uk ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru ky ky ky ky ky ky kk ky ru hu ru be ky ru ru ru ru ru uk ru ru ru ky ky ru ky ru ru ky ky bg ky ky uk ru ru tt ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Добулбас kg", 14.06.11 - 2-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Экономиканы эстеген жан жок
Көптөн бери көкөй өйүп келаткан маселе бюджеттик таңсыктыктын (дефициттин) астрономиялык деңгээлге чейин чаап чыгып кеткени. Апрель революциясы менен түштүктөгү каргашалуу окуялар улуттук экономиканы катуу эңшерип кеткени белгилүү. Эксперттердин эсебине караганда терең кризиске тушуккан кыргыз экономикасын калыбына келтирип, туруктуу өнүгүү тилкесине салып кетүү үчүн кеминде бир миллиард евро суммасындагы каражат менен сугаруу талап кылынат. Ырасмый статистиканын билдиргени боюнча бюджеттин таңсыктыгы ички дүң продукцияга (ВВП) карата алганда 7,8 пайыздан ашык. (Ал эми айрым эксперттердин, алып айтсак, Бишкек ишкерлер клубунун өкүлү Азамат Акелеевдин баасына караганда бюджет таңсыктыгы статскомдун айтканынан бир кыйла жогору - ички дүң продукциясынын 9%ын түзөт). Эл аралык финансы институттарынын эксперттеринин айтымында, бюджеттик таңсыктык 3%дан жогоруласа, ал опурталдуу чектен ашып кетти деп эсептелет. Көрүп тургандай бюджеттин тартыштыгы коопсуздук чегинен алда канча жогору - 2,5-3 эсеге чейин көтөрүлүп кеткенине күбө болобуз. 2011-жылдын жарымысы карыды, бюджеттин тартыштыгы эми 600 миллион долларга жетип, ички дүң продукциянын 15%ын түзүп калганы белгилүү болду.
Жылдын башында, т.а. 26-январда кабыл алынган бюджетте таңсыктык 21 миллиард сомду түзгөн эле. Андан бери абал оң жагына өзгөрүп кеткени байкалбайт. Баягы эле тас кейпинде. Кайра бюджеттин киреше менен чыгаша бөлүктөрүнүн ортосундагы ажырым убакыт өткөн сайын мурдагыдан да кеңейип, бири-биринен алыстап баратканын көрүүгө болот.
Май айынын этегинде "ЖК менен Эсептөө палатасынын бирдиктүү иш алып барышы" деп аталган эл аралык илимий-практикалык конференция болуп өтүп, спикер Ахматбек Келдибеков чыгып сүйлөгөн эле. Ошондо А.Келдибеков алда немедей болгон "суук кабар" таратты-жылдын аягына дейре 2011-жылдын бюджетинин таңсыктыгы 30 млрд. сомго чаап барышы этимал дейт ЖК төрагасы. Эгер А.Келдибековдун "кара жолтой" жоромолу чындыкка чыга турган болсо, анда премьер-министр Алмазбек Атамбаевдин жылдын кылда башында т.а. 24-январдагы интервьюсунда айткан "бул жылды бюджеттик профицид менен аяктаарыбызга терең ишенем. Азыр уникалдуу кырдаал түзүлдү. Мындан ары өлкөнүн бүт активи, бүт резерви кимдир бирөөнүн чөнтөгүнө эмес, өлкөнүн бюджетине барып түшөт",-деп айтканы элди алдоо, куру кыял, куру убада, өкмөттүн өнөкөт ооруга айланган кезектеги утопияларынын бири болуп калат. Эгер А.Атамбаевдин "өлкөнүн экономикалык резервин кимдир бирөөнүн чөнтөгүнө эмес, бюджеттин таңсыктыгын жабууга багытайбыз" деген сөзүнүн өтөөсүнө чыгып, майнап чыгарса, мамлекеттин казынасындагы каражаттардын басымдуу бөлүгү чиновниктердин армиясын багууга коробойт эле, мамлекеттик ресурстар коррупцияланган бюрократиянын кулкунуна куркурап кирип дайынсыз жоголбойт болчу. Мамлекеттик чиновниктер туташ коррупцияга тушуккан кезде бюджеттик прфицидге (чыгашадан кирешенин артыкчылыгы) жетишүү жөнүндө айтып отуруунун кажети деле жоктур.
