ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt mn ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru tyv ru ru ru ru ru kk ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky tt ru kk ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Айгайдын" архивинен: Бейиштин жемиши
Дүрүйан деген даам бар
Табышмак айтайын, таап көрүңүз: "Жыты - тозок, даамы - бейиш. Бул эмне деген жемиш?"
Таппадыңызбы? Анда түшүндүрүп берейин. Азия континентинин түштүк-чыгышында, тропик токойлордо өскөн экзотикалык, кызыктуу жемиш мына ушинтип мүнөздөлөт. Чыны менен "жыты тозок, даамы бейиш", табышмактуу жемиштин аты - дүрүйан!
Дүрүйанды Малайзия, Индонезия, Таиланд, чыгыш Филиппинден көрүүгө болот. Көрмөк турсун, жей аласыз.
Дүрүйан деген дүр жемиш тоголок формада, диаметри 30 сантиметр келип, футболдук топ сыяктуу өлчөмгө жетет. Өңү чымкый жашыл түстө болуп, жалбырак арасына жакшы жашынат да, бышкан сайын керсары тарта баштайт. Дегинкиси, табият аны ушунчалык бекем коргогон экен, сырты эң катуу, тикенектүү кабык менен курчалат.
Дегиңкиси, жыңгыл токой джунглиде экзотикалык жемиштин феноменалдуу түрлөрү өсөт эмеспи. Эсимден чыкпай калгандарынын бири - рамбутан. Албырган чоктой кыпкызыл. Чоңдугу жаңгактай жемиштер бутакка чокмороктошо, жанаша өсөт. Тышы майда тармал, түктүү келет. "Rambut" - малей тилинде түктүү деген сөз. Ошого карабастан, кызыл эти эзиле мейиздей жумшак, даамы ширин!
Бирок, экзотикалык жер-жемиштердин ичинен дүрүйанды өтө кадырлап, "Бейиштин жемиши" же "Жемиш паашасы" деп аташат. Бул, албетте, бекеринен эмес.
Мындай баага ал кайталангыс даамынан жана дарылык касиетинен улам ээ болгон. Экинчиден, дүрүйандын бир өзүндө тропикте өсчү банан, манго, ананас, папая, гуава, чику сындуу түмөн түрлүү жемиштин, ошол эле рамбутандын дагы даамы бар деп эсептешет адистер.
Бирок, эскерте кетели, дүрүйандын кабыгын ачып, "бейиш даамынан" татуу үчүн бир топ убара тартууга туура келет. Түштүк-Чыгыш Азия жергесинде бул боюнча атайын мелдештер өткөрүлүп, эң шамдагай, карылуу жигиттер күч сынашат.
Куала Лумпурга туш келген алгачкы күндөрдө "Микаса" мейманканасында жашап калдык. Үй-бүлө тибиндеги бул мейманканага дипломаттар, бизнесмендер токтой турган. Анын ээлери меймандарга жылуу мамиле жасап, ар кандай иш чараларды уюштурууга дилгир. Ушундай күндөрдүн биринде бизди - дипломатиялык корпустун мүчөлөрүн Сароң майрамына чакырып калышты.
Сароң майрамы Чыгышта кеңири таралган жана өтө баалуу деп эсептелинген жибекти, андан токулган кездемени даңазалоого арналган. Жибектен ушунчалык кооз батик көйнөктөр тигилет дейсиз, адеп кайсынысын карарды билбей, көзүңүз чачырайт тимеле. Ар бир көйнөктүн бычымы, түсү менен сүрөтү ар түрдүү. Ар бир көйнөккө жергиликтүү сүрөтчүлөр башкаларга түк окшобогон, өзгөчө сүрөт тартышат. Бул ишке чыгыш азиаттар кылымдардан бери кайталангыс өнөрүн, жүрөк жалынын жумшап келишет.
Жибек майрамы баштала, колдоруна шап бычактарды жалаңдата кармаган 5-6 жигит алдыңкы катарга чыгышты. "Булар эмне кылар экен?" деп кызыктым ичимден. Дарбыздай дардайган эмелерди шап бычак менен сайгылап киришти. Мелдешти уюштуруучу адамдардын бири биздин жаныбызга келип, иштин чоо-жайын түшүндүрдү. Көрсө, Сароң майрамы бул ирет жергиликтүү элдин салтка айланган сайышы менен башталган экен.
Бул мелдешти эмнеге окшоштурууга болот? Жалаңдаган карылуу жигиттер жарыша дарбыз союп жаткандай. Бирок, дарбыздын кабыгы салыштырмалуу жумшак, бул жемиштин сырты жыгачтай катуу көрүнбөйбү. Антпесе, бычактар эчак эле жемишке сайылып, кардын жарып өтпөйбү! Айтору, мелдештин жеңүүчүлөрү аныкталган маалда бизге - дипкорпустун мүчөлөрүнө күтүүсүз белек тартууланды.
Чынымды айтайын, бул сөздү алгач ирет угушум ошондо. Абалымды түшүндү көрүнөт, атайын өкүл колундагы "жыгач идишти" жакындата сунду. "Жыгач идиш" дегеним дүрүйандын тең экиге бөлүнгөн бир жак кабыгы экен. Түбүндө козунун кош бөйрөгүндөй иймейген эки мөмө жатат. Экөө тең аппак!
- Даамдан алыңыздар, - деди өкүл: - Бизде ушундай сөз бар: "Ким дүрүйан жебесе, Малайзияга келген эмес."
