bg ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky en sv fr de de fr fr sv en fr en ja fr de ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ru ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Жибербеген тыйынды “жибердим” дебегиле...
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Чүй облусунун Александровка айылында жергиликтүү тургундаыр үчүн кыргыз тилин бекер окутуу курсу ачылды. Кыргызстандын улуттук азчылыктар жашаган аймактарында ушундай тил окутуу курстарын уюштуруу демилгесин "Өнүгүү" коомдук фонду көтөрүп чыккан.
Кыргыз тили - биздин башкы байлыгыбыз. Тилдин аркасында өз ара түшүнүшүү, ынтымак ширелет, тил өнүгүүгө даңгыр жол салат. Бүгүн бардык кыргызстандыктар, кайсы улуттан болбосун муну жакшы түшүнүп, биздин тилдин керектигин сезишти. Азыр аларга кыргыз тилин үйрөнүүгө жардам берүү абдан маанилүү.
Эл депутаты Бакыт Төрөбаев Александровка айылынын тургундары менен жолугушканда да сөзүн кыргыз тили тууралуу баштап: "Азыр бизде кыргыз тилин үйрөнсүн дегендер көп. Башка улуттар кыргыз тилин үйрөнсүн деп айтуудан мурда мен бул ишке кандай салым коштум деп ойлонуш керек. Билим алуу, тил үйрөнүү менен биз тынчтык жана өз ара түшүнүшүү орногон коом кура алабыз. Менин пикирим - биздин өлкөбүздө элдердин биримдиги, достугу жана өз ара сыйлашуусу, түшүнүшүүсү кыргыз тилинен башталат" - деген пикирин билдирди.
Александровка айылында он беш миңден ашуун эл жашайт. Элдин 90 пайызы дунган улутундагылар. Айыл өкмөт башчысы Шамил Сушанлонун айтымында айылдыктардын басымдуу көпчүлүгү кыргыз тилин такыр билишпейт же чала-чарпыт түшүнөт. Мындан улам ал: "Мамлекеттик тилди билүү биздин да, балдарыбыздын да келечеги үчүн жакшы болот. Кыргыз тилин билүү кызматтан көтөрүлсөң да, Кыргызстанда жашаган башка элдер менен достук, коңшу-колоңдук, экономикалык же башка мамиле түзсөң да чоң жардамын тийгизет", - деп айтып өттү.
Баса айыл өкмөт башчысы биринчи болуп курстан окууга жазылды. Ага айыл активисттери, медицина кызматкерлери, бир катар мектеп окуучулары кошулду. Азыр айылда кыргыз тилин окутуу курсунда 50 адам эки топко - баштооч жана улантуучу топко бөлүнүп окуп баштады. Сабактар жергиликтүү айыл өкмөт менен оорукананын имаратында өтүп жатат. "Өнүгүү-Прогресс" партиясынын өкүлдөрү Бакыт Төрөбаев менен Тынчтык Шайназаров 18-декабрда окуудагы жетишкендиктерди өз көзү менен көрүү максатында айылга барышты. Айылдыктар менен жолугушуу диалог катары өтүп, эл дагы өз ойлорун, сунуштарын, каалоолорун бөлүштү, көйгөй маселелерин, кыйынчылыктарын жана ийгиликтерин ортого салышты. Мамлекеттик тилди өнүктүрүү иши айылда начар экендигин айтышты. Айыл демилгечиси Разия Ливазанын айтымында кай бир мектептерде кыргыз тил сабактары өтүлбөйт, окуучуларга окуу китептери жетишсиздигин белгилеп: " Мектепте мугалим жок, кыргыз тили сабагы болбой калды , деп менин неберелерим такай айтып келет. Эгерде мугалим келсе 2-3 айдан соң кайра бошонуп кетип калат. Андан башка да кыргыз тили боюнча окуу китептери, мугалимдер үчүн окуу куралдары жетишсиз",- деп маалымдады.
Бакыт Төрөбаев бул маселени Жогорку Кеңеште көтөрөрүн билдирип: "Акыркы жылдары мамлекеттик тилди жайылтуу, Кыргызстандыктарга тилди үйрөтүү тууралуу көп эле сөздөр болууда, бирок окутуу маселесине келгенде эч кимдин далалаты жок. Экинчи бир нерсе - акыркы жылдары улуттар арасында жаңжалдар көп байкалууда. Биз ушул абалды жакшыртуу максатында дунгандар, уйгурлар, орустар көп жашаган айылдарда кыргыз тилин үйрөтүү демилгесин колго алдык. Тилди билген адам ошол элдин дилин, кулк-мүнөзүн, ой-туюмун, ишенимдерин, бардык ички-тышкы касиеттери кошо билет, өзүн түшүнгөндөй башканы да түшүнөт. Тил башка элдерге ачылган эшик. Канча тилди билсең дүйнөнүн ошончо эшиги сага ачык болот. Тилдин аркасында адамдар бири-бирине аралашып, достук, ынтымак башталат. Тил билген адам бири-бири менен кеңешип, кептешип, аке-жакелешип ар кандай күдүк ойлордон арылат. Ошондуктан мамлекеттик тилди жайылтууга олуттуу көңүл бурулушу зарыл",- деп айтып, эми Чүйдүн дунгандар жашаган бардык айылдарында жана орустар жашаган Садовое айылында кыргыз тилин окутуу курстары ачыларын билдирди.
