el en hbs_cyr ru ky tt en sv fr de de fr fr fr fr en kk ru ky ky ky ky hbs_cyr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ba hu ky ru
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Садыков кетти тарта албай, Сариева кантет, айта албайм
Ошентип бул кызматка дайындалганы ар түрдүү сындардан кутула албаган Билим берүү министри Канат Садыков отпускеде жүргөн жеринен ордунан ыргыды. Министрликке келгенге чейин ал билим берүү тармагында эмгектенип, 2008-жылдан 2010-жылга чейин министрликтин профессионалдык билим берүү башкармалыгын жетектеген. 2010-жылы июль айында агездеги министр Абдылда Мусаев кызматынан алынып, анын ордуна кыргыз элинин белгилүү акыны Жалил Садыковдун уулу Канат Садыков келген болчу. Атасынын кадырынан уламбы же дагы иштесин дештиби айтор, 2011-жылдагы президенттик шайлоодон кийинки өкмөттү кайра түзүүдө ордунда калган. 2012-жылы сентябрда кайрадан жаңы өкмөт түптөлүп, анда да Канат мырза каккан казыктай ордунда калтырылган эле. Төрт жыл ичинде ага кандай гана сындар айтылбасын таш тиштегенсип унчукпай келген министр 2013-жылы Кыргыз-Орус славян университетине 24 абитуриенттин мыйзамсыз кабыл алынышына байланыштуу 12-декабрда ээрден оодарылды.
Чынында Канат Садыков кызматынан кетет деген сөз май айында эле айтыла баштаган. Ошондо эле анын ордуна тиги келет, бу келет күбүр-шыбыры чыга баштаган болчу. Ажонун Канат мырзаны кызматынан алуу токтому чыккандын эртеси эле КСДП фракциясынын лидери Чыныбай Турсунбеков министрликке "жетиштүү" талапкерлер бар экенин жана аларды сыдыргыдан өткөзүп жатышканын айткан. 15-декабрда Ч.Турсунбеков КСДП фракциясы Билим берүү министрлигине азыркы вице-премьер-министр Элвира Сариеваны ылайык көргөнүн билдирди. Чыныбай мырзанын айтымында, министрлик өкмөттөгү эң көп сындалган ведомство жана Элвира айымдын аны оңдоп, реформа кылуусуна фракция ишенет. Ошол эле кезде Билим берүү министринин экс-орунбасары Гүлжигит Сооронкуловдун айтымында, Элвира Сариева билим берүү тармагынан өзүнүн катуу командасын түзбөсө ага иштөө оор болот. "Билим берүү системасы социалдык блоктун ичинен ири кыйроого дуушар болгон тармак. Министр аз болгондо беш жыл иштеши керек. А биз бир топтогу адамдарды улам алмаштырып коюп эле жатабыз. Сариева вице-премьер-министр болуп жарым жылдай эле иштеди. Биз Камила Талиеванын чуусунан дагы деле сабак албаппыз" дейт Г.Сооронкулов.
Жогорку Кеңештин Адам укугу, конституциялык мыйзам комитетинин Элвира Сариеванын талапкерлигин жактырганына караганда, ал министр болот. Бирок азырынча ал өзү макулдугун бере элек. Ал ортодо Элвира Сариеваны мактап-жактап Билим берүү министрлигине жөнөтүү аны вице-премьерликтен ылдыйлатуу максаты дегендер да жок эмес. Сариева буга чейин социалдык блок боюнча вице-премьер катары Билим берүү министрлигине көзөмөл жүргүзүп, министрликке биртоп сын пикирлерин айтып келген. Анын мектептерге эртең мененки 5 мүнөттүк физикалык көнүгүүнү киргизүү сунушу да коомчулукта аргасыз жылмаюларды жараткан. Баса, ал вице-премьерликке жаңы отурганда аны Роза Отунбаеванын кадры деген сөздөр чыккан. Ошондо ал "Мени КСДП партиясы сунуштады. Менин карьералык өсүүм өзүмдүн гана жеке эмгегим. Мен бул кызматка элдин кызыкчылыгы үчүн иштөө принциби менен гана келдим" деген болчу. Эми ал элдин кызыкчылыгы үчүн министрликке да барып калса, кандай иштээрин көрө жатабыз.
