el ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky el ky ky ky kk ru ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Жакшылап баам салган адамга, өмүрдүн өзү ажайып бир көргөн түш сыңары эле. Көзгө илээшпей, колго илинбей… Өмүрдү ар ким ар кандай кабылдайт. Бирөөлөр тирүүлүктүн баркына жетсе, бирөөлөр тирүүлүктүн өзүн барк албай… Кандай айткан күндө да, адам өмүрү баарынан кымбат. Өз өмүрүбүздү кандай сүйсөк, демек, бирөөнүн да алтын өмүрүн кастарлай билишке милдеттүүбүз. Ал эми өмүрдү да, өлүмдү да оюнчук сыңары көрүшкөн кара чүмбөтчөн сырдуу нинжалардын тагдыр жолу байыркы Күн Чыгыш өлкөсүндө кандай болгон, астейдил көз чаптырып көрсөк, окурман…
(Уландысы. Башы өткөн сандарда)
Нинжалар кармашта самурайлардын жана дзю-дзюцунун эски ыкмалары менен бирге өзүлөрү ойлоп тапкан тар жердеги жекеме-жеке беттешүү, бут менен колдун тынымсыз урулган соккулары, аркасынан келип капилеттен кол салуу, адамды муунтуу сыяктуу кыймыл-аракеттерди пайдаланган. Япон таануучу жана тарыхчы Горбылевдун пикири боюнча нинжалар биз кинолордон көрүп жүргөндөй, капкара кийим кийген эмес. Алар күндүзү калың элдин ичинде эч айырмаланбай эле жүрүшсө, чалгын иштерине же кылмышка бараарда кызгылт-күрөң, саргыч-күрөң же бозгултум түстөгү кийимдерди кийишкен. Мына ушундай түстөгүлөрдү кийген нинжалар караңгы түндө оңою менен көзгө илинген эмес.
Самурайлар ар-намысты алдыңкы орунга коюп, өзүлөрүнүн жазылган мыйзамдарынын негизинде гана иш алып барса, ал эми нинжалар алардай болуп уруу башкарган төбөлдөргө кулдук урбастан өзүлөрүнүн мектебиндеги жазылбаган мыйзамдардан четтебей, тагылган тапшырманы так аткаруу гана башкы милдет деп эсептешкен. Самурай душманын канчалык жек көрсө да, бетме-бет келгенде гана кылыч шилтеген. Нинжалар караңгы түндө капилеттен кол салганды, аркасынан сокку урганды туура көрүшкөн. Алар бири-биринен мына ушунусу менен айырмаланышкан. Айрым төбөлдөр башка уруунун башчысын жок кылууну көздөп, нинжаларга кайрылышка туура келген. Нинжаларга көп сандаган акы төлөнсө болду, жети баштуу желмогузду да жок кылууга белсенип, ажал деген нерсени капарга албастан алдыга беттеп кете берген.
Нинжалардын эң белгилүү куралдарынын бири "сюрикен" деп аталат. Жылдызча өңдөнүп, учтары курч болоттон жасалган бул куралдан кичинекей куржунчасына тогузду ырымдап салышкан. Ал колдонгонго абдан ыңгайлуу болуп, ыргытканда 15 метрге дейре жеткен. Душманын коркутуп-үркүтүүгө, жарадар кылууга көлөмү чоңураак, ал эми душманын өлтүрүү максатында кичинекей сюрикендерди пайдаланган. Кичинекей сюрикендердин учтарына уу чылангандыктан, ал тийгенде душман сөзсүз өлүмгө дуушар болгон.
Мындан тышкары узактан туруп колдонгон "ханкю" (кадимки жаанын кыска түрү), ок атылчу үйлөмө түтүк "фукибару-дзюцу", колго же бутка тагына турган атайын темирден жасалган тырмакчаларды ("сюко" же "теккокаги") колдонушкан. Тырмакчалар дубалга чыкканга же муз үстүндө басканга, душмандын кылычын колу менен тосконго жардамы тийген. "Араре" деп аталган куралы майда темир шиштерден жасалып, ал артынан кууган душман жолуна ыргытылган. Жерге себилген майда шиштерди байкабай басып алып бир далайы аюудай чаңырып, бул желмогуздарды кайдан гана кубаладым экен деп таманынан сууруй албай азап тартышкан.
