be ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky tt kk ky ky ky ky ky ky ky ru ru myv ru ky uk ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky kk kk ky ru mn kk ru ky ru ru ru ky ru ru ky ky ru ru ky ru ru bg ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ru ky sah ru ky ru kk ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Эл сөз", 18.12.09 - 11-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Атай комузчу, ырчы гана эмес, куйкум сөздүү куудул эле
Өлбөс-өчпөс эстелигин калтырып, чыгармалары бүгүнкү күнгө чейин жүрөктүн түпкүрүндө орун калтыргандар саналуу. Ошолордун бири комузда кол ойноткон, атактуу ырчы, обончу, КР эл артисти Атай ОГОМБАЕВ 1949-жылы 20-декабрда жарык дүйнө менен 49 жашында оорунун азабынан коштошкон. Улуу залкарыбыздын дүйнөдөн кайтканына 20-декабрда 60 жыл болот, Атай Огомбаев туурасында туңгуч музыка изилдөөчү, ардактуу профессор, КР маданиятына эмгек сиңирген ишмер Балбай АЛАГУШЕВ менен бирге эскерип, бир канча сүрөттөрүн көрсөтүп, кеңири маалымат берди.
Атай Огомбаев 1900-жылы Талас областынын Көк-Кашат айылында туулуп, өскөн. Атайдын атасы Огомбай ата укмуш балбан адам экен, 7-8 киши жыга албаган жылкыны жалгыз көтөрүп чапкан, көчүп-конуу убагында жыгылган төөлөрдү жалгыз тургузуп эл алкышына татыган балбанчылык өнөрү болуптур. Атай 6 жашында ата-энесинен ажырап, жетим калып, Султанаалы аттуу агасынын колунда өсөт. Бала кезинен ыр-күүгө ынак болуп, боз улан кезинен эл арасына ырчы, комузчу, обончу катары таанылат. Өзгөчө 1923-жылы Токтогул Сатылгановго жолугуп, комузда кол ойнотуунун сырларын үйрөнүп, таалим-тарбия алган. 1935-жылы филармонияга артист болуп кабыл алынат. Атай менен Токтогул көпчүлүктөн айырмаланып, комузда кол ойнотуп, араларында ыр, сөз коштоп, айтым күүлөрдүн алпы болгон. Бүгүнкү күнгө чейин ырларын ырдап, өзгөчө "Ой, булбул", "Күйдүмчок", "Жаштар", "Гүл" аттуу ырлары 1939-жылы декадада тасмага жазылып калыптыр, андан башка бир да күүсү, бир да ыры жазылган эмес. Ошол чыгармалар ушул күнгө чейин жаштардын жан дүйнөсүн эргитип, ырахат тартуулап келүүдө. Огомбаевдин ырларын жөнөкөй ырчыдан тартып, опера ырчыларына чейин ырдабаган ырчы калган жок.
Караңгыда көз тапкан, чукугандай сөз тапкан куудул эле
Атай жарык маанай, шайыр болгондуктан, кандай адам болбосун тилин тапкан, шайдоот, тамашакөй, калемпир-мурчун аралаштыра сүйлөгөн куудул да болгон. Муратаалы, Карамолдо, Ыбрай, Шекербек, Алымкул, Осмонкул, Калык ж.б менен ата-баладай бирге жүргөн. Атай толгон чыгармаларынын ичинен "Ой, булбул", "Күйдүмчок", "Жаштар", "Гүл" аттуу төрт гана чыгармасын өзү аткарган. Калган ыр-күүлөрүн Шекербек, Асылбек, Мейилкан Козубекова, Бейшенаалы Кулболдиевдердин аткаруусунда бизге келип жетти.
