ru ky el cs ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky el ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky bg ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru
"Алиби", 17.10.08 - 6-бет: •
Мурдагы кайрылуубузда биз: "...18 жылдын ичинде кыргыз бийлиги (эскиси да, жаңысы да) чексиз Президенттик бийликке ээ болуу менен гана чектелбей, жалпы элдин менчиги болгон ири ишканаларды бүт бойдон өз жакындарына менчикке берип, талкалап бүтүп, жер-суунун, бийлик-байлыктын бирден бир ээси болгон жалпы элди эч уялбай "тезек терүүгө" буйруду"-деп айттык эле. Чын эле ошондойбу?!
Акаев доорунда (1991-2005-жж.) жер реформасын жүргүзүү шылтоосу менен колхоз-совхоздор таркатылып, короо-короо койлор мал сарайлары менен таланып, айыл-чарба техникалары жең ичинен соодаланып, жыйынтыгында айыл-чарбасы дээрлик талкаланып, дыйкандар жер сыйпалап, бүгүн алды Россияда, арты Казакстанда тентип калды...
Акаев доорунда менчиктештирүү саясаты деген шылтоо менен тар чөйрөнүн кызыкчылыгы үчүн "Песак" жана башка программаларды аткарабыз деп ондогон завод-фабрикалар жең ичинен өз жакындарына берилип, сатылып, бүгүн ал завод-фабрикалардын орду базарга айланбадыбы...
"Ленин", "Фрунзе" атындагы, Машина куруу, Бишкек арак заводдору, "Кайыңды-кант", Цемент-шифер, "Шампанвинкомбинат" жана башка ишканалар бүгүн кайда?! Кимдин колунда?
Кечээ Белоруссиянын Президенти Лукашенко Бишкектеги мурдагы бир заводдун ордун көрүп чок баскандай чоочуп: -"Ээй кыргыздар, заводдорду эмне кылгансыңар?!"-деп жаны кейип ачууланды дейт. Атаңдын көрү, эмне демекчибиз.
Акаев доорунда үй-бүлөлүк башкаруу түптөлүп, коррупция пайда болуп, бийлик органдары, чиновниктер элге, мамлекетке эмес, анын гана үй-бүлөсүнө кызмат кыла баштаган.
Акаев доорунда "Кумтөр", Кара-Кече, Чаткал жана башка жерлердеги кен-байлыктар эч кимден суралбай эле чет өлкөлүктөргө берилди.
Акаев доорунда Кыргызстандын бүтүндүгү бузулуп, Сары-Жаз, Үзөнгү-Кууш, Какшаал суу бассейиндери менен Кытайга, ал эми Хан-Тенгри чокусу кытай жана казактарга бөлүнүп берилди.
Акаев доорунда Кыргызстандын интеллигенциясы базарларда, көчөлөрдө ишсиз темселеп калды.
Акаев доорунда кыргыз кадрларына ишеним болбой Кузнецов, Силаев, Танаев, Топоев дегендерге ишеним берилип, алар өз чөнтөгүн толтуруп өлкөдөн чыгып кете берди.
Акаев доорунда үй-бүлөлүк "Алга Кыргызстан!" партиясы жаралып, жалгыз өкүлчүлүктүү орган Парламентти үй-бүлөлүк Парламентке айландырууга аракет жасалды. Мына ошондо карапайым эл "жетишет" деп өз күчүн көрсөтүп, 24-мартта Акаевди өлкөдөн кууп чыкты...
Эл үмүттөнүп, "элдик бийлик орноду, эми баары өзгөрөт" деп, элдин күчү менен бийликке келген Бакиевден жакшылык күттү... Ошентип, Бакиев доору башталды.
Бакиев доорунда алдамчылык, эки жүздүүлүк, арамзалык Президенттин өзүнөн башталды. Бакиев "укуктук жол менен кетебиз"-деген шылтоо менен Акаевдин үй-бүлөлүк башкаруу системасын тандады. Аны бийликке алып келген элди, элдик революңиянын ой-максаттарын унутту. Ал Акаевдин "куйруктары" менен күрөшпөй, анын кемчилигин, чындыкты бетке айтып, революциянын идеяларына ылайык үй-бүлөлүк башкарууну сындыралы, Акаевдин уурдап алгандарын "кустуралы", элге кайтарып берели, акыйкат заман орнотолу-деген революциялык үзөңгүлөштөрү менен күрөшүп, аларды эл душманына айланты.