Бюджеттик таңсыктыгынын кыйынчылгынан өкмөт кандай жолдор менен чыгууну көздөп жатат? Кысталышта жол көргөзгөн антикризистик олуттуу программалар түзүлдүбү? Тилекке каршы өлкөнү финансылык-экономикалык кризистин сазынан сууруп чыгуу үчүн бел байлап белсенип киришкен белгилер өкмөттө байкалбайт. Баягы эле көнүп калган эски адатка салышууда: тыштан карыз алуу менен "бюджет жаздыгын" түзүү б.а. тышкы кредиттер, гранттардын эсебинен бюджеттин тең салмагын эптеп кармап туруудан башка жол, башка амал таба алышпаганы көрүнөт. Натыйжада 20 жыл ичинде алган тышкы карыз Финансы министринин орун басары Мирлан Байгончоковдун айтымында $2,6 млрд. чейин чаап чыкты. 5,5 миллион калкы бар, постсоветтик мейкиндиктеги эң жакыр өлкөнүн катарына кирген чакан Кыргызстан үчүн бул акыл адаштырган гиганттык сумма. Өлкө карыздын сазына белчесинен батты, андан суурулуп чыгып кетерибиз эми кыйын болуп калды деп түңүлгөн маанай күткөн экономисттерди четтен тапса болот. Белгилүү экономист Аза Миграняндын айтымында, тышкы карыздын опурталдуу жеткен чеги анын ички дүң продукциянын 60-65%ын түзүп калганы эсептелет. "Жылдын аягына дейре өлкө айтылган чекти аттап өтө турган болсо, шарттуу түрдө өзүн банкрот деп жарыялоого укук алат" дейт экономист.
Тилекке каршы өкмөт кредиторлордун көзүн карап, ошолордун ыракымын күткөндөн тышкары ички ресурстарды ишке салууну, ички резервдер менен бюджеттик таңсыктыкты оор топондоп болсо да азайтууну ойлоп коюшпаганы, кол куушуруп отуруп бергени байкалат. Апрель революциясынан кийин экс-президент К.Бакиевдин үй-бүлөсү менен коррупциялык үзөңгүлөштөрү басып алган 47 ишкана мамлекеттин энчисине кайтарып алынганын мисалга тартып көрөлү. Айрым эсептөөлөр боюнча улутташтырылган ал ишканаларды аукционго салып саткандан түшкөн каражаттар бюджеттин таңсыктыгынын жарымысын жабууга жетет экен. Асыресе, мамлекеттин ээлигине алынган ишканаларды аукционго чыгарып сатуунун башы эмдигиге чейин ачыла электигин эске алсак, бийликтегилер бюджеттин келечегине кайдыгер окшобойбу деген ой пайда болот. Айтымдарында, эгер ал ишканаларды өкмөт сата турган болсо, анда менчик ээсинин конституциялык укуктары бузулат, соттун чечими чыкмайын ишканаларды баалап сатууга тыюу салынат имиш. Мындай кыйын-кычыктуу абалдан чыгуунун бир жолу катары парламенттин бюджет жана финансы комитетинин башчысы А.Жапаров ишкагаздарды мамлекеттин ээлигине алуу чечими жөнүндөгү убактылуу өкмөттүн декретин мыйзамдаштыруу, ошондой эле мамлекеттин карамагына өткөн объектилерди аукциондо сатууга, андан түшкөн каражаттарды казынага багыттого милдеттендирген, ал эми эски менчик ээлеринин талабын сотто териштирүүнү чектеген документ кабыл алуу жөнүндөгү радикалдуу сунуш киргизди эле, ажылдаган катуу каршылыкка тушукту. "А.