ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky tt ru ky ru hu ru ky ru kk ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru ru ky ru ky ky bg ky ru ky ky ru ky ru ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Аалам", 14.05.09 - 4-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Молдонун айтканын кыл да, кылганын кылба"
Кыргызстандын керектөө рыногунда орчундуу кубулуштар жүрүп жатканын байкоо кыйынчылыкка деле турбас. Эл керектөө рыногунун сегментиндеги товарлар менен кызмат көрсөтүүнүн арзанына качырып калганын ар бир катардагы карапайым адам айтып бере алат. Кымбат баадагы товарларга болгон муктаждык кескин түшүп кеткени ачык болуп деле калды. Ювелирдик буюмдарга, шөкөөттүү мебелдерге, автомобилдерге, квартираларга болгон талаптар кескин төмөндөп кеткенин атайы далилдеп отуруунун кажети жоктур. Бул болсо элдин кеңири катмары жакырчылыктын сазына акырындап болсо да батып баратканын туюндурат.
Эл аралык валюта фондусунун Кыргызстан сыяктуу эң жакыр өлкөлөрдү ого бетер жакырдантып, биротоло сызга отургузуп кете турган дүйнөлүк кризистин "үчүнчү толкуну" жөнүндөгү айтканы чындыкка чыга турган түрү бар. Кыргызстан рыноктук экономикасы эбак калыптанып калган өнүккөн өлкөлөрдөн айырмаланып, эң жакыр 20 мамлекеттин катарынан орун алганы белгилүү. Аларга Африкада жайгашкан өлкөлөр, ошондой эле Монголия, Молдова менен кошо Кыргызстан да кирет. Экономикасынын өнүкпөгөндүгүнө байланыштуу алар азыр өкүмүн жүргүзүп жаткан дүйнөлүк кризиске каршы туруштук берүү боюнча дарман-дарамети да ченемдүү экени айкын. Өз ички ресурсу, өз күчү менен азыркы кризистин каатынан башы аман, боору бүтүн чыгып кетери арсар. Кыргызстан кирген бул жакыр өлкөлөргө МВФтин эсеби боюнча 2009-жылы эле 25 миллиард доллар жардам кылбаса болбойт, биротоло оңторулуп отуруп калышы мүмкүн. Бир сөз менен "үчүнчү толкундун" бороонунун алдында калган Кыргызстан өз алдынча мал болуп кетишинин өзү эле чоң маселелердин бири.
Мындай кыйын кычык учурда, оор кризис белден баскан кезеңде эксперттер ар бир өлкө үчүн жөнөкөй иш чараларды ишке ашыруу талап этилерин баса белгилешип, кеңеш катары сунуш кылышат. Аларды өтө зарыл болгон иш чаралар деп эсептешет. Биринчиси сыркоого чалдыккан экономиканын чоо-жайын тереңден аңдап билген, териштире алган б.а. диагнозун так аныктай билген жана ошо көтөрүм болгон экономиканын абалына жараша антикризистик чечкиндүү кадамдарды жасоого жөндөмдүү кризис-менеджердин өкмөткө келиши талап этилерин белгилешет. Экинчиси чиновниктик-бюрократтык аппаратка кеткен чыгымдарды кескин кыскартуу б.а. ысырапчыл экономикадан үнөмдүү экономикага өтүү жолу менен дүйнөлүк кризистин бүлүндүргүч таасирин жумшартууга болорун белгилешет. Мына ушу өңүттөн алганда Кыргызстанда кризистин алдын алган кандай кадамдар жасалды деген суроонун пайда болушу табигий көрүнүш.
