bg ky el cs ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky mn ky ky ky sah ky ky ky ky ky tt ru ru ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky kk tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ba ru ky ky ko ky ko ky ko ky ko ky ko ky ko ky ko ky ky ru tt ru ky ky ru ru ru ru ky ky ky ky ky ky ru ru ru ru ru ky en ru
"De-факто", 18.03.08 - 6-бет: Китептен џзџндџ...•
Карабууралык акын, Байдылда Сарногоев атындагы эл аралык сыйлыктын ээси Тургунбек Бекболотовдун "Кечиккен ырлар" деген аталыштагы сыясы кургай элек тому окурмандардын колуна 17-март күнү тийди. Ушул окуяга байланыштуу акын менен ат жалында маек курдук.
-Тердеп-кургап каякка шашып атасыз, Туке?
-Каякка болгондо базардагы жеңемдин бозосуна бармак белем. Силер айткан "Кечиккен ырлар" бүгүн басмаканадан басылып бүтөт, ошону алып келгени баратам.
- Жылда бирден китеп чыгарганга каражатты кайдан таап жатасыз?
-Айылдык акында кайдагы каражат, иним. Мурдагы китебимди Болот Шерниязов чыгарып берди эле. Бул китебимди жеке ишкер досум Бабырбек Жээнбеков көтөрдү.
-Китебиңиздин чыгышы Аксы окуясынын жылдыгына туш келиши кокустукпу же бир мандеми барбы?
-Мандем дегениңе түшүнбөй турам. Ал эми Аксы окуясынын жылдыгына, менин 60 жылдыгыма туш келиши мен үчүн кубанычтуу. Анткени Аксы окуясына байланыштуу жазылган ырлар түрмөгүм мени кыргыз кыйырына кеңири таанытты. Ырларымдын эл ичине кеңири сиңип кетишине эл ырчысы Сагынбек Момбековдун да эмгеги ченемсиз, ага да ыракмат.
-Эмесе "Аксы ыйын" өзүңүздүн аткарууңузда угалыбы?
-(күлүп) Аткарайын, өтүнүп калыпсыңар. Бирок үнүм Сагынбектикине жетпейт да.
Бүтө турган иш эле жакшылыкча,
Ок атылып капилет аксылыкка.
Алатоону аралап жүрөт окшойт,
Арбактары айланып ак булутка.
Кантип аттың , катыгүн, өз элиңди?
Кашайгыр ай, кашайып калгырдыкы,
Канга боеп Боспиек, Кербен жерин
"Аткыла " деп буйрукту бергендер ким?
Жалган куран айынын он жетиси
Бийлик үчүн тарыхта шерменде күн.
Алар деле каалаган баш аманды,
Бир аз эле жакшыраак жашаганды.
Кан какшаган калк үнүн укпагандар,
Кудай берсин силердин жазаңарды!
-Китебиңизден бир нуска бераласызбы, бекер?
- Миң нускадан силерге бир нуска берейин. 18-март күнү саат 14тө тарых музейинде бет ачаар аземи өтөт. Ошол жерге келгиле, эшиги ачык. Бул иш-чараны белгилүү коомдук ишмер Дастан Сарыгулов менен ишкер иним Анарбек Усупбаев өткөрүп жатат. Китеп бекер, бирок айыл эли көрүндүк берүү салтыбызды унута элекпиз.
-Ажырашаарда бир ыңгайсыз суроо.Карабууранын акими Сарпбек Эшалиев сизди "райондук гезиттин редакторлугунан алып таштадым" деп эдиреңдеп жүрөт деп телефон чалышты.Карыганда жөн эле жүрбөйсүзбү, "Ак жолдун" алдынан өтпөй...
-"Ак жолду" ырас эскерттиң. Мектепке жаңы барган 7 жашар баладан тартып Ак үй, көк үйлөрдөгү атка минерлерге чейин "Ак жол" десе өңү-башы кумсарып, аллергиялары кармачу болду. Элдик революциядан кийинки жаңы бийликтин ыймансыз саясатын, макүрөө тамак-ашын акындык ыйманым, акындык ашказаным таптакыр аш кылалбай койду. Айла жок ыймансыз саясатын кусуп таштоого, макүрөө тамак-ашын клизмалап ажаатканага ташташка туура келди.
