ky ru en en en en en en ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ba ky ru hu ru ky ru ky ru ky ru ky ru xal ru ky ky ru ky ru uk ky bg tt ru ky ru ru ru ky ru ru ru ky ru kk en en en en en en en en en
"Кыргыз руху", 10.08.10 - 6-бет: •
Мамлекеттик каттоо кызматынын төрагасы Алмамбет Шыкмаматов:
"Паракор жазасын албаса коррупция токтобойт"
- Мамлекттик каттоо кызматынын курамына бир топ жаңы бөлүмдөр менен кызматтар өткөрүлүп берилген экен. Ошол тууралуу кененирээк маалымат берсеңиз?
- Мамлекеттик каттоо кызматы президенттин указы менен 2009-жылдын октябрь айында түзүлгөн. Мамлекеттик каттоо кызматына мурда башка министрлик жана органдардын курамындагы кээ бир бөлүмдөр биздин кызматка өткөрүлүп берилди. Мисалга, Ички иштер министрлигинин курамындагы паспорттук-виза менен камсыз кылуу кызматы жана авто-транспортторго болгон укукту каттоо, адилет министрлигинин курамындагы жарандардын граждандык актыларын каттоо кызматы (ЗАГС), муну менен катар мамлекеттик архив кызматы, мурда ГАИРТ деп аталган жарандарга паспортту персонификация кылуу агенттиги камтылып, ошону менен баш аягы өзүнө беш департаменти камтыган чоң структурага айланып Мамлекеттик каттоо кызматы деп аталды. Мурда бул кызмат болгону кыймылсыз мүлктү гана каттап келген.
- Мурдагы бийликтин (Акаевдик, Бакиевдик башкаруу маалында) тушунда бул тармак коррупциянын очогу сыяктуу кабылданып, эл арасында бул структурага анчейин ишенбөөчүлүк пайда болгонун эч ким танбайт. Сиз жаңы жетекчи катары бул коррупция илдети менен кантип күрөшүп жатасыз?
- Эл арасында андай айың кептин чыгышынын жүйөөсү бар. Себеби, бизге кошулган ИИМдин курамындагы паспорттук виза кызматы менен автотранспортту каттоо кызматы эл арасында коррупцияланган, пара алат, ошолор баягы элдерге орой мамиле жасайт,- деген түшүнүк калыптанып, ушундан улам коом арасында аларга карата ишенбөөчүлүк абал түзүлчү болушу керек. Эми булардын баары азыр жарандык кызмат, мамлекеттик кызмат категориясына өткөн. Себеби, мурда милиция аскердик тартиптеги кызмат болсо, азыр булардын иш-аракетин Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик кызматы жөнүндөгү мыйзамы тескеп, жөнгө салат. Мына биздин кызматтын түзүлгөнүнө алты айдын жүзү болду, мен бул тармакты жетектей баштаганыма төрт жарым ай болду. Бул жерде чече турчу, жана чечилбей жаткан маселелер абдан көп.
Жогоруда атап кеткен беш кызматтын Мамлекеттик каттоо кызматынын курамына киргени бул абдан жакшы нерсе. Себеби, маалымат базасы бир колдо болот. Мисалы, жарандардын төрөлгөндөн баштап өмүрү өткөнгө чейинки маалыматтар. Алардын ичинен үйлөнгөндүгү тууралуу, кыймылсыз мүлк алгандыгы тууралуу, автотранспорттук каттоо тууралуу, паспорт алгандыгы тууралуу маалыматтар бир мекемеге камтылып, маалымат базасы бир колго топтолгон. Бул болсо жарандарды тейлөөдө бир топ ыңгайлуулуктарды түзүп берет. Бул Мамлекеттик каттоо кызматынын эффективдүүлүгүн арттырат деп толук айтууга болот.
Бирок, "көнгөн адат калабы, уйга жүгөн салабы" болуп, акыркы үч айда пара алуу боюнча транспорт департаментинен көп кармалып жатат, ошондой эле паспорттук-виза кызматынан жана ЗАГСтан пара алып кармалган фактылар көп болууда. Бирок, тилекке каршы пара алып жаткан жеринен кармадык деп коомчулукка жар салып, жыйынтыгында иштер сотко жетпей калып жатат. Ал болсо эми укук коргоо органдарынын абийиринде. Мисалы үчүн кызматкерди пара менен кармагандан кийин ал ишти логика боюнча сотко жеткирип, коомчулукка жарыялап, ал киши өзүнүн жазасын алышы керек да. Ал эми бул жерде болсо коомчулукка мына кармадык деп коюп, кийин карасаң алардын бардыгы сотко жетпей, пара менен кармалган киши таптатынакай, таза болуп эле кайрадан эле өзүнүн кызматында иштеп калышы мени абдан өкүндүрөт. Эгер мындай кылмыш иштерин аягына чейин чыгара иштебей орто жолдон эле бүтүрүп коё бере турган болсок, коррупция менен күрөшө албайбыз. Коррупция менен бир эле киши күрөшө албайт, аны менен укук коргоо органдары, соттор деги эле коомчулук убагында арыз менен кайрылып жапа тырмак киришпесек бул илдеттен арылуу кыйын. Бул жерден баса белгилеп айта кете турчу нерсе бир адамдын күнөөлү же күнөөсүз экенине сот гана өзүнүн чечими менен аныктай алат. Соттун чечимисиз ал кишини сен күнөөлүүсүң же паракорсуң деп айта албайсың да.
