ky ky ru ky ru ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ba ky kk ky ky ky mn ky ky ky ky ky bg ky ky ky ky ru ru ky ky ky hu ky ky ky ky ky ru ru ru ru ky ky kk ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ba ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky hbs_cyr ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ru ky ky kk kk fr ru uk hbs_cyr ru ru ru ru en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr en en en en en ky ky de ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ky ky ky ky ru ky ky ru ky uk ky ky
Анонстор, маалымат жыйындары жана талкуулар
Жеке кабыл алууга жазылуу тартиби
Мамлекеттик бюджеттин аткарылышы тууралуу ар айлык отчёттор
Мамлекеттик бюджеттин аткарылышына жарым жылдык сереп
Мамлекеттик бюджеттин аткарылышы тууралуу жылдык отчёттор
Жергиликтүү бюджеттердин аткарылышы тууралуу отчёттор
Эсептөө палатасынын аудитинин жыйынтыктары
Бюджеттин аткарылышына мониторинг жүргүзүү
Түрткү берүүчү (үлүштүк) гранттар
МТАС (маалыматтарды таркатуунун атайын стандарты)
Аукциондор боюнча жыйынтыктар жана отчёттор
Кредиттик макулдашуулардын электрондук китепканасы
Бухэсеп, финотчёт жана ички аудит
Бухгалтердик эсеп, финансылык отчёт
Бош кызмат орундары тууралуу жарыялар
Семинарлар жана квалификацияны жогорулатуу курстары
ЧУАнын долбоорлорун коомдук талкуулоо
Ченемдик укуктук актылардын долбоорлору
Коррупцияга каршы күрөшүү жаатындагы ченемдик укуктук актылар
Коррупцияга каршы күрөшүү жаатындагы ведомстволук пландар
МФБны башкаруунун коррупцияга каршы моделин киргизүү боюнча план
КР МФнын коррупция менен күрөшүү боюнча стамбулдук иш-аракеттер планы
Коррупцияга каршы күрөшүү жаатындагы чаралардын аткарылышы тууралуу отчёттор жана маалыматтар
Коррупцияга каршы күрөшүү жаатында ЖКИ менен меморандумдар
Жарандардын кайрылууларын кароонун жыйынтыктары
Коомдук кенештин иш планы
Жарандык коом менен иштешүү
« Апрель 2019 »
Башкы бет Жаңылыктар Басма сөз кызматы Анонстор, маалымат жыйындары жана талкуулар
Кыргыз Республикасынын финансы министри А.Жапаровдун «Кыргыз Туусу» гезитине берген маеги — Жаңылыктар — Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги
Бюджетибиз Өкмөттүн жаңы түзүмүндөгү министрликтердин, ведомстволордун, жарандык коомдун өкүлдөрүнүн, анын ичинде бизнес жамааттарынын сунуштарын эске алып, макроэкономикалык болжолдору менен түзүлдү. Ички дүң продукттун 7,5 пайызга өсүүсү, инфляциянын 9 пайыз деңгээлге барышы, республикалык бюджеттин кирешелери 2012-жылы 79,9 млрд. сом, 2013-жылы – 86,2 млрд.сом, 2014-жылы – 97,6 млрд. сом, ал эми республикалык бюджеттин чыгаша бөлүгү 2012-жылы 96,3 млрд. сом, 2013-жылы – 99,3  млрд. сом, 2014-жылы – 108,6 млрд. сом суммасында бюджеттин негизги көрсөткүчтөрү аныкталды, – дейт Финансы министри Акылбек Жапаров “Кыргыз Туусунун” кабарчысынын суроолоруна жооп берип жатып.
