be ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ru ky bg ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky uz ky ky ru hu ru krc ru mn ky ru ba ru ky ru ky ru ru ky ru ky ru uk ky bg uk ky ru ky ky ru ky ru ky kk ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Назар", 01.09.09 - 4-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Ак үйдүн ала куштары
25-августта мамлекеттик катчы Досбол Нур уулу, президенттин администрациясынын башчысы Данияр Үсөнов, президенттин секретариатынын башчысы Оксана Малеваная, коопсуздук кеңешинин катчысы Адахан Мадумаров, ошондой эле админстрациянын тармактык бөлүмдөрүнүн башчылары менен болгон жыйында К.Бакиев "мурдагыдай мамлекеттик кай бир структураларды башын кошуп бириктирген, кай бирлерин жойгон иштер менен алектенүү болбойт, азыркы реформа башкаруу системасын түп тамырынан бери кайрадан түзүп чыгууга алып келиши керек" деп билдирди. Кыскасы, бул жыйындагы мамлекет башчысынын билдирүүсүн алдыда демейдеги шыбакчылык иштер (косметикалык ремонт) менен чектелбестигинин эскертүүсү катары кабыл алуу жөн. Президенттин бул жолку жаасы катуу экен. К.Бакиевдин "калабалуу" эскертүүсүнөн бери чиновниктердин көбүнүн кыпылдабаган жери кыпылдап, түн уйкусу качып, сары санаага түшүп турушкан кези. Түшүнөн чочуп ойгонуп, "баа" деп бакырып жибергендери да бар экенин айтышат. Кудайдан миң мертебе жалынып сурангандары эле - эптеп кызматтарында "боору бүтүн, башы эсен" калыш. Кыскасы, чиновник журтунун ичкендери аш болбой, беймазага түшүп жатышкан кези, бечаралардын. Алдыдагы кадрлар саясатындагы сапаттык? өзгөртүү реформасынын шарданы менен кайсы чиновниктин башы тоголонот, кайсынысы аман калат? Аман калгандан кийин кайсынысынын апаптатып алып, ишин улантууга мүмкүнчүлүгү бар, кимдин ташы жогору кулаар экен, кимиси моюнуна тагылган милдетин аткарып бүттү, эми өз жолуна түшүп кете берсе боло турган "маврлардын" тизмесине киргизилген? Деги эле башкаруу системасынын реформасы дегениң кур эле кадрларды ротациялоонун шылтоосубу, кезектеги көп реформалардын имитациясыбы-бийликти "үй- бүлөлүк-бизнес кландын" жаңы кадрлары менен толуктоонун же бийлик вертикалын бекемдөөнүн амалдарынын бириби? Натыйжалуу башкаруу системасын түзүү боюнча кадрлар саясатында кандай концептуалдык сунуштар, идеялар жарыяланар экен? Реформаны баштоо үчүн Конституцияга түзөтүүлөрдү киргизүү талап этилеби же жокпу деген толгон-токой кыжаалат суроолорго толук болбосо да чет-бучкагын чыгарган жоопту алышыбыз күтүлүүдө. Ал жооп бүгүн - президент парламентте чыгып сүйлөгөн сөзүндө туюндурулушу керек. Ошондуктан, чиновниктердин чыдамсыздык менен кыйпычыктап күтүп жатканы да бүгүнкү 1-сентябрь.
