ky ky el ru ru cs ky ru ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ru
"Аалам", 21.03.08 - 11-бет: Єлгєндєр дањкталмайын, тирџџлєр баркталбайт...•
Кыргыздын көрүнүктүү мамлекеттик ишмери Исхак Раззаковду эскерүү 19-мартта Бишкектеги анын үй-музейинде өткөрүлдү. Бул күн Исхак Раззаковдун каза болгон күнү эле. Өз мезгилинде мамлекеттик көрүнүктүү инсандын татыктуу баасына ээ болбой калган жагдайы кеч болсо да эске алынып, өткөндүн өксүгү аз болсо да четинен толукталууда. Ушундан улам улуу инсан жөнүндө бир собол болсо да, аны мыкты билген замандаштарынын бирине ат жалында суроо узаттык, минтип атпайбы анда баатыр апабыз:
Социалисттик Эмгектин Батыры Керимбүбү Шопокова:
- Бир күнү үйдүн морун тазалап, карала-торала болуп иштеп жатсак, Исхак Раззаков баштаган чоңдор үйгө чейин кирип келсе болобу. Майланган, көөлөнгөн колумду катып турсам, Исхак Раззаков:
- Сиздин ушул иштерман колуңуздан артык кол барбы, - деп кол алышса, өзүнүн колу да көөлөнүп калды, - деп.
Ошол күнү редакцияга да окурмандар телефон чалып атпайбы. Ибраимова Таштанбүбү аттуу эжекебиз 6-7 куплет ырын арнап, телефондон окуп берди.
Лейлек жергесинин Коросон кыштагынан чыккан, кыйын-кысталыш турмуш өткөргөн Исхак Раззаковдун элеси эл ичинде экенине канааттанасың.
Редакциядан: Ырас, Исхак Раззаковдун элеси эл ичинде мыкты жетекчи катары терең сакталганына канааттанасың. Тилекке каршы, учурубузда ушундай жетекчилер аз болуп, жок болуп жатпайбы десек да болот, армандыкы…
Совет мезгилинде Кыргызстандын гүлдөп өсүшүнө, экономикасынын чыңдалышына чоң салым кошкон инсандардын бири Болот Мамбетовду да сыймыктануу менен атай алабыз. Ал Улуу Ата Мекендик согуштан кийин төмөн түшүп кеткен эл чарбасын кайрадан дүркүрөп өсүшүнө жетекчилик кылган саналуу адамдардын бири болгон.
Болот Мамбетов атына заты жарашкан болоттой өткүр, чындыкты таамай айткан адам экендигин улуу муундар арасында сыймыктануу, урматтоо менен айтылып келет. "Шамал болбосо чөптүн башы кыймылдабайт" дегендей ал киши жөнүндө төмөндөгүдөй сөздөр бекеринен ушул күнгө чейин эл арасында аңыз болуп айтылып келатпаган чыгаар.
...Сталиндин тирүү кезинде бир кеңешме болуп, ага СССРдин курамына кирген союздук республикалардын жетекчилери чакырылат. Кеңешме башталуу убактысынан өтүп 5-10 мүнөттөй кечигип келген Сталинге Болот Мамбетов ордунан туруп: "Жолдош Сталин, кечигип келдиңиз" дегенде ал жылмая: "Туура, туура, кечиккеним үчүн бардыгыңардан кечирим сурайм", деп мойнуна алган экен. Ал кезде Сталинге сын айтмак турсун, анын көзү менен тең айланып тегерегинде жалтактап тургандар да: "Чыныгы тоо бүркүтү экен го", деп таңгалышыптыр. Жердешибиз атындай эле болоттой курч, өткүр, калыс жетекчи, анан карапайым калк менен аралашып жүргөн жөнөкөй адам болгон.
Жергеси тайлак баатыр, Хан Шырдактын
Акталаанын Баетову чөгүп барат...