Бакиев өзүнүн элге берген оозеки эле эмес, жазуу түрүндө берген убадаларын да унутту. Буга чыдабаган эл Бакиев доорунда үч жолу (2006-ж. жаз, күз, 2007-ж. апрель) ага каршы саясий акцияларга чыкты. үч жолу тең элди алдап, ал түгүл баш мыйзамга да кол коюп, Өкмөттү да оппозицияга берип, (Атамбаевге) бирок "эшеги ылайдан өткөндөн кийин" элге түкүрүп койду.
Бакиев доорунда Акаевдин уурдап алгандарын Бакиевдин үй-бүлөсү кайра бөлүштүрүп, "ууруну каракчы тонойт" болуп баары жабылды.
Акаев жетише албай калган Каркыра жайлоосу, көл жээгиндеги пансионаттар, Таластагы гранит карьери казактарга өткөрүлүп берилсе, байланыш, кен-байлыктар, энергетика тармактары толугу менен Бакиевдердин үй-бүлөсүнүн карамагына өттү.
Акаевдин үйүндө анын "короосун шыпырып көнгөн" айрым кыргыз чиновниктери, көнгөн адатынча эми Бакиевдин "короосун шыпырууда".
Бакиев Акаев 13 жылда кыла албаган "иштерди" 3 эле жылда аткарып, Акаев менчиктештире албаган Жогорку Кеңешти, шайлоочулардын добуш беруу укугун да менчиктештирүүгө жетишти
Ошентип Акаев, Бакиев доорлорунда жердин, байлык, бийликтин ээси болгон карапайым эл кароосуз калып, жан багуу далбасы менен чет өлкөлөрдө тентип жүрсө, Бакиевдер жер-сууну, кен-байлыкты чет өлкөлөргө сатуу менен алек болуп, жергебизде жумушсуздук, баңгилик, аракечтик, сойкулук, ыймансыздык, кылмыштуулук, мыйзамсыздык болуп көрбөгөндөй күчөп, жайылып, эл эч кимге, эч нерсеге ишенбей калды.
Биз мурдагы кайрылуубузда: "…Кадырман кыргыз эли, бүгүн биздин алдыбызда эки жол турат:
Биринчиси - үй-бүлөнүн саясатын толук туура деп, унчукпай, жалпы барыбыз үй-бүлөгө түбөлүк "кул" болуп, дүйнө эли цивилизациянын үзүрүн көрүп жашап жатканда, биз караңгыда тезек жагып, эптеп жашоо үчүн макул болуу;
Экинчиси, өзүнүн элге каршы жүргүзүп жаткан саясаты менен Кыргызстандын бүтүндүгүнө, бөтөнчө кыргыз улутунун келечегине ачыктан-ачык коркунуч туудурган Курманбек Бакиевди Конституциялык жол менен бийликтен токтоосуз кетирүү"-деп айткан элек.
Ошол эле кайрылууда, "...Биз сиздерди Бакиевдин "фальшивый" шайлоолоруна катышып, анын жеке бийлигин жер-жерлерде чыңап алуусуна жол бербей, ага алаксыбай улуу күрөшкө, Бакиевди Конституциялык жол менен бийликтен токтоосуз кетирүү демилгесине биригүүгө" чакырган элек.
Башка жол жок. Бакиевден "Өкмөттү, Жогорку Кеңешти кетир, өзүңүз олтура бериңиз, жаңы шайлоо дайындаңыз, коалициялык жаңы Өкмөттү түзүңүз, кайрадан Конституциялык реформа жүргүзүңүз"- деген сурануулар, чакырыктар күрөш эмес, ал соодалашуу. Мындай күрөштү Бакиев менен үч жыл бою тынбай жүргүздүк, кемчиликтерди, жаңылыштыкты оңдоого Бакиевде үч жыл мүмкүнчүлүк болду, жыйынтыгын жакшы билебиз.
Ошондуктан, биз сиздерди Кыргызстан "Элдик Революциялык Кыймылга" биригип, Бакиевди Конституциялык жол менен кызматынан мөөнөтүнөн мурда кетирүүгө катарыбызга кошулууга чакырабыз. Жакын арада Кыргызстан боюнча Конституцияда көрсөтүлгөн саясий күрөштүн бардык акцияларын өткөрөбүз.
