ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru hu ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru cs ru ru ky ky bg ky ru ky ru ky ru ru ru mhr ky ru ky ru ky ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Аргумент kg", 30.09.10 - 10-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Биз Кыргызстанга аскер киргизбейбиз. Биз Кыргызстанды экономикалык жол менен колго алабыз", - деп жар салып жүрөт орус серепчиси А.Князев. Бул адам угушубузча, орус ФСБнын (жашыруун коопсуздук кызматынын) офицери. Ал Кремлде отурган аналитик сөрөйлөр менен, Казакстандын байлыгын мыкчыган олигархтар менен да байланышкан.
Экономикалык жактан колго алганы эмнеси? деп көп түшүнө бербейт чыгар айрым адамдар. Айталык, экономика деген - бул сенин жеп жаткан наның, иче турган сууң, билим алууга, жашоого кеткен каражатың. Экономикалык жактан колго алуу деген-сени ошолордон ажыратып, көзүмдү каратам деген сөз. Экономикалык жактан колго алуу ар кандай жашыруун жолдор менен жүрөт. Бийликте турса да өз ишин билбеген ууру чоңдорду эч билгизбей сатып алышат. Эл-журт деп күйгөн чыгаан уулдар бийликтен алыстатылат. Такыр болбой баратса Насридин Исановдой кылышат. Же Жогорку Кеңешке бара жаткандарга акча салып, чакырып алып колун кысып, ошол көпчүлүктүн көзүнө түшкөн мыкчыгерлерди, кемпайларды, алчы-таасын жеген саткындарды бийлике алып барышат. Айтор мунун жолу көп.
Эң башкысы мамлекет үчүн иштеп, элдин жүгүн жеңилдете турган ишкана, кен байлыктарын бир ууч арсыздардын колу менен көпчүлүктөн тартып алуу. Кендер казыла берет, Кумтөр сыяктуу. Ишканалар тынбай иштей берет, КЦЩК(Кант Цемет-шифер комбинаты) жана Кара-Балтадагы комбинатка окшоп. Токойлор кыйыла берет, Арсланбаптай болуп. Бирок анын пайдасын тиги экономикалык жактан колго алгандар көрөт.
Элдин болсо шору катып, Россияга, Казакстанга, дүнүйө жүзүнө чачылат. Кыздары жанагы Казакстандын чек арасында кордолгон кыздай кордолот. Уулдары илим-билимден четтеп, кул кылбаган иштерди жасап чет жерде жүрүшөт.
20 жылдан бери ушундай саясат жүрүп келе жатат. Ага жол берген кимдер? Акаев, Бакиев баш болгон аткаминерлер.
Тышта турган сагаалаган чөөлөрдүн корккону эле ошол - текейден арзан алынган байлык колдон чыгып кетеби деген коркунуч. Элди колунан келсе кырып жоюп жок кылуу. Өзбектер менен чатак чыгарып, алардын аскерин киргизүү оңунан чыкпай калдыбы? Эми башка варианттарды ишке ашыруу.
Ал эми жалпы кыргыздын көпчүлүгүнүн акылы баягы эле Кет Буканын заманындагыдай. Душман келет десе кылыч-найза көтөргөн жоокерлерди элестетет. Ашып кетсе, автомат, снайпер кармаган боевиктерди жоо деп сезет. Бирок душман арабызда жүргөнү менен иши жок. Анын 20 жыл бою "Кыргыз", "Манас" деп кыйкырып коюп, акырын канды соруп жүргөнүн дагы эле түшүнбөй тургандай.
Кыргызстандагы кандуу окуяларга тиешеси бар деген мамлекеттер, эл байлыгын аңдыган, жеңил оокат көздөгөн чөөлөр үчүн биздеги эң кымбат нерсе - кыргыздын жери. Андан кийин кен байлыктар, ишканалар, мамлекеттин тышкы саясаты. Кыргыз элинин эле эмес, өзбек, казак элинин да өсүп-өнүгүшү, уюткулуу журтка айланып, өз ырыскысына өзү ээ болушунун эч кимге кереги жок. Алар өз башына өзү ээ болбостон, бөлүнүп-жарылып ушул заманда байлыкты, илимди, күчтү топтоп алгандарга кул болуп берүүсү керек. Буга жетүүнүн жолу - экономикалык жактан колго алуу. Адам укугу деп жар салып жүргөндөр ушуну неге көңүлгө албайт.
Кыргызстандын ички саясатына кызыкдар күчтөрдүн экономикалык кызыкчылыгы биринчи орунда турат деген пикирдин туурасы бар.