Кыздарды нинжалык өнөргө тарбиялоонун да өзүнчө жолдору болгон. Кыз нинжа жаштайынан тартып жыйырмага жакын курал-жаракты жогорку чеберчиликте колдоно билген. Алардын чач жасалгасында узундугу 20 сантиметрди түзгөн учтуу чач кыпчыткычтары болгон. Душманын өлтүрүш үчүн чач кыпчыткычы менен кекиртекке малып алган. "Кансаси" деп аталган бул чач кыпчыткычынын ичине ыргытканда таамай тийгидей майда бычактар катылган. Дыйкан же дин жайылткан кечилдердин кейпин кийген нинжа самандан жасалган "амигаса" аттуу баш кийим кийген. Чий калпактын ичине учтуу болоттон жасалган майда жылдызчалар салынган. Кокус, душманга таамай тийсе, башты денеден ажыратып да салган. Нинжа ар качан жанына жарылуучу майда ("хи-дама", "нагэ-тэппо") гранаталарды кошо ала жүргөн. Магнийден жасалган жарылуучу заты бир аз ирмемге айлананы түтүнгө чулгап, убакыттан пайдаланган нинжа көздөн кайым болуп кеткен. Нинжалар жарылуучу куралдарды убагында Кытайды бийлеген Хубилай хандын (Батый хандын бир тууганы) ХII кылымдагы эки жолку жолу болбогон баскынчылыгында, колго түшкөн моңгол аскерлеринен үйрөнүшкөн. Айрыкча, "тэ-пао" деген жарылуучу заты бир канча аралыкка жетип, аларга чоң пайда алып келген. Жарылуучу заттардын курамында тунгут майы, аконит, селитра, кара чайыр, көмүр, мышьяк, бамбуктун буласы сыяктуу кошулмалар кирген. Ал эми сырткы кабыгын кадимки бош жумуртка же ылайдан капташкан. Уулуу жана көздөн жаш агызган "докуэн-гакурэ" деген куралы үй ичинде пайдаланган. Ал артка качууга аракет жасаган нинжа үчүн кыйла ыңгайлуу болуп, айланага ызы-чуу түшүрбөй туруп бир канча адамды ууландырып же көздөрүнөн жаштарын токтотпой ордуларында калтырганга аргасыз кылган. Артынан акмалайм же кармайм деген адамга карата жакын калганда түрү суук бет кап кийген нинжа ооздон от бүрккөн ыкманы жасаганда, чын эле аны көргөн адамдын төбө чачы тик туруп, оозунан алласы түшкөн. Ооздон жалын бүркүү үчүн тилинин астына "ониби-гакурэ" ("шайтандын оту") деген майда кум сыяктуу зат салынган.
Артынан кууган куугунчалардын жолуна "удзумэ-би" деген миналарды төшөшкөн. Чептердин ичине кирүү үчүн суу астында жашынып аба менен дем алганга "мидзудзуцу" деген түтүктү пайдаланышкан. Мына ушундай көп сандаган майда курал-жарактардын баарын ташып жүрүүгө нинжанын кийими да атайын ылайыкталып, көптөгөн чөнтөктөрү менен тигилген. Бут кийими баш бармагынан ажыратылып кайыштан жасалганы, аскага, чепке, дубалга чыкканга жеңилдик берген. Ал эми кийиминдеги оозу-мурдун жапкан мата сууда дем алганга, түтүн арасындагы абадан сактаганга көмөк көрсөткөн.
Жогорку күчкө ээ болуунун мектептери
Хейан доорунда (794-1185-ж.ж.) бири-биринен так талашкан уруулук саясаттын айынан нинжалар ишсиз калышкан жок. Аларды өз максатын орундатуу үчүн бийликтегилер акы төлөп пайдаланууга өтүштү. Феодалдык коомдон обочолонуп, өз алдынча түзүлүшкө ээ болгон нинжалар ал доорлордо эч качан жакыр турмушта күн кечирген дыйканга тийишкен эмес. Соодагер, дыйкан, цирк артистинин кейпин жамынган нинжалар бүткүл Японияны аралап жүрүшкөн. 1460-1600-жылдарда, кийинчирээк Японияны бириктириш үчүн болгон согуш мезгилдеринде, Токугава Идэясу менен аскер кол башчысы Тоётоми Хидэёри экөөнүн ортосундагы карама-каршылыктан улам нинжаларга болгон зарылчылык күч алып кеткен. 1603-жылы Токугава Идэясу Ига мектебиндеги нинжаларды өзүнө каршы чыккан аскер кол башчыларына каршы тукурган. Ошол эле учурда мурдагы аскер кол башчылары да Токугаваны жок кылабыз деп башка мектептердеги нинжаларды жалдашкан. 1604-жылы бири-бири менен катуу салгылашкан нинжалардын көбү кырылып, аз сандагысы Токугавага ант берип, адал кызмат өтөгөнгө өтүшкөн. Ошентип саясий оюндардын курмандыгына кабылган нинжалар күн санап Күн Чыгыш жергесинен азая берген.
Өз кезегинде нинжалардын жашырын мектептери бүткүл Японияны кучагына алган. Камакура доорунда (1192-1333) нинжалар мектебине мурда кызмат өтөп, кийин жолу болбой калган самурайлар да кошула баштаган. XVII кылымга чейин нинжалардын жашырын мектептери жетимишке жеткен. Алардын ичинен астына ат салдырбаган эң күчтүүлөрү делип, Киотонун токойлуу черлериндеги Ига жана Кога мектептери аталган. Ига мектебинин башчысы Момоти Сандай өлкөнүн ар бурчунан өзүнө үч үй жана үч аял күткөн. Кыйын кырдаалдарда аты-жөнүн өзгөртүп туруп, каалаган үйүнө кирип жашап кеткен. Ал тургай өңү-түсүн, кесибин да өзгөртүп жашаган бул адамды бийлик башчылары кармай албай, азап чегишкен. Аскер башчысы Ода Нобунага менен болгон 1581-жылкы кандуу кармашта өз уруусун жана мектебин жан аябай коргогон Момоти Сандайды окумуштуулар азыркы кезге чейин Фудзибаяси Нагато деген нинжа Момоти Сандай болушу ыктымал деп баштарын катырышууда. Момоти Сандайдын азыркы күндө Японияда эки үйү сакталуу бойдон калган. Ал эми үчүнчү үйү Ига-Уэно делген тоолуу аймакта жайгашып, Такигуси-дзе деп аталат. Ал үйдү генерал Ода Нобунага талкалаган. Ода менен болгон согуш учурунда ал колго түшпөй башка аймакка качып барып, Кай деген ысым менен дыйканчылык кылып тирилигин уланта берген. Окумуштуулар Ига-Уэнонун түштүк тарабындагы Набари деген жерден көрүстөндү казып анализ жүргүзүшкөндө, чындап эле ал жерге Момоти Сандайдын көмүлгөндүгү анык болуп чыккан. Азыркы күндөрдө уламышка айланган Момоти Сандайдын 17-чи тукуму Момоти Итсукэ деген адам 400 жылды карыткан ошол үйдө аялы жана үч уулу менен күн кечирип келет. Жашы алтымыштан ашкан Момоти Итсукэ мал чарбачылыгы менен алектенет. Ата-бабасынан калган нинжаларга тийиштүү кийим-кечелерди, бардык буюмдарды Итсукэ мамлекеттик музейлерге жана кызыкдар адамдарга саткан.
Бир топ жылдык салгылаштардан кийин Токугава Идэясу бийликке жетет. Бул согушта миңдеген нинжалар саясатчылардын курмандыгына айланган. Тирүүлөрү ишсиз калгандыктан кара курсактын камын көрөбүз деп бийлик башчыларына кызмат аткарууга туура келген. XVIII кылымдын орто ченинен баштап айрым нинжалар полиция кызматын аркалашып, кылмышкерлерге каршы күрөш жүргүзүшкөн.
Ошентип Мэйдзи (1868-ж.) дооруна чейин эле ниети бузук саясат деген немеңдин айынан бири-бири менен чабышып-чарпышкан канча миңдеген нинжалар кыйроого учурап олтуруп, эми минтип эл оозунда анда-санда айтылган уламышка айланды да калды. Баскан издери менен бардыгын таңдандырган япон эли XIX кылымдын аяк ченинен баштап Батыш маданиятына ыктай баштады. Өзүлөрүндөгү айрым улуттук баалуулуктарын өткөн чакка биротоло өткөрүп беришти. Алардын катарында албетте, бирде карапайым дыйкандардын таламын талашып, бирде жеке кызыкчылыгын жогору коюп алып бардыгына барган нинжалык өнөр, Ата Мекен, ар намыс деп өз башчыларына адал кызмат кылып антынан тайбаган самурайлык өнөрлөр да бар…
Азыркы тапта бул өнөр менен алектенип жан баккан Хацуми Масааки Тогаку-рэ мектебиндеги нинжалардын отуз төртүнчү урпагы болуп саналат. Хацуми Пода префектурасында 1931-жылы жарык дүйнөгө келген. Ата-бабаларынын нинжалык өнөрүн аздектегендиктен, 1958-жылы нинжалык өнөрдү эч кимге айтпай өзүндө жашырын каткан Такамацу Хисадзиден он беш жашынан тартып үйрөнгөн. Хацуми нинжалыкты өздөштүргөн соң алгач япон улутундагыларга гана үйрөтүп акча тапса, кийинчирээк Европа өлкөлөрүнөн жана Австралия, Канада, Америкадан бери агылган адамдарга акы алып үйрөтө баштаган. Хацуми нинжалык өнөрдү ден соолукту чыңдоочу спорттун түрү катары Америкага чейин барып, көргөзмө оюндарын уюштуруп, адамдардын алкоосуна татыган. Нинжалыкты үйрөнгөн анын айрым шакирттери кинематографияга да салым кошуп, 1985-жылдан бери карай "Нинжанын өчү", "Нинжа", "Нинжанын пайда болушу", "Нинжа сакура", "Нинжанын максаты", "Куугун" аттуу бир катар тасмаларды жаратышты.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?