ba ru ru hbs_cyr kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ru en ky be ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru
чоң энесин сүт ташып баккан кара кыз -
Медицина илимине зор салым кошкон айтылуу "Асымбекова" атындагы клиниканын негиздөөчүсү, Медицина илимдеринин доктору, профессор, бүгүнкү күндө КР вице-премьер-министри Гүлнара Асымбекова айым бизде "Сыр булакта" болду.
Эмесе кеп кезеги менен болсун…
- Гүлнара Үмөтовна, сизди медицина тармагындагы адис катары билебиз. Саясатка аралашууңузга эмне себеп болду?
- Чынымды айтсам ойлогон эмесмин. Саясатка күтүүсүздөн келип калдым. Өз ишимди кылып, клиникада операция жасап жүргөм. Бир күнү "Ар-Намыс" партиясынан "Биз менен иштешпейсизби?"-деп сунуш түшүп калды. Программалары абдан жакшы экен, мага жакты. Бирок, мен "Ойлонуп көрөйүн, саясатка аралашкан коркунучтуу, буга даяр эмесмин"-десем, алар, "Ойлонгонго убакыт тар, ишке киришиңиз"-дешкенинен "Аракет кылып көрөйүн"-деп партияга кирип кеттим. Ошентип бир жыл депутат болуп иштедим. Андан кийин социалдык саясат комитетинин төрагасынын орун басары болдум. Ал жумуш аябай жакты. Бир жылдын ичинде элдердин көптөгөн маселелерин чечкенге жетиштик. Ошол жактан көп нерселерди түшүндүм. Эгер мен дарыгерлик кесибим менен эле олтура бергенде мындай иштер жасалбай калмак. Билимиң, күчүң болсо, кызматтан көтөрүлүп иштеген жакшы болот экен. Мен мындай деп айтканым, ылдый жактан кыйкырсаң деле жогору жактагыларга үнүң жетпейт. Андыктан ошол чечим кабыл алынуучу жерде иштесең элге да көп иштерди жасап берет экенсиң.
- "Ар-Намыс" партиясына сизди "Феликс Шаршенбаевичтин жубайын дарылап, анан кирген"-деген сөздөр айтылып жүрөт?
- Асымбекованын клиникасында мындай мыйзам бар. Адамдын фамилиясын эмес, оорусун карайбыз. Саясатта жүргөн кишилердин тууган-туушкандарын биздин клиника дарылаганын ушул кызматка келгени угуп жатам. Клиникага келген оорулуулардын кимдин тууганы экендиги, анын кызматы, же байлыгы кызыктырбайт. Башкысы ал ишеним артып келип жаткандан кийин өз каалаганындай ден соолугун чыңдап, дарылап берүү биздин ыйык милдет.
- Сиздин оюңуз боюнча чечилбеген социалдык кандай маселелер бар?
- Учурда социалдык көйгөйлөр абдан көп. Аларды кайсы жерде, же кайсы тармак деп бөлүп кароо туура эмес. Баары келип акча маселесине такалат. Колуңда акчаң болсо, баарын чечсең болот. Билим берүү, саламаттыкты сактоо тармактары мамлекет тарабынан колдоого ар дайым муктаж болуп келет. Элдин ден соолугу бекем болсун десек азыр балдардын акчаларын, карылардын пенсияларын көбөйтүш керек. Көп каражат жетпей жатат. Ошол маселени бара-бара чечебиз деген үмүт бар.
-Кыргызстандагы социалдык камсыздандыруу боюнча төлөнгөн жөлөк пулдар канааттандырарлык эмес. Кайрадан карап чыкса болобу?
- Социалдык өнүктүрүүгө көп каражат жетпей келет. Биздин соцфондго 1 млрд. доллар, башкача айтканда 46 млрд. сом керектелет. Анын көлөмү жыл сайын 10 млрд. сомго чейин көбөйүп жатат. Мындай темп менен өсө берсе, мамлекетибиз бутуна тура албайт. Төрт жылдын ичинде майыптар 40%га көбөйүп кетиптир. Эмнеге? "Элдин баары ушунчалык оорукчан болуп калдыбы?"-деген суроо туулат. Анткени, арабызда амалкөй адамдар майып деп справка даярдап, пособие алып жатышат. Андайлар өздөрүн алдашууда. Ушуну токтотсок, ал жактан дагы көп акча бюджеттен үнөмдөлөт. Ал каражат жесир, багар-көрөрү жок, чындап акчага муктаж адамдарга жумшалат эле. Пенсияны канча көбөйтсөк да ал жетпейт. Азыр базар экономикасы, баары кымбат.
- Сиздин ушундай даражага жеткениңизге кимдер жардам берди?
- Илим, билим тармагында өз күчүм менен окудум. Ал убакта ата-энем эң жакшы окуу Москвада деп айтышчу. Бактыга жараша өз каалаганымдай билим алдым. Ал эми саясатта баары өз нугу менен келе жатат. Вице-премьерликке мен фракциянын алдында чоң тажрыйбасын эске алып Айгүл Рыскулованы сунуштадым эле, бирок фракциянын депутаттары Айнур Алтыбаева экөөбүздүн талапкерлигибизди добушка коюшту. Жыйынтыгында мени тандап алышты.
