ru cs ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky hbs_cyr ky ky ru ky mn ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru
"Алиби", 16.12.08 - 9-бет: •
Оппозиция лидерлери океандын ары жагында
8- декабрь күнү кечки саат 15:30да Нью-Йорк шаарына келип түшкөн, курамына "Ата-Мекен" партиясынын төрагасы Өмүрбек Текебаев, "Акыйкат үчүн" кыймылынын төрагасы Аликбек Жекшенкулов, "Ата-Мекен" партиясынын төрагасынын орунбасары Эркин Алымбеков жана "Ачык саясат" гезитинин башкы редактору Бабырбек Жээнбеков кирген кыргызстандык топту "Ата-Мекен" партиясынын чет өлкөлөр менен иштөө боюнча төрагасынын орун басары Равшан Жээнбеков баштаган кыргыз жаштары тосуп алып, үч жүз чакырым алыстыктагы Филадельфия шаарына (Пенсильвания штаты) чейин беш машина менен узатып келишинин өзү эле көп нерсени айгинелеп отурат.
Биринчиден, көр турмуштун азабынан эзели ата-бабасы көрбөгөн Америка жергесин жердеп, байлык менен бакыт издеген кыргыз жаштарын алыскы Ала-Тоого болгон кусалыгы менен сагынычын басуу сезими аларды кыргыз жергеси жыттанган бизди карай айдаса;
экинчиден, үзүлүп бараткан үмүт отун жандырган оппозициялык сергек күчтөрдун эл оозундагы азаматтары менен бетме-бет, көзмө-көз жолугушуу, баарлашуу мүмкүнчүлүгүнүн бир келген ыңгайын пайдаланып калууга болгон ынтызаарлык экендигин тануу да мүмкүн эмес.
Учурдан пайдаланып белгилей кетчү бир жагдай ушул болду: бир суткага жакын аба менен тынбай учкан биздин топ да, мухиттин ары жагындагы кандаштарыбыз да суроо-жооптордон тажабай, чарчадык-чаалыктык дебей, конокторго ылайыкташтырылган үйдү түндүн бир оокумуна чейин олуттуу ойлорго бөлөп турушту.
Мына ушул мүнөттөрдө кандайдыр бир сезим акыл-эс тутумумду күчтөп отуруп, маркум акыныбыз Жайлообек Бекниязовдун эчаккы, унутулган төмөндөгүдөй ыр саптарын көөдөнүмдөн көтөрүп чыкса болобу:
Келбеди, бир топ болду күткөнүмө,
Көңүлгө көмөк берчү жаңылыгын.
Кат жазсаң, кагазыңдын бүктөмүнө,
Салып кой аскалардын жаңырыгын.
Салып кой күндүн алгач күркүрөгүн,
Жаз жытын саламын деп унутпагын.
Бир бүркүм болсо жетет, сүртүнөйүн,
Мындай ырларды сагынычтан саргайган кыргыздар гана жазмак.
Бири кетти Тереңге- деген сөз айкаштары түшө калды. Бүгүнкү кыргыздар да ошентип дүйнө жүзүнө чачылып кетип отурбайбы! Ата-Мекенин, Ала-Тоосун, Ысык-Көлүн таштоого аргасыз болуп, тентип- бозгон бечара мекендештерибиздин башын ким бириктирип, убагындагы улуу державанын туусун ким көтөрүп чыга алат?
Бирок, биздин топтун негизги максаты- ушул суроолорго жооп издеп, башат көзүн ачуу болуп отурбайбы.
Ошондуктан, кандайдыр бир жыйынтык чыгарууну кийинкиге калтырып, "Ачык саясаттын" окурмандарына биздин топтун төрт күндүн ичинде (10-13-декабрь) жүргүзгөн иш-аракеттери жөнүндө учкай маалымат берүүнү ылайык көрүп отурам. Туз буйруп Кыргызстанга кайтып барганда кенен-кесир айтылчу сөздөр алдыда.