Эгерде, Бакиевди мөөнөтүнөн мурда кызматынан кетирсек, өлкөнү Убактылуу Революциялык өкмөт башкарат. Убактылуу Революциялык өкмөт Акаевдин, Бакиевдин жеке адамдын кызыкчылыгы үчүн иштеген мыйзамдарын токтотуп, Убактылуу Революциялык өкмөттүн өзүнүн чечимдери менен Жогорку Кеңешке жаңы шайлоону өткөрөт. Жогорку Кеңешке жаңы шайлоо өткөрүү менен бирге, элге "башкаруунун кайсыл формасын тандайсың?"- деген бир суроо коюлат.
18 жыл ичинде аракетте турган бардык редакциядагы Конституциянын 1-статьясында "Кыргыз Республикасынын эли эгемендиктин ээси жана Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик бийликтин бирден бир туткасы"- деген жобону жоготпой сактап жүргөнүбүз менен иш жүзүндө ошол бийликтин ээси болгон элден, 18 жыл ичинде бир да жолу "Кандай мамлекетте жашагың келет, мамлекеттик башкаруунун кайсы формасын тандайсың?"-деп сураган жокпуз. 18 жыл ичиндеги бардык Конституциялык реформалар тар чөйрөдө иштелип чыгып, элдин башын ооруткан 50-60 суроо менен бир коюлуп, элге жогортодон таңууланып келди.
Азыр да Конституциялык реформа дегенде ар бир партия же бир топ өздөрүнүн концепциясын, платформасын иштеп чыгып, элге таңуулоо аракетиндебиз.
Ошондуктан, биздин Революциялык кыймыл Кыргызстанда мамлекеттик башкаруунун тигил же бул формасын тандоону элге коюуну сунуштайт.
Ал: "Сен мамлекеттик башкаруунун кайсы формасын тандайсың?
- Аралаш (Парламенттик-Президенттик) башкаруубу?" - деген суроолордун элдик добушта аныкталышын сунуш кылат.
Бул суроо жаңы Жогорку Кеңешке болгон шайлоо менен бирге өткөрүлүүгө тийиш. Анткени, шайлоого катышкан саясий партиялар шайлоо учурунда мамлекеттик башкаруунун формаларын элге кеңири түшүндүрүп, үгүттөп, тигил же бул форманы тандоого көмөк көрсөтөт. Ал эми жаңы шайланган Жогорку Кеңеш көпчүлүк эл тандаган мамлекеттик башкаруунун формасындагы жаңы Конституцияны кабыл алат. Парламентте партиялардын башкаруунун тигил же бул формасы боюнча талашты токтотот.
Жаңы Жогорку Кеңеш элдин пикирин эске алуу менен жаңы Конституцияны кабыл алат. Жаңы Конституция күчүнө киргенден кийин Кыргыз Республикасынын Президентине шайлоо өткөрүлөт. Убактылуу Революциялык өкмөт жаңы Жогорку Кеңеш ишке киришкен күндөн же Президент шайланып ишине киришкенден кийин таркайт.
Башкаруунун кайсы формасы жалпы эл тарабынан тандалбасын, Кыргыз Республикасынын жаңы Конституциясында бүткүл дүйнө эли тарабынан жалпы таанылган, кыргыз улутунун келечеги үчүн, улуттук идеологиянын өзөгүн түзгөн, улутубуз менен мамлекетибиздин саясий, экономикалык коопсуздугу, бүтүндүгү үчүн төмөндөгү жоболор сакталышы керек деп эсептейбиз:
1. Кыргыз Республикасы (Кыргызстан) эгемендүү, унитардык, демократиялык, укуктук, динге негизденбеген жана саясий, аскердик бирикмелерге кошулбаган (нейтралитет) мамлекет.
2. Кыргыз Республикасы менчиктин жеке, мамлекеттик, муниципиалдык жана башка түрлөрүн тааныйт. Менчик кол тийгис. Мамлекет алардын бирдей тең укукта корголушуна кепилдик берет.
Жаратылыш ресурстары болгон суу (түбөлүк мөңгүлөр), токой, кен байлыктар мамлекеттин менчигинде болуп, мамлекет тарабынан өзгөчө корголот жана жалпы элдин кызыкчылыгы үчүн гана пайдаланылат.
