ошол эле айыл жергесинин тургундарынын коммерциялык өндүрүш жана тиричилик багыттарына жумшалган.
Банк кредит берип жаткан учурда кардарларга кредитти өздөштүрүп аны кайра кайтаруу тууралуу бардык түшүндүрмөлөрдү берет. Кардарлар банктын талаптары менен макул болгон соң, бардык шарттарды, талаптарды жана жоопкерчиликтерди чагылдырган кредиттик келишимге эки тараптан кол коюлат. Ал жакта чагылдырылган талаптардын бири - кредитти күрөө менен камсыздандыруу. Эгерде кардар кредитти мөөнөтүндө кайтарбаса, банк күрөөгө коюлган мүлктү сатуу жолу менен өз каражаттарын өндүрүп алганга толук укугу бар.
Албетте, бул кредитти кайтаруунун эң катаал жана жагымсыз жолу. Банк мындай жолго жеткирбеске аракет кылат, бирок адамдар дагы ар кандай болот эмеспи, кээ бири ушундай жол менен өндүрүп алууга өздөрү түрткү берет. Бирок андай кардарлар "Айыл Банкта" чанда эле кездешет. Банктын кредиттеринин кайтарымдуулук деңгээли, берилген кредиттердин жалпы санынан алганда, 99,7 пайыз болгондугу андай көрүнүштөрдүн жокко эсе экендигин аныктап турат. Башкача айтканда, кредит алган миң кишинин ичинен үчөө-төртөө гана төлөй албай калган болот. Бул көрсөткүч "Айыл Банктын" кредиттери ар бир кардардын мүмкүнчүлүктөрүнө жараша, ийкемдүү графиги менен берилгендиги жана үстөк пайыздары башка финансы-кредиттик уюмдарга караганда төмөнүрөөк болгондугуна байланыштуу жана банктын 40 миңге жакын кардарларынын калктын дээрлик бөлүгүнүн жоопкерчилигинин жогору экенин айгинелейт.
Насыя каражаттарын кайтарбай койгондор, же кечиктирип төккөндөр да жок эмес. Мындай кардарлар менен адегенде сүйлөшүүлөр жүргүзүлөт, эмне себептен кайтарбай жатканы аныкталат. Эгерде кредиттин кайтарылышына, мисалы, табигый кырсыктар таасирин тийгизген болсо, же жүйөөлүү себептер болсо, анда албетте, банк мындай кардарларга кредиттин кайтаруу графигин өзгөртүп, узагыраак мөөнөткө жылдырып берет. Бирок "бир карын майды бир кумалак чиритет" дегендей, алган кредитти максатсыз пайдаланып, той-ашка коротуп, "банкрот" болдук, карызды "списать" эткиле - деп доомат койгондор да кездешет.
Ушундан улам, "милдетибизди унутпасак, келишимди аткарсак, бул кырдаалдан кутулмакпыз" - дейт "Айыл Банктын" басма сөз катчысы Жайнагүл Мамбеталиева.
"Керкисинде да, кемтигинде да..."
Эскерте кетели, адамдардын бардыгы периштедей таза болбойт. Насыя алгандар жыргаганынан эмес, муктаждыктан карызкор болорун да тана албайбыз. Банк кандай жол менен болсо да бергенин өндүрүп аларын; натыйжада карыз алгандар күрөөгө коюлган үй-жайынан ажырап каларын ачып берүүгө фамилиясы көргөзүлбөгөн Руслан шарттуу мүнөздө көргөзүлгөн. Ал эми бул "каарманыбыз" насыяга алган каражатты өз максатына жумшабагандыгы, төлөгөнгө мүмкүнчүлүк болбогондуктан, үй-жайынан ажырагандыгына токтолгонбуз. Териштирүүдө Талас облусунун соту анын карызынан кутулууга дагы кошумча бир жылга мөөнөтүнүн узартканы, үй-жай "Айыл Банк" тарабынан эмес, сот аткаруучулар тарабынан сатылып берилгени аныкталды. Ал эми Кемин районундагы насыя алуучу Салмоорбек Ажиевдин маселеси ар тараптуу журналисттик иликтөөнү талап кылууда. Мында "керкисинде да, кемигинде да бар экендиги" талашсыз, бирок биз бүтүндөй "Айыл Банкына" айып коюудан алыспыз. Ал эми иштеги калпыстык бүтүндөй бир мекеменин күнөөсү эмес, айрым кызматкерлердин шалаакылыгынан, же кайдыгерлигинен болуп калышы ыктымал экендигин да эске алып, окурмандарга "Айыл Банк" ачык акционердик коому тууралуу маалыматты элге жеткирүүнү туура таптык.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Жалган жыйынтыктын артында кимдер турат?
Каралоону токтотууну талап кылабыз!
Өкмөттө эмне кеп, Түркиядан түркүн кеп...
Өмүрбек Абдрахманов, "Ата Мекен" фракциясынан ЖК депутаты:
"Саясатты сасыткан да ушулар, жогорудагы вульгардык баа бергендер да ушулар..."
Төлөгөн Касымбеков, КРнын Баатыры:
жол көрсөтүп бере албай жатабыз…"
Калкым, калп айтпай, так айталы!