Ошентип, 9-декабрь күнү биздин бишкектик топко учурда үй-бүлөсү менен Америкадан саясий башпаанек издеген Ата-Мекенчил Өмүрбек Абдырахманов менен "президент Курманбек Бакиевдин тапшырмасын аткарып, тезек терип жүргөн" Болот Шерниязов келип кошулушту.
10-декабрь күнү жергиликтүү саат 12:30да оппозициялык топ Филадельфиядан 300 чакырымдай аралыктагы Вашингтон шаарында жайгашкан "Голос Америки" радиостанциясында болуп, ө. Текебаев, А. Жекшенкулов жана Р. Жээнбеков үчөө дүйнө угармандарына бир саат бою Кыргызстандагы саясий абал, экономикалык жагдай, бириккен оппозициялык күчтөр тарабынан иштелген саясий системанын жаңы Концепциясы тууралуу орус тилинде далилдүү, ишенимдүү маек куруп беришти.
Маалымат: "Голос Америки" радиостанциясы Маршалл планынын негизинде Гитлердик пропагандага каршы уюштурулуп, 1942- жылдын 24-февралынан баштап эфирге чыккан. Штаб-квартирасы Вашингтон шаарында. Анын берүүлөрү англис жана башка дүйнөлүк 44 тилде даярдалып, дүйнө жүзүнүн бардык мамлекеттеринде уктурулат. Орус редакциясы 1947- ж. ачылган. Борбордук Азия элдеринин ичинен берүүлөр өзбек тилинде гана жүргүзүлөт.
11-декабрь күнү саат 15те биздин топ менен жолугушуу АКШнын соода-өнөр жай палатасынын Азия бөлүмүндө улантылды. Маектешүү негизинен демократиялык баалуулуктарды өнүктүрүү багытында америкалык тараптын Кыргызстанга көрсөткөн гранттык жардамдары, кичи жана орто бизнестин биздеги абалы жана орду, жалпыга маалымдоо каражаттарын колдоо жана иштиктүү жардам көрсөтүүнүн жолдорун издөөнүн айланасында болуп, эки тараптын тең ыраазычылык жана канагаттануу менен бир пикирге токтогондугу менен аяктады.
Вашингтон шаарынын Массачусетс көчөсүндөгү өзбек элчилигинин бет маңдайында жайгашкан атактуу Карнеги фондунда болгон жолугушуу тууралуу анын катышуучусу, бир топ жылдардан бери ушул жерде жашап жүргөн кыргызстандык ишкер Жумгалбек Өмүралиевдин ошол эле күнү "Кыргыз ньюс" интернет гезитине жарыялаган макаласын берүү максатка ылайыктуурак болот деп ойлойм. Канча айткан менен , 15 жылдан бери Америкада жашап, иштеп жүргөн жердешибиздин пикири менен көз карашы меникине караганда биздин гезиттин окурмандары үчүн бир топ кызыктуу да, калыс да болсо керек. Өз байкоолорумду мен шашпай билдирээрмин.
Маалымат: Америкалык бизнесмен Эндрю Карнегинин ысмын алып жүргөн бул фонд 11.05.1903-ж. ал которуп берген 1,5 миллион долларга негизделип, өз ишин баштаган. Алгач ал акчага Тынчтык сарайы курулган. Карнеги фонду тынчтык жана Эл аралык укук маселелери боюнча изилдөө иштерин жүргүзөт. Бул жерден көптөгөн мамлекеттик жана коомдук ишмерлер, саясатчылар өз ой-пикирлерин, идеяларын дүйнө коомчулугуна жеткирүүгө аракет кылышат.
Саат 15те биздин делегация атактуу ЮСАИДдин башкы офисинде отурдук. Бизди Азия бюросунун директору Девил Хопп баштаган беш адам америкалык жылмаюу менен тосуп алышты. Маек баягы эле нукта- Кыргызстандагы саясий жана социалдык-экономикалык абал, энергетикалык кризис жана анын кесепеттери, демократиянын тагдыры жөнүндө жүрдү.
