ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky kk ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky tt ru ky ru ky ru ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky bg ru ky tt ru ky kk ky ru ky ru ky ru ky ru mn ru tt ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Жыпар Жекшеев, коомдук ишмер:
Ош окуясынын артында ким турган?
Оштогу жана Жалал-Абаддагы кандуу окуяларды түшүнүш үчүн мындан 20 жыл мурун болгон Ош окуясына кайрылуубуз зарыл.
Биз 90-жылы 26-майда КАДТнын залында КДКнын уюштуруу курултайын өткөздүк. Ал эми 6-июнда биз, КДКнын башкармалыгынын мүчөлөрү өзүбүздүн биринчи жолку отурумбузга, азыркы Дипломатиялык академиянын залына чогулуп, жаңы эле бүтүп эшикке чыкканбыз. Бир маалда Эркиндик бульвары менен өтө уюшкандыкта, астында, артында да МАИ машинелери коштогон студенттердин колоннасы Ала-Тоо аянтына баратышканына күбө болдук. Мындай жаштардын колоннасы бийликтин тапшырмасы менен гана болушу мүмкүн эле. Ошондо Ош окуясы башталганын биз жаңы эле укканбыз. Бирок, ушунчалык тездиктеги акциялардын уюшулушу мында бир сыр бар экенин айтып турду. Мен дароо эле жанымдагыларга кайрылып: "Биз саясий күч катары демилгени колубузга алып, кырдаалды конструктивдүү багытка бурбасак, анда биз, демократтар жок болобуз.
Себеби, бул Ош окуясына керек болсо бизди күнөөкөр кылып, бийликтин негизги максатына ылайык биздин кыймылды тамырынан жок кылышат."- дедим.
Менин бул сөзүмдү бир гана Топчубек Тургуналиев колдоду. Андан соң экөөбүзгө ошол митингди туура багытка буруу жоопкерчилиги жүктөлдү. Ал миңдеген жаштар катышкан митингди, баш аламандыкты токтотуп калуу канчалык оор жана татаал болгону, өзүнчө эле башка чоң сөзгө арзыйт.
Айтайын дегеним, ошол митингде катышкандардын саны 5-6 миңге жакын эле. Бирок, алардын ичинен уюшулган бир топ суурулуп чыгып, Бишкектеги өзбектердин үйлөрүн өрттөйбүз, деп, өзбек улуту көбүрөөк жашаган Төкөлдөштү көздөй барууга баарын чакыра башташты. Албетте, биз митингдегилерди кандай болбосун ал жакка баргызбоого аракет кылып жаттык. Ошко, болгон машинелерди кармап айдатып жөнөйбүз деп, автовокзалга чейин жаштар барышып, өз убагында вокзалдан айдап кете албай калган авто-унааларды ташбараңга алганга да үлгүрүп калышты. Биз ошол эле убакытта КПБК үчүнчү катчысы М.Шеримкулов, Министрлер Советинин төрагасынын орунбасары М. Асеинов экөө менен сүйлөшүү жүргүзүп, алардын тезирээк бир учак (самолет) бөлдүрүп берүүсүн талап кылып жаттык.
Себеби, жаштардын өкүлдөрү бир учакка батышынча өкмөттүн эсебинен бекер учуп барып келишсе, ар кандай ушак айыңдарга азгырылбай, саат сайын саны көбөйүп бараткан кызуу кандуу жаштарга өз көзү менен көргөнүн айтып бергенде гана, биз аларды токтото алат элек дедик.
М.Шеримкулов менен М.Асеинов маселени оң чечип берүүгө аракет жасап жатышты. Түнкү саат 12-1ден кийин аянтка келген жаштар бизге ээлик кылбай Төкөлдөштү бүт өрттөйбүз жана бизди бийликке сатылдыңар деп, баягы атайын топтун азгыруусу менен Төкөлдөштү көздөй жөнөштү.
Ал убакытта Ошко учуп баруучулар үчүн 4 автобус келип токтоп турушкан эле. Мен анда агам, карындашым болуп Төкөлдөштө жашоочумун. Ал жакта өзбектерден да көбүрөөк уйгур, дунган, татар, кыргыз, казактар жашарын билет элем. Эмне болсо дагы, улуттар ортосундагы согуштун башталып кетпесине бүт аракетти жасаш керек болчу.
