hu ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky kk ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky kk ru ky ru ky ky ru ky ru ky ky ru ky bg tt ru ru ru ru ru ru ru ky ru bg ru kk ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Апта", 02.07.09 - 2-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Жылаңач жер - ii
Будешь показывать себя нагишкам или, что лучше какое-нибудь свое секретное, но обнаженное место.
Ф.Достоевский. Записная тетрадь (1872-1875)
С. М. Киров 1934-жылдын алажазында "Сталин - жумушчу табынын жеңишинин улуу уюштуруучусу" деген китеп чыгарган. Ошолеле жылдын кычыраган кышына жетпей белгисиз себептер менен күмжам болду. Кудум Медет Садыркулов сыяктуу. Анын өлүмүнүн чыныгы себебин тарых али тактайлек. Медет Садыркуловдуку деле ошондой болот шекилдүү. Биз бул жерде анын ак-көгүн териштирели деген ниет жок. Колдон да келбейт. Бул - бир. Экинчиден, бирөөнүн өлүмү тургай, К. Бакиев кайрадан президент шайланып калса, "командасынан" кимдир бирөө көчүккө жеп айдалышын да каалабайбыз. Андай "опут" Курманбек Салиевичте акын айткандай, "казып жатса түгөнбөс Кадамжай". Анын үстүнө бийлик билермандары, дегеле кыргыз интеллигенциясы бири-биринен сан жагынан айырмаланбаса, сапат жагынан көп айырмалана бербейт.
Мурдагы макалада учкай "учкаштырып" өткөндөй, сөз сүрөөнү кимди сүрөп баратканын байкагандырсыз. Акылбек Жапаровду. Мурдагы "баланча", азыркы КР экономикалык өнүгүү жана соода министрин. Анткени айтпадыкпы, президенттик ат салышка мыйзамдуу агитация башталалекте Акылбек Жапаров азыркы начальнигин "эпикалык" эргүү менен катуу сүрөдү. Туура айтасыз. Президент администрациясы, УКК (КГБ), ИИМ, сот, прокуратура ж.б. алдында ал чаң жутуп ат чабым алыс калды. Алар бийлик саясатына, т.а., Бакиевди шайлоого каш кайтаргандарды же жөнеле ниети барлардын камачусун камады, сабачусун сабады, оозу ачыктарга бүксүгөн компраматтарды алдынала тыкты. Кыскасы, президент Бакиевдин идеология жана күч фронттору коомдук пикирди устаттык менен "ассенизация" жасагандан кийин министр Акылбек Жапаров алкынып чыкты. Жогоруда айтпадыкпы, эпикалык таланттын эпкини бу жигитти жин тийгендей урду. Макаланын атынан эле байкаңыз, "Президент көрөгөчтүк кылган экен" ("Асман пресс", 14. 05.09). Президент Бакиевдин өтө баамчыл, өтө көзачыктыгынан алыскы Америкада башталар кризисти алдынала билип, "мындай кризистин артынан ар кандай соккулар, коркунучтар болушу мүмкүн экендигин айтып, даярдыктарды көрүүнү тапшырыптыр". Аны куйма кулак министрибиз илгиртпей илип алып, кыргыз экономикасы ошонүчүн баркыт төшөлгөн жолдо бараткан имиш. Баркытты ким төшөгөнүн баамдап атсаңыз керек, албетте, президент Бакиев!
Талашпайлы. Болбосо кулагым чала угуп, эсимди дат баспаса, ушул эле Бакиев, ушул эле Жапаров дүйнөлүк финансы кризисинин бизге кылдай да зыяны тийбейт, анткени бизде өнүккөн банк системасы жок, бүт эле Казакстандыкы маанисинде бийик жыйындардан бакылдаганын бир кап сөз кылса болор эле. Баса айтам, адегенде. Андан кийин кыргыз бийлиги кыйшык басып алса деле дүйнөлүк финансы кризисине шылтап келатыр. Арийне, Акылбек Жапаровдун начальнигине эптеп жагынып, көз кырына илинип калуу тузу анда эмес, мында. Ушу тапта Бакиев менен атаандаш президенттик шайлоого чыгып аткан Алмаз Атамбаевди эптеп жара сайып өтүү. Калпы-чынын ким билет, айтор Алмаз Шаршенович кайсы бир сөз жарышта "Камбарата" ГЭСин мен баштагам. Мен өкмөт башында турган учурда 800 миллион сом бөлүнгөн..." деп "тилинен" жаңылган имиш.
