ru ky hu ru ru cs ru mn ky mn ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ru ky hbs_cyr ru ru ky ba ky ky ky ky el ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru
"Аалам", 23.05.08 - 14-бет: С п о р т м а й д а н ы н д а..•
Руслан Исмаилов Бээжин олимпиадасына барат
Кыргыз эли илгертен эле көзгө атар мергендерин даңазалап, алардын мергендигин укмуштай сүрөттөп келишкен. Бир айыл элди баккан "кыл мергендердин" баасын-баркын билишкен. Шыпшайдар мергендин өнөрү "Манас" эпосунда кеңири баяндалган. Кожожаш мергендин өмүрү башкаларга сабак болсун, жаратылышты көздүн карегиндей сактоону, кайберендердин каргышына калган жан оңбостугун, жаныбарларды аеосуз кыргынга учуратпай, мергендик салтты сактагыла деп дастан болуп муундан-муунга айтылып келет. Мергенчиликти көңүл ачуунун бир түрү эмес, өнөр, кандан өткөн касиет катары карап келишкен. "Мылтыктын анты болот" деп, курал-жаракты да өзгөчө кастарлап, этият урунушкан. Бирок, элибизден эчен көзгө атаар мерген чыкса да, учурда ок атуу спортуна кызыгуу солгун. Кыргыз намысын жигиттер коргоп жарытпаган соң, 15-20 жылдан бери Забида Ырсалиева деген эларалык даражадагы мерген кыз коргоп келатат.
Кыргыз спорт тарыхында 1980-жылы Москва олимпиадасында алтын медаль утуп, олимпиада чемпиону болгон Александр Мелентьевди анык көзгө атаар мерген, рекордчу десек, жарашат. Дүйнө ре- кордчусу Вячеслав Бочкарев, Азия чемпиондору Юрий Ломов, Юрий Мелентьев (Александрдын иниси), Андрей Бабченко ж.б. жигиттер чыкса, жашынан мерген катары таанылып, азиялык, дүйнөлүк адистердин көңүлүн бурган татар жигит Руслан Исмаилов Бээжин олимпиадасында Кыргызстандын намысын коргогону турат.
Русландын атасы Тахир Исмаилов да Кыргызстанды Азияга, союзга, дүйнөгө тааныткан мерген. Апасы да ок атуу спортунун чебери. Эки мерген жубайлардын уулу Руслан 1986-жылы 22-ноябрда Бишкекте төрөл-гөн. Тахир СССРдин чегара кызматында иштечү. Кийин үйбүлөсү менен Нарын облустук чегара бөлүгүнө которулуп, Нарын шаарында жашап калат. Руслан Нарында чоңоюп, өлкөгө таанымал Чкалов атындагы №2 орто мектептен билим алат. 1997-жылы Бишкекке көчүп келишкен. Русландын атасы Нарында кызмат өтөп жүргөндө эле ок атуу боюнча эларалык мелдештерге катышып, Кыргызстандын чемпиондугун бир нече ирет жеңип алган.
Руслан 2001-2002-жылдардан баштап ок атуу спортунун сырын, мылтык атуунун ыкмаларын үйрөнүп, машыгып баштаган. Алгач Казакстандагы мергендер мелдешине катышкан. Четке биринчи жолу чыкса да, апкаарыбай чоң мергендер менен теңтайлашып, ал түгүл спорттун чебердигине талапкер наамга арзып келген. Андан алты ай өтпөй Казакстандын ачык биринчилигине катышып, баш байгени утуп, Казакстандын чемпиону болуп, Кыргыз спорт чебери деген ардактуу наамдын ээси болот.
2003-жылы, он алты жашында жаштар арасында Борбор Азия биринчилигинде алтын медаль тагынып, спорттун эларалык чебери деген наамдын талабын орундатып, арбын упай топтоо менен адистердин көңүлүн бурат.
