ky ky el ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru
"Агым", 31.10.08 - 8-бет: •
"Мен сүйгөнгө караганда, мени сүйгөн маанилүү"
Бул жолку "сейилге" КР маданиятына эмгек сиңирген ишмер, белгилүү журналист, кесиптешибиз Бүбүкан ДОСАЛИЕВАны чакырдык. Аял, эне, сүйүү, эркектер, көралбастык, сүйгөн кесип жана башка көкүрөгүндөгү ойлорунан биз менен бөлүштү.
- "Тай туйлап такка чыкпайт" же "Байтал чуркап байге албайт" деген макалдарды кандай кабыл аласыз?
- Абдан туура айтылган. Студент кезде мен бардык ишти жасайм, колуман келет дечүмүн. Көрсө, табият мыйзамы башка экен да. Аял жасаган иштен баарыбир кемтик кетет экен. Менин атам да кээде "аа, катындын кылганы да" деп койчу. Анын маанисин азыр түшүнүп атабыз.
- Бардык эркектер жаш өткөндө аялдын көзүн карап калары чынбы?
- Акыркы кезде ошону байкап жүрөм. Кээ бир чакчырылган эркектер жаш чагында аялына үстөмдүк кылышса, кийин баш ийип, аялынын сөзүн сүйлөп калышат экен. Акылдуу аялдар муну баарыбир билдирбейт, акылсыздары мен деле теңата болдум деп ашачаап кеткендерин деле көрүп жүрөбүз. Аял болгон соң, мен баарыбир эркектин эркек экендигин сыйлайм.
- Бизде акыркы чечимди жолдошум чыгарат, ага чейинки даярдыктарды мен жасайм. Үйдө мен катаал аял болушум керек. Анткени балдарым мени менен сүйлөшүп, кеңешип турушат. Менин энем ошондой аял эле.
- Эки күйөө балага кандай кайненесиз?
- Либералдуу эле кайнене болушум керек. Мен алардын өзүнчө үйбүлө экенин катуу сыйлайм. Кыздарым да, күйөө балдарым да мени менен теңата сүйлөшөт.
- Төрт балалуу болуп, үйбүлөнү да, журналисттик кесипте да үзгүлтүксүз иштөө кандай болот экен?
- Мага апам чоң жардам берди. Эки кызымды тең бакты. Кийин кайненем да жардам берди. Кийинки экөөнү улуулары багышты. Жолдошум балдарга аябай жакын, жакшы карайт. Ал мени түшүнбөсө, көтөрмөлөбөсө азыркыдай иштейт белем, ким билет.
- Кызганыч маселесин кантип чечесиңер?
- Жаш кезде жолдошум кызганып, көп эле чыр-чатак болду. Бирок кызганганга себеп болбосо, жашоо өз нугу менен кете берет экен. Ошон үчүн бүгүн үйбүлөм бүтүн, балдарым тынч. Эгер бир кезде кемчилик кетирсең, кийинки турмушта ал баарыбир бир жерден чыгат. Жолдошум мени экинчи курста эле алакачып кеткен.
- Алакачканга кантип көндүңүз, ага чейин аны көрдүңүз беле?
- Ал полиграфист эле. Практикага барганда жактырып калганын сезгем. Андан бери отуз жылдай өттү, буюрса жашообуз жакшы эле.
- Сүйүү жөнүндө эмне дейсиз?
- Сүйүү бир эле келет, экинчи кайталанбайт, менимче. Экинчи, үчүнчү дегендер жөн эле өздөрүн алдап жүргөндөр. Сүйүүнү материалдык кызыкчылыкка алмаштыргандар аны жок дешет. Окуучулук кезде мага мектептегилердин жарымы ашык болгон десем болот. Студент кезде ырларды арнап, китеп чыгаргандар да болду.
- Сиз үчүн өзүңүздүн сүйүүңүз маанилүүбү же сизди сүйүүбү?
- Экөө тең болгонго не жетсин, бирок мен сүйгөнгө караганда, мени сүйгөнү маанилүү деп ойлойм.
- Ыр жазасызбы, же үн созуп ырдаганга кандайсыз?
- Мурда бирин-экин ыр жаздым. Бирок колдон келбеген нерсеге чарпылган жокмун. Тойлордо ырдап калам. Менин үнүм өтө сейрек кездешүүчү мецо-сопрано. Биринчи жолу окууга өтпөй калганда опера студиясына окуюн деп баргам. Ошондо Кайыргүл Сартбаева мени тандап, өзүнүн классына алам деген. Бирок ата-энем көнбөдү. Азыр үнүм басаңдап баратат. "Элегия" ансамблинде ырдап жүргөндө опералардан арияларды да ырдачумун.
- Анан журналистикага да сүңгүп кирдиңиз…
- Биринчи курста окуп жүргөндө эле радиодо алып баруучу, штаттан тыш кабарчы болуп иштеп жүрдүм. Телерадио журналистикада жакшы карьера жасай алдым деп эсептейм. Телени, радиону биртоп деңгээлде жакшы билем. Гезит ишин гана билбейм. Кыргыз телерадиосунда сегиз жыл, андан кийин Улуттук университетте окутуучу болуп иштедим. 1995-жылдан бери "Азаттыкта" иштеп келатам. Акыркы үч жылда улуттук телеканал менен "Азаттыктын" биргелешкен долбоорлорун жетектеп, телерадионун жаңы технологияларын да жакшы билип калдым. Кээде улуттук каналда иштегендер менен сүйлөшүп калсаң, алардын эскиче иштеп жатканына таңгалам. Журналистика дайыма изденүүнү, жаңычылдыкты талап кылган нерсе да.
