hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky kk tt cs ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ru hu ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru
"Фабула", 18.10.11 - 13-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Касымаалы Жантөшев атындагы Ысык-Көл облустук драмтеатрынын башкы директору:
" Театрыбызга эл келе баштады "
- Курсант мырза, "театр кийим илгичтен башталат" дегендей, алгач сөздү театрдын ал-абалынан баштасак, театрдын учурдагы абалы кандай?
- Театрдын учурдагы абалы Кудайга шүгүр, чыгармачыл актер-актрисалардын эмгеги менен театр өнөрүн өркүндөтүп, маданияттын өнүгүшүнө колдон келишинче өз салымыбызды кошуп жатабыз. Башка театрлар сыяктуу эле ишти алга жылдыруу боюнча атайын кабыл алынган репертуардык планыбыз бар. Бүгүнкү күнү ошол пландын негизинде иш алып баруудабыз. Эң башкысы театрдын материалдык базасын чыңдап, окууну аяктаган жаш актер-актрисаларды жумуш орду менен камсыз кылуу. Өзүңөргө белгилүү болгондой, буга чейин маданият кызматкерлеринин айлык маяналары төмөн болчу. Бийлик алмашып, А. Атамбаев өкмөт башчы болгондон тарта айлык маяналарыбыз мурдагыга салыштырмалуу бир топ эле жогорулады. Ага ылайык, спектаклдерибизди да жаңырттык. Быйыл эле беш спектакль даярдап, үчөөнү элге тартууладык. Спектаклдин ачылышына маданият жана маалымат министрлигинен атайын комиссия чакырганбыз, алар спектаклдерге жогору баасын беришти. 2011-жыл Курманжан датка энебиздин жылы болгондуктан, учурда "Курманжан датка" спектаклин даярдап жатабыз. Буюрса, жакынкы күндөрү көрүүчүлөрдүн сынына коюлат.
- Эл аралык сынактарга да катышып турасыздарбы?
- Катышып турабыз. Июнь айында "Курманбек" спектакли менен Татарстанда өткөн түрк тилдүү элдердин Эл аралык кароо-сынагына барып катышып келдик. Сынак ээлери эң жогорку баасын беришти. Таанылып калгандыктанбы, көп өтпөй эле Алтай Республикасында өткөн Эл аралык фестивалга чакыруу келиптир. Ал жакка барып, Бельгия драматургу Мишэлдь Гелдарогдун "Скериал" деген спектаклин тартуулап келдик. Ал спектаклди Жумабек Осмонов деген таланттуу режиссер байкебиз азыркы замандын талабына ылайыкташтырып баштан-аяк кыргызчага которуп чыккан. Алар дагы эң жогорку баасын берип, "эгерде фестиваль конкурстук негизде өткөндө баш байгени ыйгармак экенбиз"- деп Алтай Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ардак грамотасы, жана атайын медалдар менен сыйлашты.
- Сахнада ойногон актер-актрисалардын чыгармачылыгы кандай абалда?
- Көпчүлүгү Ташкент, Ленинград, Москвадан бүтүп келген жогорку деңгээлдеги артисттер. Бирок арасында айрымдарынын жашы улгайып калды. Ошол себептен, быйыл жаш артисттерди да кошолу деп шаардагы Токтоболот Абдымомунов атындагы академиялык драмтеатрдын алдындагы техникумда окуган улан-кыздардан арабызга коштук. Азыр алар биздин театрда эмгектенип, иштеп жатышат. Жатакана менен камсыз кылып, жашаганга шарт түзүп бердик. Буюрса, алар келечекте атактуу актер, актрисалардан болоруна ишенебиз.
- Театрдын техникалык шарты кандай?
- Ачык айтканда, техника жагынан аксап жатабыз. Гастролго чыкчу автобусубуз эскирди. Театрдын жарык берүү жагы дагы талапка жооп бербей калды. Өткөндө ушул маселелер менен министр Нурланбек Шакиевге кайрылсам, буюрса, кийинки жылы жаңылап берерин айтты.
