bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk mhr ky ru ky ru kk ru ky ky ru ky ru kk ru ru ru ky ru hbs_cyr ru ru ky bg ky ky ru ru ru ru ru ky ru ru ru ru ru ru ky ky ru ky ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Форум", 31.08.10 - 14-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Ак жолго" эмес, эл үчүн иш кылдым!
- Бейшенбек мырза, Сиз жетектеген "Үй куруучулар" партиясы кандайча Бакиевдин "Ак жол" партиясы менен ассимиляция болуп кеткен?
- Биз, "Үй куруучулар" партиясы, расмий түрдө Юстиция министрлигинен 2002-жылы каттоодон өтүп, саясий партиялардын 43-сү болуп эсептелгенбиз. Ошол жылдардан тартып, жалаң жаңы конуштардын маселелерин көтөрүп, ар кандай атуулдук иштер менен алектенип келгенбиз. Билесиңер, азыр калктын 70 пайызы жакыр турат, ошолордун маселесин жанагы чөнтөктө "жашылдары" бар байлар кантип түшүнсүн. Анан 2007-жылы кеч күздө Кыргызстанда парламенттик шайлоо өтмөк болуп, Ак үйгө администрация башчысы Медет Садыркулов бир катар партия башчыларын чакырды. Мен партиянын жетекчиси катары барсам, "Адилет", "Моя страна" баштаган 20дан ашык партия жетекчилери бар экен. Бизге Медет Чоконович: "Кыргызстандын келечеги үчүн баарыбыз биригип, бир партия менен чыгалы. Негизги программаны бирге иштеп чыгалы, амбицияларды эл үчүн жыйыштыралы" - деп айтты. Мен куруучулар партиясынын маселелерин айтсам, - "ооба, силердин проблемаңар жалпы Кыргызстандын проблемасы, ошону чечиш үчүн Жогорку Кеңешке барыш керек, силерден үч кишини алдыңкы тизмеге кийиребиз" - деп жооп кайтарды. Ошону менен шайлоого бардык, тилекке каршы, менден башка партиялаштарым калып калышты.
- "Ак жол" партиясы менен парламентке келгениңизге өкүнбөйсүзбү?
- Эмнеге өкүнөт элем, 90 жылда эч ким чече албаган 1916-жылдагы үркүндү 4 айда мыйзамдаштырдым. Биздин партия 1991-жылдан бери 1916-жылдагы Боштондук үчүн болгон күрөштө курман болгондорго куран окутуп, аларга эстелик тургузуп келебиз. Балким, ошолордун арбагы ыраазы болуп, парламентке Кудайдын буйругу менен келип калдым го деп ойлойм. "Ак жолдон" депутат болсом да эл үчүн кызмат кылдым. Кыргыз улуту үчүн керек болгон, эл үчүн жардамы тиер мыйзамдарды жаздым, орчундуу сунуштарды өкмөткө жолдоп, бир катар чындыктарды чыркыратып трибунадан айтканга жетиштим. Бул боюнча фактылар толтура, стенограмманы көтөрсөңөр деле чыгат.
- Айталы, менин демилгем менен "1916-жылдагы кыргыз элинин улуттук көтөрүлүшүнүн курмандыктарын эскерүү күнүн белгилөө жөнүндө" мыйзам кабыл алынган. Мунун максаты "өткөндү барктамайын келечекти түзө албайсың" деген накыл сөздөй эле буга чейин орусчул тарыхчылардын көзү менен "Үркүн" аталып келген улуттук боштондук үчүн болгон күрөштүн маани-маңызын барктоо, тарыхты ордуна коюу болчу. Биз эмне үрккүдөй мал эмеспиз да. Бул тукум курут, кыргын, геноцид, биз азаттык үчүн каршы чыкканбыз. Мына, 2005-жылкы революциянын башапты аксылыктар болсо, 2010-жылдагы революциянын локомотиви Талас менен Нарын эли болду. Ал тээ 1917-жылдагы Октябрь революциясынын башталышы да дал ошол боштондук үчүн ак падышага каршы чыккан биздин ата-бабаларыбыз болгон. Ошол окуядан кийин улуу орус эли ойгонуп, ыкчам аракет менен революцияны ишке ашырган.
