ru cs ky ky ru ky ky ky ky ky ky he tt ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky el ky ky el ky el kk el ky el ky kk krc
"Алиби", 30.12.08 - 7-бет: •
Жайдары мүнөзү менен айрымаланып, шатыра-шатман жүргөн адамдын жан-дүйнөсүндө эмнелер бар экенин билүү кыйын эмеспи. Жазайым аруу, баё кыялы, назиктиги менен адамдын дүйнөсүнө бүлүк түшүрчү. Ошентсе да, аны чын дили менен сүйгөн, түшүнгөн адам кездешпей, жашоосунда азаптуу күндөрдү көп өткөрдү. Ала качып кеткен Азамат менен алгачкы күнү эле жашоо болбосун түшүнгөн. Көзүнүн агы менен тең айланса да, баары бир дилин ага ыраа көрө албай азап чегип, айласыз баарына кол шилтеп басып кетти. Артынан узак жыл ушактын доорону сүрүп турду. Ошондо да, өз атындай аруу дүйнөсүн сактап, ар качан жакшылыктан үмүтүн үзбөй жашап, өзүнүн кыл калеми менен эмгектене берди, сезимди өрттөгөн сүрөттөрүн тарта берди. Жыл тогошуп, жаңы кылымга да жаңылыксыз жайдак кирди. Ошондогу бөлмөдөгү жалгыздык, куса, терезенин артындагы жаңы кылым боюнча тарткан сүрөтү көп сынактарда жемиштүү орундарга илинип жүрдү. Анын жалгыздык темасына арналган ар бир сүрөтү жан-дүйнөгө сүңгүп кирчү, ар бир адам өзүндөгү орду толбос сезимдерди жоктоп, жүрөгүн сыздатаар эле. Анткени, жалгыздык менен жандашып жашаган адам гана анын сүрөтүн өзүндөй тартып бере алмак… Аялзаты назик, үлбүрөк. Кудум кызгалдактын баригиндей. Үлп эткен желге үзүлүп түшөт, өзү эмес көңүлү. Үзүлгөн барикти кайра ордуна тага албаган сыяктуу калган көңүлдү таба албайсың. Ага убакыт, улуу сүйүү, жагымдуу жагдай болсо, кызгалдактын чанакчасынан улам бири бажырайып ачыла берет. Бирок, турмуштун оош-кыйыш сересинде көп түйшүктү аялзаты көтөрүп, тизелеп, кайра туруп, жеңе билет эмеспи.
Бүгүн да өз ойлорунун оордугуна тебеленип, апакай полотносун сумсая тиктеп отурду. Иши оңунда жүрүп турса да, көкүрөгүндөгү боштукту толтура албай канча жылды узатып, канча жылды жалгыз тосуп жүрүп, өз тагдырына өзү жедеп көнгөн неме кубанычты боюна жолотпой жатканына өзү таң берди. Кыл калеминин учун полотного тийгизип келе жатып, тып токтоду. "Балким сүйүүнү тартаармын же кубанычты? Бирок, кантип? Жан дүйнөмө жакын болбосо, көрбөгөн адамдын портретин тарткандай болуп калам го…" Ошентсе да,бу саам кубанычтан көлкүп-ташкан бийкечтин портретин тартмакчы болуп, ишине кирише баштады.Баары ойдогудай эле тартылып жатты, жылмаюу жасады, анан эле көзүнө келгенде колуна биринчи ирет кыл калем кармаган окуучудай болуп, эп келбей, түйшүктөнө берди, түйшүктөнө берди… Сүрөтүн караса, кыз күлүп эмес, ыйлап туруптур… Кылкалемин колунан түшүрүп, эки колу менен жүзүн жаап, ыйлап жиберди.
Жазайым канча тизелеп, турмуштун ызгаарына тотукса да өзүн азыркыдай алсыз сезген эместир. Дал ушул күнү өзгөргүсү келди, жалгыздыктын жан сыздаткан кучагынан суурулуп, кимдир бирөөнүн кучагына боюн таштап, узак жылдар чогулган ызасын, кайгысын төгүлүп айтып, бошонгусу келди. Аңгыча эле шаң менен, кыйкырык, ызы-чуу менен коңшулар үйлөрүнөн чыгып, машиналарга бөлүнүп, кайдадыр кетип жатышты. Ошондо гана айрылбай калган календардан 30-декабрга көзү түшүп, анан эсине келди. "Бүгүн эски жылды узатыш керек!"
Көптөн бери катылып турган шампанды алып чыгып, дасторкон жаза баштады. Куду кичинекей кезиндегидей Аяз Атага купуя шыбырады: " Мага ушул жылы сүйүү берчи, бакыт берчи…" Тыкылдаган сааттын жебеси да шашып, 11 болду. Ичи элеп-желеп болуп, бир ордуна отура албай, көптөн күткөн бактысын колунан учуруп жиберүүдөн коркуп, шашылыш пальтосун кийип колуна шампанын алды да, учуп-күйүп, моюн орогучун желге желбиретип, чуркап жөнөдү. Бурула калган таксини токтотом деп, күркөдөн чыга калган бирөө менен сүзүшүп, колундагы шампанын жерге түшүрүп, сындырып алды. Бакыт ушунча жакын калганда колунан жулдурган наристедей умсунуп, "менин тагдырыма ушул жазылган" деп, апакай кар үстүнө тизелеп, ыйлап жиберди. Кимдир бирөөнүн карылуу колдору сыйпалап өткөндөй болду. Башын өйдө көтөрүп, кара көз айнекчен, колунда таягы бар жаш жигитти көрдү. Алгач чоочуп кетсе да, анын мээримдүү үнүнө эрээркеп кетти. Тизелей калып, эмне болгонуна таңданган жигиттин көкүрөгүнө башын ката көпкө ыйлады. Жигиттин демин качандыр бир көзү өткөн атассынын жытына окшотуп, өзүн бир тууган агасындай көрүп, булактын көзүн ачкандай кайгысы төгүлүп, чачылып айтып жатты. Канча отурганы белгисиз, айланага кызыл-тазыл жарыктар жайнап чыгып, кубанычттуу кыйкырыктарга, тарсылдактарга, ырларга толду. Сумсайынкы көзү менен тегеректи бир чарпып, тиги жигиттин кунт коюп, өзүнө тигиле караганын байкады. Жигит Жазайымды көрбөсө да, жан-дүйнөсүндөгү бүлүктү, эч ким көрө албаган, сезе албаган зор дүйнөнү көрүп, анын дүйнөсүнүн чексиз тереңдигине чөмүп бара жаткан. Шадылуу колдору менен жибектей жумшак чачтарын сылап, экөө кар үстүндө отура беришти.
