ba ru ru hbs_cyr be ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky en ky be ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru
"Иш жакшы жүрүш үчүн, адегенде элдин ишеничине кириш керек"
- Канатбек Камбарбекович, ушул жылды эмнеден баштаганы турасыз? Былтыркы иштериңизди жалпыга маалымдоо каражаттары кең-кесири чагылдырды. Быйылкы Нарын областынын социалдык пландары боюнча сөз кыла кетсеңиз?
- Жакында эле бир жылдык коллегиябызды өткөрдүк. Ага биринчи вице-премьер министр Карашев Аалы Азимович келип катышып, өткөн жылды жыйынтыктадык. Эми 2012-жылга алдыбызга учурдагы өкмөт амбициялуу пландарды коюп атат. Биз дагы ошол иш-чараларды жайылтууга жана ошондой эле областы социалдык-экономикалык жактан өнүктүрүүгө биздин да пландарыбыз бар. Мисалы, өкмөт дыйкандарга жети пайыздык бир миллиард сом насыяларды бермей болду. Жарымы мал чарбачылыгына, жарымы айыл чарбачылыгына. Биз банктардын, мамлекеттик каттоо кызматынын, архитектура өкүлдөрү менен тегерек стол өткөрүп, дыйкандарга кредитти алууда жеңил шарттарды түзүүгө аракет кылуудабыз. Ушул уюмдардын баарын бир жерге топтоп, бирдиктүү терезенин негизинде бюрократияны азайтып, жеңилдетүүлөрдү түзүп берели деген оюм бар.
- Бул оюңузду кандай негизде ишке ашырасыз?
- Азыр мурункудай көп документ топтоонун кереги жок. Болгону төрт гана документ: паспорт, жашаган жеринен маалымкат, үйүнүн документи жана банкта карызы жок деген маалымкат гана керек. Учурда акча келе элек болсо дагы Айыл банкта 27. млн сомго арыз даяр турат. Былтыр биздин регионго сексен миллион сом берилсе, биз анын элүү беш миллион, үч жүз миң сомун эле таратканбыз. Ал эми быйыл болсо мал чарбачылыгына да каражат каралгандыктан көп акчалар келгени турат. Себеби биздин областтын шартында мал чарбачылыгына кызыккандар абдан көп. Биз учурда былтыркыга салыштырмалуу эки жүз-эки жүз элүү миллион сомдой сурайлы деп жатабыз. Анткени, дыйкандарга көп акча каражаты керек. Андан башка маселе, насыяны таратып берип эле тим болбостон, күзүндө өндүрүлгөн продукцияларын сатып, насыянын кайра кайтарылышына аракет кылышыбыз учур талабы жана ойлондура турган маселе. Шашылыш иш жасаганда, күзүндө жыйынтык чыкпай калат. Кыскасы, мамлекет насыяны берип, дыйкандын өндүргөн продукциясын кайра сатып алуусу керек. Дыйкан дан өндүрүү менен гана алек болушу шарт. Бул жерде Айыл чарба министрлигинин алдында Агропродкорпорация алгылыктуу иш алып баруулары зарыл жана ошол эле учурда мамлекет өзү чек араларды ачып, дыйкан таламын талашканда гана иш илгерилейт.
- Бирок, сөздүн ачыгында мамлекеттен дыйкандарга карата көңүл буруу дээрлик жокко эсе болуп атпайбы?
- Мунуңуз туура. Мына бүгүнкү күндө былтыр насыя алган дыйкандардын сексен бир миң тонна картошкасы учурда сатылбай турат. Баасы болсо үч-төрт сомго чейин түшүп кетти. Дыйкандардын эсеби боюнча азыр бир кило картошка жыйырма сомдон жогору болушу керек эле да. Ал гана эмес кылкандуу дан эгиндери да ушундай эле абалда. Былтыр жылдагыга салыштырмалуу үч миң сегиз жүз гектарга көп айдалган. Быйыл болсо дагы миң гектарга көбөйтөлү деп жатабыз. Бул биринчи маселе. Экинчи маселе, өкмөт бизге милдеттеме коюп, күнү-түнү болсо да иштейсиңер деп турат. Биз иштегенге даярбыз. Азыр өкмөт жакшы жардамдарды берип атат. Учурда өкмөт эки тепкичтүү каржылоону кабыл алды. Азыр айыл өкмөттөрү, райондор түз каржыланат. Андан тышкары өкмөт ар бир айылга эки миллион сомго чейин микронасыяларды беребиз дешүүдө. Бул экономикалык-социалдык жактан элет жерине чоң колдоо болот.