1939-жылы Москвада кыргыз адабиятынын искусствосунун алгачкы декадасы болуп, Атай Огомбаев өз демилгеси менен 1-жолу "Комузчулар" ансамблин уюштурган. "Маш ботой" күүсүн шакирттери Сексенбай Айманбетов менен Бейшенаалы Күнболдиевдер менен кол ойното чертип, Москвалыктарды таң калтырган. Атайдын эмгеги менен түзүлгөн "Комузчулар" ансамблине быйыл 70 жыл толду. Ошондо таң калтырганы туурасында эл артисти
"Бир нече номерден кийин кезек Атай Огомбаевге келди. Мен сахнага чыгып кезектеги номерди кулактандырып, бир отургуч, бир табуретка койдум. Атай сахнага чыгып, отургучка отурду да комузун толгоп "Ак тамак, Көк тамак" деген күүсүн колун эбелектетип черте баштады. Бир маалда табуреткада турган бычакты ала коюп, чертип кирди дейсиң, электрдин жарыгына бычак чагылышып, ого бетер кереметтүү кооздукка бөлөндү. Ложада отурган Сталин кылчая калган эле. Климент Ворошилов аны акырын ийинге түртүп, сөөмөйү менен Атайды көрсөттү. Сталин көрө калып, кол чаап жиберди. Залда отургандар дүркүрөтө кол чаап, коштоп кетишти. Сталин Атайдын колун кармап көрүп "Сөөк жок экен десем бар тура" деп таңданган экен. Атайдын аткаруучулук чеберчилиги үчүн Сталин Атайга эки куту күмүш кашык, 50 миң сом, өмүр бою Сталин атындагы стипендия дайындап берген".
Кайталангыс касиетине көпчүлүк таңданчу
Өзгөчө кереметтүү касиети музыка угуусу мыкты өнүккөн. Анткени, орустун музыкасы болобу, татар, өзбек ыры болобу кулагына шак илип, эсине жазып койгондой сактап кайра ыр болсо ырдап, музыка болсо комузда ойноп берчү. Муну табигатта сейрек кездешүүчү талант экенин эл артисти, композитор, дирижер, Петр Федорович Шубин мындайча эскерет: "Атай нотаны билбейт, оркестрде музыканы угуу менен ойнойт, аны менен көнүгүү өткөрүү өтө жеңил. Мен Атайга өмүрүндө тааныш эмес, жаңы күүнү же ырдын обонун роялда ойноп берсем, ошол замат комузда кадимкидей аткарып берчү".
Талас эли талантын унуткан жок
Заманыбыздын залкары, кайталангыс талантыбыз, классик обончубуз Атай Огомбаевди буга чейин эч ким эскерген эмес эле, 100 жылдыгына карата демилге көтөрүп, ноталарын, күүлөрүн жыйнап, китеп чыгардым. Китебине, талантына таазим кылгандар Кеңеш Карачев, Искендер Айдаралиев, Жайнаков, Мамбетов, Субанов, Кадыралиев, Назаралиев, Досалиев, Курманбаев, сыяктуу жигиттер жана Талас элинин атка минерлери каржылады, ошентип Атайдын 100 жылдыгын өткөргөнбүз. 2001-жылдын 27-28-29-июлунда жамгыр тынбай төксө да, эл кыймылдабай Огомбаевдин чыгармаларын угушту. "Талас таңшыйт" аттуу фестивальда төкмө акындар, манасчылар өз өнөрлөрүн тартуулашты. Ошондо Атай кайрадан тирилип келгендей таасир калтырып, элдер моокуму кана майрамдашты. Бирок, эмне үчүн филармонияда эскербейбиз? Улуу залкарларды эскерип, өлгөндөрдү эмнеге урматтабайбыз? Булардын чыгармасы жашаган соң, демек тирүү, ысымы айтылууда. Мындай нерселерге көз жумуп, өлгөн улуу инсандарыбызды сыйлай албаганыбызга ичим ачышат.
1935-1947-жылга чейин филармонияда иштеп, 1947-жылы ден соолугуна байланыштуу айылга көчүп кеткен. Көк-Кашат айылында ага-тууганы там салып бергенче боз үйдө күн кечирген. Алгачкы зайыбы Жумагүлдөн Саадат, Саадакан аттуу кыздары болгон. Жумагүлдүн көзү өтүп, Шайымканга баш кошуп Саясат аттуу кыздуу болгон. Үчүнчү зайыбы Орунбүбүдөн Нуржигит аттуу уулдуу болуптур. Дагы бир маалыматтарда декададан келгенде Декадабек аттуу уулдуу болуп, анысы чарчап калыптыр деп айтылат. Кызынын айтуусунда декададан келгенден кийин ден соолугу начарлап, ооруганы көбөйгөн, менимче көз тийсе керек.
