ky en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tg ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ru tk ru ru ru ky ru tt ru ru ru ru ru ky bg ky ru ky ru ky tt ru ru ky ru ru ky ru ky ru ru ru uk ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru ru ru kk ru ky ky ru uk ru
"Агым", 24.07.09 - 19-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Эларалык журналистика боюнча курстан өтүү үчүн Кыргызстандан 14 журналист Мысырга сапар алганбыз. Эки өлкөнүн Тышкы иштер министрлиги уюштурган бул окуу шарапатынан Мысыр калкы, маданияты, тарыхый жерлери, коомчулугу, курорттук шаарлары, дегеле бүгүнкү Мысырдын жашоо-тиричилигин өз көзүбүз менен көрүп кайттык. Ар бирине учкай гана токтололу.
Көчөдөн түрдүү түстөгү мысырлыктарды көрөсүң, бири күнгө тотуккан болсо, кай бири европалыктарга түспөлдөш. Карапайым келишет. Чыгыш менталитети бар. Расмий маалыматтар боюнча Мысырда 86 миллиондон ашуун калк жашайт. Алардын 98 пайызы мысырлыктар, калганы нубий, берберлер. Расмий тили арабча. Бирок туристтик өлкө болгондуктан, англис тилинин да таасири чоң. Бай-кедей жиги да дароо байкалат. Чай ташып, өтүк сүрткөн аксакалдарды да Каирдин көчөлөрүнөн кезиктирүүгө болот.
Мысыр президенттик республика. Өлкө 25 административдик түзүлүштөн (жергиликтүү аталышы - мухафаз) турат. Мыйзам чыгаруу органы - бир мандаттуу парламент (Элдик жыйын). Курамы 392 депутаттан туруп, алардын 10у президент тарабынан дайындалат. 28 жылдан бери өлкөнү Махаммад Хосни Саид Мубарак бийлейт. Ал Мысырдын төртүнчү журт башы. Жакынкы Чыгыштагы таасирдүү лидерлердин бири.
Билим берүү жана сабатсыздык
Бул система үч деңгээлден: баштапкы (алты жыл), орто билим (жалпы жана кесиптик-техникалык, 3-6 жыл) жана жогорку билим алуудан (2-7 жыл) турат. Мектепке балдар 6 жашынан алынат, толук орто билим 12 жылга созулат. Мысырдын жогорку мектеби 150 окуу жайды өзүнө камтыйт. Орто жана кесиптик билим берүү өз алдынча жүргүзүлбөйт. 14 мамлекеттик университетте 700 миңден ашуун студент билим алат. Мамлекеттик билим берүү жайларында кайсы деңгээлде болбосун, окуу акысыз жүргүзүлөт. Бирок, Мысыр мамлекетинде калктын 25 пайызы сабатсыз келет.
1908-жылы жеке каражаттарга негизделген. Туура 17 жылдан кийин мамлекеттик жогорку окуу жайга алмашып, эл агартуу министрлигине баш ийдирилген. Улам кеңейип, мамлекеттин көмөгүн алып отуруп, учурда араб чөлкөмүндө ири университеттердин бири. Эске салсак, Барак Обаманын дүйнө талкуусуна алынган сөзү дал ушул университет залында жаңырган. Биз жакындан таанышкан журналистика факультети эле биздеги айрым бүтүндөй бир окуу жайдын имаратындай орунду ээлейт. Техникалык жактан бүт камсыздалган, окуу теле жана радиостудияларында эле биздин биринчи каналдын беш-алты программасын тартууга болот.
6-октябрь же массалык маалымат каражаттар шаарчасы
Мысырда массалык маалымат каражаттарына чоң көңүл бөлүнгөндөй. Мисалы, Каирдин четинде курулуп аткан шаарда 6-октябрь медиа-шаарчасы жайгашкан. Анда медиа академиясы жайгашып, журналистика илим катары саналат. Ушул эле шаарчада Мысырдын көпчүлүк тасма, клиптери тартылат. Анда Мысырдын ар бир шаары, ар бир кылымдагы абалы топтоштурулуп, атургай, пирамидалардын жасалмалары да тургузулган. Тасма же клип жаратуучулар бир шаардан экинчи шаарга көчүп же байыркы Мысырды тартуу үчүн декорацияга каражат коротуп отурбай, ушул шаарчага гана кайрылса болот. Ал эми 6-октябрь аталышынын себебин издесек, Мубаракка чейинки президент Анвар Садат 1981-жылы 6-октябрда аскердик парад маалында өлтүрүлгөн экен.
