ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru el ru ky ru ky ru ru ky ru ky ru ky ru myv ky ru ky ky ru ru ru ky bg ky ru ru ru ru ru ky ru ky ru ky kk ru ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Эл сөз", 17.07.09 - 12-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Элүү жылда эл жаңы, жүз жылда жер жаңы" - деп айтылгандай, убакыттын алдыга жылышы менен эмне деген гана өзгөрүүлөр болуп атат. Бир жагынан илим өсүп, техниканын жаңы түрү чыгып, жашоо жаңыланып атса, бир жагынан адамдардын дагы ой жүгүртүү деңгээли такыр башка нукка түшүп, сүйлөгөн сөздөр дагы кош тилдүүлүккө айланып, айтылган сөздүн күчү тайыздап баратат.
Аны-муну айтканыбыз менен сөздүн маанисине баа берген, нак кыргыз деп жүрөгү соккон адам жоктой сезилет. Болбосо коңшу өзбек же казак улуттарындай, улуттун улуулугуна көңүл бурулат эле го. Азыр керек болсо, киргиздердин кош көңүлдүүлүгүнөн жада калса бейиттердеги мололорду дагы кор кыла башташты. Айткандай, кээ бир жаңы киргиздер "моло " деген сөздү дагы түшүнүшпөсө керек. Андыктан, эстелик деп айтканыбыз оң болуп турат. Болбосо, сөз маанисин түшүнбөгөн киргиздер үчүн кыйын болуп калышы толук мүмкүн.
Ооба, негизи эле шарият боюнча мусулман баласы маркумга арналып коюлган белгини жаңыртпайт эмеспи. Андыктан маркумга белги коёрдо, "миң өлчөп бир кес"-деген сөздүн маңызына баа бериш керек. Койгон эстелик жылда оңдолуп турса анда сөз башка эле. Түбөлүк оңдолбой тура турган болгон соң, кылдат ойлонуп анан жасаса дурус болчудай. Бизде акыркы убактарда жаңы молдолордун дагы саны өсүп, шарият жолунда ириде кеп кылынгандай бир топ өзгөрүүлөр болууда. Азыркы жаңы молдолордун сөзүн угуп отурсак, "дем алган" дагы күнөө экен. Кыскасы, сөз маңызын бир багытта болуш үчүн, маркумдарга арналып коюлган эстеликтерге бурсак.
Өткөндө айтылуу Байтик баатырдын, боз бөлтөгүндөгү мүрзөгө барып калдык. Ал жактагы кээ бир маркумдарга атайын арналып коюлган эстеликтердин бетиндеги жазууларды көрүп алып, айла жок каңырыгым бир түтөдү дейсиң. Кара таш менен коюлган эстеликке маркумдун сүрөтүн чектирип жакшы койгон экен, бирок ал кишинин аты-жөнүн кыргыз тилинде жазып туруп, төрт сап ырды орус тили менен жаздырыптыр. Бул эми эмне деген обу жоктук? Жок дегенде тиги дүйнөгө кеткен адамды чала кыргыз кылбай кыргыз же орус тилинде бир беткей жазып, эстеликти булгабай эле койсо болмок деп ойлоп койдум. Ал эми кээ бир эстеликтердеги ката жазылган маркумдардын ысымдарын окуп, кайран эмгек деп баш чайкаганга туура келди. Мусулман баласынын азан чакырып койгон ысмы болот, мисалы Жолдошбек деген, ал эми эстеликте Джолдошбек деп союздун кезинде бир чала кыргыз митиркесине "д" тамгасын кошуп жазып койгондуктан, документ боюнча жазылды деп жооп бериши толук мүмкүн, бирок бул суу кечпеген шылтоо. Биз ал маркумга куран окуганда Джолоочу уулу Джолдошбекке деп арнап окубайбыз да. Сөзсүз түрдө акцент менен окуш керекпи, эстеликтеги жазууну. Бул дагы эч нерсе эмес, кээ бир жаңы киргиздер маркумга арнап койгон белгини ушунчалык чоң кылып, жөн гана мактаныч үчүн койгондой элес берип, "Э" тамгасы менен башталган ысымды "Е" тамгасы менен жазып өзгөчөлөнгөндөр дагы жок эмес. Баары бүтүп эми "маркумдарды дагы "киргиз" кылчу учур келдиби?" - деген суроого жооп берүү көп эмгекти талап кылат. Бир карасак эстеликтердеги жазуу эмес, борбор шаарыбыздагы балтыйган чоң жарнамалардагы жазылган каталарды деле көрүп, ага чара колдонбой кош көңүл мамиле жасап атканыбыз жалганбы. Деги качан биздин өлкө өсүп-өнүп, башка өлкөлөрдөй жетишкен мамлекет болот болду экен? Жок дегенде өтүп кеткен маркумдарга карата болгон мамилебиз оңолсо болот эле. Балким жаңы киргиздер аз күндө, куранды дагы орус тилинде окуйбуз деп чыгышпаса болду. Анткени, алар үчүн эң негизги маселе жаңылык киргизип, баарын орусташтыруу керек болуп турганда, ойго келбеген нерсени күтүүгө туура келип калбадыбы. Кыргызча эмес же орус тилинде эмес, ара тилде жазылган моло таштагы жазууларга өтүп кеткендердин деле арбактары нааразы болуп атса керек. Дегеним, көп болсо беш жыл эстеп мүрзөгө барып, андан кийин унутулуп калган бейиттер көп эле кездешет. Андай болгон соң, чоң акча коротуп, эстелик салуу жөн гана убаракерчилик эмей эмне.
