ru en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru kk kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru hu ru ru ru ky ru ky ru kk kk ru ky ru krc ru ky ky bg ce ru uk ky ru tt ky ru sah ky ru ky ru ky ru ky kk ru kk ru
"Айат пресс", 09.09.10 - 4-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Мамлекеттик бажы кызматы бюджетке төлөмдөрдүн өлчөмүн кыйла көбөйткөнүн билдирди. Эмненин эсебинен болду экен? Коңшулар чек арасы аркылуу товарларды өткөрбөй жатса, кантип көбөйдү? Аталган кызматтын жетекчилиги коррупцияны тыюу аркылуу, көп каражатты мамлекеттик казынага буруп жатканын айтууда.
Мамлекеттик бажы кызматынын (МБК) ишин апрелге чейин жана апрелден кийин деп экиге бөлүү туура. Апрелге чейин бул кызмат мурдагы эки президенттин жана алардын жакындарынын "чоң капчыгы" болуп келгени эч кимге жашыруун эмес. Азыр бийликте турган мурдагы оппозиция бажыдагы коррупцияны тыюунун эсебинен эле бюджетти кыйла толтурууга болот деп чыркырап келишкени эсте.
"Убактылуу өкмөт, мени бул кызматка коюп жатканда бюджетке төлөмдөр өлчөмүн эки эсеге көтөрүү тапшырмасын койгон, - деди Мамлекеттик бажы кызматынын төрагасы Кубанычбек Кулматов. Айрыкча биринчи вице-премьер Алмазбек Атамбаев "кандай кылсаң да, тапшырманы аткар" деп суранган. Ошол маалда коңшу мамлекеттер чек арасын дээрлик чычкан мурду жөргөлөгүс кылып бекитип салган эле. Бизге келаткан жана бизден тышка бараткан товарлардын агымы токтоп калган".
Өзбекстан 7-апрелден бери ушул күнгө чейин чегарасына кулпу салып, ары-бери товар өткөрбөй турат.
Казакстан дээрлик бир жарым ай бою бизге товар киргизбей да, чыгарбай да койду.
Кытай үч апта бою "Торугарт" бекети аркылуу товар киргизген жок.
Бир жагынан саясый абал оор болуп турса, анан өкмөт айлык, пенсия менен жөлөк пулду бере албай калса, нааразылык күчөшү мүмкүн эле. Ага июндагы Түштүк каргашасы кошул-ташыл болгону.
Ушул объективдүү жагдайларга карабастан, быйылкы жети айдын жыйынтыгы менен, былтыркы жылдын ушул мезгилине салыштырганда дээрлик 540 миллион сом ашык жыйналды. Бажы төлөмдөрүнүн өсүшү 107,4 процентти түздү.
Жолдун баары "жалгыз терезеге" апкелет
Коррупцияны тыюунун бир амалы - адамдардын алакасын азайтуу. Бажы системасында жаңы технологияны киргизүү аркылуу чиновник менен ишкердин тикелей алакасын дээрлик жокко чыгаруу мүмкүн. Азыр "жалгыз терезе" деп аталган принцип киргизилүүдө. Бул ишти Азия өнүгүү банкынын колдоосу астында Германия техникалык көмөктөшүү борбору каржылоодо.
Бул принциптин маанисин ишкерлер жакшы билет - аны киргизүү аркылуу ар кандай бажы документтерин толтуруу, кайра-кайра тактоо жана текшерүү деген жол-жоболор кыйла азаят, убакыт да, каражат да үнөмдөлөт. Буюрса, жакын арада бул система "Ак-Жол" өткөрмө бекетине жана "Бизнестранссервиске" толук киргизилмекчи.
Жүктөрдүн коопсуздугуна электроника көз салат
Товарлар менен жүктөрдү бажы кызматкерлеринин коштоп жүргөнү өткөн заманга кетүүдө. Бул деген кызматкерлердин командировкасына кошумча каражат коротуу жана коррупцияга эң сонун мүмкүндүк түзгөн система эле. Эми GPS спутник навигациялык системасы аркылуу товарга жүктөлгөн бекеттен барчу жерине чейин көз салуу мүмкүндүгү ачылып отурат. Жакында, Торугарт-Бишкек жолунда бул долбоор ийгиликтүү сыноодон өткөрүлдү, эми башка маршруттарда да колдонулмакчы.
Ошентип, кара жолдор аркылуу өтүүчү чек ара бекеттери жабык болгондон улам күчтүн баары азыр "Манас" аба майданындагы бажы бекетине түшүүдө. Ошого жараша бул бекетте жүк агымдары арбып, жыйымдардын көлөмү 56,3 миллион сомго же 23,7 процентке көбөйдү. Жыйымдар апрелден кийин кескин өскөнүн белгилей кетели. Демек, биз билбеген толтура резервдер бар окшобойбу.
