cs ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ru ky ru hu ru ky ru ky ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru kk ru kk ru ru ky ky ru ru uk bg ky ru tt ky ru ky ru ru ru ru ky ru ru ky ru ky ru mn ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Бир келип кетчи биз жакка...
Түштүктөгү коогалаңды иликтөө боюнча түзүлгөн 25 депутаттан турган парламенттик убактылуу комиссия отчет жаза келгенде Ак куу, Балык жана Жаян болуп үчкө бөлүнүп, орус тамсилчиси Крылов карыянын көрөгөчтүгүн дагы бир жолу ырастап коюшту. "Ар Намысчы" Токон Мамытов жетектеген бул комиссиядан КСДПчы Исмаил Исаков менен "Ата Журтчу" Жылдыз Жолдошева чыга качып, өз-өзүнчө отчёт жазышыптыр.
Эки генерал жазган отчётко караганда Жылдыз Жолдошеванын отчёту - аялдык сезимталдыгыбы же сентименталдуулугу ала качып, акыл калчаганга баш бербей койгонгобу - 2005- жана 2010-жылдагы бүтүндөй Кыргызстан катышкан элдик революцияларды 50-60тай куралдуу адамдар же аскер генералдары ишке ашырчу төңкөрүшкө теңеп таштаптыр. "Төңкөрүш" деп бир айтып бир койбойт, эки айтып эки койбойт. Же акыл эмес, ала качма, элирме, буркан-шаркан сезим басымдуулук кылып башкарып кетсе, адам ушундай болуп калабы - ким билет? Жок, акылга салып эле жазылган отчёт экен дейин десек - анда эки революциянын маани-маңызын акылы жетип атайлап бурмаласа да, билбей, жеткен акылы ошол болуп басмырласа да - бул Жылдыз Жолдошеванын деңгээлинде жазылган отчёт. Башка эмне демек элек.
Бул жерде революцияга чыгып, аны ишке ашырган эл күнөөлүү эмес, элди көтөрүлүүгө мажбурлаган эки президент, алардын алешем саясаты деп көзгө сая айтса - чындыкка жакын болмок. Айрым жерлерде ушинтип оңолуп калат деле, аягы кайра эле "төңкөрүш" болуп кетет.
Отчёттон үзүндү: "Оппозиция лидерлери 2010-жылдын 6-апрелинде Талас шаарында элди көтөрүштү. Алардын башында Болот Шер турган болчу. КРнын ошол убактагы ИИ министри М.Конгантиев Талас шаарында милиция кызматкерлерин карапайым калк тарапка ок атпоосун жана областтык ИИБнын карамагындагы ок-дарылар, курал-жарактардын элге өтүп кетпешин талап кылып, мыйзам чегинде иш алып баргандыгы да, ошону менен бирге эле элге кайрылганда одоно сүйлөгөндүгү да анык. Ошентип Талас шаарында айрым жарандар Конгантиевди чексиз мыкаачылык менен ур-токмокко алышкан. Генералдарга мындай кордукту Улуу Ата Мекендик согушта фашисттер да жасаган эмес. Бул көрүнүштү бүт дүйнө жүзү массалык маалымат каражаттары аркылуу көрдү жана кыргыз улутунун аброюна кетпес так түштү."
Таластагы 6,7-апрель күнкү окуяларга өзүм аралашып, аларды мүнөт-саатына чейин фотоаппарат менен тартып жүргөн адам катары депутат айымдын жазгандары чындыкка карама-каршы келип жатканына ичим ачышат. "Оппозиция лидерлери элди көтөрүштү" дейт бет кызарбай туруп. Лидерлер эмес, Таласка оорукчан Шерниязов өзү жалгыз эле барган. Аны Өтмөктөн ашып түшкөндө эле милийсалар Таласка өткөрбөйбүз деп тосушкан. Талас шаарына кире бериште кайра кармап, областтык милицияга алпарышып, ал жерде күтүп отурган Талас шаарынын прокурору Астапа Казиев эскертүү кагазын берип, коркутуп-үркүтүшкөн. Талас шаардык сотунун төрагасы А.Коңгайтиевге Шерниязовду камоого санкция бер деп мажбурлашкан, бирок ал "кайсы кылмышы үчүн берем" деп баш тарткан. Ошентип элди Шерниязов эмес, милиция, прокуратура, сот органдары өздөрү көтөрүшкөн. Микроинсульт алып ооруп жүргөн Шерниязовду тоспой-этпей, милицияга 2-3 саат кармап, сурак жүргүзбөй эле, "7-апрелде өтө турган Курултайыңарды шаардык стадиондо өтө бергиле" деп койгондо, эл 7-апрелде стадиондо Курултайын өтүп, арыз-муңдарын айтып, чарчашканда үйлөрүнө тарап кетишмек, Жылдыз айым.
