ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky hbs_cyr ky ky ky tt ky mn ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ru ky ky ky ky tt kk ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Көк Асаба", 02.06.09 - 10-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Манас - кыргыз руху
Манастын төрөлгөнүнөн да төрөлмөгү узун сабак.
Баягы Ала-Тоодон айдалып келип, калмактардын этегинде жашап, оту менен кирип, күлү менен чыгып күн көрүп, саанчы кирип сүт ичип, жылкы багып күч минип, Энесай менен Миң-Суудан келген туугандарынын колкабышы менен алтындын кенин казышып, дорбого салып катышып, калмактардан төрт түлүктөп мал сатып алышып, темир эритип, буурусун-соко чаптырып, кош өгүздөн кошуп, жер жыртып, аштык айдашып, кочушуна кой алып, табагына тай алып, бат эле ирденип, өрүшүнө мал толуп, сандыгына зар толуп, кыргыздар калмактар менен теңтууган болуп жашап кеткен. Атаны алты сан болуп, алтыны алты там болуп, баарынан Жакып байыган. Бир гана катуу арманы - балага зар. Эл ичинде куубаш атанып, "туяксыз өтөмбү" деп Жакып Бай үшкүрүнсө оозунан көк түтүн чыгат, зарласа үнү Теңирге урунат.
Күндөрдүн бир күнүндө Жакып Бай жер кыдырып, малын карап, койчу башы Ошпурга барып, тоо боорун каптаган мал-жанын сурап, жылкычы башы Кубатка барып, чыбырды каптаган Камбарбоздун үйүрүн сурап, төөчү башы Сарбанга барып, коколуу талаадагы төө санын сурап, уйчу башы Тургунга барып, шалбааны жалмаган сыйырынын санын сурап, малы аман экенин, тийген жоо, уурдаган ууру, кырган ит-куш жок беймарал экенин көрүп кайтты. Ошондо да көңүлү жай болбоду. Малдын амандыгы ичтеги арманын жое албады: "Жашым кырк сегиз жетти, өрүшүмө мал толду, а бирок дүйнө ээси бала экен, балага чукакмын, тукумсуз өтөмбү?" деп, Туучунак атынын үстүндө көзүнөн жашы буурчактап, Теңирге зар айтып келатты. Айылга киргенде алдынан кунан минген Меңдибай деген он бир жашар бала учурап, Жакыптын сакалы ылдый чууруган жашын көрүп таң калды:
- Ой, Бай ата, эмне ыйлайсыз?, - деп сурады.
Жакып маңдайында жаркылдап боорукерленип турган баланы көз ачып көрүп алып, ого бетер өңгүрөдү, жаш бала зээнин ого бетер кейитип жиберди. Үйүнө жетип түшүп, атын да байлабады, чылбыр алган токолу да көрүнбөдү, ичкери кирип кетти. Байынын капалуу келгенин көргөн байбичеси чоочуду:
- Байым, эмне болду? Тынччылыкпы?
Ал ортодо үйүнөн келген Бакдөөлөт да кирди.
Анда Жакып ачууланып бек айтат:
- Эркелеткен балаң жок, эмненин тынчтыгы! Элүүгө жеткенче бала көрбөй куубаш өтөмбү?!
Арманы Жакыптыкынан кем эмес Чыйырдынын жаны кейиди:
- Мөмөсүз дарак отун тура, армандуу катын болсо менчелик катын тура. Кантейин! Жашым эңкейип бараткан мен болсом, бу эркелеткен жаш токолуң эмне туубайт? - деп Чыйырды катындык чычалакка салды.
Демейде тик багып карабаган Бакдөөлөт чыкты туурадан:
- Үмүтүм көп, башым жаш, бирок мен шордуунун жолун эжекеси, сенин согончок канабас жолуң байлады! - деп чаңкылдады да шарт туруп терс толгонуп чыгып кетти.
Чыйырды майышып жүк түбүнө бүк түштү. Жакып кайышып тетири карап, жең жазданып жатып алды.