Ошондой эле "Генофондду сактоонун жана Кыргызстан элинин демографиялык өсүп өнүктүрүүнүн улуттук программасы жөнүндө" мыйзам долбоору. Мен бул долбоор аркылуу улутту сактап калуу, тилди сактап калуу, кыргыз канын сактап калууга аракет жасагам. Мына жаныбызда миллиарддаган кытай калкы турат, жаныбызда Россия деген 150 миллион калкы бар держава турат. Алар океан, биз тамчы. Биздин ансыз да саныбыз аз, ага кошумча миграция агымы күч алып, ассимиляция жүрүп жатат. Анан да социалдык абалыбыз, саламаттыгыбыз төмөндөп, эне менен баланын ден соолугу начарлады. Төрөө процесси дээрлик жай. Ошентип кете берсек, жанагы ООНдун эксперттери эсептеген 100 жылда жоголуп кете турган улуттардын бири болгону турабыз. Ошону алдын алуунун жолдорун иштеп чыгуу. Биз аракет кылып, көп бала төрөгөн энелерге стимул беришибиз керек. Төрөлгөн балдарды камкордукка алышыбыз зарыл. Мына орустар эки баланы төрөгөн энеге 250 000 рубль жөлөк пул берип жатышат. Биз дагы 10 балалуу энелерге 100 000 сомдон берели дегенбиз. Ай сайын 100 сом пособие берсек да болот. Бул көп акча эмес, бирок чоң көмөк болот.
Мындан тышкары кыргыз тилин компьютерлештирүү, Салык Кодексине өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча мыйзам долбоорлорун, 15 улуттук программалардын долбоорлорун жаздым. Аларды атасам, улуттун ден-соолугу, алтын кендерин улуттук кызыкчылыкка жумшоо, маданий мурас, улуттук туризм, улуттук энергетика, өнөр жайды камсыздоо, улуттук идеология сыяктуу долбоорлор сунушталып, комитеттерде каралган.
Дагы бир айта турган нерсе, мен Россия Федерациясынан бөлүнүп берилүүчү 2 миллиард АКШ доллар өлчөмүндөгү кредитти жана "Кумтөр" долбоорунан 3,5 миллиард АКШ долларын түздөн-түз турак-жайга салуу сунушун айтып, 15 жылда 350 миң өй салынып, 1, 5 миллион кыргыз турак жай менен камсыз болоорун, бул деген чакан бир шаар болоорун айтып келдим.
- Улутчулдук идеяңыз үчүн фракцияда катуу жеме укчу дешет?
- Албетте, биз улутчул болбосок ким орус же өзбек кыргыз үчүн күймөк беле? Улутчул болбосок-улут жоголот. Биз улутчулдук идеяларыбызды тээ 1989-жылдары эле "Ашар", "Асаба" кыймылдары менен менен бирге баштаганбыз. Ошо кезде Фрунзе шаарынын жергиликтүү калкынын болгону 13 пайызын кыргыздар түзчү. Жүз миңдеген кыргыздар орустардын складдарында, көмүрканаларында батирлеп жүрүшчү. Бул теңсиздикке өзүбүз күбө болуп, улуттук сезимибиз курчуган. Ооба, парламентте депутат кезимде жалаң улуттук идеяларды көтөрүп жүрдүм. Анын бирин айтайын, Өкмөткө атайын улуттук жүзүбүздү сактап калуу боюнча сунуш жөнөткөм. Анда ЮНЕСКОнун атайын тараптарына кыргыз элинин улуттук мурастарын, байлыктарын киргизүүгө чукул чара көргүлө деп, ал байлыктардын тизмесин бергем. Анда "Манас" ысымын, "Манас" эпосунан тартып, Арсланбап жаңгагы, Ысык-Көлүбүз, Саймалуу-таш, Таш-Рабат, Өзгөн, Бурана мунарасы, боз үйдү улуттук мурас, байлык катары каттоо, ошондой эле улуттук кийимдер менен оюндарга, тамак-аш, буюм-тайымдарга патент алуу маселеси болгон. Тилекке каршы, муну эч ким ойлонгон жок, коңшубуз казактар шалаакылыгыбыздан пайдаланып, кымыздан бери өздөрүнүн менчиги катары каттатып жатышат.
