ru ky fr cs ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky en ky ru ru ru en
"Жалпы республикалык тестирлөө" долбоорунун 2008-жылы абитуриенттердин каттоо төлөмдөрүнөн түшкөн каражаттардын сарпталышы жөнүндө отчету
Билимди баалоо жана окутуу усулдары борбору Кыргыз Республикасынын мугалимдерин кесиптик майрамы менен чын жүрөктөн куттуктайт. Сиздерге чың ден соолук, бакубатчылык жана ишиңиздерде чоң ийгиликтерге жетишиңиздерди каалайбыз!
Жалпы республикалык тестирлөө Кыргызстанда 2002-жылдан баштап өткөрүлүп, билим берүү жаатындагы коррупцияга каршы уюшулган, калыс, ачык жана көзкарандысыз тестирлөөнүн негизинде жогорку билимге адилеттүү, бирдей жол ачуу боюнча маанилүү мамлекеттик милдетти аткарган эң ири долбоорлордун бири болуп саналат.
Жалпы республикалык тестирлөөнүн жыйынтыктары КР мамлекеттик ЖОЖдорунун бюджеттик бөлүмдөрүнө окууга өтүү үчүн милдеттүү болуп эсептелинет. Абитуриенттердин тестирлөө жыйынтыктарынын негизинде жогорку жана кесиптик орто окуу жайларынын контракттык бөлүмдөрүнө өтүү конкурсуна катышууга укугу бар.
2008-жылы Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин буйругуна ылайык Жалпы республикалык тестирлөөнү Американын эл аралык билим берүү боюнча кеңештери (АCCELS) тарабынан негизделген "Билимди баалоо жана окутуу усулдары борбору" (ББОУБ) көзкарандысыз тестирлөө уюму жүргүздү. Жалпы республикалык тестирлөө абитуриенттердин каттоо төлөмдөрүнөн түшкөнкаражаттарга өткөрүлүп, белгилүү өлчөмдө АКШнын эл аралык өнүгүү боюнча агенттиги (USAID) тарабынан да каржыланып, АКШнын Америка эли тарабынан каржыланган чет өлкөлүк жардам программасынын бир бөлүгү болуп саналат.
Акыйкаттык жана ачыктык принциптерин сактап, ББОУБ 2008-жылкы Жалпы республикалык тестирлөөгө каттоо төлөмдөрүнөн түшкөн каражаттарынын сарпталышы жөнүндө отчетту жарыялап жатат. Келтирилген таблицада 2008-жылы Жалпы республикалык тестирлөөгө каттоо төлөмдөрүнөн түшкөн каражаттар жана ошол каражаттардын сарпталуусу жөнүндөгү маалыматтар камтылган. Калган чыгашалардын бардыгы долбоордун ишке ашырылышы үчүн АКШнын эл аралык өнүгүү боюнча агенттиги (USAID) тарабынан берилген гранттын жана колдонмолорду сатуунун эсебинен жабылган.
ББОУБнун чыгашалары сом түрүндө көрсөтүлдү. Төмөн жактагы таблицада келтирилген айрым чыгаша беренелерине карата кеңирирээк маалымат берилген.
1. Административдик жана тест тапшырмаларын иштеп чыгуу чыгашалары
2008-жылы Жалпы республикалык тестирлөөгө 33 431 абитуриент катышты.
Тестирлөө абитуриенттердин тандоосуна жараша кыргыз, орус жана өзбек тилдеринде өткөрүлдү. Бул окууга өтүп жаткандарга өз билимдерин, көнүмдөрүн жана жөндөмдөрүн максималдуу түрдө көрсөтүүгө мүмкүнчүлүк берди. Тесттин варианттарынын баары татаалдыгы жагынан бири-бирине тең келгенин өзгөчө белгилей кетүү керек. Мунун ЖОЖдорго өтүүгө чындыгында бирдей мүмкүнчүлүк берүү үчүн мааниси зор.
2007-жылдын сентябрь айынан 2008-жылдын апрель айынын аягына чейинки мезгилде университеттин окутуучуларынын, мектеп мугалимдеринин арасынан алынган, атайын тандоодон өткөн тест түзүүчүлөр тест тапшырмаларын иштеп чыгуунун, рецензиялоонун, редакциялоонун, тест түзүүнүн жана аны кыргыз, өзбек тилдерине которуунун үстүндө иштешти. Тест түзүүчүлөрүнүн, котормочулардын, рецензенттердин жана ББОУБ администрация кызматкерлеринин маяналарын төлөөгө жана аларга эсептелген салыктар жана Соцфонд чегерүүлөрүн кошкондо 2 233 151 жана 976 331 сом сарпталды (Берене 1.1, 1.2.)
