bg ky hu ru ru cs ky kk ky ky ky tt ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ru ky ky ky kk ru ru ru ky ky ky ky ky so ky ky ky ky ky mn ky ky ky sah ky ky ky ky ky tt ru ru ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky kk ru ru
"Алиби", 26.03.08 - 6-бет: Эшимканов эш боло албады...•
- УТРКнын баш директорунун милдетин аткаруучу Мелис Эшимканов Талас областтык телерадио компаниясынын төрагасы Машакбай Рахманкуловду иштен алып ыргытты. Кабарчыбыз экс-төрагага жолугуп, иштин чоо-жайын иликтеген бир нече суроо менен кайрылган.
- Иши жок эркек азыркы заманда аялына жакпай, үйүнө батпай калат тура. Эмне иш менен алектенейин деп жатасыз?
- Силер укуктук газета экенсинер, "коомдо бийликтин мыйзамы эмес, мыйзамдын бийлиги үстөмдүк кылууга тийиш" деп эң туура ураан менен чыгып жатыпсыңар. Биринчи кезекте, мени иштен алуунун мыйзамдуулугун билүүгө аракет кылып көрөм.
- Мыйзамсыз алындым деген шегиңиз барбы?
- Ооба, бар. Чындыктын кабарчысы болуп алгач ушак-айың тарайт эмеспи. "Эшимкановго жаңы губернатор Бейшен Болотбеков сени иштен алсын деп кат жазыптыр" деген ушакты КТРда өндүрүштүк иштер менен жүрүп угуп калдым.Чын-төгүнүн биле кетейин деп аймактык телерадио компанияларды тейлеген чоңубуз Гулзада Шаршеналиевага барсам, ал губернатордун орун басары Касым Чаргынов кол койгон катты көрсөттү. "Губернатор жазган кат бар деп уктум эле, ошону көрсөтсөңүз" десем, аны таппай койдук деди. "Аныңызга да макул, төрагалык атамдан калган мурас беле, андай болсо баш директорго кирип жагдайды ал кишинин өз оозунан угайын" деп М.Эшимкановго кирүүгө аракет кылдым. Түштөн кийин кабыл алам деген убадасына турбады, Г.Шаршеналиевага "ишти өзүң бүтүрө бер" деген көрсөтмө берди. Башка жактан жаңы келип иштеп жаткан ал айым "Биз Бакиевдин айтуусу боюнча губернатордун жетегинде кыңк дебей жүрө турган кадрлар менен иштешебиз" деп, мага шыр эле "арызыңызды жазыңыз, Жалал-Абаддын төрагасын да ушинтип иштен алып келдим, сизден кийин башка областтарды да алмаштырам" деп арыз жазганга шаштырды. Бирок, ага макул болгон жокмун. Эң жаман иштеген күндө да Эшимканов кабыл алып, ыраазылык сөзүн айтып, жагдай ушундай болуп жатат деп адамгерчилик кылат, 2007-жылы ИИМ саясий акциялар убагында жакшы кызматташкандыгыбыз үчүн деп мага берген Ардак грамотамды таптыртып, кеч да болсо колумду кысып тапшырат деп үмүт эттим да. Эшимкановго эртеси күнү кирүүгө эшигин сагалап эки-үч саат күттүм. Кытайдан келген делегацияны кабыл алып бүткөндөн кийин беш-он мүнөт убакыт бөлөбү десек, анда да кабыл албай турганын эшик алдындагы кыздарынан айттырып койду.
- Демек губернатордун үстүнөн аттап иш бүтүрүшкөн деген ой барбы?
- Чындык ачык айтылбаса андай бүдөмүктөр сөзсүз болот. КТРдан окуй албаган катты Таластан окуйм го деп ал жактан бир нускасын бергилечи деп сурасам "окуганга болот,бирок көчүрмөсүн бералбайбыз" деп коюшту.
- Эми кандай аракет кыласыз?
- Бийликтин мыйзамы эмес, мыйзамдын бийлиги үстөмдүк кылуусуна аракет кылам.
КРнын Президентинин 2006-жылдын 19-январда чыгарган Указынан сон иштелип чыккан УТРКнын жаңы Уставына ылайык областтык телерадио компаниялардын төрагаларын кызматка дайындоодо жана бошотууда областтык губернаторлордун каттары, сунуштамалары, өтүнүчтөрү мурдагыга окшоп юридикалык негиз болуп бералбай калгандыгын далилдешке аракеттенем.
Экинчиден, "Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана жергиликтүү мамлекеттик администрациялар жөнүндөгү" колдонуудагы мыйзам КРнын Президентинин 2006-жылдын 19-январдагы жогоруда биз эскерген Указына дал келтирилген эмес.Жөнөкөй тил менен айтканда кийинки кабыл алынган Указдын күчү мурда кабыл алынган мыйзамдан жогору турат. Ал эми жаңы мыйзам азырынча мен билгенден долбоор түрүндө гана жана ал Жогорку Кенеште эмес, комитет менен фракцияларда талкуулана элек.Г.Шаршеналиева болсо Курманбек Бакиев минтип айтыптыр, тигинтип айтыптыр деген ыкма менен төбөгө камчы чаап жатпайбы.
