fr cs ky ru krc ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ru
"Аалам", 26.03.09 - 10-бет: •
"Аалам" гезитинин өткөн 19- марттагы № 20 санына "Сырдуу өлүмдөр. Коогалуу кол салуулар" аттуу көлөмдүү материалда техникалык ката кетирилип, маркум генерал- лейтенант Анарбек Бакаевдин сүрөтүнүн ордуна, генерал-майор Ашырбек Бакаевдин сүрөтү жарыяланып кетиптир. Мына ушул техникалык мүчүлүштүккө байланыштуу генерал Ашырбек Бакаевдин жана окурмандардын алдында редакция "ак чөп башта" деп, алдынан өтүп, кечирим сурайт. Генерал-майор Ашырбек Бакаевдин окурмандар, жалпы эл арасында кадыр- баркы жогору экен, анын тарапкерлери ушу күнгө чейин телефон чалып, мүчүлүштү айтып жатышат.
Ырасында эле техникалык кемчиликтен улам болсо да, тирүү адамды маркумдун сүрөтүнүн ордуна берип жиберген күнөөбүздү моюнга алып, генералыбыз Ашырбек Бакаевге узун өмүр тилеп, буюрса узак жашап, эли- журтуңузду, жакын санаалаштарыңызды кубанта берет экенсиз деп айтмакчыбыз.
Окурмандарыбызды генерал Ашырбек Бакаевдин таржымалын тастыктаган төмөндөгү материал менен тааныштыра кетүүнү туура деп таптык.
Окурмандарыбызга Ашырбек Бакаевдин өмүр жолун кыскача баяндай кетели.
Генерал-майор Ашырбек Бакаев 1948-жылы 20-декабрда Чүй областынын Аламүдүн районундагы Таш- Дөбө айылында туулган экен. Б. Бейшеналиева атындагы мектепке барып, коомдук иштерге активдүү катышып, мектепти 1966- жылы ийгиликтүү аяктаган.
Өлкөдө кырдаал курч болгон учурларда ал коопсуздукту сактоого катышкан. Мисалы Афган согушунда жана Баткен коогалаңында жоокердик парзын намыс менен аткарган. Тогуз жыл Ички аскерлердин колбашчысы болгон. Иш арасында коомдук иштерге көп катышып, тапшырмаларды жана ишеничти так аткарып жүргөн. 1995- жылы Кыргызстанга кайрылып келип, өлкөбүздүн түштүк аймактарында аскердик кызматын өтөгөн.
1999-жылдын август айында Баткенге кирген баскынчыларга каршы чыгып, өлкөнүн жаңы тарыхындагы биринчи салгылашууну башкарып, өз катарынан жоготууга учурабай, душмандарды чегиндиргенге жетишкен. Мына ушул эрдиги үчүн ага баткендиктер "ардактуу атуул" наамын ыйгарса, мамлекетибиз "Эрдик" медалы менен сыйлаган.
Мындан тышкары да Ашырбек Бакаев сиңирген эмгеги үчүн биринчи даражадагы "Алтын жылдыз", (Афганистандыкы) биринчи, экинчи, үчүнчү даражадагы "Ата Мекенине Куралдуу Күчтөрдөгү мыкты кызматы үчүн" (СССР), биринчи даражадагы "Улуу Петр", биринчи даражадагы "Александр Невский", "Мекенине сиңирген эмгеги үчүн" (Россия) ж.б. сыйлыктары менен алты мамлекеттен сыйланган.
Жаштарды мекенчилдикке тарбиялоодогу өзгөчө салымдары үчүн өкмөттүн Алтын дипломдуу лауреаты болгон, аты "Кыргызстан элитасы", Кыргызстан улуттук энциклопедиясына, "Кыргызстандын алтын китебине" киргизилген.
2008- жылы Ашырбек Бакаевдин аскердик кызмат өтөө мөөнөтү бүтүп, Куралдуу күчтөрдүн запасына- ардактуу эс алууга чыккан. Учурда Кыргыз Республикасынын президентинин жарлыгы боюнча Президентке караштуу мамлекеттик тил боюнча Улуттук комиссиянын мүчөсү, секция жетекчиси болуп, аскер терминдери боюнча иш алып барууда. Билими аскердик- саркерлик, филологиялык жана юридикалык.