"Тий десе тийбейт, тийбе десе тиет"
Кыргызстандын информациялык мейкининде кеңири талкууга түшүп жаткан башкы тема - президенттин "Ак жол" партиясынын колунда "көзөмөл пакети" турган парламент таратылабы же өз ордунда калабы деген суроо. Кыргыз тилдүү басма сөз каражаттарындагы негизги талкуу да ушул маселелердин тегерегинде жүрүүдө. Бир даары айдама "Ак жолдун" толук көзөмөлүндө турган "чөнтөк" парламент Ак үйдүн айтканын кылып, айдаганына басып тургандан кийин аны таратып, кошумча мүшкүлдү башка үйүп кажети не, өз калыбынан козголбой калганы бийликке пайдалуу дешет. Алардын оппоненттери, тескерисинче, таратуу маселеси эбак чечилип калганын белгилеп, "парламенттеги ыраматылык М.Садыркуловдун сүрөөнчүлүгү менен "Менин өлкөм", "Алга,Кыргызстан" партияларынан "адашып" келген жолбун депутат-балласттардан арылуунун кезеги келди, мунун оңой жолу азыркы парламент менен коштошуу" дешет. Алар президенттик шайлоодо К.Бакиевге колдоо көргөзгөнү үчүн Ф.Куловдун "Ар намыс" партиясына парламенттен орун убада кылынганын, саясый кризиске тушуккан "чалпоо" СДПКдан арылуунун мерчеми келип турганын, эки иштен бир иш демекчи, пайда - батасы азыраак коммунисттерди жылуу- жумшак узатып, алардын ордун ооз карама лоялдуу башка партиялар менен алмаштыруу сыяктанган жүйөөлөрдү бетке кармашат. Баамыбызда, экинчи тараптын айткандарында чындыктын үлүшү басымдуурак. Асыресе, парламентти таратуунун зарылдыгы алар келтирген жүйөөлөргө эмес, андан бир кыйла салмактуу башка себептер менен байланышат. К.Бакиев убада кылган башкаруу системасын кардиналдуу реформалоо шарданы кажетсиз түрдө аткаруу бийлигин оптималдаштырууну шарттап турганы талаш туудурбас. Конституция боюнча өкмөттү парламент бекитеери белгилүү. Формалдуу болсо да азыркы И.Чудинов башында турган аткаруу бийлиги "Ак жолдун" эркине баш ийген, парламент тарабынан бекитилип, ошолордун көзөмөлүндө турганы да айкын. Демек, логика боюнча өкмөттү кардиналдуу түрдө кайрадан реформалоо парламент аркылуу жүргүзүлүүгө тийиш. Масштабдуу реформаны парламенттин өзүнөн баштоо максатка ылайык келер эле. Канткен күндө да, конституциялык процедурага байланышкан тышкы формалдуулуктун сакталышы керек эмеспи.
Азыркы тапта өлкөдө авторитардык бийлик орногону чоң талаш туудуруп жибербес. Бийликтин апологеттери жакында өткөн президенттик шайлоодо "таптаза утуп чыккан" К.Бакиевке толук укуктар, карт-бланш берилди деп эсептешет. Асыресе, президенттин бийлиги канчалык чексиз болбосун, кеңири масштабдагы орчундуу реформаларды жүргүзүүдө бүткүл жоопкерчиликти К.Бакиев жеке керт башына жүктөп албайт. Ошондуктан, башкаруу системасында реформа жүргүзүүдө президент "очоктогу күлдү" жаңы шайланган парламенттин колу менен шилегени жөн.
Парламентти таркатуу - оңой-олтоң иштерден эмес. Эгер, андай саясий зарылдык пайда болсо, баарынан ыңгайлуусу аны өзүн өзү таратууга мажбурлоо. Асыресе, өзүн-өзү таркатууга СДПК, коммунисттер, М.Садыркуловдун "тизмесиндегилер", ошондой эле "бакыт кушу" башына капысынан конуп, депутат болуп калышкан "кухаркалар", артист-ырчылар, спортсмендер, чөнтөктүн парманы менен "Ак жолдун" депутаттык тизмесине илинген бизнесмендер келечегинен чочулашып, каршы чыгышы ыктымал. Парламенттин таркай турганы ачыкка чыкканда, "Ак жолдун" айрым депутаттары "патефондорун" алмаштырууга барышы мүмкүн. Мындай кыйын-кычык абалдан кантип чыкса болот?
Депутаттар тарабынан каршылыкка кабылган бийлик А.Акаевдин мезилинде сыноодон өтүп, өз натыйжасын берген "жасалма кворум" процедурасын б.а. кворумду болтурбай коюу ыкмасын пайдалануу менен азыркы парламентти жайлап тынууга болор эле. Ак үй, сыягы, ушул жолду тандап алчудай.
Өлкөнүн массалык маалымат каражаттарында "Д.Үсөнов башында турган президенттин администрациясы жоюла турган болду, секратариатка администрациянын функциясы өткөрүлүп берилет экен, мындан тышкары аппараттык ваакумду толтуруу үчүн Ак үйдүн документтеринин агымын көзөмөлдөгөн атайын канцелерия түзүлүп, анын укугу кыйла кеңейтиле турган болуптур" деген жоромол-дөдөмөлдөр жорто баштады. Чынында эле, администрация менен секретариаттын функциялары эки башка дешкендери менен бирин-бири кайталаган органдар экени белгилүү. Ошондуктан, экөөнүн биринин калышы максатка жооп берер эле.
