de ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky en sv fr de de fr fr fr sv en fr ja fr ky ky ky ky ky ky ky ru tg ky ky ky ky ky ru ky ky uk ru ky ru ru ky ky ru ky ru ky ky mn tt ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Жибербеген тыйынды “жибердим” дебегиле...
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Садыр Жапаров деген ким?
"Оң бетиң өпсөм сол бетиң калат" деген ыр саптары парламенттеги "Ата Журт" фракциясынын төрагасы Садыр Жапаровго арналып жазылгандай туюлат. Себеби, анын өткөнү тууралуу баяндабаган гезит калган жок окшойт. Ошого карабастан, Садыр Нургожоевичтин баскан жолун каза берсең түгөнбөйт. Анын үстүнө, анын кылган иштери менен айткан сөздөрү бири-бирине караманча каршы келип, журналист журтчулугунун эле эмес жамы журттун куйкасын куруштурганы куруштурган.
Кыргыз саясатчыларынын табияты ушундай: качан гана өзүнө карата кылмыш иши козголуп же былыктары четинен чуурула баштаганда "элдик баатыр" болуп чыга келишет. Садыр Жапаров да ошондой ыкманы колдонду. Борбор калаанын чок ортосунда жайгашкан Бакиевдерге таандык имаратты эл өкүлү Туратбек Мадылбековдун уулу Элдар Мадылбеков Садыр мырзага текейден арзан баада сатканы үчүн Башкы прокуратура кылмыш ишин козгогону маалым. Анан "ата журтчунун" чыйпылыктаганын көрүп ал! Заматта "Кумтөр" алтын кенине чапкенедей жабыша калып, элге күйгөн патриоттун терисин жамына салды. Амалкөйлүгүнө баракелде деп биз бул жакта "кол чаап" карап турдук. Элдин оозун Ошту каратканы - Элдар Туратбековичтин Биринчи Май райондук соту тарабынан тогуз жылга эркинен ажыратылып, ал эми Садыр Нургожо уулунун кылы кыйшайбагандыгы болду. Мунун себебин көзөмөлдөөчү орган азырынча расмий түшүндүрө элек.
"Кумтөр" көйгөйү Жапаров көтөргөндөн кийин эле жарала калган маселе эмес. "Кумтөрдүн" айынан легендарлуу парламент садага чабылды, Турсунбек Чыңгышевдин өкмөтү отставкага кеткен. Ал убакта Садыр Жапаров мурдунун богун аарчый элек жаш бала болчу. 2000-жылдары туңгуч ханайым Майрам Акаеванын сиңдисинин этегин кармап, бизнесин түптөгөнү, мамлекеттин карамагындагы "Жыргалаң" шахтасын менчиктештиргенге үлгүргөнү алигиче айтылып бүтө элек. "Эптүү эки жейт" демекчи, эң кирешелүү саналган "Ысык-Көл инвест банкын" Болот Байкожоевден тартып алып, боздотконун ал киши өзү маалымат каражаттары аркылуу жар салганы эсте. Ошондой эле 2004-жылы Каракол эркин экономикалык аймагынан 46 млн. сомдук салыкты төлөбөй койгонун мындайча билдирген эле: "Жапаров 2004-жылы Акаевдер менен биргеликте Каракол эркин экономикалык аймагында 46 миллион салыкты төлөбөй койгон. Бул маселени мен депутат кезде парламентте да көтөрүп чыккам. Бүгүнкү күнгө чейин бул маселе чечилбей келет. Жапаров ушунча жыл аралыгында УКМКга, прокуратурага пара берүү жолдору менен ишти жаап келет. Мен бийлик алмашкан сайын Башкы прокуратурага бул маселе боюнча кат жазам. Алар "Ишти карап атабыз, иликтеп атабыз. Жообун беребиз" деп гана кутулуп кетишет. Силердин сайт аркылуу Аида Саляновага да кайрылуу жасап кетким келет. Качанга чейин бул жабылуу аяк жабылуу бойдон калып келет. Жапаровдун артында бир гана "Ысык-Көл инвест банкы" эмес, дагы көптөгөн рейдерлик басып алуулар бар. Мисалы, "Жыргалаң" шахтасы дагы рейдерлик жол менен тартылып алынган. Балыкчы шаарында мэриянын маңдайында бензин куюучу жайын уруксатсыз куруп алыптыр. Анын артында толтура кылмыш иштери бар. Ушунча кылмыш иштерин жасап алып "мен тазамын" деп трибунада туруп алып элге калп айтканы - бети жоктук болуп жатат. Мамлекетке салык катары гана 46 миллион карызы бар. Ал эми "Ысык-Көл инвест банкын" эмне үчүн алышкан? Максим Бакиев, Надельдер менен биргеликте кылмыш жолдору менен келген, таза эмес 800 миллион доллар акчаны дал ушул банкта "жууп тазалашкан" - дейт Болот Байкожоев. Ага деле Садыр мырза ак же көк деген жок.
5-чакырылыштагылардын 3-жылы кандай өттү?