- Бардык адамдар мыйзам жана сот алдында бирдей укукка ээ;
- Конституциялык деңгээлде эч кимге кол тийбестик берилбейт;
- Адамдын негизги укуктары менен эркиндиктери жалпыга таанылган эл аралык укуктун принциптерине жана ченемдерине ылайык таанылат. Мыйзам чыгаруучу, аткаруучу жана өз алдынча башкаруу органдарын милдеттендирет, сот органдары тарабынан камсыз кылынат;
- Адамдын төрөлгөндөн тартып ээ болуучу негизги укуктары менен эркиндиктерин сөз, ой, эркин жүрүү эркиндиктерин чектөөчү мыйзамдар кабыл алынбайт;
- Адамдын кадыр - баркы ыйык жана кол тийгис.
- Мамлекеттик тил катары кыргыз тили колдонулат;
- Тарбиялоо жана билим берүү тармагында - бала бакчаларында, мектептерде, орто жана жогорку окуу жайларында мамлекеттик тил менен бирге англис, орус тилдери милдеттүү түрдө окутулат;
- Бардык мамлекеттик мекеме-ишканалардын иш кагаздары, расмий жыйындары мамлекеттик тилде жүргүзүлөт. Мамлекеттик кызмат адамдары мамлекеттик тилди билүүгө милдеттүү;
5. Кыргыз Республикасында мамлекеттик бийлик:
- Мамлекеттик бийликти мыйзам чыгаруу, аткаруу жана сот бийлигине бөлүштүрүүнүн, алардын өз алдынчалыгынын жана биргелешип аракеттенишинин;
- Мамлекеттик бийлик органдарынын эл алдындагы жоопкерчилигинин жана алардын өз ыйгарым укуктарын жалпы элдин таламында жүзөгө ашырышынын;
- Мамлекеттик бийликтин жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун
ыйгарым укук, милдеттерин так бөлүштүрүүнүн принциптерине негизденет.
- Мамлекеттик башкаруунун кайсы формасын тандоо Кыргыз Республикасынын элине гана таандык. Ал ушул гана суроо коюлган бүткүл элдик добуш берүүдө (референдумда) аныкталат.
- Бүткүл элдик добуш берүүдө Кыргызстандын эли башкаруунун Президенттик формасын тандаса, президент бир эле убакта аткаруу бийлигин башкарып, Премьер-министр институту, анын аппараты жоюлат;
- Кыргызстандын эли Парламенттик башкарууну тандаса Ппрезиденттин ыйгарым укугу кескин чектелет. Парламентте көпчүлүк добушту алган партия же партиялык коалиция аткаруу бийлигин дайындайт. Аткаруу бийлиги Парламентке отчеттуу болот;
- Кыргызстандын эли башкаруунун аралаш формасын (Парламенттик - Президенттик) тандаса Конституциялык деңгээлде Президенттин, Жогорку Кеңештин, өкмөттүн ыйгарым укуктары так бөлүштүрүлүүгө жатат жана бул ыйгарым укуктар референдум менен өзгөртүлбөйт.
7. Кыргыз Республикасынын Президенти башкаруунун кайсы формасы болбосун бүткүл эл тарабынан 5 жылга шайланат. Кыргыз Республикасынын Президентинин ыйгарым укуктары Кыргыз Республикасынын Конституциясында так аныкталат. Ал ыйгарым укуктар бүткүл эл тарабынан мамлекеттик башкаруунун тандап алынган формасына жараша болот.
Мамлекеттик башкаруунун кайсы формасына карабай Кыргыз Республикасынын Президенти мамлекеттин башчысы, башкы командачы, Парламент тарабынан кабыл алынган мыйзамдарга кол коюу, Конституцияда аныкталган учурларда Жогорку Кеңешти мөөнөтүнөн мурда таркатуу, Жогорку Кеңешке шайлоону дайындоо укугуна ээ;
- Мамлекеттик сыйлыктар, наам, чин менен сыйлоо, Конституцияда аныкталган учурларда өкмөттүн отставкасын кабыл алуу, өкмөттү таркатуу, убактылуу өкмөттү түзүү укуктарына,
- Тышкы саясатты аныктоо, кечирим берүү укуктарына ээ болот.
- Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши 5 жылдык мөөнөткө партиялык тизме менен жана көп же бир мандаттуу аймактык шайлоо округдары боюнча (можаритардык система) менен шайланат. Жогорку Кеңештин жалпы санынын 50 пайызынан кем эмеси партиялык тизме менен шайланат.