А жетпейт, бу жетпейт деп кол куушуруп, бечара болуп олтура бергенден эч пайда чыкпасын турмуш көрсөтүп жатпайбы. Баарын эле өкмөткө түртө салып жата берчү мезгил тээ алыста калганын түшүнбөгөндөр да бар. А биз андай ойдон алыспыз.
- Театрга көрүүчүлөрдүн келиши кандай?
- Кудайга шүгүр, келбей калды деген күнүбүз боло элек. Акыркы жылдары элибиз да илгеркидей болуп, театрга агылып келе башташты. Андан тышкары жыл сайын бир-эки жолу Көлдү тегеренип, спектаклдерибизди элге тартуулап чыгабыз.
Туура, үч-төрт жылбы, же андан мурунбу эл деген театрга таптакыр эле келбей калган. Ошондо жеке мен, артист болуп жүргөнүмөн уялган учурларым болгон. Чынчынына келгенде биздин кесип аябагандай эле оор кесип. Драматургдун жазганын көрөрманга жеткирүүдөн өткөн кыйындык болбос. Театрга кирген көрөрман спектакль башталары менен бүт турмушун унутуп, спектаклдеги каармандар менен, айталы, Семетей менен, Курманбек менен, болбосо, Жеңишбек, Атайлар менен кошо жашап, анда айтылган ойлорду дилине толтуруп кетсе, анда спектаклдин мээлегенине тийгени. Көркөм чыгарма, анын ичинде театр искусствосу адамдарды жакшылыкка, адамдыкка тарбиялачу табылгыс курал го бир. Адабият, искусствосуз өзүбүздү бир көз ирмем элестетип көрөлүчү, кайдан андай болсун?!
- Жылына мамлекеттен канча каражат бөлүнөт?
- Айлык-маяналарыбыздан тышкары 900 миң сом бөлүнөт. Ал каражат толугу менен свет, суу, телефон, жылуулук ж.б. иштерге жумшалат. Аталган сумма бүгүнкү баа менен алганда кенедей эле каражат эмеспи. Ага карап кол куушуруп олтура берүү бизге жат болуш керек.
Күндөр-күнгө, айлар айга айланып, күндөрдүн бир күнүндө эл: "Шайлоого эле, шайлоого! Президенттик шайлоо болот!" -деп дүрбөп калышат. Ал шайлоого татыктуу эр-азаматтары жети дубан элди түп көтөрө кыдырып, дүрбөп турган элди ого бетер дүрбөтөт. Айтор, дүрбөлөң күчөгөндөн күчөйт. Ошондо, дүрбөгөн элди элейип четте карап турган айрым эшектер да кошо дүрбөп калышат. Дүрбөгөн бөйдөн элге аралашып кетишип, кептин чоо-жайын, жайын түшүнүшкөн соң:
- Эмне үчүн, эшектер президент болбосун?! Эшектер дагы жаратылышы жагынан эшектер. Бүгүнкү демократия баарына жол берет. Эшектердин дагы укугун коргогон эшектер бар! - деп жоон топ эшектер эл менен кошо дүрбөп жөнөштү. Дүрбөп эле тим болбой, айрымдары президенттикке талапкерликке арыздарын жазышып, мыйзамдуу түрдө ат салышка укук алышты. Анан, алар дагы эл катары, эл кыдырып, жер кыдырып айкырган бойдон үгүт иштерин жүргүзүп кетишти. Көчөлөрдүн эң көрүнүктүү жерлерине кулактарын делдейтип сүрөттөрүн илип, алдына: "Биз, эшектер, элдин жүгүн көтөргөндөн чарчабайбыз!" - деген демилгени көтөрүп, бадырайта жазып коюшту. Аны окуган айрым эл: - ырас эле, эшектер чыдамкай, көтөрүмдүү келишет. Ушул эшек элдин жүгүн көтөрөт! - деп ишенгендер болду. Анын үстүнө, бир айкырып алса токтоно албай узакка чейин айкырат. Кулакты жапырып, айкырыктиы салып, тишин көргөзсө, жанагы парламенттик башкаруу деп былжырагандар кирээрге жер таппай калышат.