Туш тарабынан Кытай, Россия, Казакстан, Өзбекстан сыяктуу мамлекеттер менен тутумдаш турган чакан Кыргызстанда демократиялык баалуулуктарды жайылтуу, сөз эркиндиги менен адам укугун сактоо жана коргоо сыяктуу орчундуу маселелердин талапка ылайык чечилүүсүнөн күмөнсүнүү америкалыктардын ар бир сөзүнөн байкалып тургандыгын да жашыруу мүмкүн эмес.
Ошол эле убакта, бүгүнкү күндө Кыргызстанда жүрүп жаткан оппозиция лидерлерин куугунтуктоо, аларга карата негизсиз кылмыш иштерин козгоо, эркин телеканалдардын жоктугу, оппозициялык маанайдагы эркин гезиттердин чөнтөк соттордун жардамы менен катарлап жабылышы, "Азаттык" менен "Би-Би-Си" радиостанцияларынын эфирге чыкпай калышы сыяктуу орчундуу маселелерге алардын калыс көз карашы, пикири биздин эртеңки күнүбүзгө ишеним менен кароого өбөлгө түзөөрү шексиз.
Маалымат: ЮСАИД-АКШнын Эл аралык өнүктүрүү боюнча агенттиги. 1961-жылы аны түзүү жөнүндөгү буйрукка президент Джон Кеннеди кол койгон күндөн тартып Экинчи дүйнөлүк согуштан жабыр тарткан Европа мамлекеттерине жардам көрсөтүү багытында иштей баштаган. Бүгүнкү күндө ЮСАИДдин программаларын каржылоо үчүн АКШнын федералдык бюджетинин 1% өлчөмүндөгү акча каражаты сарпталат. Агенттик дүйнөнүн жүздөн ашык өлкөлөрүнө гуманитардык жардам көрсөтүүдө.
Вашингтондон кайра Филадельфияга жол тартканыбызда жолдогу Роквилл шаарынан бизди атактуу Андрей Сахаров менен Елена Боннердин уулу Алексей Семенов жубайы Линда экөө күтүп турушуптур. Кечки тамакты чогуу ичтик.
Алыскы Америкада жүрсө да Кыргызстан жөнүндө бир топ кабардар экен. Темир жолдун абалы, адам укугу , сөз эркиндиги тууралуу бир топко маектешип отурдук.
Бул жумадагы иш сапарыбыздын соңкусу конгрессмен Жозеф Питтс менен жолугушуу болду. Ал бизди Пеннсильвания штатында жайгашкан өз офисинде кабыл алды. Бир сааттан ашыкка созулган маектешүүдө орчундуу көптөгөн маселелер көтөрүлдү. Эмгек мигранттарына квота берүү , Кыргызстанда демократияны өнүктүрүү фондун ачуу, жалпыга маалымдоо каражаттарын колдоо, сөз эркиндигин чектөөнүн кесепеттери сыяктуу көйгөйлөрдү бирге чечүүнүн жолдору талкууланды.
Коштошоор алдында конгрессмен "Ата-Мекен" партиясынын төрагасы Ө.Текебаевге өз колу менен тарткан рамкадагы чоң сүрөттү белекке берип, " Ачык саясат" гезитинин окурмандарына болсо төмөндөгүдөй каалоо -тилегин сунуштады: "Ачык саясат" гезитине. Борбордук Азияда демократияны өнүктүрүүгө кошуп жаткан ишиңерге ийгилик каалайм".
Маалымат: Жозеф Питтс 10.10.1939-ж . төрөлгөн. Аскер-аба күчтөрүндө кызмат өтөгөн, бир топ жыл мугалим болуп иштеген , бизнес менен алектенген . 1997- жылдан бери республикалык партиянын конгресстеги өкүлү.
1999-жылдан тартып конгресстеги "Жибек Жолу" комитетинин тең төрагасы. Борбордук Азияда демократия баалуулуктарын өнүктүрүү боюнча көптөгөн иш-чаралардын баштоочусу.