Эстеликке бир эмес, он куплет орусча ыр жазылсын, баары бир убакыт өзүнүн таразасын берээри турган иш. Айтып олтурса акылга сыйбаган окуялар көп эле кездешет, мунун баары өзгөнү эмес, өзүбүздү сыйлабагандын кесепети экенин жашырганда эмне. Айтайын дегеним, жок дегенде тынч жаткан маркумдардын түбөлүк жайына улуттук көз караш менен мамиле жасап, кыргыз болгондон кийин ал жакка "киргизче" эмес, кыргызча эле мамиле жасасак дурус болот эле. Аларга орус тилинин деле зарылдыгы болбосо керек. Эгер ушундай көз караш менен жүрүп олтурсак, беш-он жылдан кийин ал жак дагы толугу менен орусташып кетиши толук мүмкүн. Деги эле "Көзүм көрбөсө болду, көчүгүмдү бөрү жесин"- дегенден алыс бололучу, урматтуу кыргыз туугандарым!
Эмнегедир шайлоо күнү жакындаган сайын, президент минтип атыптыр, тигинтип атыптыр деген кулак угуп, көз көрбөгөн ушак айыңдын көбөйгөнү, ажонун айласы кеткендигинен белги бергенсийт. Мурунку депутаттыкты талашкан партиялардын арасындагы шайлоодо "Ак жол" партиясы жеңди болгон. Бирок, ал шайлоодогу кетирилген каталар, көз көрүнөө бут тосуулар, одоно эле билинип, ажонун партиясы ыпылас жол менен жеңгенин жаамы журт да билсе керек.
Бийликтин көрсөткөн сесинен корккон үчүн көпчүлүк унчуккан эмес. Эми бул шайлоо дагы, калыс эмес жол менен өтөөрү баарына эле белгилүү болуп калды. Ич оорутуп жеткен бийлик деле нан бербесе керек. Ак жол партиясы ыпылас жол менен келген үчүн, азыр парламенттин баркы кетип, депутаттар мурункудай кадырлуу эмес. Бул президенттик шайлоодо дагы бийликтин күчү менен Бакиев жеңишке жетсе, анда "президент" - деген улуу сөздүн дагы баркы кетип, эч ким ажону сыйлабай калат. Анткени, булганган нерсенин качан баркы болчу эле. Азыр болгон бюджеттеги ишкана, мекемелердин ачендиктери менен жумушчулары иш ордуларын сактап калыш үчүн, мамлекеттик ишти таштап үгүт иши менен алектенип калганы узун сөздүн башын козгойт. Аким, айыл өкмөттөрү баш болуп, үгүтчү болуп кеткени, Кудаярхандын учурундагы ала топучандардын кошоматчы элесин берет. Ошол кездеги ала топучандар Кудаярхандын бутун жалаганга чейин барса, азыркы үлкөн кызматтагылар, иш ордун сактап калыш үчүн, ажонун "илибой" жерин жалаганга барышы толук мүмкүн. Анткени биздин билермандарда намыс деген неме жокко эсе болуп калбадыбы. Буга бир эле мисал келтирели. Баягы чоң митинг болгондо, элибиздин төбөсү көрүнгөн эле инсаны жаш баладай элге колу менен тиягын көрсөтүп, шерменде болгонун жаамы журт көрбөдү беле. Ал адамга кыргыз эли эмес, бир гана мансап керек экенинен белги бергенин жашырганда эмне. Өткөндө кайсы бир айыл өкмөтү алды артын карабай: "Эмне эле баары Бакиевге каршы болуп атат пенсияны көбөйттү, айыл өкмөттөрүнүн айлыгын жогорулатты" - деп сөз баштаганда аны уккан бирөө. "Дагы эмне кылды?" - деп санап манжалары менен эсептеп кирди. Айыл өкмөтү сөз таба албай калганда алиги киши "макул мектеп окуучуларына сүттөп чай бердиртти, дагы эмне иш кылды"- деп, болгону үч манжасын жаап эсептеп бүттү да, кел эми ажонун тетири жасаган иштерин санап көрөлү - деп санап баштады. "Эң алгач эле Каркыра жайлоосу сатылды, Токтогул суу сактагычындагы суу сатылып тезек терип жашадык, Орто- Токой суу сактагычында өткөн