Жаштардын жарымы шаардын түштүгүндө орун алган студенттердин жатаканасына калган студенттерди чакырганы жөнөшсө, жарымы Төкөлдөштү өрттөйбүз деп, ошол тарапка бет алып калышты. Эң коркунучтуусу так ушул маршрут эле. Мен аркасынан баягы автобустарды айдатып алып 2 миңге жакын жаштарды Төкөлдөшкө жакындап калган жеринен кууп жеттим да, автобус айдоочуларын оолагыраак Алматы көчөсү жакка токтоп тургула деп, өзүм чуркаган бойдон жаштардын астынан чыктым. Түнкү саат 2. Менин үнүм ошончо элге угулмак да эмес. Ошол жерде турган МАИнин машинесине чуркап жетип, астында отурган МАИнин офицеринен рациясын жулуп алып, жалпы эле Төкөлдөшкө каптап кирип бараткан жаштарга кайрылып, аларды токтотуп кала алдым жана аларга туура түшүндүрө алганыма күнү бүгүнкүгө чейин сыймыктана алам. Себеби, биз чоң жарандык согуштун Бишкекте башталганында Ош окуясынан да кыйла кандуу жана узакка созулган кандуу окуяга чөмүлмөкпүз. Анда Бишкектеги башка улуттарды өзүбүзгө каршы коймокпуз. Мен үчүн күнү бүгүнкүгө чейинки табышмак:
Эмне себптен 6-июнда күндүзгү саат 12 ден баштап, түнкү саат 2 ге чейин Төкөлдөштү өрттөйбүз деген чакырыктарды угуп туруп КГБ, МВД эч кандай чара көрбөстөн жаштарды тосуп, элди сактап калуунун ордуна Төкөлдөштү өрттөйбүз деп бараткандарды оюна койду?
Экинчи суроо; Эмне үчүн алар мага ишенишип үйлөрүнө кайрылып кетип баратышкан жаштарды Чүй проспектисиндеги көпүрөдөн кайра өткөзбөй тосуп алышып, мен канча түшүндүргөнүмө карабай, ОМОНу, милиция кызматкерлери катуу чабуулга өтүшүп, жаштарга ок атышып, ур токмокко алышты?
Демек, биз согушту токтотуп, кимдир бирөөнүн планын буздукпу?
Демек, Ош окуясынын тамыры Ошто эле эмес Бишкекте дагы, Бишкекте эле эмес дагы жогору жакта Москвада болуп жүрбөсүн деген суроо туулат.
Акыры бизди күтүп турган автобустарга Ошко баруучуларды кайрадан чогултуп, аэропортко жеткизип, самолет менен учурганыбыз жаштардын толкунун басууга кадимкидей өзүнүн оң таасирин тийгизди.
Бир аз тынчый түшөрүбүз менен КДКнын башкармалыгынын мүчөсү, немец улутундагы Кара-Кол шаарынын чиркөөсүндө милдетин аткарган Отец Владимирди (Клипштейн) чакырып алып, анын өзүнүн диний иштерин шылтоолоп Ташкентке барып, Өзбек элинин арасынан чыккан абройлуу лидерлерин аныктап, биз менен алардын түздөн түз сүйлөшүүсүн чечип келиңиз деп, мен жөнөтүп жибердим.
Ошол эле маалда Алматыга дүйнөгө кеңири белгилүү акын, коомдук ишмер Олжас Сулейменовго телефон аркылуу чыгып, "эки элди элдештирип калыс болуп бериңиз", мүмкүн болсо Алматыга сиздин астыңызда жолугалы деп мен, атайын өкүлүбүздү Ташкентке жибергенимди кабарласам дароо эле макул болду.
Эки-үч күндөн кийин эле Отец Владимир: "Жыпар Жекшеевич, Я Ваше задание выполнил. Я договорился с 12 лидерами самых влиятельных общественных и политических объединений. Они готовы с Вами встретиться в любое время" деп, тапшырманы тез жана так аткарганын билдирди.
Мен ошол эле замат Олжас Сулейменовго чалып, Ташкенттен 12, Бишкектен 12 адам бараарыбызды айтып, анын белгилеген күнүндө эки жактан барып калдык.
