ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
USAIDдин "Сапаттуу билим" долбоору
Мектеп бюджети талкууга алынды
Жакында Чүй облусунун Чүй районуна караштуу Калча жана Керимбаев орто мектептеринде бюджеттик угуулар болуп өттү. Ушундай эле иш-чаралар өткөн жылдын апрель-май айларында Аламүдүн районундагы Кара-Жыгач жана Кемин районундагы №2 Орловка орто мектептеринде уюштурулуп, айрыкча Кара-Жыгачтагы К.Табалдинов атындагы орто мектептеги бюджеттик угуулар Кыргызстанда гана эмес, бүтүндөй Борбордук Азия чөлкөмүндөгү мектептик биринчи бюджеттик талкуулар катары таанылган болчу. Аларды уюштурууга Кыргыз Республикасынын билим берүү жана илим министрлиги менен АКШ өкмөтү АКШнын эл аралык кызматташтык боюнча агенттиги аркылуу каржылаган (USAID) "Сапаттуу билим" долбоору көмөк көрсөтүп, жана муну менен Кошмо Штаттар Чүй облусунун мектептеринде ата-энелердин жана жергиликтүү жамааттын бюджеттик угууларга катышып, чечимдерди кабыл алуусуна кызыкдар экенин билдирген.
Азыркы иш-чаранын өзгөчөлүгү тууралуу кызыкканыбызда USAIDдин "Сапаттуу билим" долбоорунун билим берүүнү каржылоо боюнча аймактык директору Жылдыз Узбекова: "Бул жолку бюджеттик угуулар жогорудагы мектептердин жеке демилгеси менен ишке ашты. Ошонусу менен алар абдан баалуу. Биздин демилгени жер-жерлерде колдоп жатканын көрүп, долбоордун туруктуулугуна болгон ишенимибиз артты", - деп жооп берди. Окурмандарга түшүнүктүү болсун үчүн мектептердеги бюджеттик угуулардын мааниси тууралуу токтоло кетели. Мектептердеги бюджеттик угууларда билим берүү мекемесинин өткөн жана келерки окуу жылындагы, ошондой эле учурдагы каржылык каражаттарынын колдонулушуна анализ жасалат. Мындай мазмундагы иш-чараларга мектеп мугалимдери, ата-энелер жана коомчулук өкүлдөрү, ошондой эле Билим берүү жана илим министрлигинин, райондук каржы башкармалыгынын, Айыл өкмөтүнүн адистери кеңири катышып, билим берүү жаатындагы каржылоонун ачык-айкындыгы камсыз кылынат. Мындай талкууларды каржылоонун жаңы механизмин ишке ашырып жаткан бардык мектептер уюштура алышат.
Эки мектеп, эки башка каржылык абал
Бюджеттик угууларга мектеп мугалимдери менен ата-энелердин коомдук бирикмелеринен тышкары, жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу органдарынын, райондук каржы бөлүмүнүн, казынанын, райондук билим берүү бөлүмүнүн, Билим берүү жана илим министрлигинин өкүлдөрү катышты. Билим берүү жана илим министри Канат Садыков, министрдин орун басары Гүлжигит Соронкулов өз сөздөрүндө коомчулуктун мектеп бюджети тууралуу кабардар болушу азыркы учурда абдан маанилүү экенин, мектептин өз бюджетин жергиликтүү деңгээлде жергиликтүү бийлик органдарынын, ата-энелердин катышуусунда талкуулап жатышы колго аларлык саамалык болорун белгилешти. Министр Конституцияга ылайык 9чу класска чейин билим берүү акысыз жүргүзүлөрүн, ошого карабастан учурда мектеп ата-энелердин колдоосу болбосо жашай албасын жашырган жок. "Бул үчүн, биринчиден, ата-энелердин аң-сезимин өзгөртүү зарыл. Ата-энелер өз балдарына сапаттуу билим бергиси келишсе, баланы окутуу процессине түздөн-түз катышууга тийиш", - деди Канат Садыков.
Өткөрүлгөн иш-чаралардын мазмуну окшош болгону менен, эки мектептеги бюджеттик талкуулардын жүрүшү ар башка деңгээлде өттү. Талкуулардагы мындай айырма мектептер орун алган айыл өкмөттөрдүн каржылык абалынан келип чыкканы байкалды. Калча атындагы орто мектеп жайгашкан Дон-Арык айыл өкмөтүнүн экономикалык көрсөткүчтөрү алдыда болсо, Керимбаев атындагы орто мектеп орун алган Он-Бир-Жылга айыл өкмөтү дотацияда экен, ошон үчүн бул жерде айыл жашоочуларынын жергиликтүү каржы башкармалыгынын жетекчисине жана Айыл өкмөтүнүн башчысына берейин деген суроолору арбын болду.