"Шамал болбосо, чөптүн башы кыймылдабайт" демекчи, айткандай эле жарым жылдан бери Д.Үсөновдун саясый аренада бар-жок экени белгисиз, дайынсыз кеткенин байкоого болот. Басма сөздүн беттеринен түшпөй келген Д.Үсөнов азыр эскерилсе эскерилет, эскерилбесе жок. Ак үйдүн олуттуу билдирүүлөрү адаттагыдай администрация тарабынан эмес, секретариаттын атынан жарыяланып жатканын байкоого болот. Демилге толук түрдө секретариатка өткөнү бүгүн мектеп окуучусуна да көрүнуп калды. Ошентип, администрация менен анын башчысынын медиа изоляцияда калганы--факт. Ак үй тараптан администрация боюнча информациялык импульстун токтолушу анын башчысы Д.Үсөнов үчүн жаман симптомдордон экени анык. Саясатчынын прессада эскерилбей калышы анын карьерасынын аякташын туюндураарын айтып отуруунун кажети жоктур. Мындан сырткары, Бишкектин мэри болуп жүргөндөгү лоторея билеттери боюнча махинациялары мойнунда илинип турганы, Петровка айылындагы чатакты тынчытууга барганда андагы эл Д.Үсөнов менен сүйлөшүүдөн баш тартып, тоотпой коюшу жаман жосундардын бири. Булар Д.Үсөновдун бийликтен четтетилип калгандыгынын ачык белгиси.
Д.Үсөнов туш болгон информациялык жасалма изоляцияга анын тандемдеши А.Мадумаров да дуушар болду. Эсиңерде болсо, коопсуздук кеңешинин катчысынын акыркы ирет мамлекеттик деңгээлдеги билдирүүсү-"Манас" авиабазасынан америкалыктарды кубалап чыгуу боюнча маселе талкууланып жаткан учурга туура келет. Анда чиновниктердин ичинен суурдун эркегиндей корсулдап, "америкалыктар "Манас" авиабазасынан чыгып кетет, башка ылаажысы жок, маселе эбак чечилген, точка" деп кескин билдирүү жасаган жалгыз Мадумаров болгон эле. Иш жүзүндө, өзүбүз күбөбүз, база статусун өзгөртүп, ордунда калды. Бийлик алгачкы чечимин 180 градуска өзгөрттү. А.Мадумаров ошону менен, жумшак айтканда, "ыңгайсыз абалда калды". Андан бери, шымын булгап алган баладай болуп А.Мадумаровдо үн да, сөз да жок. Оозуна суу куюп алгансып, тымпыйганы тымпыйган. "Коопсуздук кеңешинин катчысы" деп олуттуу аталган кызматты ээлеп турган адамдын алды-артын карабаган, алабарман билдирүү жасашы, андан жаманы- анын билдирүүсүнүн ырасталбай калышы - Ак үйдүн ашканасында бышырылып жаткан "мантылардан" анын кенедей да маалыматы жок экендигинен, орчундуу маселелер А.Мадумаровсуз эле чечилеринен кабар берет. Бул болсо, А.Мадумаровдун дагы Ак үйдөн четтетилип калганынын белгиси. А.Мадумаровдун медиа изоляцияга учурашы- ал отурган коопсуздук кеңешинин катчысынын кызматтык креслосунун кыйшаңдай баштаганынын, ал кызматтан шыпырыла турганынын белгилеринин бири. Бир сөз менен айтканда, "кара тизменин" алдыңкы катарында Д.Үсөнов менен кошо анын досу А.Мадумаров да бар экенин биле берсек болот.
"Ак жол" партиясынын төрагасынын орун басары Т.Орозалиевдин "Кабар" агентствосунда өткөргөн пресс-конференциядагы билдирүүсүнө караганда, бири-бирин кайталаган мамлекеттик структуралар бириктирилери, натыйжа бербегендери жоюулары жөнүндө К.Бакиевдин 1-сентябрдагы парламентте чыгып сүйлөөр сөзүндө кеңири орун берилмекчи.
"Бул болсо алдыдагы реформанын негизги лейтмотиви"--деп эсептейт Т.Орозалиев. Демек, жакын арада мамлекеттик башкаруу системасында алтаң-телтең чоң өзгөрүүлөр болоорун күтсө болчудай. Реформанын чарпындысы биринчи кезекте аткаруу бийлигине барып урунаары айкын. Эксперттердин айткандарына караганда, "кайталамалар" менен пайда бере албаган структуралар өкмөттө коолап- чайлап кеткенин көрсө болот. Алардын катарына экономикалык өнүгүү министрлигин киргизсе болор эле. Министрликтин болгон, жасаган иши - жылдын жыйынтыгын чыгарып, мөөндөй чубалжыган отчет жазуу болуп келгени жашыруун эмес.
Экинчи милдети - өлкөнүн экономикалык өнүгүүсү боюнча пессимисттик жана оптимисттик деп аталган, самын таштай жылбышкан божомол берүү. Тилекке каршы, экономикалык өнүгүү министрлигинин божомолдорунун бири да чындыкка чыгып, ишке ашып койгон күнү боло электиги белгилүү. Иши кылып ал же үйдө жок, же Чүйдө жок, орто жерде элди кыйнаган министрликтердин бири. Эгер экономөнүгүүнү финасы министрлигине алып барып куюп жиберсе, ал кадам президенттин реформасына толук жооп бере алар эле.
Болбосо, дагы бир салык органдарына тиешелүү структураларды алып көрөлү. Анда жер жайнаган коррупцияланган инспекторлор иштейт. Жүнүн жейт тимеле. Ишкерлерге тоскоол болгондон башка тыңгылыктуу иш деле кылышпайт. Айтылуу "Мерфинин постулаты" боюнча, чиновниктердин саны канчалык көп болсо, ошончолук иши натыйжасыз, ошончолук чиновниктердин компетентсиздиги жогору болот эмеспи. Демек, салыкчылардын санын кескин кыскартып, баарынын башын кошуп бириктирип, бир профилдик "крышанын" алдында топтоштуруу б.а. оптималдаштыруу эбак бышып жетилген маселе. Кыскасы, президенттин башкаруу системасын реформалоо жөнүндөгү демилгеси пайда болгондон баштап А.Жапаров менен башкы салыкчы А.Келдибековдун жаачу күндөй түнөрүп жүргөнүн байкашкандар бар.
КТР да жаңыланууга муктаж
Реформанын шылтоосу менен бийликтин көзөмөлүндөгү информациялык мейкиндикти иретке келтирип, тазалап алуунун муктаждыгы пайда болду.
Биринчи кезекте, Ак үйдүн үгүтчү-жарамазанчысынын милдетин аткарган КТРдын жетекчилигин алмаштыруу зарыл. КТРдын гендиректору М.Эшимканов ак эмгегин сиңирүү үчүн жанын жанга уруп, бийликке жасекерлик кылып жүрөт дечи. Арийне, ага чоң ишеним артып жиберүүгө болбойт. Бир жолу саясый чыккынчылыкка барган киши экинчисине, үчүнчүсүнө да жөндөмдүү келери айкын. Аны Ак үй деле абдан жакшы түшүнөт эмеспи. Ошондуктан, ыгы келе калганда сатып жиберип, баса бериши жеңил адамдан тезинен арылуу максатка ылайык. Айрым маалыматтарга караганда, М.Эшимкановдун ордуна келе турган киши эбак даяр.
кыргыз тилиндеги гезит "Назар"
email • архив • редакция
Айтибай ТАГАЕВ: Парламентти таркатат дегени чын окшойт, ыя?
Негедир, аябай "серьезно" кирип келди го.
Данияр ҮСӨНОВ: Оксана келгени, ох, санаадан кутулбас болдум. Аза-
бымды ушул аялдан көрөт окшойм.
1-сентябрь элдин эсинде эмнеси менен калат?/a>
Ак үйдүн ала куштары
"Россия, Түркия, Орто Азия бир болушу керек"
Карышкыр менен козу жөнүндө "жомок"
"Рамазан айында аялды мактоо - макүрөө"
Экономика илимдеринин доктору Айылчы САРЫБАЕВ:
"Баалардын өсүшү экономикалык мыйзамга көз каранды"
1-сентябрь - Билим күнү
Башкы редакторубуз Бабырбек Субановичти 1-сентябрь туулган күнү менен чын дилибизден куттуктап, жашоодогу баардык
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?