Докторлук диссертациямды коргоп бүткөндөн кийин Кыргыз акушердик жана педиатрия илимий изилдөө институтунун директорунун илим боюнча орун басары болуп иштедим. Беш жылдын ичинде аябай көп ызы-чуу болду. Иштөө системасы мага жаккан жок. Ошол убакта Мейманалиев министр болчу. "Энелердин кайтыш болуп жаткандыгын өзүң талдап көр"-деди. Оорулуулардын китепчесин окуп, анализдерин карап чыксам көптөгөн энелер өлүмгө дуушар болбошу керек экен. Мурда каза болгон келиндердин баарынын ден соолугу начар, жетишсиз үй-бүлөлөр дешчү. Изилдесем 50%ы жашаш керек болчу. Алардын баары төрөт үйүнөн каза болгондор, туура эмес дарылагандар болуп чыкты. Ошону министрдин өзүнө айттым. Жактыбы же жокпу, билбейм. Мага карап "Биз деген жетимиш жылдан бери иштеп келе жатабыз. Баары ордунда турат"-деди. Мени "Бетке айтат, орус мүнөз, ийкемдүү эмес"-деп министр Мамытов да жемелеп жүрдү. Ошол учурда канчалык талап коюп, туура иштесек баары ордунда турат деп ойлогом. Бирок, бул министр башкача чечим кабыл алды. Профессор болсом дагы ишимди тапшырып кетүүгө аргасыз болдум. Жумушу жок жүрүп калдым. Бирөө жардам берсе ошол учурда жардам бермек. Эч ким колумдан тартып, жардам көргөзгөн жок.
- Асымбекова атындагы клиниканы кандайча ачып калдыңыз эле?
- Клиниканы аялдар сапаттуу текшерилип, көйгөйлөрү болсо клиниканын кызматынан пайдаланса деген гана ниетте ачканбыз. Ким келсе дагы аларга жардам беришибиз керек. Көп жаш аялдар балалуу боло албай кайрылышат. Бул абдан чоң маселе. Бала бул үй-бүлөнү сактап кала турган тирек, андыктан ошол адамдардын көйгөйлөрүн чечип берсек деген тилек болгон. Башында бир эле кабинет менен иш баштаганбыз. Азыр кудайга шүгүр.
- Клиниканын өзгөчөлүгү жасалма бойго болтуруу (искусственное оплодотворение) экендигин билебиз. Кыргызстанда бул маселе канчалык деңгээлде мыйзамдуу?
- Жасалма бойго болтуруу усулун ишке ашыруу боюнча сегиз жыл иштедим. Адистерди Москвадан, Швеция, Туркиядан окутуп даярдадык. Кичинеден чогулттук. Кредит алып аппаратураларды коюп, баарын жаңы кылганга аракет жасадык. Эки жылдан бери ал клиникада иштебейм. Өтө оор абалда келген аялдар болсо гана чакырышат. Барып кеңешимди берем. Азыр клиника жакшы иштеп жатат. Бардык дарылоо процедуралары жүргүзүлөт. Жасалма бойго болтуруу жагында да жакшы жетишкендиктер бар. Он аял кайрылса анын беш-алтысы, же 100%дын 50-60%ынын төрөп алганга мүмкүнчүлүгү бар. Клиникадагы дарыгерлер оорулуулардын анализдерин даярдап мага айтышат. Мен барып диагноз койгонго жардам берем.
- Бош убактыңызды кантип өткөрөсүз?
- Чынымды айтсам убакыт абдан тар. Керек болсо ооруганга да убакыт жок. Мурда да болчу эмес. Өмүрүмдө бир да жолу эс алуу (отпускной) албаптырмын. Убагында, өзүмдүн медициналык адистигим боюнча чет мамлекетке конференцияларга барып калчумун. Ошол эс алуу болуп калчу. Эң негизгиси адистигим боюнча кесиптештер менен кызматташып сүйлөшкөнүмө ыраазы болуп калчумун. Кыргызстанга караганда башка мамлекеттер мени жакшы билет. Анткени, илимдин үстүндө көп иштерди жасадым. Отуз эки медицина илиминин кандидатын, докторун даярдадым.
- Рулга олтурганыма отуз жылга чукулдады. Машина айдап жүрсөң, жумуш батыраак бүтөт. Автоунаа мен үчүн байлыкка чиренүү эмес, муктаждык.
- Жолдошуңуз да медик экендигин билебиз. Балдарыңыз кайсы кесиптин ээлери?
- Жолдошум Чыналиев Сергей кардиохирург, профессор. Эки жылдан бери Асымбекова атындагы клиниканын иштерин ошол киши жүргүзүп келүүдө. Ал жерде жүздөн ашык адам эмгектенет. Жолдошума баарын өткөрүп бергем. Азыр татынакай иштеп жатышат. Эки уулум бар. Экөө тең мектептин окуучулары. Кичүү уулум Искандер 9-класста окуйт. Ал "Кардиохирург болом"-деп тилек кылып жүрөт. Улуу балам Азамат азыр Англияда мектепте 12-класста окуп жатат. Мурун "Дарыгер болом"-дечү, азыр "Архитектор болом"-дейт. А мен болсо бир уулум экономист болушун каалап жүрөм.