- Бул суроомо жооп бербесеңиз да болот. Сиздин төрагалыктан алынышыңыз ишти билбегендиктен эмес, башка бир себептерден улам окшойт. Чыныңызды айтыңызчы, кимдин куйругун басып алдыңыз эле.
- Алгач адилеттиктин, андан соң 2 айдын ичинде бойго бүтүп да,тогуз ай торолуп да, толгоосу жок төрөлүп да чуркап кеткен "Ак Жол" деген жубарымбектин куйругун басып алдым окшойт. Адилеттиктин куйругу дегеним-төрага болуп 2005-жылдын ноябрынан баштап иштей баштаганда эле бардык талаш маселерди эл аралык журналистиканын талаптарына ылайык эки тарабын тең бирдей чагылдырып бере баштадык. Төө буурчактын баасы, сугат сууларынын тартыштыгына байланыштуу нааразылыктар, оппозициянын апрелдеги, ноябрдагы акциялары, Жер-үй, Андаш алтын кендерин ачуу-ачпоо боюнча жол тосуулар, митинг-пикеттер болгону болгонундай чагылдырылып турду. Телевидениенин мындай иши ошол убактагы губернаторлор Жусупжан Жээнбековго, Байымбет Мураталиевге, албетте, жаккан жок.
Ал эми 2 айлык жубарымбек "Ак жолдун" куйругун басып алганым-декабрдагы парламенттик шайлоодо №108 участоктун жанындагы Талас шаардык үй-бүлөлүк дарыгерлер борборунун имаратынын ичинде "Ак Жолго" добуш бергендерге тизме менен акча берилип жатканынын үстүнөн чыгып, аларды телеге тартып алганым болду.
- Бейшенбек Болотбеков адилет жана калыс болом деп иш баштады деп уктук эле го!
- Уксаңар өзүнөн интервью алып, сурап көрбөйсүңөрбү? Бирок мени иштен алуу жөнүндө маселе коюлуп жатканда калыс болсо бир жолу чакырып, абалды сураса 2002-жылдан бери областтык бюджеттен бир сом да жардам берилбегенин, жалгыз компьютер, 2 видеокамера менен жөө-жалаң иштеп жүргөнүбүздү, радиобуз 1981-жылдагы техникалар менен монтаждалып келгендигин, алар эскилиги жетип бузулгандыгынан 2 айдан бери эфирге чыкпай калганын түшүндүрмөкмүн. Ушунун баары ага кат жүзүндө жаңы иштей баштаганда эле айтылган.Мага эмес, телерадиого чындап жардам бергиси келсе бир жолу чакырат эле го. КТРдин ичинде айтылган кептерге караганда Таласка төрага болуп Нарын областында төрөлгөн бир кыргыз бармак болуп калган экен.
- Телерадиодо 1993-жылдан бери иштеп келатып,эсиңизде кала турган бир нерсе барбы же ушуну менен кош айтышасызбы?
- Коштошууга али эртелик кылаар. Эгер кууп чыгышса ОБСЕнин дипломун ала кетейин деп эмгек жамаатынан сурап көрөм. Анткени, бул эл аралык уюм эл арасында сурамжылоо жүргүзсө 2007-жылдын эң мыкты массалык маалымат каражаты деп Талас телерадио компаниясын аташыптыр. Бийликтин эмес, элдин баасы калыс го.
Негизги көйгөйү ушул маселе болгон жыйын "Ак кеме" мейманканасында өтүп, жыйында "Ак жолчу" депутат Алишер Мамасалиев, СДПКдан депутат Иса Өмүркулов, КТРдин баш директорунун милдетин аткарып жаткан Мелис Эшимканов жана маселеге кызыктар эл аралык, жергиликтүү коомдук уюмдардын, ММКнын өкүлдөрү пикир талашышты.Талаштын ток этер жери ушуга келип токтоду-КТР азыркы бийлик үстөмдүк кылып турганда эч кандай "коомдук-поомдук" болбойт.КТРдин баш директору Мелис Эшимканов "башыңар болсо түшүнгүлө" дедиби- "Карыпкуловдун кара жащ-щиги деп кыйкырып жүргөн мени КТРга үйлөнтүп койду,бирок мен "Ата Мекен" партиясынын мүчөсү бойдон калам" деп айлакерленди.Эки депутат болсо УТРК жөнүндө жаңы мыйзам долбоору даяр болуп калганын, ал кабыл алынса миллиондогон шайлоочулардын добуштарын жокко чыгарып таштаган бийлик телевидениени коомдук кыла коебу деген таризде кеп ташташты.Кинорежиссер Актан Арымдын "телевидениени коомдук кылыш үчүн аны ичинен жарыш керек" деген ою көпчүлүктүн улам оозанган сөзүнө айланды.
"АТА МЕКЕН", АРАКЕТ КЫЛБАЙСЫҢБЫ?
