ce en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru
"Агым", 10.04.09 - 8-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Миң киши беш миллион кишиге жүк
"УТРКда 760 кызматкер гана калышы керек"
Улуттук биринчи каналдын берүүлөрү жандана баштады. Техникалык жабдуулар жаңыланып, шарт мыкты түзүлгөнү менен ал жерде эскиче иштеп келаткан кызматкерлер заманбап берүүлөрдү даярдоодо жолтоо болуп жатканын телеканалдын жетекчилиги көптөн бери айтып келет. Чынында кызматкерлердин саны арбын. Эгер аларды кыскартып, чыныгы адистердин маянасын көбөйтсө, берүүлөрдүн сапаты жакшырып, иштөөгө жеңил болорун УТРК жетекчилиги ырастайт. УТРКдагы акыркы өзгөрүүлөр боюнча башдеректир орунбасары Кайыргүл Орозбай кызы ой бөлүштү.
- Улуттук каналдын теле-берүүлөрүндө өзгөрүү болгону байкалды. Мунун башкы максаты эмнеде?
- Берүүлөрдү өзгөрткөнүбүздүн башкы себеби, мурда бул логика боюнча жүргүзүлгөн эмес. Программаны каалаган саатка коюп кетире беришкен. Айрым учурда боштукту толтуруу үчүн да жүргүзүлгөн. Биз азыр Россиянын алдыңкы телеканалдары менен кызматташып жатабыз. Алар бизге контрпрограммалоо боюнча пикирлерин сунуштады. Ошондуктан жаңылыктардын кыргызча, орусча берүүлөрүнө өзгөртүүлөрдү киргиздик. Азыр орус тилиндеги жаңылыктар 19.30да, кыргыз тилиндеги "Ала-Тоо" маалымат программасы 21.00дө чыгып жатат. Мурда биздин жаңылыктарыбыз башка телеканалдардын жаңылыктары менен дал келип калчу. Эми телекөрүүчүлөргө биздин жаңылыктарды көрүп, башка телеканалдардын жаңылыктарын да калтырбоого шарт түзүлдү. Негизинен, расмий маалыматтар менен аймактагы жаңылыктарга көңүл бурабыз. Ошондой эле кыргызча берүүлөрдүн арбын болушуна басым жасайбыз. Анткени, биздин көрүүчүлөрдүн басымдуу бөлүгү кыргыздар.
- Россиянын алдыңкы телеканалдарында саясатты талкуулаган берүүлөр кескин азайтып, анын ордуна жалаң телесериалдар көрсөтүлүп жатат. УТРКдан элди өзүнө тарткан телесериалдарды жакын арада көрө алабызбы?
- Азыр бул максатта иштер жүрүп жатат. Жакында биз да сериалдарды өзүбүздүн студиядан кыргыз тилине которуп көрсөтө баштайбыз. Дагы элибиздин маданий, адабий, тарыхый мурастарын жайылтууда иштер жүрүүдө. Жакын арада Улуттук каналды көрүүчүлөрдүн саны кескин көбөйөт деген үмүтүбүз бар.
- Россиянын биринчи каналынын "Доброе утро" берүүсүнүн ыкмасында бир канча телеканалдар таңкы көрсөтүүлөрүн эфирге чыгарышты. Бирок, дагы эле көп нерсе жетишпей жаткансыйт…
- Жакында ошол биринчи каналда "Доброе утрону" даярдаган адистер бизге келип, кандай кылуу керектигин айтып, кеңештерин беришти. Балким таңкы берүүлөрүбүз ошондон кийин жакшырып кетер.
- Улуттук каналда аттестациялоо өткөрүлүп, кызматкерлердин саны кыскарууда. Нааразычылыктар болгон жокпу?
