hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky tt ky ky ky ko ky ky ky ky ky ky ky ko ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru hu ru be ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru ru ky ky bg ky ru ky ba ru ky ru ky ru ky ru ky ru kk ru
"Фабула", 29.11.11 - 13-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Куйручуктун Чойбек болушка сын түшүргөнү
Сүргүндө сүрүлүп жүрүп, эки жылдан соң, Чойбек эли-жерине эсен-аман кайтып келет. Бирок көргүлүктү көрүп, азапты аштай тарткан эл жакшысы көкүрөк оорулуу болуп калат. Айдоодон келгенден көп өтпөй, далайга кан түкүрүп жатып, жарык дүйнө менен коштошот.
Чаектин болушу Чойбек мырза Куйручукту чакырып, атайы киши жиберген экен. Олуя Торкашка жоргону токунуп, көмөлдүрүк узартып, куюшканын кыскартып, басмайылын бек тартып, Жумгалдын көкүрөгүнөн аттанып, жолго түштү. Болуш аны чоң ызаат менен тосту. Жүрөктү термелткен сый-сыпатын көрсөттү. Ширин тамак-аш дасторкондо жайнап, сары саамал сабаадан куюлуп, жалгыз эле кишиге эл жакшысы чоң конок алгандай чыгынды. Сөзгө сөз уланды, узун сөз учугу чубалды. Кызыктуу кеп аягына чыкканда, Чойбек Куйручукка собол таштады:
- Кана эмесе, Куке, сенин көзүң ташты да теше көрөт эмеспи! Кереметиңди кепке тартып, мага бир сыныңды түшүрүп көрчү! Деги мен кандай кишимин?
- Болушум, кеп чынынан бузулбайт! - деди олуя ойлоно түшүп. Кыраакы болуш сөз төркүнүнө дароо түшүндү:
- Болгонун болгондой айт, капа болбоймун!
Адамдын көңүлү - аппак гүл сыңары да. Ошо үлбүрөгөн гүлдү сындырып албайын деген кадырман конок үй ээсине оболу эскертме айтып, өз оозунан макулдугун уккан соң, сын куржундун көзүн ачып салды:
- Чойбек! Сен асманда айланып учкан ак шумкарсың, сермегениңди куткарбайсың! Атырылып тике качырган арстансың, качырганыңды кайсайсың! Желедеги ак боз айгырсың, желеге бөлөк айгырды жолотпойсуң! Душманга келгенде тегирмендин ташысың, өз журтуңа келгенде жайыл дасторкон ашысың! Жакын тууганына жан тартпаган, жамандардын үйүнө баш бакпаган, калпыс кепти сүйлөбөгөн, айтканынан кайтпаган, кара мүртөздүк кабагыңды бүркөткөн, дайыма өкүм сөз өкчөгөн өрт экенсиң! Атаганат, сенин колдоочуң - чоң атаң Черикчи бийден оогон көк жал карышкыр турбайбы! Бирок мындан аркы басар жолуңду боз чалып турат... Жаман ишке кириптер болосуң!.. Өмүр отуң да жалындап күйүп барып, эрте өчөт окшобойбу... Бак-даражаң карачечекей Мырзабек иниңе оошот!
Ушинтип, Кудай сүйгөн Куйручук сын түшүрүп бүттү. Чойбек болуш боз үйдүн түндүгүн тиктеп, ой бешикте термелип турду.
Олуянын сын түйүнүн жашоо-турмуштун өзү төмөндөгүдөй жандырды.
Чойбек менен Суусамыр болушу Түркмөн экөө нааразы болушуп, кекенишип жүргөн чак.
Кыштын бир күнүндө Түркмөн Кочкордон кайтып келатты. Ал Чойбектин айылына токтогон жок. Мунусу Чаек болушун тоготпогону, "Сен мага ким элең?" дегени болуучу. Чамгарактаган болуштун бир жигити чаап келип, мырзасына бу салт бузууну кабарлады:
- Түркмөн сиз менен учурашпай, качып баратат!
- Чакырып келгиле бери! - деди Чойбек ачуусу көзүнөн көрүнүп. - Мага учурашпай өтүп кеткидей, ким экен ал өзү?
Чойбек болуштун эки жигити Түркмөн болушка чаап жетишти.
- Биздин кудайыбыз сизди чакырып жатат!
- Ооруп баратам. Чойбекке баралбаймын! - деди суусамырлык манап так кесе жооп берип.
"Оорумактан өлүп кетсең да учурашып кетпейсиңби?" дешип, кара айгырдай килеңдеген жигиттер болушту аттан оодара тартышты. Шылдыңдашып, шымынын ичине кар тоголоктоп салышты. Экөө аны кар жиретип, күйүктүрүп айдап келишти.
