ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky hbs_cyr ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky ky ru tt ky ru ky ru ky ru ky ru kk bg ky ru ky ru ky ru ru hbs_cyr ru ky ru tt ru ky ru uk ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Тээ союздан калган прописка деген балекет бар. Көпчүлүк кезинде муну Совет бийлиги айылдагы кыргыздарды шаарга киргизбөөнүн амалында колдонуп, карапайым кыргыздардын айылда, тоодо сакмалчы, саанчы, кызылчачы, тамекичи, агроном, башкарма болуп калышын шарттаган. Ошол эле убакта шаарларга тек гана орус тектүүлөр, СССРдин башка аймактарынан көчүп келишкен тили буруулар отурукташып, кыргыз атпайды 2-сорт катарында, тагыраак айтканда эт, ун, картөшкө жана башка азык-түлүк менен камсыздоочу калк катарында колдонуп келишкен. Ошол эле кыргыздар шаарга киргенде 3 күн, ашып кетсе бир жумага гана эс алууга аргасыз болушкан. Андан ашса же убактылуу пропискага турууга же чыгып кетүүгө аргасыз болушкан. Прописка кылайын десе туруктуу жашаган жерлери жок айылдыктар мөөнөтүнөн ашкан учурда ПОМдорго түшүп, кызыл шапкечендин кордугун көрүп чыгышкан. Ал эми шаарга окуу үчүн келген студенттер орус кемпирлердин айтканын кылып, анын батиринде корголоого аргасыз болушкан. Анткени ал убакта дагы жатакана баарына жетиштүү болгон эмес. Мына ушундай кырдаал өкүм сүрө баштаган чакта Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы болуп шайланган Исхак Раззаков айылдык карапайым кыргыздарды шаарда отурукташууга жан үрөп, кыргыз баласы шаарларды ээлеп, кожоюн болсо деген эңсөөсү күч болгон. Ал үчүн болгон аракетин жасаганын көргөн борбордук Хрущевдук бийлик тез арада Исхак Раззаковду кызматтан алып, Москвага жөнөтүп жиберген.
Бул эми мурдагы убактагы көрүнүш. Ал эми учурда кандай? Эгемендик алгандан бери айыл калкынын шаарга агылуусунун токтобогонунун бирден-бир себеби, мамлекеттин айыл жерине такыр кам көрбөй ара жолдо таштап салганы, жумушсуздуктун жоктугу, жаштарды алаксытып, көңүл ача турган каражаттардын талкаланганына барып такалат. Ошол эле убакта айыл жаштарын шыктандыра турган бирдиктүү, күчтүү идеология жок. Мына ушул себептерден айыл калкы шаарга агылууда. Айыл жаштары айыл ичинде эки колду чөнтөккө салып, кечкисин көчөгө чыгып жол боюнда беш-алтоо үймөлөктөшүп гитара чертип, андан соң бирин-экин мал-салды жайгарганы болбосо жарыган жумуш жок. Мына ушундай абалда айылда бош жүрүүдөн ийменген жаштар шаарга агылып, миңдеген калкы бар чоң шаарга сиңип кеткиси келет. Шаарга бир баш батырып, кыныбын алып алган немелер эгерим бороон-чапкыны токтобогон, баткагы белчеден, азыркыча айтканда "скучно" болуп калган элет жерине баргысы келбейт. Ал дагы шаарга барып эл катары джип, мерседес, тойота камри мингиси, особнякта жашагысы келет.
Бирок анын бул кыялына шаардын кычаган турмушу, кымбатчылык, келгиндердин көптүгү, тапкан каражатынын өп-чаптыгы тоскоол болот. Ал айылдан ойлоп келген кыялынын реалдуу эместигин түшүнөт. Ошентсе да кайрадан айылга барып "позор" болгусу келбейт. Айылга барса "баланчанын баласы ээсине кайткан тайгандай шүмшүңдөп кайра келиптир" деген сөз айылды чагылгандай тездик менен аралап кетээрин билет. Ошондуктан кыйналса дагы, ден соолугунан ажыраса дагы шаарда калып эл катары өп-чап турмушта жашай бергиси келет. Бир кыйласынын материалдык жактан жолу болбой жол боюндагы тилемчилердин, оозунан арак буркураган бомждордун катарын толуктайт. Бир күнү милицияга кармалат. Ал жерден эптеп бирдеме берип кутулат. Кийинчерээк кызыл шапкеченге кармалуу деген ал үчүн көнүмүш адатка айланат.
Бул айыл калкынын шаардагы абалы. Ал эми өкмөт прописканы шаарга агылган ички миграцияны токтотом деп калтырып койгону өкүнүчтүү. Муну менен ички миграция токтобосун өкмөт деле түшүнгөн чыгаар. Эгерде өнүккөн мамлекеттерди эске ала турган болсок, аларда прописка деген түшүнүк жок. Килейген АКШда деле жарандар ары-бери каттап эркин жүрө беришет. Анткени аларда ар бир жарандын социалдык номери бар. Ошол аркылуу аныкталат. Андай система бизде дагы киргизилген. Ар бир жаранга ID-Card берилгенде ошол жерде персоналдык номери болот. Ооруканага дагы ошол номер аркылуу кабыл алып, дарылай берүүгө эмнеге болбосун. Анткендин ордуна өз жеринен алыска кеткенде оору-сыркоого кабылган адам ооруканага барып бекер дарыланууга акысы жок. Мындайча айтканда ал бөтөн жерде ооруганга болбойт. Бул албетте абсурд нерсе. Төрөт үйүнө баргандарды дагы акча бербесе киргизбейт. Ал жолдо төрөйбү, же өлүп калабы, аны менен эч кимдин иши болбойт. Бишкекке келгендерди пропискага турмайынча жумушка алышпайт. Шаарга келип, убактылуу батирде жашаган адам кайсы жерге пропискага турушу керек? Албетте эптеп бир жерди тапса болот. Бирок ал үчүн үйдүн ээси менен сүйлөшүп, ошол эле учурда квартальныйга бирдеме берип анан катталууга тийиш. Бирок, мындай шанс ар бир келген адамга эле бериле бербейт.
Мына ушул проблема бүт Кыргызстандын баш оорусу. Кыргызстанда ар бир адам каалаган жеринде эркин жүрүүгө укуктуу болушу керек. Аны сен эмнеге бул жерде жүрөсүң деп кодулабашы керек. Шайлоого керек болгондо пропискасыз добуш берүүгө шарт түзүп, ишке келгенде пропискага тур деп талап кылган акыйкатсыздык болуп калат. Албетте ар бир кыргызстандык Евросоюздун жарандарындай эле бир мамлекетте эркин жүрүүгө укуктуу. Демек прописка деген баш ооруну жоюш керек.
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Ошто кыйын, президенттей жүрөт дейт,
Бийлик жагат, "креслону" абдан сүйөт дейт
Президент БШК мүчөлөрүн шайлоодо кеткен кемчиликтерди кароого чакырды
Азимбек Бекназаров, президенттин Жогорку Кеңештеги өкүлү:
"Менин миссиям бүттү, мен отставкага кетип жатам"
экенин айтсаң, президент ким болорун айтам
Адамдын көзү эмнеге тоет?
Кыргызстанда менчикке ээ аялдар аз
Белгисиз "Манасты" кантип белгилүү кылабыз?
"Арабдардан акча алган жокмун"
- деп куранды кармап айттым...
Жанга күч келсе дудукка да тил бүтөт
"Босогону ар дайым оң бутум менен аттайм..."
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?