ru cs ky ky ky ky sv ky ky ky ky ky ky ky en ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky en ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky de ky ky ky ky ky cs ky ky ky ky ky ky ky ky eo ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky fr ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ru ru ru en
"Асман пресс", 27.11.08 - 7-бет: •
Өлкөнүн жаңы саясий түзүлүшү жөнүндө
Ынтымагы жок элге, биримдик кеткен жерге Кут түшпөйт.
Турмушубуздун бүгүнкү абалына калкыбыздын көпчүлүгү нааразы. Дүйнө жүзү улам күч алган каржы, азык-түлүк, эң негизги - рухий кризиске чөгүп баратат. Абалдан чыгып кетүү айла-амалын мамлекеттер биригип, жол издөөнүн аракетин көрүп атса, жалгыз Кыргызстанда гана бийлик элине "тезек тергиле" деген ураан-чакырык таштаганы кыргыз мамлекети кыйроо чегине жетип калганын кабарлайт.
Көп жылдар бою электр тармактагы уурдап, тоноого түздөн-түз тиешеси бар жетекчилерди жоопко тартуунун ордуна, бийлик, тескерисинче, колдоп, жогорку кызматка көтөрүп койгону - элге кыянаттык мамиле болгонун кыш башталганына карабай, 13-15 саат жарык өчүрүлүп жатканы билдирет.
Кийинки элүү жылда азыркыдан да катуу кургакчылык болгон, бирок, быйылкыдай энергокризисти Кыргызстан эли билип, көргөн эмес эле.
Бийлик элине кам көрбөй, тар чөйрөнүн жыргалчылыгына гана кызмат кылып калганы коомчулуктун нааразычылыгын күчөткөнү мыйзам ченемдүү көрүнүш болду. Бул кырдаалды арамзалык, митайымдык менен мансапка жетүүгө пайдаланган саткын саясатчылар көшөгө артында бийлик менен соодалашып, майлуу кызмат, депутаттык мандат үчүн эл мүдөөсүнө, эл ишенимине чыйт түкүрүп, басып кеткендери элди ирээнжитип, оппозициянын аброюн кескин түшүрдү.
"Эшегине жараша тушоосу" дегендей, бийликке жараша оппозициясы да элдин башын кошуп, бириктире албай, ич-ара бөлүнүп, ынтымакка келе албай жатканы өкүндүрөт.
Өлкө абалына кайдыгер карабай, жол издеп, жаңы саясый түзүлүштүн долбоорун талкууга сунуштаганы - "Акыйкат" кыймылынын жигердүү демилгесин билдирет.
Албетте, бул демилге - колдоого алына турган иш.
Аталган долбоордо өлкөбүздүн бүгүнкү кейиштүү абалынын башкы себеби катары замандын талабына төп келбеген саясий түзүлүш көрсөтүлгөн.
Бул абдан туура жыйынтык. Азыркы саясий түзүлүш мамлекет бийлиги эгерим, эч кимдин, элдин алдында да эч нерсеге жооп бербей турганын Баш мыйзамга киргизип, мыйзамдаштырып салган. Президент алдын ала билет: ал элдин алдында эч качан, эч нерсеге жооп бербейт. Жогорку Кеңештин депутаттары да жакшы билишет: алар да эч качан, элге да эч нерсеге жооп беришпейт. Өкмөт да эгерим, эл алдында эч нерсеге жооп бербейт. Кийинки 17 жылда бир да министр, аким, губернатор, депутат, же президент өз иши жөнүндө чындап эл алдында жооп берип, жоопкерчилигин алган жок!!!
Үзөңгү-Кууш, Каркыра берилсин, демек алар кыргыздын жери эмес деп добуш берген депутаттардын бири жоопко тартылдыбы? Бири жооп бердиби?
Азыркы Баш мыйзам Өкмөттү, Жогорку Кеңешти, Президентти жерге түшкөн кудайга теңеп койсо, эч кимге, элге да жооп бербестигин алар жакшы билип, байлык топтоону гана көздөсө эл оңолобу, кыргыз мамлекети күчтүү болуп, бутуна тура алабы?! Батыштын кеңешчилери аркылуу орус тилинде жазылып, кыргыз тилине көптөгөн каталары менен которулган Баш мыйзам кыргыз мамлекетин кыйроого, кыргыз элин тентитип, жок кылууга багытталганы эми элге ачык, даана көрүндү окшойт.