Башта эле Чойбекке кара чаар жыланын камдап жүргөн Түркмөн эми ага ого бетер кекенип калды.
...Куйручук конок болуп кеткенден беш-алты ай өтүп-өтпөй, Чойбек бая олуя айткандай башы жаман ишке кириптер болду. Анын Жалал-Абадда жашаган Абдрахман аттуу соодагер досу бар эле. "Күзгө чейин миң сом карыз берип тур, акчанын ордуна миң кой берем!" деп кат жазып, атайы киши жиберет. (Ал учурда бир койдун пулу - бир сом экен). Абдрахман Чойбектин өтүнүчүн аткарат. "Чойбек сенин катыңа жооп кылдым. Сага миң кой бердим!" деген жооп катын жазат. (Миң кой дегени, сага миң сом бердим дегени экен).
Чойбектин Жалал-Абадга жумшаган жигити кайтып келатканда, кайып-каскагынанбы, айтор сааттай болуп, ага жолдон Түркмөн жолугуп калат.
- Чойбек Абдрахман досуна жиберген. Андан миң сом алып, ордуна миң кой бермей болду.
- Койчу, Чойбек кантип эле, ошо сартка миң кой бере койсун? - дейт Түркмөн.
Алакөөдөн жигит мактанып, чөнтөгүнөн сууруп, Абдрахмандын жооп катын көрсөтөт. Түркмөн катты окуп жатканда, алиги жигит атына чуркап кетет. Куу болуш (Ал арабча сабаттуу киши экен) "кой" деген сөздү "кол" деген сөзгө оңдоп салат. (Араб тамгасындагы "й" тамгасы "л" тамгасына оңой оңдолот).
Чойбек Абдрахмандын катын дааналап окубай эле, сандыкка каттырып койгондугун Түркмөн жанагы жигиттен чекмелеп сурап, билип алат. Анан, айлакер болуш "Чойбек ак падышага каршы чыгып, көтөрүлүшкө кол топтоп жатат" кыязында оёзго арыз жазат. Оёздун чоңдору текшерүү жиберет. Текшерүүчүлөрдү Чойбектин үйүнө Түркмөн өзү ээрчитип келет. Чойбектин жамандык менен иши жок. Дайымкысындай жаркылдап, конок камын жейт. Бир гана көптөн бери кекээрлешип келбей жүргөн Түркмөндүн көктөн түшкөнсүп, өзү келип калганына таңгалат. Бир сыйра чай ичилген соң, текшерүүчүлөр баягы катты сурашат. "Миң кол бердим!" деген жазууну окушат. Болуштун жылдызы көктөн тайгылып, заманасы куурулат.
Эртеси сурак башталат. Миң кол чогулбаганын, Чойбектин көтөрүлүшкө камылгасы жок экендигин өздөрү көрүп-билишсе дагы текшерүүчүлөр "шектүү" деген бүтүм чыгарышат. Чойбекти Бишкекке алып келип камашып, бир айдан соң андан ары эки жыл мөөнөткө Сибир сүргүнүнө айдап жиберишет.
Сүргүндө сүрүлүп жүрүп, эки жылдан соң, Чойбек эли-жерине эсен-аман кайтып келет. Бирок көргүлүктү көрүп, азапты аштай тарткан эл жакшысы көкүрөк оорулуу болуп калат. Айдоодон кутулуп келгенден көп өтпөй, далайга кан түкүрүп жатып, жарык дүйнө менен коштошот.
Чойбектин бак-даражасы Куйручук айткандай, анын карачечекей иниси Мырзабекке оошуп, ал болуштукка шайланат.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
танка эмес, эми самолет
"KG" алыш дагы кеп бекен
Жаз айы жамгыр басылбай…
Нурбүбү Кененбаева, Ысык-Көл облусунун губернаторунун орун басары:
"Эки карындашы менен эрегишкени жигиттикке жатпайт"
"Сүткө оозу күйгөн айранды үйлөп ичет", же жең ичинен саясий соодалашуу
Жаңы коалиция кайсы партиялардан түзүлүп, премьер-министр ким болуп, төрагалык кимге буюрат?
"ХАНДЫН ХАНДАН НЕСИ АРТЫК? КАЛКЫМ! - ДЕГЕН ИШИ АРТЫК..."
Калыс сөздү калдайган журт айтарына ишенем
Куйручук олуяга 145 жыл
Эртең менен эрте туруу төрөттөн кийинки депрессияны 50 пайыз жеңилдетет