ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru ky ru ky ru ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ky ky ky ky ky mn ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky uk ky ky ky ky ky ru ky ky ky tt ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky kk ky ky ky ky ky tt ky ru kk kk ru ky ru hu ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru ru ky ky ru ky ky bg ky ru ky ru uk ru ru ru ru ru ky ru kk ru ky ru ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Эл сөз", 16.10.09 - 4-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Акүйдүн максаты - ляппайчы оппозиция түзүү
- Топчуке, адегенде оппозициянын азыркы абалы жөнүндө сөз кылалы. "Бириккен оппозициянын жели чыгып калды" деген пикир айтылып жатат. Сиз эмне дейсиз?
- "Жели чыкты" деп эчтекеге жарабай калган нерсени айтат. БЭКтин жели чыккан жок, деми жакшы. Мындай шыбырды таркатууга бийлик абдан маш болуп калган, шамаал ошол жактан болсо керек.
- Оппозициянын аракети көрүнбөйт го?
- Ар бир нерсенин өз убак-сааты бар. Азыр БЭК ички уюштуруу түйшүктөрү менен алек. Бул да аракет. Болгондо да аракеттин эң татаалынан.
- Сиз бириккен күчтүү бир партия түзүү жөнүндө сөз төркүнүн билдирдиңиз көрүнөт?
- Эки түрдүү айтышып атат: биринчиси - бүт БЭК бир партияга айланат, экинчиси - 2-3 партия биригет дешет. Кайсынысы туура?
- Анда кайсы 2-3 партия биригиши мүмкүн?
- Эң оболу Социал-демократия менен "Ата Мекен".
- "Жашылдар" партиясы кошулушу ыктымал. Мүмкүн, ардагерлер партиясы да, бир катар коомдук ишмерлер.
- "Жашылдар" жөнүндө маалымат жок.
- Бир ай мурда сот учурунда мен Э. Булекбаевдан сурасам, ал "биз макулбуз" деген.
- БЭКтеги башка партиялар, коомдук уюмдарчы?
- БЭК татаал бирикме. Эки багыттуу, бирок жандаш партиялар, уюмдар бар.
- Бири социал-демократиялык, дагы бири улуттук-демократиялык.
- Биринчи багыттагылардын идеясы түшүнүктүү. Ал эми экинчи багыттагылар - улутчулдарбы?
- Жок, улутчулдар эмес, улуттун кызыкчылыгын коргоону көздөгөндөр.
- "Улутчулдук", "улуттук кызыкчылыгын коргоо" деген түшүнүктөр бир мааниде эмеспи?
- Бир мааниде эмес.
- Улутчул уюм, адам өз улутун дүйнөдөгү 2,5 миңдей элдердин ичинен эң таза кандуусу, укмушу, Кудай бир гана ушул улутту эң асыл заттан жууруган, демек, Кудайдын жалгыз гана сүймөнчүк эли деп ай асманга көкөлөтө айтат. Шовинизм, расизм, фашизм деген айныган ой-максаттардын башаты улутчулдук. Мындан Кудай сактасын.
- "Улуттун кызыкчылыгын коргоо" дегениңизчи?
- Мына ушул туура сөз. Мунун уютку идеясы - атуулдук, жарандык касиет, өз элинин тилин, дилин, тарыхый мурасын ыйык тутуу, улуттун улуу руху, маданияты менен адамзаттын эң алдыңкы жетишкендиктерин ширете билүү. Ушул багытта оппозициячылар дагы бир күчтүү партияга биригүүсү мүмкүн.
- Далай адамдар "улутчулдук" дегенге Сиз айткан "улутту коргоонун" касиеттерин да киргизет го?
- Ооба, киргизет. Бирок, улутчулдуктун башка элдерди теңине албаган, ал түгүл "башкалар бизге кул болуп кызмат кылуу керек" деген жагы акылга сыйбайт. Көп ойлонбой сүйлөгөндөр тиги эки түшүнүктү айырмалабай айта беришет. Акыл калчап айтканда айрымасы асман менен жердей экени билинип турат. Демек, туурасы - улуттун кызыкчылыгын камсыз кылуу, коргоо, асыроо, даңазалоо.
