bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru hu ru sah ru ba ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru tt ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Назар", 08.09.09 - 10-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Миң жылдар мындан мурун да…
Улуу физиологдордун айтымында: Адам өзүнө тамак издеп таап жеп, адамдга айлана баштагандан эле анын колуна ар түрдүү уулуу, баш айланткан чөптөр да илингени анык. Мындай маалыматтар тээ илгерки шумер элинин чопо плиталарында жазылып кала бергендигин көптөрү билбес. Чын эле баңгизаттын тарыхы Байыркы Египет менен Индия, Байыркы Греция менен Байыркы Рим цивилизациясынан бери чыкканын тарыхчылар тастыкташат. Бирок, анда бул заттар такыр башка максатта пайдаланчу - күч- кубатты толтуруп, ооруган жерди басып, аң-сезимди өзгөртчү.
Улуу Гомердин "Илиада" деген улуу чыгармасында гректер апийимдин ширесин "Опионом" деп атаганы бар. Грек врачы Гиппократ, андан кийин биздин замандын I-II кылымында Рим тарыхчысы Плиний апийим гүлүнүн тоголок башынан мындай заттарды кантип алышаары жөнүндө кадимкидей жазып кеткен. Ал эми байыркы грек философу Платон өзүнүн философиясына дал ушул баңгизаттардын түздөн-түз тийгизген таасири күч экендигин жазган. Арабдар болсо мындай заттарды "Афиун" деп айтышчу.
Эмнеси болсо да, бул зат адамдарга жагымдуулук тартуулоо менен өзүнүн артынан көп чуулуу нерселерди да ээрчите келгенине токтоло өтөлү.
"Апийим согушу" 1840-1842 жана 1856-1860-жылдарда Англия менен Кытайдын ортосунда жүргөн. Бул согуштардын натыйжасында апийим наркоманиясы башталды деп айтышат. Баңгизаттарды соодалоочулар Европа державаларынын колдоосу астында өздөрүнүн рыногун кеңейтишкен. Согуш талаасынан качкан качкындар, эмигранттар россиялык Туркестанга апийимди ала келишип, аны өстүрө башташкан. Биринчи дүйнөлүк согуш абалды ого бетер начарлатып жиберди. Ооруп же жаракат алган жоокерлерге апийим дары катары пайдаланылып, керек болсо ал таңсык товарга айланып кетти.
Россияда апийимди пайдалануу тууралуу маалымат XVI кылымдын аягына туура келет. Тагыраак айтканда, 1581-жылы Москвада падышалык алгачкы аптека ачылып, Джейн Френч деген англичан ал аптекада иштеген. Ал өзү менен кошо апийим ала келген. Мындан бир аз кийинчерээк Чыгыш өлкөлөрүнө тараган дешет.
Ооруну басаңдатуучу морфин препаратын XIX кылымда немец фармацевти апийимден иштеп чыккан. Кийинчерээк британиялык химик Олдер Райд морфиндин калдыктарынан героинди алган. Ошентип, XIX кылымдын башында дүйнөлүк согушта героинди "Жоокер дарысы" деп атап, жаракат алган жоокерлерге колдонушкан. Көп өтпөй врачтар героинге болгон адамдардын тартылуусу күчөп баратканын байкашып, бул көрүнүш жакшылыкка алып келбесине көздөрү жетет.
Баңгизаттарды колдонууга дүйнөдө биринчи ирет Америка Кошмо Штаттары кескин түрдө тыюу салган. Бул - 1914-жыл эле. Россияда 1924-жылы дал эле ушундай буйрук чыккан.
Байыркы медоамерика, ацтек менен инк цивилизациялары дүйнөгө "кокаин" деген күчтүү баңгизатты тартуулап кетишти. Коки өсүмдүгүнүн жалбырагынан алынган бул заттан фармацевт Пембер 1886-жылы "Кока-Кола" ичимдигин иштеп чыккан. Азыр "Кока-Кола" суусундугунун негизи кокаинге барып такалаарын эч ким деле билбесе керек. Себеби, 1906-жылы кокаин дарылардын тизмесине киргенден кийин, аны ичимдиктен алып ташташкан. А бирок, аты "Кока-Кола" ошол бойдон кала берген.
