hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ba ky ru ru ky mn kk ky ky ky ky ky tt ky ky ru tt ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ru hu ru ky so ru ky ru ky ky ky ru tt ru ky uk ky ru ky ru ky ru ky bg ky ru ky ru ky ru ru ky mn ru ky ky ru ky ky ru ru ky ru kk ru
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Душмандын сырты жылма, ичи кара
"Чыр дептер" деген китепти өткөн жылы басмадан чыгардым. Биринчи эле бетинде:
Бир кызды жазсаң ыр экен,
Хан, бекти жазсаң чыр экен.
Алып барчу сыйкыр пул экен.
Пайгамбар алкын бузган соң,
Падышаң да пулга кул экен-деп, "Чырымдын" кандай чыкканын чечмелеп бергем. Бүгүнкү күндүн көрүнөө да, көмүскөө да чындыгы ушул. Эл жыргап атса, Шайлообек "Кайдыгерлик" деп какшамак беле, Сагынбек "сат эле сат" деп боздомок беле. Тургунбек Бекболотов турган жеринен асанкайгы ырларын жазат. Бизде калемгерлер өз заманынын күзгүсү болуш керек деген советтик идеологиянын саркындысы мээбизге сиңип калган окшойт. Балким, ошол туура деле чыгаар. Антпесек, сансыз самопал-саясатчылардын айтканын угуп, артынан ээрчип, анан аңга түшүп алаканын шак чаап отуруп калып жатышпайбы. Эл өзү "шайлап" алган эки ажонун тең кылганын көрдүк го. Жанагы "шайлагандарды" жандагандар жыйырма жылдан бери Ак үйдөн чыкпай жүрүшөт. Элди алдап бирөөнү "шайлашат". Талкалап, талашып жанынан чыкпай жандашат. Анан эл козголуп чыгат. Тиги "шайланбайды" эптеп качырып, эл тараптык болуп чыга келишет. Суудан таза, сүттөн ак. Күнөө коюп жоопко тартчу бирөө жок. Отко салсаң күйбөйт, сууга салсаң чөкпөйт. Ак үй менен көк үйгө "пропискасы" бар. Сүйрөп да чыгара албайсың. Сүйрөсө чыгат эле го, сүйрөп чыккан эл жок. Ошондойдун бирөө-биз сөз кыла турган Феликс Шаршенбаевич Кулов.
Биз бул кишини каралагандай прокурор, актагандай адвокат эмеспиз. Эл катары маалымат каражаттары аркылуу тааныйбыз. Сынын көрсөтөөр сыналгы бар, үнүн угузган үналгы бар. Анан дагы тандамалдарды тааныбай ээрчип алган ушак-айың бар. "Катын калп айтпайт, каңырыш угат" дегендей калк арасында уу-дуу толтура. Баарынан да бу кишинин элге кылган жакшылыгынан жамандыгы көп. Далай саясатчы "кыз кезинде бары эле жакшы, жаман катын кайдан чыгат" дегендей болуп жүрүшөт го. Ошолордун ичинен эң булганыч, уят-сыйыты жок, ар-намысын тебелеп, өтө төмөн пастыка жеткен "катыны" ушул Ф.Ш. Айткылачы кыргыздын тилин сыйлабаган киши кыргыз элин сыйлайбы? Кыргызды сыйлабаса, аны кайсы кыргыз сыйласын! Ушул жагдай мага Куловду кандай тилдеп ашата сөксөм да моралдык укук берет деп ойлойм. Анан калса окубайт кыргызча гезитти. Окуса деле түшүнбөйт. Арданбайт деле. Арданса "Апта" гезитиндегилерди эмдигиче жеп-жутуп коймок. Парламенттик шайлоо учурунда Куловдун ичегисин бир чубаптыр чиркин, эгер ошолордун баары чын болсо, адам деле болбой калган го деп ойлойсуң.
Кулов "кыз кезинде" дегендей жаңы аты угулганда эл ыраазы эле. Жыйырма жыл мурдагы Ош окуясында ого бетер урматка бөлөнгөн. Анан кызматтан кызматка көтөрүлүп жүрүп отурду. Кылыгы, былыгы элге билинген жок. Эл эми кыргызча үйрөнөт да деп жүрдү. Бирок, эл билбеген жактарын билгендер да бар экен да, мойнуна коюп туруп, тыга турган жакка тыгып ташташты. Ошол убакта Акаев акыйкаттан тайып баштаган убак эле. Куловду жалган жалаа менен каматты деген ойдо жүрдүк. Турсунбек Акун токмок жеп, камалып. Азиза менен Төлөйкан жөө жүрүш жасап түмөндөгөн элди ээрчитип түрмөгө жөнөшкөн.
Эсиңерде болсо камалганга чейин Таластын Кара-Буурасынан депутаттыкка талапкер болбоду беле. Ошондо оозун шоона менен тигип, өзөрүп өлөм дегендер чыгышкан, Ф.Ш. үчүн. Таластыктар Бишкекке дүрбөп келишкен. Көпчүлүк Куловду жалган жалаанын, саясий оюндун курмандыгы катары сезишип, "темир" генералды Бастилияга камап койду деген ойдо калган. Элдин кысымы менен кайсыл бир сот актап да жиберген болчу. Анан кайра дагы кайсыл бир сот он жылга кесип жиберип, анын зоболосун ого бетер көкөлөтүп койгон. Түрмөдө азап деле тартпаптыр. Азиз Батукаев менен ашына экен да. Курортто эле жатыптыр.
