el en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru hu ru ru ru ky ru ru ru ru ru ky ru ky ru ru ru ky bg ky ru ru ky ru ky ru ky ru tt ru ky ru ky ru ru krc ru ky ru av ru ru ru ky ky ru ky ru ky ru ky ky ru ru ru uk ru ky ru
"Агым", 18.09.09 - 17-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Чарчадым деген сөз, бул - жеңилдим дегендик "
"Айтыш" коомдук фондунун негиздөөчүсү, жеке ишкер, кинорежиссер Садык Шер-Ниязды жалпы журтка тааныштыруунун кажети деле жок. Жакында кыргыздын таланттуу уулу Москвадагы сценаристтер жана режиссерлордун жогорку курсун бүтүп мекенине келди.
- Садык мырза, бүгүн көңүл эзген көртириликтин көйгөйүнөн алыстап, жөн гана жандүйнөңүзгө саякат жасагыбыз келип турат. Адатта, адам өзүнүн өмүр жолуна сереп салганда, алгач туулган жери, балалык курагы эске түшөт. Сиздин балалыгыңыз кайсы жерде, кандай шартта өттү эле?
- Өзүм Таласта туулган менен балалык күндөрүмдүн көбү Баткен, Лейлек, Катыраң деген жерлерде өттү. Себеби, атамдын кесиби малдогдур болгондуктан, партия жөнөткөн жактарда иштегенге туура келчү. Кийин эс тартып, коларага жарап калганда кайра Чоң-Капкага (туулган жери - Э. Ж. ), чоң апама караан бол деп жөнөтүшкөн. Ошондуктан балалык эскерүүлөрүмдүн көбү чоң апам менен байланыштуу.
- Болочок жеке ишкер кандай окуучу болду экен?
- Азыр ойлоп көрсөм, ал учурдагы билим берүү системасы өтө сапаттуу болгон экен. Себеби, учурда балдарымды эң мыкты, сапаттуу билим берет деген мектептерде окутуп жатам. Бирок, кээде суроолорума алган жооптордон улам биздин убактагыдай билимге болгон талап кескин төмөндөп кеткенин туям. Мектепти жакшы аяктадым. Атам мактанып, "балдарымдын баары актив" деп калчу.
- Бала кезде эңсеген окуума өттүм деп эсептейсизби?
- Тирикарактыгымдан уламбы, айтор, орто мектепке алты жашымда барып алыптырмын. 8-классты аяктагандан кийин эле агам Болоттун (Шерниязов) каалоосу менен Фрунзедеги (Бишкек) Машина куруу техникумунун ширетүү факультетине тапшырдым. Балалыгым менен (а кезде боюм кыска, он төрттөгү бала элем) Болот байкемдин "ширетүүнүн түрлөрү көп, атургай космикалык ширетүү дегени да бар" деген сөзүнө ишенип, эргип келип окуп калыптырмын. Азыр ойлосом, өзүмө бул окуу мага жагабы деген суроону деле койгон эмес экем. Андан соң өз каалоом менен КМУнун укук факультетине тапшырдым. Аны менен чектелип калбай, көптөн берки көксөп жүргөн Москвадагы сценаристтер жана режиссерлордун жогорку курсун кечээ жакында эле аяктап келдим. Антсе да бүгүнкү күнгө чейин өзүм каалабай окуган техникумдун билими жашоомо көбүрөк пайдасын тийгизүүдө.
- Студент дегенде эмнени көбүрөөк эстейсиз?