Кызыл деңизге мысырлыктар Шарм Эль шейх шаары аркылуу кабылдайт. Шаар да кооз, Каирге караганда алдаганча таза келет. Суу тунук, туздуу, түркүн түстүү балыктар даана көрүнөт. Туристтерге атайын айнек түбү бар кичи кемелер сунушталат. Андан Кызыл деңиздин кооздугун көрүп чыгууга болот. Ал эми береги сүрөт Кызыл деңиздеги адам мээсин элестеткен коралл.
Соода жана Мысыр базары
Соодага жакын калк. Соодалашып отуруп, 20 долларга баалаган буюмду 10 долларга алууга болот. Базарларында чыгыш турмушунан бир көрүнүш байкалат. Туристтердин көпчүлүгүнө Хан эль-Халили аталган базарга баруу сунушталат. Каирдин эски районунда жайгашкан. Мысырды мүнөздөгөн сувенир, пирамидалар элеси түшүрүлгөн ар кыл эстелик буюмдар, айтор, сырттан келген туристтин көзүн кызыктырып турат. Кыргыздар чанда баргандыктан, бизди көбүнчө жапон, кытай деген ойдо алардын тилинде учурашып коюшат. Базар же эл көп жерде атайын суу ичүүчү кутучалары орнотулган.
Өлкөдө аялдардын Жогорку Кеңеши бар. Аны президенттин жубайы Сюзанна Мубарак жетектейт. Аялдардын 40 пайызы сабатсыз. Бирок айымдарды парламентте да, жетекчилик кызматтарда жана ар кыл министрликтерде кездештирүүгө болот. Атургай мамлекеттик телеканалына барганда операторлордун көбү кыздар экенине таңдандык. Көп аялдуулукка баары эле макул эмес. Кандай болгон күндө эркек биринчи аялынан расмий түрдө уруксат алышы кажет. Макул болбогон айымдар ажырашууга акысы бар. Мындай укук Мысыр айымдарына берилгенине аз гана убакыт болгон. Сураштырсак, экономика жана соода факультетинин кыздарынын калыңы кымбат. Аларга капчыгы калыңдар гана куда түшөт. Кедейлерге эч ким кыздарын бербейт. Калың адегенде кыздын эсебине 2000 доллардан баштап которула баштайт. Алакачуу деген жок, кыздын атасы жигиттен төрт нерсени сурайт: билими, кызматы, теги, маянасы…
Каирден Дилбар аттуу кыргыз кызга кезиктик. Араб тилин Кыргызстанда үйрөнүп, алгач жөн гана практикага барган. Эми Аль-Азхарга аспирантурага тапшыруу далалатында. Узун кийип, оромол салынган. Өтө ачык түстө да кийинбейт, пикиринде, аялдар өтө көзгө көрүнбөш керек. Дилбар экинчи же үчүнчү аял болууга да макул. Бирок кыргыз гана жигитке турмушка чыгам дейт. Ал эми араб айымдарына караганда кыргыз айымдарын чыдамкай, кыйынчылыкты көтөрө билет деп айырмалайт.
Даярдаган Айнагүл САПАРБЕК кызы
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
"Ак-Сай, "Ак-Сай, Арпа маселесинде эл менен биргемин"
Күрөш бүттү, эми натыйжа күтөбүз
Террорчулук, экстремизм карааны аралап жүрөбү?..
Ак-Сай, Арпа жайлоосу эмне болду?
"Айпери", "Нарындын" ээсинин эки-үч башы барбы?
Электр дөөтүлөрдүн дурусу менен бурушу
Азап тартып, кор болгондорго ким кол сунат?
Эсенгул ӨМҮРАЛИЕВ, "Ала-Тоо ынтымагы" коомунун төрага орунбасары:
"Шайлоо бүткөн соң талап кылабыз"
"Кайдан, ким менен жолукканымды аялым билет"
"Агымда" дайым жаңылык, Агынан турат жарылып"
Дүйнөдө жалгыз мен төрөгөндөй болдум
Эмне үчүн театрга эл келбейт?
Жандүйнө "ремонту" качан жанданат?
Атай, Муса, Рыспай ким да, А.Мурзабаев деген ким?
"Тегим кыргыз, кыргыздын жылдызы болом!"