"Жок, - деп чепеңдейт, жолдош Жапаров. - "Камабарата" ГЭСин куруу демилгеси толугу менен президенттин демилгеси. Ошол учурда өкмөт дагы өзүбүздүн күчүбүз менен кура албайбыз деп, анча-мынча эсеп-кысап, каражаттар болгону менен курулушту баштаганга даай албай турган. Камабаратага карата ал учурда айткан сөзү мына азыр дагы эсимде".
Биринчиден, ал кездеги өкмөт бөлсө, бөлгөндүр. Ага неге бүргөдөй секиргениңиз түшүнүксүз. Андай ири сумма эмес, кагаз-калемге делген "ийри" сумма мамлекет башчысынын башы ийкелмейинче бөлүнбөй турганы Кыргызстан жеке бийлигинин жетесинен урган көнүмүш. Демек президент макулдук берип, пикир айтып коюшу толук ыктымал.
Экинчиден, кара жаныңызды карандай жеп аткан жоксузбу, жолдош министр? Президенттин бир сөзүн эмдигиче эстеп жүргөнүңүз, мүмкүн мактоого татырлык. Бирок ушунча жыл министр болуп туруп, депутат болуп жүрүп, акыркы жылдары өлкөдө болгон эң олуттуу окуяны унутканыңызга же кошоматтын коюна "унутумуш" эткениңизге жол болсун!
Сиз депутат болбой калгычакты уйдай саап, убайын көргөн экс-президент Аскар Акаевден мисал келтирейин. "2000-жылдын башында Камабарата ГЭСин курууга Россия өкмөтүн өз күчүм менен көндүрдүм, - деп жазат ал. - 2005-жылы мамлекеттик төңкөрүш болуп кетпегенде 2007-жылы "Камабарата-2ни" ишке киргизип, ушул тапта "Камабарата-1" улуу курулушу улана баштамак.
...андай кубаттуу энерготармакты толук иштетүү үчүн республикага алюминий же жарым өткөргүчтүү кремний заводу өңдүү ишканалар зарыл эле. Ошол максатта господин Дерипасканын (РусАл) өзүн макулдаткам" ("Репортер-Бишкек", 23.01.09).
Аскар Акаевич жөнеле акчыланып, актанып атат десеңиз, ал учурда депутат сыяктанды элеңиз, парламенттин 2002-жылдагы чечимдерин аңтартып көрүңүз. Же андагы коллегаларыңыздан сурамжылаңыз. "Камбарата" ГЭСинин курулушу 2002-жылы эл өкүлдөр жыйынынын чечими менен башталып, Акаев убагында эле электрокомпанияны мамлекет эсебинен каржылоо башталган. Анын 70%ы бүтүп, 3 агрегаттын 2 агрегаты Кыргызстанга алынып келинген. Алар азыр складда барбы-жокпу - айтыш кыйын. Булар жаңы агрегаттарды сатып келип атабыз деп айтышат, а мурдагылары кайда?.. А негизи бул иш союз убагында эле башталып, 70%ы бүтүп калган" - деп айтты экс-депутат Өмүрбек Текебаев кечээ жакында ("Айат пресс", 18.06.09). Жылаңач жериңизди кичине кудайды карап көрсөтсөңүз боло.
Кошомат үчүн көйнөгүңүздүн акыркы бүчүсүн үзүп ыргытып, көкүрөк койгулоодон мурда кожоюнуңуздан батынып сурап көрсөңүз болмок: кайда ал агрегаттар? Жаңыдан сатып алдык дегенибиз чынбы? Эскилерин сатып жибердикпи? Кимге?.. Сатып жиберүү идеясы жаңыдан жаралып же асмандан түшкөн идея эмес. Аны "көрөгөч", "көзү ачык" президенттин уулу - Максим Бакиев "Дело №" гезитине берген интервьюсунда айткан: "Камбарата" дегениң жөнеле аңырайган аң, андыктан сатып жибериш керек" деп. Атасы менен кеңешип-таңашканына кепил болалбайм.