Ыйлап жатып Чыйырдынын көзү илинди. Бир маалда төбөгө кыйгач келген күндүн нуру Чыйырдыга тийди. Оболу маңдайында балкып, бара-бара көкүрөгүн аймалап, анан ак саргыл нур гүлгүн кызгылт мунар болуп тамылжып эрип, Чыйырдынын боюна сиңип кетип жатты. Ошол буямада түш кирди: ак сакалы жайкалган бир карыя маңдайына келип, аяктай алма сунду. "Теңир колдосун. Бул алманы жеп ал. Ичиңен ажыдаар чыгат, ат ордуна мин" деди. Чыйырды алманы жеп, ичи толгондо этек астынан алтымыш кулач ажыдаар чыкты ышкырып. Оп тартса ааламды бүт соргудай… Чыйырды чоочуп ойгонуп кетти. Караса, өз үйүндө, жүк түбүндө. Тигинде Жакып жатыры коңурукту кош тартып…
Чыйырды Теңирге тайынып, жакасын карманды.
Жана байланбай калган Туучунак чылбырын сүйрөп жөнөгөн. Аны көрүп алиги Меңдибай бала кунанын теминип, белден ашып бараткан Туучунактын артынан түшкөн. Түн бир убак болду, Меңдибайдан дарек жок. Эси чыккан энеси Бегимжан бейжайырак неме эле, алкынып Чыйырдыга келди. Караса, Жакып байы коңурукту кош тартып уктап жатат. Бегимжан жүк бурчунда отурган Чыйырдыга чамынды:
- Башыбыз байлануу малайыңар белек биз?! Ойгот тиги эриңди: эртеден бери балам жок, түк эсиңерге алып койбойсуңар. Кырк-элүү кызматчыңар бар, алар эмне кармабайт атыңарды? Токолуң бар чоюлган, эмне байлабайт атыңарды? Каракчы бар, калмак бар, күрүлдөгөн жолборс бар, коркулдаган каман бар, түндөп жорткон бөрү бар, арам өлгүр атыңарды кармайм деп, чыпалактай баламдын күнү не болду? Жалгызымдан айрылсам, сенин жаныңды тим койчу мен бекем?! Чыбыр толгон жылкыңды мен баламдын чыпалагына теңебейм. Түн ортосу болуп калды, ойгот эриңди, баламды таап берсин!.. Согончогу канабаган, эмчеги зыркырап ийибеген сага баланын баркы жок да!
Ууртунан көбүк чачыратып, Бегимжан ушундай катуу кеп айтты. Ансыз да мүңкүрөп отурган Чыйырдынын жаны кашайды, заманасы куурулду, бирок Бегимжандын күйгөнү да жөндүү, ошондуктан тиштенип унчуга албады. Ал кеткен соң жулкулдатып жатып Жакып байын араң ойготту.
Бегимжандын чыр салып кеткенин айтып, Чыйырды чыдай албай ыйлап жиберди:
- Теңир буюрган, эриң туудурган балаң болбосо ак жоолуктун көргөн күнү курусун… Ушу катын көрүптүрбү менин баламдын жоктугун? Токолуң экөөң бир кордодуңар, бу катын келип андан бетер боздотту. Деги Эгеме зарым жетсечи, жанымды алып кетсечи!..
