ce ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Жекече иштөө тоскоолдуктарга урунганда…
Ар бир айылдык округдарда айыл элинин ооруп калган мал-жандарын дарылап, көзөмөл жүргүзүүчү мал догдурлар бар. Алар айыл округдун штатына киргизилген, демек мамлекеттин бюджетинен айлык алып иштешет. Бирок бир айыл округда эң кеми эки-үчтөн айылдан жайгашкан. Штатка кирген жалгыз мал догдур анын баарын тейлеп жетише албайт. Аларга көмөкчү болуп айылдардагы жекече иш алпарып жүргөн мал догдурлар айыл элине жакындан жардам көрсөтүп келет.
Ош облусунун Араван районунун айылдарындагы жекече иш алпарган мал догдурлар учурда иштей албай отурушат. Райондук салык кызматы жеке мал догдурлардын патент менен иштөөсүнө каршы болуп жатышат . Биздин маселебизди чечип берсеңиздер деген 12 мал догдур Араван райондук агро өнүктүрүү башкармалыгына кайрылышкан. Айыл жериндеги малчы- фермерлер көпчүлүк учурда малдарын өздөрү дарылап алганга аракеттенишет. Малга мал догдурду чакырганы менен акыларын толук төлөп бербей калган учурлар кездешет. Бир айылдык болгон соң бири бирине тааныш, убагында акча каражаты жок болгонун айтат. Айтор алардын тапкан каражаты дары - дармек алуудан артпай калган мезгилдер көп учурайт. Ошондон улам айылдык жеке мал догдурлардын өз учурунда салык төлөп баарын бир нукка салып алууга чамалары жетпесе керек. Мал чарбасында малдын саламаттыгына кам көрүп малчы - фермерлерге жакындан жардам берип келген айылдык мал догдурлар азыр жазга карата малдардын ылаңына каршы дарылоо алдын алуу иштерин жүргүзмөк. Ошондой болсо да Араван районунун жекече иш алпарган мал догдурлары иштей албай отурушат. Ушундай чиеленишкен маселелер республиканын башка аймактарында дагы кездешип жатабы? Ал жерде маселе кандай чечилип жатат, бул туурасында ветеринария адистери өз ой-пикирлерин бөлүшөт деген ишеничтебиз.
Суусамыр өрөөнүндө кыш катаал, жайытка малды толук чыгаруу мүмкүн эмес. Көпчүлүк учурда мал колго карап калат. Суусамырлыктар кыш ызгаарына туруктуулук көрсөтүп, малга тоютту мол камдап алууга жол табышты.
Бул жерде жамааттар уюштурулуп, малга тоют болчу арпа, көп жылдык чөптү өстүрүшүп камдап алышат. Тоют камдоого эле басым жасап калбастан малды өз убагында дарылап кароого да зор көңүл бурушат. Суусамыр айылында малга керектүү дары-дармектерди алыстан издеп убара болбошу үчүн ветсервис уюштурулган. Эки ветдарыканадан малчылар малы үчүн керектүү дарыларды таба алышат. Ошону менен бирге бул кадам өрөөндөгү эпизоотикалык абалды жакшыртууга, мал чарбачылыгынын өнүмдөрүнүн -эт, сүттүн сапатын жогорулатууга шарт түзөт. Натыйжада экологиялык жактан таза өнүмдү атаандаштык баа менен сатып өткөрүүгө мүмкүнчүлүк түзүлөт.
Суусамыр өрөөнүндө ачылган ветдарыканалар тек суусамырлыктарга тиешелүү болбостон, ушул өрөөнгө жайлоого чыккан 80 айыл өкмөттүн малчыларына дагы кызмат көрсөтө алат.
Суусамыр өрөөнүнө малын чыгарган чарбалар жайлоого келе жатканда малын толук веткароодон өткөрдүбү, алдын ала дарылоо иштери жүргүзүлдүбү, ушуну аныктоо үчүн атайын тосмону уюштурса жайлоодогу малдын ылаңдашынын алдын алган болоор элек дешет. Көптөгөн жакшы иштердин баштоочусу болгон Суусамырлыктар бул тилектерин да иш жүзүнө ашырса, Суусамырды жайлаган малдан алынган өнүмдөрдүн таза экендигинен шектенбесек болот.
Алдын ала дарылоо көп ылаңдан сактайт
Мамлекеттик ветеринария департаменти ылаңга каршы алдын алуу иштерин жүргүзүү максатында Сибирь жарасына эмдөөлөрдү жүргүздү.
4,6 миң жылкы, 16,8 миң ири мүйүздүү мал жана 57,5 миң кой-эчкиге вакцина жасалды. Ошондой эле шарпка каршы 22,3 миң ири мүйүздүү мал дарылоодон өткөрүлдү, Чечекке карата 190,6 миң койду алдын ала дарылап коюшту. Республикабыз боюнча 44,9 млн. сомго эпизоотиялык иш-чараларды жүргүзүү үчүн био каражаттарды сатып алуу каралды. Бардык райондогу ветеринариялык башкармалыктар дары-дармектер менен камсыз болушат.
Тоолуу мекенибиздин ар жеринде мал-келин карышкырдан коргогондор аз эмес. Кашабаң ач болгондо мал эмес, адамга да кол салуудан кайра тартпайт. Табиятта болсо анын тамагы болгон аркар,кулжалар оңойго алдырбагандыктан алар кыш мезгилинде үй жаныбарларына тап беришет. Жер-жерлерден карышкыр атуудан сыйлык алдым дегендерди да угабыз. Дегинкисинде эле бул иш кандай тартипте жүрөт, анын эсеп-кысабын алчулар кимдер? Биз бул маселенин айланасында атайын кызыгып көрдүк.