Кызы Саадаттын эскерүүсү: "Атам 1949-жылдын 20-декабрында көз жумду. Мен 19 жашта элем. Атам эшиктен үйгө кирген кишини көргөндө кабагы "жарк" дей түшчү. Ооруп жатса да күлдүрүп, куудулданып, тамашаларын айтчу. Көз алдымда ал комузун ийнине, башына, далысына, тизесине коюп, ар кыл көрүнүштө колун комузда ойнотуп черткени көргөндөрдү дуу түшүргөн, кайталангыс өнөрү менен өмүр бою жүрөгүмө сакталып калды".
К ы й к ы р ы к
Кыргыз эли сыйлаган, чыгарма-ларыңыздарды сүйүп окуган, силер менен сыймыктанган ырларыңыздарды жаттап окуган, Абил бий, Бекназар, Атаке баатыр, Каргабай каракчыларды кайта-кайта окуп, балдарына, неберелерине кулагына куйган жөнөкөй бир кыргыз баласынын "кыйкырыгын" угуп, чээнге кирген аюудай болбой жооп берип коесуздар го деп ишенем. Мен ойлогон маселе карапайым калктын көкөйүнө көк таштай тийген электр энергияга болгон баанын жогорулашы. Бул маселе бекер жерден көтөрүлгөн жок. Союздун тушунда бир килловат-сааттын баасы беш тыйын боло турган.
Баанын жогорулашы карапайым калктын тамырына балта чабарын Бакиев менен Үсөнов түшүнбөйт бекен же түшүнүп туруп сууга сийип жатышабы? Каргадай каракчыны бала кезинде медреседе окуп жүргөндө молдо сабаган дейт. "Биссимилданы билесиң, билип туруп сууга сийесиң" деп. Анын сыңары, биздин өкмөт башчылары элдин жакырчылыкта жашаарын билишпейби?
Мен өзүм жашаган айылдын ар бир түтүнү кандай жашап жатканын абдан жакшы билем. Себеп дегенде, ушул айылда төрөлүп, окуп, жогорку окуу жайын бүтүрүп, айыл-чарба тармагында 36 жыл бою зоотехник болуп иштеп, эмгектин адиси катары айылдын турмушун абдан жакшы түшүнөм. Атактуу Исай Калашников өзүнүн китебинде: "адам баласы арак ичкенде же болбосо катуу кыйналганда кыйкырат"-деп, таамай айткан. Аның сыңары элимдин ачуу кыйкырыгын гезит аркылуу силерге жеткирүүнү туура көрдүм.
Илгери орус элинин ханышасы Екатерина II таң эрте ордунан турбай кроватында кофе ичип жатып, базаркомду чакыртып алып, базардагы бааларды сурап билүүчү экен. Атаганат, биздин Курманбек Салиевич нандын канча тураарын, канча грамм экенин билер бекен? Албетте билбейт, балким билгиси да келбейт. Дагы бир тарыхый мисал, кадимки Курманжан эжебиз Кудаяр хан ар бир түтүнгө бирден кыл куйрук салык салганда, Коконго барып, элин жашоо-шартын түшүндүрүп, салыкты төмөндөткөн экен. Ушул сыяктуу анын өз элине кылган зор эмгеги тарых барактарында алтын тамагалар менен түбөлүккө жазылып калды. Ошондуктан, урматтуу эл башчыларыбыз тарыхта элдик адам катары калгыңар келсе, эл камын ойлогула!
Кымбаттуу адабияттын дөө-шаалары, кыргыз элинин кыйналганын көрбөй жатасыңарбы? Сиздер чогулуп алып ийри отуруп, түз кеңешип Бакиевге кирүүгө мүмкүнчүлүгүңүздөр бар экенин жакшы билебиз. Урматтуу биз сыйлаган адабиятыбыздын корифейлери менин кыйкырыгымды талкуулап, мамлекет башчыларына жеткизет - деп терең ишенем.
Сокулук району, Төш-Булак айылы
кыргыз тилиндеги гезит "Эл сөз"
"Кыргыздын касиети, кудурети, келечеги гастарбайтер болбойт"
"Жардамга муктаж болгондорго гана жооп беребиз"
Революция эмес, резолюция кабыл алынды
12-декабрь - Алыкул дүйнө салган күн
Атай комузчу, ырчы гана эмес, куйкум сөздүү куудул эле
Кыргыздын кыраан жигиттерине арнайм
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?