- Жогорку Кеңеш 90 депутаттан туруп, 60 депутат партиялык тизме менен, 30 депутат тийиштүү аймактык бирдиктердин өкүлү катары белгилүү округдардан көп же бир мандаттуу тартипте шайланышы мүмкүн. (Бул жагдайларды тактоо боюнча Ревкомдо талкуу журуп жатат.)
Башкаруунун кайсы бир формасына карабай Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши:
- Кыргыз Республикасынын Конституциясын, мыйзамдарын кабыл алат жана аларга өзгөртүү, толуктоолорду киргизет;
- Кыргыз Республикасынын Конституциясында көрсөтүлгөн тартипте жана мөөнөттө Кыргыз Республикасынын өкмөтүн түзөт же бекитет өкмөткө ишеним көрсөтпөйт;
- Кыргыз Республикасынын бюджетин бекитет жана анын чыгымдалышын өкмөт аркылуу контролдойт;
- Кыргыз Республикасынын өкмөтүнүн ар жылдык отчетун угат;
- Кыргыз Республикасынын Президентине Конституцияда көрсөтүлгөн тартипте импичмент жарыялайт;
- Кыргыз Республикасынын Жогорку Сотунун судьяларын сот адилеттиги боюнча Улуттук кеңештин сунушу боюнча альтернативдүү түрдө шайлайт;
- Кыргыз Республикасынын Башкы прокурорун, Эсептөө палатасынын башчысын, Акыйкатчыны Кыргыз Республикасынын Президенттин сунушу боюнча альтернативдик негизде шайлайт;
- Кыргыз Республикасынын Конституциясына, Конституциялык мыйзамдарга өзгөртүү, толуктоолорду киргизүү Жогорку Кеңеш тарабынан кеминде эки окуудан кийин гана депутаттардын жалпы санынын үчтөн экиси добуш бергенде, Жогорку Соттун корутундусун эске алуу менен кабыл алынат. Биринчи окуу менен экинчи окуунун аралыгы бир айдан кем болбоого тийиш. Биринчи окууда жактырылган Конституциянын долбоору же ага өзгөртүү, толуктоолорду киргизүү экинчи окууга чейин Жогорку Кеңеш тарабынан милдеттүү түрдө жалпы элдик талкууга чыгарылат;
- Кыргыз Республикасынын Сот системасы Жогорку соттон жана жергиликтүү соттордон турат. (Конституциялык сот жоюлат)
- Жогорку соттун түзүмү - Пленумдан, Президиумдан, жана соттук коллегиядан турат;
Жогорку сот - Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана ага өзгөртүү, толуктоолорду киргизүү, Президенттик шайлоонун жыйынтыгы боюнча жана жарандардын Конституциялык укуктарынын бузулушу боюнча маселелерди толук курамында карайт;
- Жогорку соттун судьялары сот адилеттиги боюнча Улуттук кеңештин сунушу менен альтернативдүү түрдө Жогорку Кеңеш тарабынан шайланат жана бошотулат;
- Жергиликтүү соттордун судьялары сот адилеттиги боюнча Улуттук кеңештин сунушу менен альтернативдик негизде тийиштүү жергиликтүү кеңештер тарабынан шайланышат жана бошотулат;
10. Кыргыз Республикасында жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу:
- Жергиликтүү өзүн-өзү башкаруунун органдары болуп жергиликтүү кеңештер, анын алдында аткаруучу, тескөөчү органы болгон айыл өкмөттөрү, мэрия жана мыйзамда белгиленген тартипте калктын өзү тарабынан түзүлгөн башка органдар эсептелет;
Кыргыз Республикасында мамлекеттик башкарууну жана өзүн-өзү башкарууну уюштуруу максатында Кыргызстандын бүткүл аймагы мыйзам менен аныкталуучу административдик-аймактык бирдиктерге бөлүнөт;
- Мамлекеттик башкаруунун административдик-аймактык бирдиктери эки баскычтан - республикалык жана саны отуздан ашпаган райондордон турат;
- Жергиликтүү өзүн-өзү башкаруунун аймактык бирдиктери болуп тарыхый - географиялык, социалдык-экономикалык байланыштарды, өзгөчүлүктөрдү эске алуу менен түзүлгөн тийиштүү жергиликтүү кеңештердин аймагы эсептелет.
Бишкек шаары, 15-октябрь, 2008-жыл