ky ky ky el cs ru ky ru ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ru ky mhr ky ky fr ky es ky ky ky ky ky en ky ky es ru ky ky ru ru eu en
"Жаўы кылым", 26.06.08 - 14-бет: Кремль ањгилери...•
Вера Александровна Давыдова - РСФСРдин жана Грузин ССРинин эмгек сиңирген артисти, Сталиндик сыйлыктын үч жолку лауреаты жана башка дагы көптөгөн сыйлыктардын ээси болгон. Бул наамдардын баары ага татыктуу ыйгарылган. Ал талантуу актриса жана татынакай үндүн ээси болгон. Ал Тбилиси мамлекеттик консерваториясынын окутуучусу, профессору болуу менен сахнада узак жана бактылуу өмүр сүргөн. Бирок ошондой болсо да өмүр баянында бир олутуу "жагдай" болгон: он тогуз жыл бою Сталиндин ойношу болуп, ал жөнүндө аз гана адамдар билген. Ошол билген адамдар да Кремль тиранынын (зулумунун) айланасындагы жакын адамдар болушкан. Сталиндин ойношуна болгон жашыруун байланышын анын каардуу жазасынан коркуп, эч ким айта алган эмес. Өзүнүн алгачкы таанышуусунун башталышы, жакындашуусу чексиз бийликте турган генеральный секретарь жана жол башчы өкүмдар менен узакка созулган сүйүү байланышы, кремлдик жорук-жосундар, өз алдынча кабыл алуулары жөнүндө көргөндөрүн жана уккандарын Вера Александровна өзү айтып берген. Бирок анын эскерүүлөрүн адабиятташтырып жазгандарды жарыялоо биздин күндөрдө гана мүмкүн болду.
Мен Нижний-Новгороддо туулгам, атам жер ченегич болуп иштечү, апам мугалим эле. Көп өтпөй биз Ыраакы-Чыгышка, Амурдагы Николаевскиге көчүп кеттик. Мен тайганы, балык уулоону, костер жакканды жана Амур ырларын жактырып калдым. Япондор 1920-жылы биздин шаарды басып алууга аракеттенгенде биз Благовещенскиге качканбыз. Мектепте мен бир нече жыл бою хордо ырдоого үйрөндүм. 1924-жылы кирүү экзамендеринен өтүп, Ленинград консерваториясына анда окуу бактысына ээ болдум. Экзамен алуучулардын бири студенттер өтө урматтаган Александр Константинович Глазунов боло турган. Ал вокалдык маалыматтарыма оң баа берген.
Консерваториялык Кармен спектаклинин партияларын аткаргандан кийин мени Ленинграддагы Мариин театрына чакырышты (кийинчерээк ал С.М.Киров атындагы театр болуп аталды). Сахнадагы биринчи ийгиликти Мейербердин "Гугеноттор" операсындагы паж (атактуу адамга кызмат кылган дворяндар тукумунан чыккан эркек бала) Урбандын партиясын аткарып алдым. Ошондо болгону 23 гана жашта элем. Театрда мага "Аидадагы", "Кармендеги", "Хованщинадагы" олуттуу партияларды аткарууга ишеним артышты жана акырында дублердун (негизги артистин ордунда ойноочу) солисткасы болуп калдым.
Ленинград операсынын примасы (ансамблде биринчи партияны аткаруучу киши) Софья Преображенская эле. Ошол кезде аны Ленинградды башкарып турган Григорий Зиновьев сүйүп калган болучу.
1932-жылдын жазында театр Москвага гастролго чыкты. Чоң театрда спектакль коюшту. Кандайдыр театрга партиянын Борбордук Комитетинин Генеральный секретары Иосиф Виссарионович Сталиндин кезектеги келиши боло тургандыгын бизге эскертишти. Баарыбыз аябай сүрдөдүк. Эртеден кечке репетиция жүрдү.
Мен албетте, бул даңкы чыккан театрдын сахнасында ырдоого кыялдандым. Ошентип менин өмүрүмдө мындай учурлар көп эле болуп жүргөндүктөн, бул учурда мага жардамга келди,-Софья Преображенская ооруп калды. "Аиданы" шашылыш түрдө алып ташташты да, "Карменди" коюшту. Мен башка партияны аткардым.
Спектакль башталганга үч саат калганда гримдене баштадым. Тизелерим титиреп, температурам көтөрүлүп, денеме ооруксунткан кызыл тактар чыкты. Коркунуч менен күткөн коңгуроо да жаңырды. Андан кийин экинчиси, анан үчүнчүсү. Дирижер оркестр жайгашкан оюкка багыт алды. Аткаруучуларды сахнага чакырышты... Бардык көрүүчүлөрдүн жана артистердин көз караштары Сталин, Молотов, Калинин, Ворошилов, Зиновьев, Орджоникидзе, Бухарин, Рыков, Ягода, Микоян, Киров, Каменев, Тухачевскийлер турушкан өкмөттүк ложага бурулган.