Насип эмеспи, колумдун учу менен чымчып, "кош бөйрөктүн" даамын татып көрдүм. Тропикте толгон жемиштен эмелеки даам укмуштай ширин, ушунчалык кайталангыс сезилди.
- Сиз "Бейиштин жемишин" таттыңыз. Демек, Малайзияга - бейишке келген кадамыңыз куттуу болсун!
Жан эргиткен кепке кантип ыраазы болбойсуң! Таңдайды так эттирген даам сызып, кайсы бир сырга күбө болгондой абалда турдум. Мындай насип ар дайым эле буйра бербеси бышык.
Жергиликтүү өкүл андан ары кызыктуу аңгеме козгоп берди.
"Жемиш паашасы" көптөгөн пайдалуу касиеттерге ээ. Тропикте чаңкаган кезде суусунду кандырат. Көбүрөөк жеп койсоңуз кардыңыз ток жүрөсүз, экинчиден, денени ысытып, кошумча кайрат берет. Жеген жанды жашартып, эр таналарга кошумча кубат тартуулайт деп да эсептелет. Дүрүйанды алкоголь менен бирге пайдалануу гана терс таасир тийгизет имиш.
"Жемиш паашасы" тропиктен чыгып, бүткүл дүйнөгө кеңири таралбай жатканы - анын кабыгынын "жыты тозок" экенинде.
Түштүк-Чыгыш Азия өлкөлөрүндө дүрүйанды коомдук жайларга, мейманкана жана транспортко алып кирүүгө тыйуу салынган. Коомдук имараттардын кире беришине дүрүйандын сүрөтү тартылып, каршы-терши "крест белги" салынган. Кескин жытынан улам аны чет мамлекеттерге чыгарып кетүү, самолетко салуу жолдору да чектелген.
"Асты таш, үстү таш, ортосунда бышкан аш" дегендей, табиятта сейрек касиетке эгедер нерселерге жете билүү жеңилге турбайт. Дүрүйанга табият кескин жытты да өз мөмөсүн, уругун коргоо үчүн бергени ырас. Дал ошол жытынан улам ал үрөнүн үзбөй сактап, жат душманды өз жанынан үркүтө билет.
Көрсө, жыңгыл токой (джунгли) ичиндеги жаныбарлар дагы дүрүйандын катуу кабыгын ача албайт экен. Демек, тең экиге ажырачу кабыктагы "төрт бөйрөктүн" бал ширин мөмөсүн бир да жапайы жандык тата албайт. Мындай эрдик жыңгыл токойду эмин-эркин бийлеген кожоюнга - арыстанга гана буйруган. Арыстан гана дүрүйандын тышына карылуу, курч тырмактарын матырып, кабыкты тиши менен тең экиге бөлө тартууга жарайт.
Экинчи жагынан, менин жеке пикиримде, дүрүйандын жытына байланыштуу аңгемелер атайын көбүртүлүп айтылабы деген сезимде калдым. Антпесе, бул өлкөлөрдүн базарларында "Бейиштин жемиши" ээн-эркин сатылат. Дал борбордук көчөлөрдүн бурч-бурчунда биздин дарбыз-коондой эле дардайып, тоодой үйүлүп жатат. Кейпи, жергиликтүү калк дүрүйанды башка калктардан, сугун арткан суук көздөрдөн өздөрү да коргогусу келет шекилди.
Азыркы учурларда Түштүк-Чыгыш Азиядагы тамак-аш адистери бул жемишти кондитердик азыктарга кошуп, варенье, балмуздак, таттуунун түркүн түрлөрүн жасап чыгарууда. Табигый түрүндө эмес, кошумча азык катары чет өлкөлөргө таркатуунун рекламалык мааниси да чоң экени талашсыз.
"Жемиш паашасы" жөнүндө узун сабак аңгемелер, санжыра кептер арбын. Дарбыздай дардайып, бакта өскөн жемиш канчалаган кылымдардан бери бир да жергиликтүү адамдын башына түшпөгөн экен. Ал ниети кара душмандын гана төбөсүн каңдайт имиш.
"Башы жок чабендестин" автору Майн Рид "Борнеонун жыңгыл токоюнда" аттуу дагы бир таланттуу романында ушул тропикалык жемиштин сырларын таасын сүрөттөгөн. Бул даамды өмүрүндө бир ирет таткан адам андан башка эч нерсени эңсебей, тили таңдайына тартып, "дүрүйан, дүрүйан" деп чаңкап калат окшобойбу!
кыргыз тилиндеги гезит "Айгай"
email • архив • редакция
23-ИЮЛЬ - ӨЛКӨ БАШЧЫСЫН ШАЙЛОО КҮН
В.Путиндин орун басары Бишкекке неге келди?
Бириңерден бириң эр, президент болчу кимиңер?
"НАШ ВЫБОР ПРЕДОПРЕДЕЛЕН НАШИМИ МЕЧТАМИ"
"КЫРГЫЗСТАН ЖАЛГЫЗ ТУМАР МОЙНУМДА, СЕНДЕН БАШКА МЕКЕНИМ ЖОК ДҮЙНӨДӨ"
Президенттикке талапкерлердин жана алардын өкүлдөрүнүн Оштогу жолугушуусу
956 түтүндүн тагдырына түкүргөн ким?
ТАМАНДА ТАПТАЛГАН ЭЛДИК АКЧАЛАР
Дүрүйан деген даам бар
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?