bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky mr ky ru ky ru ky ru ky tt ru ky ru ky kk ru ky ru ky ru ky ru ky ky bg ky kk ru ky ky ky ru ky ky ru ky ru uk ky ru ky ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"De-факто", 18.08.11 - 15-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Алтын казган кытайлардын айынан майып балдар төрөлүүдө
Чоң-Алай районунун Дароот-Коргон айылынын тургундары Кара-Казык алтын кенин иштетүүнү токтотуу талабы менен жол тосуу акциясын 10 күндөн бери улантып келишет. Тургундар кытайлык алтын өндүрүүчү "Интербизнес Кайди" Компаниясына тиешелүү болгон үстү ачык жүк ташуучу машинелерди ары-бери өткөрбөй тосуп турушат. Ал эми ошол эле Ош - Сары-Таш - Кара-Мык транзиттик жолу кен менен байланышы жок Тажикстан, Кытай жана жергиликтүү элдин машинелерин эркин өткөрүшүүдө. Нааразычылык акциянын катышуучуларынын айтымында, Кара-Казык алтын кенин казуу өрөөнгө олуттуу экологиялык кырсык жаратат. Ал эми район бийлиги Кытай компаниясынын машинелеринин эч кандай зыяны жок экенин айтууда.
Турдумамат Жакыпов, акциянын катышуучусу:
"Балдарымдын тукумсуз болушун каалабайм"
- Жол тосуу акциясына чыгууга сиздерди эмне түрттү?
- Менин ата-бабам ушул жерде жашап, көмүлгөн. Мен ушул жерде жашайм. Менин балдарым да ушул жерде тукумсуз болбой түбөлүк жашашын каалайм. Ошондуктан облустук, республикалык бийликке бир нече ирет кайрылганбыз. Анан бир нече ирет сатылган эксперт, комиссияларын жиберди. Бирок алар кенден пайда болгон уулуу радиациянын көрсөткүчтөрүн азайтып көрсөтүп, зыянсыз деген жыйынтыгын чыгарып кетип жатышат.
- Сиздер Кара-Казык кенин казуу зыян экенин кантип билдиңиздер?
- Биз СССР кезден бери бул кендин зыян экенин билип жүрөбүз. Зыян болгон үчүн орустар түрмөдөгү адамдарды атайын коргоочу кийимдер менен кийинтип иштетчү. Башка адамдарды кенге жакын жолотушкан эмес. Ошол камалгандарды да болгону 15-20 мүнөткө гана кенге киргизген. Ал эми тигил кытайлык "Интербизнес Кайди" фирмасы келип алып, мурда орустар коркуп, үңкүр казып, атайын арабалар менен алып чыгышкан кенди булар шарт эле жардырып, ачык карьер кылып жүктөп кетип жатышат. Кудай өзү жасап берген табигый капкакты бузбаш керек эле. Үңкүр аркылуу казып алып, тоону бүтүн бойдон калтырыш керек болчу. Мунун кесепетинен элде тери оорулары, майып төрөлгөн балдар көбөйөт. Өрөөндүн экологиясына олуттуу зыян келтирет. Анткени бул кен машинеге түшкөндөн баштап, жолдо чайпалган сайын майда элементтер шамал аркылуу айылга чачылып жатат. Жок дегенде атайын кездемелер менен кендерди жаап ташышы керек.
- Кендин зыяны ачык эле байкалып жатабы?
- Байкалбай анан? Балдар кычышкак болуп, тырманып эле басып жүрүшөт. Балдар эмес чоңдор арасында да тери оорулары көбөйүп кетти. Сарык, аккан, кант диабети менен ооругандар көбөйдү. Балдар ара төрөлүп, келиндердин боюнан түшкөн учурлар кескин өстү. Ал эмес тубаса майыптар көбөйгөнүн угуп атабыз. Илгери биздин айылда мындай болгон эмес. Жылда эшик алдында жайнаган бакалар быйыл жок. Көлдө балыктар куруп кетти. Ушунун баарына кенден башка эмне себеп?
-Эми сиздердин оюуңуздарча кенди жабыш керекпи же зыянсыз иштетүүнүн башка жолу барбы?