"Кылым курулушу" деп кыргыз телевидение экранын ар он мүнөт сайын айра муштатып, Бакиевдин баркын жалган көтөрүп аткан "Камбарата" ГЭСинин чыныгы кейпи ушундай дос!
Экинчиден, эксперттер эмитеден эле эскертип атат: "а" деген, "бу" деген менен "Камбарата-1" жана 2 менчик колго өтөт, миллиондоп аккан акча корпоратив чөнтөгүн гана кампайтат". "Камбарата-1" ГЭСинин 50% акциясын ансыз да Россия алып койду. Башкаруу укугу менен кошо. 1,7 млрд доллар карыз бергени үчүн. Карызын да төлөтөт, пайдасын да бөлүшөт. Ошентип Курманбек Бакиев Кыргызстанга экинчи Кумтөр тартуулады. Анткен менен Кумтөр Кадамжайдын алдында шоона эшпейт. Кыргызстан эгемендигине ээ болбой, көзкаранды мамлекетке айланат. Не дегенде, бештен белгилүү: ким сууга буйрук берсе, бүт Фергана өрөөнүнө буйрук берет. Президент Каримов президент Бакиевден акылсыздыгынан үчүнчү өлкө кийлигишпесин деп безилдеп аткан жок.
"Кумтөр" демекчи. Министр Жапаров ага байланыштуу да. Алмаз Атамбаевди мокок "бычак" менен жөөлөп өтөт. "Кумтөр" менен Атамбаев (арасында өзү да бар) түзгөн алгачкы келишим Кыргызстан экономикасына кызмат кылбаган аябай чийки экен, ал кезде мурдубуздун учунан алыс көралбаппыз дейт. Ал кенемтени өлкө президентинин ашкан акылмандыгы, жеткен көрөгөчтүгү гана оңдоптур. Болбосо, көчүктү ташка шак коюп отуруп калмак экенбиз. Алтын түгүл арзыбаган нерсе келишимине президент макулдугусуз макулук да кол кое албасын Акылбек Жапаров абдан жакшы билет, бирок айтпайт, ичинен сөгүнүп тим болот. Эске жара чыкпаса, экинчиден, өлкө президенти А. Жапаров сыяктуу эле депутаттар келишимди өткөрбөй, ишке жолтоо болуп атат дегендей өктөө кылып жүргөнсүдү эле.
Дегинкиси, анча-мынча уяты бар киши "Кумтөр" келишиминен уттук деп айтпас. Жер биздики, алтын биздики, техникаларын биз төлөгөнбүз, анан 30% акцияга (кагазга) ээлик кылабыз. Жок, Аскар Акаев Үзөңгүкуушту сатты, Бакиев Каркыраны сатты, Ысыккөл пансионаттарын сатты. Өгүнү белгилүү эксперт Базарбай Мамбетов маңдайга матай койгондой жазды: эми мына, Ысыккөлдүн бүт түштүк-чыгыш аймагын ээлеп, 270 квадрат километрге алтын кендери менен созулуп жаткан Кумтөр өрөөнүн сатып отур. Эгер элибиз "койлугун" койбосо, Бакиев бала-бакырасы менен бардыгын сатып ийип басып кетет.
Министр Жапаров жана да "Эмне кылдык, эмнеге жетиштик?" деген суроо коюп, окурмандарды цифралар менен башка чаап ойготот. Көзүнүн курчтугуна караганда, доктор Исманкулов президент экөөнү көп дарыласа керек.