Бирок калк бир нерсени туура түшүнүшсө. Мамлекет насыяны жылына эле бере бербегендиктен берилген насыяларды туура алып, туура колдонушса деген тилектебиз. Кредиттерди колдонууда маселен, атайын топторду түзүп, өзүнчө техсервис уюштуруу менен жакшы менеджерлерди ишке тартыш керек. Азыркы бериле турган насыяларды башка багытта пайдаланууга жол берилбейт. Берилгенден кийин бир айдан соң текшеребиз. Үч айдан кийин жыйынтыгын көрөбүз. Эгерде кредиттер башка багытка жумшалып жаткан болсо жети пайыздык үстөк акы автоматтык түрдө отуз алты пайызга айланат.
- Былтыркы насыялардын кайтарымы кандай болду?
- Насыялардын кайтарымдуулугу жүз пайыз десек болот.
- Мал чарбачылыгына алган насыяны бир жылда төлөп кетүүгө болобу?
- Болот, канчалык эрте беришсе ошончолук пайызын аз төлөшөт.
- Эффективдүүлүгүн кантип билебиз?
- Биздин ишибиз жакшы жүрүш үчүн, элдин ишеничине киришибиз башкы максат. Эл ишеничине кирсек көп маселелер өз орду менен чечилип кетет. Акыркы жылдары бийлик элдин ишеничинен чыгып калган. Биздин кылып жаткан аракеттерибиздин баары элдин ишенимин актоого багытталууда. Былтыр "Ааламга жол айылдан башталат" деген конкурс жарыялап, айылдарды өнүктүрүү максатында иш жүргүздүк. Быйыл буга мектептерди да коштук. Жалпыга маалымдоо каражаттарын да кошуудабыз. Себеби, журналисттер дагы бирөөнү мактоо же каралоо менен эмес, акты ак, караны кара деп элге реалдуу жеткирүүлөрү милдет. Биздин кылып жаткан ишибизди, болуп жаткан саясаттын бардыгын ушул жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу элге жайылтабыз. Быйыл болсо кызыктыруучу сыйлыкка үч машина алып, айыл өкмөтүнө, мектепке жана журналисттерге конкурс уюштуруп, ошонун негизинде элди ишенимге тартып кызыктыралы деп жатабыз.
Мурда чоңдор райондордун борборлоруна барып чогулуш өтүп коюп эле кете беришчү да. Азыр мен ар бир айылды кыдырып, ал-абалдары менен жакындан таанышып чыгууга мүмкүнчүлүгүм бар.
- Инвестиция тартуу маселеси кандай болуп жатат?
- 2012-жылы областка "Росгидро"аталган россиялык ишкана ишке кирип, Эки Нарындын дарыяларынан баштап мини ГЭСтер, каскаддар түшөт деп үмүттөнүп атабыз.
- Бул долбоордо канча акча бар?
- Суммасын азырынча айтыша элек. Бирок, Долондон бери жактагы райондор толук жарык менен камсыз болорун анык билем. Алар бир учурда үч каскад курабыз деп жатышат. Бул жакшы саамалык. Электр энергиясы боюнча дагы бир кубанычтуу кабар, "Датка-Кемин" биздин Жумгал районундагы Көкөмерен суусу аркылуу өтүп атат. Биз ошол Көкөмеренге да кичи ГЭСтерди кура берсек болот, эл дагы жумуш менен камсыз болоор эле. Андан тышкары эл аралык "Ага-Хан" фонду быйылкы жылы кырк беш миллион долларга аэропорт салып беребиз деп жатышат.
- Бул эл аралык аэропорт болобу?
- Боингдер коно албайт го, бирок жүк ташуучу самолёттор конот. Башка бир кубандыра турган мисалды айтсам былтыр Нарын шаарынын тургундары үчүн атайын мончону ишке бергенбиз.Анын толук иштегенине тогуз айдын жүзү болду. Ушу аралыкта үч миллион, жети жүз миң сом тапты. Кыш чыкканча кирешелерин дагы жогорулатышса, жайга чейин биз дагы өнүктүрүү фондубуздан акча кошуп берип, шаардыктар үчүн жабык бассейн куруп коёлу деген ойдобуз.
- Сиздин демилге менен башталган иштер өз жемишин бере баштаган тура?!