– Көп жылдык тажрыйбалардын негизинде заманбап талапка шайкеш келген бюджетти түзүүдө сунушталган жаңы демилгелерди,  принциптерди колдондук. Бюджетти аткарууда катуу тартипти орно-тууну, аны натыйжалуу, сарамжалдуу пайдаланууну башкы максат кылдык.  Учурдагы чыгашаларды  кирешелер аркылуу жабуу биринчи демилгебиз болду. 20 жылдан бери элибиз экономикада жана жалпы эле коомубузда качан тартип орнойт? – деп күтүп келүүдө.  Мен дал ушул бюджеттин акча каражаттары туура бөлүштүрүлгөндө, аны максатка ылайыктуу пайдаланганда гана бекем тартип орнойт дээр элем. Министрликтер, ведомстволор сарптоочу өз каражаттарын так эсептей баштайт. Эртеңки күндүн эсебинен жашоо болбойт. Кийинки айлардын эсебинен каржылоо  болуп келгендиктен, киреше менен чыгашанын ортосунда дайыма айырма болуп келе жаткан. Мекендештерибиз кирешелер бюд­жетке түшпөй калса кандай күндү көрөбүз? – деп, тынчсызданышы мүмкүн. Биз  бул маселени ойлонуштуруп, бюджеттин корголгон беренелерин дайыма каражат түшүп туруучу беренелер менен байланыштырдык. Мисалы, бюджеттин чыгаша бөлүгүндөгү эмгек акылар киреше бөлүгүндөгү  салык  аркылуу, ал эми корголбогон беренелер салыктан башка каражаттар аркылуу каржыланат.
Экинчи демилге – эки дең­гээлдүү бюджет. Бул маселени көп жылдан бери чече албай келип, эми гана иш ордунан жыла баштады.  Учурда 1,3 млрд. сом көлөмүндөгү 40 райондун бюджети, анын ичинде 736 райондук мекемелер  респуб­ликалык бюджетке өткөрүлүүдө. Бул бир чети демократиянын өнүгүү жолу. Жергиликтүү бийлик өз бюджетин өз алдынча түзгөнү алардын демилгесине дем кошот. Бул максатта кирешеден чегерүүлөрдүн жаңы ченемдери  киргизилүүдө. Жергиликтүү бийликте  милициянын участкалык инспектору,  участкалык врачы, ветеринары штаттык бирдиктерге киргизилди. Мына ушуга байланыштуу жергиликтүү бийликтин укугу да, жоопкерчилиги да мурдагыдан жогорулаары шексиз.
Үчүнчү демилге – бул алты министрлик боюнча программалык каржылоо бюджеттин долбооруна киргизилген. Дагы бир жаңылыкты өзгөчө белгилеп кетким келет. Бул дефицити жок бюджет, же болбосо  финансы балансы деген түшүнүктү колдонуу. Муну менен бюджетте болгон дефицитти жабууга мүм­күнчүлүк бар  дегенди  билдирип жатабыз.
Ушул жолу коррупцияга жол бербей турган бюджетти түзүүгө бир топ аракеттерди жасадык. Атап айтсак, мамлекеттик сатып алууларды электрондук сатып алуу аркылуу жүргүзгөнү жатабыз. Азыркы мезгилде мамлекеттик сатып алуулардын суммасы жылына 15 млрд. сомго чейин жетүүдө. Айрым маалыматтар боюнча ушул каражаттын 20 пайызы коррупциялык схемалар менен жеке адамдардын капчыгына түшүп турат. “Май кармаган бармагын жалайт” болгон коррупционерлер “бир бармагын жалаганда” эле бери дегенде 3 млрд. сом сол жакка кетет экен... Ошол байлыкты кармап жаткан колдор коомчулукка даана көрүнүп турсун деген максатта электрондук сатып алууларды уюштурабыз.
Дагы бир демилгелердин бири – фермерлерге арзан насыя берүү. Бул үчүн 1 млрд. сом, андан тышкары, айыл өкмөттөрүндө чакан кредит берүү үчүн 550 млн. сом каралган. Коррупцияны жок кылуу менен олуттуу ийгиликтерге жетишкен Сингапурда, Грузияда көп өзгөрүүлөр болду. Биздин өкүлдөр да барып, аз жылда эле бюджети бир канча эсеге өскөнүнө күбө болуп келишти. Бизде дагы ошондой туура багыттагы өзгөрүүлөр боло турганын, бюджетти толтуруу үчун резервдер бар экенин айрым фактылар айкын көрсөттү. Коррупцияны азайта турган болсок, мамлекетибиз белчесинен баткан карыздан кутулуунун жолдору дагы табылаарына ишендире алам.