Генерал- майор тууралуу мына ушундай маалыматтарды биле алдык.
"Кыргыз тили" гезити Тил боюнча улуттук комиссиянын мүчөсү Ашырбек Бакаевдин 60 жылдыгын куттуктап, "өмүрүн Мекенди көздүн карегиндей жумшаган генерал бүгүнкү күндө эне тилибиздин эртеңи үчүн да күрөшүп, өзүнүн мекенчилдигин айгинелеп келатат" деп жазат.
"Сорос- Кыргызстан" фондусунун аткаруучу директору Кумар Бекболотов:
"Биздин фондубуз да жаңыланууда"
- Кумар мырза, "Сорос- Кыргызстан" фонду бир далай мезгилден бери иштеп, калкка таанымал уюмдардан болуп калды, учурда бул уюм кандай иштерди жүргүзүп жатат?
- "Сорос- Кыргызстан" фондусу 2008- жылы ички реорганизация жүргүзгөн болучу. 1993- жылдан бери иштеп, Кыргызстанга 56 млн. доллардан ашык каражатты алып келди, бул сумма, менин оюмча, көптөгөн жакшы демилге, колдоолор, долбоор, башталмаларды ишке ашырууга көмөгүн көрсөттү. Албетте, 15 жылга чукул иштеген фонддун өзүнүн тарыхы, тажрыйбасы, шериктештери пайда болду. Калың эл, өкмөттүк жана өкмөттүк эмес уюмдардын арасында иш алып барууда, ал эми башкы миссиясы- ачык коомдун өнүгүшүнө өбөлгө түзүү, жаңы башталыш, демилгелерди ишке ашырууга колдоо көрсөтүү. Ушул аралыкта топтолгон тажрыйбалардын негизинде фонддун стратегиясын жаңыртууга мезгил келип жетти деген түшүнүк пайда болду. Фонд 2007- жылдын аягынан баштап 2008- жылдын сентябрь айына чейин ишмердүүлүгүн токтотуп турду. Бул учурда жаңы программаларды, мурда башталган жана жаңы долбоорлорду алып баруу боюнча иштер жүрүп, убакыт текке кеткен жок.
Реорганизация негизинде башкы башкаруучу органы-байкоочу кеңеш жаңырды. Фонд өзүнүн иш- аракетин ар кыл программалардын негизинде жүргүзөт. Мисалы мурда 14-15 ке жакын программа болсо, азыр негизги жети программа калды. Бул программалардын шарттары биздин миссияга байланыштуу.
Программалар тууралуу учкай айтып өтсөм, көптөн бери иштеп келаткан укуктук реформа, билим берүү, саламаттык сактоо программалары. Студенттерге стипендия берилип, чет элде билим алуу боюнча консультациялар берилүүдө. Реформалоонун улуттук куррикулум улуттук билим берүүнүн деңгээлин, сапатын жакшырта турган жаңы стандарттарды айкындаган документ. Көптөн бери иштеп келаткан "Ден соолук" программасы коомдогу маргиналдашкан (коргоосуз калган) катмарларды сапаттуу медициналык жардамга эгедер кылуу
Массалык маалымат каражаттарына көмөк көрсөтүү программасы уланып келатат. Жаңы жаштар программасы жана бюджеттик ачык-айкындык, бул эки программанын алкагында мурда да иш жүргүзүлгөн. "Чыгыш- Чыгыш: Чек арасыз шериктештик" программасы кыргызстандыктардын эл аралык тажрыйба алмашууларын чыңдоо. Ушул жети программанын алкагында былтыркы жылдын октябрь айында гранттык конкурстар жарыяланган болучу. Эгер кимде жаңы идея, жакшы демилге болсо, аны колдоо жагынан биздин фонддун эшиги ачык. Калган маалыматтарды www. soros. kg сайтынан алууга болот. Гранттык конкурстар боюнча жарыялар кыргыз жана орус тилдеринде берилген. Региондордогу массалык маалымат каражаттары менен да тыгыз байланышта болуп, алар аркылуу да маалыматтарды таратууга бел байлап жатабыз.