- Сиздин акыркы сөзүңүздүн нугунан алганда бүгүнкү Кыргызстанда кыргыз улутунун кызыкчылыгын камсыз кылган мамлекеттик саясат барбы?
- Жок! Түбүнөн жок!
- Көп далилдин кереги деле жок. Кыргыздын кыргыз жеринде гана эмес, бүт Жер жүзүндөгү эң керемет, эң асыл жердин бири, жер соорусу - Каркыраны кыргызга кереги жок нерсе дегендей Казакстанга кармата берген, миллиарддаган жылдар бою түгөнгүс улуу мөңгү болгон, таза суунун кени - Үзөңгү-Куушту Кытайга саткан бийлик, башчылар эбак маңкурт, нигилист, чыккынчы болуп, оңолбос жакка ооп кеткенине күбө болуп отурабыз.
- Мындай тескери саясат качан башталган?
- Бизге жакын доорлорду алсак, 19-кылымда Жантай Курдай тарапты 40 байталга берип жиберген; коммунисттик заманда, 1924-жылы Москва жер бөлүштүргөндө Түштүктө кыргыздын далай жерлери - Анжиян, Кокон, Нааманкен, Паргана Өзбекстанга; Каратегин, Жергетал Тажикстанга берилген; кийин "убактылуу" деп Жигит Пири, Борук, Сок, Шахи Мардан тиги өлкөлөргө ыйгарылган; акыркы башчылар дагы-дагы көп жерлерибизди кошуна өлкөлөргө өткөрүп жиберишти. Ошентип, кыргыз жери канталамай болду, ширидей тарыды.
- Дагы кандай себептерди айтасыз?
- Кыргыздын көбү өз Ата Мекенинде кор болуп атат.
- Ооба, кор. Кор эмей эмине, эгерде өз жеринде он миңдеген үйү, жери жоктордун жүзүнөн токсон тогузу кыргыз болсо; эгерде эки миллиондой жумушсуздардын жүз пайызынан 90-95 - кыргыз болсо; эгерде табигый улуу байлыктарын, айтсак, ондогон миллиард долларга тете алтынды, күмүштү, кобальтты, вольфрамды, уранды кыргыз эмес, эларалык шумпайлар, кыргыздын шылуундары өз чөнтөгүнө салып атса; эмнеси кор эмес, эгерде эки Кыргызстанды камсыз кыла турган энергокубаттары туруп өз эли караңгыда отурса, эң арзан - 2-3 тыйындык электроэнергияны эми 1 сомго чыгарабыз деп элдин шорун ого бетер шорподой кайната турган болуп атса!
- К. Бакиев "реформа жасайм" деп атат го. Мүмкүн, кыргызды асырай турган саясат эми башталар?
- Ишенбейм. Акаев, Бакиев "реформа" дегенди девальвация кылышты, элге жаман көргөзүштү. Алардын "реформасы" бир максатта келатат - үйбүлөлүк, авторитардык, бүгүн - тоталитардык бийликти ого бетер күчөтүү. Элге зыян, адилеттүүлүккө, демократияга карандай каршы.
- Чыныгы реформа кандай болуу керек?
- "Реформа", "революция" деген сөздөр уялаш, маанилери жакын. Реформа да революциядай терең өзгөрүүлөргө алып барганы тарыхта белгилүү. Мисалы, байыркы Грецияда Ликургдун, Солондун; орто кылымдын аягында Европа өлкөлөрүндө; Орусияда Петр Биринчинин, Столыпиндин реформалары тынчтык революция сыңарындай болгон. Ооба, революция мамлекеттик түзүлүштүн, коомдук турмуштун баардык тарабын чукул өзгөртүп, жаңы сапатка алып келет. Ал эми реформа айрым чөйрөлөрдө да, баардык жактарда да сапаттуу болушу мүмкүн.
- К. Бакиев жарыялаган реформа кандай болот дейсиз?