Кырданып жаткан Жакып оңдонуп отурду:
- Кайгырбачы, кемпирим. Мен бекер уктап калбапмын, урматтуу бир түш көрдүм. Кукулуктаса үнү куштан башкача, куйрук-башы жаркылдайт, жүнү куудан аппак, саңоор жүнү алтын, текөөрү болот, тумшугу канжар бир куш кармапмын, айбат менен караса алпкаракуш сүрү бар. Алтымыш кулач жибек боо тагып, күн мунарын, ай мунарын жем кылып багыпмын. Алып чыксам асмандагы канаттуу айбатынан учалбайт, жер жойлогон аяктуу чуркап качалбайт. Ал конор туур жайладым. Жанына жана бир алача моюн шумкар байладым… Байбичем, бир жакшылык болчудай, качан болорун гана билбейм…
Ушинтип түшүн айтканда байбиченин көңүлү ачылды. Ал дагы көргөн түшүн, алма жеп, ажыдаар тууганын айтып берди. Андан кийин муну айтты:
- Экөөбүз көргөн түшүбүз аян болгусу бардыр. Теңир жолуна кырк-элүү мал чалалы, элден бата алалы…
Чыйырды оозун жыйгыча Жакып байдын ачуусу келди:
- Сен эркек эмес, кыз туба электе эл чакырып той бергидей, мен маңгулду чаап, дүнүйө таапмынбы?! Малды кырып алган соң сенин балаңды кор тутуп не кылам? Бекер дүйнө тапкансып!... - деп Жакып этек-жеңин кагынып, ордунан туруп, үйдөн чыкты да, Бакдөөлөттүн үйүн карай басты.
Ал үйгө жакындаганда кайдан-жайдандыр баланын үнү угулду:
- Ай, атаке, мынча неге акылыңдан айрылдың?!
Жакып селейип ордуна катып калды.
Таң агарып калган. Жакып кайрылып артынан басканда, Бакдөөлөт үйүнөн чыгып, "Байым!" деп артынан жете келди.
- Байым, мен бир сонун түш көрдүм. Өзүң боосу жез бозала туйгундан экини кармапсың. Оң колуңа кондуруп, обону көздөй саласың, бирин сол колуңа кондуруп, соного саласың. Салганыңдын баарысы алдыңа келип далп этет. Эки кушту мен үйүмө апкелип кондуруп койдум. Байбиченикине барсам, алтын балдак туурда тумшугу болот, жез канат туйгун отурат. Ал талпынса менин үйүмдөгү эки куш жалтанганынан жапырыла калышат. Куу кемпириң да куру калган жок.
Жакып ойлонуп туруп калды.
- Кечеги күн, бүгүнкү түн тегин болбоду. Түшүңдү Теңир оңдосун. Байбиче да түшүн айтты, мен да түш көрдүм. Арбыныраак мал союп, жорутсак дейм түшүбүздү? - деди Жакып. Жанаша келаткан Бакдөөлөт чебеленет:
- Бу ээн калган көп малды эмне аяйсың, абышка? Байбичең канча мал сой деди?
- Байталдан кыркты сойгун деди, - деп Жакып дагы эле ачуусу басыла элек. - Ой, малды бакса сан болот, малдуу киши хан болот. Же алиге тууп берген балаңарды көрбөсөм, же бир чоң ишке жыйын куруп жатпасам. Мен эл ээси эмес, мал ээси. Кыра берсең малдын да бар го кээси!..
- Кырк байтал эле сой десе кысынган экен байбиче. Менин тилимди алсаң, кыргыз журтуңа кошуп, тутумдаш калктан да чакырып, сексен жылкы сойгунуң. Элебейсиң, жашың элүүгө жетип калды, малың бар да элиң жок. Баласы жок байдын малы бир күнү ит-куштун жеми да. Таарынсаң таарын, тарыган экен пейилиң… - деп Бакдөөлөт токтоп калды.
Жакып колун силкип жактырбай:
- Экөөң тең бүгүн соо эмессиңер!.. - деп ачууланып, байбичесинин үйүнө басты. Алдынан Бегимжан чыкты.
- Ыйбаа кылып "аке" дечү элем, сыйлап "сиз" дечү элем. Ошо сыйдан аланып кет, куубаш! Балам кана? Түн өттү, кечкурун сенин атыңы кармап келейин деп кеткен баламын али дайыны жок, баланын баркын билбеген куубаштыгың эмей эмине?! Тап баламды, куубаш!
Бетин тытып алгандай урушуп, Бегимжан айыл аралап нары кетти. Бетин тыттырып алгандай делдейип, Жакып туруп калды.
