hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru tt ky be be ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky el ky ky ru ky ru ru ky ru ru ky ru ky ru kk ky ru ru ky ky ky ru ky ru tyv ru ru ru ru bg ru kk ky ru ky ru ky ky ru ru ru ru mn ky ky ru tt mk ru ky ru ky ru
"Фабула", 16.08.11 - 15-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Эки аркалык базар кызыгына батышты. Баягы кула жоргону сатышты. Жоргонун пулу кийим-кече, бөз, шаймалга айланды. Бирок Кул жөө калды. Жүрөгү түпөйүл тартты. Чийки май жегенсиди.
- Жөө калбайсың! Коркпо! - деди Куйручук.
Жер-жемиш базарын аралашты. Кулдун көзү жайнады. Ал алма, өрүк, мейизди жеп көргөн. А береги, анделек деген эмени жемек тургай, жаңы көрүп отурат. Сонуркап, бир анделек сатып алды. Кантип жешти билбей, Куйручукту суроолуу тиктеди.
- Ээ, тууганым! - деди Куйручук. - Муну анделек деп коёт... Бул жаныбарды минтип соёт... - Куйручук чай чыныдай жемишти макиси менен экиге бөлдү. Тамшанып, жей башташты. Оозушок киши жөн турбады:
- - Бирди жесе эле тоёт дешчү эле... Жыйырманы жесе да киши тойбогон эме го?..
Бул сөздү кулагы чалган соодагер аркалыкка ач кенедей жабышты:
- Ээ, ака! Кел, мелдешебиз! Жыйырма анделек жеп кетсеңиз, мөөрөйүңө жыйырма анделекти бекер аласыз... Жебей калсаңыз, жыйырма анделектин пулун төлөйсүз!
Аркалык макул болду. Экөө мелдеше кетишти. Куйручук анделектерди четинен алып, жей баштады. Кул узунунан тилип, ага сунуп турду. Он беш анделек түгөп, бешөө калды. Аркалык сартты сынамакка жаңы шарт койду:
- Бу беш анделекти укам жесин! Мен эле жей беремби?
Соодагер баш чайкап, аркалыкты жей албай калды деди окшойт.
- Жок, аа! Коюң, бобойт! Энди, бирди жесең кусасың... Мелдеш деген мелдеш! Бүт жегин! Не катынсыңбы?
Куйручук жыйырма анделекти чык калтырбай жеп түгөттү. Сарттын оозу ачылды. Сарт аңкайып турганда, аркалык "келе, дагы бешти!" десе болобу... Жарданып, мелдешти көрүп тургандар каткырышты. Соодагер сартты кара тер басты. Жыйырма анделегин бекер жедирип, жыйырма анделекти бекер алдырып, анын заманасы куурулду:
- Эми, дагы бешти жейсиңби? Жок, болбойт! Энди, катыныма эмне деймин? Оо өлгүр! Бул мени да кошо жейт го?
Соодагер сартты кара тер басты. Жардангандар каткырышты. Бейсебеп кырк анделекке чыгым болгон бечара оозунан алдырган бөрүгө окшоп, шалбырап отуруп калды. Эки аркалык мал базарга кайрылышты. Он төрт, он беш жашар чамасындагы бир бала чумкара жорго минип, өйдө-төмөн удургутуп жүрөт... Эл-журттун көзү ошо балада. Кара жоргонун ээси курсагы салаңдаган, чүйлүсү буканыкындай буржуйган, семиз өзүбек экен... Бир жарым миңди сурап турат. Куйручук сарттын жанына шынаарлап басып барды:
- Бир миңге бер жоргоңду. Мен алам!
- Оо мал базар көрбөгөн аркалык! - деди сарт Куйручукту таңдана тиктеп. - Мен, жаман малды базарга апкелчү жаман адам эмесмин! Миңге бербеймин!
- Ээ, аке, майли! Бир жарым миңге алдым, жоргоңду! - деди Куйручук. - Анагы, бурчка баралы... Пулуңду санап ал!