- Айтпадымбы, элге пайдалуу терең өзгөрүү болбойт. Упа, эндик коюлат.
- Кандай болгондо терең реформа болот эле?
- 4-5 нерсе түп-тамырынан өзгөрүлсө.
- Күүнүн башы Камбаркан дегендей, К. Бакиев "үйбүлөлүк- тоталитардык диктатурадан баш тартам" деп, эбак ириген-чириген, жыдыган бийлик түзүлүшүн жок кылууга киришсе эл ишене баштайт эле.
- Анан, ошону менен бирге, 2005-жылдагы Элдик революциянын ушу күнгө чейин аткарылбай келаткан тарыхый, тагдыр чечүүчү максаттарын ишке ашыра баштаса.
- Чечмелесеңиз, кайсы тарыхый максаттарды?
- Өлкөнү нукура демократиялык, адилеттүү жаңы системага салуу; конституциялык терең реформа - эң оболу бийликти үч тармакка тең салмактуу бөлүү, бир адамдын, бир үйбүлөнүн чексиз бийлигин биротоло жок кылуу; өлкөнү өсүү багытына буруу үчүн эң негизгиси - атамекендик өндүрүштү оң жолго сүрөө; тагдыр чечүүчү маанидеги стратегиялык мекемелерди жеке менчикке айландырбай, мамлекеттин колунда калтыруу; табигый байлыктарды өз элибиздин жыргалчылыгына пайдалануу…
- Булардын арасындагы эң башкы маселени айтсаңыз?
- Менимче, эң башкы маселе - кыргыз улутунун тарыхый келечегин, үзүрлүү өмүрүн камсыз кылуу, кепилдөө. Бул - улуу максат. "50 жылдын ичинде эчен элдер, анын арасында кыргызы улуту да о-о-омийин болот" деген божомолдор бар.
- Мунун жөнү барбы?
- Анча-мынча. Ушинтип айткандардын тилине айыкпас тибиртке. Бирок, андай болбосун десек Кыргызстанда мамлекеттик атайын саясый программаны ишке ашыруу абзел.
- Ал эмне деген мамлекеттик программа?
- Биринчи, кыргыздын санын да, сапатын да тынымсыз, туруктуу өстүрүү. Албетте, эң негизгиси - тукум сапаты, элдин өмүр жашын узартуу, татыктуу, бай турмуш куруу, он миңдегендерди чалгыдай чаап аткан оорулар менен күрөшүү, 15-20 жылда кыргызды арак ичпеген, наркота сайынбаган, жутпаган, тамеки тартпаган таза, ыймандуу улутка айлантуу. Экинчиси, 18 жашка чейинки ар бир балага мамлекет көмөк акча берүү, жети балалуу аялга "Баатыр эне" деген наам, жетинчи бала төрөр замат чоң көлөмдөгү акчалуу пенсияга чыгаруу, көп балалуу (5 баласы бар) үйбүлөлүргө мамлекет салык, отун, суу, энергокубат тараптан жеңилдиктерди берип, акчалай жардам кылып асыроо. Үчүнчүсү - кыргыздын жан дүйнөсүн байытуу, интеллект касиеттерин өстүрүү.
- Мүмкүн. Бул тарыхый зарылчылык.
- Дагы эмне кылуу керек?
- Кыргызстан калкынын биримдигин чыңдоо, коргоо.
- Биримдик эки мааниде: а. Кыргыз улутунун жана башка улут топторунун ички биримдиги; б. Кыргыз менен башка улут өкүлдөрүнүн арасындагы биримлдик жөнүндө сөз.
- "Улуттун ички биримдиги" дегениңизге эмне кирет?
- Алсак, кыргыз улутун "Түштүк, Түндүк" дегендердин оозун биротоло жабуу үчүн, кыргызды өз кызыкчылыгы үчүн бөлүп жүргөн сасык саясатчыларды сот жообуна тартуу адилеттүү болор эле. Кылмыш кодексинде "улуттар аралык ынтымакка доо кетирүү" деген берене бар. Бул эки улут топторунун арасындагы мамиле жөнүндө. Ал эми бир улут - кыргыз элин атайлап бөлүп-жарганга каршы жобо жок. Киргизүү керек.