Баетов айылы- Акталаанын борбору. 10 жыл мурда саз жогорулап, кыштактын аягынан аң казылып, ошол бойдон калган. Саз тартылгансыган. 2005-жылдан бери сөз кайра катуу каптап, кийинки эки жыл ичинде Баетовдун эки көчөсүнүн турак үйлөрү согуштагы апааттан жаман кыйрады. Анча-мынча акчасын алган, албаган шордуу эл шаарга безип кетти, там салышууда тирүүнүн тозогу менен. Кеп, аз акча сунуп эле элди азапка сала берүү эмес да. Кеп-сазды токтотууда, ага кескин чара көрүүдө. Бул маселе буга чейин болгон жок. Мындай кайдыгерлик Баетов айылын бүтүндөй жоготууга алып келиши мүмкүн. А.Атамбаев Өкмөт башчысы болуп турганда келип, ушул жагдайды айтмакчы болгонмун, элдин атынан. Ал күнү ал караңгыда келип, мен бийликтен эле ат үстүнөн маалымат алып кетип калды. Ошентип ага арналган ыр окулбай калган. Биздин бүгүн ушул арманыбызды Ак үйдөгүлөргө жеткирип койгулачы, айланайын, "Аалам". Максатын, көйгөйлөрүн сезип элдин,
Достордон, эс алуудан кечип келдиң
Кыл чайнап, баатырдыкка тете иш жасап,
Эч кыйбай, эл милдетин чечип бергин.
Ак Мөөрдөй сулуунун баркы алтын,
Жерине Тайлак баатыр, хан Шырдактын.
Алмазбек куш келипсиз, куттуу болсун,
Ишиңден эрендердин даңкын тапкын.
Баетовду жоого окшоп саз каптап,
Жазда көчө, үйдүн ичи баткактап.
Айла болбой айтып келбес душманга,
Өзүңдү биз күтүп жүрдүк сак-сактап.
Кыйын турмуш кысып турган учурда,
Азык-түлүк эң бир кымбат тушунда.
Апаат болду тамдар мына ушунда.
Кулаган там бийлик эмес кулаган,
Азап тарткан атаң,энең-бул адам!
Бийлик эмес, дубалдагы жарака,
Табияттан келген кырсык туурадан!
Калайык - калк жардам күтөт жол тосуп,
Чөгүп сазга,"сакта" дешет кол созуп.
Бийлик сазы,табияттын сазы да,
Айкалышып, турат бүгүн окшошуп.
Мине албайт эл мамыда көлүгүнө,
Жете албайт бийликтин чоң бөлүгүнө.
Келдиңер, куран окуп кеткилечи,
Саз өлтүргөн тамдардын өлүгүнө?!
Акталаа районунун Баетов айылынын тургуну
Султан Раев "фонограмманы жоем" деди эле, негедир ал убадасы унутта калды
Азыр жазда чыккан байчечекейдей жайнап, эстрада ырчысыбыз деп акчасы көбүрөктөрдүн көпчүлүгү "жылдыз" болуп чыга калышууда. Макул өссүн-өнүксүн, бирок "саны бар, сапаты жок" болбой, бардык жагынан талапка жооп бергидей болсо, андай болбой жатпайбы.
