bg en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ru hu ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru ru ky ru ky ru ky ky ky ru ru ky ky bg ru ky ky ru ru ky ru ky ru be ru ky ru ky ky ru ru uk ru kk ru
"Фабула", 14.06.11 - 8-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Президентти Ошко көчүрүп коюудан маселе чечилип калбайт"
- Аликбек мырза, мына, былтыркы каргашалуу июнь окуясынын бир жылдыгы белгиленди. Июнь коогалаңын иликтеген комиссиялардын тыянактарында ар тараптуу ача пикирлер орун алды. Ошондон улам, жоопкерчилик маселесинде ар түрдүү көз караштар айтылып, талаш-тартыштар жаралды. Ушул жагдайга токтолуп кетсеңиз?
- Кудайга шүгүр, эң негизгиси бир жылдык тынч өттү. Мамлекетибизде туруктуулук сакталып жатат. Ал эми комиссиялардын иши тууралуу айта турган болсок, бардык комиссиянын ишинде баш аламандык орун алды. Башкасын айтпай эле, депутаттык комиссиянын чыгарган корутундусуна токтолуп кетейин.
Албетте, болор иш болгондон кийин, негизги максат - мындан ары кандуу кагылышууларды болтурбоо жана улут арасындагы ынтымакты сактоо багытында кандай иш-чараларды көрүш керек деген маселеге басым коюлушу керек эле. Ошондой эле, объективдүү акыйкат баа берилиши зарыл болчу. Тилекке каршы, бул жерде бирин-бири күнөөлөгөн жана бирин-бири актоого болгон аракеттер арбын болду. Анын үстүнө парламентте мурунку бийликтин тушунда иштешкен чиновниктер арбын болгондуктан, талаш-тартыш кайым айтышуулар, күнөөнү бири-бирине оодарууга болгон аракеттер көрүлдү.
Өтө олуттуу маселени талкуулап жатышкандан кийин, комиссиянын жыйынтыгын эки этапта караганда жакшы болмок. Биринчиси, жабык эшик артында талкуулап, ошол жерден кимдин күнөөсү канчалык деңгээлде экенин факты менен конкреттүү айтышып, тактап чечишип алыш керек болчу. Ошондон кийин гана макулдашып, такташкан корутундуну ачыкка алып чыкканда туура болмок.
Өзүңүздөр күбө болгондой, депутаттык комиссиянын мүчөлөрү үч бөлөк жыйынтык чыгарышты. Депутаттык комиссиянын төрагасы Токон Мамытов баш болгон топ өзүнчө, Исмаил Исаков, Жылдыз Жолдошева өзүнчө тыянак чыгарышты. Мурунку бийлик менен иштешип калгандар бөлөкчө пикирлерин билдиришти. Айтор, ар ким ар түрдүү көз карашты айтышты. Ошол үчүн конкреттүү түрдө чекит коюлган жок десек болот.
- Депутаттык комиссиянын июнь окуясын иликтеген корутундусун кабыл алышкан токтомдо, өлкөбүздүн түштүгүн чыңдоо максатында айрым бир мамлекеттик органдарды, анын ичинде президенттин резиденциясын Ошко көчүрүү маселеси көтөрүлүп, колдоо тапты. Сиз бул маселеге кандай көз караштасыз?
- Эң биринчи кезекте улуттук чоң концепция иштелип чыгып, ошого жараша чара көрүлүш кажет. Тактап айтканда, мамлекеттүүлүгүбүздү кантип чыңайбыз, чек араны кантип бекемдейбиз, канткенде алыскы аймактарда жашаган элдин жашоо-шартын жакшыртабыз, экономиканы көтөрүү багытында кандай иш-чараларды көрөбүз деген чоң саясий, социалдык, экономикалык концепция иштеп чыгып, андан кийин гана аймактык өзгөчөлүккө карап, президенттин резиденциясынбы, же ИИМди болобу кайсы мекемелерди көчүрөбүз деген маселени дыкат анализге алып, анан чечим кабыл алыш абзел болчу. Болбосо, жөндөн-жөн эле баланча мекемени көчүрүш керек деген туура эмес. Анын үстүнө бюджетте каражат тартыш болуп, айлык, пенсияларды араң төлөп жатканда, бир катар мамлекеттик мекемелерди көчүрүү оңойго турбайт. Ал үчүн биринчи кезекте ири каражат керек. Ушул нерселерди ойлонбой эле, депутаттар өздөрү эле уят болуп жатышат. Анткени көчүрөбүз деген менен, бир тыйын каражат жок болсо, кантип көчүрүшөт?..
