ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ru tt ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ru ky ru hu ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Эгерде биз чындап эле Бажы шериктештигине кире турган болсок, анда биринчи кезекте улуттук бажылык тарифтерибизди анын Бирдиктүү бажылык тарифтерине шайкеш келтирүү талап кылынат. Кыргызстандагы аракеттеги бажылык төлөмдүн тарифинин орточо ставкасы товарлардын баасынын 5,1 пайызына барабар болсо, биз мүчө болгон Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун алдындагы милдеттүү ставкабыз 7,7 пайыздан ашпоосу керек. Же бизде бажылык төлөмдөр Бүткүл дүйнөлүк соода уюму (БДСУ) уруксат кылган өлчөмдөн да аз алынат. Ал эми Бажы шериктештигинин орточо бирдиктүү бажылык ставкасы 10,6 пайыз. Демек, Кыргызстан азыркыга салыштырганда бажылык төлөмдөрдүн орточо ставкасынын өлчөмүн эки эсе, ал эми БДСУнун нормасына карата 3 пайызга көбөйтүүсү зарыл.
Эксперттердин пикирлерине ылайык, мындай болгондо Кытайдан импорттолуп жаткан эл кеңири керектөөчү товарлардын баалары сезилерлик жогорулоосу күтүлөт. Анткени, жаңы шартка ылайык бул өлкөдөн импорттолуп жаткан товарлардан мурдагыдай салмагына карата эмес, алардын бааларына жараша бажы төлөмдөрү алына баштайт. Алдын ала чыгарылган эсептерге ылайык инфляция орто эсеп менен 1,5-2 пайызды түзөт. Эгерде мында Бажы шериктештигине мүчө өлкөлөр жакынкы убактарда БДСУна киргенге даярданып жатышкандыктары эске алынуу менен алар Кыргызстан Шериктештикке кирип жатканда анын бажылык төлөмдөрдүн орточо ставкаларын азайтуу жөнүндөгү сунушуна макул болушса, анда бизге орточо ставкаларды эки эсеге жогорулатуунун зарылчылыгы болбошу ыктымал. Бул вариант ишке ашпай турган болсо, анда Кыргызстан айрым бир катар товарларга аракеттеги бажы төлөмдөрүнүн тарифтерин сактоо менен БШге кирүү шарты тууралуу мүчө-өлкөлөр менен алдын ала макулдашып алуусу зарыл. Бирок, БШдеги өнөктөштөрүбүз Кыргызстан койгон андай шарттарга макул болбой коюулары да мүмкүн, анткени, экономикалык жана товар алмашуу жактарынан Кыргызстан алардын эч кимисин деле өзгөчө кызыктырбайт, негизинен БШнын калган мүчөлөрү өзгөчө энтузиазмда болушпаган менен Россия саясый кызыкчылыктардан улам гана Кыргызстанды шериктештикте көргүсү келүүдө.
"Дордой", "Кара-Суу", "Мадина" сыяктуу ири базарларда иштегендердин көпчүлүгү Кытайдан импорттолгон товарларды кошуна өлкөлөргө, Россияга жана андан ары жактарга реэкспорттоо аркылуу пайда таап келишкен. Алсак, 2010-жылы Кытайдын статкызматынын маалыматтары боюнча, ал жактан бизге жалпы суммасы 5 миллиард долларлык товарлардын экспорттолгону айтылса, биздин бажы кызматыбыздын маалыматтары боюнча Кыргызстанга 623,6 миллион долларлык Кытай товарлары импорттолгон. Же 623,3 миллион долларлык товарлар республикабыздын ички базарларында сатылса, 4,4 миллиард долларлык товарлар башка өлкөлөргө реэкспорттолгон деп болжолдосок болот. Экономикалык жөнгө салуу министрлигиндегилер муну 2,7 млрд. доллар деп жатышат, бирок анда калган 1,7 миллиард долларлык товарлар кай жакка кеткен? Реэкспорттолбосо асманга учуп кеткен эмес да.
Тилекке каршы, дүйнөлүк экономикалык кризистен жана кошуна өлкөлөрдүн жылдан жылга чек аралык, бажылык тартиптерин күчөтүп жаткандыктарынан улам реэкспорттордун көлөмдөрү, демек бюджетке түшүүчү алык-салыктардын суммалары да азаюуда. Алсак, 2009- жылы "Дордой", "Кара-Суу" базарларынан 427,5 миллион сомдук салык түшсө, өткөн жылы 351,3 миллион сомдук гана салык жыйналды. Азыр аталган базарларда дүң соода жүгүртүү 50 пайыздайга кыскарды. Ушул жылдын 1-июлунан же Бажы шериктештиги аракетке киргенден тартып, анын дагы азаюусу күтүлөт, анткени уюмга киргендер бирдиктүү катаал бажы саясатын жүргүзө башташат. Бажы шериктештиги аракетке киргенден тартып, Кыргызстандык ишкерлердин реэкспорттык операцияларга мурдагыдай экономикалык жактан кызыгуулары кескин азаят, анткени Россиялык, Казакстандык, Белоруссиялык ж.б. коммерсанттар үчүн товарларды Кытайдан түз алуу пайдалуу боло баштайт.