Экинчи бир калпыңызды айтайын. Министр Конгантиев "милиция кызматкерлерин карапайым калк тарапка ок атпоосун жана областтык ИИБнын карамагындагы ок-дарылар, курал-жарактардын элге өтүп кетпешин талап кылып, мыйзам чегинде иш алып барган" дейсиз. Андай болсо 6-апрель күнү саат 15тен 16 минута өткөндө облИИБнын имаратын курчап турган элге ок, жаш агызчу газ атылып, менин жанымдагы Жээналиев деген жигиттин сол балтырын ок тешип өтүп, канын токтотуп ооруканага жөнөткөнүбүздү кантип жокко чыгарасыз. Жарадар болгон Жээналиевди сүйрөп келаткан балдарды сүрөткө тартып калгам, сурасаңыз 1 нускасын отчетуңузга падарке кылам.
Үчүнчү бир калпыс, оор сөзүңүз- "Талас шаарында айрым жарандар Конгантиевди чексиз мыкаачылык менен ур-токмокко алышкан. Генералдарга мындай кордукту Улуу Ата Мекендик согушта фашисттер да жасаган эмес" деп Талас элин фашисттерден да аша чапкан мыкаачы кылып көрсөтүүгө далалат кылганыңыз. Окуя мындай болгон. 7-апрель күнү 10 миңби, 20 миңби - эл Талас шаарына батпай кылкылдап, М.Конгантиев, А.Жапаров, И.Айдаралиевдер менен сүйлөшөлү деп 2 жолу өкүлдөр УВДнын алдына барышканда, тигилер теңсинбедиби, же коркуштубу - чыкпай коюшкан. Саат 12ден 21 мүнөт өткөндө кайрадан ок,газ атылып, аргасы кеткен эл таш менен урушуп, бензинге акча чогултуп, базардан бензин апкелишип, УВДга чабуул ошондон кийин башталган. Конгантиев ошондон кийин колго түшкөн. Ызырынган жаштардан аны улгайган адамдар, аялдар ыйлап-сыктап, урушуп жүрүп аман алып калышкан. Сиз болсо аларды фашисттерден да жаман кылып таштадыңыз. Депутаттын айта турган сөзүбү ушул?
Отчёт жалпысынан патриоттук, мекенчил духта жазылыптыр. Аныңызга курсан болдум. Стилистикасын, сюжеттик түзүлүшүн цыган келиндердин кызыл-тазыл, албырап-салбыраган көйнөктөрүндөй кылбай, ирээтке келтирип, сүрөттөр менен шөкөттөп туруп "Кундуз Колдошева" деген каймана ат менен китепче кылып басмаканадан чыгарып жиберсе, каны жерге тамбай таламайга түшчү китеп болчудай. Андан түшкөн акчасы жок дегенде "Курманжан" фондусунун Ысык-Көлдөгү 20 гектар жерине себилчү гүлдөрдүн уругун сатып алганга жарап берээр эле.
Отчётто чыгарылган бүтүмдөрдө мурдагы да, азыркы да бийликке ич күптүлүк, таарыныч, кек сактоо, өч алуу, баарын колдон келсе жоопко тартуу жыты сезилип тургандай.
Ал эми Токон Мамытов баштаган топ жазган отчётто генерал баш болуп комиссиянын башка мүчөлөрү билиш керек болгон бир фактыны алар да же атайлап "билбей" калган, же чындап эле билишпейт окшойт. Комиссиянын сунушунда К.Дүйшөбаев, К.Байболов, Болот Шерге ыйгарылган "генерал-лейтенант" аскердик наам берген Указды Отунбаева жокко чыгарышы керек экен. Колдо болгон маалыматка таянсак, Шерниязовго президент Акаев 2001-жылы 7-декабрдагы УП №359 Указы менен экинчи класстагы Кыргыз Республикасынын мамлекеттик кеңешчиси деген класстык чин ыйгарган болсо керек эле. Бул чин аскер адамдарынын тили менен айтканда, "генерал-лейтенант" наамынын эквиваленти сыңары.