- Ал учур өмүрүмдүн эң жаркын кези эле деп айтам. Азыркыдай турмуштун түйшүгүн тартуу азыраак. Чөнтөгүң калың болсо, күндө майрам, күндө той. Албетте, чөнтөктө күн сайын эле акча бапырап турган эмес. Антсе да ал кырдаалдан чыгуунун жолун өздөштүрүп алган элек. Күндүзү окуудан соң ар кандай кара жумуштарда иштеп тыйын тапчубуз да, кечкисин кыздар менен киного барар элек. Ошол кездеги шаардын кинотеатрларында биз көрбөгөн кинолор калбады. Жакшы кинолорду бир эмес, бир нече жолу көрүп, атургай каармандардын репликаларына чейин жаттап алчубуз. Кинодон чыккан соң кызуу талаш-тартышка түшүп, ар ким өз оюн билдиргенге ашыкчу.
- Алгачкы аруу, таза сезимиңиз кимге арналган?
- Аруу сезим деп балалык кездеги сезимди айтсак керек. Биздин класста 20 бала, 3 кыз окучу элек. Ал үч кыз да менин алысырак туугандарым болчу. Андыктан кыз менен сүйлөшүү түшүнүгү жок жүрчүмүн. Кийин 6-класс экенибизде коңшу айылдан жети кыз келип кошулду. Ошолордун арасынан болпойгон, акжуумал бир кызды менин жаныма отургузуп коюшту. Сабакта отурганда уурдана карап, көзүнчө жакшы иштерди, кандайдыр бир эрдиктерди жасагым келгени эсимде. Менимче, балалыктагы алгачкы сезимим ошол болсо керек.
- Кыргызда "Вазир жакшы - хан жакшы, аял жакшы - эр жакшы" делет. Өмүрлөшүңүз тууралуу кеп салып берсеңиз.
- Бул туура айтылган сөз. Өмүрлөшүм менен он жети жылдан бери турмуштун ачуусун да, таттуусун да бир татып, талыкпай балдарга тарбия берип жашап келем. Жубайымдын аты Мунара. Айтылуу баатыр Чолпонбай Түлөбердиевдин айлынан болот. Кесиби - врач. Жаш кезде катуу кетүү, оройлонуу болсо, барган сайын анын баары калып, сый мамиле көбүрөк орной баштайт экен.
- Ийгилигиңизге кошкон салымы канчалык?
- Ырас, үйдө тынчтык, бакубатчылык болбосо иш кайдан алга жылсын. Бул жагынан алганда эркектин ишинин ийгилигине аялзатынын ролу чоң. Жубайым орто мектепти, институтту артыкчылык менен бүтүргөнүнө карабай, биринчи планга менин ишимди, балдарды тарбиялоону койгондуктан, учурда бизге таяныч болуп үй-бүлө түйшүгүн тартууда. Балким, өзүнүн карьерасын алдыңкы планга чыгарганда, мен түйшүктүү, тынчы жок жумушумдан мынчалык ийгиликти жарата алат белем, ким билет...
Артта калган из жана келечек
- Акыйкатчынын орунбасарлыгынан кетип калганыңыз айрымдарга табышмак бойдон калууда...
- Ар бир мамлекеттик чоң кызматтагы чиновник өзүнө "менин бул кызматымдын натыйжасы канчалык" деген суроону берип көрсө. Менимче, ошол кызматынан алгач өзү канаат алып, андан соң анын пайдасы элге тийип жатса, мындай кызматка барганы туура болот. Натыйжада көпчүлүк кызматкерлер аш-тойдо төр талашып отурмай, кымбат баалуу машине, жумшак кресло кумарынан ары аша албай келет. Анүстүнө мамлекетибизде кимдир бирөөлөрдүн кресло кумарын кандыруу үчүн гана жаралгандай кызмат орундары көп. Кызматтан кетүүмдүн биринчи себеби жеке чыгармачылык кыялдарымды ишке ашыруу далалаты болсо, экинчиден, акыйкатчынын үч орунбасары бар. Анын бирөө кемип калса, анча деле чоң жоготуу болбос деген пикирде болдум. Ырас, кийин Жогорку Кеңеш да бул боюнча эки гана орунбасар болсун деген туура чечим кабыл алып беришти.