Он жети жыл бою кыргыз элининин кызыкчылыгына, жакшы турмуш, бакубат жашоосуна иштебеген мамлекетти кыргыз мамлекети деп атоого мүмкүнбү? Албетте, жок.
Кеп президенттик, парламенттик, же аралаш башкарууда эмес.
Кеп - кандай гана башкаруу болбосун, бийлик эл алдында жооп берип, элдин баасын алып, элдин көзөмөлүндө болуп, элге көз каранды болуп тургандыгында.
Ошондо гана бийлик эл үчүн иштейт.
Демек, Кыргызстан элине, кыргыз элине малай болуп, кызмат кыла турган мамлекет бийлиги болсун десек - Кыргыз Эл Республикасы деп аталып, эл бийлигин Элдик Курултай аркылуу орнотуп, Курултайга жылына Президент, Жогорку Кеңеш, Жогорку Сот, Башкы прокурор, Эсептөө палатасы жооп берип, өз ишине баа алуусун Баш мыйзам менен бекиткен саясый түзүлүшкө өтүү зарыл.
Бул сунушка саясатчылардын баары каршы болуп келген жана каршы боло берет. Себеби, алар эл алдында жылына жооп берип, баа алып турушту каалабайт (анда өлкөнү уурдап, тоной албай, каалаганын жасап, туугандарын кызматтарга коң алышпай каларын билишет). Бирок - мындай чечимден эл жана өлкө утат эле.
Миң жылдар бою кыргызды аман сактап, күчтүү, кубаттуу кылып келген так ушул Элдик Курултай аркылуу жүргүзүлгөн эл бийлиги болгон.
Байыркы кыргыздын коом түзүм жана башкаруусун, тарыхын билмек түгүл, эне тилинде жөндөп сүйлөй албаган, жети атасын так айта албаган улутсуз манкурттар, албетте, буга каршы чыгат. Анткени, алар орус же батыштын тарыхын, башкаруусун окуп, үйрөнгөн. Алар үчүн кыргыздын улуу, байыркы тарыхы жокко эсе.
Дал ушундай улутсуз манкурттар кыргыздын жерин кертип, кемитип, кыргыз элин таратып, тентитип, XXI кылымда тезек жактырып, кыштын кычыраган суугуна тоңдуруп, адам кейпинен кетирип, намысын тебелеп, унчукпаган кул кылуу саясатын жүргүзүүдө…
Он жети жыл бою өкмөт башчысы садагага чабылган сары улак болуп, эч нерсе чече албаган, бирок президенттин баарын чечип, жооп бербестиги үчүн атайын ойлонулуп табылган кызмат.
Президенттин жоопкерчилигин орнотуп, өкмөт башчы кызматын жоюп, президент өкмөттү өзү жетектесе талапка ылайык болот эле.
Электр жарыгы өчүрүлгөндүн айынан жүз миңдеген адамдар жок жерден ири чыгымга учурап, генератор алышып, же бак-дарактарды кыюуга айласы жоктон барып жатышат.
Болгону - төрт-беш адам ачкөздүктөн сууну жана электр энергияны чектен ашкан көлөмдө сатып жибергени үчүн.
Бүгүнкү саны жүздөн ашкан саясий партияларга дагы эки миң эки жүз партия түзүлүп, кошулса да алар кыргыз элин бир муштумдай бириктирип, ынтымагын чыңап, жүрөгүн, тилегин кошуп, бир максатка багыттай алабы?
Албетте, жок. Бирок, сөзсүз бөлүп, жарат.
Миң жылдар бою кыргызды урук, уруу, демек, кан, арбак бириктирип келген. Эгерде Бугу эли жүз жыл мурдагыдай уруу биримдигин бүгүн да сактап турса - Каркыранын бир кадам жерин эч ким бере алмак эмес. Үзөңгү-Кууш Кытайга кетмек эмес.
Кыргыз эли менен кыргыз тилинде сүйлөшө албаган адам өкмөт башына дайындалмак эмес. Эл байлыгын - кудай берген сууну төрт-беш адам каалагандай сата алмак эмес.
Уруучулук жамандалып, атайын кыргыздын биримдиги талкаланган. Натыйжада, кыргыз башы кошулбай, жүрөгү бирикпей, бытыранды, чачыранды, элдүүлүгүн жоготкон шайлоочулардын үнсүз калың тобуна айланды, отуз-кырк адамга жем болду.
