be ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky hbs_cyr ky ky ky ky ky ru ru ky ky mn ky ky ky ce ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ku ky ky ky ky tt ky ky ky kk ky ky ru hu ru kk ru ky ru mn ru ru ru ky ru ru ru ky ru ky bg kk ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky kk ru ky ru uk ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Эл сөз", 18.08.09 - 4-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Ак ийилет, бирок сынбайт
Саясый куугунтукка каршы комитеттин төрагасы,
БЭКтин Саясый Бюросунун мүчөсү:
"Бийлик бизди сындыра албайт"
- Топчуке 15 күн абакта жаттыңыз. Ден соолугуңуз кандай?
- Жакшы . Ал жакта да күнүгө дене тарбия менен алек болдум.
- Кыргызстанда эң көп камалган саясатчы сиз болдуңуз го?
- Т-э-ээ 95-жылдан бери үч жолу "кылмыш иши" деп, бирок саясый себеп менен 28 жылга кести. Түрмөлөрдө, сүргүндө 1283 күн жүрдүм. Ал эми "административдик иш"-деп 7 жолу соттошту, камашты, анын ичинде эки ирет Бакиевдин учурунда.
- Акаевди да, Бакиевди да бийликке алып келгендердин бири сиз элеңиз. Соттолуп, камалып, ушундай күндү көрөм деп ойлодуңуз беле?
- Жок. Жакшылыкка жамандык дегендей болду. "Өлкө оң жолго түшсө экен, адилеттүү, эл үчүн иштеген бийлик болсо экен"- деп күрөшкөндөр менен бир болдум, азыр да бирмин. Бирок, тиги президент сөрөйлөр улам арам жолго ооп кетип жатып, адегенде үй- бүлөлүк- авторитардык, азыр үйбүлөлүк-тоталитардык диктатура орнотушуп, Кыргызстанды канабайрам кылышты.
- Саясый куугунтукка каршы комитеттин төрагасы катары бүгүнкү абалды кандай баалайсыз?
- Мурда саясый куугунтуктун азабын ондогон адамдар көрчү эле. Азыр жүздөгөн, миңдеген оппозициядагылар, коомдук укук коргоочулар, эркин сөз өкүлдөрү же бийликке нааразычылыгын билдирген, каргап, тескери бата берип жаткан, калктын кайраттуу, коркпогон катмары кадам сайын кыйноого, кордукка туш болуп жатат.
- Акыркы жолу камалганыңыз жөнүндө кеңири айтып өтсөңүз?
- 29-июлда Бишкектин батыш тарабынан жүрүш жасагандар 200дөн ашык элек Биз кармалгандар 34 адам болдук. Ошол күнү бизден 29 кишини 5, 7, 10, 15 күнгө соттоп камашты.
- Силер мыйзам буздуңар беле?
- Жок. Коомдук тартипти , мыйзамды бир да адам бузган эмес. Мыйзамды подполковник Алиев - Ленин оодандык ИИБнин башчысынын орун басары, атын айтпай койгон үч тамгачылар бузду, кыянаттык кылды, атайын чатак чыгарууга далбас урду, сотто калп айтып турду.
- Камактагы абалыңар кандай болду?
- Мен ыраазы болуп, баса белгилей турган нерсе - камалгандардын бири да сынган жок, кыңкыстаган, жүдөгөнү да болбоду. Бакиевчил тоталитардык диктатураны оодара тургандардын бирден бир мыкты, чыгаан уютку тобун көрдүм.
- Камакта бийлик тарабынан силерге каршы аракет болдубу?
- Болду. Биринчи күндөрү биздин арабыздан бирден, экиден алып кетип, бири-бирибизге каршы баканооздук кылууга аракет кылышты.
- "Тургуналиев эмне деп жатат?"- дептир.
- Сиз эмне деп жаттыңыз эле?