- Ким сизди тартипке чакырчу? Чолпон Баековабы же Бакиевби?
- Фракция ичинде көбү эле "койбойсуңбу" деп асылып калышчу. Анан катуурак кетип калганымда Ак үйгө чакырып, администрациянын адамдары анчалыкка барба дешчү. Мисалы, бир жолу Социалдык жактан коргоо министри Ташбаева деген карындаш парламентте орусча сүйлөп туруп алды. Кыргызча суроо берсек деле болбойт. Анан мен: "Сиз деген министрсиз, этиканы сактап кыргызча сүйлөңүз" - десем, Чолпон Турсуновна: "Бул деген аял, антип кыйкырбаңыз" - дейт. "Аял болсо эмне экен, 5 миллион кыргыз элинен бир орусча сүйлөгөн аял өйдөбү" - дедим. Парламенттин иши 40 мүнөт токтоп турду. Ал кыргызча билбегенин айтты эле : "Мен министр башыңыз менен уят, маймыл деле үч айда велосипед тепкенди үйрөнөт" -дегем. Ошону катуу талкуулап, Ак үйгө чакырып, сабырдуулукка чакырып калышты. Кийин сураштырсам, Ташбаеванын чоң атасы кыргыз "Алиппесин" жазган адам экен. Мындай мисалдар толтура, Суталинов менен кагыштым, Улуттук банктын төрагасы Марат Алапаевди мен орусчалаган сайын кага берип аягында мени менен кыргызча сүйлөшүп калган. Ошентип министрлер да кыргызча сүйлөп баштаган.
- Каркыра менен пансионаттар маселесинде макул болуп бердиңиз го?
- Бул маселе боюнча менин айткандарым стенограммада сакталып турат. Мен ачык каршы чыгып, бул маселе боюнча кароодон мурун ошол 1992-жылы пансионаттар тууралуу казак тарап менен макулдашкандарды жоопко тарталы дегем. Ошондо мен: " Урматтуу Турсун Осмоналиевич, Сиз өмүр бою министр болбойсуз. Өзүңүз Көлдүк экенсиз, элдин бетин кантип карайсыз. Бул боюнча кете берсек, дагы революция болот, Сиз соттолосуз" - деп айткамын. Мына, азыр ошол дал келди. Каркырага келгенде, мен жеке эле ал жер эмес, Сох, Шахмердан, Советабад, Чүйдөгү кырк байталга сатылды делген Аңыракай , Таластагы Кара-Буура чектерине чейин айтып, атайын депутаттык комиссия менен кароону, шашпоону айтып чыккам. Жалгыз кишинин колунан эмне келет? Муну ошо кездеги КСДПнын депуттарынан деле сурап көргүлө? Ал тургай Балкыбековду "№1 энергетикалык террорист" деп атап, Ак үйдө катуу жемелөөгө тушуккам. Электр энергиясынын 40 пайызы техникалык жоготуу деген сөзүнө каршы чыгып, 40 пайыз электр энергиясы 6 миллиард сом экенин, аны сатып жаткандарын эсептеп чыгып айтсам, бийликтегилер: "Бул физика закону, Токтогул ГЭСинен Бишкекке келгиче 40 пайыз электр энергиясы жоголот" - деген суу кечпеген кептерди айтышты. Мен болсо: "Бул физика эмес, химия закону, силер энергиянын акчасын химиялап жатасыңар" - дегем.
- Эми Сиздин мурдагы ОГУКСту башкарып турган кезиңизге келсек, бир катар объектилерди мыйзамсыз чыгарып алган, жеп-ичкен дегендей сөздөрдү жабыштырып калышат. Айталы, ММКларга чыккан "Старый город" казиносунун орду сыяктуу...
