ru en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru hu ru ky ru ru ru ru ru ky ru ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru tt ru ru ru ru ky ru ru ky ru ru ky ru ru ru ru ru ky ky ru
"Айат пресс", 17.09.09 - 5-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
- "Тагдырың сырдуу чийилет, талантың жүрө билинет" демекчи "Кошжылдыз" теледолбоорунда ырдап көпчүлүктү таң калтырдыңыз. Буга чейин талантыңызды катып жүргөнүңүз кызык?
- Ырга шыктуу болсом да "ырчы болом" деген максатым жок эле, бирок, тойлордо ырдап эл сынына татып калчумун. Ыйык сахнага чыккан эмесмин, жаныңда жакшынакай, сүйкүмдүү айым сени менен ырдап турса, бат эле сахнанын ашканасына көнөт экенсиң. Тез эле артист болуп кетемби деп коркуп жатам. Чоң сахнага чыгуунун кыйынчылыгы бар экенин долбоорго катышканда сездим. Андыктан ыйык сахнада болобу, бизнестеби, айтор кайда болбосун адамдын таланты болбосо эч качан ийгиликке жетпейт. Ар ким өзүнүн иштеген ишин көңүл менен аткарса жемишин алат. Ырдап элди таң калтырайын деген деле оюм жок болчу. "Райхан байке, аксакал катары жол баштап, бул долбоорго катышып бериңиз" дешкендиктен "элдин көңүлүн көтөрүп, эл үчүн ырдап койсом туура эле болчудай" деп сунушту четке какканым жок.
- Өнөктөшүңүз Үмүт айымдын кандай жакшы сапаттарын байкадыңыз?
- Шеригим Үмүт Тилегенованын келбети өзүнө куп жарашкан, адамкерчиликтүү аялзаты экен. Ошондой эле жолугуп ырдаган күндөн тарта эле бири-бирибизге үндөрүбүз дал келип, репетиция убагында кыйналган жокпуз.
- Бала кезиңизде деле шамдагай, адам менен бат тил табышкандардан болсоңуз керек?
- Ошондой болчумун. Жашымда бейбаш болгондуктан анын кордугун да, жакшылыгын да көрдүм. Адам баласынын турмушта өткөргөн күндөрүнүн бары өзүнчө бир анекдот турбайбы. Жашымдан жеке турмушумда мындай да тигиндей да болду, кыйынчылык оор күндөрдү көп көргөндүктөн, бардык нерсеге чыдамдуумун. "Тагдырың камалбас үчүн туюкка, жамандык жакын жүрөрүн унутпа" демекчи башыма канчалык татаал күн түшсө, ошончолук куштарланып, ал мезгилди түшүнүү менен кабыл алып, жеңип чыкканга аракеттенем. Бир ишти баштасам аягына чейин майын чыгара аткармайын жаным жай албайт.
- "2" да, "5" да алчумун. Мектептен чыгарып жиберген күндөр да болгон. Эркеликти билбей чоңойдум. Согуш убагындагы, согуштан кийинки кыйынчылык күндөрдү баштан өткөрүп, кой кайтарып биттеп-курттап эле жүрчүбүз.
- Бир топ жыл Москвада жашаганыңыздан кабарыбыз бар...
- Туура, Москвада 33 жыл жашадым. Мектепти бүткөн соң Москвадагы "Автожол " институтуна тапшырып, өтүп кеткем. Кесибим- инженер механик. Жогорку окуу жайды аяктаган боюнча ал жакта иштеп кала бергем. 25 жыл жетекчилик кызматта иштеп, Кыргызстанды жарак-жабдуу менен камсыздоо менин колумда болгон.
- Алгачкы сүйүүңүз эсиңизде барбы?
- Балалык кыял, тунук сезим менен күрөшкөн алгачкы сүйүү, ар бир инсандын башынан өтөт. Бирок, ал кезде үйлөнүүгө эрте, шартка туура келбеген мезгил болгондуктан алгачкы сүйүүсүнө жеткен адамдар чанда гана болсо керек. Интернатта окудук, ошондой эле тагдырдын ар кырдуу шарттары менен мектептен кийин Москвага окууга кетип, сүйүүгө деле көңүл бурбаптырмын.
- Жүз грамм менен доссузбу, мас болуп көчөдө калган күнүңүз болгонбу?
- Спирт ичимдигин катырам. Бирок, катуу мас болуп, көчөдө жатып калган эмесмин. Учурда мурдагыдай ичүүгө күч келбей калгандыктан көп ичпейм.
- Жашымда "кой кайтаргам" дедиңиз, андыктан кой союп, устукандоо сизге сөз деле болбосо керек?
- Учурда койдун этин жегенди жакшы билем. Ал эми мал союп, жиликтеп, устакандагандын планын жашымда толтуруп койгом.
- Бир жакшы анекдот айтып бербейсизби.
- Туурасын айтсам анекдот айткандан да, укканды жакшы көрөм. Негизинен адам тиги дүйнөдө бейишке чыгам деп умтулуп, түрдүү түйшүккө жолугат го. Ошондо карап туруп "атаңдын көрү, бу бейишке чыккан киши дегеле бизге көрүнгөн эмес эле го" деп ойлоп коем. Ошол туурасында бир анекдот:
Эки киши бейишке чыгат. Ошол бейишке чыккандарга эртең менен кечинде чай-пайын берип тозокко түшкөндөр бийлеп жүрөт. Аларды көргөн экөө:
- Бизди деле тозокко алып барып койгулачы- деп суранат.
- Макул-деп экөөнүн колуп бурап, караңгы тамга киргизип камап коет.
- Ой, бул эмне кылганыңар?- дешсе,
- Тозокко кирем дебедиңерби-дейт.
- Тозоктогулар сыртта бийлеп эле жүрүшпөдү беле? - дешсе.
- Ал жөн гана реклама болчу-деген экен.
- "Байлык топук кылганга токтойт" демекчи бай деп сизден көптөр жардам сураса керек. Андыктан суранып келгендерге жардам берген учурларыңыз болгонбу?
- Согушка катышкан, согуш учурундагы тылда иштеген аксакал карыларга, спортту сүйгөн жаш спортсмендерге жана искусствону сүйүүчүлөргө, ушул үч тармакка жыл сайын эки млн. сомдой жардам берип тургандыктан Москвадан тапшырылган "Меценат века" деген эл аралык орденге татыктуу болгом. Андан тышкары жеке ишиме байланыштуу 20 млн. сом өлчөмүндөгү каражатты өкмөттүн бюджетине салык катарында төгүп турам. Адам канчалык адамга жардам кылса ага кудай ошончолук жардам берет.
- Сиз барбаган өлкө калбаса керек.
- Арманым жок. 1980-жылдан бери олимпиадалык оюндардын барына катышып, бүт дүйнөнү кыдырдым. Мен барбаган, мен көрбөгөн өлкө калган жок. Бирок, башкаларга окшоп чет өлкөгө эс алам деп барбайм. Иш менен эс алганды бирге алып, экөөнө тең жетишем. Менде атайын эс алам деп ишти таштап коюп жатып алуу болгон эмес.
- Раймаалынын ырын катыра ырдайт экенсиз, чындап эле артыңыздан жаш кыз "сүйөм, күйөм" деп ээрчип алса эмне кылат элеңиз?
- "Сүйөм, күйөм" деп жалбарган мончоктой кыздан качкан болбойт го. Ага жооп бериш керек. "Жакшы көрөм" деп турса эркек адамдын качканы уят.
22-сентябрда Бишкек шаарынын Октябрь кинотеатрында "Бир Дүйнө Кыргызстан-2009" адам укуктары боюнча даректүү тасмалардын үчүнчү Эл аралык фестивалынын ачылышы болот. Адам укуктары боюнча даректүү тасмалардын үчүнчү эл аралык фестивалы Кыргызстанда Европалык Союздун жана ХИВОСтун колдоосунда өткөрүлөт. Эл аралык фестиваль, Кыргыз Республикасынын Акыйкатчы Институту, Борбордук-Азиялык маданият жана искусство тармагы, Чехиядагы Эл аралык "One World" фестивалы менен өнөктөштө "Жарандар коррупцияга каршы" укук коргоо борбору тарабынан уюштурулууда. Фестивалды утурлап эл аралык фестивалдын координатору Диана Макембаеваны маекке тарттык.
- "Бир дүйнө" Адам укуктары боюнча даректүү тасмалардын Эл аралык фестивалынын максаты эмнеде?
- Фестивалдын максаты адам укуктары боюнча даректүү тасмалар аркылуу жаштардын укуктук жана жарандык аң-сезимин жогорулатуу жана ошондой эле адам укуктары жана эркиндиктерин коргоого багытталган башка чет өлкөлүк даректүү фильмдерди коомчулукка жайылтуу. Фестиваль ар кандай өлкөлөрдө жашаган адамдардын чыныгы окуяларын чагылдырган жаңы даректүү тасмаларды сунуш кылат жана аларды талкуулайт. Ар бир көрөрмандын ойлорун угуу менен биздин эксперттер жана калыстар тобу бул тасмаларга баа берип, алардын мыктысын тандайт, жеңүүчүлөрдү аныктайт.
- Кыргызстанда даректүү тасмаларды тартуу анча өнүгө албай жатканда мындай Эл аралык фестивалга биздин өлкөнүн катышуусу кандай чечилип жатат?
- Ооба, даректүү тасмаларды биздин өлкөдө тартуу өнүкпөсө да тартылган тасмалар бар. Өткөн жылдагы фестивалга Кыргызстандан Азиза Расулованын "Жашоо укугу", Динара Сүймалиеванын "Бул ким?" деген тасмалары катышып, номинацияларга ээ болгон. Быйыл дагы балдардын укугуна байланышкан Ульяна Конавалованын "Саламатсыңбы, күнүм күнүм", Фуркат Турсуновдун "Терезе" аттуу тасмалары фестивалга катышып жатат. Биз ушул даректүү фильмдерди тартуунун проблемасы тууралуу өткөн жылы тегерек стол өткөрүп, режиссерлор менен бирдикте бир катар көз караштарды ачыкка алып чыкканбыз. Быйыл дагы 21-сентябрда атайын тегерек стол өткөрүлөт.
- Кыргызстандан башка дагы кайсы мамлекеттерден тасмалар катышат, кимдер келет?
- Фестивалда АКШдан, Сербия, Монголия, Казахстан, Өзбекстан, Финляндия, Кыргызстан жана Тажикстандан келген 16га жакын даректүү фильмдер Бишкекте, Караколдо, Нарында, Ошто, Исфанада жана Худжентте (Тажикстан) көрсөтүлөт. Тасмалар көрүүчүлөрдүн, эксперттердин жана кинематографисттердин талкуусу менен коштолот. Сербиянын Белград шаарынан режиссер Марко Попович, Чех Республикасынын Прага шаарынан "Бир Дүйнө" Эл аралык фестивалынын директору Игорь Блажевич, Америка Кошмо Штатынын Нью-Йорк шаарынан режиссер Парвез Шарма, Монголиянын Улан-Батор шаарынан режиссерлер Уранчимег Нансал, Батбилег Золжаргал,Тажикстандын Душанбе шаарынан режиссер Искандер Усмонов, Өзбекстандын Ташкент шаарынан режиссерлер Умида Ахмедова, Олег Карпов, Иорданиянын Амман шаарынан укук коргоочу юрист Асма Хадер, Казахстандын Алмата шаарынан режиссерлер Асия Байгожина, Владимир Тюлькин биздин фестивалдын коноктору болмокчу. Алардын эмгеги албетте калыстар тобунун, эксперттердин тандоосунан кийин жеңүүчүлөр аныкталат.
- Кыргызстанда буга чейин мындай фестивалдар өткөрүлгөнбү?
- "Бир Дүйнө Кыргызстан" адам укуктары боюнча даректүү тасмалардын Эл аралык фестивалы, Чехиядагы "Еден жарыгы" (One World) адам укуктары боюнча даректүү тасмалар фестивалынын бир бутагы болуп эсептелет. Учурда "Еден жарыгы" (One World) бүткүл дүйнөдөгү адам укуктарына жана эркиндиктерине таасир берүүчү Европадагы баштоочу фестивалдарынын бири. Ар бир жылда Прагада адам укуктары жана эркиндиктери боюнча даректүү тасмалар көрсөтүлөт. Адам укуктары боюнча даректүү тасмалардын фестивалы буга чейин Кыргызстанда эки ирет өткөрүлүп, анда ар кайсы өлкөлөрдүн 30га жакын даректүү тасмалары көрсөтүлгөн. 2007-жылдын сентябрь айынын аягында "Бир дүйнө Кыргызстан - 2007" адам укуктары боюнча даректүү тасмалардын Эл аралык фестивалы Бишкек, Ош, Жалал-Абат шаарларында француз режиссеру Кристиана Лелондун катышуусунда өткөрүлсө. Экинчи фестиваль 2008-жылы октябрь айынын ортосунда Бишкек жана Каракол шаарларында Өзбекстан, Тажикистан, Чехиядан келген режиссерлер менен меймандардын катышуусунда болуп өттү. Фестиваль ар бир шаарда үч күндөн өткөрүлүп, режиссерлер көрүчүүлөргө тасмаларын өздөрү тааныштырып, тасмалар ар кандай номинациялар менен сыйланган.
- Быйылкы фестивалдын негизги программасы кандай, канча күн уланат?
- Фестивалдын 1-турунда 21-сентябрда-Борбордук Азия, Европа жана Кыргызстандык режиссерлердун катышуусу менен тегерек стол "Урмат Ордо" мейманкансынын жыйындар залында өткөрүлөт. 22-сентябрдан 25-сентябрга чейин Бишкек шаарында, 28-30-сентябрь Каракол шаарында, 1-3-октябрь Нарын шаарында өтөт. Экинчи турунда 6-7-октябрга укук коргоочулардын катышуусундагы семинар-тренинг уюштуруп жатабыз, 8-октябрда Ош шаарына кетебиз, андан ары Исфанада тасмаларды көрөсөтүп, Тажикстандын Худжент шаарына 16-18-октябрда барабыз.
кыргыз тилиндеги гезит "Айат пресс"
email • архив • редакция
ДҮЙНӨНҮ ТҮРӨ КЫДЫРГАН РАЙКАН АЛКАНОВ
Чек ара, аскер аба базасы жана кордолгон кыргыз
"Мончоктой кыздан качкан болбойт"
"Ашказан, он эки эли ичеги жарасы жугуштуу"
Акын менен сүрөткердин мейкини чексизби?
Аргымагың менен арышың кең!
Тоок жебей томураң кал!
"Мага үйлөнүүгө али эрте"
"Үлпөт тоюм жомоктогудай өтөт"
"Нышанбек Кочкоровдун уулу эмесмин"