- Жогорку Кеңеш Ошко көчсүн деген мекемелерди бир жылдан кийинби, же 2-3 жылдан кийинби, айтор, этап менен көчүрсө туура эле болобу?
- Менин оюмча, мурункусу эле жакшы. Бирок Оштун, деги эле түштүк аймактын экономикалык шартын жакшыртуу багытында масштабдуу мамлекеттик план иштеп чыгуу зарыл. Андыктан биринчи кезекте, өлкөбүздүн түштүк аймагын экономикалык жактан көтөрүү маселесине маани берилиши керек. Болбосо, президентти же башка бир мекемелерди Ошко көчүрүп коюудан маселе чечилип калбайт. Албетте, президенттин резиденциясы Ошто дагы болушу керек. Себеби, президент үч күн Ошто, үч күн бул жакта иштесе деле болот. Самолёт менен болгону 45 мүнөттүк жол.
Бирок негизгиси борбор деген чек арадан алыс болушу кажет. Бардык эле мамлекеттер борбор шаарын чек арадан алыс кармашат. Бул стратегиялык маселе. Анткени бул жерде эң биринчи коопсуздук жагына басым коюлат. Ошол себептен, ар бир мамлекет борборун мамлекеттин ортосунда кармоого аракет кылышат.
Ал эми президент Ошто болобу, же Бишкекте болобу мамлекет үчүн иштеши керек. Болбосо, президент Ошко барган менен иштебей эле палоо жеп жата берсе эмне болот? Ошондуктан президенттин кайсы жакта болгону мааниге ээ эмес. Мамлекет үчүн, кыргыз эли үчүн иштегени маанилүү.
- Өзүңүз жакшы билгендей, июнь окуясынан кийин Кыргызстандын эл аралык аброю бир топ төмөндөп кеткени айтылды. Кыргызстандын кадыр-баркын көтөрүү үчүн кандай чара көрүү абзел?
- Эми бул өтө чоң маселе. Буга чоң күч-аракеттер жумшалат. Биринчиден, мамлекеттин кадыр-баркын көтөрүү үчүн, ички саясатыбызды оңдоп, бир жакшы нукка салышыбыз кажет. Анткени бүтүндөй дүйнөдө аксиома болуп калгандай ички саясат менен тышкы саясат тыгыз байланышта. Ошондуктан ички чатактарды жөнгө салып, узак убакыт саясий туруктуулук менен экономиканын өсүшүн камсыз кылып, элдин жашоо-шартын көтөрө алсак, мамлекетибиздин кадыр-баркы өзүнөн-өзү көтөрүлөт. Экинчиден, албетте, эл аралык мамилелерди ырааттуу жана ишенимдүү жүргүзүү керек. Ал үчүн биринчи кезекте жоопкерчиликти бекем карманышыбыз зарыл. Өзүңүздөргө белгилүү, Бакиев Москвага барганда бир эле маселе боюнча Россияга бирди, Америкага бирди айтып, Кыргызстанды аябай уят кылбады беле. Ошол себептен, тышкы саясатта баш аламандык дегенге жол берилбеши шарт. Тышкы саясатты жүргүзүүдө системалуу мамлекеттик нукка салынган улуттук кызыкчылык болуш керек. Мамлекет башчылары, президент, өкмөт башчысы, спикерден баштап, Тышкы иштер министри жана башка мекемелердин жетекчилери баскан-турганы, сүйлөгөн сөзү менен үлгү көрсөтө турган болушу абзел.
- Кыргызстандын аброюн түшүрүп жаткандардын катарында эл аралык жана бейэкмөт уюмдардын дагы салымы өзгөчө таасир тийгизип жатканы айтылып келет. Бейөкмөт уюмдарга мамлекет тарабынан кандайдыр бир деңгээлде чара көрүлүшү керекпи?
- Эми бейөкмөт уюмдарды деле күнөөлөгөнгө болбойт. Алардын мамлекетибиздеги саясий, экономикалык, социалдык жагдайдагы ролу чоң. Бейөкмөт уюмдарда иштеп, Кыргызстанга бир топ гранттарды алып келип жаткан биздин жарандар көп. Албетте, мамлекеттик саясатка каршы иштерди жүргүзүп, кайсы бир мамлекеттин кызыкчылыгын көздөгөн бейөкмөт уюмдар дагы жок эмес. Бирок буга Адилет министрлиги, Башкы прокуратура сын көз караш менен карап, мыйзам чегинде чара көрүшү керек. Ал эми саясатка аралашпай, социалдык, экономикалык, айыл чарба багытындагы долбоорлор менен иш жүргүзүшкөн бейөкмөт уюмдардын эч зыяны жок.
