el en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky hbs_cyr ru ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru el ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru bg ky ru ky ru ky ru ky ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru av ru ru ru tt ru ky ru kk ru ky ru ky ru ru ru kk ru ru ru en ru
"Агым", 15.05.09 - 5-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Эл калыс, эл тараза деп бекеринен айтылбайт. Ар кайсы жерден түрдүү адамдарга кезигип, баарлашсаң, эл атынан сүйлөгөн саясатчылардын айткандары туура эмес экенине ынанасың. Эмесе калган сөздү алардын өздөрүнөн угалы.
- Айрым саясый инсандардын киши колдуу болуп жатканына кандай карайсың?
- Биринчиден, ким өлүп жатат? Ириде ошого көңүл буруп, ушул өңүттөн ойлонушубуз керек. Белгилүү саясый инсанды карапайым кишилер атпайт. Демек, ал кишилер бийликте турса же иштеп кетсе анын каршылаштары да бийликтегилер болушу керек деген ой көңүлдөн кетпейт. Бирок аткан адам табылып колго түшкөнү менен, ал эмне себептен атты деген маалыматтар менен эл тааныш эмес. Мисалы, Санжарбек Кадыралиевди аткан киши колго түштү деп жатышат. Эми ошонун соттук кароосу сөзсүз элге жетип, маалымат каражаттары аркылуу көрсөтүлүп турушу керек. Анан эле бүдөмүктөнтүп ишти ошол бойдон жаап салышат. Менимче, саясый инсандардын өздөрү таза, туура жолдо жүрүшү керек. Ал эми карапайым кишилерге коркунуч жок. Биз көчөдө түнкүсүн да ээн-эркин эле басабыз. Баарын чоңдор өзүлөрү баштап, бирин-бири атып, кырылышып жатат. Айтор ушак сөз көп. Кээ бирлерин угуп төбө чачың тик турат. Менимче, укук коргоо органдары жакшы иштеши керек.
- Петровкадагы окуяга көз карашың кандай?
"Петровкада талап туура коюлган"
- Кыргызстанда жашаган башка улуттар эң алгач биздин ким экенибизди жакшы үйрөнөт. Ашкере меймандостугубуздун азабын көп тартып жүрөбүз. "Жер ээн болсо доңуз дөбөгө чыгат" дегендей, кээ бир улуттар өзүн да, өзгөнү да сыйлап ынтымакта жашабастан, адам чыдагыс жоруктарды жасап, көөп баратканы жакшы эмес. Макул, өзүнүн улуттук каада-салтын, тилин, маданиятын сактап каалагандай жашасын. Бирок Кыргызстанда жашагандан кийин кыргыз тилин үйрөнүп, бизди да сыйлоого тийиш. Ошол күрддөр да эптеп жан багып, өз башынын камын ойлогон пенделер. Алар үчүн өлкөнүн эмне болору бир тыйын. Бизде жашоо оор болуп баратса, башка тарапка көчүп кете беришет. Алар ошого көнүшкөн. Кыргыз армиясынын курамын 95 пайыз кыргыздар түзөт. Эмне үчүн дунгандар, ошол эле күрддөр кызмат өтөгүсү келбейт. Мен азырынча аскерде кызмат кылган дунган, күрд, уйгур ж.б. жоокерлерди көрө элекмин. Петровкада талап туура коюлган.
- Мамлекет жаштар үчүн кандай камкордуктарды көрсө дейсиң?
- Жогорку окуу жайлары боюнча проблема жок. Мектептен алган билимиңдин кандай экенине карабастан каалаган университетти тандап окууга болот. Бирок окууну бүткөндөн кийин жумушка орношуу олуттуу көйгөйлөрдү жаратууда. Бизде өндүрүштү жандандырып, келин-кыздарды жумушка тартса жакшы болот эле. Анан дагы жаштар саясаты боюнча алгылыктуу иштер жок. Жаштар өздөрүн алагды кылуу үчүн интернет клубдарга, кечкисин дискотекага барууну адатка айландырышкан. Менин оюмча жаштардын жашоосу өтө эле мазмунсуз. Жакшы жумуштун жоктугунан көпчүлүк жаштар күнүмдүк оокаты үчүн жалданып иштешет. Эгер ушул бойдон жүрүп олтурса жаштар маселеси акыр бир күн мамлекеттин башын ооруткан проблемага айланат.