Дөөтү бизди эле эмес, биз дөөтүнү да колдой жүрсөк
Өткөн саныбызда айрым инсандарга "Автоунааңыз камсыздандыруудан өттү беле?" деген суроону узатканбыз. Таң калычтуусу, көбүнүн камсыздандыруу тууралуу түшүнүгү жок экен. Буга чейин билип-кызыгып көргөндөрдүн деле саны саналуудай эле. Автокамсыздандыруу деген эмне? Эгер сиздин унааңыз камсыздандыруудан өтсө компания келечекте кандай кепилдик берет деген суроолорго жооп издедик.
Автокамсыздандыруу - белгилүү бир фирма тарабынан унааңызга кепилдик берүү. Камсыздандыруунун үч түрү бар.
1. Унааны кыймылсыз мүлк катары камсыздандыруу. Кокус унааңыз уурдалса, жол кырсыгына кабылса ордун тургузууга компания жардам берет. Камсыздандыруунун бул түрү каска деп аталат.
2. Адамдын жоопкерчилигин камсыздандыруу. Мисалга алсак, ошол эле жол кырсыгына кабылдыңыз. Күнөө сиз тараптан кетсе жабыркаган унааны өз акчаңызга оңдотуп бересиз. Ал эми өзүңүздүн унааңызга чама-чаркыңыз чак келбей калганда фирма жоопкерчиликти өз мойнуна алат. Бул камсыздандыруу үчүнчү тараптын алдында болчу жоопкерчилик камсыздандырылат. Камсыздандыруунун бул түрүнө келишим боюнча жыл сайын белгилүү өлчөмдөгү пулду төлөп турасыз.
3. Унаанын ичиндеги жүргүн-чүлөрдүн, айдоочунун ден соолугун камсыздандыруу. Эгер жол кырсыгынан жүргүнчүлөр жабыр тартса ден соолугун чыңдоого кеткен чыгымды камсыздандыруучу фирма көтөрөт.
Унааны камсыздандыруудан өткөрүүгө айдоочулук күбөлүк, паспорт, эгерде жакындарыңызга унааңызды ишенип тапшыра турган болсоңуз ишеним кат керектелет.
Азыркы тапта бизде камсыздандыруунун каска түрү гана тарап келе жатат, ал да өтө кеңири эмес. Ал эми адам өмүрүн, ден соолугун камсыздандыруу тууралуу азырынча сөз кылуу эрте.
Камсыздандыруунун түрү, шарты тууралуу "Джубили" компаниясынын башкы адиси Талант КЕМЕЛОВ айтып берди.
"Бюджетти туура бөлүштүргөндү билбейбиз"
- Кардарлар менен унааны камсыздандыруу кандай шартта жүргүзүлөт?
- Келишим түзөөрдө кардардын жаш курагы, айдоочулук тажрыйбасы роль ойнойт. Көп учурда келишим 23 жаштан 60 жашка чейинки айдоочулар менен түзүлөт. Айдоочулук тажрыйба үч жылдан кем болбошу керек. Эгер унаанын ээси 18-20 жашта болсо көрсөтүлгөн төлөмдөн көбүрөөк төлөйт. Себеби статистика боюнча жол кырсыгына ушул курактагы уландар көп кабылат. Дагы бир милдет, автоунаанын ээси кечки саат алтыдан, эртең мененки саат алтыга чейин кыймылсыз мүлкүн атайын көзөмөлгө алынуучу жайга токтотуусу зарыл.
- Сиздердин фирма камсыздоого алган эң кымбат жана эң арзан унаа кандай?
- Учурда Бишкекте 300 миң евро турган брондолгон унаа биздин карамагыбызда. Эң арзан унаалар 3000-5000 доллар турат. Кыргыздарга караганда чет мамлекеттен келген ишкерлер, жөн эле катардагы айлыкка жашаган адамдар камсыздандыруудан көп өтөт. Корей улутундагыларга баа бердим. Анткени алар бир жылдык чыгымын алдын ала эсептеп алып оокат кылышат. Аларда пландалбаган, ойлонулбаган чыгаша дээрлик болбойт.