- Балдарыңыз "апа" деп кайрылышабы же "мама" -деппи?
- Кайын энем орус улутунун кызы. Аты Мария Никитична, ал он сегиз жашында кайын атама турмушка чыгыптыр. Атабыз дүйнөдөн өтүп кеткенине 20 жылдын жүзү болду. Ал эми апабыз, буйруса, 90 жашта. Ал киши менен өмүр бою бир үйдө түтүн булатып чогуу жашап келе жатабыз. Андыктан менин балдарымды Мария Никитична тарбиялап, багып чоңойтту. Ал кишинин сөзү үйдө мыйзам. Кайын энем кыргыз тилин жакшы билет. Бирок үйүбүздө көбүнчө орус тилинде сүйлөшөбүз. Балдарыбыз менен кыргыз тил сабагын чогуу даярдашабыз.
- Кыргыздын улуттук кол өнөрчүлүгүн баалайсызбы?
- Кичине кезимде чоң энемдин колунда чоңойдум. Апам дагы кийизге, куракка абдан жакын болчу. Кол өнөрчүлүккө абдан кызыгам. Убагында сайма сайып, кийим тигип калдым. Шырдакты жасоо, төшөктү кураганды, көктөгөндү жакшы билем.
- Албетте бар. Апам, чоң энемдер тоюмда берген себимди (шырдагын, курак төшөктөрүн) азыр да жакшынакай бойдон колдонуп жүрөм.
- Кандай тамактарды жактырасыз?
- Чынымды айтсам тамактын баарын жакшы көрөм. Баары жагат.
- Ошол тамактарды жасай аласызбы?
- Албетте өз колум менен жасайм. Студент кезде тортторду аябай көп жасачумун. Кээде азыр да курбуларым "Торт жасачы"- деп калышат. Улуу балам да тамак жасаганды жакшы көрөт, тамак-ашка көп жардам берет. Кайын энем катуу киши. Башынан эле баарын өзү кылып көнгөн. Мага да ошондой талап коет. Эч убакта үйгө кызматчы алган жокпуз. Бардык ишти өзүбүз бүтүрөбүз. Башка бирөөнүн кылганын жактырбайт. Азыр кыздар келип кичине жардам беришет. Мурун такыр андай жок болчу. Иштейсиңби, иштебейсиңби, түн болсо да баары өз орду-ордунда турушу керек.
- Кайсы фильмдерди тажабастан көрөсүз?
- Эч нерсени ойлонтпогон романтикалуу фильмдер жагат. Согуш, өлүм, кан тууралуу фильмдерди такыр көрбөйм. Кээде кино көрүп отуруп каармандар менен кошо ыйлайм. Жакшы кино көрсөм эс алып калам.
- Өзүңүзгө жакпаган кандай мүнөзүңүз бар?
- Бетке айтканым такыр жакпайт. Кээде адамдардын көңүлүн оорутуп алам. Бирок, туура түшүнүү керек да, калп эле көңүл алып жүрө берген болбойт.
- Балалыгыңызды эстегенде эң алгач кайсы окуялар көз алдыңызга элестейт?
- Балалык адамдын бактылуу учуру. Бул сөздү укканда көп жакшы нерселер эске түшөт. Өзгөчө энеме сүт жеткирип жүргөнүмдү эстесем, азыр да көзүмө жаш алам. Беш жашка чыга элек кезимде ата-энем мени мактап "Кара кызым энесин багат"-деп чоң энемдин колунда элем. Бир литрлик сүт ташыган челегиме күндө сүт алып барып берем. Бир күнү кышында сүт көтөрүп бара жатып тайгаланып жыгылып, сүтүмдү төгүп алдым. "Эми энем кантип жашайт?"-деп орто жолдо ыйлай бериптирмин. Анан үйдөгүлөр издеп келип, мени таап алышат. Аябай тоңуп калыптырмын. Аны өзүм деле билбейм. Болду, эми ыйлаба десе деле болбой, бир күн кечке ыйладым. Балалыктын бай сезими жүрөккө орногон ал учур жалаң жакшы гана элестер менен көз алдымда калды.
- Бир күндө канча жолу күзгүгө каранасыз?
- Азыр кызматта иштеген айым болгондуктан, эртең менен күзгүгө каранып алып келем. Иш ордумдан бирөөлөр келерде, же сыртка чыгарда сөзсүз күзгүгө каранам. Себеби, эл менен иштешкен адам болгондон кийин сөзсүз өзүңдү сыйлап, жасанып, түзөнүү туура го деп ойлойм. Эгер өзүңдү карана албасаң, элдер деле сен жөнүндө жакшы пикирде болбойт да.
about | A Free CSS Template by RamblingSoul