be ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky mhr ky ky ru hu ru kk ru ky ky ru ky ru ru ky ru ky ky ky ru ky ru ky ru ky ky bg ky ru ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru uk ru ky ru ky ru tt ru ky ru ky ru ky ru ky ru ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"De-факто", 09.06.11 - 5-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Байтемир Ибраев, мурдагы башпрокурор:
"Снайперлер чет өлкөдөн жалданбай
эле өзүбүздүкү болуп чыкты"
- Байтемир мырза, июнь коогалаңына бир жыл болгону турат. Бул коогалаңда үчүнчү күчтөрдүн салымы барбы? Үчүнчү күчтөр кимдер?
- Ар кандай күчтөрдү үчүнчү, төртүнчү, бешинчи деп айта берсе болот. Бирок биз үчүнчү күч дегенде Бакиевдерди, алардын тарапкерлерин, бизде дестабилдүүлүктүн болуусун каалаган сырткы күчтөрдү, экстремисттик, сепаратисттик маанайдагы топторду түшүнүшүбүз керек. Бийлик менен оппозициянын тирешүүсүнөн пайдалангысы келген күчтөр булар. Июнь окуясынын чыгып, анын курчушунда үчүнчү күчтөрдүн салымы чоң. Бул окуя дароо эле башталган жок. Ошол үчүнчү күчтөр алдын ала даярданышып уюштурушкан.
Окуяда, айрыкча, Бакиевдердин кылган иштери чоң болду. Бакиевдер бийликти сактап калуу үчүн бардыгына барышты. Эки элдин кагылышуусунан пайдаланышып, өздөрүнүн максаттарына жетүүнү көздөштү. Бакиевдердин окуянын башталышына да, өнүгүшүнө да салымдары эбегейсиз болду. Жогорку Кеңештин июнь окуясы боюнча кабыл алган токтому менен тааныштым. Анда апрель окуясынын болушуна күнөөлүү деп Бакиев, Үсөнов, Малеваная сыяктуу саналуу эле адамдар жүрөт. Кыргызстанды ушулар эле башкарышпаган да. Азыр Жогорку Кеңеште Бакиевдин канчалаган жакындары, жоокерлери отурушат. Эч бир күнөөлөрү жоктой сүйлөшөт. "Карма ууруну карма деп ууру жүрөт" дегендей эле кеп. Алардын укуктук күнөөлөрү болбосо да, моралдык күнөөлөрү бар деп эсептейм. Алар эмнеге жоопкерчиликке тартылбайт?
- Июнь коогалаңын болтурбай алдын алганга болот беле? Укук коргоо органдарынын күнөөсү бар деп ойлойсузбу? Жеке өзүңүз моралдык күнөөңүздү сезесизби?
- Кандай болгон күндө да бийлик башындагылар моралдык күнөөлөрүн моюндарына алышы керек. Алдын албагандары үчүн да күнөөлөрү бар. Албетте, мен да көзөмөлдөөчү органдын башындагы адам катары моралдык жоопкерчилигим бар деп эсептейм. Ал эми окуяны алдын алып, болтурбай коюуга болот беле? Апрель революциясынан кийин жогорку бийлик алсызданып, укук коргоо органдары деморализацияланып калган эле. 87 адам атылып өлтүрүлгөндөн кийин укук коргоо органдары психологиялык, моралдык жактан "сынып" калышкан болчу да. Бул маселеге реалдуу түрдө ошол мезгилден туруп карайлычы. Окуяны иликтеген комиссия жыйынтыгында айтылды, Ош, Жалал-Абаддагы укук коргоо органдары күндүз мамлекетке, түнү Бакиевдерге кызмат кылышкан деп. Укук коргоо, аткаруу органдарынын бир тобу кылчактап турушкан. Бакиев кайра келип калабы деп да ойлошкон. Реванштык аракеттер болуп, дендароо абал түзүлгөн да. Ошондуктан окуяны алдын ала билген күндө да, аны болтурбай коюуга мүмкүн эмес эле.
- Ушунча адамдын жанын алган июнь коогалаңы бүгүн саясатташып кетти окшойт. Кандай дейсиз?
