ky en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru uk ky ru hu ru ky ru ky ru ce ru ky ru ky ru ru ru ru ky ru ky bg ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru av ru be ru ru ru ky ru ky ru ky ru ru ru
"Агым", 06.11.09 - 18-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
КР эл артисти Замирбек ҮСӨНБАЕВ:
"Атамдын эки аялынын сүймөнчүгү болгом"
Айтылуу төкмө акын Алымкул Үсөнбаевдин кичүү уулу Замирбек Үсөнбаевди билбеген кыргыз болбосо керек. Ата жолун жолдоп, төкмөлүк, ырчылык кесипти аркалаган Замирбек аганын чыгармачылыгынан башка да үй-бүлөлүк таржымалына, балалык чагына баш бактык.
- Акыркы мезгилде чыгып аткан жаш төкмөлөрдүн арасынан өткөн муундагы залкарлар сыяктуу дүбүрт угулабы?
- Азыркы ырдап аткан балдардын 80 пайызы менден окушту. Б.Бейшеналиева атындагы көркөм-өнөр окуу жайында жыйырма жылдан ашык акындык өнөр, манасчылык, дастанчылык боюнча атайын кафедрада сабак берем. Бул жаш балдарга баа берип, жыйынтыктап айтуу азырынча эрте. Анткени, алар такшалуу жолунда, дароо эле булбул болуп сайрап кеткен эч ким жок. Баарыбыз тең ушундай мектептен өткөнбүз. Совет доорунда кемчиликти ачык айталчу эмеспиз деп калышат. Бирок, биз ошол кезде эле айыл-кыштактарга, облустарга гастролдоп чыкканда кемчиликтерди айтып, ырдап чыкчубуз. Алар эртеси гезитке чыгып, айтор, жаңылык болчу.
- Айтылуу акын Шайлообек Дүйшеев филармониянын адабий бөлүмүн жетектеп турганда төкмөлөргө текст жазып берчү деп уккан элек…
- Шайлообек Дүйшеев кыз-жигиттин айтышына же тамашалуу ырларга текст жазып обончуларга берген болушу керек. Ал эми төкмө акындардын айтышына жазып берген эмес.
- Азыркы жаш төкмө акындардын кээде одоно айтышканына не дейсиз?
- Улуу муундагы төкмөлөр деле одоно айткан учурлар болгон. Акындардын айтышында атайы жазылган эреже жок. Ырдагы этика акындардын адамкерчилигине жараша болсо керек. Ошого карата ыр дагы адамдын кулк-мүнөзүнө, адамдарга мамилесине жараша жаралат окшойт. Акындын акын экени - эл алдына чыгып төгүп турган ырынан даңазаланат. Төкмөлүктүн өзгөчөлүгү - ырдын турган жерден жаралышында. 1970-жылдан бери казак туугандарга барып жүрөм, ал кезде аларда акын төгүп ырдайт деген жок болчу. 1980-жылдан кийин намыстанып акындарын чыгарып, кадимкидей тарбиялай башташты. Азыр айтышты көп өткөрүп жүрүшөт, бирок жаттап айткандары көп.
- Сахнага алгач чыгып ырдаганыңыз эсиңиздеби?
- Комузду алты жашыман чертип, эс тарткандан ыр менен өстүм. Анткени, атама улуу залкарлар Осмонкул, Саякбай, Коргоол, Карамолдо, Ыбырай, Молдобасан аксакалдар көп келчү. Атам мен он эки жашка чыкканда көз жумду. Ага чейин кайда барса да мени сөзсүз ала жүрчү. Ошон үчүн комузду эрте чертип калдым. Ал эми жамактап ырдаганым 14-15 жаштан башталды. Атамдын көзүнүн тирүүсүндө жамактап ырдабасам да, анын чыгармаларын ырдап берчүмүн. Андан тышкары, апам да акын болгондуктан анын таасири күч болду.
- Совет доорунда жашап өткөн атаңыздын эки аялы болгон экен. Агездеги коммунисттик мораль буга кантип жол берди экен?
- Ооба, атамдын биринчи аялы, анан мени төрөгөн апам да бар болчу. Атам биринчи аялына совет дооруна чейин үйлөнгөн экен. Ал эми апама кийин үйлөнгөн. Биринчи апабызга үйлөнгөн кезде нике тууралуу документ жок болуптур. Атамдын биринчи аялын чоң апа дечүбүз. Ал Таластын Арал айылында турчу. Мен каникулга чыкканда дайыма чоң апамдыкына барчумун. Дегеле мен эс тартканы апам менен чоң апамдын күндөш экенин түшүнчү эмесмин. Ал кишини мен чоң апам деп ойлочумун. Экөө бири-бирине аяр, эже-сиңдидей мамиле кылышчу. Атам 1936-жылы филармония ачылганда шаарга келип, ошол боюнча бул жакта калган. Ошол чоң апабыздан биригип жети бир тууган болчубуз. Бир агабыз каза болуп калды. Азыр Алымкулдун тукумунан алты бир тууган калдык. Өзүмдүн апам атаман 12 жаш кичүү болгон.