Ал эми аким иним эмне деп айтса өз ыйманында. Мен редакторлуктан өз ыктыярым менен кетип жаткан себептерин райондук активдин жыйынында ачык эле айткам.
Асанкул Шаршенов быйыл 80ге чыкмак
"Асакемди үйүнө көп жеткирип, кемпиринен далай тил уктум"
Башка бакты кучактап калганда
Эстрадада жүрүп кийин Асанкул Шаршенов менен таанышып иштеше баштадык. Анда мен жашмын. Асакем бир күнү ичип калганда шыпылдап жеткирип, үйүн көрүп келейин деп калдым. Үйүнө жеткирип, эшигинин ызваногун бассам, кемпири чыгып:
-Ий, өлүңдү көрөйүн, эми муну сен жетелеп келип калдыңбы? Алып кет үйүңө,- деп туруп эшигин жаап алды. Асакем кете бер дегенсип кол шилтеп койду. Кетип калдым. Эртеси жолугуп эле таарындым, "ушинтип кемпириңиз урушуп" деп.
-Ой кудай урган неме, үйгө чейин жеткирдиңби эмне? Жанагы бурулуштагы эле бакты карматып коюп кете бербейсиңби,- деп койду. Бир күнү майрам болуп дагы жеткирип барып, короосуна чейин ак теректер өсөт экен, ошонун берки башындагы бакты карматып коюп карап турсам, улам бир бакты кармап барып үйүнө кирип кетти. Эртеси келди, "көрдүңбү, сен да тынч, мен да тынч" деп. Кийин "сеп" этмейине мен да аралаша кетип, көргөнүмдөй жеткирип барып, бакты карматып кетип калгам. Эртеси келди өкүрүп-бакырып, "энеңди гана урайын, өзүмдүн багымды карматпай, кайсы бакты карматкансың, орустун үйүнө кирип кетиптирмин" деп.
Мал ээсин тартпаса арам өлөт
Асакем менен көп жылдары сахнада бирге чыгып, аябай ынак болуп калбадымбы. Ушул бирөөгө ат койгонду, мал-жандыкка окшоштура койгондун устасы болчу. Бир жолу манасчы Уркаш Мамбеталиевди отурган жерде сындап калды. Ал киши ургаачы көрсө эле күлүп- жайнап, көзү өтүп ээрчип, анын баскан - турганын карап, берилип кетет эле да. Анан биз тамашалап Асакемен сурап койчубуз:
-Уркаш байке мал болуп калса кандай мал болмок? - деп. Анда Асакем карап туруп айтып атпайбы:
-Аай, бул мал болсо ар кайсы кунаажындын артынан кууп жүрүп аскадан учуп өлмөк, - деди. Уркаш байке "туура таптыңыз" деп боору эзилип калган. Анан Мыктыбек Үмөталиев деген "Айдараалы жөргөлөгүн" жөргөлөтүп жүргөн анда. Мыктыбек байке өзү балпайган, толук, ашыкча сүйлөбөгөн киши болучу. Бир нерсе сурасаң да "а-ай" деп койчу. Керек болсо сөз айткандан да эрикчү. Анан тамакты аябай жечү эле да. Аны сурап калчубуз:
-Бул Мыктыбек байкем мал болсо кандай мал болмок? - деп.
Асакем караап турду да, башын чайкап туруп "байкушумдун өмүрү кыска болмок"дейт.
-Биринчи эле жамандык-жакшылыкта союлуп кетмек,- деп атпайбы.
Акылбек Жапаров тооктун жүнүн кыйын жулчу
Акылбек Жапаров алты бир туугандын экинчиси. Балыкчы шаарында туулган. Кийин үйбүлөсү менен Кочкорго көчүп келишкен. Алтынчы класска чейин орус класста окуган. Байкеси атасынын туугандарынын колунда чоңойгон. Ошондон уламбы, үйбүлөдө Акылбек чоң баланын ролунда болуп калган.