- Бийлик тарапта мындай маселе барбы?
- Бар. Трайбализмдин, маңкурттуктун атасы Т. Усубалиев болгон: анын Москвага жагынуу саясаты далай кыргызды киргиз кылды, биз эчен улуттук мурасыбыздан, тилибизден, дилибизден алыстадык; бийликке койгондо да үйбүлөлүк, жердештик, уруучулук, өзүмчүлдүк жолду жолдогон. Акаев, Бакиев болсо үйбүлөлүк башкарууну мамлекеттик деңгээлге чыгарышты.
Улуттун биримдигин көздөгөн саясатта бийликке таланттуу, ыймандуу, ишбилги адамдарды баардык аймактардан тартуу зарыл.
- Улуттар аралык биримдикти чыңдоо үчүн эмне кылуу керек дейсиз?
- Ачык айтайын. Биринчи, Кыргызстанда бир гана улут - кыргыз улуту бар. Башкалар - улуттук топтор. Бул кыргыздын мамлекети, кыргыз жери. Кыргыз тилин башка улут топторунун баары билүү керек, себеби ал - мамлекеттик негизги тил. Демек, кыргыз тилин өлкөдө улуттар аралык баарлашуу тилге айландыруу абзел. Ошондо кыргыз тили улутту, улуттук топторду байланыштыруу, данакерлөө тарыхый муратын аткарат. Өзбек, түрк, дунган, күрд, даргын, уйгур топторунун арасында "автономия", "биздин тил да мамлекеттик болсун", "бу жер биздики" дегендер кыргызга каршы кээде аракет кылат. Башка улут өкүлдөрү Кыргызстанда тынч жашайм десе, анда кыргызды сыйлап, кыргыз мамлекетин, тилин, дилин урматтап жашасын. Ошондо кыргыз да алар менен ынтымакта болот.
Экинчи, жакынкы 10-15 жылдын ичинде кыргыз эмес киргиз болуп кеткендерди толук сапаттуу кыргыз кылуу саясаты керек. Ар бир кыргыз адегенде өз эне тилин түш жооругандай билсин. Анан, бери жагы дагы эки тилди - дүйнөлүк англис, эларалык орус тилдерин билүү - замандын талабы. Ушул үч тилди бала бакчада, жогорку окуу жайларда үйрөтүү, өздөштүрүү үчүн мамлекет каржылоо зарыл; бийлик кызматына да биринчи мамтилди, анан тиги тилдерди билгендерди тартуу; мамлекеттик кагаздардын баары кыргыз тилинде; жетекчилер башка өлкө өкүлдөрү менен кыргыз тили аркылуу сүйлөшүү - мыйзамдуу талап.
- Маегибиздин бул бөлүгүн корутундуласаңыз.
- Макул. Эгерде К. Бакиев чыныгы реформа баштайм десе, анда, аркандын учун алыскы келечекке ыргытып, кыргыз улутунун, кыргыз мамлекетинин кийинки доорлордогу өмүрүн, сапаттуу өсүшүн, жыргалчылыгын, дүйнөдөгү татыктуу ордун камсыз кылуу саясатын азыртан баштап ишке ашыруу керек. Бул - реформалардын реформасы.
- Дагы кандай талап бар?
- "Жаңылдым, жаздым, тоба кылдым" деп 2007-жылдагы парламенттик, быйылкы президенттик шайлоо ийнесинен жибине чейин бурмалоо, уурулук менен болгонун мойнуна алып, 2010-жылдын жазында президенттик, парламенттик шайлоону адилеттик түрдө өткөрсүн. Бул колунан келбейби, анда "күнөө менде" деп бийликтен азыр кетсин.
Ушундай чечкиндүү кадамдарга анын эрки жетеби? Менимче, жок!.. Мындай болбосо аны эл кетирүү керек!
- Оппозициянын жетекчилерин, демилгечилерин соттоо кандай болуп атат?