Онбиржылгалыктар өз мектебин өнүктүрүүнү каалашат
Он-Бир-Жылга айылындагы А.Керимбаев атындагы орто мектеп каржылоонун жаңы системасына ылайык эки булактан - республикалык жана жергиликтүү бюджеттен каржыланат. Жергиликтүү бюджеттен мектеп инфраструктурасын сактоого, мектеп эмеректерин сатып алууга жана учурдагы оңдоо иштерине чыгымдар каралган. Мектеп 2008-жылдан бери Чүй облусунун башка мектептериндей эле жан башына каржылоо моделине өткөн. Бюджеттик каржылоонун минималдык стандарты методикасына ылайык 2010-каржы жылында 1-4-класстын окуучуларына жылына 4576 сом, 5-9-класстын окуучуларына 3886 сом, 10-11-класстын окуучуларына 4272 сом каралган. Каржылоонун ушул ыкмасына ылайык А.Керимбаев атындагы орто мектепке 2010-каржылоо жылына республикалык бюджеттен 2 млн. 100 миң сом, жергиликтүү бюджеттен 200 миң сом бөлүнгөн. Бул, албетте, жетишсиз дешет окуу-тарбия иши менен алектенген мугалимдер. Мектеп бюджетинин долбоору боюнча мектептеги ишти толук камсыз кылыш үчүн 7 млн. 800 миң сом талап кылынат. Мектеп директорунун берген маалыматына караганда, 2010-каржы жылында мектеп бюджетинин иш жүзүндөгү чыгымдары менен мектеп бюджетинин долбоорунда көрсөтүлгөн сумманын ортосунда өтө чоң айырмачылыктар бар. Алар айрыкча "Иш сапарлары", "Ар түрдүү чыгымдар", ошондой эле "Капиталдык оңдоп-түзөө" статьяларында сезилерлик байкалат. Бюджеттин тартыштыгы келип-келип окуу-тарбия иштерин шыр алып кетүүдө өз кедергисин тийгизбей койбойт. Мисалы, "Ар түрдүү чыгымдар" статьясы 32%га аткарылган. Мунун айынан лингафондук окуу бөлмөсүнө, компьютердик класска керектүү жабдыктар, окуу эмеректери сатылып алынган эмес. Химия окуу бөлмөсүнө реактивдер зарыл болуп турат. Мектеп имаратынын өзү оңдоп-түзөө иштерине муктаж. Учурдагы оңдоп-түзөө иштерине ар бир окуучуга 100 сомдон каралып, 43 миң сом бөлүнгөн. Бирок мектептин ремонт иштерине орто эсеп менен 100 миң сом сарпталат. Мектеп директору мектепти өнүктүрүүгө ата-энелер аянбай жардам берип жатышканын сыймыктануу менен белгиледи. Мисалы, кыргыз тили дарсканасын Жекшенов Эркин, химия дарсканасын Садыралиевдердин үй-бүлөсү баштан-аяк жабдууга кол кабыш кылган. Дагы бир ата-эне Бердибеков Азиз мектептин морун алып келип тургузууга 8800 сом салым кошкон. Ал эми Шамыралиев Муктар мектеп китепканасына 28855 сомдук окуу китептери менен адабий китептерди сатып берген. Мектеп кошумча акча каражаттарына муктаж болуп турганда анын 0,75 гектар тажрыйба участогунун пайдасы тиймек, ал жерге эмне эгилбесин, андан түшкөн акча мектептин бир кемтигин бүтөөгө жумшалмак, бирок ал участокту айыл өкмөтүнүн кимге, канчага сатканы ушу күнгө чейин белгисиз.
Талкууда мектеп мугалими райондук каржы бөлүмүнүн башчысынан "Эмне үчүн командировка боюнча чыгымдар мугалимдерге өз убагында төлөнүп берилбейт" деп кайрылды. Жергиликтүү каржы уюмунун башчысы бул маселени Айыл өкмөтү чечүүгө тийиш экенин айтты. Бюджеттик талкуунун дагы бир катышуучусу "Айыл өкмөтү мектеп бюджетине каралган акчалардан өзү каалагандай жумшай берсе болобу?" деп райондук каржы бөлүмүнүн башчысынан сурады. Коюлган суроого ал "Андай кылууга болбойт, анткени бул акчанын ээси мектеп, алар мектептин гана керектөөсүнө жумшалууга тийиш" деп жооп берди.