Ошентип Т.Мамытов баштаган комиссиянын 87 беттен, И.Исаков өзү жазган 87 беттен турган жана 45 беттен турган Ж.Жолдошеванын отчётторун окуп чыгып, коогалаңды баштоочулардын мамлекеттин бүтүндүгүн бөлүп -жарууга жасалган жан-далбас аракеттерине жаның бир ачыса, орун алган мыкаачылыкка жакаңды кайра бир карманасың. Элдик эки революцияга, айрыкча кыргыз тарыхын жаңы нукка бурган 2010-жылдагы апрель революциясынын маани-маңызын, жетишкендиктерин, ийгиликтерин жокко чыгарган, тааныгысы келбеген, Отунбаеваны баш кылып Убактылуу Өкмөттүн 14 мүчөсүн бүт катарга тизип, байталдарга тескери мингизип эл кыдырткылары келген сунуштар бар экенин окуп, кайра бир жакаңды карманасың. Кыргызга душманды сырттан издебе деген чын окшойт.
Кайран гана Тазбаймат! Кол астындагы 10 жоокеринин бири Манас экенин унутуп коюп, бир жоокерин таппай убара чеккен унутчаактыгыбы, энөөлүгүбү же кол башчы Алманбет киргизген жаңы тартипке көнө албаган жапайылыгын эстеп, апрель жана түштүк коогалаңы боюнча бир муштум болуп бириге албаган тың чыкмалардын ишине тырчыйм. Өлкө парламенттик башкарууга өткөнгө чейин кычык-кучуктарда баш паанек кылып жүргөндөр эми элдик революциянын аркасы менен кайра бийликке аралашып алып, өзү суу ичип жаткан кудугуна түкүрүнүп жаткандарына түшүнбөйм. Эл аралык комиссиянын тийшкенине кыргыз бийлиги биргелешип, өкмөттүн комментарийин, 3 комиссиянын отчетун бириктирип, бир отчет кылып, аларга кошуп ЖоКенин токтомун тиркеп, биргелешкен сокку урсаңар го? Эл аралык комиссияң да, автономия сурагысы келгендер да чыккан жерине кире түшсүн!
Депутат айымдар эмнеге нааразы?..
Бүгүнкү күндө Кыргызстанда гендердик теңчиликке байланыштуу маселе боюнча кайчы пикирлер айтылып келет. Айрымдар айымдарга карата мурдатан калыптанып калган түшүнүк боюнча дале үстөмдүк жүргүзүлүп, алар көп учурда экинчи планда калышаарын билдирсе, экинчи тараптын баамдоосунда, кандай бийлик бутагынан болбосун, ал жерден кыз-келиндердин чачпагын кезиктирүүгө болот. "Демек, мындай жагдайда, айымдарга карата басмырлоо же үстөмдүк көрсөтүлүп, алардын укугун тебелөө жөнүндө сөз болушу да мүмкүн эмес" дешет. Кандай айтпайлы, бирок, тараптардын ар биринин пикиринен чындыктын учун табууга болот. Дегеле, талашып-тартышуунун өзү олуттуу бир ойдун топтомун түзөт эмеспи.
Жакында эле гендер маселесине ылайык, Жогорку Кеңеште "Келиндер козголоңу" болуп өткөн. Анда депутат айымдар бийлик бутактарында кыз-келиндердин катышын көбөйтүү керектигин, дегеле, гендердик теңчилик сакталышын колдоп чыгышкан. Бактыга каршы, депутат айымдардын "Шайлоо тууралуу" мыйзамына киргизилген бул сунуштары депутат мырзалардын каршылыгы менен өтпөй калган. Мындай каршылыкты үстөмдүк кылып көнүшкөн мырзалар аларга тең ата карабай, дале ат үстүнөн мамиле жасап жатканы менен түшүндүрүшөт депутат айымдар. Аны менен катар алар депутат мырзалардын бир гана үй-бүлөлүк жагдайда эмес, саясатты да айымдарга өйдөдөн карап, тең укукта мамиле жасабай жаткандыгына нааразы болушат. Бирок, ошол эле учурда мурдагыга салыштырмалуу Парламентте аялзатынын саны көбүрөөк экендиги Бириккен Улуттар Уюмунун "Гендердик теңчилик" программасы тарабынан белгиленген.
Депутат Айнуру Тойчиевнанын пикиринде, алар "Парламентте айым депутаттар 30 пайыздан кем эмес болсун" деген сунушту киргизишкен. "Эгерде Жогорку Кеңеште айымдар көбүрөөк болсо, демек, жалпы эле аялзатына тийиштүү болгон бир топ орчундуу маселелер чечилмек. Кандай болбосун, депутат айымдар көтөрүп чыккан бул норманы ар бир партиянын уставына, программасына киргизип, кароо зарыл" дейт ал.