Бизде ушундай: Улутстатком цифралардын убал-сообуна карабай урдурат. Бирок ага эчким ишенбейт: эл дагы, инвесторлор дагы, атургай өз агитаторлору да. Айрыкча шайлоо сыяктуу плебисциттик иш-чараларда социалдык демагогия, б.а., алдамай, чопулдатып тил эмизмей, ошону менен негизги маселеден убактылуу алаксытмай ашынып кетет. Ардактуу министр ал милдетти колдон келишинче аткарганы айкын. Аны беш колдой билсек дагы логикасына логика, функциясына функция коюуга аракеттенели. Жылаңач жер ошондо эле жылмайып чыга келет.
Өлкө президенти да, өнөржай министри да эмнени туу тутат? Өткөн жылдын ички дүң продукциясы (ВВП) 2005-жылга салыштырмалуу (К. Бакиев бийликке келгени) 1,8 эсе өсүптүр. Баракелдеби? Баракелде! Бирок баа канча өстү. Абалы дүйнөлүк бааны алалы. Азыр эмне деп аталарын билбейм, анда Президенттин эларалык стратегия изилдөө институту деп аталчу. Ошонун баш эксперти Людмила Блюмдун айтымында, 2005-жылдан бери дан азыктары дүйнөдө 75%, 2007-жылы азык-түлүк товарлары 40% кымбаттады. Акыркы 30 жылда продукт кору 30%га түштү. 2008-жылдын декабрында Coldman Sashs инвестиция банкы дүйнөлүк баа божомолун кайрадан эсептеп чыгып, буудай - 1,25, буурчак - 1,6, жүгөрү - 1,2 эсеге өсөрүн далилдеди. Демек алар менен кошо азык-түлүктүн бардык түрү: эт, сүт, ичимдик ж.б. кымбаттады дей бериң.
Бул дүйнөдө. Ал эми бизде кымбатчылык бери эле калганда 5-6 эсени басып жыгылды. Анткени импорт ийнесинде отурабыз. Аныбыз экспорттон эки эседен ашуун басымдуулук кылат. Башкасын коюп, жол чыгымдары менен бажы төлөмдөрүн эле эске ал.
Анан ВВП өспөгөндө атабыздын башы өсөбү? Анткени ВВП дегенибиз, виртуалдуу экономика негизинде түзүлөт. Баа, соода көлөмү, эмгек акы, салык, бюджет өңдүү иллюзорлуу экономика базасынын параметрине таянат. Бир ташты жылдырып он тыйын алсаң деле ВВПга кошула берет.
Министр өсүп кеттик деп өпкөсүн ала жүгүрүп аткан мамлекеттин бюджет кирешеси, бажы,салык төлөмдөрү деле негизинен баанын өсүшүнө байланыштуу. Эсеби маселең, өндүрүшү шарактап иштеп, жумушчулары акчаны тутамдап тапкан мамлекеттерде салык салмагы ВВПнын 60-70%ын түзөт. А бизде 18%. Аны дагы жарды-жалчы, соода-моодада отургандарды кууп жүрүп чогултуп атабыз. "Акжолчулар" кабыл алган жаңы Салык кодекси ишкерлерди эле кокуйлатпастан, бей-бечараларды да белге чабарын адистер айтууда. Эсеби меселең, аудиторлор фирмасынын деректири Елена Морозованын айтымында, киреше салыгы мындан нары минималдуу киреше эсебинен (МРД) алынат. Айталы, Бишкекте МРД 6100 сом деп саналат. Анын 610 сому киреше салыгына "оомийин" дей бер. 3 миң сом алган врач, мугалим да 610 төлөйт. 60 миң сом алган адам да ошончо төлөйт. Мурда кандай эле? Мурда прогрессивдүү салык деп койчу, ким канча тапса, ошого жараша процент, б. а., байлар көп, жардылар аз төлөр эле. Өнүккөн өлкөлөрдө ошондой. Ф. Рузвельт бийликке келер замат байлардын киреше салыгын 23%дан 63%га көтөргөн. Согуш учурунда 91%га жеткирип, согуштан кийин 70%га кыскарткан. Кийин Р. Рейган 30% түшүргөн. Киреше салыгы Улуу Британияда байлар үчүн 83%, Францияда 80%.