Кырк урууну бирдей карап, сыйлап, урматтап, ажыратылгыс биримдигин ыйык туткандар гана өзүн кыргыз деп атаган. Кыргыздын ичинде баланча урууданмын деп, кошулмчалаган.
Адам эмес, малды теппеген, кумурсканын сообун таанып, убалына калбаган кыргыз үчүн бир урууну басынтып же кемсинтүү, кыргыздын ынтымак-биримдигине шек келтирүү - ойго да келчү иш эмес эле!!!
Атүгүл адамдын шаабайын суутуп, шагын сындырып, көңүлүн калтыруу - элден чыгып калууга тете эле.
Албетте, бүгүн ыйман качып, намыс кетип, абийир төгүлүп, баарын акча чечип калган заманда Мекен, Улуттун бийиктигине көтөрүлө албаган пас саясатчылар уруу улуулугун майда кызыкчылыгына пайдаланышы мүмкүн…
Таранчыдан корккон эгин экпейт дейт. Экинчиден, эл андай журт бузаарларды өзү эле тартипке салып коңт.
Мейли, ким уруу түзүлүшүнө каршы болсо, өз уруу, урук, жети атасынан кечип, канынан аттап кете алабы?
XX кылымга чейин кыргызды миң жылдар бою ушул уруучулук сактап келбедиби!!! Мекен, жерин, элин коргоп, жоо менен бетме-бет тирешип, ажал көзүнө көрүнгөндө баатырларды партия бириктирип келдиби, же бабаларыбыздын каны, арбагы бириктирчү беле?!
Бабалардын ысмы кыргызга ураан болуп келгенин кантип унутабыз? Же ата-тегин тааныбаган малга окшоп жүрүү сыймык болуп калдыбы???
Батыш өлкөлөрү мыйзамга гана таянып жашайт. Бирок, мыйзам адамды ыймандуу, адептүү, жароокер, боорукер, кайрымдуу, мээримдүү кылбайт. Болгону ал адамдын ачкөздүгүнө, өзүм билемдигине, бейбаштыгына чек коңт.
Мыйзамдарга негизделген коом жазага тартуу коркунучу менен гана жашап, сакталып турат.
Кыргыздын байыркы коому, адам мамилелери сый-урмат, ыйман-ызаат, адеп, нарк, салтка таянган (зордук, зомбулукка, байлык, мансапка, жазалоо коркунучуна эмес!)
Албетте, бул коом түзүлүштүн эң бийик чеги, аруулугу, тазалыгы болгон.
"Мыйзам көбөйгөн сайын турмуш бузулат"- деп байыркы бабаларыбыз бекер айтышпаптыр.
Элибиз, мамлекетибиз бүгүнкү абалынан кантип чыгып кете алат деген суроо калкыбызды түйшөлтүп турат.
Эң алды, элди өлкө башкарууга чындап катыштырып, элдин колдоосу менен уурдап, тоноолорду, бийликтин (аким, сот, прокурор ж.б.) өзүмбилемдигин токтотуш керек.
Өкмөттүн, министрликтердин аппараттарын 40-50% кыскартып (алардын көбү эбактан бери эле эл үчүн кызмат кылбай өзүн гана бакканга өтүп алышкан), облустарды жоюп, ирилештирилген аймактарды түзүп, айыл өкмөттөрүнүн укуктарын кеңейтип, элдин демилгесине, иш-аракеттерине кенен жол ачып берүү зарыл.
Айыл чарба тармагын, кол өнөрчүлүктү, кичи ишкерликти колдогон, коргогон саясат мамлекет тарабынан туруктуу шартта жүргүзүлүшү керек.
Салык жүгүн 20% азайтпаса, өлкө өндүрүшү өнүкпөйт.
Таза сууну жана электр энергияны тышка сатуу көп жылдык иш топтому иштелип чыгып, анын аткарылышы аркылуу билим берүү, саламаттыкты сактоо тармактары каржыланып, салык жүгүн экинчи кадамда дагы 30% азайтыш керек.
Эң башкы ураан: Кыргыздын абалы оңолмоюнча, Кыргызстандын абалы оңолбойт.