- Мисалы, 10000 долларлык автоунааны камсыздандырса кардар жылына кандай акча төлөйт?
- Бизде франшиза деген кызмат бар. Франшиза дегенибиз төлөй турган бир жылдык премиянын үстүнө кошумча төлөнө турган сумма. Мисалы, сиз айткан 10000 долларлык унаанын франшизасы 100 доллар болот. Ал эми унаанын өзүнө бир жылда кардар 300 доллар премия төлөйт. Эгер кардардын каалоосу бар болсо франшизаны кошуп бир жылда 400 доллар төлөсө болот. Франшиза төлөсө фирма унаанын ээсине машинасы чийилип же күзгүсү сынып калса да төлөп берет. Майда чыгымдар да биздин моюнда. Автоунааны мык менен чийип, айнегин талкалап кеткен учурлар көп кездешет. Ошондой учурда франшиза бар болсо унаа ээси камсанабай эле койсо болот. Ал эми франшизасы жокторго чоң чыгымдар гана төлөнөт. Мисалы ошол эле жол кырсыгы.
- Унаа жол кырсыгына кабылган учурда ким төлөйт?
- Жол кырсыгында кайсы тарап күнөөлүү экенинен көз каранды. Жол кайгуул кызматкерлери чыгарган бүтүмгө жараша болот. Мисалы, сиздин унааңыз камсыздандырылды. Жол кырсыгына сиздин күнөөңүздөн кабылып отурасыз дейли. Анда мурдатан көрсөтүлгөн келишим боюнча унааны өзүбүздүн оңдоочу жайыбызга алып барабыз. Болгон чыгымы фирманын мойнунда болот. Эгер жол кырсыгына сиз эмес үчүнчү жак күнөөлүү болсо мыйзам боюнча сиз камсыздандырылган фирмага ишеним кат жазып бересиз. Анын негизинде биз үчүнчү жак менен соттошуп, болгон чыгымды өндүрөбүз. Эгер камсыздандырылган унаанын ээси рулда мас болуп же баңгизат колдонгону экспертизадан аныкталса, анда фирма эч кандай жоопкерчилик тартпайт. Анткени кырсыкты унаа ээси кыянаттык менен чакырды болуп эсептелинет.
- Унаа керектен чыгып же уурдалып кеткен учурда фирма кандай чара колдонот?
- Башка компаниялар кандай иш алып барат билбейм. Жеке биздин иш тажрыйбабызда унаа уурдалгандан бир жума өтпөй табылат. Ал эми жол кырсыгынан кийин керектен чыккан унаалар келишимде көрсөтүлгөндөй компания тарабынан төлөнүп берилет.
- Жогорудагы шарттар карапайым элдин капчыгына туура келбейт го?
- Туруктуу кирешеси бар орто баадагы унаа айдагандар арбын. Бир жылда адам ойлонбой туруп 25 миң сомдон көп каражат коротот. Ал эми кырсыкка кабылганда кайдан акча табарын билбей карайлап калат. Күтүлбөгөн чыгым үй-бүлөлүк бюджеттин капталын жакшы эле эңшерет. Биз кыргыздар үй-бүлөлүк бюджетти кылдат пландабай иш кылабыз. Ошондуктан чыгымыбыз, шаан-шөкөтүбүз көп, турмушубуз ортодон жогору көздөй көтөрүлбөйт. Бизде көп жылдан бери жашаган чет элдик пенсионерлер бар. Айдаган унаасы 2000-3000 доллардын тегереги. Ошону эринбей анча-мынча акча төлөп камсыздандырып коюшат.
Сурамжылоо жүргүзсөк кыргызчылык кан-жаныбызга терең сиңген жаныбыз "жок кырсыкты чакырып, жамандыктын алдын ала бергендин эмне кереги бар" деп жооп берген жарандар басымдуу болду. "Батыштан келген дагы бир балээ" деп так секиргендер мындан көп. Кырсык келгенде карайлап карызга баткандан көрө эртели-кеч келчү кырсыктын аздыр-көптүр алдын алып койгон жөндүүрөк болот беле?..
Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар