ru fr cs ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru krc
"Алиби", 30.12.08 - 5-бет: •
Кечээ эле дүйнөдө аскер-согуштук кубаттуулугу менен күчтүү экономикага ээ болгон СССРдин ыдырашы башкалар сыяктуу эле Кыргызстандын эгемендүүлүгүн жарыялаганга шарт түзгөн. Өз энчисине тийген өнөр жай ишканаларын, миллиондогон баш малдарын, күчтүү энергетикалык ресурсун сактап, мамлекеттин казынасын көбөйтпөстөн, бийлик мунарасындагылар элдин байлыгын өздөрүнө энчилеп ала баштаган.
Албетте, алар элдин эртеңки күндө нааразылыгы пайда болсо, аларга каршы колдоно турган мыйзамдарды да иштеп чыгууга үлгүргөн. Карапайым калктын күнүмдүк жашоосуна каражатты араң таап жатканда, мурдагы "көмүскө экономика" аркылуу байлык топтогондор мурдагы ири завод-фабрикалардан тарта, аягы ири мекеме-ишканаларга таандык имараттарга чейин "сатып алышты". Таң каларлыгы ушул, алар мындай ири каражаттарга кандайча ээ болгонун териштирген эч ким жок эле.
Мына ушундай кырдаалды пайдалангандар өлкөбүздүн жана мамлекетибиздин ири байлыктарын "прихватташтырып" алышкан. Карапайым калк качан мунун жашыруун сырын, бүтпөгөн чырын билип калганда, менчиктештирип алгандар аларды ар кыл жолдор менен кысымга ала баштаган. Алардын мындай аракеттерине каршылык кылгандар сот адилеттүүлүгү аркылуу маселени чечкиси келген. Тилекке каршы, соттор үчүн "токочтуу бала сүймөнчүк" болуп, мурдагы соттун чечимин кийинкиси четке каккан чечимдерди чыгаруу адатка айланган.
Мындай талаш-тартышка тушуккан Ош шаарындагы "Ошстрой" АКсы менен "ЖЭК" ЖЧКсынын ортосунда талашка түшкөн Ош шаарынын Урицкий көчөсүндөгү №6 үйдү (мурдагы 3-жатакананы) мисалга келтирсек болот.
Бул жатакана союз учурунда "Кыргызкурулуш" концернинин "Ошстрой" трестине тиешелүү болгон. КРнын Мамлекеттик мүлк фондусунун 1993-жылдын 10-августундагы №387 токтомунун негизинде бул трест кайрадан "Ошстрой" акционердик коому болуп түзүлөт. Башталышында бул жатакана социалдык-маданий объект катары ушул акционердик коомго өткөрүлүп, андан кийин кайрадан түзүлгөн "ЖЭК" акционердик коомунун балансасына гана өткөрүлүп берилет. Талаш маселе мына ушунда турат, башкача айтканда №3 жатакана "ЖЭК" жоопкерчилиги чектелген коомдун менчиги катары таанылбагандыктан, жатакананы сатууга "ЖЭК" акционердик коомунун укугу жок болчу.
"КРнын турак-жай фондусун приватташтыруу жөнүндө" мыйзамынын 2-беренесине ылайык жатаканаларды приватташтырууда ал жердин жашоочуларынын жалпы чогулушунун чечими, жергиликтүү мамлекеттик адмистрациясынан жатаканадан турак жайга өткөрүү статусу берилүүгө жана бир ишкананын, мекеменин же уюмдун балансасына өткөрүлүүсү тийиш эле. Ошону менен катар мамлекеттик менчиктик мүлктү жеке менчикке өткөрүүдө "КРнын мамлекеттик менчикти приватташтыруу жөнүндө" 2002-жылдын 2-мартындагы №31 мыйзамы бузулгандыгына байланыштуу Ош шаарынын прокурору Афтандил Бегматов тарабынан мамлекеттин кызыкчылыгы үчүн доо койгон.
Ал өзүнүн доосунда "ЖЭК" жоопкерчилиги чектелген коомдун жетекчиси Алимбек Сарбалаевдин жогорудагы көргөзүлгөн №3 жатакананы Алимбек уулу Алтынбекке 2004-жылдын 21-июлунда келишим жолу менен белекке берилишин мыйзамсыз аракет катары белгилеген.
Ушул доо арыз боюнча 2006-жылдын 28-мартында иш козголуп, Н.Ж.Бакированын жетекчилиги астында сот отуруму болуп, анда "ЖЭК" акционердик коому жана "ЖЭК" жоопкерчилиги чектелген коому социалдык-маданий объектини турак-жай катары пайдаланууга юридикалык укугу жок экендигин далилдеген жана КР нын Граждандык Кодексинин 185-беренесине ылайык Алимбек Сарбалаев менен Алимбек уулу Алтынбектин келишимин жараксыз деп тапкан. Мындан тышкары Кыргыз Республикасынын ГПКнын 197-201-беренелерин жетекчиликке алып Ош шаарынын прокурорунун доо арызын канааттандырууга чечим кабыл алган.
Соттун мындай чечимине нааразы болуп "ЖЭК" жоопкерчилиги чектелген коомдун директору Н. Сарбалаеванын аппелляциялык арызынын негизинде граждандык иштер боюнча Ош областтык сотунун коллегиясында 2006-жылдын 14-июнунда каралып, ага сот Жамашев жетекчилик кылат. Сот өз отурумунда КРнын 1995-жылдан 16-февралындагы "Социалдык-инфраструктуралык объектерди мындан ары пайдалануу шарттарын камсыз кылуунун зарыл чаралары жөнүндө" президенттин Указына ылайык мектеп жашына чейинки балдар мекемелерин, жатканаларды, дарыканаларды, саламаттыкты сактоо жана дарылоо мекемелерин жана башка социалдык инфраструктураларды кимдин балансында жана Уставдык фондусунда мамлекеттик үлүшүнө карабастан приватташтырууга жана сатууга тыюу салынганын эске алып, ушул Урицкий көчөсүндөгү №6 үйдүн №3 жаткана экендигин, А.Сарбалаев менен Алимбек уулу Алтынбектин келишимин КРнын ГКсынын 185-берекесине ылайык мыйзамсыз деп табат, жатакананы белекке берүү келишим жатаканаларды приватташтырууга тыюу салынган Указ чыккандан кийин түзүлүп отурат. Ошону менен катар жатканада жашоочулардын укугу бузулгандыгын эске алып, Кыргыз Республикасынын ГПКсынын 331-беренесинин 1 пунктун жетекчиликке алып, сот Н.Сарбалиеванын аппеляциялык арызы канааттандырылбайт деп чечим чыгарылат.
Дагы бир эске алынуучу нерсе, граждандык иштер боюнча Ош областтык сотунун коллегиясында сот Жамашев КРнын Жогорку Арбитраждык соту бул талаш жатакана "ЖЭК" акционердик коомунун менчиги экендигин аныктайт. Бирок, "ЖЭК" акционердик коомунун жатакананы жеке адамга сатууга укугу тууралуу сөз болбогондугунда баса көргөзгөн. Талашка түшкөн жатакана маселеси 2007-жылдын 9-мартында кайрадан каралып, сот отурумуна сот Р.Б.Кожомкулов төрагалык кылат. Мында Ош прокурору М.Жалалов доогердин өкүлү катары чыгат. Ош шаарындагы Урицкий көчөсүндөгү №6 үйдү же 3-жатакананы Алимбек Сарбалаевдин Алимбек уулу Алтынбекке келишим боюнча өткөрүп беришин жараксыз деп таап, аны мамлекеттин карамагына өткөрүп берүүнү өтүнүч кылат.
Мына ушул сот отурумунун аныктамасындагы жана чечиминдеги айрыкчылыктардын пайда болушу жатакана талашынан күчөшүнө себепкер болгондой көрүнөт. Ушул процесстин учурунда Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик мүлктү башкаруу боюнча Мамлекеттик Комитеттин өкүлү Айбек Кушназаров "Кыргызкурулуш" концернинин базасында "Ошстрой" акционердик коому түзүлүп, алардын бардык мүлкү 320 миң сомго баалангандыгын, анын ичинде №2, №3 жатаканалар киргендигин №3 жатакананын сатылганы боюнча мамлекеттик мүлк фондусунун доосу жок экендигин, ошндон улам прокурордун доосун канааттандыруусуз калтырууну суранган.
КРнын ЖПКнын 45-беренесине ылайык башка жактардын жана белгисиз чөйрөдөгү жактардын укуктарын, эркиндиктерин жана башка корголуучу таламдарды боюнча сотко кайрылууга ар бир адам укуктуу экендиги белгиленген. Бирок, бул сот отурумунда №3 жатакананын 15 жашоочусу Башкы прокурорго кайрылган арызы боюнча материал топтолгон, ушунун негизинде прокурор сотко доо арыз менен кайрылган. Мында мамлекеттин же коомдун кызыкчылыгы козголгон эмес деп аныктаган.
Ошол эле учурда 2004-жылдын 18-апрелинде "ЖЭК"акционерлери 2 гана адам: Алимбек Сарбалаев (4289акция) жана анын аялы Нурила Сарбалаева (480 акция) болуп эсептелинишкен. Ошентип, мындан "ЖЭК" АКсынын эмгек коллективи да, 2 гана адамдан түзүлгөн деген жыйынтык чыгарууга туура келип отурат.
Жогоруда белгиленгендей "Ошстрой" АКсы 38,7 миң сомдук социалдык-маданий объектилерди "ЖЭК" АКсынын эмгек коллективине жеңилдик иретинде төлөмсүз өткөрүп бергени жана ал Уставдык фондуна киргизилет. Сот муну мамлекеттен ажыратылган жана менчиктештирилген деп аныктайт.
Ошол эле учурда КРнын Маммүлк фондусунун башкармалыгынан Э.Өмүралиев "Ошстрой" трестинин мүлкүнө "Ошсрой" АКсынын 320 миң сом төлөгөндүгүнө байланыштуу мында мамлекеттик үлүш калган эмес деп чечет. Мындай жагдайда прокурордун доосу канааттандыруусуз калтырылууга жатарын аныктайт жана чечим чыгарылат. Бул чечим Ош областтык сотунун жарандык иштер боюнча соттук коллегиясы тарабынан да колдоого алынып, бул талаш-тартыштар 2008-жылдын 23-апрелинде, 2008-жылдын 9-октябрында көзөмөл иретинде КРнын Жогорку Сотунда каралып, Ош шаардык сотунун, Ош областтык сотунун жарандык иштер боюнча соттук коллегиясынын 2007-жылдын 7-майындагы аныктамалары күчүндө калтырылган.
Албетте, соттун чечимдерин юридикалык жактан талдоо гезиттин милдетине кирбейт. Бирок, эки жылга жакын мөөнөткө созулган №3 жатакананын маселесин чечүүдө "сот адилеттүүлүгүнө" күмөн саноону гана күчөтөөрүн ачык айтууга туура келип отурат.
Алып көрөлүчү. Ош шаардык прокуратурасы тарабынан ушул талашка түшкөн жатакана боюнча койгон доосу кандайдыр бир мыйзамдын негизинде болгон чыгаар. Ошол эле учурда 2006-жылдын 28-мартындагы Ош шаардык, 2006-жылдын 14-июнундагы областтык сотунун граждандык иштер боюнча соттук коллегиясынын аныктамаларында прокурордун доосу канааттандырылсын деген чечим чыгарылган.
Ал эми 2007-жылдан ушул мезгилге чейинки мезгилде ошол эле Ош шаардык соту, Ош областтык сотунун граждандык иштер боюнча соттук коллегиясынын кайрадан бөлөк чечимге келиши биздин соттордун чала сабаттуулугун айгинелеп жаткан жокпу? Же болбосо, бул чечимдердин ар башка өңүттө чечилишине "башкача сырдуу күчтөрдүн" таасири бар болуп жүрбөсүн?
Дагы бир күмөндүү көрүнүш, №3 жатакана Алимбек Сарбалаевден Алимбек уулу Алтынбектин менчигине өткөрүлгөндөн кийин доо арызды Н.Сарбалаевванын бериши мыйзамга туура келер бекен?
Албетте, жатакана турак-жай эмес. Бирок, социалдык маданий обьект бир үй-бүлөнүн ичинде биринин колунан экинчисинин колуна өткөнү жана менчиктештирилиши мыйзамдуу болсо, ал жатаканада бөлмө алып жашаган 15 үй-бүлөнүн укуктары да эске алынышы керек эле го?
Сот адилеттүүлүгү биздин өлкөдө сакталабы? Ага ачык жооп берүү кийин. Бирок, сот отурумунда калыс чечим чыгарбагандыгы үчүн деги эле жоопкерчиликти күчөтүү зарылдыгы чыгып отурган жокпу? Элди үмүткөр кылып, жатакананы анда жашап жаткан үй-жайсыздарга кайрып берүү калыстыкпы? Же төлөмсүз ага ээ болгон бир үй-бүлөнүн пайдасына чечкен сот адилетпи? Кайсы сот отурумундагы чечим мыйзамдуу деп табылыш керек?
Азыркы күндө бул маселе өз апогейине жетти. Мурдагы доогерлер азыр жоопкер болуп калды. Жоопкерлердин ишенимдүү өкүлү Т.Жээналиевдин айтымында жаңы жагдайдын ачылганына байланыштуу бул маселе КРнын Жогорку Сотунда кайрадан көзөмөл иретинде каралмакчы.
Сот отурумунда карама-каршы чечим чыгарган сот өкүлдөрү чыгарылып, алар өз чечимдерин коргоп чыгуусу зарыл. Кимиси мыйзам чегинде утулса, аларды кайрадан адам тагдырын чечүүчү бул кызматка жолотпоо зарыл. Ошондо гана сот адилеттүүлүгү орномок, сот коррупциядан арылмак…
Бирок, бизде ушул кадамга бараар укук коргоочулар чыгар бекен?