Ошондон бери, кудайга шүгүр, шериктеш өлкө-лөрдүн чемпионат, биринчиликтеринде, эларалык мелдештерден Руслан куру кол келе элек. Өткөн жылдын декабрь айында өткөн Азия оюндарындагы, Азия чемпионаттарындагы көрсөткүчтөрүнө карап, келечегин эске алып, Эларалык ок атуу федерациясы Руслан Исмаиловго Бээжин олимпиадасына жолдомо ыйгарган…
- Алдыда Бээжин олимпиадасында өзүңдүн мүмкүнчүлүктөрүңдү, даярдыгыңды кандай баалайсың? Мөрөй алууга күч-кубат, даярдыгың жетеби? - деп Русланга суроо узаттым.
- Өзүңүз да далай олимпиада, Азия оюндарына барып жүрөсүз. Чет өлкөлөрдөгү спортчуларга, мергендерге түзүлгөн шарт, жагдай менен жакшы таанышсыз. Дохадагы 15-Азия оюндарынын ок атуу жайында эле бир эле учурда жүздөн ашуун мерген мелдешүүгө чыгып, ар бир атылган огуң бутанын кайсыл жерине тийгенин электрондук таблодон көрүп турганга, акыркы үлгүдөгү техника, жабдуулар менен жабдылганына сиз да күбө болгонсуз. Өнүккөн өлкөлөрдүн спортчулары акыркы үлгүдөгү кымбат, сапаттуу мылтыктарды алып жүргөнүн көрүп көзүң күйөт. Биздин октордун да сапаты начар келип, учуу траекториясы да өзгөрүп кетүүсү мүмкүн. Фучик паркыбыздагы тирдин абалы киши ыйлаарлык. Кышкысын суук, жайкысын электр жарыгы тез-тез өчүп, машыгууга деле шарт жок. Чет өлкөлөрдөн машыгууга жетиштүү каражат бөлүнбөйт. Анан кантип Бээжинде байгелүү орунга жетем, кыйратам деп айта алам?! Чынында өз мүмкүнчүлүктөрүмдү баалоо эртелик кылат. Бээжинге бир-эки жума калганда гана айтсам болот. Ага чейин дагы үзбөй машыгып, даярдануум керек. Психологиялык даярдык да чоң мааниге ээ. Жакында эле Кыргызстандын рекорддорун жаңырттым. Жаңы мылтык алууга каражат бөлүнүп, жакында алып калабыз деп үмүттөнүп турам. Мергенчинин үстүнө кийчү күрмөсү эле 500-700 евро турса, орто салмактагы мылтыктын баасы - 3000-4000 еврону түзөт. Менин да эң башкы максатым - жердешибиз Александр Мелентьевдей олимпиада чемпиону болуу. Бээжинге учурда даярдык көрүп, жакшы тилек-үмүт кылып турам, - дейт Руслан Исмаилов.
Кечээ тоолорго кар түшүптүр. Тыбыт жоолугун оронгон асман баткак дүйнөнүн жүзүн көргүсү келбей чүмкөнүп алган. Чилде түшкөн окшойт, аксап-тексеген атамын буттары сыздап, оронуп төрдө отурат. Дөңсөө-лөрдүн күрткүсүнө окшогон муруттарына муз тоңбосо экен деп корком. Үйүбүз аябай суук. Апамын туурулган колдорундагы ийик утуру чимирилсе, аалам чимирилгендей сезилет мага.
Акырын жылып эшикке чыктым. Ак шөкүлө кийген тоолор муңдуу көрүнгөнсүйт. Үшүгөн карышкырлар кантти экен деп коем ичимен. Үйгө кирем. Үргүлөп төрдө отурган атам менин кирип-чыкканыман кабарсыз.
- Апа, - дейм, кулагына шыбырап. - Сиз үшүгөн жоксузбу?
- Жок айланайын, сен үшүдүңбү? - дейт.
- Ооба, - дейм.
- Үшүбө, каралдым, сен эмес, бүткүл аалам үшүп турат, - дейт, апам мени жубатып...
Эки кыз тең агайынан алыстабай айланчыктайт. Дагы үч-төрт кыз бар эле агайына көз салган, алар четтеди, тиги экөөнө тең келбесин, алардан агайы артпасын сезишти. Агайы менен эки кыз карагай аралашты. Көп кылым мурун Манастын кошууну да ушинтип аралаган чыгар. А балким Каныкей да кошо жүргөндүр. Кыздар ушинтип ойлойт.