Мисалы, Россиянын жарандары, Казакстандык атуулдар кыргыз жериндеги көзгө басаар өндүрүш ишканаларын менчиктеп алышкан. Москвада жашаган Столповских деген бизнесмен Майлуу-Суудагы электролампа заводун мыкчып турат. Ал эми Кара-Балтадагы Орто Азиядагы эң алдынкы өндүрүшү бар уран иштетүүчү тоо-кен комбинатын орустун "Ренова" деген немеси жарыбаган акчага колго алууга үлгүргөн. "Ренованын" ээси президент Д.Медведевди айланып жүргөн Виктор Вексельберг деген "шумкар".
Аз эле каражат коротуп, миллиондорду алып жаткан "Бител", "Кател", "Мегаком" дегендер кимдики экени айтпаса да белгилүү. Булар мамлекеттин колунда турган алтын тууй турган тооктор да. Алар мамлекетке канча пайда алып келет? Болоор болбос. Бул жерде иш билген адамдарды коюп, кирешени мамлекетке түшө тургандай кылса болбойт беле? Албетте болмок. Бирок буга бийлике жутунгандардын эрки жетеби? Жок. Алар тескерисинче, кулкунун ачып дымак кылымыш болушат.
Ак-Суу жүгөрү иштетүүчү комбинаты, КЦЩК, Кадамжай сурьма комбинаты сыяктуу көзгө басар ишканаларды казакстандык жарандар эбак колго алып, атасынын акысы бардай иштетип келе жатышат. Ушул жана бул сыяктуу кыргыз мамлекети менен эли үчүн эң керектүү жана абадай зарыл миңдеген өндүрүш ишканалары, кен байлыктары текейден арзан сатылып алынган. Башы айланган арсыз чоңдор анан кайсы арына эл-журт деп кыйкырымыш болот? Элдин жашоосун жеңилдетип чыныгы пайда бере турган кен байлыктар, ишканалар жарыбаган акчага сатылып келген жана Жогорку Кеңешке шайлоо болгондон кийин биротоло сатылат.
Миллиондорду чачып бийликке келгендер, короткон акчасын ушинтип элдин ырыскысын сатып кайра кайтарышы турган иш.
Мындай болбойт деп ким кепил боло алат. Бирок, аз да болсо үмүт бар. Ал үмүт жеп-ичкич, сатып алгыч жалаңкычтарда эмес. ЭЛДЕ. Эл мурагы эки президент сөрөйдү желкелеп айдагандай, буларды көзөмөлгө алып турушу керек. Элдин ушундай жаа бербеген духун басуу - азыркы замандын дөө-шааларынын эң башкы максаты.
Себеби, адилеттик болмоюнча, чыныгы адамдар бийликке келмейинче элдин турмушу оңолчудай эмес. Турмуш оңолбогон соң, калыстык болбогондон кийин эл тынчыбайт. Ошондуктан, кыргыз жеринен революциянын карааны азыр кетчүдөй эмес. Революция болгон жерде сөзсүз күч колдонулат. Революция дегенибиз илгеркиче "сай" жана "ал" деген сөз. Азыркыча, "атуу" жана "алуу" дегенибиз.
Азыркы элдин мойнуна мингендердин жоон тобун, бузулган аткаминерлерди же сатып алыш керек, же сайып түшүрүш керек. Уяты ойгонбогон сон, башка жол жоктой.
Чет жерге иштейм деп кеткендер тентимиштер эмес…
1991-жылы СССР тарап, анын курамындагы өлкөлөр сыяктуу эле Кыргызстан да өз алдынча эгемен жашоого багыт алды. Эл өзү кас-кас басышты үйрөнө элек болчу. Мамлекетти баштагандар болсо башын жалтыратып "лекция" менен нотация окуй башташты. Башында булар бир нерсе билет да деген көпчүлүк, мурда күү-шаа иштеген, ири, орто ишканалар ишин токтотуп, андагы жумушчулар ишсиз, мугалим, врачтар жарыбаган айлыкка шору кайнай баштаганда түшүндү. Мамлекет элге эмес, чет элдик шылуундарга жана аны баштаган кашка башка иштээрин.
Ошенсе да, илгертеден кыргыз эли кандай гана шарт болбосун, көнүп-бышып, турмушун улап келген. Бул жолу да чаар ала сумка сүйрөй Россия, Казакстан өңдүү өлкөлөргө барып соодага чыкты. Ошентип, 1991-жылы алгач "челнокчу", "мигрант", "гастарбайтер" дегендер чыкты. Ошентип, башынан багыты ийри саясаттын айынан 1991-2005-жылдар аралыгында албан-субандай 1 миллиондон ашуун жараныбызды талаалатып ийдик. Кыргызстандын калкы араң 5 миллионго жетип атканда бул албетте, эсти оодарчу сан. Кошуна мамлекеттерде элинин саны жыл санап алдыга баратса, кыргыздын саны жыл сайын кемип барат.