Эксперттер Кыргызстандын Бажы шериктештигине эки вариантта кирүү мүмкүнчүлүгү бар экендигин айтышууда. Биринчиси, БШга мүчө өлкөлөрдүн жетекчилери менен сүйлөшүп , элге зарыл айрым импорттук товарларга азыркы бажылык тарифтерди сактоо менен кирүү, алгачкы айлардагы же жылдардагы жоготуулар үчүн компенсацияларды алуу жөнүндө макулдашууларга жетишүү. Бул вариант биз үчүн абдан ыңгайлуу болгон менен муну Казакстан менен Белоруссиянын өкмөттөрүнүн кабыл алуулары кыйын.Анткени, алардын жеңилдиктерсиз деле БШда бизди көргүлөрү жок, Россиянын ыгынан чыга алышпагандыктарынан гана макул болгондой түр көрсөтүшүүдө. Казакстан Кргызстан тараптан агылган реэкспорттук жана контробандалык товарларга бекем чек коюлушун каалайт.
Экинчиси, Кыргызстан БШнын тарифтерин жана эрежелерин толук бойдон кабыл алып, бирдиктүү тарифтик ставкалардын негизинде кирүү варианты. Мында БДСУ менен мамилеси кандай болот, ал өзүнчө маселе, бирок андан башка жоготуулардан сырткары мыйзамдуу бажылык төлөмдөрдөн түшкөн каражаттардын да азайып кетүү мүмкүнчүлүгү бар. Анткени, бажылык төлөмдөр мурдагыдай алынган жеринде калбайт, Россияга чогултулуп, анан ал жактан тийиштүү коэффициенттерге ылайык бөлүштүрүлөт. Адистердин эсептөөлөрүнө караганда, ал "обшактагы" биздин үлүшүбүз 0,65-3,27 пайыздын ортосунда болот. Бирок, алар өз убагында, калыс адилет бөлүштүрүлүп турабы же "обшакта" үлүштөрү көптөр үчүн акырындап саясый рычагга айланып кетеби?
Бул да өзүнчө ойлондурарлык маселе.
№12-мектеп-гимназияда окуу акысы 10 миң сом
Бишкекте мыкты билим берет делген мартабалуу мектеп-гимназия, же лицейлердин биринчи классына баланы киргизүү, же бир мектептен экинчисине которуу өтө оор маселе. Айталы, шаардагы мартабалуу деген мектеп-гимназиялардан балаңды окутуу үчүн сөзсүз ортого тааныш салыш керектиги эч кимге жашырын эмес. Болбосо, мектеп-гимназия жетекчилиги сураган акчаны мектептин өнүгүү фондунун эсебине төгүп беришиң керектиги турулуу иш. Бул Кыргыз Республикасынын Конституциясы, же Кыргыз Республикасынын Билим берүү жөнүндө мыйзамында жазылган эмес, бирок, бул жашоонун жазылбаган мыйзамы. Мындан эч ким эч кайда качып кете албайт (Каалайсыңбы, же жокпу акыркы жыйырма жылда турмуштун жазылбаган мыйзамдары менен жашап калбадыкпы).
Мындан эки-үч күн мурда, өздөрүнүн аттарын атагысы келбеген ата-энелердин чоң тобу №12-мектеп-гимназиядагы мына ошондой жазылбаган мыйзам чегинде иш болуп жатканын кабарлашты. №12-мектеп-гимназия Бишкектин чок ортосунда, айтылуу илгерки "Миң түркүн" соода борборунун бет маңдайында жайгашкан. Ата-энелердин айтымына караганда, аталган мектеп-гимназиянын директорунун орунбасары Чугунова Светлана Геннадьевна ата-энелерге балдарыңарды №12-мектеп-гимназиянын биринчи классына кабыл алынсын десеңер, анда мектеп-гимназиянын өнүгүү фондуна 5-июнга чейин 10 миң сомдон төлөгүлө дептир. Ата-энелердин арыз-муңдары кыскача ушундай. "Балдарыбыз былтыртан бери мына ушул №12-мектеп-гимназиянын мектепке даярдык курсунан өтүп жатышат. Даярдоо курсуна бергенде үч миң сомдон бергенбиз. Эми болсо биринчи класска кабыл алуу үчүн он миң сом сурап жатат. Азыраак болсо да, ыйлап-сыктап таап берет элек. Жогорку окуу жайына өткөрүү үчүн да мынча сурабайт ко. Акыр аягы Кыргызстанда ар бир адамдын билим алууга укугу бар жана билим берүү бекер эмеспи" дешет. Ата-энелерди кыжалат кылып, нааразылыктарын пайда кылган маселе акча маселеси экенин түшүнүп турабыз. Азыркы күндө, азык-түлүктүн баасы күн сайын жогорулап бараткан маалда 10 миң сом оңой-олтоң акча эмес.
Биз маселенин күңгөй-тескейин билүү максатында Бишкек шаардык билим берүү башкармалыгына эки күн бою телефон чалып, аталган башкармалыктын башчысы Ниязова Айнагүл Маликовнаны кармай албай койдук. Айла кеткенде, Билим берүү министрлигинин мектептер бөлүмүнө "Кыргызстанда билим берүү акысызбы, же акы төлөнөбү, аталган мектеп-гимназиянын жетекчилиги ата-энелерден 10 миң сом талап кылуу менен мыйзам бузуп жатышкан жокпу" деп кайрылдык. Аталган бөлүмдүн атын атагысы келбеген кызматкери 1-июнь таң эртелеп, ата-энелер министрликке дал ушул маселе, №12-мектептеги мыйзамсыз жосун боюнча чалганын, бул иштен кабардар экенин айтып, "Эми силер асмандан түшкөн жоксуңар да. Мектептер кандай абалда экенин билесиңер, азыр мугалимдер оор шарттарда иштеп жатышат. Мектептерге мамлекет тарабынан бөлүнгөн каражат жетпейт. Анан ошондой иштерге ..." деп баратып сөзүн оңдоп, "Бул мектеп-гимназиянын уставында атайын фонд, кайрымдуулук каралган. Мектеп жетекчилиги деле ата-энелерден сөзсүз түрдө мынча төлөйсүңөр деп эмес, ким канча мектептин өнүгүү фондусуна мүмкүнчүлүгүнө жараша бере алат деп айткан болуш керек. Эгер андай болсо, биерде мыйзамсыз эч нерсе жок. Мектеп-гимназиянын уставында ал нерсе бар. Экинчиден, баары эле ушул мектеп-гимназияны качырышат экен. Бир класста 25 окуучу окушу керек. Буларда 45ке чейин чыгып кетип жатат каалоочулардын көптүгүнөн. Мектеп чоюлуп кеткидей резина эмес да" деп жооп берди.
Биз №12-мектеп-гимназиядагы түзүлгөн ата-энелер менен мектеп-гимназия жетекчилигинин ортосундагы түшүнбөстүктөр үчүн ким-бирөөнү күнөөлөгүбүз келбейт. Бүгүнкү күндө Бишкектеги мартабалуу, мыкты билим берет делген мектептеринин биринчи классына баланы окууга киргизүү - Кыргыз-Славян университети менен Борбордук Азиядагы Америка университетине караганда да, алда канча кыйын, аны билебиз. Айталы, ошол эле №13-мектеп-гимназиясын алсак, бул англис тили багытындагы мектеп-гимназияга баланы киргизүү №12-мектеп-гимназиядан да оор. №61-мектеп-гимназияда андан да талап жогору. Биз, дагы да айтабыз эч кимди күнөөлөгүбүз келбейт, бирок Бишкектеги мектептердин жетекчилиги бир нерсени так жана туура түшүнүү керек, шаардагы мектептер - мектеп жетекчилигинин жеке менчигиндеги билим берүү мекемеси эмес. Шаардагы мектептерди азыркы күндө мектеп жетектеп тургандар курган эмес, бул билим берүү мекемелерин мамлекет кураган, эл курган. Демек, Кыргызстандын ар бир жараны менин балам бул мектептен окушу керек деп айтууга толук конституциялык укугу бар. Эгер, жеке менчик билим берүү мекемеси болсо, анда айла жок. Андыктан, мектеп жетекчилигинин мектепке, мектептин биринчи классына баланы кабыл алуу үчүн акча сураганы мыйзамсыз. Бул Конституцияга каршы.
Билим берүү министрлигинин атын айткысы келбеген кызматкери айтмакчы, мектептер, мугалимдер оор шарттарда иштеп жатышат. Баарыбыз аны түшүнүп, билип турабыз. Бирок, айткылачы, ким кыйналган жок. Мүмкүн, ошол мугалимдер сыяктуу эле кыйналган врачтар баласын №12-мектеп-гимназиясынан окуткусу келер.
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?