- Парламенттин иштеп жатканына бир жылга чукулдап калды. Бирок эл ичинде парламенттин жүргүзүп жаткан ишине ичи чыкпагандар коомчулукта дале болсо арбын. Сиз парламенттин жасап жаткан иштерине купулуңуз толобу?
- Парламенттеги беш партиянын ынтымагы жакшы эместигинен туура эмес маалыматтар тарап жатат. Эки-экиден болгон мушташ, чыр-чатактар орун алып жатат. Бир депутат кыйкырып койсо эле депутаттык комиссия түзүшөт, жыйынтыгы жок. Бул парламентке аброй алып келбейт. Бирок парламенттин табияты ошондой. Ошентсе дагы ар бир депутат сүйлөгөн сөзүнө маани берип, ойлонуп сүйлөшү кажет. Популисттик кылып, курулай упай топтоо максатында кыйкыра берген жарашпайт.
- Мына, жакында президенттик шайлоо өтөт. Айрымдар эмитеден эле даярдык көрүп жатышат. Шайлоонун тынч өтөрүнө ишенесизби?
- Эми мындай да, шайлоонун тынч өтүшү саясий элитанын көз карашына жараша болот. Ал үчүн баарыбыз эле бөлүнүп-жарынып өз алдыбызча чыга бербей, биримдиктүү болуп, акыл калчап, президенттик шайлоодо бир-эки гана адамга мүмкүнчүлүк беришибиз зарыл. Калганын эл өздөрү чечет.
- Сиз өзүңүз президенттик шайлоого катышайын деген оюңуз барбы?
- Саясат деген өтө татаал нерсе экен. Өзгөчө биздин Кыргызстанда булганыч болуп, аябай татаалдашып кетти. Учурда бир топ саясий лидерлер менен жолугушуп сүйлөшүү жүргүзүп жатабыз. Бир жыйынтыкка келгенден кийин билинет го. Азырынча президенттик шайлоого катышам деп айта албайм. Улуттук Конгрессте дагы бул маселе боюнча талкуулап, чечим кабыл алабыз. Өзүбүзчө кетебизби, же кайсы бир лидерди колдойбузбу ошондо даана билинет.
- Жеке пикириңизде, президенттикке ким ылайыктуу деп эсептейсиз?
- Албетте, ылайыктуулар бар. Уучубуз куру эмес. Маселен, өкмөт башчысы Алмаз Атамбаев, кийинки учурда Марат Султановдун дагы аты аталып жатат. Эми кимдин президент болорун эл чечет. Андыктан бул президентке татыктуу деп азырынча айтпай турайын.
Бирок эл ушул жолу жаңылбастан, эл үчүн күйгөн, мамлекет үчүн иштей турган талапкерди туура тандашы керек. Ар бир президенттикке талапкердин тарыхын карап, элди алдаган эмес беле, ичип-жеп коррупцияга малынган эмес бекен, негизгиси кыргыз улуту үчүн күйгөн патриот, билимдүү, интеллектуалы жогору, булганбаган таза адамбы, айтор, мыкты сапаттарына баа берип шайлашы зарыл.
- МегаКомдун тегерегиндеги чууда сиздин дагы ысымыңыз аталып, жардамчыңыз УКМК тарабынан камакка алынып, үй камагына чыкты. Ушул тууралуу кыскача токтолуп кетсеңиз?
- Бул боюнча тергөө иштери бүттү. Мен тууралуу кандайдыр бир тескери маалымат таба алышкан жок. Күбө катары суралып, "МегаКомдун" тегерегиндеги чууга тиешем жок экени далилденди. Бүгүнкү күндө иш сотко өткөн. Эми сот чечим чыгарат. Ошондо ачык-айкын маалымат берем.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Жерде эле калсын убада
Сасыкбаева, сак болчу деги
Кайран Каттани кайтып келмей болду
Ташиев үчүнчү революция жасагысы келип жатабы?
Реймандын шкафындагы дагы бир сөлөкөт
"Президентти Ошко көчүрүп коюудан маселе чечилип калбайт"
"Театр, кино, китеп, салттык
музыка эбак эле четте калган"
"Эч кандай деле сыйлык ыйгарган адам болгон жок..."
КЫРГЫЗ ЭЛИ МЕНЕН ТҮРК (ТҮРҮК)