"Өнүгүү-Прогресс" партиясы мындан тышкары айылдарда орус тилин окутуу курстарын ачууну да пландаштырып жатат. Айылдыктар орус тилин билишпей, бирок үйрөнгүсү келсе же тил билүү зарылчылыгы туулса окушса болот.
Кыргызстанда кыргыз тили бардык улуттарды, ар кыл саясий, диний жана башка ишенимдеги адамдарды бириктирген уютку болушу зарыл. Кыргызстандыктардын биримдигине, күчтүү улуттун жаралышына тил көпүрө болот. Бүгүн ушул мүдөөнү жүзөгө ашырууга ар бир атуулдун жеке салымы зарыл. Эл ушуну өздөрү түшүнүп, өздөрү умтулуп жатканы абдан маанилүү жана кубанычтуу.
Конституциялык саясат Институтунун директору:
"Улутташтыруу идеясы менен олуттуу көйгөйдү таап алышыбыз мүмкүн"
- "Кумтөр" маселеси боюнча парламенте жана коомчулукта кен чыгуучу жайды улутташтыруу сунушу болууда. Бул идеяга кандай карайсыз?
- "Кумтөрдү" улутташтыруу жагдай боло турган болсо биздин мамлекет инвесторлорго компенсация төлөп берүү маселесин да сөзсүз караш керек. Албетте, долбоордун инвесторлору бизнестин баасын аныкташ үчүн консалтинг компаниясын жалдашат. Азырынча Кыргызстан инвесторлорго төлөп бере турган компенсациянын конкреттүү суммасын айтуу кыйын. Бирок, анын көлөмү жетишээрлик деңгээлде чоң боло тургандыгы белгилүү. Дүйнөлүк практикада улутташтыруунун мисалдары көп. Мисалга өз убагында Иран мамлекети британиялык компания ээлик кылган нефти өндүрүшүн улутташтыруу менен инвесторлорго компенсация карап берген. Ирандын бийлиги бул компенсация тууралуу эч качан унутушкан эмес. Биздин өкмөткө дагы "Кумтөр" келишими парламент тарабынан ратификациялангандыгын жана эл аралык статусу бар экендигин эске алып, бул маселени чечүүгө туура келет. Баса, мага жеке инвестор менен ратификацияланган деңгээлдеги келишимди парламенттин карап жатканы таптакыр түшүнүксүз. Бул жагдайда мамлекеттер аралык келишимди аткаруу тууралуу сөз болбойт. Андай болсо тоо-кен өндүрүшү боюнча бардык чет элдик инвесторлор менен контракты Жогорку Кеңештин ратификациясы аркылуу жүргүзөбүз. Менин көз карашымда бул маселелерди өкмөттүн гана чечкени жетиштүү.
- Эгерде "Кумтөрдү" улутташтыруу кадамы жасалса, анын негизинде канадалыктар Кыргызстанды сотко берсе, эл аралык соттон биздин мамлекеттин утуп чыгуу мүмкүнчүлүгү канчалык?
- Бүгүнкү күндө инвесторлордун кызыкчылыгы эл аралык укук менен корголгон. Эгерде "Кумтөрдү" иштетип жаткандар Кыргызстанды эл аралык арбитраждык сотко бере турган болсо, анда алар сөзсүз түрдө өздөрүнүн иши туура экендигин далилдей алышат. Улутташтырууну айтуу менен кыргыз тарап компенсация төлөп берүүнүн бардык комплекстери менен макул болушу керек. Эгерде "Центерра Голд Инк." өзү талап кылбаса дагы, компаниянын акционерлери сөзсүз түрдө муну жасашат. Бул учурда акционерлердин укугу кетирилген чыгымдар менен өлчөнөт. Андыктан учурда мамлекетибиздин бюджетинде байкалып турган жетишээрлик маселелерди эске алганда долбоорду улутташтыруу тууралуу сөз козгоонун деги эле кереги барбы деген суроо жаралат. Биз мындай идеяны айтуу менен дагы бир олуттуу көйгөйдү таап алышыбыз мүмкүн.
- Сиздин оюңузча экономикалык жагдайдан саясый жагдайга ооп кеткен бул маселе кандай чечилиши керек?
- Инвесторлор менен конструктивдүү диалог жүргүзүү керек жана мыйзамдын чегинен чыкпаш зарыл. Мына ушуну бизде инвесторлор менен талаш-тартыш маселелерди чечип жатканда дайыма унутуп калышат. Азыр парламентте башкы талаш маселе болуп биргелешкен ишканада Кыргызстан канча пайызга ээ болот деген маселе болууда. Бирок, адегенде акциянын санына эмес, инвестор менен экономикалык карым-катышты караш керек. Кече жакында эле Алмазбек Атамбаев бул биргелешкен ишканада Кыргызстандын киреше бөлүгү 50 пайызга караганда көп боло тургандыгын билдирди. Муну дагы эске алуу зарыл. Биз парламенттик республикада жашап жатсак дагы жалпысынан "Кумтөр" боюнча бардык маселелерди чечүү биринчи кезекте өкмөттүн карамагындагы иш болуп эсептелет. "Кумтөрдүн" айланасындагы митингдер боюнча эмне айта алабыз? Албетте, алар Кыргызстандын инвестициялык кызыкчылыгына терс таасирин тийгизет. Инвесторлор биздин өлкөнү таптакыр таштап кетип калуулары дагы толук реалдуу. Андыктан бардык маселелерди укук талаасында жана мыйзамдын алкагында гана чечиш керек.