- Сиз кезинде көп жолу көралбастыктын курмандыгы болгонуңузду айтып калышат…
- 1988-жылы кыргыз телесинде "Ак өргөө" аттуу көрсөтүүнү жасап, Абды Сатаров экөөбүз биринчи жолу кагазы жок сүйлөп алып бардык. Аны ошол кезде В.Молчановдун "После полуночи" деген көрсөтүүсүнө окшоштуруп жасаганбыз. Кийин "Миңкыял" деген ат менен да чыкты. Тилекке каршы, ал көрсөтүү жеке мага болгон көралбастыктан, кызганычтан улам жабылды. Мени кетиришсе да ошо көрсөтүүнү алып калганда жакшы болмок. Азыр деле Үсөн Асанов деген академик мени көргөндө "Ой, "Ак өргөө", "Миңкыял" ошондо эмнеге жок болду?" деп эмгиче сурай берет. Андан кийин "Алтынчы күнү кечинде" аттуу көрсөтүүнүн сценарийин Кыялбек Урманбетов экөөбүз жазып, мен алып баруучу болордо, башка эки актерду алып баруучу кылышты. "Ден соолук" аттуу төрт көрсөтүүм эфирге кетпей койду. Мындай колго чаап, буттан чалып турган нерселер кыргыз телерадиосунда мурда аябай өнүккөн эле. Анан жөн эле айлык алып жүрө бермек белем деп Улуттук университетке окутуучу болуп кеттим. Аяктан да университетте биринчи жолу радиостудияны ачтым. Студенттер кадимкидей шыктанып, өздөрү редактор, диктор болуп, монтаж жасаганды үйрөнүшүп, политех, БГУнун студенттери иштешели деп келе башташкан. Анан иш быякта калып эле, мен көрүнүп калдым. 1995-жылы "университеттин эң мыкты мугалими" наамын акчалай сыйлыгы менен беребиз деген ректораттын сунушун декан бердиртпей койду. Болуптур деп "Азаттыкка" кетип калдым. Эң башкысы, мен иштей алам. Көралбастарды кудайга койдум деп коем.
- Эркектер менен жакшы иштешесизби же аялдар мененби?
- Өмүр бою эркектер менен иштешип келатам. Аялдар менен иштешсем эле болду, жанагыдай болуп калат.
- Сизге журналист эмес, сулуу аял катары мамиле жасагандар болду беле?
- Чогуу иштегендерге андай мүмкүнчүлүк берген жокмун. Иш боюнча бирөөлөргө барганда аял катары эмес, журналист катары сүйлөшүп, андай мамилеге жол берген жокмун. Эгер ага жол берсем, ал менин абийириме, беделиме шек келтиргендик болот да.
- Окутуучулук, илимий иштериңиз кантип атат?
- "Азаттыкка" толук өткөнгө чейин биртоп жыл Улуттук университетте, гуманитардык университетте да иштеп жүрдүм. Эки жылдан бери сабак бергенге мүмкүнчүлүгүм жетпей калды, себеби теленин иши көп. Бирок мастер-класстарга чакырса барып атам. Көп жылдан бери иш жүзүндө да, илимий изилдөө да жасап жүрөм. Азыр орусча, кыргызча да илимий иш даяр болуп калды. Буюрса, илимий иш жактайм деп турам. Аны монография түрүндө басмадан чыгарып да койдум. Адамдын маалымат алуу укуктарына, кепилдиктерине арналган. Ушу кезге чейин алган интервьюларымды чыгарайын деп жатам. Мындан сырткары, окутуучу болуп иштеп жүргөндө жыйналган материалдар бар. Буларды окуу куралы катары чыгарайын деген ой бар.
- Бүгүнкү күндө эмне түйшөлтөт?
- Коом өйдөдөн ылдый аралашып деградация болууда. ММКларда элди алдыга сүрөгөн, үндөгөн эч нерсе жок. Болгону президенттин, премьер-министрдин же депутаттардын кызыкчылыктарынан улам маалыматтар кетип жатат. А казактардын бардык ММКларында "Казакстан улуу өлкө" деген идея кетип атат. Бизде эртеңкини, беш жыл, он жыл алдыдагыны көрүү деген жок. Баарыбыздын башыбызды байлаган өзөк жок болууда. Азыр кыргыз жаштарында индивидуализм күчөп баратат. Биздей аз эл үчүн бул өтө коркунучтуу нерсе.
- Депутаттыкка койдуңуз беле?
- Сунуш болгон, бирок андан ары аракет кылган эмесмин. Саясатка барсам, аны деле чагат элем. Эми саясый партиялардан сунуш болсо катышайын деген ой бар. Менде жеке өзүмө болгон талап күчтүү. Бирок азыркы парламентти көргөндөн кийин боло берет турбайбы деп калдым. Бизнеске барсам да колуман келерине көзүм жетет. Тилекке каршы, каражатым жок. Журналистикадан тапканым күнүмдүк оокаттан ашпайт .
- Кийиз жасап, шырдак жөрмөгөндү билесизби?
- Билем. Өткөндө эжемдикинен 1974-жылы мен сайган "Бүбүкандан Сагынбекке" деген тушкийизди көрүп таңгалып койдум. Кереге чойгонду, тери ашатып кырганды, алакийиз жасаганды, ойгонду жакшы эле билем. Төркөрпөлөрдү кыргыз оюу менен оюп, машинеге салып жасайм. Шырдак жөрмөп, шырыганды азыр деле жасап кеталам.
- Кыздарыңызга сеп бергенде шырдак бердиңизби?
- Экөө тең албай койду, күбө жейт экен деп. Өзүмө апам берген шырдак ушу күнгө чейин бар.