- Нааразычылыктар болуп жатат. Бирок биз аттестация өткөргөнгө жогорку окуу жайларынын ректорлорун, республикадагы телеканалдардын жетекчилерин, алдыңкы гезиттердин редакторлорун ж.б. компетенттүү кишилерди комиссия курамына киргиздик. Жыйынтыгында 125 киши аттестациядан өтпөй калды. Биз кызматкерлердин санын 280 кишиге кыскартышыбыз керек. Президенттин бекитүүсүнө ылайык УТРКда болгону 760 кызматкер гана калышы керек. Азыр аттестациядан өтпөгөндөрдүн алдында үч жол турат. Биринчиси, контракттык негизде иштөө, экинчиси, өз арызы менен кызматтан кетүү, үчүнчүсү, кызматынан төмөндөтүү.
Бул жерде иштегендердин көпчүлүгү мурда кандай иштесем ошондой иштей берем, сенин айтканың туура эмес, меники туура дегенге көнүп калышкан. Көпчүлүгү пенсияга ушул жерден чыккысы келет. Ар бир кызматкер өз дараметин билсе жакшы болмок. Бир эле чыгармачыл жамаат эмес, техникалык кызматкерлер да ойлонушу керек. Азыр көрүүчүлөрдүн санын арттырып, алдыңкы телеканалга айлануу үчүн жаңылануу зарыл. Кээ бир кызматкерлер аттестациялоо учурунда микрофондун түрлөрүн билбей калышты. Биз азыр эң мыкты долбоорлорду ишке ашырышыбыз керек. Ал үчүн өз ишин мыкты билген, дасыккан кызматкерлерге муктажбыз.
- Акүйдөн, Көкүйдөн ортого түшүп калкалоого далалат жасагандар барбы?
- Бар, чалып эле жатышат. УТРК жетекчилиги мындан кыйналып кетти. Бирок, биз кызматкерлерге экинчи жолду сунуштап жатпайбызбы. Макул иштесин, дараметин көрсөтсүн, анысын эл баалайт. Мыкты адистерди эч качан кетирбейбиз.
- Бирок УТРК илгертен эле интрига ордосу болуп келген…
- Жылуу-жумшак ордунда калуу үчүн адамдар ар кандай кадамдарга баруусу мүмкүн. Бирок аттестацияны биз өткөргөн жокпуз. Ушуну туура түшүнүш керек.
- Улуттук каналда тарыхый инсандар, чуулуу окуялар жөнүндө көрсөтүүлөр жокко эсе.
- Эрнис Кыязов аттуу журналистти жакшы билесиңер. Азыр ал ушундай долбоордун үстүндө иштеп жатат. Буюрса, кыргызстандыктар жакын арада биртоп кызыктуу берүүлөрдүн күбөсү болот.
Ээси толук, мээси бөксө
(Уландысы. Башы гезитибиздин №12 санында)
Агартуу тармагындагы коррупциянын өнүгүшү, бюджеттик орундар үчүн болгон күрөш жана ЖОЖдорду менчикке өткөрүү туурасында Билим берүү академиясынын кызматкери Сейит ЖААНБАЕВ ой бөлүшөт.
Билим берүү тармагында коррупция жети баштуу ажыдаарга айланып кеткени жашыруун эмес. Ага карабастан, тиешелүү министрлик алгылыктуу чара көрбөй келет. Болгону былтыр коррупцияга аралашкан деген кине менен эки университеттин жетекчиси кызматтан айдалды (КУУнун ректору Ы.Өмүрканов менен Жалал-Абад мамлекеттик университетинин башбаканы А.Ашыралиев - А.Ч.). Мына ушул маселе боюнча "Азаттык" үналгысы макала ("Билим берүү министрлиги коррупция менен күрөшүүнү баштады", 14.11.2008) даярдап, анда Билим берүү министрлиги коррупцияны алдын алуу боюнча улуттук агенттик менен биргеликте иш-чара уюштурганы айтылат. Аталган агенттиктин басма сөз кызматынын жетекчиси Мыктыбек Өмүрзаков "Азаттыкка" берген маегинде мындай деген: "Эл арасында агенттик тарабынан жашыруун сурамжылоо жүргүзөбүз. Ага ылайык, орто, атайын, жогорку окуу жайларда коррупциянын элементтери орун алып кеткенин белгилешет. Ошондой фактылардын бири, Билим берүү министрлиги өзүнүн коллегиясын өткөрүп, белгилүү эки жогорку окуу жайдын ректорун кызматынан четтетти. Буга биздин агенттиктин ишеним телефондоруна келип түшкөн билдирүүлөр да себеп болду. Белгилей кетүүчү жагдай мындай билдирүүлөр бир нече жолу болгон. Учурда биргелешкен комиссия түзүлүп, иштеп жатат". Буга неге токтолуп атабыз? Бакыйган эки университеттин жетекчилиги "шапкабайга" аралашты деп кызматтан алынганы менен, алардын күнөөсү далилденген жок. Ушул факты гана агартуу тармагындагы коррупция менен күрөшүүдө тиешелүү министрлик жана органдар алсыз экенин каңкуулаган жокпу?
