hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ba ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ru ky ru ru ru ru ru ky ru ky ru ru be ru ky ru ru kk ky ru da ky ky ru ky ky sah tk bg ru ky ru ba ky ru ky ky ky ru ky sah ru ky ru ky ky ru ky ru da ru
"Фабула", 25.03.11 - 10-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Белгилүү сүрөтчү Асан Турсункулов Аксы окуясында жана 7-апрель окуясында калыстык, адилеттик, теңдик деп кайтыш болгон баатыр жигиттерибиздин элесине арнап, ар биринин портреттерин тартып, 3-апрелде Гапар Айтиев атындагы көркөм-сүрөт искусство музейинде жеке көргөзмөсүн уюштурганы турат. Автор муну менен "качан бийлик адилеттүү болуп, элине кайрымдуу болот" деген идеяны айтууну алдына максат кылып койгон. Анда эмесе, сөз башынан болсун.
- Асан мырза, учурда кандай чыгармачылык менен алектенип жатасыз?
- 2010-жылдын 7-апрелинде болуп өткөн окуянын үстүндө иштеп жатам. Каргашалуу окуяда бийликтин огунан каза болгон балдардын бир жылдыгына карата алардын өмүр баянын жазып, портреттерин тартып жатам. Бүгүнкү күндө аягына чыгып калдым. 7-апрелде атылган балдарды алып чыгуудан мурда, Аксы окуясына атылган балдарга кайрылбаса болбойт экен. Аксыда да балдар адилеттүүлүк издеп жүрүп атылган. Калыстык, теңдик болоор бекен, бийлик элдин сөзүн угабы дешип бийликтин колунан каза болушкан. Беш жылдан кийин борбордо да ошондой окуя кайталанды. Ал балдарды алып чыгуудан мурда жер үчүн күйүп, Бекназаров ак жерден камалып жатат деп адилеттүүлүк издеп ачкачылык жарыялап, айткан сөзүнө бек турган Шералы Назаркуловду алып чыкпаса болбойт экен. Учурда жалпысынан 100гө жакын портрет тартылып жатат.
- Эмне себептен бийликтин курмандыктары болгон жигиттерибиздин сүрөттөрүн тартууга кайрылып калдыңыз?
- Эми бул өтө кайгылуу окуя. Мен апрель окуясынын катышуучусумун. Жигиттердин жылаңач колу менен барып бийликти алганын көрдүм. Анан ушул окуяга кайрылып, "Бабалар баскан жолдо", "Өлбөс баатырлар" деген көргөзмө уюштуруп, чыгармаларым аркылуу чындык үчүн чыркырап келишкен биздин бабалар баскан жолду айтайын деп жатам. Биздин ата-бабалар жерибизди эч кимге бербей, элибизди эч кимге кор кылбай коргоп келген. Падышалар адилет болуп, кыйынчылыкта элди баштап, элдин алдында өздөрү биринчи жан беришкен. Бүгүнкү күндө биздин "баатырлар" эмне кылып жатышат деген пикирди айтайын дегем. Азыр биздин тың чыкма жигиттерибиз элди баштап көчөгө алып чыгып бийликтин бутасына айлантып коюшуп, өздөрү караанын көргөзбөй, окуяны сыртынан акмалап карап турушат.
Мына, Аксыдагы, Бишкектеги атылган балдар, Ош окуясында кайтыш болгон жигиттерибиздин баары карапайым адамдардын балдары. Бул жерде бир депутаттын, министрдин, же бир байдын баласы өлгөн жок. Учурда оппозиция-бийлик болуп талашып тартышат дагы, жыйынтыгында, адилеттүүлүктү талашып карапайым адамдар гана кайтыш болушат.
- Бир сөз менен айтканда, көргөзмөңүздө бийлик адилеттүү болуш керек дегенди айтайын деп жаткан турбайсызбы?