- "Биз саясый туткунбуз. Өзүңөрдү татыктуу кармагыла. Шыпыргы , күрөк колго алмай жок. Бул бийликке иштебейбиз, бизди кул катары жумшай албайт. Биздин арабызга баканооздорду, кыянатчыларды киргизиши мүмкүн. Этият болгула. Кайратыңардан кайтпагыла! Коендун териси да бир күнгө чарыкка чыдайт" дейт кыргыз. Данияр Үсөновго окшоп шерменде болбогула"-деп айттым.
- Д. Үсөнов эмне болду эле?
- Аны 2004- жылы камашкан. 5-6 саат чыдабай сынып чыккан.
- Бирден , экиден алып кетип тымызын кысым жасаган экен. Сизди чакыртыштыбы?
- Жок. "Тургуналиев эмне"- деп жатат? - дегенди угуп, мен минтип сурагандын өзүн чакыртып, элдин көзүнчө "эгерде мен эмне деп жатканымды билгиң келсе, өзүмдөн сура, баарын төкпөй-чачпай айтып берем. Мен жөнүндө башкалардан тымызын сурап, баканооздукка тукурганыңды токтот"- дедим.
- Камакта силерден башка кимдер жатты?
- Селсаяктар, алкаштар, "Түнкү көпөлөктөр". "Документиң жок" - деп камалгандар. Бизге каршы салган кыянатчылар (провокаторлор).
- Алар менен кандай мамиледе болдуңар?
- Камалгандын алгачкы учурунда эле, биз, саясый туткундар тобу, алкаштар, селсаяктар, сойкулар менен эч кандай байланышта болбойбуз"- деп сүйлөшүп алдык. Жаныбызга жолоткон да жокпуз. Биз олтурган жерге келсе, "жолобо, тэ- тетигиндей тур"-дейбиз. Жолой алышкан жок.
- Документи жок камалгандар мененчи?
- Аларга тамак берип жаттык. Күйөсүң да, күйөсүң. "Аркы көчөдөн нан алып келейин деп бараткам. Эки кызыл жакачан кармап алды. "Паспортум үйдө, аркы көчөдө, алып келип көрсөтөйүн"- десем да ишенбей камап салышты." - дегендер бар экен. Кыргызстанда, уруксатсыз, паспортсуз он миңдеген адамдар Кытайдан, Өзбекстандан, Тажикстандан жана башка өлкөлөрдөн жүрөт, тайраңдап. Аларды кармабайт, камабайт. Кармаса да акча алат, кое берет. Өзүбүздүн жарандарды, кыргыздарды камайт. Кордойт. Мына өз калкына каршы иштеген бийлик.
- Камакта "бизди кул катары иштете албайт"-деп сүйлөшкөн экенсиңер. Иштетебиз деген аракет болдубу?
- Болду. Биринчи эле күнү "бул жерди шыпыргыла" - деп айрымдарыбызга айтышты. "Жок, шыпырбайбыз, иштебейбиз. Биз күнөөсүз камалып олтурабыз. Күнөөлүүлөрдү иштетип алгыла"- дедик. Анан айласы кетип, "тетиги бадыраң,батинжанды өйдө тургузуп койгулачы"-деп жалдырагандай болушту. "Бадыраңды жегендер тургузушсун"- деген жооп болду бизден.
- Баланда жеп жаттыңарбы?
- Жок. Бийликтин шектүү тамагынан баш тарттык. Жүрүшкө чогуу чыккандар, БЭКтин штабынан, үйдөн, санаалаштар, камак мөөнөтү эрте бүткөндөр тамак киргизип жатышты. Биз аларга ыраазыбыз.
- Дагы кимдер кабар алып турду?
- БЭКтин башчылары. Коомдук коргоочулар. Журналисттер. Акыйкатчы. Эл аралык уюм өкүлдөрү. Буларга да ыракмат.
- Топчуке, кыргыздын "күз күрөш"- деген накыл сөзү акыркы жылдары саясатка да түздөн-түз тиешелүү болуп калды. Күздө кандай болот?
- Бакиевчилерди оодаруу күрөшү күздө кайра күчөйт.