2005-жылы төңкөрүш болгондо маңдай жарыла сүйүнүп, "буюрса тилегибиз эми ишке ашат, алыстагы туугандарыбыз кайтып келип, өлкөнү эми гүлдөтөбүз" деп, алакандарга түкүргөн элек. А бирок, ал тилектер аз убактан кийин эле таш капты. Жогорудагылар кайтып келмек тургай, 2009-жылга чейин дагы ошончосу сыртка агылды. Ал эми 2008-2009-жылы эле 100 миң чамалуу кыргызстандык орус жарандыгын алган. Эмне үчүн? Албетте, кыскарта чаап айтканда, баягы эле Кыргыз мамлекетинин элге болгон камкордугунун жоктугунан. Мыкчыгерлердин бакырганы менен колунан иш келбегенинен. Ошентип, өлкөбүздө азганактай гана ишке жарамдууларыбыз, билимдүүлөрүбүз калды.
Учурда сыртка агылган эл, эмгек мигранттары Кыргызстанды багып жатышат десек аша чапкандык болбойт. Миграция министрилигин бакиевдик заманда эле кыргызстандык мигранттар 2008-жылы мекенине 1,2 миллиард доллар которушканын билдирген. Ал эми 2009-жылы каржы каатчылыгына карабай 1 млрдга жакын доллар жөнөтүшкөн. Мынча сумма өлкөнүн ички дүң продукциясынын 10%ынан жогору.
Дүйнөлүк банктын "КМШ өлкөлөрүндөгү акча которуулар" аттуу отчетуна таянсак, кыргызстандык мигранттардын 38%ы айына эки жолу мекенине акча которсо, 19%ы ай сайын салышат. Алардын ар бир акча которуусу орто эсеп менен алганда 100-300 АКШ долларынын тегерегинде экен. 2010 жылдын алты айында эле Баткен облусунан кеткен мигранттар мекенине 2 миллиард 32 миллион сом акча жиберген.
Эмгек мигранты десе эле чет жакка чыгып кетип, Кыргызстанды көздөй тоскоолдуксуз эле миллиондорду күрөгөндөрдү элестетүү таптакыр туура эмес. Алар толгон-токой кордуктарга кабылышат, ысыкка күйүп, суукка тоңушат.
КМШдан Россияга агылгандар көп болгондуктан, тиешелүү каттоо кызматтары да эбак коррупцияланышып кеткен. Россияда кыргызстандыктар негизинен кара жумуштарда, т.а., көчө шыпырып, кышкысын кар күрөп, кароолчу, жүк ташуучу болуп, же курулушта иштешет. Булардын орточо айлык акысы 7-15 миң рублдин тегерегинде.
Мындай жумуштар башында оңой эле табыла калчу. Эми кароолчулук вакансия да сатылып калган", - дешет барган кыргыздар.
А түйшүгү азыраак, колду анча жоорута бербеген жумуштарга кыргызстандык жарандарды жолотушпайт экен. Ошондой эле жатак маселеси да өзгөчө бир көйгөй. Квартиралар кымбат, 1 бөлмөлүүсү 20-25 миң, 2 бөлмөлүүсү 35-40 миң рублди чаап барат. Муну албетте бир адам төлөй албайт. Андыктан, 1 бөлмө үйгө 6-10 адамдын жашашы азыр көнүмүш. Казакстанда да мындан жаман жагдай.
Алабарман саясат жүргүзүп, эл укугун көз көрүнөө тебелөөнүн арты жакшылыкка алып барбасын баары түшүнүп калыштыбы? Анда эмне үчүн дагы эле от менен ойноп жатышат. Баягыдай эле баш айландырып элдин көңүлүн алууну биринчи орунга коюп. Эмне үчүн четте жүргөн жарандарыбызды мамлекеттин келечегине тиешелүү маселелерге катыштыруу кечиктирилип келет.
кыргыз тилиндеги гезит "Аргумент kg"
email • архив • редакция
Ишенбай АБДУРАЗАКОВ, коомдук ишмер:
"Мамлекет балдак таянгандай көрүнөт"
Орозов "багын" Пакистандан тапты
Тоң моюндуктун да "точкасы" болот
"А" жана "Б" пландарына Камчыбек Ташиевдин кайтарган жообу:
"Арстан шаар" - Сингапур
"Манас" эпосун идеология катары бийик тутунсак…
күлкү тартуулаган адам ким?
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?