Мамлекеттик тарых музейинде "Ата Мекен" соцпартиясынын Чүй областтык жана Бишкек шаардык конференциясы ушундай ураан-чакырыктын маанайында өттү.Партиянын айрым мүчөлөрүнүн "мыйзам чегинде, Конститутциянын таламдарына ылайык "цивилизованно" аракет кылабыз" деп тизгин тарткандарына карабай, чыгып сүйлөгөн көпчүлүк делегаттар өз аргументтерин фактылар менен айтып жатышты.Эл аз келген референдумду көп келди деп,эл "Ата Мекенге" көп берген добушту берген жок деп бурмалап, элди калчап жаткан бийлик эл үчүн эмес, өздөрү үчүн жандалбас иштеп жатканын айтышты. Элдин эң башкы байлыгы жер-суу, Ата Мекенибиз сатылып кеткенче аракет кылалы деп талап кылышты.
Конференцияга Кыргызстандын башка областтарынан да коноктор келип, добуштарын уурдаткан элдин ушундай эле маанайы бардык жерде бар экенин айтышты.
Конференциянын аягында "Ата Мекендин" ички партиялык тартибин мындан да чыңдоо үчүн мүчөлүк акы төлөөнү киргизүү, декабрдагы парламенттик шайлоонун жыйынтыктарын тааныбоо, конференциянын чечимдерин баштапкы уюмдарга бюллетень түрүндө жеткирүү жана Кыргызстанда эркин массалык маалымат каражаттарына башталган кысымга "Ата Мекен" каршы экендиги тууралуу Кайрылуу кабыл алынды.
ЭЛДИК АКЫНДЫН "КЕЧИККЕН ЫРЛАРЫ"
"Бийиктик" басмаканасынан акын Тургунбек Бекболотовдун "Кечиккен ырлар" аттуу бир томдугу жарык көрүп, анын жарыкка чыгышы Аксы окуясынын жылдыгына тушма туш келгендиги менен символикалуу болуп отурат. Китеп жарыкка чыккан күнү Аксы районунда айыпкерлердин үстүнөн элдик сот да болду.Ал эми 18-март күнү мамлекеттик тарых музейинде китептин бет ачаары коомчулуктун катышуусунда зор ийгилик менен өттү.Кабарчыбыз Кара-бууралык акынга бир нече суроо узаткан.
- Кезектеги китебиңиз кут болсун, Туке?
- Китептин Аксы окуясынын жылдыгына карата жарык көрүшү мени кубандырууда. Бир ырымды окуп берейин:
Сынып чындык, калыстык уурдалганын,
Уккан сайын ызага уулангамын.
Катар туруп, кайгыңды бөлүшалбай
Кандай кылам, аксылык туугандарым?
Бүтө турган иш эле жакшылыкча,
Ок атылып капилет аксылыкка.
Ала- Тоону аралап жүрөт окшойт,
Арбактары айланып ак булутка.
Кантип аттың , катыгүн, өз элиңди?
Кашайгыр ай, кашайып калгырдыкы,
Канга боеп Боспиек, Кербен жерин
"Аткыла " деп буйрукту бергендер ким?
Жалган куран айынын он жетиси -
Бийлик үчүн тарыхта шерменде күн.
Алар деле каалаган баш аманды,
Бир аз эле жакшыраак жашаганды.
Кан какшаган калк үнүн укпагандар,
Кудай берсин силердин жазаңарады!
- Акын-жазуучулар китебибизди чыгаралбай жатабыз деп какшап жүрүшөт. Сиз болсо китеп артынан китеп чыгарып, каражатты кайдан таап жатасыз?
- Мындан мурдагы китебимдин чыгышына кыргызга белгилүү инсан, Жогорку Кеңештин ошол убактагы депутаты Болот Шерниязов демөөрчүлүк кылган. "Кечиккен ырларды" ишкер досум Бабырбек Жээнбеков миң нускада чыгарып, ажаатты ачты.Ошолорго чоң рахмат..Ал эми тарых музейиндеги тушоо кесүү салтанатын белгилуу коомдук ишмер Дастан Сарыгулов уюштурса, ишкер досум Анарбек Усупбаев айылдаштарымды,тууган-урукту намыска чакырып дасторкон жайышып,айылдык акындын сөөгүн агартышты
- Сизди адилет акын деп райондук гезиттин редакторлук кызматынан аким иниңиз шыпырып түшүптүр деген каңшаар кеп уктук эле…
- Мунуң ырас.Бирок иштен мажбурланып эмес, өз ыктыярым менен эле кеткем. Төңкөрүштөн кийинки жаңы бийликтин ыймансыз саясатын, макүрөө тамак-ашын акындык ыйманым,акындык ашказаным аш кылалбай кыйналып кеттим. Анан ыймансыз саясаты менен макүрөө тамак-ашын кусуп таштоого туура келди.Аким иним "кууп жибердим"- деп мактанса мактанып койгондур да. Кудай алдында өзү жооп берет.