- "Июлда ийгилик болот"- деп күткөн элдин көңүлү сууп калган жокпу?
- Сууган жок. Кыргызстандын, элибиздин, анын ичинде өзүбүздүн балдарыбыздын, неберелерибиздин келечек тагдыры, татыктуу эркин турмушу үчүн ачык, чечкиндүү күрөшкөн мекенчилердин, көңүлү эч качан сууп, солгундап калбайт. Андайлар Мекенибизде көп, абдан көп. Орто Азияда биринчи болуп Кыргызстан нукура демократия жолун баштайт. Кайраттуу калкыбыз мыйзамсыз президент сөрөйдү, ууруларды, шүмшүктөрдү бийликтен кетирип, элибиз эркиндиктин үлгүсүн көрсөтөт. Мен ишенем. Биз Жеңебиз!
- Бакиев мындан ары кандай иштейт? Оңолобу? Же мурдагыдай эле "таз кейпибизде" калабызбы?
- Бакиевдин алдында эки жол турат. Биринчиси - оңолуу. "Жаңылдым . жаздым, тоба кылдым"- деп кыянаттык кылмыштарын, айтылуу айыптарын мойнуна алып, элдин алдында чөгөлөп ачык кечирим сурап, бийлик башчыларынын, туугандарынын, балдарынын уурулугун кескин токтотуп, тоногондорун казынага кайтарып, күнөөлүүлөрдү эл алдында ачык соттоп, камап, үй-бүлөлүк тотолитардык диктатураны жок кылып, репрессияны, террорду токтотуп, бийликке ыйманы таза, ишбилги, мекенчил мыктыларды алып келип, элдин көйгөй турмушун жеңилдетүү аракетинде ата-мекендик өндүрүштү алдыга жылдырып, стратегиялык маанидеги мекемелерди менчиктештирүүнү тыйып, кошуна өлкөлөргө кармата берген кыргыздын ыйык жерлерин кайра алууга багыт алса, анда оңоло баштайт эле.
- Ушундай болушу мүмкүнбү?
- Мүмкүнчүлүк бар, теория түрүндө, миңдин бири. Бирок, Бакиев бул жолго бурула албайт.
- Руху, кайраты жетпейт. Саясый эрки жок. Бул биринчиси. Анын мамлекетти башкаруу көз караш, ой-максаты бүгүнкүдөй үйбүлөлүк-тоталитардык, адилетсиздик, жалганчылык, чындыкты бурмалоо, өзүмчүлдүк, бийликти өз кызыкчылыгына, урук-туугандарынын, шылуун шакирттеринин пайдасына иштетүү. Бул эки. Ал азыр балдарынын, туугандарынын туткунунда. Карасаң, президенттик бийлик толук анын колунда эмес. Экономика, бизнес уулунун колуна өткөн. Күч органдарын бир иниси мыкчып турат. Калган балдары, инилери да мамлекеттин эрке балдары, жергиликтүү "ханзаадалар". Бул үчүнчү себеп.
Акаев менен өзү, үй бүлөсү түзгөн ушу темир тор, камак системаны ал жарып чыгып кете алабы? Күмөн. Кете албайт. Антидемократиялык, элге каршы бийликтин сормо сазына бакиевчилер абдан терең батып калган.
- Демек, Ак үй бүгүнкү таз кейпинде калат деңизчи?
- Ооба, калат. Ак үй ыпластыгы менен эң жийиркеничтүү малканага эчак эле айланган. Бакиев, бакиевчилер бул жолдон чыга албайт.
- Кадрлар тарапта өзгөрүүлөр болот дейт. Буга сиздин пикириңиз?
- Жакшы жакка өзгөрүү болбойт. Шүмшүктөрдүн, шылуундардын, шумпайлардын ордун алмаштыруу гана болот. Бир жерде жыдыган, элди тажаткан ууруларды башка жакка которот. Бийликти сатуу, бизнес кылуу дагы уланат.
- БЭКтин ынтымагы кетти деген сөздөр коомчулукта көп айтыла баштады. Ынтымагыңар сакталып калабы?