- Эки апаңыздын бири-бирине чыныгы мамилеси кандай эле?
- Мен айылга чоң апама көп барчумун. Ал киши шаарга биздин үйгө да көп келчү. Атам гастролдоп кеткенде айылдан чоң апам келип, каралашып турчу. Шаарда орус мектепте окугандыктан кыргызча тилди, салтты жакшы үйрөнсүн деп чоң апамдыкына жиберишчү. Айылда кой кайтарчумун, жорго салчумун, айтор, ал жактын жашоосу менен жакын тааныштым. Эки апамдын бирин-бири кызганганын такыр байкаган жокмун. Апам экөөбүз чоң апамдыкына айылга далай бардык. Атам каза болгондо деле катышып, бири-бирибиздикине барып жүрдүк. Улуу апабыз да сөзмөр, кошокчу, макал-лакаптарды жакшы айтчу. Аты Сейил эле, ал эми өзүмдүн апамдын аты Назим болчу. Өз апам Назим жаш кезинде Алымкул менен айтышкан экен деп эскерүүдө жазып жүрүшөт. Апаман сурасам, "атаң менен айтышкан эмесмин, жооп гана кайтаргам, айтышмак каякта" деп айткан эле. Ошондо апам 14 жашта экен, ал эми атам кыз тандап жүрүп кезигиптир. Отузга чукулдап калган атактуу акынга он төрттөгү кыз жооп кайтарышы башкача көрүнсө керек. Атам апама он бештен өтүп калган кезде баш кошуптур. Мен балдардын эң кичүүсүмүн. Эки апамдын тең балдары токтобой, көбү көз жумган экен. Кичине эле тумоолоп калсам, чоң апам менен өз апам бардык жумуштарын токтотуп, жанымда отурушчу.
- Өзүңүздө төкмөчүлүккө жакын уул-кыздарыңыз барбы?
- Улуу адамдардын балдарынан ата-энесин тарткандар аз чыгып, көп учурда небереден чыкчу экен. Ата жолун жолдоп, мен ырдап чыгып атам. Менин беш балам бар, алардан чыкпаса да неберелеримен кайталанат деп ойлойм. Балдарым музыкага шыктуу. Неберелерден үмүт чоң.
- Чыгармачыл адамдардын саясатка аралашып кеткени көп эле байкалып жүрөт…
- Мен эч качан саясатка кызыкпадым. Мурунку бийлик учурунда маданият министри бол деп чакырышты. Мен андан баш тарткам. Башкалар киши салып министр боло албай жүрүшсө, эмнеге барган жоксуз деп таңгалышкан. Менин аң-сезимим ага көнгөн эмес, ээн-эркин ырдап эл арасында жүргөн адаммын дегем. Сиздин кадыр-баркыңыз бар дегенде ошол кадыр-баркым менен маданиятты өстүргөнгө салымымды кошуп атам дедим. Депутат болуу жөнүндө көп айтышты. Ырчы деген дайыма калыс болуп, эл арасында жүргөн. Депутаттык шайлоолордо деле келип ырдап бер дегендер болду. Бирок, аларга түшүндүрүп, баш тарткам. Саясаттан алыс болгум келет. Мен чыгармачылыкка аралашып, эл алдына ырдаганыма кырк жылдан ашты. Кыргызстандын кайсы гана булуң-бурчуна барбайын, ошол айылдан төрөлүп өскөн баладай мамиле кылышат, ага абдан ыраазы болом. Апам "бир киши келсе да, миң киши келсе да, колунда бар же жок адам болсо да, кыйналып ооруп турсаң да бирдей ырдап бер. Атаң ушундай киши болгон" деп көп айтчу. Кайда барбайын ушуну сактап, ырдап келатам. Мен жетектеген Алымкул Үсөнбаев атындагы эл шайырлар тобу 1991-жылы уюшулган. 1994-жылы атабыздын 100 жылдыгына карата атын топко берген элек. Эми 115 жылдыгына даярданып атабыз.
Назгүл КАЛМАМБЕТОВА, тел.: 38-67-13,
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
Эртең маалымат жана басма сөз күнү
Турсунбаев Америкага эмнеге баргысы келбейт?
Будур-будур тоолордон Бука минип мен келдим…
Карабы, акпы мышык чычкан кармаса болбодубу
Осмонакун ИБРАИМОВ, коомдук ишмер:
"Азимбек Бекназаров - коррупционер-лердин "рекордсмени"
Парламентке кыскартуу эмес, реформа зарыл
Жараткан бирөө эле, аны бөлүшө албагандар көп
Малдүйнө алдыга озуп, жандүйнө дагы аксады
"Кыргызстандын музыкалык билим берүүсү мыкты"
КР эл артисти Замирбек ҮСӨНБАЕВ:
"Атамдын эки аялынын сүймөнчүгү болгом"
Бир өмүр чак келбес өнөр
Тып… тып… тамчы кабар
"Сумерки" фанатизми эмнеден башталды?
Атагы аалам жарган Акира Куросава
Кыргызстан бир алпты бага албайбы?