Эшектер жалпы жонунан "эшектер" деп айтылганы менен, алардын ичинде "умный" эшектер көп. Мына ошондой умный эшектердин эң умныйы эл алдына чыгып, өңгөчүн үзө тарта минтип айкырат имиш: - Президент болуш менин мээме кечээ же бүгүн эле келе калган жок! Мен сөзсүз президент болом. Себеби уктасам, түшүмдө ар дайым президент болом. Мына, жакында бир түшүмдө Америкага барып, Барак Обама менен кучакташып жатыптырмын. Анан ООНдун трибунасында ушундай айкырып жаткан экенмин, ООНдун ген секретары тура калып өпкүлөп жиберди. Ошол түштөн кийин мен буюрса да, буюрбаса дагы президент болом деген жыйынтыкка келдим.
Эми мен президент болгондо эмнелерди кылам, ошолорго кыскача токтолуп кетейин:
Биринчи максатым: алиги качып жүргөн эшектерди кармап келип катарга кошуш. Чындыкты моюнга алыш керек, өзүбүз эшек мээ болсок дагы биз ошол эшектердин аркасы менен эшек болгонбуз. Ошол эшектердин аркасы менен хан сарайларга жетип, алтын акырлардан жем жегенбиз. Гектарлап эл жетпеген жерлерге ээ болгонбуз. Ошол жерлердин көк тулаңында оюн салып ээн-эркин отточу элек. Ууртубуздан гүл аралаш көк тулаңдын ширеси куюлуп турар эле, (жашып кетет). Анан ал эшектерди унутсак, эшек атыбыз өчпөйбү.
Экинчи максатым: түндүк-түкштүк эшектерин бириктирип, бир муштум кылыш.
Үчүнчү максатым: бул мамлекетти эшектердин мамлекетине айлантыш.
Анан эми, буга чейин эч бир адам ойлонуп кылбаган иштер көп, эч кимге айтпай секретте кармап келдим эле эми мынча болду айтайын.
Мисалы, алиги Төө-Ашуудагы туннель бүгүнкү талапка жооп бербейт. Аны жабыш керек. Себеби бүгүн машиналар көбөйдү чоңойду, эки чоң машина батпайт. Анын ордуна алты машина өткөндөй заманбап, айланып өтмө жол салыш керек. Анан дагы алиги Токтогул суу сактагычын обу жок орустар бизден сурабай туруп эле куруп ташташкан. Муну агызып жибериш керек да. Токтогулдун элинин киндик каны тамган ата-бабасынын жерин кайрып бериш керек. Анан дагы, биз эшектер өлкөсү болгон соң, Ысык-Көл, Соң-Көл, Сары-Челек көлдөрүнүн тегерегин эшектерге ыңгайлаштырып, ошолорго шарт түзүп берем.
Анан дагы кышкысын Соң-Көлдөн балык кармайм деп барып, канча эшектер суукка тоңуп өлүп атышат. Ошолорго Соң-Көлдүн тегерегине жылуу-жумшак сарайларды куруп берем. Ысык-Көлдү тегерете чоо-оң акыр курдурам. Ал акырдан жалаң эшектер жем жеп, дардаңдап оюн салышат. Плаңдар көп. Мен баарын кылам! Анан бүгүнкү бийлик бизди эшектерди ар кандай жолдор менен кысымга алып жатышат. Мисалы: мен президенттикке талапкер болуш үчүн отуз миң эшектин үнүн топтошум керек. Өзүңөр ойлосоңор, 30 миң эшекти мен кайдан табам?! Бул ачыктан-ачык эле эшектерге бут тоскондук! Мен сотко кайрылам. Мындай ойлоп көрсөм, бүгүнкү күндө бул өлкөдө эшектер үчүн жашашка эч шарт жок. Мурунку эшектер куруп кеткен акырлардын баарысын талкалап жок кылышты. Мен ошолордун баарысын орду-ордуна коём. Дегинкиси эле, мен эшектер өлкөсүн курган соң, борборубузга эшекканалар көп болуш керек. Ырас андай болгон соң, эшектерге борбордун, шаардын, мамлекеттин эмне кереги бар? Мен бул өлкөнү Эшекстан кылам.
Акырында дагы бир ирет айкырып: "түндүк-түштүктүн эшектери, бириккиле!"
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"