Куйручук ылдамдай басты. Өзүбек артынан казга окшоп, чайпалды. Кул кара жоргону жетелеп жөнөдү. Эки аркалык көздөрү аркылуу сүйлөштү. Куйручук өзүбекти утуру алаксытты. Узак ээрчите берди. Бир маалда калың элди аралап, ал аны адаштырып салды.
Өзүбек өйдө чуркады. Күшүлдөп-бышылдады. Өзүбек төмөн чуркады. Күшүлдөп-бышылдады. Кетпеген жеринен тер кетти. Жанагы куу аркалыкты жер сордубу?.. Же атын таппай, же пулдан жок, сарт суй жыгылды.
Куу аркалык Кул экөө болжошкон жерге жетти. Куржундун оозун чечти. Кийимин которду. Жылаңач этине сарт чапан жамынды. Тебетей ордуна башына чаар топу орноду. Ал айланып базарга кайтты. Мөмө-чөмө саткан жайма базардын чок ортосуна сылтый басып келди. Өзүн издеп жүргөн өзүбекти көрдү.
Куйручук оозуна жаңгак салып, жаагын чулчуйтту. Сол көзүн чалыр кишидей акшыйтты. Оң бутун сыртына толгой, жалпая отуруп калды. Жанына каздай майпаңдап, басып келген өзүбекти кадала тиктеди. Өзүбек бул "жиндиге" көңүл бурбай, базарчыларга кыйкырды:
- Кара ат жоготтум! Аркалык куу кишиге алдаттым! Көрдүңөрбү?
- Жок! Көргөн жокпуз! - дешти базарчылар.
Түрүн кубултуп, үнүн кубултуп Куйручук да кыйкырды:
- Эл-журтту алдап, арампул жыйнап... Кудай алдында зор күнөөгө баткан карам киши, атын гана эмес, катынын да жоготот!
Эл Куйручукту жинди чалыш, оорукчан эме катарында ойлоду. Бечара өзүбектин жини кайнады. Бирок бул бейтаалай менен жаакташкысы келген жок. Терин сүртүнүп, тетири бурулду.
Жаагын чулчуйтуп, сол көзүн акшыйтып, оң бутун сүйрөгөн аркалык куу киши базардан чыкты.
Бууракандык Сыдык болуш утуру төшөк жаңыртып, үч катын алат. Байманасы ташыгандан эмес, зайыптарынын согончогу канабай, айчалар эрин бушайманга салат. Эр ортону элүү жаштан ашкан эрдаананын "Куубаш өтөмбү?" кыязындагы сарсанаасы койдой жайылат. Кайбирде, көмүскөдө көзүнүн жашы агылат.
Үкүлүү үмүттү ээрчиген киши Үч-Теректеги атактуу Сыдык акеге да барат. Олуядан ак бата суранат. Бирок кереметтүү киши төгөрөктү байкайт, башын чайкайт, болушту минтип жайкайт:
- Экөөбүздүн атыбыз уйкаш турбайбы... Бу жолкумда менин сөзүм Кудайдын кулагына жетпейт... Жакында менин соңуман, кыргызга бир олуя жигит келет... Ошол сенин тилегиңди эптейт!
Сыдык аке Сыдык болушту ушинтип узатат. Агыйык акенин айтканынан үч жыл өтөт. Болуштун тынчы кетет. Ал жаш олуянын чыгышын күтөт, үкүлүү үмүтү үлпүлдөйт. Жүрөгү бүлкүлдөйт. Жаш олуянын ким экендигин жан киши билбейт.
Анжыянга жол сапары карып, эки жолоочу жолдо термелишти. Көзгө тааныш тоолорду көрүштү. Кетмен-Төбө өрөөнүнө келишти. Алар Толук тоолорун көздөй токтолбой кете беришмек... Аттары да тыныккан, бу жолго кыныккан эле, жаныбарлар! Атээ, жок болбостур! Эми, береги Бууракан айылына да кайрылышат. Сыдык болуштун көңүлүн жай кылышат.