Ташкенттен А.Пулатов-(Бирлик), Исматуллаев, Латипов Юсуп-элдик дипломатия клубунан, Гулямов Кахромон ошол клубдун башчысы, Тажиев Шавхат, Убайдыллаев С.-түрк элдеринин ассоциациясынан, Сафор Бекжан -"Эрк" демократиялык партиясынан, Ахмедов Бахадур - "Бирлик" элдик кыймылынан, Худайбергенова Сабира -"Тумарис" аялдар союзунан, Бахром Гаип, Альберт Мусин, Нурдиев Изатулла -"Туркестан" элдик кыймылынан, Эркин Вахидов - Өзбек ССРинин эл депутаты, ошондой эле байкоочу катары Тажикстандан Тахир Абдугабаров -"Растохез" кыймылынын өкүлү келишти.
Ал эми КДКнын өкүлдөрү Дыйканбаев Т, Бабаназаров Алым-Оштон, Топчубек Тургуналиев, Казат Акматов, Жыпар Жекшеев, Байсымаков Мэлисбек, Кененбаева Камиля, Базарбаев Чолпонбек, Отец Владимир, Мүлкүбатов Токтобай, Маатказиев Кадыраалы, Стамбеков Самидин, Сарыбаев Эдилбек - Кыргызстандан бардык.
Казакстандан Олжас Сулейменов, Жангозин Рустам, Мукашев Атабек - жолугушуунун уюштуруучулары катары катышышты.
Адегенде жолугушуубуз канчалык оор болгону менен да, акыры эки тарап тил табыша алдык. Натыйжада биргелешип Ошко, өзбектер жашаган махаляларды кыдырып достук, ынтымак митингдерин өткөрүп, расмий бийлик күч органдары токтото албай койгон коогалаңдуу окуяны элдик дипломатия аркылуу токтотууга жетишкенбиз.
Анткени, өзбек-кыргыз кагылышуусуна кимдер кызыкдар экенин жана алар курал катары өзүбүздүн эле арабыздагы кайсы күчтөрдү пайдаланып жатканын жеткиликтүү түшүндүрө алганыбыздын аркасы менен кагылуушуну токтотуп, 20 жылча жергебизде тынчтыкты сактап келдик.
Бирок, ошол 20 жыл мурунку окуяга өз убагында туура саясий баа берилбей, кандуу окуяга түздөн түз күнөөсү барлар кармалып жоопко тартылбастан, тескерисинче үй-бүлөсүн, элин сактап калууга салымын кошкон нукура элдик азаматтарды бир жактуу жазалашып жибербегенде, бүгүн дагы ошол окуя кайталанат беле жокпу, чоң суроо. Бир эле мисал, ошол 20 жыл мурун кандуу окуянын башаты болгон өзгөндүктөрдүн ушул бүгүнкү кандуу кайгылуу кагылышууга келечегин ойлоп, сабырдуулук менен аралашпай койгондугу эле эмнени айтып турат.
Мен эмне үчүн бүгүнкү Ош менен Жалалабаддагы окуя жөнүндө эмес, мындан 20 жыл мурун болгон Ош окуясына токтолуп жатам?
Себеби, бүгүнкү окуя дагы так эле 20 жыл мурун болгон окуяны күзгүдөн чагылдыргандай болуп, анын себептерин иликтөөгө, аган саясий баа берүүгө ачкыч болуп турат, ошондуктан ар бир мекендешимди терең ойлонууга жана туура тыянак чыгарууга, биздин башыбыздан өтүп жаткан оор, кайгылуу сабактар да, биздин тажрыйбабыз да, эркибиз да андай окуяны токтотууга жетерине терең ишенем.
Ылайым эле тынчтык болсун жергебизде!
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Биринчиси болбоду, демократтардын экинчи, үчүнчүсүн көрөлү…
Казактардын жаңы кайырмагына канча кыргыз илинээр экен?
Жыргалбек Касаболотов, саясий серепчи, конфликтолог:
"Түштүктөгү окуялардын жаңырыгы дагы көпкө чейин уланат"
Обама ишеним кризисине кабылды
Роза ОТУНБАЕВА менен эксклюзивдүү маек
Адамды акыл менен абийир башкарышы керек
Бакиевдердин каталарын кайталай баштады."
Жыпар Жекшеев, коомдук ишмер:
Ош окуясынын артында ким турган?
Азике менен Темикеден азил айтыш
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?