- Кыргызстанда коррупциянын бар экени жаштарга сезилеби?
"Коррупцияга эң алгач жаштар кабылат"
- Эгер окуу жайынын ичи толук коррупция болсо кантип сезилбесин. Жаштар коррупциянын торуна паспорт алгандан баштап эле кабылышат. Баарынан жаманы, окутуучулар студенттерди жалдыратып экзаменде пара алганы. Бул боюнча көп сөз болгону менен эч бир алгылыктуу аракет жок. Мындан сырткары күч органдарына жумушка орношуу да пара берүү аркылуу жүргүзүлөт. Кыскасы, жаштардын аң-сезимине акча болсо баарын бүткөрүүгө болот деген ой жаш кезден эле бекем орнойт. Демек, эртең жаштар кызматта иштеп, колунан иш келчү болсо, алар деле пара алат. Менимче, коррупция менен күрөшүү боюнча бийлик тараптан алгылыктуу демилге чыкпай жатат. Коррупцияны азайтуу боюнча көрүлгөн чаралар жетишсиз деп ойлойм. Мисалы, чоңдор өз мүлкү боюнча декларация тапшырганы менен, анын канча экендиги карапайым кишилерге жете бербейт. Эгер бардык мамлекеттик органдардын, өкмөттүн, соттун иштери коомчулуктун көз алдында болсо, паракорлукка аз болсо да бөгөт коюлмак. Мындан сырткары көз каранды эмес юристтердин тобу түзүлүп, кароодо жаткан ар бир соттук процесске баа берилип, соттун чечими канчалык деңгээлде мыйзамдуу экендиги жөнүндө коомчулукка маалымат берилип турушу керек. Ал эми коррупцияга каршы күрөшүү агенттигинин иши да элге белгисиз. Алар жасаган иштери боюнча маалымат жыйындарын өткөрүп турса жакшы болмок.
- Кыргызстандын Түндүгү менен Түштүгүндөгү элдердин жашоо деңгээлин салыштырууга болобу?
"Мүрзө казганга киши жок"
- Негизинен Кыргызстандагы айыл-кыштактардын турмуш деңгээли окшош эле. Биринен-бири ашып кеткен жери жок. Бирок өлкөнүн борбору Түндүктө болгондуктан инвестициянын басымдуу бөлүгү ушул аймакка келет. Демек, борбордун жанында жайланышкан элдердин турмушу бир аз өйдө. Бул жерде жумуш да бат табылат. Акчанын басымдуу бөлүгү борбордо жүгүртүлөт. Ал эми Нарын, Талас, Баткен облустарынын турмушу окшош эле. Ошондуктан айрым ири долбоорлор ушул өрөөндөргө тартылышы керек. Чүйгө көчүп келгендердин басымдуу бөлүгү да ушул облустардан. Ош, Жалал-Абад, Ысык-Көл облустарында башкаларга салыштырмалуу жашоо бир аз дурус. Өкмөт элеттин турмушун оңдойбуз деген менен жарытылуу аракет көрө элек. Баарынан да чегарада жашаган райондордун элдерине кам көрүү зарыл. Эгер ушул бойдон ички миграция уланып олтурса, биз алыскы айылдарды жоготуп алышыбыз мүмкүн. Ансыз деле айрым айылдарда мүрзө казганга жигиттер калбай калды.
- Өкмөт экономика өнүгүп жатат деп бир кыйла көрсөткүчтөрдү далил келтиришет. Кыргызстанда жашоонун оңолуп баратканы сага байкалабы?