Жапаровко "А.Бекназаровдун вирусу жуккан экен", "мыйзамды көзгө илбеген саясатчы" дегенге чейин жетишти. Сыягы эски режимдин апологет "укук коргоочулары" "кандуу Курманбек", "кыргыздын Каддафиси" деген атка конууга үлгүргөн К.Бакиевди жана анын үй-бүлөлүк кланы менен коррупциялык режиминин орношуна өнтөлөп кызмат кылган жасоолдору ( азыр деле бийликте эрмешип жүрүшкөн "куйрукттары") кимдер экенин эстеринен чыгарып жиберишкен түрү бар. Диктатор "жол башчы" бийликтен кол жууса да, кубаланып кетсе да бакиевчилер, К.Бакиевдин "куйруктары" диктатордун бийлиги тушунда зомбулук менен басып алган байлыкты чеңгелдеринен чыгарбай сактап калуу үчүн жанын жанга уруп жатканын көрүү кыйын эместир.
"Jamestown" басылмасы кыргыз саясатчылары нары чиеленишкен, нары көкөй кести проблемалардын бири болгон бюджеттик таңсыктыктын түйүнүн чечүүнүн ордуна кландык жана саясый топтордун кызыкчылыгын көздөп, саясый упай топтоонун амалы менен популизмге, саясый интригаларга баш-оту менен кирип кеткенине күбө болосуң дейт. Ырасында эле азыр баш кошуп жапа тырмак финансылык-экономикалык кризистен өлкөнү чыгарып кетүү ылажысын издегендер чыкса чыгаар, чыкпаса жок. Аларды күндүз чырак менен издеп табышың кыйын. Айтпаса жалганбы, бийликтегилер кийинки кездери саясый оюндарга: кол балага айланган массалык маалымат каражаттардын беттериндеги компроматтардын согушуна, ар кандай "кара" пиар-жүрүштөргө, балит саясый технологияларды пайдаланууга сорулуп кеткенин көрүү кыйынчылык деле жаратпайт. Саясатчылар оппоненттерин каралоонун каражаты катары бейчеки ушак таратуу, чагым салуу, жалаа жабуу технологиясын армансыз пайдалана баштаганы жашыруун деле болбой калды. Мындайда, эки-үч жаат болуп чабышууну өнөр тутуп калган кезде, экономика эстен чыгаары түшүнүктүү. Азыр элдин жашоо-тиричилигин ойлогон, эл үчүн күйүп- бышкан саясатчыны кезиктиришиң кыйын болуп калганы калп эместир. Кыргызстандын саясый мейкиндиги чектелүү жеке кызыкчылыктарды көздөгөн саясый топтор менен бийлик мыкчыгерлеринин ар кимиси өз билгендерин кылып, өз арбайын согуп кеткен чөлкөмгө айлангандай асер калтырат.
кыргыз тилиндеги гезит "Добулбас kg"
email • архив • редакция
Экономиканы эстеген жан жок
Нарында туалет жок экен, там арты толгон бок экен...
Cюита Соурбаева, "ОшТВ" каналынын директору:
""Ош ТВ" улуттук идеологиянын жарчысы болот!"
Акылбек Жапаров, ЖК депутаты:
"Дүйнөлүк кризис аяктап жатат,
биз шылтоону токтотушубуз керек!"
"Ар бир доллар үчүн
"МЕГАКОМДУ" МАКСИМ ТАЛАШЫП АТАБЫ ЖЕ...
"Кыргыздар сөөккө көп таарынабыз"
кай тарапты карап отурган?
Фарида Өмүрзакова, фольклор жана эстрада ырчысы:
"Эл артисттер жөнөкөй артисттерди басынтышат..."
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?