Жаңы жылда Аяз Ата Жазайымга чынында эле чексиз сүйүү, кубаныч, бакыт берди. Ал кубанган кыздын портретин тартып бүттү, бирок, эч бир көргөзмөгө ыраа көрбөй, үйүнө илди. Ажайып тартылган сүрөттү сүйүктүүсү көрө албайт, бирок, ажайып дүйнөсүн сезет.
Он сегиз миң ааламдын чеңгелинде адамзаттын дүйнөнүн ээси болуп калганына таң бересиң. Ошентсе да, оңбу же терспи, жакшыбы, жаманбы, айтор жашоо уланып, тукум уланып, жер огунда эле айланып келе жатат.
Бир эссени окуп калдым, "илгери, байлык колдун кири дечү эле, эми бири да бул сөздү айтпай калышты" дептир. Карап көрсөң, чынында эле колунда жоктор гана өздөрүн соороткондо колдонот. Аларга деле байлык келсе бул сөздү унутуп калышат.
Биз мектепте окуп жүргөндө эки "ойчул" бар эле. "Байлык болсо бийликти сатып алсаң болот, бийлик болсо байлык өзү келет" деген ой толгоолорду айтса таң калчумун.
Чыңгыз аганын "күндөлүк тиричиликтен бийик болгула" дегени менен күнүмдүк жол киремди, түшкү тамагымды, уулумдун байпагын ойлогондо эч нерсе жаза албай калам.
Көчө балдарын көргөн сайын жүрөгүм ооруп, көпкө өзүмө келе албай калам. Ошондо гана "аттиң ай, өз үйүм болсо баарыңар кучагыма батмаксыңар" деп, анан гана оюма байлык менен бийлик келет.
Бир ирет цыгандын бир жашар баласы Ош базарынын кире беришинде ыйлап,балчыкта туруптур. Түтпөй бардым. Ансыз деле мааниси жок капчыгымды карап, беш сомдукту сундум. Курган дүйнө ай, бытыкый тоңгон колу менен акчаны алып, бир азга алаксый түштү. Ал ыйын токтотту, а мен эч кимден уялбай эле көз жашымды төгүп, узап кеттим…
Жаңы жылды элеп-желеп болуп күтчү элем, азыр балам күтөт, а мен айлыгымды анын күткөнүнө жумшайм.
Курбум да ыр жазат. Экөөбүз "кимибиз биринчи өлсөк кийинкибиз эскерүү кечесин өткөрөбүз" деп макулдашканбыз. Балалуу болгончо эскерүү кечесин өткөргүм келчү эмес, …эми күн сайын бир сомдон чогултуп жатам.
Оттун дуулдап күйүшүн аябай сүйчүмүн. Айылда бир жыл жашайм деп оттун сырын үйрөндүм. Көрсө, от канчалык жалындап күйгөн сайын ошончолук бат өчөт экен.
Көпөлөктүн назиктигин кимдер гана сүйбөйт, бирок жылдыз куртту баары жек көрөт.
Күздүн алгачкы белгилери келгенден тарта жазды эңсей эле берем.
"Сары оору болуп кеттим" десе эле сарыкты ойлочу элем. Аябай жаман дарт тура!
"Маңдайында жазуусу ушу тура" дешти, шуу үшкүрүшүп. Ошондон бери күзгүнүн алдына туруп алып, маңдайымдагы жазууну окуй албай жүрөм.
Сиңдим, андан кийин агам кайтыш болуп, өкүрүк кулагыма сиңип калса керек, автобустун үнү, аарынын ызылдашы, деги койчу, баары эле өкүрүп жаткандай сезиле берет мага.
"Адам - жырткыч, мен жырткычтын санын көбөйткүм келбейт", деп үйлөнбөй жүргөн агай жылына балалуу болууда.
Оорулууну көргөнү келген досу жанында ыйлап отурат.Таң атат. Оорулуу баштагыдай эле тирүү, көргөнү келген досу кайгыдан оо дүйнөгө кетиптир.
Розаны сүйгөндөр тикени сайганына деле карабайт экен. Досум миң сайылып, денеси жара болуп кетти, баары бир сүйөт.
Жүрөк сүйлөп турганда кулак укпай калып, аз жерден машинеге урунуп кала жаздадым.
Баркын билдим дестеленген гүлдөрдүн
Асман менен жер өзү үчүн жаралган эмес, ошондуктан түбөлүктүү…
Боз туман гүлдү жашырса да, жытын жашыра албайт,
Бийлик калпын жашырса да, чындыкты жашыра албайт.
Ким пендечилик каалоодон бошонсо бактылуу, анткени, каалоо өз чегин билбейт.