- Ооба, мен бир гана сөздү "качан бийлик адилеттүү болуп, элине кайрымдуу болот" дегенди айтуу үчүн миңдеген саат отурам. Көргөзмөм аркылуу ушул сөздү, жетим калган балдардын, жесир калган аялдардын, баласынан ажырап калган ата-эненин тагдырын, тукумсуз кеткен арбактардын сөзүн айтайын деп жатам. Тарыхка деле тактык керек. Биздин максат - тарыхтын тактыгын элге түшүндүрүп, келечек муун биздей ката кетирбей түз жашасын, эл үчүн күйгөн балдар жаралсын деп ушул ишти жасап жатабыз. Анткени бүгүнкү бийликтегилер, менин курагымдагылар кийинки муунга туура эмес тарбия берип жатабыз. Баюунун жолун, тааныш-билиштик менен акча таап, кабат-кабат үй салып, кымбат баалуу машиналарды минип, самолет менен чет элге каттап, падышаларыбыз баш болуп качып кеткенди жаштарга үйрөттүк.
Ар бир адам, ошол эле президент да, премьер-министр да өзүн эмес, баласынын, небересинин келечегин ойлоп, иш кылбай калышты. Дегеним, биздин балдарыбыз, неберелерибиз мен баланчанын баласымын десе, эл "аа, мунун атасы эл үчүн иштеген болчу" - деп сыймыктануу менен тосуп алгандай болушу керек. Анткени атасынын кылган жаман иштери баласына чоң залакасын тийгизип коюшу мүмкүн. Керек болсо, баласын өлтүрүп коюшу ыктымал. Биз ушундай абалга келип калдык. Азыр үзүлө турган аркан турат. Ошону үзбөй, ата-бабалардын жолун улап кетели деп жатабыз. Биздин ата-бабалар элим үчүн жалган дүйнөдөн чын дүйнөгө кеттим деген. Азыркы биздин падышалар бул дүйнөнү чындык кылып алышты. Азыр элге күйгөн, элдин үстүнөн караган өзүнчө кудайга айланып алышты. Мен дал ушул жагдайларды көргөзмөм аркылуу ачып берейин деп жатам.
- Көргөзмөнү жеке демилгеңиз менен уюштуруп жатасызбы?
- Ооба, жеке демилгем менен бүтүндөй ыгым-чыгымына кайыл болуп, эл үчүн, тарых үчүн деп ушул көргөзмөнү уюштуруп жатам. Мамлекет тарабынан эч кандай жардам да, бирөөлөр тарабынан сунуштар да болгон жок. Биздин Толубай сынчы, Токтогул ырчы сыяктуу даанышмандардын айткан санаттары биздин чоңдорго таасир этпегенине таң калып, ошого карабастан мен дагы өзүмдүн чыгармачылыгым менен элдин арасындагы көйгөйдү сүрөттөрүм аркылуу жеткирүүнү туура көрдүм.
- Каражат жагынан кыйналган жоксузбу?
- Ачык айтканда, бай же бизнесмен болбогондон кийин каражат жагынан кыйналып жатам. Жоопкерчиликтүү олуттуу ишти баштагандан кийин аягына чыгарайын деп болгон чыгымдын баарын карыз алып жасоодомун. Азыр 10 миң АКШ доллары сарпталды. Бул мен үчүн чоң сумма. Көргөзмөм ачылганга чейин дагы бир топ каражат талап кылынат. Эми ишти баштаган соң, аягына чыгарышым керек. Эмнеси болсо баарына чыдоого туура келет.
- Бийлик башындагыларга кайрылып көрдүңүзбү?
- Бийликтегилердин менин өнөрканамдагы сүрөттөр боюнча маалыматтары бар. Официалдуу түрдө расмий кат менен президентке да башкаларына да кайрылгам. Бирок эч кимиси көңүл бура элек. Каражат жагынан да, моралдык жактан да жардам көрсөткөн жок. Эми бийликтегилер өздөрү билет да.
- 7-апрель боюнча мамлекеттик комиссия түзүлдү эле, алар дагы көңүл бурбадыбы?
- Учурунда Темир Сариевге кайрылгам. Темир Сариев Эмил Каптагаевге айтып, 7-апрель боюнча комиссия түзүлгөндө менин көргөзмөм кирген экен. Тилекке каршы, комиссия "акча бөлө албайбыз, өзү өткөрө берсин" деген тыянак чыгарыптыр. Эми эмне кылабыз. Өзүм акча таап өткөрүүгө туура келди. Бул эл үчүн жасалып жаткан иш. Мен наам, же атак үчүн бул көргөзмөнү жасап жаткан жокмун. Бүгүн бийлик менен элдин ортосундагы ажырым тереңдебей, бийликтегилер таза иштешсе экен деп жасап жатам.