"Кыргызстан оңолсо деп тилейм"
- Негизинен биз баарын жаман дегенге көнүп калдык. Кыргызстан эч качан оңолбойт деген сөздү көпчүлүктөн угам. Мен Кыргызстан оңолсо деп тилейм. Эми жашоо аз-аздан болсо да оңолуп келе жатат. Негизгиси адамдардын өзүнөн деп ойлойм. Аракет кылып баарын жасаса болот. Жаман дей бербей пейлибизди тазартсак болмок. Кээ бир кишилер өкмөт бир күн келип казанына аш салып берчүдөй күтүп жүрөт. Мен бийликтин Кумтөр келишими, ири курулуштарды баштаганын туура көрөм. Чындыгында өлкөдө бир топ алгылыктуу иштер жүрүп жатат. Алар эртеби-кечпи өз жемишин берет. Ошондуктан турмушка оптимисттик көз караш менен караган туура. Жаман дегенден эч качан жакшы болбойт.
- Келаткан президенттик шайлоо акыйкат өтөрүнө ишенесизби?
- Кыргызстандагы ушул кезге чейин өткөн шайлоолордун көпчүлүгү бийликтин кабак-кашына жараша болгондугун танууга болбойт. Эң негизгиси, биз шайлоону көп түшүнбөй жатабыз. Шайлоо бул өтө чоң саясат. Биз добуш берүү аркылуу өз келечегибизди, жашообузду тандайбыз. Бирок булар жөнүндө ойлонбостон акчага, жердешчиликке ж.б. азгырылып баратабыз. Анан буларга маани бербестен күнөөнү башкалардан издешет. Чындыгында шайлоо элдин бекем көзөмөлүндө болуш керек. Андыктан ар бир шайлоочу өзүндөгү жоопкерчиликти сезип шайлоого катышып, добуштун сакталышына кам көргөнү абзел. Эгер шайлоочулар активдүү болсо БШКнын колунан эч нерсе келбейт. Экинчиден, шайлоого катышкан атаандаштар өз штабдары аркылуу алган добуштарын эсептеп, бүткүл республика боюнча жыйынтыктап БШКга келип, биздин эсептөөлөр боюнча ушундай болду, силердин эсебиңер канча деп сурашы керек. Эгер жыйынтык баракчаларга ар бир шайлоо участкасынын мөөрү басылган справкалар менен БШКнын алдына маселе койсо, комиссия мүчөлөрү эч кайда бара албайт.
- Сиз бүгүнкү күндүн эң көйгөйлүү маселеси катары эмнени айтасыз?
"Эң ириде майыптарды ойлойлу"
- Бүгүн мамлекеттен алты саны аман, дени-карды соо кишилер да жардам күтүүнү адатка айландырып алышты. Менин зээним кейигени ушул. Саясатчылар өз кызыкчылыктары үчүн элди ары-бери сүйрөп пайдаланып жатканын эл түшүнүш керек. Өкмөттүн башкы максаты багар-көрөрү жок жетим-жесирге, майып балдарга жардам берсин. Шал оорусу менен ооруган балдардын тагдыры өтө эле оор. Муну өзүм медик болгон үчүн айтып жатам. Мамлекеттик жардамга эң ириде ошолор муктаж. Анан чоңдор элдин тагдырын ойлобой жеп-ичкенин тыйыш керек. Ал оокаттар ошол жетим-жесир, майып балдардыкы. Өкмөт айлык, пенсияларды көбөйтүп жатат. Мунусуна шүгүр. Бирок чындыгында жардамга муктаж кишилерге ойдогудай колдоо көрсөтүү жок. Ай сайын берилчү жөлөк пул аларга жетишсиз. Азыр буларды ойлогон киши жок. Анан да саясатчылар өз максаттары үчүн элди пайдаланганды токтотуш керек. Кандай саясый аракет көрүү керектигин убагы келсе эл өзү чечип алат.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
ШАЙЛООГО 68 КҮН КАЛДЫ
Азаттык эйфориясынан армандуу сазга
"Опузадан коркконумдан президенттин уулу деп ойлогом"
Күрпсай, Ташкөмүр, Үчкоргон, Шамалдысай унутулдубу?
Фильтр тамеки, күл аралаш келген сөөк
Денеге кирген кене, табыптын шакшагы
"Акжол" үчүн 600 миң доллар берген эмесмин"
Түсү ийги кишинин жолу да тегизби?
Дан менен чар качан иргелет?