Курчап турган чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы боюнча мамлекеттик агенттиктин алдында Аңчылык департаменти иштейт. Биздин өлкөнүн аймагындагы жан-жаныбарларды каттап-чоттоп, мергенчилик кылуу,браконьерлерге бөгөт коюу, биотүрдүүлүктү сактап коргоо иштерин көзөмөлгө алуу дал ушул мекеменин түздөн түз милдети.
Карышкыр жырткыч болсо деле жаратылышта өз орду бар жаныбар эмеспи, аны дагы өз чегинде коргоого муктажбыз. Улуттук Илимдер Академиясынын алдындагы Биокыртыш институтунун маалыматына таянсак республикабыздын табигый биотүрдүүлүгүнүн курамында карышкырдын саны 1800 баш болушу керек экен. Бирок кашабаң бул күндө көбөйүп, анын саны азыр 1500дөн 2000ге чейин жетип олтурат. Кашабаңдын көбөйүшү мал-келге гана зыян алып келип, чыгашага учуратпастан кутурма оорусунун жайылып кетишине да шарт түзөт. Себеби, кутурма оорусу карышкырларда да көп кездешет дешет адистер. Карышкырлар өткөн 2012-жылы Кыргызстандын фермерлерине 35 млн. сом зыян келтирген. Аңчылык көзөмөл жана аңчылык ресурстарынын санын жөнгө салуу департаментинин директорунун орун басары Алмаз Мусаев мындай маалымат берди:
- Карышкырлар негизинен койлорго кол салат. Көбүрөөк зыян тарткан аймактар Ысык-Көл, Нарын областтары жана Оштун Алай району. Быйылкы карышкырларга аңчылык кылуунун баасы мурдагыдай эле калууда, бир карышкыр аткан адам 5 миң сом ала алат, бөлтүрүк атканга 3,5 миң сом, чөө атылса анын башы да 3 миң сом турат. Кыргызстанда мергенчилик аймагынын жалпы аянты 14 млн.гектар болсо анын 7,8 миллион гектары мамлекеттик (мамлекеттик токой фондунун, айыл өкмөтүнүн), 4,3 млн.гектары коомдук (кыргыз мергенчилик жана балык боюнча, аскердик коомдордун союзунун) жана 1,9 млн.гектары жеке менчиктеги мергенчилик аймактары болуп бөлүнөт.
Жогоруда белгилегендей аңчылык кылуунун кайсы түрү болбосун мамлекеттик аңчылык департаментинин уруксаты менен гана жүргүзүлөт. Карышкырларга мергенчилик кылуу дагы аталган департаменттин атайын чечиминин негизинде уруксат кагаздары менен ишке ашат. Ал үчүн аңчылык кылуучу адамдын мергенчилик күбөлүгү, паспортунун көчүрмөсү жана арызы талап кылынат. Андан кийин департаменттин уруксатын алган мергенчи аңчылык кылуучу аймактын ээлеринин дагы уруксатын алышы керек.
Ошондой эле мергенчилик кылууга таптакыр тыюу салынган жерлер бар, булар өзгөчө корголуучу (корук жерлери) жана биосфералык аймактар. Өткөн 2012-жылда 345 карышкыр, 58 бөлтүрүк жана 1124 чөө атылган. Аңчылык департаменти атайын эсептен 2 млн.202 миң сом сыйлык үчүн каражат бөлгөн. Карышкыр атуунун быйылкы абалы туурасында Аңчылык департаментинин бөлүм башчысы Талант Турдуматов буларга токтолду:
- Биздин милдет жаратылыштагы бардык нерсени тең салмакта кармап туруу. Быйылкы жылга карышкырга аңчылык кылуу үчүн биздин департамент тарабынан 71 бригада түзүлдү. Анын курамында департаменттин адистери жана ышкыбоз мергенчилер бар. Алардын жардамы менен көбөйүп кеткен карышкырдын санын жөнгө салуубуз керек. Болбосо департаменттин өзүндө иштеген 120 егер-корукчунун чамасы чак, мынчалык чоң аянтка алардын алы да жетпейт. Жаңырган жылдын январь айында эле бригада мүчөлөрү 53 карышкыр менен 111 чөөнү атып жок кылышты. Быйыл республиканын түштүгүндө чөөлөр өтө көп, ал турсун мурда чөө жок делген Нарында дагы чөөлөр пайда болду. Чүй менен Ысык-Көлдө дагы чөөнүн көбөйүп баратышы тынчсыздандырууда. Азыр алардын саны 3500ден ашык. Бул кичинекей, бирок жырткыч айбандын зыяндан башка эч пайдасы деле жок. Чөө кыргоол, кекилик, өрдөк-каздарга да тап. Кой, козу сыяктуу майда жандыктарга кол салат, жалгыздаган балдарга да кооптуу.
Кутурма оорусунун адамдарга жугуп калуусуна шарт түзгөн жаныбарларды жок кылууга да аталган департамент көзөмөлдүк кылат. Мисалы, өткөн жылы 11539 жолбун ит, 123 ээси жок мышык, 838 карга, сагызгандар атылып жок кылынган.
кыргыз тилиндеги гезит "Айыл деми"
email • архив • редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?