- "Мекен шейиттери" да ошол комиссиянын арасында экен. Сиздин көргөзмөгө кызыккан жокпу?
- Аларга өзүм барып айтып, чакыруу барагын бергем. Эч кимиси кызыккан да, келишкен да жок. Темир Сариев чалып, барабыз деген. Алар да келген жок. Сиздердин гезит аркылуу айтып коеюн, шайлоо учурунда ар кайсы партияларга кирип, элдин алдына чыгып 7-апрель деп күйүп-бышып сүйлөгөн адамдардын бири да алардын сүрөтүнө кызыккан жок. Алар эртең эле шайлоо болсо, дагы чыгышып, 7-апрель деп сүйлөшөт. Бирок кыйкырардан мурда көзү өткөн адамдарга таазим этип коюп, кыйкырышса жакшы болмок.
- Сиздин көргөзмөгө кызыккан адамдар болдубу?
- Көргөзмөгө кызыгып, колдоо көрсөткөндөр бар. Алар биз сыяктуу эле адамдар. Айылдаштарым Кимсанбай ажы, Б. Өмүралиев сыяктуулар жардам берүүдө. Бирок чоң сумманы эч ким бере албайт.
- Көргөзмөңүз качан, кайсы жерде болот?
- Гапар Айтиев атындагы көркөм сүрөт, искусство музейинде 3-апрелде өтөт. Каалоочулардын баарына эшик ачык.
- Сиз тууралуу Нурлан Турсункулов менен тууган экен деген сөздөр айтылып жүрөт. Ушул нерсени тактап кетпейсизби?
- Нурлан Турсункулов экөөбүздүн фамилиябыз гана окшош. Туугандык жайыбыз жок. Кийин гана туугандашып алдык. Нурлан мырза Адилет министри болуп дайындалганда мен Нурланга баргам. Ким эле фамилиясын жаман көрсүн. Экөөбүз таанышып, улуттук зал жасаганбыз. Ал залга кетчү ыгым-чыгымын төлөдү, картиналарды болсо бекер тартып бергем. Ошондо Нурлан: "Асан байке, бир тууган болуп жүрөлү" - деп айткан. Андан бери жакшы мамиледебиз. Ал кызматта болобу, жокпу мен айткан сөзүмдөн тайбайм. Нурланды эки гана сөзү үчүн сыйлайм: "Асан байке, Талас районун бир прокурору жолдо түнкү саат эки жарымда бара жатып, жалгыз светофор болсо, ошол светофорго токтоп анан өтүшү керек, эгер ал токтобой койсо, аны көргөн башкалар да мыйзам бузуп, токтобой өтөт" - деген. Анан Башкы прокурор болуп келгенде барсам: "Асан байке, таптаза иштеп берейин деп жатам. Айлыгым жетет. Бирөөнөн пара алып эмне кылам"- деген сөзү үчүн аны дагы деле сыйлайм.
- Бүгүнкү күндө мамилеңиз кандай?
- 7-апрелден кийин барып жолуккам. Андан кийин көргөзмө менен иштеп калып жолуга албай калдым. Көптөн бери жолуга элекмин. Эгер адам күнөөлүү болсо, ал менин бир тууганым экендигине карабай, мыйзам алдында жооп берүүгө тийиш деген пикирдемин. Мыйзам баарыбызга бирдей.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
- Мен аларга Айдар Акаев менен Максим Бакиевге буюрбаган "МегаКом" силерге буюрмак беле деп бербей койгом...
ОРУСТАР АТАМБАЕВДИ КЕЛЕЧЕК ПРЕЗИДЕНТ КӨРӨТ…
"Калпычы" Камчы эмес, биз экенбиз…
Эшимканов да аламан байгеге түшүптүр
7-апрелде ок тийип, курман болгон Акылбек Дубанаевдин эжеси:
"Иним: "Көрөсүң го, жашообуз сонун болот" - деп калчу…"
"Алдуу алсызды ар дайым
УЛУУ ЭМИР ТИМУРДУН ИМПЕРИЯСЫ