- Ооба, ОГУКСта иштегем. 1991-жылдан тартып ошол жерде иштеп, биз Бишкектин тегерегинде өзүнчө эле шаар салдык. Айталы, мен иштеп турганда 20 мектеп, 16 амбулатория, 311 км. узундуктагы таза суу түтүктөрүн орнотуп, 1000 км. узундукта электр зымдарын тарттык, 3121 даана электр трансформаторлорун орнотуп, 2626 км. узундукта авто жолун курдук. Бул деле өзүнчө бир шаар. Тилекке каршы, бизге бөлүнгөн каражат Астанадай шаар салууга жетпеди. Менин ишмердигим боюнча сурасаңар ал орган атамдын менчиги эмес да, тиешелүү органдар ар квартал сайын текшерип турчу. Ошондой эле жаңы конуштардын эли да абдан активдүү, бир сомго чейин отчетун алышчу. Эч кандай солго соломой болгон эмес, тескерисинче жети дубандан көчүп келип, коңшулаш жайгашкан элдер бизге ыраазычылыгын айтып турат. Ал эми "Старый город" чуусуна мен жөн эле катышып жатам. Ал жерге тиешем да жок. Бул жөн эле Текебаевдин "матрешкагейти" сыяктуу нерсе.Ырас, ошол арызданган жигит менин тааныштарым эле, ижарага жер сураганынан 6 киши бириккен жер ээлерине айтып, жер берип тургула, бул жигит чакан цех ачканы жатыптыр деп жардам кылгам. Ал лимонад цехин иштетип баштаганда "Старый город" казиносунун ээси Жумасарлык Нуржанов деген мурдагы Матрезервдин жетекчиси, "түшпөс хан" атыккан казак мыйзамды бузуу менен тигилердин жерин тартып алды. Эми ал болсо мурда Айдар менен, кийин Максим менен бирге жүргөн кой дээр кожосу жок казак эле, менин да алым жеткен жок. Бул боюнча прокуратуранын адамдары да текшерип, мени жөн эле катышып жатыпсыз деп жатышат. Кудайга койдум. Аны сабагандар тезирээк табылса, менин да жүзүм жарык болот эле.
- Үй куруучулар жакырлардын кызыкчылыгын коргойт дегендей айттыңыз?
- Ооба, шайлоого өз алдыбызча чыгабыз, биздин да колдоочуларыбыз көп. Мына жаңы конуштарда 300 миң эл жашайт, алардын маселеси жакында чечилип бүтөөр эмес. Алардын чындыгын бирөөлөр чыркырап айтып туруш керек да. Мына 60 бала бакча курулуш керек эле, 2 бала бакча курулду. Демек, калганын бала бакчаны куруу үчүн дагы 50 жыл керекпи? Негизинен бизде түндүк-түштүк деген жок. Жети облустан келгендер кошуна-колоң болуп ынтымакта жашап, куда-сөөк болуп жатышат. Лейлектенбиз же Көлдөнбүз дебей, Арча-Бешиктен же Ак-Өргөөдөнбүз деп турушат. Демек, бизде жаңы муундун модели өсүп келетат. Келечектеги элита жаңы конуштардан чыгат, азыр да шаарды багып жаткан ошол эл. Андыктан биз өз жүзүбүздү парламенттен көргөзүүгө ниеттенип турабыз.
- Алдыдагы шайлоо кандай өтөт дейсиз?
- Шайлоону негизинен эки багыттагы эле партиялар бузат. Биринчиси, албетте бийликчил партиялар, бирок учурда анчалык бийликтүү партия жок. Экинчиси, жалаң байлардан турган партиялар. Алар акчанын күчүнө салып шайлоочулардын добушун гана эмес, шайлоо комиссияларын, байкоочуларды кошуп туруп сатып албайт деп эч ким кепилдик бербейт.
Анан дагы жалпы партиялардын шайлоого жумшаган акчасы болжол менен 2 миллиард сомго чукулдап барат экен. Мен өкмөткө сунуш кылам, ошол акчаны партиялар менен сүйлөшүп Ош менен Жалал-Абадды көтөрүүгө жумшап, шайлоону бекер өткөрүп берели деген жолго барышса.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Элмира айым эңсегенине жетти
"Ак шумкар" Россияга канат сермеп...
Урматтуу кыргыз элим, угуп койгулачы мени!!!
Бүткүл дүйнөнүн кыргыздары бириккиле!
"Шоу-бизнес" деген сөз кулагыма жагымсыз угулат"
Из грязи в Князи…
Эгемен Мекен эсен бол!
"Ак жолго" эмес, эл үчүн иш кылдым!
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?