Байыркылардын урпактарга таштап кеткен дагы бир заты - гашиш деп аталат. Муну ар бир өлкөдө ар башкача аташат: марихуана, анаша, канабис, план ж.б. Археологиялык казуулар б.з.ч. алты миң жылдыкта аркан-жип өрүү үчүн ушундай бир өсүмдүктөрдү өстүрүшкөнүн тастыктайт. Байыркы Египеттен Кытайга чейин бул кара куурай экени таанымал. Дал эле Кытайдын өзүндө беш миң жыл мурун анын дарылык касиетин таап чыгышкан: нерв системасын дүүлүктүрүп, ишкердүүлүктү жогорулатып, акыл-эсти тундуруп, тазалайт. Бирок, баңгичилик адамдардын акыл-эсин тескерисинен тумандатып, ар кандай кылмыштуу жолдорго түрткөнүн жашыра албайбыз. Ошондуктан, терроризм менен баңгилик бири-бири менен кандаш сыяктуу, себеби, алардын түпкү теги бир. Экөөсү тең "кыйратып-бузуп, жок кылгыч күчкө ээ"-деп айткан Орусиянын экс-президенти В.Путин. БУУнун эксперттеринин маалыматы боюнча, бүгүнкү күндө акыл-эсти тумандатчу заттарды 2,5 млн. орусиялык өз кызыкчылыгы үчүн пайдаланат. Баңгиликке берилгендердин курагы 12-14 жашка чейин төмөндөдү. Баарынан кызыгы, россиялык баңги бизнестин эсебинен жыл сайын РФ ИИМнин жылдык бюджети 4 эсеге жогорулаган деп айтышат. 90 героин Орусияга Ооганстандан Орто Азия өлкөлөрү аркылуу жетет.
Дүйнөдө баңгизат боюнча эң ири төрт чөлкөм бар:
1. "Алтын үч бурчтук" - Бирма, Таиланд, Лаос, Индия, Кытай.
2. "Алтын жарым ай" - Борбор Азия, (Ооганстан, Пакистан, Тажикстан, Ирандын айрым райондору, Кыргызстан, Түркмөнстан, Өзбекстан, Казакстан).
3. Гвинея булуңунун жээгиндеги Батыш Африкалык тилке.
4. Борбордук жана Түштүк Америка.
Кыргызстан - баңгибизнес боюнча Тажикстандан кийинки орунда турат. Индиялык кара куурайдын жапайы өскөн түрү Ысык-Көлдө, Жалал-Абадда, Чүй өрөөнүндө көп кезигет. Ошондой эле, айрым бир райондордо жогорку сапаттагы морфиндүү апийим да кезигет. XIX кылымда, тактап айтканда, 1973-жылга чейин Кыргызстандын айрым райондорунда экспорт үчүн апийим эгилип, аянты 7 миң гектарга жеткен. Ал убакта СССРдин тутумундагы республикалардын бири элек. Кийин көз карандысыздыкка жетишкен соң баңгизаттын түрлөрү ого бетер көбөйдү. Апийим өстүргөндөрдүн саны да уламдан-улам көбөйүп баратканы көпчүлүккө анча маалым эмес. Анын 20 гана Кыргызстанда калып, 60ы Борбор Азия республикаларына, калганы Орусияга ж.б. КМШ өлкөлөрүнө кетет дешет.
Буларды салмактап отуруп, өткөн шайлоодо так талашкан талапкер Жеңишбек Назаралиевдин "Республикабыздын экономикасын апийим менен көтөрөм" деген пикирине кошулуп да кеткиң келет. Баары бир көмүскөдө болуп жаткан ишти ачык чыгарып, мыйзамдаштырып эле койсок болмок экен. Ошондо, апийимден түшкөн пайда баңги барондорго гана көмүскө түшө бербей, бүтүндөй республикабыздын казынасына куюлмак деген ойго аргасыздан жетеленесиң.
Жаңы окуу жылы башталып, канчалаган мектеп окуучусу, студенттер өздөрү үчүн акча табуу максатында кара куурайдын арасында какчыйып отурушту дейсиз. Эркек-кызына карабай, кара куурайды алаканына салып ушалап, анан ширенкенин кутуларына чогултуп келип өткөрүп, акча кылгандары-албетте жашыруун. Аны ачыкка чыгарса - мыйзам алдында жооп берип калбайбы. "Баңги болсо да мейли, эптеп акча табылса болду" деген принцип ар бирөөсүндө бар. Анан кантишсин? Ак эмгектен табылчу жетиштүү акча каякта экен? Азыр андай булактардын көзүн күндүз чырак менен издесең да таппайсың. Анан аргасыздыкка моюндан жетеленген бирөөнүн колу кара куурай менен кошо куурайга айланат да…
Ошол. Миң жылдар мурун пайда болгон баңгичиликке азыр деле адам баласы ээрчип келет. Баңгичиликке, анын артынан бизнес жасагандарга аеосуз күрөш жүргүзүлүп жатса деле, токтоор түрү жок сыяктуу. Андан көрө ар бир адамдын өзүнүн жүрөгүнө ыйман берип, баңгичилик, аракечтик сыяктуу жаман адаттардан алыс болуусун тилейли.
кыргыз тилиндеги гезит "Назар"
email • архив • редакция
Оппозиция президенттин демилгесине ишенбейт
Кыргызстан - биринчи иретте кыргыздыкы.
Миң жылдар мындан мурун да…
Данияр Үсөнов: ким эле, ким болду?
Эстеликтер бир күндүк эмес, миң жылдык
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?