Эки кыз астыда, агайы артта. Спорттук шымдан көчүктөрү дааналанып, тырсыя чытырап, тигинин көзү ал жерди тешип кетчүдөй тиктеп, эркектик сезими ээ-жаа бербей дүүлүгүп, экөөнү катар баса калчудай абалга такайт. Өлүп кетпесе экен. Шайтан кыздар агайынын көзү тешилип келатканын сезишет, көчүктөр огобетер чайкалып, жан сууруп. Аз өтсө…
Сыргактын кыз жаатында бир өмүргө жетип берерлик тажрыйбасы бар. Мектепте окуп жүргөндө эле үйүргө кошулуп алган. Өзү менен окуган кыз болчу. Аялындай алып жүрдү. Эки жылдай. Анысы азыр күйөөдө. Күйөөсү чоң бизнесмен экен, аялына кийбегенди кийгизип, четтин машинесин мингизип, жер бастырбай асмандатып аткан кези. Ошол биринчи кыздан кийин экинчиси болду, анан үчүнчүсү, төртүнчү… кетти эсептелбей. Беш жыл окуусун бүткөнчө өзү университетте окуган, мен деп бой керген кыздардын далайын, кылымдар аңыз болуп келаткан атка - Донжуан деген атка татыды.
Бу татына жигит өзүнүн баасын билет. Сөздү болушунча орундуу сүйлөгөнгө далбас урат, жасалма сөз болсо да өзгөлөргө, бөтөнчө кыздарга таасирдүү. Келбети да келишкен эмеспи, жакшы кийинет, таза жүрөт. Анан кайсы кыз болмок ага "жок" деп тескери басчу. Ошончо кыз менен жүрүп, бу кудай урган букачар бир эле кызды сүйдү. Оо ал кыздай болбос, болсо, сейрек болор андайлар…
Үчүнчү курсту аяктап калган кез. Ага чейин беш-алты кыздар "оозтийип" койгон. Бир күнү китепкананын чоң залында отурат эле, бир кыз кирди. Кыз деп ошону айт: узун бойлуу, кымча бел, тысырайган көпкөк жынсы шымчан, аппак кофтачан.
Чачын эки өрүп артына таштаган экен, өңү аппак, каракөз. Басканычы… басканы керилген марал жомоктордогу. Көз карашын айт, "мен келатам, мен гана" деген. Эси оогончо караган, баскан-турган, отурган жигиттерди карап да койбойт а кызың.
Кыз бир китеп алып Сыргактын оң жак катарындагы бош үстөлгө отуруп окуй кетти. Кай бирде жазып калат. Көп кыздардай болуп кирген-чыккандарды карай берген жок, өзү жалгыз бу дүйнөдө, өзү гана. Сыргак байкатпаганга аракет кылып кыздан көз албайт. Сугу артып, жаны суурулуп барат. Аз өттүбү, көп өттүбү, Сыргак баамдай албады. Бир маалда кыз китебин жаап ордунан турду. Сыргак анын артынан барып китебин өткөрүп, кыз сыртка чыгары менен жанаша басып сүйлөп турду:
- Карындаш, кое туруңузчу?
Кыз жигитти жалт карай, басыгын жайлата калды.
- Атыңыз ким, сулуум?
Эми кыз жигиттен жүзүн буруп кетип:
- Айчүрөк, - деди да кериле басып кете берди.
Демейде түлкү мыкчыган бүркүттөй жемин кое бербеген Сыргак кыздын артынан ылдамдай басууга кудурети жетпей калды.
Турду карап, кериле басып кеткенди. Эси оогондой болду. Мындайраактагы бактын түбүндөгү орундукка барып отурду. Беттеген кызды колунан учурган биринчи окуясы эле анын. Шагы сынып, керилсе-чоюлса өзүнө, анда кыздар жүрбөйбү самсып деп… кайра бат эле ошол кыз оюнан кетпейт. Тээ далайда барып ордунан турду…