"Бу кургурдуку айтса- айтпаса төгүнбү…" деп ойлоду да Жакып бир койчунун коңур күрөң атын сурап минип, адыр аралай бастырды. Кай тараптан издерин билбейт. Дың жерде же калган изи билинбейт. "Аоам өлгөн Туучунак кай тарапка качты экен? Баланын мингени кунан эле, куса да кайдан жетсин. Жолдон жолбор алдыбы же каманы чалдыбы?.." Токой койбой, тоо койбойү, мал токтоор жерди болжолдоп издеп жүрдү Жакып. "Кокус бапла жырткычтын азуусуна кеткен болсо тиги катындын каргышы мени оңдурбас" деп, бирде дөбөгө чыгып, бирде кокту же токой жаңырта "Меңдиба-ай!" деп кыйкырып жүрөт Жакып бай. Салкындуунун өзөнүн тинте бойлоду, баладан дарек жок, Ак-Өтөк деген аралдан өтүп, кара сууну кечип, нары жагы чер токой, токойго жакындай бергенде токойдон чыгып келаткан Туучунагы көрүндү. Жөн көрүнбөдү, үстүнө жолборстун териси жабылуу көрүндү. Жакыптын шекшигени чын сыяктанды: "Баланы жолборс чалган экен да, Теңир! Менин шорум кайнаган тура. Баланы жеп жатканда бир андис мерген аткан го, терисин сыйрып, баланын кунуна деп атка жапкан го. Атым Аман табылганы курусун, жолборстун териси кандайча жабылды?.." - деп ою онго, санаасы санга бөлүнгөн Жакып атын кармап алды да, же айылга кайтарын, же аңкайып тура берерин билбеди. Мына ошондо маңдайы жаркып нурланып, токойдон Меңдибай чыга келсе болобу. Кунаны да ойноктойт, өзү да ойноктойт, чаалыкканы билинбейт, өзү дагы күлмүңдөйт, жүдөгөнү да билинбейт, корккону да билинбейт.
- Ой, сен Меңдибайсыңбы?
- Арыба, Бай Ата! Мен Меңдибаймын.
Учурашкан соң Меңдибай түндөгү көргөн-билген укмуштарын айтып берди. Көрсө, качкан атты кубалап, бир белди аша бергенде Туучунак деле кату качпаптыр, жакын калган токойго кирип кетпесин деп, кунанчан бала жетип кармап аларда аргымак атсүчан кырк бала токойдон чыга калдыбы, же асмандан түшүп келдиби, кайдан-жайданы белгисиз, "Манастап" ураан чакырып Туучунакты тийип кетет. Туучунакты токойго аралата кууп кирген жерде алдынан жолборс чыгат. Элирип калган Туучунак, кантсе да тулпар тукуму эмеспи, жолборс арылдап келип чабарда, кайрыла калып тепкен экен. Ага аралаш бир бала күрсү менен жолборсту башка чапкан экен. Кимисинен өлдү жолборс, Меңдибай дана көралбай калыптыр, аттын тепкенине өлө койчу жолборс көрүнбөйт, мына териси Туучунакты бүтүндөй жаап, куду үртүк болуп турат. Ошентип, жолборс өлүп жыгылганда бир бала терисин сыйрып алып, Туучунакка жаап жатып муну айтат: "Бу Жакып атанын аты экен, ээсине куру канжыга барбасын. А сени мен азыр жибербейм. Азыр тамак ичип алган соң, таң атканча ойнойбуз" дейт. Меңдибайдын аргасы канча. Ошентип, таң атканча Меңдибай балдар менен ойноп, чырып этип уйку албаптыр. Алиги балдар: "Биз кырк ичлтенбиз!" деп, Меңдибайды токойдон чыгарып коюптур. Меңдибай кайра кылчайып караса, балдардын бири жок, же токойго сиңип кеткенби, же кайра асманга учуп кеткенби, ага баланын акылы жетпейт…
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?