"Адамдын күзгүсү - адам" демекчи, көрүүчү-күйөрмандар тарабынан айтылган сынды да ошол "жылдыздар" кулак сыртынан чыгарбай, кемчилигин сезип, оңолууга умтулушса. Андай болбой "угуп эле жүргөн сын да" дегенчелик кылып, кайдыгерлик менен кол шилтеп койгондор жок эмес. Үндөрү музыкасына төп келбегени аз келгенсип, бардык жагы, турган турпаты, кийген кийими, жадакалса тарткан клиптери да бири-бирине шайкеш келбей, көрүүчүлөрдү жийиркентчүлөр көбөйдү. Эстрада жолун тандап "жылдыз" болом дегендер, эң алгач кийген кийимдерине көңүл бөлүп, эмне болсо да кыргыз экенин унутушпаса. Жакындан бери ырчынын көбүнө мода болдубу, айтор кыз-эркеги дебей, жарашса-жарашпаса да чукчаларга окшоп, артында куйругу бар тумактарды, шумдуктуу саксайган жакаларды кийип эл алдына чыга башташты. "Казды туурайм деп, карганын буту сыныптыр" болуп батышты туурап, жарымы жылаңач чыккандары андан көп. Ырга жараша кийими, ырга жараша клиби болсо. Көпчүлүгү сахнага шашып-бушуп чыга калгансып, спорт кийимчен же футболка, жынсы шымчан чыкканды адатка айландырышты. Мааниси жок ырлар, сапаты жок клиптер көп. Кыргызчаны кыйратып салгансып, "Эксклюзмилеп" эзилип, ырынын сөзүн уксаң мааниси жок эле "маарай" беришет. Көпчүлүгү бир "күркүлдүн" кычыраган үйүн убактылуу алып, диванга оонап же күркүрөтө тамекини түтөтүп, "сүйүү" деп сыздап же авто оңдоочу жайларда мурду-башын кара май кылып, машине оңдомуш болуп "арманын" айтып, боздоп атып килибин аягына чыгарат. Ырдаган ырын да сапаттуу ырдабай, ырынын фонограммасына жетишпей же фонограммадан озуп кеткендеричи. Маданият министри "фонограмманы жоем", - деди эле, негедир ал убадасы да унутта калгандай. Сахнадагы концерттин сапаты айтпаса да белгилүү. Ырдап атканда микрофондору өчүп калганы аз келгенсип, ырчы ырдап чыгары менен түркүн түстүү жарыктарды өчүрүп салышат. Эмнеге орустардын концерттериндей жарыктарды жаркырата күйгүзүп, сапаттуу концерт койгонго болбосун?! Же аны да каражаттын жоктугуна шылташабы? Кээде цирктин имаратына концерт өткөрүшөт. Ал жактыкы сахна эмес, арена экенин унутуп калышабы, айтор бир тарапты карап алып, көпчүлүк көрүүчүгө көчүгүн салып ырдашат. Ырчылар андай учурларда бардык көрүүчүлөрдүн купулуна толгудай аренаны айланып ырдашса болот да. Циркте өткөргөн ошол ырчынын ошондой купулга толбогон концертинен кийин акчаңды коротуп келгениңе өкүнүп кайтасың. Азыркы чыккан "жылдыздардан" нукура кыргыз музыкасын таппайсың. Көпчүлүгүнүн аранжировкасы чыгыш ырларыныкы. Керек болсо, чыгыш ырын түздөн-түз которуп алып, "жаңы ырдын бетачары" деп өздөрү чыгаргансып, ырдай бергенден уялышпайт. Ушундан улам кыргыз эстрадасына аранжировка жасагандар, кыргызча так, таза ыр, музыка жазгандар эмне болгон? - дейсиң. Негизи "айтма кулакка айтса болбойт, куйма кулакка куйса болбойт" демекчи, мындай терс көрүнүштөрдү айтып эле келебиз, бирок жыйынтык жок. Жанагы продюсеримин дегендер тарбиялап аткан "жылдыздарынын" кемчилигине, сапатына көңүл бөлүшсө. Мурда көркөм кеңеш деген бар болчу. Ошолор ар тарабын сындап, анан электен өткөрүшчү. Азыр деле ошол сыяктуу уюм түзүп койсо иренжиткендерди иргешер беле.
"Жылдыздардын" бардыгы ушундай дегенден алысмын. Сапаттуусу да жок эмес, бирок "бир карын майды бир кумалак чиритет" болуп атпайбы. Ошондуктан, маданият көзүрлөрү! "Жылдыздардын" санына эмес, сапатына көңүл бөлүп, кыргыз музыкасын чыгыш музыкасына алмаштырып тебелегендерге жол бербей, обонуна маани берип, маданиятка салым кошкон, төрт тарабы төп келген тажрыйбалуу чыныгы жылдыздарды иргесеңер. Ал эми эстрада ырчысыбыз деп жүргөн "жылдыздарга" айтаарым, чет өлкөгө өз улутуңардын тили, маданияты менен гана тааныларыңарды унутпай сапаттуураак болгулачы.