Мен биринчи жолу Сталинди ушунчалык жакындан көрдүм. Ал жылмаюу менен артисттерге туруп-туруп кол чаап жатты. Залдын жарыгы акырындык менен өчтү. Оркестр увертюраны ойной баштады. Спектакль учурунда мага абдан жардам берген Александр Мелик-Пашаев дирижерлук кылды. Мына ошентип, менин Чоң театрдын сахнасындагы биринчи чыгышым аяктады. Акыркы жолу дүркүрөгөн кол чабуулардын астында кымкап көшөгө төмөн түштү. Москвалык актрисалар Евдокия Турчанинова, Александр Яблочкин, Ольга Книппер - Чехова, Алла Тарасовалар корзина толгон гүлдөрдү жана чоктой кызыл розалардын букетин алып келишти. Бардыгы мени кучактап, куттуктап жатышты, ал эми Тарасова кулагыма минтип шыбырады:
Верочка, сиз укмуш ырдадыңыз! Москвада көптөн бери мындай таң калаарлык Карменди уккан да, көргөн да эмесмин. Бул татынакай гүлдөрдү сизге Иосиф Виссарионович Сталин берип жиберди.
Ошондо бактыма чыдай албай ыйлап жибердим. Мени өкмөттүк ложага чакырышты. Ал жерден Сталинге жана анын шакирттерине көрсөтүштү.
- Ийгиликтериңиз менен куттуктайм жолдош Давыдова,-Сталин өзгөчө мээримдүү унчукту,-байкаңыз, даңк башыңызды айландырбасын.
Ворошилов мага бир куту конфет тартуулады. Орджоникидзе татынакай шкатулка берди. Сталин кайрадан мага кайрылды:
- Жолдош Давыдова, Сиз Москвада жашап жана Чоң театрда иштөөнү каалар белеңиз?
Мен ойлонуп көрүшүм керек-деп жооп бердим.
- Сиздики да туура, маанилүү чечимди кабыл алардан мурда ойлонуп иш кылуу пайдалуу. Ошондой болсо да театрларды башкарган жетекчи жолдошторду Сиздин Москвага келишиңиз жөнүндө чечим даярдоону суранабыз. Ленинград капа болбос, жолдош Преображенская ал жерде өз ишин эң сонун аткарууда.
Мен сыпайы чакырууга өзүмдүн алкышымды билдирдим.
Сталин мага көзүнүн кыйыгы менен карады. Бул бир көз ирмемде болуп өттү, бирок мен бул сынаакы көз карашты өмүр бою эсимде сактап калдым.
Бир айдан кийин Чоң театрга которулуу жөнүндө буйрук алдым. Буга чейин Ленинградда Дмитрий Семенович Мчедлидзеге турмушка чыкканмын. Адеп башталганда эле биздин үй-бүлөлүк турмушубуз оңунан чыкпасы белгилүү болгон. Узакка созулган сүйлөшүүлөрдөн кийин биз бири-биризге көз каранды болбой, бирок ажырашуусуз бөлөк жашоону чечкенбиз.
Урматтуу окурман, балким өз түгөйүңүздү таппай кыйналып жүргөндүрсүз. Дароо (0773) 48-36-74 номерине SMS жөнөтүңүз. Жөнөткөн SMSиңиз гезит бетине жарыяланат. SMS билдирүүнүн баасы сиздин тарифиңизге жараша болот. Эң негизгиси, SMSиңиз кызыктуу болсун. Чоң сураныч, "Таанышкым келет" рубрикасындагы телефонго маяк бербегиле! Жиберген SMSтериңер сөзсүз чыгарылат.
©©© Акылдуу, бою узун, ак жумал, көлдүк же чүйлүк балдар менен таанышам. Sms жазсаңар болот. Маякка жооп жок. Аселя.
©©© Акыл эстүү, өзүнө ишенген кыргыз жигиттер менен таанышам. Атым Сайкал, 16 жаштамын.
©©© Кыргызымдын 16-17 жаштагы сулуу кыздары менен таанышкым келет. (0772) 43-71-72
©©© Салам! Менин атым Гүлдана. Мен кыргызымдын алтын-күмүш балдары менен таанышам. Жашым 16да. (0555) 61-60-64
©©© Мен Талас шаарынан Кара-Буура району Бейшеке айылынан болом. Атым Рысбек, 23 жаштамын. 19 жаштан 22 жашка чейин кыздар менен дос болгум келет. (0555) 15-45-03
©©© Саламатсыздарбы "Жаңы кылым" гезитинин жалпы жамааты. Мен 18 жаштамын. Силер аркылуу дос күтүүнү чечтим. Жайнагүл. (0777) 52-81-24
©©© Салам. Мен 16-17 жаштагы кыздар менен таанышкым келет. Менин атым Урмат.
©©© Ассаламу алейкум. Менин атым Асан, 20 жаштамын. Азыр Москвада өз жумушумдун ээсимин. Кыргызымдын өзүмө теңтуш кыздары менен таанышууну каалайм. +7926 282-34-38
©©© Салам. Мен 16-17 жаштагы кыздар менен таанышам. Атым Хусанчик. Sms жазгыла.
©©© Жду парней, лет 17-18, романтиков и еще прикольных, заботливых, красивых, обаятельных, привлекательных. Прошу не маяковать. Меня зовут Гульбара, а nickname Milashka-sexy и в правду сексиб если не веришь позвони на номер (0773) 53-19-25 и убедись в этом сам! Парни звоните, не жалейте единиц! Слабо? Всем выпускникам салам и чмок от меня в щечку.
©©© Салам 84-87-жылкы, чычканга кебек алдырбаган, сөзгө чечен балдар менен таанышам Нуржан. (0772) 37-88-61