Мамлекеттик идеология: кыргыздын наркы, салты, тили, дили, руху, дөөлөтүнө таянып, Кыргызстан элин бакубат турмушка жеткизип, Кыргыз мамлекетин күчтүү, кубаттуу кылуу.
Он жети жыл бою кыргыз эли президенттерге, саясатчыларга, депутаттарга алданып олтуруп, бүгүнкү абалга келди.
Кеч болсо да, ким ким экенин таанып, билүүгө убакыт жетти окшойт. Кыргыз мамлекети жок болуп кетсе чындыкты айтуунун кимге кереги бар?
Ушуга байланыштуу эки ооз сөздү айтууга туура келди.
Коомдук парламентти жетектөөгө Эркебаев мырзанын моралдык укугу барбы? Үзөңгү-Кууштун Кытайга берилишин добушка салып, колдоп берген ал убакытта төрага болгон Эркебаев мырза эмес беле? Аксы элин аткандарга тергөө, соту жок эле, мыйзамды одоно бузуп, мунапыс чыгарып берген Эркебаев мырза эмес беле? Жогорку Кеңештин күн тартибине киргизилип, Жайсанбаев 18млн. сомду "жутуп" койгонун кароого кезек жеткенде, Акаевдин тапшырмасын так аткарып, Жогорку Кеңештин жыйынын мыйзамсыз токтотуп койгон Эркебаев мырза эмес беле?
Өз убагында "кан-айым", "башы карышкырдыкы болсо да, куйругу иттики" деп, ким жөнүндө китебинде жазды эле?
Акаевдин учурунда төрага болуп, саясатын жүргүзүп, камчысын чапкан Эркебаев мырза Акаев менен бирге жоопко тартылышы керек эле.
Өкмөт башчылыгына Жогорку Кеңеште бекип жатып, Атамбаев мырза "мен Акаевге дайыма каршы болчумун"- деп, карандай калпты уялбай туруп айтты.
Акаевдин учурунда канча завод, фабрика, үй, жайларды менчиктештирип, бюджеттен канча кайрып берилбес кредиттерди алганын унутса да, Акаевдин колунан "Даңк" медалын алганын унутпашы керек эле.
Оппозициядагы адамдардын дагы кимисине Акаев ушунча завод, турак-жай менчиктештирип, "Даңк" медалын бериптир?
Элдин колдоосу менен өкмөт башчылына жетип, ошол эле элди "козңл, баран" деп айткан адам кыргыз элин алдыга алып чыга алабы?
Эми төшүнө "Манас" орденин таккан адамга каршы чыкканы адамгерчиликке жатабы?
"Инжил" ыйык китебинде минтип жазылган экен: "Адамзатты акыр-замандан Манас элинин урпактары сактап калат"- деп.
Бул жөн эле жазылып калган эмес окшойт. Адамзаттын бүгүнкү оор абалынын үч түпкү себебин кыргыз илгери эле чечип койгон экен.
"Жерге, сууга кесир мамиле кылсаң Жараткан кырсыктап коңт"- деген кыргыз Табиятты жандуу деп таанып, аны менен эриш-аркак жашап келген. Бул биринчиси.
"Иттин ээси болсо, бөрүнүн Теңири бар"- деп кыргыз Жараткан адамга кандай таандык болсо, жан-жаныбарларга да ошондой таандык деп, адилеттүүлүктүн туу чокусуна көтөрүлгөн экен.
"Кумурсканы аттап өт, сообуна каласың" деп кыргыз курт-кумурсканын сообун билип, кыянат кылбай жашаган улуу эл болуптур. Бул экинчиси.
Үчүнчүсү. Адам мамилелерин сый-урматка гана негиздеп, рухий наркты өлүк дүнүйөдөн бийик баалап, "Намыс өлүмдөн өйдө", "Кан бийлигинен нарк күчтүү" - деп, аруулукка байыркы доордо эле жетип, Манас бабабыздын ысмын Непал, Индия, Тибет, Кытай, Кавказ, Алтай жерлеринин даңктуу, даңазалуу дарыя, көл, чокуларына койдурган экен.
Бул улуу милдетти кыргыз аткара турган мезгил келип калды деген терең ишеним менен Курултайдын ишине албан ийгилик, ынтымак каалаймын.
Кыргыз Республикасына эмгек сиңирген курулушчу, улуттук дөөлөттү сактап, жайылтуучу "Теңир Ордо" фондунун негиздөөчүсү