Ошондо Аскар Акаев Кулов кудукка кайрымак сала баштаганда кутулгусу келген тура. "Химсинтездин" спиртин ичкени, закускага курулуштун кыш цементин жегенин. Темир кемирип самолёт сатканын жөнөкөй катардагы бизге белгисиз экен да. Белгисиз эле бойдон калмак. Эгер Кулов түрмөдө Батукаевдин балдары менен нарда ойноп убактысын өлтүрбөгөндө. Дилинде кыргыздын жыты, зардесинде кашкөй намыстуулук, ал турмак жөн эле адамча акылы жок тура. Куловдун өзүнүн тилинде айтсак, "дерьмо" экен. Түрмөдөн кыргыз тилин үйрөнүп чыкканда Нельсон Манделла сыяктуу нарадан келип тактыга отурмак. Бакиев элдин кысымы менен аргасыз тандемге барган. Кулов ошол тандемге тең боло алган жок. Элдин ишенимин актоого дарамети жок экен. Боз баладай бозала болуп, колундагы табагын тарттырып жиберип отуруп калды. Анысы аз келгенсип, абийири айрандай төгүлүп, Азиздин "шныры" экени ачыкка чыкты. Раматылык Рысбек тирүү болгондо эмдигиче Кулов же асынып өлөт эле же атылып өлөт эле.
Эми эл оозундагы айтылып жүргөн кепти эки сап ырга айлантып койсок жарашып калчудай.
"Ар намысы" көп "намыстуум".
Жолдош деп жыйнап алыпсың.
"Мозгиң" бар кудай чектеген.
Мансап деп өлчү немесиң,
"Зек" десек зексиң "шныры"
Эсиңден калдың айнып да.
"Темир" дечү элек бир кезде,
"Желим" деп бүгүн калдык да.
Элди да кылба убара,
Өзүң да болбой дубана.
Оонай бер жалгыз чылага.
Азыр "Ар-Намыс" партиясынын мүдүрү. Чөнтөгүндө кызыл мандат, кааласа генералдык мундирин кийип, кааласа жол тандабасты минип аңчылыкка барып дегендей жүрөт го. Ага каршылык жок дечи. Аксакал адам катары деле өткөн-кеткенин таразалап, тытышып жаткан көп партиялуу парламентти ынтымакка чакырган жок. Адашып жүрүп, кайра тапкан Текесин дагы ээрчип алды. Ар кандай интриганы салып жүрүшөт. Мейли сындашсын. Ката кетсе көздөрүнө сайып көрсөтсүн. Эптеп-септеп иштеп жаткан коалицияны бузуп салуу максатында жасашкан иштери кудайга да жакпайт. Баарынан кызыгы Ф.Ш. президенттикке ат салышам дегенинде болуп турат. "Мозгиси" орунда эмес дөчүлөр толтура. "ХИПКке киребиз, оруска конфедерация болуп кошулабыз" деген кайсы "дурак" эле. Эл унуткан жок. Кыргызды, кыргыз элинин эгемендигин, тилин урматтабаган киши кыргызга президент болот бекен?!
Мусулмандар ажыга баргандай биздин саясатчылар Москвага көп барат. Акыркы кезде Атамбаев мырзанын "ажысы" улам кабыл болуп жаткансыйт. Кулов талаада калат да. "Буканы кутурткан да бир нерсе" болуш керек эмеспи. Ишенээри калган жок. Эми бу Кулов сыяктуулар башкарып турган элдин башы кошулуп, жыргал турмушту кура албасы ачык. Кыргызда "ишенбегениң менен иш кылба" деген кеп бар. Парламенттеги партиялар бир бирине ишенбейт, эл жалпы парламентке ишенбейт. Бир эле жол бийликти түп-тамыры менен өзгөртүү калды. Эң оболу 1993-жылкы баш мыйзамга келүү керек. Андан соң кыргызды кыргыз бойдон ушу күнгө чейин сактап келген ата-бабанын бийлиги менен замандын кыргызга сиңимдүү тартип-талабы синтезделген жашоо мыйзамын кабыл алуубуз керек. Кыргыз баласы мансаптын кандай даражасына жетпесин кыргыз болгону абзел. "Киргиз" Куловдун тагдыры муундан муунга айтылып калат болуш керек. "Ар-Намыс" партиясында бир кыргыз кантип табылбасын, төмөндөгү ырды Ф.Шга которуп берип коёр деп ишенем.
Бир Кулов эмес, элим ук,
Бүкүлү турсаң эрип ук!
Бүлдүркөн сөздү терип ук,
Тилин жеп турган "киргиз" ук,
"Тилим" деп күйгөн кыргыз ук.
Жан жерин ырдап жар салган,
Жаркырап жанган "жылдыз" ук.
Шылынган эти карың ук!
Темирди жеген "карын" ук!
Кыргызча сүйлөп, иш кылгын,
Келтирем мисал бир кыска,
Түрмөдөн келип түз эле,
кыргыз тилиндеги гезит "Эл сөзү"
email • архив • редакция
"Кум-Төрдө" күнүгө 300 килограмм
УУРУ "УУРУНУ КАРМА" деп
(Акылбек Жапаровдун "жаркын" элесине арналат)
"Кыргызстанды сактоо" кыймылынын теңтөрагасы
"Бул бийлик орустун тамсилиндеги аккуу, чаян жана балык..."
"Манастын арбагы урат, элдин убалы уктатпайт"
Куткарылуу жалгыз сенден жараткан!
Кудукка кайырмак салган Кулов
көзү сокурдан көңүлү сокур жаман
Ата-Журт кыйын күнгө кабылганда,
Айланды ар бир уулуң чагылганга…
көмүскө достон көрө көрүнөө душман артык
Өлкөбүздүн келечегине кам көрсөк
Семитизм жок болсо, антисемитизм да