el ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ru hu ru ky kk ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky ky ru ru ky ky ru ky bg ru ru ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru ru ru ru ky ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Арт.kg", 27.10.09 - 5-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Манас" менен даңктанган, мактанган кыргыз сага не болду?
Жыпар ЖЕКШЕЕВ, Кыргызстандын ЮНЕСКО иштери боюнча Улуттук комиссиясынын жетекчиси:
"Баарын менчиктештирип, душман издеген туура эмес"
- ЮНЕСКОнун сайтына "Манас" эпосу кытайлар тарабынан киргизилгенине 3 жума өтсө да эч кандай реакция байкалбады?
- Бул маселе боюнча тышкы иштер министри жана маданият министри С. Раев, Б. Жакиев сыяктуу бир топ адамдар Өктөмкан Абдуллаеванын иш бөлмөсүндө сүйлөшүүлөрдү жүргүздүк. Негизи кытай мамлекети ЮНЕСКОнун тизмесине 3 эпосту киргизиптир, алардын ичинен "Манас" эпосун тандап алышыптыр. Мындай күтүлбөгөн окуяга биз да таңданып, тез аранын ичинде байланышка чыктык. Бизден тышкы иштер министрлиги байланышканда кытай мамлекети "Манас сиздерге таандык экени талашсыз, кандай шарт койсоңор да аткарууга даярбыз" деп жооп беришти. Бирок, биз тараптан кандай шарттарды коебуз тактоо жүргүзүү зарыл. Сүйлөшүүдөн соң бир топ шарттар менен кат жөнөттүк, эми анын жообун күтүүбүз абзел. ЮНЕСКОнун тизмесине биз тараптан киргизүү үчүн талапка ылайык шарттарды аткаруубуз зарыл. Ага кандай каражат кетет, ал каражатты ким каржылайт? Мамлекет тараптанбы же ЮНЕСКОдон жардам берилеби? Барына тактоо жүргүзүү менен иш жүргүзөбүз.
- Эми ЮНЕСКОнун тизмесине кыргыздар тарабынан киргизилеби же кытайлар тарабынан киргизилеби?
- ЮНЕСКОнун дүйнөлүк шедеврлеринин катарына Сулайман тоосу, манасчылар, дастанчылар, төкмө акындар кирген, эмне коңшу казак элинде төкмө акындар жокпу? Андан соң Нооруз майрамы да бүткүл мусулмандарга таандык майрам, мында да кыргыздардын тиешеси бар. Эми бул жерден бардыгын менчиктештирип, душман издегенибиз туура эмес.
- Жеке пикириңизде "Манаска" кытайлардын да тиешеси бар деп ойлойсузбу, анткени ЮНЕСКОнун тизмесинде кыргыздар жөнүндө бир да сөз камтылбаптыр...
- Кытайлар шедеврлер тизмесине киргизгени гана болбосо, "Манас" эпосу кыргызды дүйнөгө таанытканын ким танат? Ал эми тизмеде "кытайда жашаган аз сандагы кыргыздар" деген сөз камтылган. Буйруса сүйлөшүүлөр жүрүүдө, болгон аракетибиз менен бул ишти туура чечүүгө аракет кылабыз.
"Айтыш" коомдук фонддун негиздөөчүсү Садык ШЕРНИЯЗ:
"Манас" кытай элинин эпосу деп кетсе анда шылдың болобуз!"
Кооптонгон дагы бир себеп, өзүбүздүн күчсүздүгүбүз, өз руханий байлыгыбызды өзүбүз баалабай, бөтөн элге тарттырып келебиз. Мисалы "кыргыздын жазуусу болгон беле?" деп берилген суроого 50 пайыз адам ийинин куушурушу мүмкүн. Бирок азыркы дүйнөгө белгилүү Орхон Енисей жазуулар, рун жазуулары, түрк тамгалары деп аталган жазуу биздин ата-бабаларыбыз жазган жазуу. Биз буларды унутта калтырдык да, башка мамлекеттин жазуусу катары бүткүл дүйнөгө таанымал болуп калды. Бүгүнкү күндө буга чечкиндүү кадам кылбасак, "Манас" эпосу боюнча ушундай коркунуч бар экенин эске алышыбыз зарыл.
- "Манас" эпосу кытайдыкы эмес, кыргызга таандык экенин далилдеп артка кайрып алабызбы же кеч болуп калдыбы?
- Албетте, эч убакта кеч болбойт. Анткени ЮНЕСКО да өз кадыр-баркын караган уюм. Болгону кандай мүмкүнчүлүк, кандай шарт менен кабыл алынып калганын карап, бул нерсеге жапа тырмак аракеттенип, коомдук пикир да жаратышыбыз керек. Ушуга чейинки болгон иштерди жетишсиз деп ойлойм, анткени 3 жумадан бери көз жумду мамиле жасалган ишке жогорку деңгээлде киришүү абдан керек жана зарыл. Манастын аты,"Манас" эпосу, Манас мурасы ар бир атуулдун ата мурас укугу, ал эми президент биздин укугубуздун кепили. Ошондуктан, президентке, өкмөткө, парламентке кат жолдодук, тезинен жогорку деңгээлде киришип, оңтойсуз мамилени оңдоп албасак, биз келечектеги чоң жоготууга учурайбыз.