- Ош окуясын саясатташтырбай караганыбыз туура болмок. Тилекке каршы, биздин саясатчылар саясатка айландырып жиберишти. Окуядан пайдаланып, айрым депутаттар саясый упай топтоону гана көздөп жатышат. Эгерде мен да саясый упай топтоп, кандайдыр өзүмдү көрсөткүм келсе, ал маалыматтарды айтмакмын. Бирок мендеги маалыматтар эки элдин ынтымагын бекемдебей эле, тескерисинче, ажырымдатып жибериши мүмкүн. А мен аны эч качан каалабайм. Мага өлкөдөгү элдин биримдиги, саясый стабилдүүлүк маанилүү. Ошондуктан Жогорку Кеңеште депутаттардын суроолоруна жооп берип жатканда да айткан жокмун. Саясый максаттар үчүн эле болгон маалыматтарды айта бергенибиз туура эмес. Менин мындай позициямды Жогорку Кеңештеги юрист коллегаларым жакшы түшүнүшсө керек.
- 7-апрелде кармалган снайперлердин чет элден жалданып келгени чынбы? Алар каяктык снайперлер экен? Акүйдүн үстүндө отуруп алып элди аткан снайперлердин канчасы жазага тартылды?
- Ал снайперлердин арасында чет өлкөдөн жалданып келген снайперлер болгон деген маалыматтар тергөөнүн жүрүшүндө такталган жок. Акүйдүн үстүндөгү, ичиндеги снайперлердин бардыгы өз жарандарыбыз эле болуп чыкты. Алар УКМКнын "Альфа" тобунун, мындан сырткары Жаныш Бакиев башкарган мамлекеттик күзөт кызматынын,"Арстан" тобунун снайперлери болушкан. Алар жогортон болгон буйрукка ылайык, Акүйдүн жетинчи, алтынчы кабаттарынан элди атып турушкан. Азыр бардык снайперлер сот жообуна тартылып жатышат. 20дан ашык адамдын үстүнөн конкреттүү кылмыш иштери козголгон. Алардын арасында Бакиев, анын жакындары, снайперлер бар. Снайперлерди Жаныш Бакиевдин ошол убактагы штаб жетекчиси Дунганов деген полковник жетектеп турган. Ал Жаныш Бакиев менен рация аркылуу дайыма байланышта болуп, анын буйругун аткарып турган. Учурда ал киши камакта отурат.
- Сиз башпрокурор болуп турганда кандай чуулгандуу иштерди тергедиңиз. Алар сотко жеттиби? Сизди кызматтан алганда "айрым иштерди сотко жеткиргилери келбей атышат" деп айттыңыз эле. Ошондо кайсыл иштерди айткансыз?
- Менин учурумда сотко барган айрым иштер алигиче аягына чыгарыла элек. Кызматтан кетип жатканда айткан сөздөрүм чын чыгып жатат. Мисалы, "Кыргызгаз" ишканасынын жетекчиси Саламат Айтикеевдин иши сотко өткөрүлүп берилген болчу. Күнү бүгүнгө чейин ал иш аягына чыгарылбады. Мындан сырткары Ильяс Давыдовдун иши да сотко жөнөтүлгөн. Бирок анын иши да карала элек. Мегакомдогу коррупциялык схемалардын түзүүчүлөрү Максим Бакиев, Елисеев дегендердин үстүнөн тергөө амалдары жүрүп, Байболовдун убагында иш сотко жиберилген. Бул кылмыш ишке да чекит коюла элек экен. Жогорку бийликтин кийлигишүүсү, кысымы астында бир топ иштер жабылып калыптыр. Финполдун мурдагы төрагасы Муйбиллаевге да иш козголгон. Кимдер тараптан, качан жабылгандыгы белгисиз, ал ишти да токтотуп коюшуптур. Ушундай болбосо экен деген кооптонуу менен айттым эле. Тилекке каршы, ошондой болуп отурат. Бул иштер эч себепсиз эле токтотулган жок. Билесиңер, азыркы бийликте, Жогорку Кеңеште мурдагы Бакиевдердин табакташтары болуп жүргөндөр отурбайбы. Жогорудагы иштердин жабылып калуусуна алар ар кандай жолдор менен өз "салымдарын" кошуп жатышат.
Баамымда, учурдагы Башпрокурор Аида Салянова ал иштерди кайрадан көтөрүп жатат окшойт.
- Банк ячейкаларындагы акчалар тууралуу ызы-чуу дале токтобой келет. Ошондо Бакиевдердин, жан-жөкөрлөрүнүн канча миллиондору болгон? Ушул боюнча маалымат берсеңиз. Убактылуу өкмөттүн мүчөлөрү парламенттик шайлоодо ал акчаларды пайдаланган деген кептер да бар.
- Убактылуу өкмөттүн мүчөлөрү тарабынан шайлоодо пайдаланылды деген суу кечпеген сөз. Ячейкалардан алынган акчалардын 3 млн. долларга жакыны май, июндагы окуяларда стабилдүүлүктү орнотуу максатында жумшалды.
Бакиевдердин канча акчасы болгондугун чындыгы эч ким билбейт. Бирок, ячейкалардан алынган акчалар аркылуу канча болгондугун элестетип көрсөк болот. Атайын маалыматтардын негизинде ячейкалардан 19 млн. ашык доллар алынды. Мурдагы коргоо министри Бакыт Калыевдин атынан ачылган эсептен эле 8 млн. жакын акча табылган. Бул акчаны кайдан алгандыгын сураганда, бүгүнкү күнгө чейин айтпай келатат. "Ал акчалардан баш тарттым, мамлекетке бердим" деген. Министр айлыгы менен 50 жылда да бул сумманы топтой албайт. Арам акчалар. Ошол үчүн мамлекетке дароо эле берип койду да. Булар биз билген ячейкалардагы гана акчалар. Ал эми калгандарычы? Миллиондогон сумманы өлкөдөн сыртка чыгарып кетишти. Ушул күнгө чейин ячейкалардан алынган акчалар боюнча "бул менин акчаларым, ак эмгегим менен тапкандарым, силер туура эмес алып алдыңар" деп эч ким кайрыла элек. Бирок, таң калычтуусу, ушунун тегерегинде да айрымдар саясат жасаганга үлгүрүшпөдүбү. Бирөөлөрдүн акчаларын алганга кандай акыңар бар дегенге чейин барышты. Булар ошолордун таламын талашып, кызыкчылыгын коргогусу келген "патриоттор".
Мындан сырткары Башпрокурор болуп келерим менен уюлдук телефондук сүйлөшүүлөргө кошулган 60 тыйындан топтолгон акчаны алып калдык. 200 млн. сомдон ашык топтолгон экен. Убактылуу өкмөткө өткөрүп бергенбиз. Акча Убактылуу өкмөт тарабынан апрель революциясында жабыркагандарга салынган үйдүн курулушуна жумшалды.
Максимдин жетегиндеги ЦАРИИге Россия өкмөтү Камбар-Ата
ГЭСтерин курууга чоң сумма берген. Максим жана анын жан жөкөрлөрү ал акчаларды өлкөдөн сыртка чыгарышып, ар кандай жолдор менен акчаны жүгүртүп, чоң пайдаларга туйтунуп жатышкандыгы тергөө жүрүшүндө далилденген. Ал акчаларды да мамлекеттин эсебине кайтарып бердик.
- Кайрадан июнь окуясына келсек, депутаттар сизди Салахудиновду кое берген деп күнөөлөп жатат. Ал качан кармалып, кандай себептер менен бошотулган эле?
- Ал адамдын күнөөсү бар экендигин далилдеш үчүн тергөөчүгө убакыт керек. Ал кармалганга чейин эл оозунда анын күнөөлүү экендиги боюнча ар кандай сөздөр айтылып келген болчу. Бир топ адамдардын аты жөндөрү чек ара кызматына берилип, аларды өлкөдөн чыгарбоо көрсөтмөлөрү болгон. Салахудинов да ал тизмеге кирип, Бишкектен Ташкентке учканы жатканда УКМК тарабынан кармалган. Ал текшерилип, тиешелүү сурак иштери жүргүзүлгөн. УКМКда кармалып турганда Президент мага "Салахудиновду кармап, суракка алып көрсөңөр, ал боюнча ар кандай сөздөр айтылат. Бардыгы мыйзам чегинде болсун. Эгерде күнөөсү далилденсе, тиешелүү жоопкерчиликке тарткыла" деген тапшырма берген. Анан Башкы прокуратурага алдырып, өзүм сүйлөшүп, түшүнүк жаздыртып алгам. Көрсө, ошондо анын Оштогу кеңсесинен 10 автоматтын патрону табылып, ички иштер кызматкерлери тарабынан иш козголгон экен. Муну мага кол алдымдагылар билдиришкен. Оштон ишти карап жаткан тергөөчүнү чакыртып, "тергөө амалдарын жүргүзүп, күнөөлөрү далилденсе, жоопкерчиликке тарткыла" деп көрсөтмө берип, Салахудиновду ага кошуп бергенбиз. Мурда ЖКнын депутаты болгондуктан 3 паспорту бар экен. Паспорттору алынып, тергөөчүгө берилген. Салахудиновду Ошко алып барып, анын үстүнөн тергөө иштери жүргөн. Мен башпрокурорлуктан кеткенге чейин Салахудинов менин көзөмөлүмдө болуп турган. Анын күнөөсү тергөөчү тарабынан далилденгенде, ал камакка алынып, иши сотко өткөрүлүп берилмек. Анын күнөөсү далилдендиби, жокпу, билбейм. "Салахудинов өзбек маданий борборунун жетекчиси болгон, ошол үчүн аны камаш керек" дешет. Өзбек маданий борбордун лидери болсо эле камакка алынсын деген мыйзам жок да. Жадагалса азырга чейин анын кеңсесинен табылган патрондор качан, кантип ал жерде болгондугу белгисиз.
- Өткөндө Парламентте "Салахудиновдун кармалуусу президенттин көзөмөлүндө болуп турган" деп айттыңыз. Анда анын бошотулуусуна өлкө башчынын да катыштыгы бар болуп калабы?
- Президенттин, Убактылуу өкмөт башындагылардын катыштыгы бардыгы айтылып жатат. Мында эч бир негиз жок. Бул атайын айрым депутаттардын жасап жаткан саясаты. Популисттик кадамдары. Ушинтип кызылкулактык кылышып, өздөрүнө упай топтоо аракеттери. Мен аларга эскертет элем, сүйлөгөндө этияттап сүйлөшсө. Минтип биз элдин ынтымагын чыңдабай эле, тескерисинче, курчутуп алышыбыз мүмкүн.
- Башта айттыңыз, чек ара кызматтарына өлкөдөн сыртка чыгарбоочу адамдардын тизмелери берилет деп. Салахудиновдуку да берилген экен. Анын өлкөдөн сыртка чыгып кетүүсүнө чек ара кызматынын тиешеси жокпу?
- Мен кызматта турганда ал Кыргызстанда болчу. Андан кийинки тагдыры кандай экендигин билбейм. Буга эч ким жооп бере албайт. Өлкөдөн качан, кантип чыгып кеткендиги да белгисиз. Балким, Кыргызстанда эле жашырынып жүргөндүр. Анын паспорттору тергөөчүнүн колунда. Өздүгүн аныктоочу паспорттору жок болсо, ал сыртка кантип чыгып кетти деген суроо пайда болот. Буга кызыккан эч ким жок.
кыргыз тилиндеги гезит "De-факто"
email • архив • редакция
Ынтымак болсо ырыс жылоолойт
Ачуу душман, аны чогуу жеңгиле,
Акыл жыйнап, эсиңерге келгиле
Саламаттыкты сактоо министри Сабыр Жумабековго суроо бериңиз
Марат СУЛТАНОВ, ЖК депутаты:
"Шайлоодо түндүк-түштүк фактору болбойт десем, калпычы болуп калам"
Байтемир Ибраев, мурдагы башпрокурор:
"Снайперлер чет өлкөдөн жалданбай
эле өзүбүздүкү болуп чыкты"
Хансарайыңды көрсөтчү, ким экениңди айтайын
Бишкек шаарынын мэри Иса Өмүркулов:
"Түлеевден үлгү алсам, анда жерлердин калганын сатышым керек"
Туу жөнүндө же ыйык жерге өрт койгон келесоолук
"Атыр жыттуу абасы Ала-Тоомдун,
Ысык кезде сагынтып көздөн учаар"
Тигүү цехин ачуунун машакаттары
Бактылуу эне, бактылуу ырчы Майрам Дүйшекеева
18 жаш. Кыйылган кыз өмүрү
7-апрелде каза болгон Таалайбектин арбагы тынч ала элек
Уйку бузган азанчылар, тегин билбеген дааватчылар...
"Дааватчыларыңар келет үйлөргө, түрлөрү суук, сасык"
"Курулуш кудайынын" ээси - Рахатбек Ирсалиев
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?