Бизде көбүнчө пара менен кармалды деп коомчулукка жар салып туруп, иш сотко жетпей калып жатат. Соттун чечими чыкпаган соң ал кишини күнөөлүү дегенге да болбойт. Анан бул жаман адат, жаман дарт башкага дагы жугат. Тигил деле кармалып, бирок сопсонун эле кайра иштеп жүрбөйбү деп коркпостон кайрадан эле алган парасын алып, иштеп жүрөт. Мына ушундай абалдын жаралып калуусуна укук коргоо органдарынын принципиалдуу түрдө ишти акырына чейин чыгарбай жаткандыгы чоң түрткү болуп жатат. Бул иш менен күрөшүү мамлекеттин, жарандардын - жалпыбыздын ишибиз.
- Түштүктөгү каргашалуу окуядан кийин Мамлекеттик каттоо кызматына көп иш жүктөлсө керек. Анткени, канчалаган адамдардын документтери күйүп, жоголуп кетти.
- Мына түштүктөгү каргашалуу окуядан кийин жарандарды паспорт менен камсыз кылуу, туулгандыгы тууралуу күбөлүктөрдү калыбына келтирүү боюнча иш-аракеттер жүрүп жатат. Азыркы убакта биздин иш-аракетибиз бул аймакта күчөтүлгөн түрдө иштеп, жарандардын өздүгүн аныктоодо колдон келген аракеттерди көрүп жатабыз. Бизге бул иштерде эларалык уюмдар дагы жардам берип жатышат. Нариман айылындагы паспортстолдун имараты толугу менен күйүп кеткен, аны кайрадан калыбына келтирүү үчүн Эл аралык миграция уюму жардам берип, ал жерге контейнер коюп беришти.
Базар-Коргондогу архив имараты толугу менен өрттөнүп кеткен. Наримандагы паспорттук стол менен Базар-Коргондогу архив имаратын кайрадан куруу үчүн түштүк дирекциясы тарабынан акча каражаты бөлүнүп, бул имараттар кайрадан жаңы курулганы турат. Бул имараттарды куруу пландары түштүк дирекциясынын жалпы планына камтылып, эми аны куруп баштоо иштери ишке ашканы турат.
Кыймылсыз мүлктү каттоо департаментинде абал дурус. Себеби, бул жерде он жылдан бери дүйнөлүк банктын каржылоосу менен система курулуп бардык иштер автоматизациялаштырылган. Кардар менен кардардын жумушун аткара турган кызматкер экөө бирин-бири көрбөйт, тааныбайт. Себеби, документти бир жерге берет, ал жерден аткаруучулар алып, аны даярдап бүткөндөн кийин документти берүүчү жерден кайра алат. Мындай автоматизациялаштырылган система коррупциянын алдын алууда өзүнүн эффективдүүлүгүн көргөзө алат. Ал эми башка структураларда андай эмес. Өзүнүн документин регистрация кыла турчу адам кабинеттен кабинетке кирип, ал имаратты аралап кетет. Мына ушул нерселерди жөнгө салуу үчүн алдыда бир топ иштер бар.
- Мына Түштүктөгү каргашалуу окуяда көп адамдардын паспорттору жоголду деп жатабыз. Ошол документтерди кайра калыбына келтирүүдө кайсыл булактарга таянып иш жасап жатасыздар?
- Албетте, кээ бир адамдардын турак-жайы менен кошо документтери күйүп кеткен фактылар бар. Аларды калыбына келтирүүдө жабыркаган адам айыл өкмөтүнө барып өзүнүн ким экендигин аныктаган справка алат. Ушул адамдын аты мындай деп алар тактаган справканын негизинде документтерди калыбына келтирүү иштери жүрүп жатат. Эң башкы кадам ушул өздүгүн тастыктаган справка берүү менен башталат. Биз ушул справкага таянып, анын ЗАГСтагы документерин карап, туулгандыгы тууралуу күбөлүктү калыбына келтиргенден кийин анын негизинде паспорт берилет. Бизде борбордоштурулган маалымат базасы бар, ошол жерге кимдерге паспорт берилди жана каяктан берилди деген толук маалыматтар топтоштурулат.
- Бүгүнкү күнү паспорт жана башка документтерин жоготуп жибердик деп канча киши расмий түрдө кайрылды?
- Расмий түрдө Ош шаарынан 1283 киши, Жалал-Абаддан 346 киши кайрылды. Биз булардын маселесин кечиктирилгис бир негизде карап, аларга документтерин өз маалында берүү иштерин жасап жатабыз.
- Жаңы жетекчи келгенде кадрлар жаңырары белгилүү. Кадр маселеси сиздерде кандай чечилүүдө?
