ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ba ru ky ky ky ky ky ky ky ru tt kk ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ru ky ru ky tt ru ky ru ky ru ce ru ky ru ru ky ru ru ru ru ky bg ky ru ky ru ru ru ky ru tt ru ky ru ru kk ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Асман пресс", 01.04.10 - 11-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Сен тиккен теректер, сен калтырган келечектей сезилет
Жакында тактап айтканда 17-март күнү оппозициянын курултайында Азимбек Бекназаров катуу каргылданып "Бул күн мен үчүн өтө оор күн. Туугандарым, жердештерим окко учкан күн. Алар мурдагы коррупциялашкан, үй бүлөлүк бийликти кулатабыз деп курман болушкан. Бирок үй бүлөлүк бийлик бүгүн да жашап жатат" деп сөзүн баштап көпкө сүйлөдү. Чынында мен да ушул курултайга Аксы окуясында курман болгон он жыл бирге окуган класташым ( бир партада отурган күндөрүбүз да болгондур) Сапаралиев Кадыркулду эскерүү үчүн эле келген элем. Бирге жүргөн, ойногон күндөр, кыял жоругу, адамкерчилиги дегендей. Адамдын өмүрү эле эмнеге арзыйт.
... Биз бир мектепте бир класста 14 бала элек. Ынтымактуу да болчубуз. Ошол ынтымагыбыз азыр деле сакталып келет. Азыр да айылга барып класташтар чогулганда айылдагылардан (сыртта жүргөндөрдөн, Кадыркулдан) башкабыз чогулуп калмай адатыбыз дагын эле бар. Класташыбыздын тамаша сөздөрү, чогула калганда катуу үн менен кыйкырып ырдап калчу үнү гана жок.
Кадыркул өзү шар эле. Ал биз бир нерсени акылдашып жасамак болгондо шар алдыга түшүп кетчү. Курман болоруна да ошол шар мүнөзү себепчи болдуго дейм. Ошондо да митингичилердин алдыңкы катарында болчу. Беттерине кара маска тагынган канкорлор да алдыңкы катарга ок жаадырышкан. Бул анын баатырлыгы эмей эмне.
Ошол он төрт баланын бири Сапаралиев Кадыркул болчу. Башталгыч класстан тамга тааныткан Эл агартуунун отличниги Кайып Кенжебаев агайыбыздын көзү азыр да тирүү. Агай китепти окутканда Кадыркул Эне тил китебин баарыбыздан шыр окуйт эле. Бир мүнөттө 200 гө жакын сөздү окуйт болчу. Бир ирет райондон текшерүүчү келгенде агайыбыз ушул бала так да, көп сөз да окуйт деп мактаганы азыркы күнгө чейин эсимде.
Кадыркулдун менин көзүмө тартылган акыркы элеси боз куртка кийген тейде калыптыр. Боз демекчи бозоргон туман, бозоргон жашоо, элибиздин бозоргон келечеги (тумандаган келечек). Анан дагы каран күн Аксынын алты азаматы курман болгон жер Бозпиек деп аталып жатканын карабайсыңбы...
Бир ирет Сапаралиев Кадыркул класташыбыз курман болгондон жарым жыл өтүп эскергени үйүнө барып калдык. Алма бакты абдан тиккен экен алды жетилип калыптыр. Бизди таң калтырганы он сотых короонун ичинен үчтөн бир бөлүгүнө өңчөй теректерден питомник жасаптыр. Миңдеген теректер. Эсеби жок. Баары тяктай болуп тегиз жетилип келе жатыптыр. Атаңкөрү элибизде бак отургуз деп айтылат эмеспи. Анын сыңары сен да өмүрүңдүн аяктап калганын билгенсиңби?.. Негедир мага ошол теректер бизге сен калтырган келечектей сезилген. Ооба сен өз өмүрүңдү келечек кылып берип кеттиң. Сенин өмүрүң арбир терекке суу болуп кирип өмүр берип жаткандай туюлган. Аяшыбыз теректер дагы кичине жетилсе элге таркатып тиктирем деп айтып калчу -деди. Ошол теректер азыр жетилип калса керек...