Биздеги реорганизациянын натыйжасында беш областтагы расмий өкүлчүлүктөрүбүз кыскартылды. Ошол эле кезде региондордо иш алып барууда шериктештер, бейөкмөт уюмдары менен биргеликте иш алып баруудабыз.
- "Сорос- Кыргызстан" фондусунда реорганизация болгонун, айрым себептерине да токтолуп өттүңүз, реорганизациянын негизги максаты эмнеде болду?
- Ооба, 93- жылдан бери Кыргызстанда иш жүргүзүп келген фонддун тарыхы, тажрыйбасы топтолду, фонддун ички жаңыруусуна муктаждык пайда болду деп айтып өттүм, ушундан улам байкоочу кеңеш түзүлдү. Фондду негиздеген ачык коом институту реорганизация жүргүзүп, ишти жаңыча баштоо чечимин кабыл алган. Байкасаңыздар фонддун логотиби өзгөрүлдү. Азыр анын логотибинде кызыл - боз түстөгү спираль тартылып турат. Дүйнөнүн 30 чакты өлкөсүндө ушундай эмблема коюлган. Бул дайыма прогресстин, жаңыруунун өбөлгөсү. Soros. kg. Интернет- даректе чагылдыруунун жаңы маалымат технологиясы колдонулууда. Жаңы программалар- жаштар программасын да, ММКны колдоо программасын да ушул маалымат технологиясы менен аткарганга аракет кылабыз.
- Программалардын санынын азайышы фонддун финансы деңгээлинин азайышын билдиреби?
- Сорос фондусунун байкоочу кеңеши өзүнүн жылдык стратегиясына жараша иш алып барат. Эгер стратегиянын негизинде 7-8 тармакка гана көңүл буралы десе, байкоочу кеңештин стратегиялык деңгээли кабыл алган чечиминен кийин кабыл алынат, мисалы биздин учредитель менен болгон финансылык стратегияны эске албай туруп чечим кабыл алышат. Бирок, албетте кандайдыр бир керектүү тармактар боюнча гана иш жүргүзөлү дегени бул финансылоонун жалпысынан азайышына алып келген. Мурда 4.5 млн долларга жакын болсо, азыр 2.5 млн. дун тегерегинде, муну арифметикалык жол менен түшүндүрсө болот. Эгерде жаңы программаларды ачсак, азыркы программалар менен иштесек да, жардамды көбөйтүүгө аракеттенебиз. Себеби канчалык демилге көп болсо, каражат да көп болот.
Акыркы мезгилде кошумча каражаттардын да деңгээли көбөйгөн болучу. Мисалы: көптөн бери иштеп келаткан программа бул британиялык өкмөттүн каражаты менен Carhap программасы - Кыргызстан, Тажикстан, Өзбекстан, мамлекеттери боюнча ВИЧ- СПИД дартына каршы иш- чараларды жүргүзүп келет. Азыр анын каражатынын деңгээли 2-3 программанын деңгээлине барабар. Андан тышкары укуктук реформалоо боюнча Европалык союздун жардамы менен жакында чоң долбоор түзгөн болучубуз. Былтыркы жылдын аягында эки жылдык ал программанын жыйынтыктарын чыгардык. Шериктешибиз- граждандык коомду коргоо борборунун ассоциациясы. Европалык союздун жардамы менен жыл аягында Аялдарга каршы зомбулуктун деңгээлин азайтуу программасы алынды.
Менин оюмча кыска убакытта мурдагы деңгээлге жетүү аракетин көрүш керек, ал үчүн жаңы программа, демилгелерди көтөрүп чыгуу зарыл.
- Программалар боюнча сунуштар менен кимдер кайрыла алат?
- Негизинен юридикалык статусу бар уюмдар. Бирок айрым учурда жекече негиздеги учурлар да каралат. Мисалы айыл жерлеринде жакшы ойлору бар, бирок аткарууга мүмкүнчүлүгү жок жаштар кезигет. Сөзүмдүн акырында мен сиздердин гезит аркылуу жаңы ой, демилгелер менен чыккан жаштар, уюмдар болсо, биздин фондко кайрылса деп өтүнүп кетээр элем.