- Биз, Саясый куугунтукка каршы комитеттин башчылары, март айында эки тыянак чыгарганбыз: 1. Авторитардык бийлик жыландай жылып үйбүлөлүк-тоталитардык диктатурага айланып баратат; 2. Саясый куугунтук репрессия деңгээлине чыкты. Бакиевчилер калкты, шайлоочуларды тоталдык түрдө көзөмөлгө алып, коркутуп, террордоп "Бакиевге гана добуш берсин" дегени; Кыргызстанда кыбыр эткен ишкана-мекемелерди бир үйбүлөнүн менчигине айландыруу, демек, тоталдык экономикалык-финансылык бийлик Максимдердин колуна өткөнү; ачык каршы чыккан Бириккен оппозициянын жүздөгөн өкүлдөрүн соттоо, миңдегендеринин артынан сая түшүү - ушунун баары жогорку тыянактардын жокко чыгарылгыс далили.
- Акүйдүн алыскы максаты эмнеде дейсиз?
o БЭКти муунтуу, колунан келсе тыптыйкыл жок кылуу. Күчтүү, эртең эл менен кошо бакиевдерди оодара турган күчтүү оппозициядан коркот, жок кылуу аркетинде;
o дүжүр партиялардан, дүжүр чалдар-балдардан ляппайчы оппозиция түзүү;
o ошентип, К. Бакиевдин мөөнөтү бүткөндө же мурда кеткенде баш бийликти бир уулуна же инисине өткөрүп берүү үчүн жол ачуу далалаты.
- Кимиси бийлик мураскери болушу мүмкүн?
- Максим го. КБнын баардык бир туугандарынын, уулдарынын арасында эң крутою, таасирдүүсү ошол. Ал эларалык финансылык система түзгөнгө үлгүрдү, басма сөз аны "бүт Кыргызстанды менчиктештирип атат, Европада, АКШда мурдагы, азыркы сенаторлор, таасирдүү ишкерлер Максимге иштеп атат" дегени бекер эмес.
- Демек, Кыргызстан бийлик атадан балага өткөн хандыкка баратат деңизчи?
- Президенттик бийлик бир гана К. Бакиевдин колунда эмес. Экономикалык-финансылык чөйрө Максимдин колуна өткөн. Тигине, эчен ири ишканалар, "Камбарата-2" да жеке менчикке өткөнү турат. Эң ири, пайдалуу тараптын көбү ошонун колунда. "Укук коргоочу органдар" деген жалган аты бар мамлекеттик бийликтин баарын Жаныш тейлейт. Калгандары өз чөйрөлөрүндө ханзаадалар…
- Кутулабыз. Түбөлүк эч нерсе жок. "Манастагы" "бүгүн бар да эртең жок…" деген терең акыл-ой турмуштун, бийликтин опосуз экенин айтат. Кулатуу үчүн негизги күч - эл. Эл менен бирге оппозиция бу бийликти оодара алат. Бул сөзсүз болот.
кыргыз тилиндеги гезит "Эл сөз"
Урунганы ток болду, эки колу жок болду
Акүйдүн максаты - ляппайчы оппозиция түзүү
Эки колунан айрылып, азапка баткан Самат
"ал мектеп эч нерсеге жараксыз. Ал жерде
келечектеги кылмышкерлер даярдалып жатат"
Шералы Сыдыков атындагы спорт мектептин жетекчиси:
"Министр ошол Алтуханы таап, элге көргөзсүн"
Өлгөндөр баркталмайын, тирүүлөр даңкталбайт
Таластык атка минерлердин обу жок оолугуусу
Азимбек БЕКНАЗАРОВ, БЭКтин штаб башчысы:
"Президент оппозицияны тааныйбы, тааныбайбы, бирок маселелерди чечиши керек"
Балыкчыдагы баш аламандык же чыпалак чыры...
"ЗА ДЕМОКРАТИЮ И СВОБОДУ ВСТАНЕМ ГРУДЬЮ!"
"Адилет" соттун чечими, мыйзам
Искусство дүйнөсүнүн миң түркүн сырлары...
"Ар улуттун акчасын чогултуудан рахат алам"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?