Министрлер кабинети жутап турган кризис менеджердин келиши катары 30 жаштагы, бизнес менен алпурушуп кыргыз олигархы деген атка конгон Ө.Бабановдун биринчи вице-премьер болуп дайындалыш фактысын көргөзүп жүрүшөт. Анын бул жогорку кызматка дайындалышын "Ак үйдүн" кожоюну мезгил талабына ылайык оперативдүү чечим кабыл алууга жөндөмдүү, жаңыча ойлоно билген жаңы муун кадрларды башкаруу системасына тартып жаткандыгы менен түшүндүргөн эле. Ал эми, анын вицеликке дайындалышына сынчыл көз караштагы көп эксперттер бийлик дегенде жантыгынан түшкөн принципиалдуу түрдө принциби жок кыргыз оппозициясынын мүлтүлдөк айрым өкүлдөрүнүн кезектеги дагы бир "поп Гапонунун" пайда болушу деп баалаган болчу. Ө.Бабановдун өзү болсо жаңы кызматка келишин башкалардан бир аз башкачараак чечмеледи. Ө.Бабановдун айтымында кыйын мүшкүл иш элдин башына түшкөн кезде "жанындай жакшы көргөн Кыргызстан" үчүн четте калбай жардам берүүнү чечкенден улам өкмөттүк кызматка макулдугун берген экен. Бийик патриотизм менен кештеленген пафостуу билдирүүсүн "24.kg" ИАда берген маегинде бийликке келип калышын ал мындай деп сыпаттайт: "2007-жылдын декабрындагы парламенттик шайлоодон кийин саясаттан кетип бизнес менен алектенүүнү туура көргөн элем. Бир жылдын тегерегинде ишкерлик убарачылыгы менен жүрдүм, бизнестин өкүлү катары дүйнөлүк кризистин башталышына байланыштуу өлкөнүн алдында кандай кыйынчылыктар пайда болгонун аңдап билип турам. Ошондуктан жетекчиликтин аткаруу бийлигинде кызмат кылуу сунушуна макулдугумду бердим" --дейт Ө.Бабанов. Көрүп тургандай Ө.Бабановдун ооз жүзүндөгү ниети жаман эмес, жакшы. Арийне, өлкө үчүн, өлкөнүн кризистен чыгып кетиши үчүн иш жүзүндө реалдуу кандай иштерди жасай алды деген суроого келсекчи? Моюнга алуу керек, министрлер кабинетиндеги орчундуу кызматка дайындалгандан төрт айдын аралыгында анын көзгө көрүнөөрлүк жарытылуу иш жасаганын табуу кыйын. Өкмөттө орчунду кызмат орунду ээлеп турган адам катары олуттуу антикризистик программаларды иштеп чыгуу демилгесин көтөрүп чыкты, ал программаларды ишке салуу боюнча чечкиндү иштерди жасады деп айтууга болбостур. Бир гана эсте калганы Ө.Бабановдун демилгеси менен ата мекендик ишкерлерге колдоо көрсөтүү деген ураан менен сырттан ташылып келип жаткан кантка, унга жана алкоголь ичимдиктерге квота киргизүү демилгеси болду. Арийне бул иш чараларды кыйын учурга кептелген Кыргызстанды кризистен чыгарып кете алган маанилүү кадамдардын катарына кирет деп айтууга болбойт.. Тескерисинче, Ө.Бабановдун квота демилгеси менен байланышкан импорттук товарларга чектөө киргизүү чарасы сыртынан ата мекендик ишкерлерди коргоого алгансыганы менен барып-келип эле ички керектөө рыногунун жакырланышына, азык-түлүк продуктулардын тартыштыгына, натыйжада алардын баасынын көкөлөп өсүшүнө алып келери бар. Демек, бул түпкүлүгүндө катардагы карапайым элдин кызыкчылыгына каршы келип, анын моюнуна илинген жүк болоорун, кедейчиликке түртө турган жагдай экенин айтып отуруунун кереги жоктур.
Айтмакчы, министрлер кабинетинин башчысы И.Чудинов журналисттер жазгандай "техникалык премьер" экени чын болсо кийинки орун басарларын өз алдынча маселе чече ала турган кызматкерлер деп айтуу кыйын эмеспи. Экинчи жагынан, эгер, азыркы кезде Кыргызстандагы бизнестин бардык түрлөрүнүн артыгы мамлекеттик кызмат экенин эске алсак, Ө.Бабановдун ишкерликтен мамлекеттик кызматка өтүшүнүн тек жайы түшүнүктүү болор. Ө.Бабановдун министрлер кабинетинин бир этегин чойгон кызматка келишинин себебин көз каранды эмес бизнес сферада ырасмый жана ырасмый эмес чектөөлөр киргизилип, салык жүгүнүн өскөнүнө байланыштуу баарынан кирешелүүсү мамлекеттик кызмат экенин аңдап-билгенинен болуп жатканын байкоо кыйын эместир. Мамлекеттик кызмат финансылык-экономикалык кризис өкүмүн жүргүзүп жаткан тапта жеке бизнести төгүлтүп-чайпалтпай аман-эсен сактап калууга мүмкүнчүлүк берер жагын да унутпашыбыз керек. Ошондуктан, Ө.Бабановдун накта альтруисттик ниет менен биринчи вице-премьерликке макулдук бергени жана өз керт башынын эмес, элдин камын ойлогондугу жөнүндө пафостуу билдирүүсүнө илгиртпей ишенип кетүү кыйын.
Экинчи сарамжалдык маселесине келсек деле мамлекеттик чиновниктердин арасында кой-ай, напсибизди тыйбасак болбойт, эл кыйналып турган чакта мамлекеттик мүлктү талап-тоногонубузду токтотолу, ал кудайга жага турган иш эмес дегендер чыга турган түрү байкалбайт. Ачык күбөсү катары мамлекеттик бюджеттин 45% бюрократиялык аппаратты асырап багып турууга чыгымдалып жатканын айтсак болор. Ысыраптуу экономикадан үнөмдүү экономикага өтүү боюнча биринчи вице катары Ө.Бабановдун, кой, эсибиз барда этегибизди жабалы, чоң өлчөмдөгү артыкбаш бонустардан баш тарталы деп демилге көтөргөн кеп оозунан чыкканы болгон жок. Жалындуу оппозиционер болуп жүргөндө коррупциянын чүмбөтүн тартынбай ачып, өзүн коррупцияга каршы келишпес күрөшүүчү деп жарыялаганын вицеликке келгенде таптакыр унуткан түрү бар.