"Бажы төлөмдөрүн жашырмай деген көмүскө схемалар четинен жоюла баштады. Бул эми бир Кыргызстанга эмес, бүт постсоветтик мамлекеттерге мүнөздүү иш эле, - дейт МБК төрагасы Кубанычбек Кулматов. Бирок, бул убакытты талап кылган татаал иш. Анткени, бажы кызматкерлеринин аз айлыгынан улам, алар менен жең ичинен келишмей өнөкөтү дале өкүм сүрүүдө".
Анын айтымында, ушу тушта контрабанданы да легалдаштыруу маселеси каралып жаткан экен. Аларды жазалоодон көрө казынага салык төлөөгө мажбурлоо алда канча үзүрлүү болот көрүнөт. Иши кылса, "Кыргызстан бажы системасындагы коррупциялык схемаларды четинен жоюу менен цивилизациялуу мамлекеттер катарына умтулуп жатканын далилдеп жатат" деп тыянак чыгарсак болчудай. Ошондой эле болсун, көз тийбесин!
Биринчи окумуштуу - физик
Мукан Турусбеков 1920-жылы 30-мартта Ысык-Көл районунун Темир айылында дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Орто мектепти бүтүргөндөн кийин, Күрмөнтү айыл-чарба техникумунда бир жыл окуп, кийинки жылы Фрунзеге келип, Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институттуна өтүп, физика мугалими дипломун 1941- жылы июнь айында алат. Аспирантурага калып, билимин улантууну көздөп турганда Ата-мекендик согуш башталып, өзүнүн каалоосу менен согушка кетип, сентябрь айынан Коргоо Министирлигинин Ленинграддагы абаны көзөмөлдөө жана байланыш аскердик окуу жайында окуйт. 1944-жылы Мукан Турусбеков 380 киши кызмат кылган Түштүк-Батыш фронттунун радиолокация батальонуна караштуу ремонт мастерскойюна жетекчи болот. 1946-жылы демобилизацияланып кайра ордуна университетке келет. 1951-жылы Москвадагы СССР илимдер Академиясынын Петр Лебедев атындагы физика институттунун аспирантурасына өтүп, 1954-жылы "Радиофизика" адистиги боюнча физика-математика илимдеринин кандидаты дипломун алат. Кандидаттык диссертациясынын темасы - "Айдын 3 см толкунундагы радионурдануусун ченөө" 1954-жылдын февралында Фрунзедеги Электроэнергетика институтуна илимий кызматкер, эки айдан кийин лаборатория башчысы милдетин аткаруучу болуп иштейт. Аталган институт КирФАН СССРдин курамында эле, директору Болот Мамбетов. 1956-жылы физика жана математика бөлүмү ачылып, Мукан агай ошол бөлүмгө ага илимий кызматкер болуп дайындалат. 1960-жылы физика, математика жана механика институтту ачылганда директору Попов Сергей Македонович, илимий иштер боюнча орун басар Мукан Турусбеков, ал эми 1962-жылдан 1966-жылдын октябрына чейин директор кызматын аткарат..
1961-жылы Мукан агай Фрунзе шаардык кеңешине депутат болуп шайланат. 1970- жылы физика жана математика институтунун жамааты иштегенине 30 жыл жана 50 жашка чыкканына байланыштуу Академиянын Президиумунан Жогорку Кеңештен "Илимге эмгек сиңирген ишмер" ардактуу наамын алып берүүнү суранышкан. Мукан агай 1973-жылы "Тоолуу жерлерде ультра кыска толкундарынын таралышынын жана пассивдүү ретрансляциялоонун мыйзамченемдүүлүгү" темасында докторлук диссертациясын коргоого Томск университетине барат, бирок тоголок арыз кесепетинен бул илимий иши жакталбай калат. Мукан агай 1954-жылдан баштап 7 жолу Мамлекеттик экзамен комиссиясынын төрагасы болуп, көптөгөн жогорку билимдүү физиктерди даярдоого чоң салым кошкон. Өзү даярдаган 3 илимдин кандидатын (Токтосун Орозобаков, Өмүракун Мамаев жана Мөкүш Байбосунов) азыр да ишмерлигин улантышууда.
Негизи лабораториянын илимий багыты боюнча 4 докторлук, 10дон ашык кандидаттык диссертациялар даярдалган. 1960-жылдан 1979-жылдын июлуна чейин, лаборатория башчысы болуп иштеп, өзүнүн илимин окуучуларына аманат калтырып, 1979-жылдын декабрында мезгилсиз дүйнөдөн кайтат.