Гендердик теңчилик боюнча сөз болгондо дагы бир жүйөөлүү көз караш калкып чыгат. Саясатка кыз-келиндерди тарткан күндө да, алар мырзалар өңдүү чоң күч-кубат, бийик эрк менен саясаттын казанында толук кандуу кайнай албай, көлөкөдө калгандыгын белгилешет.
Депутат Чыныбай Турсунбеков гендердик теңчилик өңүтүндө кыргыз кыз-келиндери арман кылып, нааразы болууга негиз жок экендигине токтолот. "Биз өнүккөн Германия, Франция өлкөлөрүнө иш сапар менен барып, алардын бийлик бутактарында айымдар 10-15 пайыз гана орун ээлегендигине күбө болдук. Алар Орто Азия боюнча биринчи жолу Кыргызстанда аял киши Президент болгонуна таңдануу менен карашат. Ошондой эле Кыргызстанда Баш прокурор, Улуттук Банктын жетекчиси айым болгонун жана Парламентте да кыз-келиндерге жетишээрлик мандат берилгендигин суктануу менен сөз кылышты. Демек, бизде дүйнөлүк масштабдан алганда, айымдардын саясаттагы орду алдыңкы катарда турат" дейт эл өкүлү Чыныбай Акунович.
Ошол эле учурда Парламентте аял-эркек тең салмактуулугу сакталып, баланс болуп турса, мамлекеттеги орчундуу делген көйгөй жараткан маселелерди чечүүдө бир топ натыйжалуу иш-аракеттер болоорун жактаган көз караштар да жок эмес. Кезинде легендарлуу Парламентте депутат болуп, анын күңгөй-тескейин жакындан билген академик Жамин Акималиевдин билдирүүсүнө таянсак, ал мезгилде Парламентте аялзаты 33 пайызды түзгөн. Анда айым депутаттар Жогорку Кеңештеги абалды жөнгө салып, көп маселелерди таразалап, мырзалардын оң колундагы ачуусун сол кол болуп басып, бардыгын тең салмакта сактап турган. Аялзаты башкысы, Эне болгондуктан, баарына мээримдүүлүк менен адилет, токтоо мамиле жасай билет. Андыктан, Жогорку Кеңештин үчтөн бири депутат айымдардан болсо - бул татаал маселелердин натыйжалуу чечилишине түздөн-түз өбөлгө болоорлугун баса белгилейт академик.
Жогорку Кеңештин бешинчи чакырылышындагы эл өкүлдөрүнүн 25 пайызын аялзатынын өкүлдөрү түзөт экен. Жогоруда белгиленгендей, бул көрсөткүч айрымдарын толук канааттандырса, тескерисинче, кай бирлери Парламентте кыз-келиндерге мындан көбүрөөк орун берилишин каалашат.
Кандай болбосун, жогорку посттордо мырзалардан кем калышпай, олуттуу түрдө иш алып барып жатышкан аялзат өкүлдөрүнүн катмары бар. Антсе да, өлкөдөгү мыйзамдардын түптөлүп, жаралышынын негизги рычагы болгон Парламентте пайыздык өлчөм тең салмактуу абалды түзүп, "Айымдар же мырзалар" деген тар түшүнүккө багытталган бөлүнүүчүлүккө барбастан, эртеңибиз үчүн жыйынтык бере тургандай пайдалуу мыйзам долбоорлор кабыл алынып турса деген эле тилек…
кыргыз тилиндеги гезит "Айкын Саясат"
email • архив • редакция
Митингдер эмнеге күчөй баштады?
Ооз менен кимдер орок орот?
(же кыраакылык туурасында ачуу кеп)
Президентти "Кетсин!" дегендер ким?
ЖКнын "Республика" фракциясынын депутаты:
Бишкек шаардык Ички иштер Башкы
"Элибиздин бейпил турмушу бизге майрам менен барабар"
Тууга туура түшүнүк берели
Биздин артыбызды ким басат?
же цифралар Кыргызстандын биринчи "постсоветтик" мууну тууралуу эмне дешет?
Улуттук Банкты саздан сууруганга ким жолтоо болууда?
Осторожно, за тобой НаБлюдают!
Коомчулук маскаралоочу объектпи же Акопяндын кезектеги
"БИР КАНАТТУУ КУШ БОЛБОЙТ"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?