-Биз инвесторлорду кетиребиз деген ойдон алыспыз. Болгону азыркыдай ыкма менен эмес, коопсуздук чараларын толук көрүп анан иштешсин. Биздин айылга бир дагы зыяндуу заттарды таратпасын. Заводдун чыгындылары үчүн таштанды сактоочу жайын жабык түрдө кылып курсун. Антпесе шамал аркылуу кендин зыяндуу таштандылары бүт өрөөндү каптап жатат. Тоону жардырбай, ичинен казып алышсын. Машинелери сууларды кечип өтүп жатышат. Ошол сууларга көпүрө курсун. Унаалардын бир да дөңгөлөгү сууга тийбесин. Кенди кытайга кантип ташып атышса бизде да ошондой кылып жабык түрдө ташышсын. Анан Кыргызстан менен Кытай компанияларынын ортосундагы келишим кайрадан каралсын. Кыргызстандын үлүшү 1% эмес, 51% болсун. Болбосо иштебей кете беришсин. Качан өзүбүздүн күчүбүз кен иштетүүгө жеткен убакта иштетебиз. Болбосо бизге пайдалуу шартта гана келишим түзүлсө кенди өндүрүшсүн. Азыркы күндө салык акча менен бизди алдабай, тең ата үлүш алууга жол беришсин. Салыкты ансыз да төлөшөт. Болбосо кете беришсин.
-Жол тосууну качанга чейин улантмакчысыздар?
-Биздин талаптар аткарылганга чейин жолду ачпайбыз. Атса-атып кетишсин, бирок биз жолду ачып бербейбиз. Биз өз келечегибиз, балдарыбыздын эртеңи, Кыргызстандын бүтүндүгү үчүн күрөшө беребиз. Жерибизди арзыбаган акчага сатууга жол бербейбиз.
Дай ЛУ, кен казып аткан "Интербизнес Кайди" компаниясынын бригадири:
"Өкмөтүңөр кет десе кетебиз, иште десе иштейбиз"
-Кара-Казыктан кайсы кендер алынат?
-Алтын жана жез алынат.
-Эмне үчүн таштанды сактоочу жай шамал алдында ачык турат?
- Биз али куруп бүтө элекпиз. Ал жерге суу толтурулуш керек. Азыр суу жок. Түтүк жарылып кеткен, али оңдоп бүтө элекпиз. Шамалга учуп аткан кумдун зыяны жок.
-Эмне үчүн сиздер тоону жардырып казып жатасыздар?
-Биз уруксат алганбыз. Ошон үчүн жардырып алып жатабыз. Сиздерде өкмөт бар. Эгер өкмөтүңүздөр уруксат берсе иштейли. Болбосо бизди бошотуп койсун. Кет десе кетели. Былтыр биз дээрлик иштеген жокпуз. Завод иштей баштагандан бери 36 жолу жол тосуу болду. Силер бизге иштөөгө мүмкүнчүлүк берип атасыңарбы?
Азизбек Алайчиев, Чоң-Алай районунун акими:
"Айланайындар, мага жок дегенде 70% ишенгилечи"
- Кара-Казык алтын кенин өндүрүү зыяндуу деп жатышат. Эмне үчүн сиздер буга чара көргөн жоксуздар?
- Өкмөт тарабынан төрт ирет мамлекеттик эксперттер келип, Кара-Казыктан алтын заводу курулган жерге чейин дозометр менен текшерип кетишти. 4 жолку текшерүүнүн жыйынтыгы тең мүмкүн болгон чектен ашпаганын айтты. Эгерде эксперттердин текшерүүсүндө зыяндуулук болгондо биздин өкмөт деле мээсинен айныган эмес да. Күнүбүз ошо заводго калыптырбы? "Кой айланайын, ушу алтын казылбаса жок, биз тынчыраак жашайлы" деп узатып койгонго кубатыбыз жетет.
-Сиздердин келишим боюнча Кара-Казыктан кандай кендер өндүрүлөт?
- Алтын, күмүш, жез өндүрүлөт.
-Уран өндүрүлүп жатат деген сөздөрдүн чындыгы барбы?
- Менин угушумча, алтын турган жерде уран болбойт экен. Кечээ теледен уктум. Анан төрт ирет текшерип кеткен адистер уран болсо айтышат эле да. Анын үстүнө уран деген нерсе тамаша эмес да, уран өндүрүүнү, бир эле эксперттер эмес, бүт дүйнө көз салып турса керек. Уран өндүрүлгөн жерде сарык оорусу өсүүдө деп атышат. Сарык биологиялык ооруу, а урандан радиация чыгат. Радиация сарык-пасыкты кошуп өлтүрүп койбойбу.
-Сизди кытайлардан чоң суммада пара алган деп айыптап жатышат, ошол сөз чынбы?
-Эгерде мен ошол кытайлардын бир эле сомун жеп алсам, алар менин башымдан ылдый сиймек. "Элиң жол тосуп атат. Акчаны аларга бересиңби, алдайсыңбы, камайсыңбы ишим жок. Жолду ач" демек да. Мен деле ушул айылдын тургунумун. Менин да бала-чакам, тууган-уругум ушул айылда жашайт. Бул кызмат да мага түбөлүк берилген эмес. Кет деген күнү кетем. Мен эмне, эртеңимди ойлобойт бекенмин? Мага да ден соолук керек, балдарымдын амандыгы биринчи орунда. Өзүмдүн, жакындарымдын ден соолугу болбосо акчанын мага эмне кереги бар? "Кулак укса курсак кайнайт, уккан кулакта жазык жок" дейт. Эгерде ушуга окшогон сөздөрдү мен уксам, мен деле ошентип ойломокмук. Бу аким тойгуча жеп, өлгүчө карганып атат демекмин. Айланайындар, жок дегенде менин сөздөрүмдүн 70%ына ишенип коюңуздарчы.
-Кытайлыктар менен сиздердин ортоңуздарда кандай келишим болгон?
-Бул фирманын келгенине быйыл үчүнчү жылга кетип жатат. Булар Кыргыз Өкмөтү менен келишим түзүп, Кабык участкасына завод куруп иштей баштады. Бул завод мага чейин келген. 10 пункттан турган келишимде райондун инфраструктурасын курууга көмөктөшүү каралган. Ошол эки тараптуу келишимдин негизинде Ачуу-Суу айылына канал казып беришти. Ошонун жардамы менен айылга таза суу алып келүүгө жетиштик. Көпүрө курдук, Дароот-Коргонго таза суу, көчөлөргө жарык алып келүү милдетин алышты.
-Жол тоскон элге кандайдыр бир чара көрүлөбү?
-Түшүндүрүү иштери менен чектелебиз. Уюштуруучу деп төртүн кармасаң, артынан кыркы чыгат "бошотуп кой" деп. Булардын баары менин айылдаштарым, өз туугандарым. Тургундардын талаптарында маани бар. Мен аларды аткарууга аракет кылам. Бирок элде айып жок. Элден айланайын. Бир эле адам элди бузуп атат.
Кара-Казык участогунда 543 кг. алтын, 1911 кг. күмүш жана 670 тонна жез запасы бар экени аныкталган.
Кытайлыктар кенди казууну баштагандан бери 2494 тонна концентратты Кытайга ташып кетишкен.
Компания 3 жыл аралыгында жалпы суммасы 10 млн. сом салык төлөгөн.
Таза кирешеден түшө турган 1% үлүш Кыргызстан тарапка али түшө элек.
Чоң Алайдын Кара-Казык кенин казууга шымаланып турган башка дагы фирмалар бар.
кыргыз тилиндеги гезит "De-факто"
email • архив • редакция
Саясатчылардын жаштыгы жана мастыгы
Кыргызстан үчүн неге газ кымбат же Данияр
Үсөновдун европалык баа формуласы
Теңизбек Бөлтүрүков, Канаданын атуулу:
"Иштетилбеген кендер 3-4 жылда ишке кирерине көзүм жетет"
8 сот сынактан өтпөй уят болду, кезек калгандарында…
Эл аралык уюмдар убада кылган акчалар Кыргызстанга неге түшпөй атат?
Мамлекетибиз оңолот, уурулар жоголот, криминал баш көтөрбөйт!
Эрнст Исаев, Жаза аткаруу мамлекеттик кызматынын мурдагы жетекчиси:
"Түрмөдө зордуктоо болгону чын"
"Соттордун адилетсиздигинен 4 жыл абакта олтурдум"
же алдыдагы президенттик шайлоодо жаңы
"акаев-бакиевдерди" шайлап албоо үчүн эмне кылуу керек?
Аликбек Жекшенкулов, "Акыйкат" партиясынын лидери:
"Президенттикке талапкерлердин саны боюнча Гиннес китебине кирдик"
"Менден кичүү болгондуктан инимдей мамиле кылчумун"
Мирбек АСАНАКУНОВ, Ысык-Көл губернатору:
"Биз эми жоокербиз да"
Алтын казган кытайлардын айынан майып балдар төрөлүүдө
Эдил Байсалов, "Айкөл эл" партиясынын жетекчиси:
"Азыркы бийликте Максим Бакиев эле жок…"
Тагдырга таарынып, Таласка качып келген Хотамжан кара куурай өстүрүп кармалды
Акчаны көп талап кылган мончо бизнеси
Койдун жүнү, керемет буюмдар жана жалкоо келиндер
Сурма жасатуу - 10 миң сом болсо, төштү чоңойтуу - 1200 доллар
Жылдыздардын көркүнө көрк кошкон Арсен
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?