- Кинорежиссерлук өнөрүңүздү бизнестин бир түрү катары карасак болобу?
- Кинорежиссерлукту бизнес катары кароого мүмкүн эмес. Себеби, ал чыгармачылык жумуш. Бизнесте ар түркүн жол менен байыса болот. Ошол эле учурда чыгармачылык жол менен, айрыкча режиссерлук өнөр аркылуу байып кеткенин көрө да, уга да элекмин.
- Бүгүнкү бийликке болгон көзкарашыңыз...
- Маданий баалуулуктарга көп көңүл бурулса. Акыркы он беш жылдын ичинде маданияттын кайсы тармагы болсун бирөөнү оозубуз толуп айталбайбыз. Же эмне, кечээги адабияттагы А.Осмонов, Ч.Айтматов, маданияттагы Б.Миңжылкыев, С.Чокморов, Б.Бейшеналиеванын жолун жолдоочулар бүгүнкү күндө таптакыр түгөнүп калган дейсиңби? Жок, болгону биз аларды алып чыгууга, элге сунуштоого кудуретибиз, каалообуз жетишпей жаткандай. Ар бир тармак боюнча түптүү, таланттуу инсандар көп. Азыркы бийлик ушуларды көтөрүп чыгуу идеологиясын иштеп чыкса, Кыргызстандын аброюн дагы тепкичке көтөрөт эле.
Ачыгын айтыш керек, бул жагынан "Айтыш" фонду жакшы жетишкендиктерге чыкты. Азыр төкмө акының барбы десе, кыргыз эли бир эмес, бир нече таланттуу акындарды санап бере алат.
- Сиз кыялданган болочок Кыргызстан...
- Өз тарыхын, тарыхый баалуулуктарын таанып билген, илим-билимдин сересине жетип, кыргыз экенине, улуу тарыхы бар эл экенине сыймыктанган кыргыз улан - кыздары жашаган өлкө.
- Жеткен жана жетелек кыялдарыңыз...
- Тээ бала кезден эле көргөн кинолордун таасиринен уламбы, айтор, кинорежиссер болгум келчү. Бүгүнкү күндө мына ушул кыялым ишке ашты. Жетелек кыялым - эл баалаган, сүйүп көргөн бир чыгарма жаратсам деп келем.
- Көртириликтин көйгөйүнөн чарчаган күнүңүз болду беле?
- Көртириликтен чарчабаш керек деген ураан менен жашайм. Чарчадым деген сөз бул - жеңилдим дегендик. Ал адам өзүнүн жетер чегине жеткендиги. Андыктан мени менен иштешкендерден да мындай сөздү укпоого аракет кылам. Турмушта дайым алдыга умтулуп, болгон күчтү кездешкен көйгөйлөрдү, тоскоолдуктарды жеңүүгө жумшаш керек. Ошондо гана жасаган ишиңдин акыбети кайтып, ийгиликтер жаралат.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
Жогорку Кеңештен 193 киши "садага чабылат"
"Кайран Маркстын "акча-товар-акча" деп какшаганы бекер эмес тура"
Жайсаңбаевге окшогондор жайлап кетпесе болду
"Баарыбыз кылмышка шектүү болуп калышыбыз ыктымал"
Чыныгы согуш Сырт айылында болгон
"Премьер-министрден тартып акимдерге чейин окутабыз"
Башкага жеткен куруттан, неге бизди куруткан?
"Үч жүздүн" айтканы эки болбойт
Жаңырган филармония, жаңы чабылган комуздар
"Чарчадым деген сөз, бул - жеңилдим дегендик "
Кыргыздар, кулак салсаңар боло
Кайран тил карьераны эле эмес, капчыкты да кампайтат
Кыргыз эл акыны Анатай Өмүрканов "Агымга"
акыркы кезде жазган жаңы ырларын тартуулады.
Бакыт БУКАЕВ жаштыгы менен коштошту