krc ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru hu ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru uk ky ru ru bg ru ru ky ru ky ru ru ky ru tt ru uk ky ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Ачык саясат", 23.06.09 - 6-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Чоң оюндун" акырында орустар америкалыктардан куулук кылышты
Кыргызстанда мамлекеттик түзүлүштү же бийликти сынга алгандар түрмөгө камалат, жөн эле "жок болот" же күтүлбөгөн кокустуктарга дуушар болушат. Буга себеп, учурунда Кыргызстан мурдагы СССРден бөлүнүп чыккандардын ичинен батыш демократиясынын үлгүсүн тандап алып, Борбордук Азияда көптүн үмүтүн жандырып, бирок "демократиялык аралча" атын эми сактай албай, коррупцияланган өлкөлөрдүн катарына кошулду.
Элибизге белгилүү, бийликке катуу сөз айткан бир депутаттын баласын "белгисиз" адамдар алып кетсе, Жогорку Кеңештин "бакандай" бир депутаты да мал сыяктуу уурдалып отурат. Ошол эле учурда бийликке катуу сын айткан И.Кадырбеков, А.Жекшенкуловдор камакка алынып, сот процесстери толук аяктабай келе жатат. Кечээ эле Петровка синдромунда кылмыш жасагандар бийликтин "канаты алдында калкаланса", кыргыздар "шовинисттик" көз караштагы адамдар катары күнөөлөнүштү. Анын натыйжасында Булекбаев, Аргымбаев сыяктуулар камакка алынды. Булардын ортосунда азыркы бийликтин чыңдалышына салым кошкон М.Садыркулов "табышмактуу сыр" менен "машинасы менен өрттөлүп" кетти.
Албетте, оппозициялык маанайдагы гезиттер бул маселеге кайрылып, чырылдаган чындыкты элге жеткирүүгө аракет кылса, "орус тилдүүлөр" үчүн "көп кырдуу" курч макалаларды даярдаган, айрым кыйчалыш маселелерди тактоого журналисттик изилдөөгө киришкен Сыргак Абдылдаевдин өмүрүнө кол салынган болчу.
"ИноСМИ.Ruнун" берген маалыматында бийлик өзүнүн оппоненттеринин жаагын сындыруу үчүн Москвадан финансылык жардам сурагандыгы тууралуу макаласында бул жардамды "чөгүп бараткан суу астындагы кемеге кычкылтек бергенге" салыштырган.
Президент К.Бакиев Кыргызстанды кайрадан Москванын орбитасына киргизгендигин, Ганси авиабазасын чыгарууда Орусиянын "таасири" бар экендигин кыргыз бийлиги канчалык танган менен дүйнөлүк коомчулук бул пикиринен кайткан жок. Дүйнөлүк финансылык кризис В.Путиндин жүргүзгөн тышкы саясатын өзгөртөт деген ишеними акталбады. Тетирисинче бутунан туруп алган Орусия мурдагы СССРдин "сателлити" болгон өлкөлөргө "кайрылып келди", президент Д.Медведев алардын "привиллегиялык кызыкчылыктагы зона" экендигин жашырган жок.
Вашингтондогу стратегиялык изилдөөлөрдүн Борборунда иштеген Н.Злобин: "Кептин чынында, Россия азыркы кризистин шартында мурдагы постсоветтик мейкиндикте өзүнүн таасирин бир кыйла чыңдап алды. Орусиянын жетекчилери алар менен үзгүлтүксүз байланышты бекемдөөгө мезгил келгендигин илгиртпей түшүнгөндүгүн" - белгилеген.
Москванын Кыргызстанга 2,1 миллиард доллар жардам пакетинен 300 миллион долларын берген, ал үчүн америкалык аскер базасын чыгаруу "чечилгенин" эми жашыруу мүмкүн эмес болуп калды. Ири суммадагы берилген бул каражатты кыргыз өкмөтү эмгек акы жана пенсия үчүн төлөөгө сарптап, бул аркылуу июль айына шашылыш белгиленген президенттик шайлоого карата К.Бакиевдин позициясын бир кыйла бекемдеп алды десек жаңылышпайбыз.
Ошол эле учурда акча каражаттарынан туңгуюкка камалган Украинага 5 миллиард доллар кредит берүү маселесин чечүүгө жана Беларусия менен Арменияга да кредит төлөөгө сүйлөшүүгө Орусия даяр экендиги ачык көргөзүлдү. Москва өзүнүн жүргүзгөн тышкы саясатын да күчтүү тактика менен жүргүздү. Беларусия жана Казакстан менен соода союзун түзүп, Орусияны Бүткүл дүйөлүк соода уюмуна (ВТО) мүчөлүгүнө кабыл алуусун, бул процессти тездетүүнү айтып чыгып, В.Путин батыш өлкөлөрүн дагы бир ирет апкаарытып койду.
Кремлдин туруктуу тышкы саясаты Барак Обаманын алдына курч маселени козгоду. АКШ Орусия менен кандай мамиледе болоорун аныкташы керек эле. Ошол себептен ал президент катары биринчи визитин Москвага келүү менен баштап, анда өз ара кызматташуу, согуштук курал-жарактарга өз ара көзөмөл жүргүзүү сыяктуу көптөгөн курч маселелер каралмак. Анын ичинде биздин өлкөдө Ганси аскер базасынын тагдыры да чечилип калышы ыктымал. Ушундан улам, АКШнын аскер базасынын кетиши же калышы маселесин чечүүдө кыргыз өкмөтү сүйлөшүүгө даяр экендиги да билдирилген болчу. Ошол эле учурда өткөн күздө АКШ финансылаган "Эркин Европа", "Азаттык" радиостанцияларын регионалдык шайлоодогу "саясий шоулардын" бетин ачкандыгы үчүн Кыргыз Өкмөтү жапкан. АКШ буга протест берген менен бул радиоуктуруу жолго коюлган жок. Бирок Россиянын мамлекеттик телерадиосу Кыргызстандын бүтүндөй аймагында өз үстөмдүгүн жүргүзүүдө. Орусиянын эфири Кыргызстандагы АКШнын согуш базасы жогорку технологиялык чалгындоо борбору болуп саналаарын жана наркосоода ушул база аркылуу жүргүзүлөөрүн үзгүлтүксүз берип келүүдө.
Кыргызстанда америкалыктарга саясий климаттын суугандыгын өз учурунда К.Бакиевдин администрация башчысы Медет Садыркулов: "Мурда америкалык элчилик өз пикирлерин түз жана катуу айтып билдиришсе, азыр алар өздөрүн тынч алып жүрүшөт" - деп белгилеген. Кремль менен мамиле түзүүдө Вашингтондун жаңы компромисске барышы, АКШнын өзүнүн экономикасынын начарлашы жана ички кризистин күчөшү менен Кыргызстанда демократиянын батыш үлгүсүн колдоодон баш тартышына мажбур кылды. Мына ушул кырдаалдан улам кыргыз оппозициясы батыш өлкөлөрүнөн жана АКШдан мурдагыдай материалдык жана моралдык колдоо таба албай калды.
Кырдаалга М.Садыркулов өз учурунда туура баа бере албай калган көрүнөт. Ал президенттин администрациясынын башчылыгынан бошогондон кийин ыркы кете баштаган кыргыз оппозициясын бириктирүүгө кыялданат. Өз сөзүнө ишенсек, америкалык өкүлдөр менен Кыргызстанда жолугушуу өткөрүүдөн чоочулап, 12-мартта М.Садыркулов ошол үчүн Алма-Атага жөнөп кеткен. Түн ортосунда ал аялы менен телефон аркылуу сүйлөшүп, чек ара өткөөлүндө аны кармап, суракка алганын, бир нече сааттан кийин үйдө болуп калаарын билдирет.
Мындан тышкары бир нече күн мурда Waal Street Journalга интервью бергенин да эскерте кетели. Тилекке каршы, чек арада сурак бергенден бир нече саат өткөндөн кийин машина айдоочусу жана дагы бир жүргүнчүсү менен бирдикте "өрттөнгөн машинадан сөөктөрү табылат". Оппозиция бул табышмак сырдуу "өрттөнүүнү" саясий өлтүрүү деп эсептешсе, бийлик бул кадимки эле жол-транспорт кырсыгынан деп "жанталашат". Бирок, бул сырдуу "кырсыкка" М.Садыркуловдун дуушар болушун ИноСМИ.Ru бийликти сындап берген интервьюсу да себепкер деген пикирге такайт. Анткени, ал азыркы кыргыз бийлигин катуу сынга алып, ал өзүнүн кызматтан кетишин К.Бакиевдин Кремль менен күчтүү байланыш түзүүгө жасаган аракетине каршылык катары эсептээрин баса көргөзгөн. Ал Кыргызстандагы авиабазаны америка-орус мамилелеринин кыймылынын траекториясын так ачык көргөзөр каражат катары баалаган.
Бул пикир да бекеринен айтылбаса керек, себеби Кыргызстанда Ганси авиабазасынын жайгашышында да, аны чыгаруу тууралуу маселеде да Орусиянын таасири дейбизби, кысымы дейбизби, зор катышы бар экендиги талашсыз. Сөзүбүздү тактоого айрым фактыларга кайрылсак болот.
Эске салалы, 2001-жылы Нью-Йоркто террордук акт болуп өттү. Экономикалык, аскердик-согуштук потенциалы кескин төмөндөп кеткен Орусия АКШ менен мамилесин кандай өңүттө өнүктүрөөрү белгисиз эле. Владимир Путин ошол учурда экс-президент А.Акаев менен телефон менен сүйлөшүп, анда: "АКШ террорго каршы күрөштө ишенимдүү өнөктөш, ошондуктан аларды биз киргизүүгө макул болушубуз керек" - деп "сунуштайт". Ошол эле учурда В.Путин ушул маселе боюнча И.Каримов менен да сүйлөшүп, АКШнын дагы бир авиабазасын Өзбекстандагы Ханабадга жайгаштырылышына салым кошот. Орусия бул аскердик база согуштук аракет "активдүү фазада" жүргүзүлүп, 12-18 айда аяктайт - деп эсептеген.
Ганси авиабазасы Кыргызстанда бекемделип, канча мөөнөттө болоору тууралуу маалымат берген жок. Ошентип, Орусия да кайрадан тынчсыздана баштады. Борбордук Азия АКШнын аскердик-согуштук плаңдармына айлануу коркунучу түзүлүп, Орусия бул региондордо өзүнүн үстөмдүгүн сактап калууга аракетин күчөттү. АКШнын Иракка кол салышын шылтоо кылып, Орусия АКШнын согуш базасына жакын өзүнүн аскердик-согуштук аэродромун Кыргызстанда ачкан эле.
АКШга каршы "шектенүүлөргө" негиз түзүлдү. Бул мурдагы СССРдин аймагында эгемендүүлүк алган өлкөлөрдө жайылтылган "түстүү революция" болуп калды, тактап айтканда, 2003-жылдын ноябрындагы Грузияда, 2004-жылы Украинада, 2005-жылы Кыргызстанда "жоогазын" төңкөрүштөрү болуп өттү. АКШнын ошол кездеги президентиДж.Буш бул"төңкөрүштөрдү" ачык түрдө кызуу колдоп турган. Бул Орусияны кооптондуруп, мындай козголоңдорду Орусияда өткөрүүгө кызыкдар - деп күнөөлөсө, АКШ ал айыптоолорду четке кагууга умтулду.
2005-жылдагы Өзбекстанда баш аламандыктын толкунунун башталышы, бийликтин демонстранттарга ок аттырышы менен, бул окуяда жүздөгөн адам жабыр тартты. Россия бул катаалдыкты колдосо, АКШ изилдөөлөр жүргүзүлүшүн, айыптуулардын жазаланышын талап кылышты. Ошентип, Ханабаддагы аскердик-согуштук базасын чыгарууга шылтоо табылып, Өзбекстандан бул база Гансиге алынып келинген болчу. Албетте, буга Орусия менен Кытайдын кийлигишүүсү да өзүнүн таасирин тийгизгенин жашыруу мүмкүн эмес.
К.Бакиев жана анын өкмөтү бул маселеге алгач маани берген эмес. Азыркы бийлик деле 2005-жылдагы парламенттик шайлоо шылтоого негиз болуп, "сары жоогазындын" күчү менен бийликке келгенин эсинен чыгарып койду. Көз каранды эмес ММКлардын айрымдарынын жабылышына жетишти. Өзүнүн бийликтеги партиясын түзүп, атаандаштарын күч структуралары, бийликтин күчү жана криминалдык топтордун жардамы менен кысымга алууну күчөттү.
АКШнын авиабазасын 2006-жылдын июль айынан баштап кысымга ала баштаган, база үчүн ижара (аренда) акысын көтөрүүнү талап кылды. Сүйлөшүүлөр үзгүлтүккө учуроо коркунучуна кептелди. К.Бакиевдин өкмөтү шпионаждык айыптоо койгон эки дипломат өлкөдөн чыгарылып жиберилди. Таң каларлык, өлкөнүн экономикасынан аскердик күчтөрдүн абалына чейин алакандай ачыкка чыккан, мамлекеттик эч жашыруун сыр сактабаган биздин өлкөдө чет өлкөлүктөр бардык маалыматтарды эркин алган учурунда, алардын "шпионаждык кылуусу" жөн эле күлкү келерлик окуя экенин белгилесек болот. Ал эми ТИМдин экс-министри А.Жекшенкулов муну "бул Орусиянын кезектеги уюштурган оюну" катары белгилеген, а К.Бакиев саясий оппозицияны каражат менен каржылаган - деген шектенүүсүн жашырбайт.
Ал эми 2006-жылдын сентябрында Американын май куюучу самолету менен президенттин самолетунун кагылышуусу болуп өтөт. Изилдөө аныктагандай, бул кырсык Кыргызстандын авиадиспетчеринин шалаакылыгынан болгону аныкталат. Ошол учурда Орусия К.Бакиевге жаңы "ТУ" авиалайнерин тартуулаганын президенттин администрациясынын мурдагы экс-башчысы М.Садыркулов ачыкка чыгарат. Анын маалыматы боюнча алганда, ушул инциденттен улам К.Бакиев АКШга "катуу таарынып", "орустар менен иштешүү бир кыйла жеңил экендиги аныкталды" - деп жыйынтыкка келет.
Ал эми Кыргызстандын президентинин стратегиялык баа берүү жана анализ жасоо Институтунун директору Сергей Масауловдун сөзүнө таянсак, америкалыктар биздин өкмөт менен бирдикте өлкөбүздө экономикалык жыргалчылыгын камсыз кылууга эч качан кызматташууга кызыкпайт деген тыянак чыгарат. Ал эми Орусиянын Кыргызстанга 2,1 миллиард доллар кредит берүүгө макулдашуусу президент К.Бакиевдин жетишкен зор ийгилиги, ал эми Д.Медведевдин кыргыз элине кылган "жакшылыгы" катары бийлик баа берет.
Бирок, ушул багытта С.Масауловдун ой жүгүртүүсүнө макул болууга мүмкүн эмес. Күчтүү державалар эч качан башка мамлекеттин жыргалчылыгы үчүн кам көрбөсүнө, түрдүү жолдор менен берилген кредиттер аркылуу "карыздын сазына" батырып, анын арты ошол өлкөнүн көз каранды мамлекетке (марионет мамлекетке) айланаарын көрмөксөнгө салып отурат. Демек, бул "Чоң оюнда" Орусиянын өлкөбүзгө "көргөзүп жаткан жардамынын" артында чоң саясий-идеологиялык оюндар бар экендигин, Кыргызстанга эки державанын биринин "аскердик-согуштук плацдармына" айлануу коркунучу турганын ачык белгилөөгө туура келет. М.Садыркуловдун табышмактуу өлүмү ушул сырды ачыкка чыгаргандыгы менен байланыштуу болуп жүрбөсүн? Биздин Кыргызстанда баары болушу мүмкүн эмеспи…
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
"Мен шайлоо күнү бюллетендерди саноого 100 миң киши алып чыгам"
Атамбаев ак чапан кийди, ажобуз ага жаман тийди
"Иран синдрому" Кыргызтанда болобу?
Шерали хан жана Кокон хандыгы
"Бийликтин булагы эл эмес, Бакиев"
"Чоң оюндун" акырында орустар америкалыктардан куулук кылышты
Баткенде шайлоо комиссиялары мыйзамсыз жол менен түзүлгөн
Петровка чатагы, же энелердин арманы…
УНУТУЛГАН УБАДА, АЛДАНГАН ЭЛ, КОРКУНУЧТУУ КЕЛЕЧЕК,
ЖЕ ПРЕЗИДЕНТ БАКИЕВКЕ АЧЫК КАТ
"Менчик кол тийгиз", бирок мыйзамыңды тоготпойт азыркы "киргиз"
"Бактылуумун жүрөк сен деп сүйгөндө,
Бактылуумун жүрөк сен деп күйгөндө"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?