Быйыл, 2010-жылы 30-мартта Мукан агай 90 жашка чыкмак экен, өзү башында туруп уюштурган физика институттунун жамааты 15-октябрда "Азыркы физика проблемалары" деген темада илимий конференция өткөрүүгө даярдык көрүп жатат.
Улуттук Илимдер Академиясынын Физика-Техникалык
Нарын облусунда, көмүр тартуу жети пайызды гана түзүүдө. Нарын дубанына жалпы 42 миң, 354 тонна көмүр керек болсо, бүгүнкү күндө анын жети пайызы же 2946 тонна көмүр тартылды. Облустагы элдин керектөөсү, 22 миң тоннаны түзөт. Быйыл, көмүрдүн баасы жеринде 914 сом болууда. Күйүүчү майдын баасынын көтөрүлүшүнө байланыштуу көмүрдүн тоннасы 1760 сомдон 3000 сомго чейин болот.
БШК шайлоо тизмесине жаңы партияларды кошуп, "Ар-Намыс", "7-апрель Жаштар кыймылы", "Бириккен Элдик Кыймылы", "Кыргызстандын элдик-демократиялык партиясы", "Каганат", "Кыргызстандын республикалык элдик партиясы", "Жашылдар партиясы", "Мекен ынтымагы", "Бүтүн Кыргызстан", "Айкөл Эл", "Ак-Тилек" партияларынын талапкерлери каттоодон өттү.
Ички иштер министри Кубатбек Байболовдун "Республикадагы Ички иштер органдарынын кызматкерлеринин кызматтык тартибин сактоо жөнүндөгү" буйругуна ылайык, мындан ары өлкөдөгү Ички иштер кызматкерлери жогорку жетекчиликтин уруксаты жок кызмат өтөп жаткан аймагынан чыгып кетүүгө, уруксатсыз башка өлкөгө барууга мүмкүнчүлүгү жок. Ички иштер кызматкерлери керек болгон учурда гана, атайын күбөлүк менен кызмат аймагынан сыртка чыга алат.
Июнь коогалаңы учурунда "киши өлтүргөн, каракчылык кылган, жана массалык башаламандыктарга катышкан" деген айып менен сот жообуна тартылган 42 жаштагы өзбек тектүү Жахангир Базаровду 3-сентябрда Ош облусундагы Кара-Суу райондук соту "күнөөлүү" деп таап, 23 жылга эркинен ажыратты.
Айыл чарба министри Маматшарип Турдукулов өкмөттүн айыл-чарба иштери боюнча бүгүнкү отурумунда билдиргенине караганда, Кыргызстанда 384 миң гектардан ашык аянттагы буудай, арпа жыйналып алынды. Бул жалпы жыйнала турган дан эгиндеринин 76 пайыздан көбүн түзүүдө. Быйыл, буудайдын орточо түшүмдүүлүгү гектарына 24,6 центнер, арпаныкы болсо 20,7 центнерге барабар болууда.
Парламенттик шайлоого ЕККУдан жалпы 322 байкоочу көз салат. Ага мүчө болгон 31 мамлекеттен 17 адис, 22 узак мөөнөттөгү жана 300 кыска мөөнөттөгү байкоочу бар. Алардын узак мөөнөттөгү 22 байкоочусу ушул жума күнү Кыргызстанга келет.
Каржы министрлиги шайлоону өткөрүү үчүн 50 млн. сом бөлдү. Бул туурасында биринчи вице-премьер-министр Амангелди Муралиев Бишкекте өтүп жаткан "Мыйзамдардын сакталышы - шайлоо коопсуздугунун кепилдиги" аталышындагы форумда билдирди.
Орусия 1,5 миң тонна көлөмдөгү жогорку сапаттагы үрөндүк буудайды Кыргызстанга кайтарымсыз түрдө, жардам катарында берет. Орусиядан келе турган буудай тазаланып бүтүп, сентябрь айынын акырына чейин келери күтүлүүдө. Эгер мынча көлөмдөгү буудай келип калса, Кыргызстанда 15-20 миң гектарга чейин күздүк буудайдын аянттын көбөйткөнгө мүмкүнчүлүк түзүлөт. Кыргызстанда бул жылы 255 миң гектардан ашык аянтка күздүк себүү белгиленүүдө.
Бейөкмөт уюмдар бирикмеси шайлоого 1200 байкоочу даярдайт. Алар Кыргызстандагы 500 шайлоо бекетинде, 46 райондо жана 10 шаарда шайлоонун жүрүшүнө көз салмакчы.
кыргыз тилиндеги гезит "Айат пресс"
email • архив • редакция
Башка "А" лардан Алтай кем бекен?
Көк асабаны көкөлөткөн кимдер?
"АК ШУМКАР ДЫН" АРААНЫ
Ааламды таңдандырган кыргыз дүйнөсү жана
"Саясый мажирөөлүктү көрсөтүп атабыз"