Тесттердин акыркы вариантын түзүүнүн алдында суроолор милдеттүү түрдө апробациядан жана талдоодон өттү. Материалдарды көчүрүү, тест дептерлерин басып чыгаруу, которуу, апробация менен талдоону жүргүзүү чыгашалары 73 340 сомду түздү (Берене 1.10).
Жалпы республикалык тестирлөөнүн артыкчылыктарынын бири болуп абитуриенттер тестирлөөдөн өз районунда, үйүнөн алыс эмес жерде өтүп, аларга тест тапшыруу үчүн республиканын башкалаасына баруунун жана унаага көп акча кетирүүнүн эч кажети жок болгондугу эсептелет. Каттоо төлөмүн төгүп, абитуриент жол чыгашаларына кете турган акчасын гана үнөмдөбөстөн, катталуу үчүн, тестирлөөгө даярдануу үчүн, тестти тапшыруу үчүн керектүү материалдарды, башкалаага келбей туруп эле катталган жеринен алат. Алыскы аймактардын тургундары үчүн жол киренин өзү эле каттоо төлөмүнөн бир нече эсе көп болгон сумманы түзмөк. Иш жүзүндө, келечекте окуй турган жерине абитуриенттер өздөрү тандаган ЖОЖго документ тапшыруу үчүн гана барышат, ал эми топтогон баллы жазылган сертификат эбак алардын колунда болот.
Ошондой эле Жалпы республикалык тестирлөөгө алдын ала каттоо, аны бүтүрүүчүлөрү бар үй-бүлөлөр үчүн колдон келишинче ыңгайлуу жана үнөмдүү кылыш үчүн, болочок абитуриенттер окуган жерде жүргүзүлгөндүгү да маанилүү. Каттоо күн мурунтан жүргүзүлүп, ага бир топ узак мөөнөт бөлүнгөндүгү абитуриенттерге кайсы ЖОЖго тапшырарын ойлонуп чечүүгө мүмкүндүк берет.
Жалпы республикалык тестирлөөгө каттоо төлөмү 2008-жылы негизги тестке катышуу үчүн 200 сом жана ар бир предметтик тестке катышуу үчүн 200 сом болду.
Жалпы республикалык тестирлөөгө каттоо төлөмүнүн наркы ББОУБ Камкорчуларынын кеңешинде бекитилип, КР Президентинин Администрациясы, Билим берүү жана илим министрлиги менен талкууланып, КР Экономикалык өнүгүү, өнөр-жай жана соода министрлигинин алдындагы Монополияга каршы саясат боюнча мамлекеттик комитет менен макулдашылган.
Жалпы республикалык тестирлөөгө каттоо райондук, шаардык билим берүү бөлүмдөрү жана окуу жайлары аркылуу жүргүзүлдү. Үч ай бою каттоочу (жооптуу адам) болуп иштеп берүү макулдашуусуна 64 адам кол коюшту. Алардын эмгек акылары, эсептелген салыктар жана Соцфонд чегерүүлөрүн кошкондо 123 024 жана 53 790 сомду түздү (Берене 2.4, 2.5). ББОУБ кеңсесиндеги кезекчи консультанттардын маянасы, эсептелген салыктар жана Соцфонд чегерүүлөрүн кошкондо 10495 жана 1 882 сомду түздү (Берене 2.7, 2.8).
Каттоочулар иш үчүн керектүү материалдар (катталуу боюнча колдонмо, каттоо формалары, каттоо жана тестке кирүү талондору ж.б.) менен толук камсыздандырылды. Каттоо үчүн материалдар, маалымдоо плакаттары жана абитуриенттер үчүн даярдалган материалдар басылып чыгып, керектүү санда ар бир каттоочуга (жооптуу адамга) почто аркылуу жөнөтүлдү. Почто чыгашалары 351 853 сом болду (Берене 2.3.). Бардык иш материалдары кыргыз жана орус тилдеринде сунуш кылынды. Каттоо үчүн керек болгон материалдарды даярдап чыгаруу чыгашалары 171 760 сомду түздү (Берене 2.1).
Каттоо учурунда ар бир абитуриентке бекер таркатылуучу "Жалпы республикалык тестирлөөгө даярданабыз" китепчеси берилди (ошол эле аталыш менен чыккан сатылып алынма колдонмо менен чаташтырбаңыз). Аталган китепчеден абитуриенттер тесттин түзүлүшү жана тестирлөө эрежелери, тестирленүүчүлөрдүн укуктары жана милдеттери менен тааныша алышты. Китепче кыргыз, орус жана өзбек тилдеринде 388 150 сом суммасына чыгарылды (Берене 2.2).