- Бул маалыматты манасчылар ич ара кандай кабыл алышты?
- Негизи биздин коомдо көңүл коштук күч алганы эч кимге жаңылык болбой калды. Элибиз экономикалык кризискеби же социалдык кыйынчылыктарга байланыштуубу, коомдук иштер бир аз аксагандай. Элди, рухий баалуулуктардан мурун "ким министр, ким чоң болот?" экен деген сыяктуу күнүмдүк маселелер кызыктырып калгандай. Саясий турмуш маселелери жетекчилердин да биринчи темасы болгондуктан, кадыр-баркы жогору, өтө зор руханий дүйнөнү унутка калтырып бараткансыйбыз. Буга чейин "Арт KG" газетасына чыкты, "Азаттык" радиосунан берилди, коомдо реакция болгон жок. Чынында буга чоң реакция болуп, чечкиндүү түрдө тез арада намыска келсек болмок! Коомдук фонддордун бирден-бир максаты коомдук пикир, анткени коомдук пикир бар жерде демократиялуу мамлекет өнүгөт. Мамлекетти түздөн-түз тиреп турган эл жана коом. Ошондуктан бүгүн биз коомдук пикирди түзүүгө да мажбур болуп отурабыз.
- Бул маселенин тегерегинде Жыпар Жекшеев менен пикир алышып көрдүңүзбү?
- Жыпар Жекшеевге телефон чалып байланыша албадым, бирок кызматкерлери менен сүйлөштүм. Мага көрсөткөн документтерге ылайык, азыр ЮНЕСКО иштери боюнча улуттук комиссиясы менен ЮНЕСКОнун ортосунда каттар жазылып атыптыр. Бирок ал каттар азыр бу маселени чече албайт. Буга каттар эмес, жогорку деңгээлдеги жетекчилерибиз киришпесе убакыт өтүп, узарып отуруп менин коркконум ушул абалда калбаса дейм. Ошондуктан коомдук уюмдар, коом, парламент, президент болобу бул ишке кызуу киришпесе болбойт.
- Коом уктап жата берип, жогорку деңгээлде аракет жасабай, "Манасты" кытайдын улуттук мурасы катары ЮНЕСКОнун тизмесине киргизип жиберсек, кийинки урпактарыбызга жүзүбүз кандай болот?
- Бул аябагандай зор жоготуу болуп, коңшу боордош элдерге шылдың болушубуз мүмкүн. "Жаман айтпай жакшы жок" дейт кыргызда, биздин урпактарыбыз бизге эмне деп айтышы мүмкүн "ушунча зор мамлекет болуп, желек, гимн, көз карандысыз мамлекет болуп туруп, кайсы себеп менен улуу "Манас" кытайдын эпосу болуп калган?" десе эмне деп жооп беребиз? Айтып өткөндөй руханий мурастарга өтө аяр, дыкат мамиле жасашыбыз керек
- Жогору тарапка бир топ кат жөнөттүк дедиңиз, алардан жооп келдиби?
- Ал катты биз бүгүн эле жөнөттүк, кандай жооп болот али белгисиз. Бирок 3 жума деген өтө чоң убакыт, небак уюм менен биргелешип чечилиши зарыл эле. Ошондуктан бул меселеге парламент да, президент да коомдук пикирди карап, кызуу киришиш керек.
- Айрым сайттарга "Жыпар Жекшеев бул маселени жымсалдап, көз жаздымда калтырганга аракеттенип атат" деген маалыматтар кетип калды, ушул сөздүн канчалык деңгээлде чындыгы бар деп ойлойсуз?
- Мен "азыр кимдир бирөөнүн катачылыгын, күнөөсүн издеп убара болбой, өзүбүздүн руханий байлыгыбызды тизмеге киргизип калганга күч жумшайлы" деп кайрылуумда кайра-кайра баса белгилеп айттым. Анткени күнөөлүүлөрдү издеп, алтын убакытты коротсок, бул иш дагы созулуп кетсе, абдан коркунучтуу. Албетте, муну карай турган уюм, мамлекеттик орган бар, аны өз убагында кийин, кимдин кандай күнөөсү бар экенин териштирип алабыз.