Биз дүйнөлүк конъюнктуранын начар жагына өзгөрүшү, мунайзатка баанын көтөрүлүшү экономикага коркунуч алып келүүсү мүмкүн экенин да эске алганыбыз оң. Ошондой эле Кыргызстандын Бажы биримдигине кириши экономикага олуттуу таасирин тийгизет. Кытайдан товарлардын келүүсүнүн, аларды башка мамлекеттерге сатуу­нун азайышы,  Бажы биримдигине кирген мамлекеттерден сатылып келген товарлардын баасынын жогорулашы жана башка факторлор баанын көтөрүлүшүнө алып келиши ыктымал. Албетте, муну менен мен Бажы биримдигине кирүү экономикабызга терс таасирин гана тийгизет деп айтуудан алысмын. Биз утуштарга дагы ээ болорубуз шексиз. Анын баары биз преференцияларды туура сураганыбызга, сүйлөшүүлөрдө мамлекеттин кызыкчылыгын жактай билгенибизге жараша болот.
Бюджеттин кирешесин көбөйтүү үчүн салык салуу боюнча бир катар өзгөртүүлөрдү киргизүү зарыл. Ичимдикке жана тамекиге карата акциздик саясатта өзгөртүү жасап, аракты чыгаруу, сатуу боюнча контракттык келишимдерин колдонуу, тамекиге аралаштырган акциз чендерин коюу боюнча сунуштар бар. Ошондой эле, кошумчаланган наркка салык боюнча айрым жеңилдиктерди алып салуу каралууда. Булардан түшкөн кошумча кирешелер 6,6 млрд. сомдон ашык болоору болжолдонууда. Жалпысынан сунушталган стратегияны ишке ашыруу менен бюджеттин кирешелеринде салык чегерүүлөрдүн үлүшү 2011-жылдагы 67,5 пайыздан 2014-жылы 82,8 пайызга чейин өсөт.
Дүйнө жүзүндөгү көптөгөн фонддордон жардам катары программалык гранттарды арбын алууга болот. Бир эле мисалды келтирейин. Бириккен Улуттар уюмунун алдындагы Глобалдык экология фондунун эсебинен Польша экологияны жакшыртуу үчүн жүздөгөн миллион доллар жардам алды. Бизде да ошондой аракеттер болууга тийиш.
Коргоо минис­трлигине 2,3 млрд. сом каралган. Бул сумма боюнча да эл аралык абалды эске алып,  позициябызды тактообуз керек. Коом­дук тартипке жана коопсуздукка сарпталуучу каражаттар 6,4 млрд. сом. Кыйын мезгилде биз укук коргоо органдарына, милицияга эмгек акысын жогорулаттык.  Капиталдык салымдарды эске албаганда билим берүү тармагына 18,4 млрд. сом каралууда. Бул былтыркыга караганда 2,2 млрд. сомго көп.  Ал эми саламаттык сактоо тармагына 9,8 млрд. сом каралып,  өткөн жылдагыга салыштырганда 1,5 млрд. сомго арбын болду. Маданият чөйрөсүнө, жалпыга маалымдоо каражаттарына, спорт мекемелерине 1,7 млрд. сом сарп­талганы жатат. Социалдык коргоого 16,7 млрд. сом каралып, ал өткөн жылдагыга салыштырма-
луу 2,9 млрд. сомго, же  21,4 пайызга көбөйтүлдү. Ушул каражаттардын баары элдики болгондуктан аны сарамжалдуу, натыйжалуу пайдалануубуз зарыл.   Жалпысынан алганда бюджеттен социалдык багытка көбүрөөк басым жасадык.
Журналист  Нарынкүл НАЗАРАЛИЕВА, “Кыргыз Туусу”
Гезитке 2012 –жылдын 23- мартында басылып чыкты.
* — Милдеттүү толтуруу керек
← Кыргыз Республикасынын Финансы министринин «Кыргыз Туусу» гезитине берген маеги
Пресс-конференция министра финансов Кыргызской Республики →
Дареги: 720040, Бишкек ш., Эркиндик саябаны, 58
Электрондук кайрылууларды кабыл алуу: minfin@minfin.kg, тел. (+ 996 312) 625074
Ишеним телефону: (+ 996 312) 66 42 35
Кыргызстандын жарандары Финансы министрлигине minfin@minfin.kg электрондук почта боюнча кайрыла алышат, келген кайрылууларды карап чыгуу мөөнөтү кат жүзүндө (электрондук) кайрылуулар катталган күндөн баштап 14 күндү түзөт.
Сайт 2013-жылы ТФ "МФБПО" долбоорунун жардамы менен иштелип чыккан