Ооба, Кудай сүйгөн Куйручукка көктөн аян түштү. Көзүнө Нурбелги жылт этти, көкүрөгүнө Сырбелги кылт этти. Көк Теңири колдоду, көк жал карышкыры жолдоду. Ак сөз! Ушундай чактарда аны көк жал бөрүсү ээрчип алат. Айран көз бүркүтү жандап учат. А кайбирде Жылаңач Нурбаласы айланчыктап чуркап келе калат! Ооба, Кудай сүйгөн Куйручукка Кудайдан аян түштү.
Куйручук Сыдык болушту, Сыдык болуш Куйручукту тааныйт. Үч жылы башта, Суусамырдын эл жакшысы Түркмөндүн үйүндө конокто чогуу болушкан. Ошондо Кукең, кетмен-төбөлүктөрдүн боорун эзге, айжаркын күлкү сепкен. Күлкүсү күндү батырган, тамашасы таңды атырган. Деген менен бууракандык болуш Куйручуктун олуялык ооматын жакшы биле бербейт эле...
Эки бейтааныш киши айыл аралады. Сыдык болуш үйүндө экен. Болуш кудайы конокторун жакшы саламы, жарык кабагы менен тосту. Жайланып, чайланып отурушту. Куйручуктун суранычы боюнча үй ээси үч аялын жаш олуя менен маңдайлаштырды. Үй ичи жымжырт боло түштү. Кудай сүйгөн Куйручук кереметтүү кебин баштады:
- О, Сыдык болуш! - деди ал үрпөйгөн үч зайыпты тиктеп. - Кеп чынынан бузулбайт! Азырынча, бойдок экенсиң! Кайран кабыланым ай! Кумга сийип жүргөн турбайсыңбы? Бу ургаачыларга кылычыңдын датын кетир! ...Ушу өз айылыңда жалжагай ооз, сол эмчегинде калы бар, кара далы бир кыз сага ылайык! Каратамандын кызы дебей, курулай намыстанбай, ошо кызды алсаң... Ал сага үч уул, бир кыз төрөп берет!
Куйручук чөк түшө калып, кыбылага жүз буруп, алакан жайды. Бул күнү жолоочулар жата конок болушту. Жарык дүйнөнүн жарык таңы атты. Сыдык болуш сыйчылдыгын билгизди. Куйручуктун алдына сары таман ат тартты, айдалысына сарпайы тон жапты. "Куттуу үйдөн куру кетпейт!" деп, Кулга кунан чыкма жетелетти.
Куйручук олуя Сыдык болушка аксанатай батасын арнап, кудуреттүү Кудайга ак кызматын өтөдү. Кул экөө үзөңгү кагыштырып, Жумгалды көздөй сур жыландай козголгон жолдо термелип баратышты.
Сыдык болуш Куйручук айткан жалжагай ооз, сол эмчегинде калы бар, кара далы Сайрабүнү тапты. Жыл айланды. Уулдуу болушту. Атын Сатар коюшту... Болуштун "төл башы уулу" майкөтөн бала аталды. Өзүнүн соңунан эки ини, бир карындашын ээрчите келди... Кудай Сыдык болуштун эңсеген тилегин берди.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Медалдын эки жагы же...
Атаханов ачуу чындыкты айттыбы, же…
Борбордук шайлоо комиссиясынын экс-төрагасы:
бузбай коюуга мүмкүн эмес"
"4 млрд долларлык Иштамберди кенин 40 млн долларга сатканы - чыккынчылык БОЛДУ!"
"Ар-Намыс" фракциясынан ЖК депутаты:
"Сотторду тандоо кеңешине Кулов өзү каалаган адамдарын өткөргөн"
"Кристаллдын" атайын администратору уулуу хлор менен бирге даяр трихлорсилан продукциясын жок кылууда…
Сопусунган соттор, көп сырлуу
Кеңеш же революция уланууда!