А. Жапаров ушул жылдар аралыгында (Бакиев бийлигинде) 545 ишкана курулуп, 3723 адам иш менен камсыз болгонун чоң ийгилик катары кеп кылат. Эми эсептей бериң: 3723 адамды 543 ишканага бөлгөндө болжол менен 7,8 чыгат. Демек, 7-8 кишиге бир ишкана ачылыптыр. Кыязы, министр мырза тоокканаларды кошо санап алса керек.
Өлкөдө 1 млн 829 адам өлө жакыр жашайт. Ага карабай өкмөт пенсияны 50% (?) көбөйттүк деп төш кагат. Шайлоо алдында. Анысы күнүмдүк жашоо капчыгынын жарымын камсыз кылса кылат, кылбаса жок. Акаев учурундагыдан салыштырмалуу саламаттык сактоого кеткен чыгым 2,3 эсеге өскөн имиш. Эми элестетип бак: министрликтин расмий маалыматына таянсак, Бишкектеги арбир ооруга 30 сомдук тамак бөлүнгөн. ДБ менен ПРООН нормасы боюнча өткөөл экономикадагы өлкөлөр үчүн күнүгө 4 доллар бөлүнбөсө, жакырчылыктын жеткен чеги деп эсептелинет. Билим берүүгө бөлүнгөн каражат да 2,2 эсеге көбөйгөн имиш. Кечээ министр А. Мусаев түз байланышта мектептер 44,4% гана окуу куралдары менен камсыз экендигин айтты. Анан кайсы билим деңгели тууралуу кеп кылууга болот?
Айтор кайда барсаң - Мамайдын көрү. Экономикадан баштап, аскер сферасына чейин. Сырткы карыз 2 млрд 348,6 млн доллар же ВВПнын 58,6%ын басып жыгылды. Россия кредити келсе, ал эки эсе өсөт. Ички карыз 170 млн доллар. Бюджет тартыштыгы 5 млрд сом. Ишканалар "тоңо" баштады. Мамлекет өндүргөн продукция өткөн жылдагыдан азайып барат. 17 өнөржайынын 12синин ишмердиги чөккөндөн чөгүүдө. "Хайдаркан сымап АКсы", "Кадамжай сурма комбинаты", ж.б. чыгарган продукциялар чаң басып складда жатат. "Жерүйалтын" четелдик кызматкерлерин бүт бошотту. Өзүбүздүн 53 кишини кыскартып, 370 жумушчуну аргасыз отпускага айдады. Айтор эсептей келсе, санак жетпейт. "Аскер сферасы" дегеним, республика өз чегарасына ээ болалбай калды. Өзбекстан биздин аскерлерди өз билгениндей ийлеп, каалаган жерине чегара казып атат...
Учкай айтканда, Курманбек Салиевичтин жылаңач жерлери ушул сыяктуулар. Шайлоого шашып-бушуп аттанганы да ошондон. Ресурсу түгөндү, саясый ишенимден кетти. Эми эгемендик урандысынын үстүндө той уюштурганы эле калды. "Революциянын 5 жылдыгы", "Кыргыз желегинин күнү!" деп атпайбы.
кыргыз тилиндеги гезит "Апта"
email • архив • редакция
ТУР, ЗАМАНДАШ, БИРИГҮҮГӨ МЕЗГИЛ КЕЛДИ!!!
"Адеп-ахлактык эрежелердин негизинде күрөшүп көнгөнмүн"
Роза ОТУНБАЕВА, КСДП фракциясынан ЖК депутаты:
"Бийлик тышкы саясаттан сабатсыз"
Жыргалбек Турдукожоев, КСДП партиясынын мүчөсү:
"Таянаар тирегибиз касиеттүү Ала-Тоо, ак калпактуу кыргыз эли"
Көк москвичтеги көк бет Эрнест жана Кийим үтүктөгүч Нургүл
Аксыдагы канды ким төккөн?
Кыргызстан при Бакиеве - недееспособное государство
Тур, Замандаш, тепселбе маңкурт бийликке!
Карыганда карайлаткан калыссыз соттор
БҮРГӨНДҮНҮН НЕФТИСИ ӨЗБЕКСТАНГА КУюуда...
Кино маданиятын "Айтыш фильм" көтөрөбү?
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?