Бийлик мыкчыгерлеринин арасында ооз жүзүндө артыкбаш чыгымдарды кыскартуу боюнча чакырыктар пайда боло калат. Анын катарына ЖКда той-аштарга короп жаткан обу жок чыгымдарды кыскартуу боюнча элге кайрылуу кабыл алынганын киргизсе болор. Депутаттар кайрылуусунда заңылдата өткөрүлгөн ысыраптуу той-аштарды уюштургандарга жекирүү мамилесин туюндурушкан. Адгенде депутаттар чыгымы көп орунсуз той-аштарды токтотуу жөнүндө өкмөттү милдеттендирген атайы токтом кабыл алууну көздөшкөн эле. Арийне, парламенттин юридикалык бөлүмү мындай токтом адамдын конституциялык укугун чектээрин, ар ким иштеп тапкан каражатын кайда жумшайм десе ага укуктуу экенин айтып түшүндүргөн соң депутаттар абалкы күүлөнгөнүнөн кайтышып, кайрылуу менен чектелишти. Бирок да, депутаттардын айткандары бир башка да, кылгандары бир башка экени башынан белгилүү эмеспи. Өздөрү үчүн комфорт түзүүгө келгенде жантыгынан түшүшөт. Машинелерин жаңыртуу, квартиралар менен депутаттарды камсыз кылуу, а түгүл мобилдик телефон байланыш төлөмдөрүн токтотпой берип турууну доолаганга эт-бетинен кетишип, машинелерине корогон бензинди кыскартууга келгенде каршы туруп чуу чыгаруу алардын адаты. Эгер той-ашка эмес, депутаттар, өздөрү үчүн короп жаткан мамлекеттик чыгымдарды кыскартуу жөнүндө токтом же жок дегенде чакырык кабыл алышса, анда бир жөн болмок дечи. Анда аз да болсо парламентке ылым санаган сезим пайда болмок. Өздөрүнүн бонусун чектөөгө келгенде ооздоруна суу толтуруп алгансышып унчугушпай калышы адат. "Ысырапчыл" элге кайрылуу менен чыгаардан мурун депутаттардын бир тобу ай сайын шерине өткөрүп туруу чечимине келишкенин 2008-жылдын 15-октябрь күнү "Вечерний Бишкек" газетасы жазып чыкканын эскерет CA-NEWS (KG) сайты. Депутаттар ал "өнөрлөрүн", алибетте, кайрылуу кабыл алып жатканда эске салгысы келбегени анык. Канткен күндө "молдонун айтканын кыл да, кылганын кылба" деген ылакап сөздүн акыйкаты чоң. ЖКнын популисттик, декларативдүү кайрылуусуна башкалар, анын ичинде өкмөт мүчөлөрү быш этип койбогондугу белгилүү. Айткандай эле болуп чыкты. Ө.Бабанов Таласта Бокмурундукуна теңдеш келер дүйнөнү дүңгүрөткөн аш өткөргөнү жөнүндө маалымат пайда болду. Албетте, Ө.Бабановдун чөнтөгүнө эч ким сугун арткан жок дечи. Арийне, жашоо тарып, экономикалык кризис төбөдө туйлап турганда элге үлгү болор "экономдуу экономист" Ө.Бабановдун бул жоругу кыйналып турган элди шылдыңдагандай, эликтеп жаткандай кабыл алынаары ачык.
кыргыз тилиндеги гезит "Аалам"
email • архив • редакция
Козу карындан 15 адам ууланып, 2 адам каза тапты
Темир Сариев, "Ак шумкар" партиясынын лидери:
"Саясый партиянын максаты - бийлик үчүн күрөшүү"
"Молдонун айтканын кыл да, кылганын кылба"
Ишкердин укугун ким коргойт?
"Биз интернет-пайдалануучулардын кызыкчылыгын коргойбуз"
"Балага, бакытка бергис дүйнө бар"
Министр К.Ташиевдин бейнесине сүртүмдөр
Абдыганы Эркебаев, Коомдук парламенттин төрагасы:
"Мен Атамбаевге да, Сариевге да, Исаковго да жакын адаммын
"Арзыматты" кой, шарлатандыктан кудай сактасын!?.
"Казакстанда журналисттердин айлыгы 20 миң сомдон кем эмес"
Лондон олимпиадасына алгачкы жолдомо
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?