3. Тест дептерлерин жана жооп барактарын чыгаруу чыгашалары
Жашырууну камсыз кылуу үчүн тесттер атайын басмаканада басылып чыгарылды. Тесттер басылып жатканда басмаканада тесттердин конфиденциалдуулугу үчүн жооп берген сакчылар күзөттө турушту. Аларга маяналар төлөндү (Берене 3.3). Негизги тест 18 950 нускада жана предметтик тесттер 8 120 нускада үч тилде басылып чыгарылды. Негизги жана предметтик тесттерди басып чыгарууга 751 976 сом сарпталды (Берене 3.1). Жооп барактарын чыгарууга 78 360 сом сарпталды (Берене 3.2).
Жалпы республикалык тестирлөө 2008-жылдын 17-18-майынан 26-31-майына чейин өткөрүлдү. Бүткүл республика боюнча 88 тестирлөө борбору уюштурулуп, бул абитуриенттерге тестти өздөрү жашаган жерден алыс кетпей тапшырууга жана ошол аркылуу жол жүрүүгө кете турган акчасын үнөмдөөгө мүмкүндүк берди.
Тестирлөөнү атайын даярдалган жана ББОУБ уюштурган тренингдерден өткөн 345 администратор алып барды. Тестирлөөнүн стандартташтырылган процедураларын, тартипти жана белгиленген эрежелерди сактоо абитуриенттерге бирдей мүмкүнчүлүктөрдү берди. Администраторлорду окутуу чыгашалары 73 209 сомду түздү (Берене 4.10).
Ар бир администратор тест жүргүзүү үчүн зарыл болгон материалдардын баарын алды. Тестирлөө процесси баштан-аяк атайын иштелип чыккан протоколдорго катталып, абитуриенттерди тест мезгилинде жайлаштыруу схемалары түзүлүп, дагы башка көптөгөн керектүү формалар иштелип чыгып, колдонулду, буга кеткен сумма 24 320 сомду түздү (Берене 4.5). Администраторлордун ар бир тобуна кеңсе товарларынын жыйындысы (скотч, кайчы, ватман барактары, калемдер, сызгычтар ж.б.) берилди (Берене 4.4).
4.1, 4.2. беренелери өз ичине тестирлөөнү жүргүзүүгө байланыштуу унаа чыгашаларын камтыйт. Администраторлор топтору бүтүндөй Кыргызстанга тарашты, анткени тестирлөө борборлору республиканын бардык райондук борборлорунда уюштурулду. Ар бир топ жетекчиден жана 10 администратордон турду. Ар бир топ үчүн тестирлөө борборлоруна баргыдай жана тестирлөө материалдарын ташыгыдай микроавтобустар жалданды.
Республикабыздын түштүгүндө тестирлөө өткөрүү үчүн Бишкек-Ош-Бишкек, Бишкек-Баткен-Бишкек, Бишкек-Жалалабат-Бишкек рейстерине 575 904 сом суммасына авиабилеттер сатылып алынды. Администраторлорго күнүмдүк жеке чыгаша каражаттары (командировочный) берилип, мейманканада туруу төлөмдөрү төлөндү. Тестирлөө жүргүзүлүп бүткөндөн кийин администраторлорго 2 129 979 сом суммасында маяналар төлөнүп жана аларга эсептелген салыктар, Соцфонд чегерүүлөрү 931 223 сомду түздү (Берене 4.6, 4.7 ).
Кайсы бир себептен улам тестти белгиленген мөөнөттө тапшыра албай калган абитуриенттер үчүн Бишкек шаарында кошумча тестирлөө өткөрүлдү. Кошумча тестирлөөнү жүргүзгөн администраторлорго (6 киши) төлөнгөн эмгек акыларына жана эсептелген салыктар, Соцфонд чегерүүлөрүнө кеткен сумма 4 520 жана 1 976 сомду түздү (Берене 4.8, 4.9).
5. Тестирлөөнүн жыйынтыктарын иштеп чыгуу жана жер-жерлерге жөнөтүү
Өз сертификатын алуу үчүн да абитуриенттерге акча коротуунун кереги жок, анткени сертификаттар мектепте, бүтүрүүчүлөрдүн кечесинде ыйгарылат. Сертификатта тестирлөө учурунда топтолгон баллдар көрсөтүлүп, ошондой эле ар ким өзүнүн окууга өтүү ыктымалдуулугун баалап көрсүн үчүн, бардык абитуриенттер топтогон баллдардын графиги келтирилет. Бул анча жогору эмес балл алып калган абитуриенттердин, өзүнүн окууга өтүү мүмкүнчүлүгүн калыс таразалап, же республиканын башкалаасындагы ЖОЖдорго барбай, аймактык ЖОЖдорго тапшырышына, же алган баллы менен өтүү мүмкүн болгон ЖОЖдорго тапшырышына шарт түзөт. Сертификаттын 5 айрылма талону бар болуп, бул абитуриенттерге бир эле мезгилде бир нече ЖОЖго өтүү конкурсуна катышууга мүмкүнчүлүк берет.