- Негизинен сакталат. Бирин-сериндери бийликке сатылып кетиши мүмкүн. Бирок, "бириккиле, ынтымактуу болгула, жол баштагыла"-деген элдин талабын ыйык туткандар БЭКти бекемдейт.
- БЭКке жаңы күчтөр келиши мүмкүнбү?
- Мүмкүн. Зарыл. Өзгөчө аймактардагы эр-азаматтардын топтору, жаштар, алардын уюмдары. Жаштар, студенттер менен ишти күчөтүү керек.
- А бирок, БЭКтин баштоочулары туруктуу позицияларынан кайтып кетишпейби?
- Баары бирдей туруктуу-деп айта албайм. Көпчүлүгү туруктуу. Айрымдары айныган. Алардан БЭКти тазалоо керек.
- Ооба, БЭК бул-татаал организм. Кез-кезде тазаланып туруу да ашыктык кылбайт. Деги эле тазалануу дайыма зарыл, мыйзам ченемдүү нерсе. Адамдын жан-дүйнөсүн да, мамлекетти да, коомду да тазалап туруу зарыл, табигый иш..Өзгөчө бүгүнкү Кыргызстанда. Бакиевдерди бийликтен кетирүүү оңой эмес, бирок, мүмкүн. Ал эми акаевчилер, бакиевчилер эбегейсиз булгаган өлкөнү тазалоо миң эсе кыйын. Акаевщина, бакиевщина деген-бузуу, булгоо, уурулук, зордук мааниде айтылат.
- Оппозициямын деген айрымдар тазалануу эмес, төбөсүнөн таманына чейин булгангандарды актоо керек деп атат го?
- Атын айтчы, ким?
- Т. Сариев. "Мен К. Бакиевге дагы айтам, Акаевди Кыргызстанга алып келүү, кечирүү керек"-дейт го?
- Акаевди соттоо, камоо, өзү, үй-бүлөсү уурдагандарды кустуруу үчүн алып келүү керек.
- Кечирүү үчүн эмес деңизчи?
- Ооба, Анын бир нече кечирилгис күнөөлөрү, кылмыштары бар
- Биздин ата-бабаларыбыз байыркы доорлордон бери канын төгүп, ыйык сактап келген жерлерибизди Кытайга, Казакстанга берген, саткан. Авторитардык-үйбүлөлүк бийлик орноткон. Өлкө байлыгын тоногон, уурдаган. Гүлгүн жаш аксылык жигиттерди аткан. Элди итке мингизген. Бул кылмыштарын эч качан кечирүүгө болбойт. Тигине, "28 миң адамды атканга катышкансың"-деп, качып жүргөн жеринен таап, 89 жаштагы Иван Демянюк деген мыкаачыны Германияда соттойбуз деп тергеп атышат. Ар кандай кылмыш жазаланышы керек. Жазаланбаган кылмыш жаңы кылмышка шыктандырат. Кылмышты кечире берсе, мамлекетти, коомду, адамды тазалоо мүмкүн эмес.Ооба, кечире турган күнөө бар, ал башка.
- Бүгүнкү бийликтин айыбы мурдагыдан да ашып кетти го?
- Ооба, ашып кетти. Учуру келгенде буларды кетирип, анан катуу жазалоо зарыл. Бакиевдердин арты акаевдерден да жаман болот го.
кыргыз тилиндеги гезит "Эл сөз"
Өкмөт өзгөрөбү же парламент бөксөрөбү?
"Эл сөзү" эртең жабылат, бийликке шылтоо табылат
Ак ийилет, бирок сынбайт
Эл тараза, эл сынчы
Жыргалбек Турдукожоев, саясат таануучу:
УШУЛАР ДА КЫРГЫЗСТАНДЫН АКСАКАЛДАРЫБЫ?
Элдин кени, эл үчүн эмес…
Саясый салт жана рух
"Айгүл Чалованын фонограммасы менен алмашып калып, катуу уят болгом"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?