Бул эскерүүдө бир нерсени түз эле айткым келип турат. Мага бул сөзүм үчүн көптөр капа болушпай эле койсо болот. Бир сөз менен айтканда Аксынын алты азаматы канкор бирөөлөрдүн капыстан атылган огуна учту да кетти. Артында атасыз балдар кыздар, жесир аял, боз топуракты кучактап боздоп ыйлаган бир туугандар менен бели бекчейген эне-ата калды. Мына андан берки беш жылдан кийин эмне өзгөрдү. Болбосо айткылачы эмне өзгөрдү? Ооба эч ерсе өзгөргөн жок. Биз үчүн сенин атыңа коюлган мектеп, бакыйып жетилген теректериң гана калды.Башкасы баары аман дегендей...
Байыркы ата-бабаларыбыз бир жылды 4 мезгилге бөлүп, жаз, жай, күз, кыш деп атап, ар бир айды өзүнчө өз аты менен атап келишкен. Бир жылдын 12 айынын аталышы бүгүнкү күндө бир нече кылымдардын өтүшү менен биз 3-жолку аталышта атап калдык.
1694-жылы Орусиянын биринчи императору Петр-1 жаңы жылды биринчи январдан баштап белгиленсин деп өзүнүн өкүмүн чыгарган. Кийин 10-15 жылдын ичинде бүтүндөй европа эли, андан кийин Америка эли белгилеп ошону менен бүт дүйнө жүзү 1- январды жаңы жыл катары белгилешип калган.
Мындан бир нече миңдеген жылдар мурун жаңыдан кар ээрип жыл башында жерге көк чыгып, жаңыланып, бак-дарактарда күкүк сайрай баштаган үчүн март айын күкүк ай дешчү. Жаңы жыл ушул айдан башталчу. Кийин, бир нече кылымдардан кийин ата-бабаларыбыз бул айды жалган куран деп атап калышкан. Эми, төмөнкү таблицада жылдын башы байыркы кыргыз атаган аттар боюнча күкүк айынан (жалган куран, же болбосо март) баштап, жылдын аягы корук айга (бирдин айы, же февраль) чейин кандайча аталып келгени көрсөтүлүп турат.
Күкүк айын илгертен бери жылдын башы деп кыргыздар Нооруз майрамын, жаңы жылды белгилеп келишкени маалым. Ар бир жыл мезгили катаалдыгы жагынан бири-бирине окшош эмес экендиги белгилүү. Күкүк айында бирде күн узарып арыкчылык, бирде кызыл туут айлары үчүн (Кызыл жумуртка - акиташсыз чел кабык бойдон туулган жумурткалар) "узун сары" деп атап коюшкан.
Жай айларын - кыркүйөк айдан (кулжа - март) карача айдын (баш оона - август) 20сына чейин "саратан тамыз" деп аташкан.
Күз айларын - Казан (согуш) айдын (аяк оона - сентябрь) 20сынан акпаң айдын (жетинин айы - ноябрь) 20сына чейин "кедери кетээр" деп аташкан.
Кыш айларын - чил айынан (бештин айы - декабрь) корук айдын (бирдин айы - февраль) 20сына чейин "токсон тогол, кырк чилде" дешкен. Себеби, 90 күн кыш айы, анын ичинен 40 күн чилде түшкөн мезгил болгон.
Ал эми "тогоол" деген сөздүн мааниси, Үркөр жылдыз менен Айдын жакындашып тогошуп өткөнүнөн улам аталган. Үркөрдүн чыгышынан батышына чейин тогоолдорду эсептеп көрүшкөн. Бул жагынан алганда, байыркы ата-бабаларыбыз астрономиялык аныктоолорго атайы куралдарсыз, аспапсыз эле байкоо жүргүзүшүп, аныкташкан.
кыргыз тилиндеги гезит "Асман пресс"
email • архив • редакция
Абайла, кокуй Акүй угат
Лариса Асанбекова, Академик парапсихолог:
"Саи Баба адамзатты кара күчтөрдөн куткаруу үчүн келген"
Лейла Сыдыкова, ЖКнын депутаты:
"Бийлик оппозицияга биргелешип иштешели деп кол сунду"
Астананы багынткан кыргыз балдары
"БАРДЫК НЕРСЕ КУДАЙДЫН БУЙРУГУ МЕНЕН"
Сен тиккен теректер, сен калтырган келечектей сезилет
"Сүйбөгөн жардан сүйүктүү уулум бар"
"Олимпиадаларга барганда келгенче шашам"
"Аборт" жасатып, азыр сегизи калды
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?