Ошентип кыргыз парламенти эс алууга тарады. Алар менен кошо буркан-шаркан түшкөн кыргыз саясатында да тыныгуу жарыяланды. 28-июндагы акыркы жыйынында 60дан ашык мыйзам долбоорун кабыл алышып, рекорд көрсөтүштү. Мыйзамчыларыбыздын тарыхында бир күндө мынчалык мыйзам кабыл алынган учур буга чейин катталбаптыр. Айтор шашылыш кнопкелерин баскылап, мыйзамдарды ары-бери кабыл ала коюп, ар кайсынын башын сүйлөп аткан Акыйкатчыны иштен айдай салып, папкелерин жыйыштырып, адыраңдаган бойдон эс алууга жөнөштү. Мыйзамдарынын канчасы чийки болду, канчасы ийгиликтүү болду аны убакыт көргөзөөр... Азырынча парламентчилерибиздин 3-жылы канчалык иштиктүү болду деген соболубузга жооп издеп, айрым инсандарыбызга суроо узаттык.
- Легендарлуу парламентке салыштырмалуу азыркы депутаттардын саны аз. Легендарлуу парламентте 350 депутат болчу. Азыр болсо 120 депутат. Баары эле колдорунан келишинче иштегенсип жатышат. Бир гана айрымасы мурдагы парламентте бир гана агым менен жана бир гана багыт менен кетчүбүз да. Бир партия, бир саясат, алдыга койгон максаттардын баары бир болуп, азыр болсо беш партия беш башка иштеп жатат. Ынтымак деген жок. Ынтымак жок жерге эч убакта ырыскы уялабайт. Депутаттардын баары эле журканды өздөрүнө тартышат. Жалпы кызыкчылыкка баш ийген эч ким жок. Күнүмдүк ыйкы-тыйкы маселелерге маани беришип, мамлекет деңгээлиндеги маанилүү иштерге маани беришпейт. Кыскасы жандуу иш болбой жатат. Мунун баарын сокур менен дүлөй деле сезип билип турат. Ал эми мыйзам боюнча айтсам, илгерки Комвольный комбинаттан кездемени токуп чыгаргандай эле мыйзамдарды жазып чыгарып жатышат. "Былтыр 12 мыйзам кабыл алынды эле, быйыл 27 мыйзамды кабыл алдык"- деп көкүрөк кагышууда. Бирок ал мыйзамдардын баары эле ишке ашпай, кагазга кандай жазылса, ошо бойдон калып жатпайбы. Министрлик, тиешелүү органдарга эч жетпейт.
- Кеп саясий партияларда, депутаттарда эмес, кеп баш мыйзамда болуп турат. Биз парламенттик башкарууга азырынча даяр эмес экенбиз. Саясатчыларыбыздын саясий маданияты, интеллекттуалдык деңгээли парламенттик башкарууга дал келбейт экен, тактап айтканда өсө элек экенбиз. Муну мен эмне себептен айтып жатам, себеби депутаттар үч жылдан бери көрсөттү, парламенттик системада иштей албагандыгын. Кээ бирөө азыркы парламентти таратыш керек деп жатышат. Мен ага кошулбайм. Азыркылар тараганы менен кайра эле ушулар келет. Ошондуктан, Баш мыйзамды өзгөртүппү, иши кылып оң жолго түшпөсөк болбойт.
- Мен депутаттардын ишине канааттанган жерим жок. Кандай мыйзамдарды кабыл алып, кайсы мыйзамдардары иштеп жаткандыгы белгисиз. Көпчүлүгү уруш-талаш, чыр-чатак менен эле убакытты өткөрүп, иштеп жатышкандай сезилет. Тактап айтканда Жогорку Кеңеш мыйзам чыгаруучу орган эмес, чыр-чатактарды чечүүчү органга айланып калды. Мисалы, "баланча баланчаны кызматка дайындаганы жатыптыр, баланча баланчаны качырып жибериптир" деп эле ызы-чуу болуп, ушул жагдайдан эле атагы чыгууда. Өткөндө бир куудул айтат, "депутаттар биздин наныбызды тартып алды, эл бизди көрбөй эле депутаттарды көрүп, депутаттардын кызыгына батууда" деп. Анысы кандай депутаттардын кылып жаткан жоруктары куудулдардыкынан да ашып түштү.
- Жогорку Кеңештин иши боюнча коомчулукта ар кандай сын пикирлер айтылып жатат. Азыркы парламент революциялык өзгөчөлүктү камтыган парламент десем болот. Үч жылдан бери жаманбы, жакшыбы бир топ мыйзамдар кабыл алынды. Жаңыдан парламенттик системага аралашып, парламенттик системанын кандай экендигин жаңыдан түшүнүп жатабыз. Ошондуктан, эл ичинде айтылган сын-пикирлерди туура кабыл алышыбыз керек, кыскасы парламенттин ишине азырынча бир жактуу баа берүү, жеке эле парламент эмес, президент, өкмөттүн ишине дагы бир жактуу баа берүү эртелик кылат.
- Депутаттар мыйзамдарды кабыл алымыш болуп жатышат бирок эл кабыл алган мыйзамдардын үзүрүн көргөн жери жок. Көпчүлүк мыйзамдары популисттик негизде кабыл алынган мыйзамдар болуп жатат. Конституцияга туура келеби, жокпу аны карабай эле кабыл алышууда. Адам укугуна канчалык терс таасирин тийгизип жатат, аны ойлогон бирөө жок. Мисалы, жаш депутат Ыргал Кадыралиева баш болуп, 22 жашка чыга элек кыздарды чет өлкөгө чыгарбоо боюнча мыйзам кабыл алышты. Бул деген адам укугун түздөн-түз тепселеген болуп эсептелет да. Кыз деген 16-18 жашка чыкканда эле балакатка жетип, турмушка чыгууга мыйзам жол берет. Депутаттар ага карабай мыйзамды бузуп, кыздардын турмушка чыгуусуна чектөө коюуда.