Бала бакчада жүргөндө биринчи жолу чоң акча кармаган. Бир жолу кассир кишинин баласы бир пачке 25 рублдыктарды көтөрүп келип, балдардын баарына бирден таратып бериптир. Ал убакта 25 рубль деген чоң акча болчу. Баары 25 рублдыктарды кармап алып көчөгө чыгышат. Кээ бирлеринин колунан көчөдөн чоңдор тартып алат. Анан кечинде ал баланын апасы келгенде баардыгы кайра алган акчаларын кайтарып беришкен. Бирок 5-10 даана жетпей калган.
Биринчи класска аны атасы ээрчитип барат. Бүтүрүүчү жигит топ баланын ичинен кичинекей Акылбекти тандап алып, желкесине отургузуп коңгуроо кактырганы такыр эсинен кетпейт. Мектепте мыкты окуучу болгон. Кокусунан "төрт" алып калса өзү үчүн эле эмес, Акылбектин ата-энеси үчүн дагы трагедия эле. Жогорку окуу жайда окуганда да андан атасы "төрт" аралаштырган жоксуңбу?" деп сурап калчу.
Акылбек 5-класста окуп жүргөндө балдар башка мектептин балдары менен мушташчу. Катар тизилип алышып, ар бир бешинчи турган бала мушташка чыкканга милдеттүү болчу. Бул жорукту алар мектептин намысын коргоо деп эсептешчү. Эгер кимде ким качып кетсе, ал "эркек эмес" деп коюшчу. Бул жагынан Акылбек бир да жолу уят кылган эмес. Ошентип мушташып жүрүп 7-класста классташтары менен чогуу милицияга түшүп калышкан. Кочкор РИИБинин СИЗОсуна балдардын баарын камап койгон жеринен атасы келип чыгарып кеткен.
Атасы менен апасы жумушка кетип атып жумуштарды дайындап кетээр эле. Бардык жоопкерчилик Акылбектин мойнунда. Үй жыйнап, идиш жууп, мешке от жагып үй жылытчу. Апасы жумушка кетээрде камыр ачытып кетчү, аны бышырып атып бир туугандары менен алаксып ойноп кетип, күйгөн нандын жыты келгенде эстечү. Ошентип ал далай нанды күйгүзгөн.
7-класста окуп жүргөндө балдар менен тоок уурдап, кууруп жейбиз деп чечишет. Акылбек башка бирөөнүн тоокканасына киргиси келбей, өзүнүн үйүнөн тоок уурдап чыгат. Аны билбей, атасы менен апасы короосун "жакшы карай албай жатабыз" деп бушайман болгон тура. Акылбек эт бышырганды 3-класста үйрөнгөн. Иниси экөө тоокту кармап, бир заматта жүнүн жулуп туруп казанга сала коюшчу. Негизи Акылбек казандын жанынан жылбай, этти кыйын бышырчу.
3-класста окуп жүргөндө иниси экөө жашынып алып, тамеки тартып көрүшөт. Бирок атасы үстүнөн чыгып, экөөнү тең айда сабаган. Ошондон кийин тамеки тарткыс болгон.
Бала кезинде догдур болом деп кыялданчу. Бирок, атасы жетекчи же жазуучу болосуң дечү. Себеби ал кара жумуштарды көп жактырбай, китеп окуп эле отурганды жакшы көрчү экен. 4-класста окуп жүргөнүндө Александр Дюманын 12 томдугун окуп чыккан. Сөздөрдү түшүнсө-түшүнбөсө да көгөрүп окуп чыккан. Ошон үчүн баары уктагандан кийин керебеттин астына кирип алып, фонарик менен жарык кылып китеп окуган күндөрү болуптур.
которуп даярдаган Дилбар АЛИМОВА
► Бул айылда негизинен кыргыз гезиттери
электрондук тиркеме түрүндө жарыяланат.
► Архивге, емейлге жана редакцияга шилтемелер
ошол гезиттин башбарагында берилген.
► Жеке макала жарыялоого буйрутмалар кабыл алынат.
► На сайте публикуются в основном кыргызскоязычные газеты в виде электронных подшивок данных газет.
► Ссылки на архивы, емейл и данные о редакции
указаны на главной странице конкретной газеты.
► Принимаются заказы на публикацию частных статей.
Алган материалга шилтеме бериңиз!
◄ © J.Janyzak, Kyrgyzstan ►
Ссылки на взятые статьи обязательны!