Дөң-Арыктагы мектепке жардам бергендер арбын
Аталган айылда жайгашкан Калча атындагы орто мектептин директору Ж.Р.Алыбаева 2010-жылга мектеп бюджети 2 365,9 сом өлчөмүндө бекилгенин, ал эми мектептин иш жүзүндөгү керектөөсү 3,8 млн. сомду түзөрүн, ортодогу дефицит 325 миң сомго барабар экенин, иш-сапарларга 24 миң сом, окутуу ишине зарыл түрдүү сатып алууларга 200 миң сом, мектептин тегерегин тосууга 310 миң, ашкананын печкасын оңдоого 100 миң сом жетишпей турганын белгилеп, бекитилген сумманын 1, 5 млн. сому мугалимдердин айлык акысына жумшаларын айтып өттү. "Бул сумма жетиштүүдөй көрүнөт. Бирок мектепте эмгектенген 28 мугалим менен 19 техперсоналга бөлүштүрө келсек орточо айлык акы 2700 сомду түзөт. Техничкалардын айлык акысы 840 сомго, жаш адистердики 1300 сомго барабар. Айлык акынын төмөндүгүнөн мектепке келип иштөөнү каалаган жаштардын саны аз. Мектепте химия, математика, дене тарбия, эмгек жана англис тили мугалимдери жетишпейт", - деди мектеп жетекчиси. Докладчынын сөзүнө караганда, мектеп бюджетиндеги акча каражатынын 76%ы айлык акыны төлөөгө, калган 24%ы башка төлөмдөргө жумшалат. Жыйында мектеп мугалимдери, техникалык кызматкерлер бул чыгымдарга кетүүчү акча каражаттарын үнөмдөөгө аракет кылышары дайын болду. Алар терезелерди жылуулап, электр жарыгын убагы менен пайдаланышат экен. Бирок бул статьялар боюнча толук үнөмдөөгө болбосун, мектеп алдында балдар бакчасы бардыгы менен түшүндүрүштү. Мектеп бюджетине ылайык кызматтык иш-сапарларга, окуучулардын спорттук мелдештерге, түрдүү конкурстарга катышуусуна 18 миң сом каралган болсо, керектелүүчү сумма 39 миң сомду түзөрү, дефициттин айынан мугалимдерге кесиптик билимин жогорулатуу курстарына барышы үчүн 3725 сом төлөнүш керек болсо, иш жүзүндө 1000 сомдон гана төлөнүп берилгени маалым болду.
Мектеп жетекчиси башка чыгымдар боюнча статьяларда да акча каражатынын таңкыстыгы бардыгын талкууга келгендерге кабарлап, ата-энелер мектепке максаттуу кол кабыш кылып жатканын кубануу менен белгиледи. Чындыгында эле демөөрчүлөрдүн жана ата-энелердин жардамы менен мектепте автордук бир катар окуу бөлмөлөрү түзүлгөнүнө биз да күбө болдук. Мектеп администрациясынын демилгеси менен түрдүү эл аралык уюмдарга долбоорлор сунушталып, мектеп көйгөйлөрүн чечүүгө мугалимдер белсенип киришкени көрүнүп турат. Бирок мектепте түзүлгөн Камкорчулар кеңешине мүчө болууну каалаган ата-энелердин аздыгы азырынча жаңыдан түптөлгөн коомдук бирикменин толук кандуу иштеп кетишине жолтоо болуп тургандай таасир калтырат.
Мектеп директорунан кийин сөз алган Бурана айыл округунун башчысы А.Н.Жукешов Калча атындагы мектепке 2010-жылда бюджетте каралган акчалардын бардыгын берүүгө аракет кылышканын, мындан тышкары мектепте билим алып жатышкан аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдүн балдарына, ата-энеси жок балдарга, отличник окуучуларга бир жолку акчалай жардам беришкенине токтолду. Бул докладды талкуулоодо "Сапаттуу билимдин" адиси Жылдыз Узбекова айыл округунун башчысы А.Н.Жукешовдон округдагы толук кандуу иштебеген 2 мектепти бириктирүүгө болбойбу деп сурады. Айыл округунун башчысы 3 айылдын бири-биринен ыраактыгы 7 км түзөөрүн белгилеп, мектептерди бириктирүүгө ата-энелер караманча каршы экенин айтып өттү. Мектеп парламентинин президенти Шаймерген Мырзабеков билим жана илим министринин орун басары Гүлжигит Соронкуловго кайрылып, элет жеринде ар бир мектеп бүтүрүүчүсү аттестат менен кошо кайсы бир кесипти үйрөнүп чыкса деген сунушун айтты. Бюджеттик талкууда чыгып сүйлөгөн Чүй райондук билим берүү бөлүмүнүн башчысы Кибраева Айткүл мектепке берилген жардам сөзсүз окуучулардын билим сапатынан көрүнөрүн, быйыл окуучулардын республикалык олимпиадасында биринчи орунга ата-энелер мектепти өнүктүрүү ишине активдүү катышкан №1 орто мектептин окуучусу татыктуу болгонун белгиледи.
P.S. Бюджеттик угуулардын соңунда мектеп директорлору айыл округдарынын башчыларына 2012-каржы жылына карата мектеп бюджетинин долбоорлорун салтанаттуу түрдө тапшырышты. Бизге келген маалыматтарга караганда бюджеттик угуулар учурда Аламүдүн районунун мектептеринде жүрүп жатат. Кийинки айда Жайыл районунда жана Чүй облусунун башка райондорунда ишке ашмакчы.
"Кутбилим", жањы саны... o кыргызча... o
email o архив o редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?