Мунун оорчулук жагын айтып атканымдын себеби ЮНЕСКОнун шедеврине кыргыз эпосу кытай тарабынан кирди дегенден кийин, кытайдын эл аралык милиарддаган эл уга турган радиосу бар, ошо радиодо "В СУАР ЕСТЬ ОДИН УЕЗД, КОТОРЫЙ НАЗЫВАЮТ АХЧИ. НЕСМОТРЯ НА ДОСТАТОЧНО СУРОВЫЕ ПРИРОДНЫЕ УСЛОВИЯ, ПЕЙЗАЖИ В ЭТОЙ МЕСТНОСТИ ПРОСТО ВОСХИТИТЕЛЬНЫЕ. ЭТО КРАЙ ГДЕ ЗАРОДИЛСЯ ЛЕГЕНДАРНЫЙ ЭПОС "МАНАС". НАРАВНЕ С ТИБЕТСКИМ ЭПОСОМ "ГЭСЭР", МОНГОЛЬСКИМ ЭПОСОМ "ДЖАНГАР", ЭПОС "МАНАС" СЧИТАЕТСЯ ОДИН ИЗ ПАМЯТНИКОВ МИРОВОЙ КУЛЬТУРЫ, НЕПОВТОРИМЫМ ОБРАЗЦОМ ЭПИЧЕСКОГО ТВОРЧЕСТВО" деп айтылып кетти. Алар монголдордун "Жангар" эпосуна караганда "Манас" эпосун өздөрүнүн мурасы катары белгилешерин айтып чыгыш, ушу менен миллиарддаган эл бүгүн "Манас" СУАРдыкы деп билишти. Андан сырткары "Жэньминь жибао" деген миллиарддаган эл окуй турган кытайдын улуттук газетасы бар, ошондо: "МАНАС" ВМЕСТЕ С "ГЭСЭРИАДОЙ" И "ДЖАНГАРОМ" НАЗЫВАЮТСЯ ТРЕМЯ ЭПОСАМИ НАЦИОНАЛЬНОСТЕЙ КИТАЯ. "МАНАС" ГЛАВНЫМ ОБРАЗОМ, РАСПРОСТРАНЕН В КЫЗЫЛСУУ-КИРГИЗСКОМ АВТОНОМНОМ ОКРУГЕ, В СТЕПИ ТЕКЕС, В ДРУГИХ РАЙОНАХ КОМПАКТНОГО ПРОЖИВАНИЯ КИРГИЗОВ В СИНЬЦЗЯН-УЙГУРСКОМ АВТОНОМНОМ РАЙОНЕ (СУАР, СЕВЕРО-ЗАПАДНЫЙ КИТАЙ), А ТАКЖЕ В КЫРГЫЗСТАНЕ, КАЗАКСТАНЕ И ТАДЖИКСТАНЕ" деп жазышып, Кыргызстанды сөз арасына гана кыпчып кетишкен.
Кадыр барктуу уюм ушундай кабыл алгандан кийин, бүткүл эл аралык коомчулук "Манасты" кытайдын эпосу деп түшүнөт да. Оор жоготууга учурашыбыз мүмкүн, буга биз тезинен чара көрүшүбүз зарыл. Бизде Нооруз майрамы да Кыргызстандын шедевр майрамы деп ЮНЕСКОнун тизмесине кирди. Нооруздун ээси катары Азербайжан чыккан, бирок карасаңар, Азербайжан "эл аралык майрам" депИндия, Иран, Кыргызстан, Өзбекстан, Пакистан, Түркияны да кошуп атат. Ал эми азыр ЮНЕСКОнун сайтына үңүлсөңөр "Манас" эпосу бир гана кытай элине таандык болууда. ЮНЕСКОнун сайтында муну күнүгө миңдеген адамдар көрүп жатышат. Ошолордун арасында эмне деген ой калып атат? Бардыгын көрсөткөн дагы, жарыялаган дагы маалымат булагы ЮНЕСКОнун расмий сайты. Кайталап коеюн бул жерде эч кимди күнөөлөп кереги жок. Кытай Республикасын да "мындай кылды, андай кылды" дегенден алысмын, алар да өзүнүн коңшусунда жашаган кыргыз элинин маданиятын көтөрөлү деген ниетте кылган чыгаар. Бирок, ошол иштердин бары айланып барып, кандай ишке алып келгенин өзүңөр көрсөңөр керек. Ошондуктан тезинен "Манас" эпосу Кыргызстандыкы деп бакыйта жазып, сайттагы маалыматтарды жокко чыгарышыбыз зарыл.
кыргыз тилиндеги гезит "Арт.kg"
"Манас" кытай элинин эпосу деп
кетсе анда шылдың болобуз!"
"Манаска" берилген белек же КНРдын марттыгы
"Манас" менен даңктанган, мактанган кыргыз сага не болду?
Чек ара кызматынын ансамблинин солисткасы Гүлбара Мамбетакунова:
Кыргыз мамлекеттик цирктин директорунун орун басары:
"Жаныбарларды алууга мүмкүнчүлүк жок"
"Кош жылдыздан" Эшимканов менен Наргозуев кетти. SMS добушта Асаналиев менен Кулманбетова алдыда.
Залина КАСЫМОВА, кыл кыякчы:
"Керемет сыбызгынын сыйкыр авазына арбалам"
Накыл суроого, акыл кеп!
Жемин жедирбеген Жеки ЧАН
Семь раз отмерь…и выбери 7
Жизнь без Vista и XP или семь фактов о новой ОС Microsoft Windows 7.
Кыргыз жылдыздары "жылаңачтанса" кантет?..
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?