- Мына жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамы бар. Жергиликтүү бийликтин ролун күчөтүү үчүн президенттин указы чыккан. Анын талаптарына ылайык акимдер жергиликтүү органдагыларды, өзүнө баш ийген мамлекеттик структурадагы жетекчилердин кандай иштеп жаткандыгын түздөн-түз көзөмөлдөйт. Ушул мыйзамга ылайык эгер жер-жерлердеги биздин жетекчилерге начар иштеп жатат, милдетин аткарбай жатат деп каралган тартипте сунуш менен кайрылса, биз аны жумуштан бошотуп жатабыз. Ошол эле мезгилде жетекчилерди да дайындап жатканда дагы атайын сунуштун негизинде дайындап жатабыз. Бирок, массалык түрдө негизсиз жумуштан алуу деген жок. Биз андайга дагы жол бербейбиз. Андан тышкары одоно түрдө эмгек кодексинин талаптарын бузган, одоно түрдө кемчилик кетирип пара менен кармалып мыйзамды бузган кызматкерлер менен мыйзамдуу түрдө коштошуп жатабыз.
- Сиз жетектеген кызматка жаңы беш кызматты кошуптур. Алардын ишин чогуу жөндөп кетүү оорчулук туудурбайбы?
- Бул жерде эң негизгиси мыйзам гана кынтыксыз аткарылса эч кандай жетекчиге проблема болбойт. Мекеме кандай гана чоң же кичине болбосун ал жерде мыйзам иштеп, кадрлар жакшы болуп, орчундуу маселелер өз маалында чечилип коодинациялык жумуштар жолго коюлса ал органда проблема болбойт. Эгерде өзүнүн ишине шалаакылык мамиле кылып, кадрлары начар болсо 5 киши иштеген коллективде чечилбеген проблемалар көп болуп, иши алдыга жылбайт.
- Алдыга койгон иштериңиз тууралуу айта кетсеңиз?
- Иштер абдан көп. Ошол эле паспорт боюнча. Мурда паспортту персонификация кылуу үчүн "Интерелинкс" компаниясы иш аткарып келген. Булар тез аранын ичинде жарандарга паспорт берүү боюнча иштеп келишкен. Мисалы эки күндө паспорт даярдаш үчүн 200 евро алышат. 200 евро ушул жеке компаниянын чөнтөгүнө кетет. Жылына 10 млн. евро компаниянын пайдасына өтөт экен. Биз азыр ушул багытта иш алып барып жатабыз. Өкмөтко токтом сунуш кылып, ушул бааны төмөндөтөлү деп жатабыз. Бул мурда "бармак басты көз кысты" болуп коюлуп калган. Алар паспортту эрте жасап беребиз деген шылтоо менен жарандардын эсебинен пайда көрүп келген. Мунун бардыгын алар токтом, жоболор менен бекитип алышкан. Биз азыр ошол жобо, токтомдорду сындырыш үчүн өкмөткө токтом токуп жатабыз. Биздин ушул токтомду өкмөт колдоп берсе, ушул паспорт алуудагы кыйынчылыктар бир топ оңой болуп калмак. Бул алдыга койгон максаттардын бирөө гана. Мындан башка ички жана тышкы миграция агымдарын бир калыпка салуу үчүн автоматизациялаштырууну карап жатабыз. Бүгүнкү күнү бул миграция агымын тескеп, жөнгө салып, так маалымат бере турчу бир орган жок. Чек ара кызматы өзүнчө бир маалымат берет, миграция министрлиги башка маалыматты берет, биздин орган башка маалымат берет. Ушундай үч башка маалымат ортого чыгып жатат. Мына ушундай кайчы маалыматтар болбошу үчүн бул тармакты автоматизациялаштыруу учурдун талабы. Мындан башка дагы ишке ашыра турчу көптөгөн жаңы план, жаңы долбоорлор бар.
кыргыз тилиндеги гезит "Кыргыз руху"
email • архив • редакция
Көзгө көрүнүүчү боёк колдонулсун
Уюштуруучулар, талапкерлер, байкоочулар, чагылдыруучулар
Мамлекеттик каттоо кызматынын төрагасы Алмамбет Шыкмаматов:
"Паракор жазасын албаса коррупция токтобойт"
"Үрп-адатын, каада-салтын сыйлаган адам улутчул"
Парламенттик шайлоого катышуучу талапкерлерге - алардын партияларына маданият тармагынан сунуш
Ахунбаев атындагы клиника-азыр өз атын да, затын да жоготуп коюу коркунучу алдында!
Warning: include(../../ohkaptal.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_6.htm on line 56
Warning: include(../../ohkaptal.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_6.htm on line 56
Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../ohkaptal.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_6.htm on line 56
Warning: include(../../rec_art/0_rec.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_6.htm on line 56
Warning: include(../../rec_art/0_rec.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_6.htm on line 56
Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../rec_art/0_rec.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_6.htm on line 56
Warning: include(../../news/0_art.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_6.htm on line 56
Warning: include(../../news/0_art.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_6.htm on line 56
Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../news/0_art.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_6.htm on line 56