жылы суу жок калып, ал жерди койчулар жайлоого айлантып кой кайтарышты, канчалаган кишилер атылып кетти, канчасы белгисиз жоголду, пенсия менен силердин айлык көбөйгөнү менен азык-түлүктүн баасы өстү"- деп санап баштаганда алиги өкмөт башчы: "болду-болду мен жеңилдим"- деп, ажонун сөзүн сүйлөгөн бир айыл өкмөтү сөзгө жыгылды. Ал эми көчөдөгү жарнамалардан баш айланат. Бир жарнамада "Бакиев деген жакшы"-деп жазып койгону эмнеден белги берет. Жада калса жарнаманын сөзүн дагы кулакка жагымдуу кылып жаза албаган ажонун үгүтчүлөрү, кыргыз эмес өздөрүн жогору сезген, сөздүн маанисине баа бербеген киргиздер экенин жашырганда эмне. Эгер, Бакиевдин элге кадыры болгондо көчө жайнатып сүрөтүн илдирип, мааниси жок сөздөрдү жаздырып убара болбой, бюджеттеги жумушчуларды кыйнабай, каникулга тараган студенттерди кайра алып келгиле деп жар салбай, милиция кызматкелерин үч күн мурда шайлоого барасыңар - деген сөздөрдүн чыгышынан алыс болот эле. "Ак ийилет, бирок сынбайт" - дегендей актык баары бир, бирде болбосо бирде калкып чыгат. Кимдин - ким экенин бир гана убакыт таразалап келген жана таразалай бермекчи.Сөз соңунда не дейбиз, шайлоо жакындаган сайын талапкерлердин жүрөктөрү дүкүлдөп согуп, бир орунга тура албай, улуу Аллага жаккан жана жакпаган болгон аракеттерин жасап жаткандары кандай жемиш берет, аны ириде кеп кылынгандай убакыт көрсөтөт. Бул шайлоодогу ызы- чууда Алмазбек Атамбаевдин дүбүртү катуу чыгып, ар кандай тоскоолдуктарга туруштук берип, ак калпак кийип, ак боз ат минип шайлоочулардын көңүл сиресинен орун алганы эмнегедир атаандаштарынан жогору экенинен белги берип, ажонун да шаштысын кетирип аткандай. Эгер Алмаз мырза шайлоочуларына берген убадаларына, сөзүнө туруп, аларды аткарса, алдамчы болуп кадыры түшпөсө, анда кийинки шайлоодо эл өзү эле шайлап алаарында эч шек жок. Негизи эле, кайран кыргыз элим ишенчээктигинин айынан жакшы эле сынып, башка өлкөлөрдүн арты болуп жашап, көбү тентип бөтөн элге кор болуп келатканы, карандай чындык экенин жашырганда эмне. Алдамчылык эр жигиттин сапаты эмес. Колдон келген ишти аткарып, келбеген ишке убара болбой эле койгон кандай жакшы. Куру сөз менен убада берип, эл алдында кадырды сындырган эр жигит үчүн кордук эмей эмне. Алдамчылык алсыздыктын белгиси. Алы жок гана адам куру сөз менен иш бүтүрүп, акыры булганып элден четтеп калган бул турмуштун мыйзамы. Андыктан төбөсү көрүнгөн инсандар ата-журт алдында ак болгону бийиктиктин белгиси экенин эстен чыгарбасак.
кыргыз тилиндеги гезит "Эл сөз"
ТАЛАС "БОЛК" ЭТТИ, КЫРГЫЗСТАН КАЧАН "СОЛК" ЭТЕТ?
Улутун жандан артык көргөн эр жигиттер керек!
Кыргызстан качан "солк" этет?
"Ак жол" менен талапкер Бакиевге элдин акчасы ченемсиз жумшалууда…"
"Кабинага киргенде мени эстеп койгула, уят кылбай…"
"Максатыбыз - бийликтин чыныгы жүзүн ачуу"
Үч ирет каршылашуу болот, соңунда президент аныкталат
"Дата выборов Президента определялась не в результате строгого подсчета дня выборов"
Ч.Айтматовдун чындыгы, же анын чыгармаларындагы көтөрүлгөн глобалдык маселелер
Жараткан жалгаар бекен элибизди?
Туугандуу премьерде ыйман жок, ыймандуу премьерде тууган жок
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?