Топтолгон баллдардын саны көрсөтүлгөн сертификаттар атайын, окшотуп жасоодон сакталган кагазга басылды. Сертификаттардын бланкалары басмаканадан бастырылды. Бланкаларды басуу чыгашалары 117 400 сомду түздү (Берене 5.1). Тестирлөө жыйынтыктарынын конфиденциалдуулугун жана объективдүүлүгүн камсыз кылуу үчүн даяр сертификаттардын толтурулуп бастыруу ББОУБ кеңсесинде түстүү принтер аркылуу жүргүзүлдү.
Ар бир абитуриент топтогон баллы жазылган сертификатты өзү катталган жерден (өз мектебинен, райББ, облББдан) алды. Сертификаттар жооптуу адамдарга почто аркылуу салынып, андан кийин ар бир абитуриентке бүтүрүү кечесинде ыйгарылды.
ЖОЖго өтүүнү каалаган ар ким каттоо жана тестирлөө жөнүндөгү керектүү маалыматтын баарын ала алышы үчүн Билимди баалоо борбору тарабынан кеңири маалымдоо кампаниясы жүргүзүлдү:
o ББОУБ кеңсесинде "кызуу байланыш линиясы" уюшулган;
o ар бир мектепте Жалпы республикалык тестирлөө жана ага каттоо жөнүндө маалымдоо стенддери уюштурулду;
o каттоо жөнүндөгү маалымат кыргыз, орус жана өзбек тилдериндеги борбордук жана аймактык гезиттерге жарыяланды;
o КТР телекөрсөтүү каналында каттоо мөөнөттөрү жөнүндө маалымдаган кыргыз жана орус тилдеринде жүгүрмө сап берилди;
o тест жана каттоо жөнүндөгү бардык керектүү маалыматты www.testing.kg интернет сайтынан тапса болот;
o каттоо жүрүп жатканда радиодон каттоо жөнүндө маалымат роликтери обого берилди;
o "Купи-Продай" гезити аркылуу тестирлөө боюнча негизги маалыматтар камтылган баракчалар таркатылды.
54 райондук борборлордо жана кичи шаарларда райондук, шаардык билим берүү бөлүмдөрүнүн кызматкерлери, мугалимдер жана бүтүрүүчүлөр үчүн Жалпы республикалык тестирлөө боюнча маалымат берүү семинарлар өткөрүлдү. Бул семинарларга кеткен чыгашалар 279 885 сомду түздү.
Каттоо жана тест жөнүндө кыргыз жана орус тилдеринде калк үчүн керек болгон маалыматты "Кыргыз Туусу", "Кутбилим", "Слово Кыргызстана", "Агым" ж.б. гезиттерге жарыялоого, ошондой эле аны КТР телекөрсөтүү каналында, "Кыргызстан обондору", "Европа+" радиоканалдарына жайгаштырууга 271 193 сом сарпталды.
Билимди баалоо жана окутуу усулдары борбору Билим берүү жана илим министрлигине, райондук жана шаардык билим берүү бөлүмдөрүнө, ошондой эле мектептердин директорлоруна тестирлөөнү өткөрүүдөгү кызматташуусу жана жардамы үчүн терең ыраазычылыгын билдирет. "Жалпы республикалык тестирлөө" долбоору Жарандар коррупцияга каршы" укук коргоо борборунан, билим берүү жана илим кызматкерлеринин Кесиптик комитетинен, МЭУлардан келген байкоочуларга биздин максаттарыбызды түшүнүп, тестирлөө жана ЖОЖдорго окууга кабыл алуу процессин ачык жана акыйкат кылууну каалагандыгы үчүн ыраазычылык айтат. Көзкарандысыз байкоочулардын бардыгы тестирлөө мезгилинде төлөмсүз иштеп беришти.
Мамлекеттик билим берүү грантын алган студенттердин баарына долбоордун жамааты окууларында ийгиликке жетишип, студенттик турмушунун кызыктуу болушун каалайт.
ББОУБнун абитуриенттердин каттоо төлөмдөрүнөн түшкөн акча-каражаттардын сарпталышы жөнүндөгү отчетун төмөнкү сайттан да көрсө болот: