de ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr ru ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk tt ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"КЫРГЫЗСТАН МЫКТЫ БАШЧЫЛАРГА МУКТАЖ…"
- Топчуке, "качан оңолобуз" деген башкы суроо элибизди өткөн кылымдын акырынан бери бушайман кылып келет. Айтыңызчы, качан оңолобуз?
- Өлкөбүздү ыймандуу, адилеттүү, мекенчил, чечкиндүү адамдар башкарганда.
- Ушундайлар бүгүнкү бийликте барбы?
- Өтө аз. Шылуундар, шүмшүктөр, шүдүңгүттөр толо. Бери дегенде 70-80 пайыз.
- Анда Сиз айткан мыкты саппаттууларды кайдан табабыз?
- Элдин колу куру эмес, бар.
- Алар кайда, кимдер?
- 1990-1993 - жылдардыгы парламенттик элдик революцияда; 2005, 2010 - жылдардагы элдик революцияларда Кыргызстандын кең келечеги үчүн жанын, канын аябай алдыга чечкиндүү чыккан уюм, топ башчылар. Татыктуулар бүгүн башка мамлекеттерде иштеп жүргөндөрдүн арасында да бар.
- "Мыктылар", "татыктуулар" дегендериңиздин көбү бүгүн бийликте эмес да?
- Кеп ошондо: революциялык чукул окуяларда опол тоодой күч бергендер көчөдө калып, капчыгы тололор кызмат орундарды, добуштарды сатып алгандар, элди алдагандар, жерлерди, керемет кендерди саткандар бийликке улам шыкалып калып жатат. Мындайлар бийликтин бардык тармактарынын, тепкичтеринин дээрлик көпчүлүгүн ээлеп турат.
- Ушул көйгөйлөргө байланыштуу, бир аз мурда Сиздин "Мен эки революцияны эңсейм" дегениңизди эстеп жатам. Айтыңызчы, кайсы эки революция?
- Биринчиси, акыл - эстеги, аң-сезимдеги революциялык сапаттуу өзгөрүш. Мамлекеттик бийликтин бардык күч-кубатын - татыктуу турмушу үчүн казына, жер байлыктарын, өлкөнү гүлдөтүү максатында пайдаланууга, бийликке келе электе келечек жетекчини адилеттүүлүккө, ыймандуулукка, ак пейилдүүлүккө, "кыргызым, Кыргызстаным!" деген мекенчилдикке багыштоо зарыл. Бул руханий жан дүйнөдөгү көз караштагы революция. Ошондо гана ал бийликке келгенде анын албарстысы азгырылбайт. Ошондо гана ал көрпенделик кылып дүйнө жыйнабаган, өмүрүн эл үчүн сайган Манас атабыздын улуу сабагынын үлгүсүн алат. Ошондо гана анын бийликке келгенге чейинки, шайлоо учурундагы элге берген убадасы менен, жогору чыккандан кийинки кылган ишинин айрымасы болбойт. Мына жан дүйнөдөгү, аң-сезимдеги революция.
Демек, бийликке келгенден кийин да айныбас ыйман, акыл пайдубалы урабас революциялык аң-сезимдүү адамдар, жетекчилер зарыл. Ушундайлар менен бийликке жеке үй-бүлөлүк гана кызыкчылык үчүн арамдык жол аркылуу келгендердин айырмасы асман менен жердей.
- Экинчиси, шылуун-уурулардан, өзүмчүлдүктүн сормо сазына батып калгандардан, кызмат орунду, депутаттыкты пулга сатып алып жогору чыгып, Кыргызстанды курутуп жаткандардан бийликти тазалоо. Люстрация!
Баса, Киевдеги революциялык Майданда, жаңы жетекчилерден бийликти тазалоо - люстрацияны тез арада ишке ашырууну талап кылып тургандын түшүнүгү жогору экенин көрүп ыраазы болуп жатам. Украинада да өздөрүнүн акаевдери, бакиевдери - В.Янукович, В.Пшонка жана башкалары бар экени ачыкка чыкты. Карасаңыз, алардын кан сарайларындагы миллиарддаган байлыктарын. Каалгаларынын тетиктери, отургучтары да алтындан экен.
Биздин трагедиябыз 1990 - 1993 - жылдардагы, 2005, 2010-жылдардагы элдик революциялардын эртесинде бийликти тазалоо боюнча революция болгон эмес! Жулкунбайлар мээсин "бийлик!" "байлык!" деген сел каптагандар - демек, ыймансыздар, уурулар эле улам бийликке кайра келип, мыйзамдуулук, адилеттүүлүк кор болуп, баарын өздөрү билип, өтүгүн төргө илгендердин кесепетинен кендирибиз кесилип туру.
- Ушул ой-максаттарды ишке ашыруунун жолу барбы?
- Ооба, биринчиси - аң-сезимдеги революция абдан татаал. Узак мөөнөттү талап кылат. Үй-бүлөдөн башталып, айлана-чөйрөнүн, мамлекеттик саясий идеологиянын, дүйнөлүк окуялардын таасирлери аркылуу калыптанат адамдын аң-сезими.
Албетте, чыгаан жетекчи болуу ар бир кишинин колунан келе бербейт. Бири ыймандуу болгону менен мекенчилдиги үлдүрөйт, кайраты жок, чечкиндүү эмес. Экинчиси мекенчил болсо билгичтиги, кеменгерлиги жетишпейт. Ыймандуулугу бекем эместерди бийликтин, байлыктын азгырыгы жеңип кетет. Мындай түркүн башчыларды мен көп көрдүм.
Ошондуктан айтам: ыйманы таза, мекенчил, кыраан, акылман сапаттары ширелишкен адамдар - элдин баа жеткис байлыгы.
Ушундай топ адамдардын бийлигин меритократия, кыргызча - асыл адамдардын бийлиги дейт.Үчүнчүсү, кылмыш дүйнөсүнө камалып калгандардан бийликти кыска убакта тазаласа болот.
- Тазалоо үчүн кандай шарт керек?
- Биринчи шарт - бийлик мунарасынын башындагылардын тазалыгы, саясий эрки - чечкиндүүлүгү, кайраты зарыл.
- Люстрация, бийликти тазалоо максаттын ийгиликтүү ишке ашырган өлкөлөр болгонбу?
- Болгон, бар. Дүйнөлүк социализм, Советтер Союзу кыйрагандын эртеси Чехославакия, Венгрия, Польша, Эстония, Латвия, Литва өлкөлөрү бийликти өз элине кыянаттык, чыккынчылык кылгандардан арылуу, тазалоо үлгүлөрүн көрсөттү. Азыр Египетте, Украинада башталды.
- Топчуке, эми кайра Кыргызстанга өтөлү. Азыркы оппозиция, анын анабашчылары жөнүндө айтсаңыз?
- Бириккен оппозиция деп жарыялаганды го. Мен анын программасы менен тааныша элекмин. Мүмкүн жакшыдыр. Ал эми башчылары - ар кошкондон бир кошкон. Ээ, ар кошкондон бир кошкон болуп жатып, оппозиция деген тээ 90-жылы эмне кылды бийликке келип? Көрпенделик байлыктын кулу болуп, акыры биринчи, экинчилери качып кетти. Үчүнчүлөрү ушу күнгө чейин өлкөнү оңдой албай жатат.
Кеп эмне жөнүндө? Оппозиция эки түрлүү болушу мүмкүн. Бири - меритократиялык, ыймандуу башчылары бар, дегенин дегендей, айтканын айткандай кыла ала тургандар. Экинчиси - ар кошкон бир кошкон болсо, анда, Крылов баба жазгандай бир асманга, бири уңкурга-чуңкурга тартып, бийликке келгенден кийин кескин бөлүнөт, ар кимиси өз намазын окуйт, абалды оңдой албайт.
Бүгүнкүлөр: революцияга чейин чоң бийликте болуп, далай былыктарды жасагандар, анан жанын ала качып башка өлкөдө баш калкалап жүрүп келип, эми оппозицияны башкаргандар; башкалары - бийликтен жылмышкандар, жыдыгандар; мүмкүн мыктылары бардыр, аны көрө жатабыз, ылайым болсун. Ал эми мандемдүүлөрү мурдагы күнөөлөрүн мойнуна алып, "мойнуна камчы салып" дегендей, эл алдында "жаңылгам, жазгам" деп тобо кылып, чөгөлөп кечирим сурап, жегени болсо "кусуп", оңолуу жолуна түшсө кана?!