- Сөзсүз түрдө. Ошондой эле, бир жарым миллион сомго "Мегаком" компаниясы аркылуу наабайкана курганбыз. Чыгарган наны базар баасынан 2-3 сомго ылдый, баардык социалдык мекемелерди камсыз кылып атат. Мен бизнесмен катары ар бир жерде эсеп, тактык болушун талап кылып жатам. Ошондуктан жөнсүз убаракерчиликтер, коромжолор болбосуна аракет кылуудабыз. Жеке эле каражаттык жыйынтык эмес, моралдык жактан да жыйынтыктар болушу керек.
- Былтыркы "Теңир-Тоо" бизнес форуму быйыл да кайталанып өтүшү мүмкүнбү?
- Быйыл муну башкача өңүттө өткөрөйүн деп жатам. Бишкектен нарындык ага-туугандарды чогултуп жатабыз. Булар ар кайсы райондун өкүлдөрү. Кыскасы, областыбыздан чыккан төбөсү көрүнгөн инсандар, билим тармагындагы окумуштууларды да чакырабыз. Анткени, каражатка эле эмес, билимге көңүл бурушубуз керек. Мисалы мен курактуу адамдардан, кийинкилерден окумуштуулар жокко эсе. Азыр илим менен алектенгендер өтө аз. Биз областыбыздын жогорулашы үчүн билимдүүлөрдү да көбөйтүшүбүз зарыл. Эң негизги инвестиция- бул илим жана адам ресурсу.
- Ар ким өз багыты боюнча жардам бериши керек экен да?
- Ооба. Мисалы Оренбург областынын губернатору менен жакшы мамиледе болуп, атайын барып жети Жогорку окуу жайларынын ректорлору менен тааныштым. Бүгүнкү күндө ШКУнун федералдык программасы менен областыбыздан сегиз бала Россиянын Оренбург шаарында билим алып атышат. Ошондой эле маданият жагына да көңүл буруу учур талабы. Учурунда Муратбек Рыскулов атындагы областык театр эмне деген театр эле. Азыр аты өчүп баратат. Каражаттын, техниканын жоктугунан жок дегенде аймактарга да оюн же концерт бере алышпайт. Буюрса жакын арада областык өнүгүү фондунан техникалык каражатын чечип берем деген ойдомун. Андан тышкары спорт тармагына дагы көңүл буруудабыз. Учурда биз хоккейдин мекени Теңир-Тоо деп мактаныч менен айта алабыз, Алты командабыз бар. Алардын арасынан "Арстан" командасы бир канча жылдан бери республиканын биринчилигин бербей келишет. Нарын шаарында, Ат-Башыда, Жумгалда, Кочкордо, бардык жерде муз аянттары курулган. Мүмкүнчүлүгүбүздүн жетишинче спортко шарт түзүп берип атабыз.
- Булар социалдык маселелер. Эми, негизги көйгөй болгон Торугарт жолун талкалап, аткан жүк ташуучу КамАЗдардын көйгөйү кандай чечилүүдө?
- Бул маселе чечилди. 1-январдан баштап тийиштүү көлөмдө гана жүк менен өтүп жатышат.
- Кытай фуралары жүгүн Торугартка түшүрүп, Кыргызстанга биздин КамАЗдар алып келишсе деген маселе менен пикеттер чыкты эле?
- Андай кылууга болбойт. Кайра-кайра жүктү козгой бергенден ишкерлер гана материалдык зыянга учурайт. Ал пикеттерге мен барып, талаптарын уккам. Бул болбогон иш. Анткени биздин техникага жүк аз батса кытай унааларына көп батат. Бирок баасы бирдей. Ошондуктан ар бир ишкер кытай унааларына басым жасап жатканы жашыруун эмес. Ошого байланыштуу азыр мамлекет инвестиция таап, жакын арада төрт жүз жүк ташуучу заманбап унаа Кыргызстанга киргени жатат. Автобаза Балыкчыда болуп, жарандарды да иш орду менен камсыз кылат. Атаандаштыкка туруштук берүү деген болушу керек да.
- "Бишкек-Торугарт жолу качан курулуп бүтөт?" деген суроо менен маегибизди жыйынтыктайлы.
- Ушундай темп менен иш жүрсө, 2013-жылдын аягы 2014-жылдан башы менен бүтөт. Былтыр 3 айдын ичинде Кубаакы белин бүтүрүп коюшту. Боом капчыгайы жасалып атат. Эми Кочкордон баштап Сары-Булакка чейин даярдыктар жүрүүдө.
about | A Free CSS Template by RamblingSoul