Дайындоо эмес, шайлоо керек эле
Агартуу тармагын башкаруу накта бардакка айланды десек туура болчудай. Маселен, жогорку окуу жай жетекчилерин, Билим берүү министрин дагы өлкө башчысы өзү дайындайт. Мындан улам мыйзамченемдүү суроо туулат: президент "крышовать" эткен ректор министрге баш ийеби? Адаттагыдай эле, бул суроого да жок деп жооп узатсак жаңылышпайбыз. Өткөн жылы Улуттук университеттин ректору Ы.Өмүрканов менен Билим берүү министри И.Болжурованын тиреши буга далил. Менимче, ЖОЖ жетекчилигин ошол мекемедеги окумуштуулар кеңеши тандап, аны Билим берүү министри бекитиши керек. Ошондо гана ректор менен министрдин ортосундагы кызматташуу жөнгө салынып, натыйжалуу жыйынтык чыга баштайт.
Республика боюнча жылына 80 миң окуучу мектеп уясынан учат. Анын ичинен 5700үнө гана мамлекет эсебинен билим алууга мүмкүнчүлүк бар. Калган 74300 бүтүрүүчүнүн чөнтөгү калың болсо, университет босогосун аттай алат. Так ошол бюджеттик орун үчүн болгон күрөштүн натыйжасында коррупция гүлдөп атыр. Мамлекет эсебинен билим алуунун жол жобосу туурасында айрым студенттер менен баарлашканыбызда кызык фактыларды айтып беришти. Контракт көлөмү 16 миң сом болсун дейли. Бюджеттик орунга илиниш үчүн ал сумманы 2,5 эсеге көбөйтүп, көздөгөн максатына жетсең болот экен. Албетте, өз күчү менен мамлекет эсебинен окугандар бар деңизчи, бирок алардын саны өтө эле аз.
Минтип бюджеттик орундар коррупцияга жол берип аткан кырдаалда, мамлекет 5700 студентке акча коротуп отурбай, ЖОЖдорду акционерлештириши керек. Андан башка жол жок. Анүстүнө, окуу жайларын менчикке берүү мыйзамда да каралган. Бирок, ал кантип жүзөгө ашары, жол-жобосу жазылган эмес. Ушул маселенин тегерегинде өткөн жылы бир нече тегерек үстөл уюштурулуп, кызуу талкуулар жүргөн. "Шапкабайга" белчесинен эмес, кокосунан баткан агартуу тармагын саздан чыгаруунун бирден бир жолу ушул. Анткени, окуу жай менчикке өткөн соң, контракттык негизде мугалимдер жумушка алынат. Айлык маянасы да жогору болот. Ошого жараша жоопкерчилиги да жогорулап, жаштарга сапаттуу билим берүүгө умтулат.
"Университет менчикке кетсе, аны мамлекет көзөмөлгө ала алабы?" деген суроо жаралары турган иш. Менимче, алгач ЖОЖдорду акционерлештирүүнүн механизмин иштеп чыгуу зарыл. Эң негизгиси, окуу жайдын саясатын мамлекет тескеп турууга мүмкүнчүлүк түзүлүшү керек.
Жазып алган Алмаз ЧЕРБЕКОВ