ky ky hbs_lat en ky ky ru ru ru ru mk ru ky uk ky mn ru ky ky mn ky mn ky mn ky mn ru ky ky mn ky ky ky ky ky ky tt ba ru hbs_cyr cv ky en ru kk ky ky en ky ky mn ru mn ba ky ky mn mn ky mn el mn hbs_cyr kk ky ky ky ky mn en ky ky kk en eo ru ky ky ru ky ky ky zh ky ky nl ar en az bg bn hbs_lat ca mzn hbs_lat cv da de el en eo es et eu fa fi fr de lt gom gu he hi hbs_lat hu hy it id es it ja kk ta ko it lt lv mk ml mn mr ms my nds nl nb fr or pa pl pt ro nl es en hbs_cyr en sk sl sq hbs_cyr la sv hu ta te th tr uk ur uz vi zh zh fr zh ky ky en ky ky ky en en ky
Jump to navigation Jump to search
Кан топтору — ар бир кишинин канынын биохимиялык жеке өзгөчөлүктөрү.
Бул өзгөчөлүктөр эритроцит белокторунун түзүлүшү түрдүүчө болушуна байланыштуу. Иммунологиялык өзгөчөлүтүнө байланыштуу адамдын каны жынысына, жашына, расасына карабастан 4 топко бөлүнөт. Кан топтору жөнүндөгү окууну чех илимпозу Янский түзгөн (1907). Кандын тигил же бул тобуна кире тургандыгы эритроцитте А жана В фактор (антигендер, изоантигендер), кан плазмасында a жана B факторлорунун (изоантителолор) болушу менен аныкталат.
I топ[оңдоо | булагын оңдоо]
Кээ бир кишилердин эритроциттеринде А жана В изоантигендер болбойт, ал эми плазмада a жана B изоантителолор болот. Булар I топко (Оa B) кирет.
II топ[оңдоо | булагын оңдоо]
Каны II топко кирген кишилерде А изоантигени менен B изоантитело болот (АB).
III топ[оңдоо | булагын оңдоо]
Айрым адамдарда B изоантигени жана a изоантитело болот (Ba). Булар III топко кирет.
IV топ[оңдоо | булагын оңдоо]
IV топтогу канда АВ изоантигендери болуп, изоантителолор болбойт (АВО).
Гемолиз[оңдоо | булагын оңдоо]
Эгерде А изоантигени a изоантитело менен же В изоантиген B изоантитело менен кошулса, эритроциттер бири бирине жабышып (агглютинация), андан ары эрийт (гемолиз). Мындай реакция башка топтогу кан куюлганда да жүрөт.
Кан куюуу[оңдоо | булагын оңдоо]
Кан куюуда кан топторун аныктоонун мааниси чоң. Биринчи топтогу канды өзүнө окшош топтогу канга жана башка үч топтогу(II, III, IV) канга куюуга болот. Экинчи топтогу канды өзүнө окшош топтогу канга жана III, IV топтогу канга куюуга болот. Үчүнчү топтогу кан өзүнө окшош топтогу канга жана IV топтогу канга куюлат. Биринчи топтогу канды бардык топтогу кандарга куюуга мүмкүн болгондуктан универсалдык донор деп аталат. Ал эми IV топтогу кан өзүнө окшош топтогу кандан башка топтогу кандарга куюуга жарабайт, ага башка (I, II, III) топтогу кандын баары куюлат, ошондуктан алар универсалдык реципинет болушат. Бирок бири бирине туура келген канды узакка же көп куюунун натыйжасында универсалдык донор деп аталган кан өзүнүн терс таасирин тийгизет, анткени кан топторунан башка изоантигендик реакциялар болот.
Rh — фактор[оңдоо | булагын оңдоо]
Кишилердин 85%инин эритроцитинде антигендер (Rh — фактор) болуп, 15%инде болбойт. Rh фактор барлар резусу — оң, жоктор — резусу терс деп аталат. Резусу оң атадан резусу терс эненин боюна бүтсө, түйүлдүктүн атадан тукум кууган антигенинин таасиринен эненин организминде антитело пайда болуп, түйүлдүктүн эритроцитин бузат (гемолиз). Мындай резус — сыйышпастык резусу оң канды резусу терс кандуу кишиге кайталап куйганда да байкалат.
Кан топтору жөнүндөгү окуу жалпы иммунологиянын негизги бөлүгү болуп, айрым дарылоо ыкмасынын (мисалы, кан куюу, органдарды, ткандарды көчүрүү жана башка) негизин түзөт. Ошондой эле хирургия, акушерлик жана гинекология, сот медицинасы, антропология, генетикада кеңири колдонулат. Кан топторунун белгилери тукум куума болгондуктан баланын атасын аныктоодо, эненин балдары алмашканда жана башка пайдаланылат.
Колдонулган адабият[оңдоо | булагын оңдоо]
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Pages using ISBN magic links
Сиз системге кире элексиз
Бул IP-дарек үчүн талкуулоо
PDF түрүндө көчүрүп алуу
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni
Бул барак соңку жолу 11 июль 2018, 14:27 өзгөртүлгөн.
Text is available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License; additional terms may apply. See Terms of Use for details.