bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ru ky ru ky ru ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky sah ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ky ky ru ru ru ru ru ru ru tt ky ru uk ru ky ky bg ru ba ru ru ky ky ru ru ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru mn ru ky ru ky tt myv ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"De-факто", 19.05.11 - 15-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Ажар" кантип "Уркуяга" айланды?
Канатбек Акылбеков Жайыл районунун Чоң-Арык айылындагы универсалдуу адамдардын бири. Санжар Бердибеков ырдагандай, айылдагы жеке трактор ушул кишиге караштуу. Бүтүндөй айылдын маселелери ушул жалгыз трактор менен чечилет. Андан сырткары, эмеректин түрүн жасайт, мал багат, эгин айдайт, үй салат. Анан дагы саясат менен алектенүүгө да убакыт табат. КСДПнын мүчөсү, Атамбаевди абдан жакшы көрүп, ал үчүн жанын да берүүгө даяр экенин билдирди.
1960-жылдардын аягында белгилүү кинорежиссерубуз Төлөмүш Океев "Ажар" повестинин сценарийин күндөп-түндөп жазып, Москвага жөнөткөн соң, татыктуу оң жооп алалбай, эки жыл кыйналып-чайналат. Төлөмүш Океев айласы кеткенде жаңы сценарийди колго алып, ошону иштегенге өтөт. Ал - Насирдин Байтемировдун "Уркуя" романы боюнча жазылган "Отко таазим" кинофильминин сценарийи эле.
Бул трагедия - падышалык Россиянын күнөөсү болсо да, эмдигиче жаап-жашырып, басып коюуга болгон аракеттерге карабай, эл ичинде унутулбай келет.
Анан да, Үркүндү тартам деген ою орундалбай калгандагы өксүгүн аз да болсо орундатып, Төлөмүш Океев: "Ошол… үрккөн элге арнадым, 1916-жылга арнадым" - деп, тартылбай калган "Ажар" кинотасмасынын алгачкы эпизодунун кадрларын "Уркуянын" башына чоң сыр кылып киргизип койгон жана бул жөнүндө кинотопто иштегендер гана билген. Фильм башталганда эле түн түшүп, чагылган чартылдаган, элдин тынчы кетип, удургуп-уюлгуган маанайда:
- Эл каякта?! Каякка баратабыз?! - деген түпөйүл сүйлөшүүлөр… Үрккөн элдин тагдырынан бир элес берип, купуя сыр бойдон кала берди. Анан көгөрүп өсүп турган арча күйүп, титрлер чыгып бүткөн соң, окуя ыңкылап болгондон кийинки мезгилге ооп кетет…
Тасмада башкы каармандарды басмачылар союп кеткен эң аянычтуу эпизод бар. Аягы чоң өрт менен коштолот. Тартуу учурунда ал өрт чынга айланып, ээ-жаа бербей алоолоп күйүп, ал жерден актерлор өрт өчүргүчтөрдүн, элдин жардамы менен араң куткарылып чыгарылат. Сабира Күмүшалиева өрттө калып, жанындагы балдарды кучактап, чындап бакырып-өкүрүп ыйлаганы тасманы жандуу турмушка айланткан.
Мына ушундай оор трагедиялуу эпизоддон соң, чыныгы өрткө нааразы боло, чарчап, балдарды аяп, бирин көтөрүп, бирин жетелеп жөнөй берген Сабира апаны башкы оператор Кадыржан Кадыралиев бир аз токтотуп, тартып калууга шашат. Сценарийде жок болсо да фильмдин финалы болуп кирген гениалдуу бул кадрлар, үй-жайы күйүп, келин-уулунан айрылып, томолой жетимдерди жетелеп, тентип бараткан кемпир - Сабира Күмүшалиевадан өлбөс-өчпөс элес болуп кала берди. Ал балдардын бири Таттыбүбү Турсунбаеванын кызы - келечектеги киноактриса Асел жана көтөргөнү бешиктеги уулу Канат эле.
Бул фильмдин музыкасы да өзүнчө сөз кылууга арзыйт. Алгачкы бирден-бир кыргыз кинокомпозитору Таштан Эрматов, бул фильмдин музыкасын укмуштуудай чегине жеткире жан-дүйнөнү козгогудай, фильмдин драмалуулугун, психологиялуулугун арттырып, жандуу жараткан. Музыка Рига шаарында жергиликтүү оркестрдин аткаруусунда студияда жаздырылган. Ал жердеги аткарган музыканттар өздөрү аткарып, жаздырып бүткөн соң, теманын ачылышы ушунчалык жаккандыктан автору Таштан Эрматовго он мүнөт кол чаап, өздөрүнүн сый-урмат, суктануусун, баалоосун билдиришкен.
Ошентип, көптөгөн түйшүктүү даярдоо этаптарынан өтүп, тасма даяр болгондо, Москвага жөнөтүлөт. Ал кезде "яуф" делчү тегерек темир жащиктерге целлофанга оролгон пленкаларды бапестеп салып, жүк ташуучу учактар аркылуу жиберилчү. Жүк ташыгычтар жүктөрдү ары ыргытып, бери ыргытып атып кайсы бир жеткирчү бөлүктө негатив четте билинбей калып калыптыр. Ошентип, издешип, аны салган кинокартинанын деректири - Иманкул Абдыкулов жооптуу болуп, ошондон улам кан басымы көтөрүлүп катуу ооруп да калат. Негатив болсо эки ай дегенде араң табылган.
"Уркуя" болсо кыргыз кереметинин эң бир көрүнүктүү туу чокуларынын бири болуп калды. Кыргыз киносунун накта классикасы. Анда - кыргыз драма театрынын алгачкы жылдыздарынын бүтүндөй бир мууну, жалаң "корифейлер галереясы" - М.Рыскулов, С.Күмүшалиева, Т.Турсунбаева, С.Жаманов, Т.Бердалиев, Т.Чалапинов, Б.Алиев, А.Кыдырназаров, С.Чокморов, ж.б. ойногону менен баалуу. Алгачкы кыргыз кинооператорлору - К.Кыдыралиев, Б. Абдылдаев, Н.Борбиевдерден, сүрөтчүсү - С.Ишенов, ж.б. турган кинотобу иштеген.
кыргыз тилиндеги гезит "De-факто"
email • архив • редакция
ЖК депутаты Өмүрбек Абдырахманов:
"Бабанов Казакстандын паспорту бар экенин мойнуна алды"
Жумакадыр АКЕНЕЕВ, Нефтетрейдерлер ассоциациясынын жетекчиси:
дагы 2,5-3 сомго кымбаттайт"
Акылбек Сариев, Боршайком төрагасы:
"Мени Атамбаевге иштеп атат дегиңер келеби?"
Өмүр менен өлүмдүн "жарк"
Президент Роза Отунбаеванын бала чагынан сүртүмдөр
Кылкылдап поюз баратса, кылгырып көздөн жаш тамат
"Ажар" кантип "Уркуяга" айланды?
Күлүк этин жебеген саяпкер
Маамыт менен кара дөө
Кайсы саясатчынын аялы сулуу?
"Боз балдардын" энеси баарын боздоткон
Өмүр менен өлүмдүн "жарк"
"Живописте бир эле киши, бир эле мээ иштейт"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?