ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky be ky ky ky ky ky ru ky ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Үркүндү унутпагын - уңгулуу элим!
5- августта Ысык-Көл областындагы Түп районунун Санташ айылында 1916-жылы болгон Үркүндүн 95 жылдыгына арналган иш-чара болуп өттү. Эскерүүнү "Кыргыз эл" коомдук бирикмеси уюштурду. Иш-чаранын маани-маңызы өлгөндөрдү даңктап, тирүүлөрдү барктап, 1916-жылы тукум курут алдында турган ата-бабаларыбыздын тагдыры туурасында элге маалымат берип, Үркүндө болгон жоготууларды элдин эсинен чыгарбашына, эсинде туюп жүрүүсүнө түрткү болуп, ошондо каза болгон ата-бабалардын арбагынын ыраазычылыгына жетип, зыярат кылуу. Сөз кезеги менен болуп, кеп учугун баштайлы.
Уюштуруучулар болжогон саат 9га Бишкектин Түштүк Дарбазасындагы, Байтик баатыр менен Токомбаев көчөлөрүнүн кесилишинде, түштүк-чыгыш тарапта турган 1916-жылы Үркүндө каза болгон аталарыбыздын урматына коюлган эстелик таштын жанында жолугуп, саат 10дор чамасында сапарга чыкмак элек. Болжогон убактан бир аз эрте барып алып, иш-чаранын калган катышуучуларын күтүп отурдук. Ырчысы да, акыны да, журналисти да бир аздан чогулуп отуруп, баары жыйылып келгенин да байкабай калыптырбыз. Убакыт 10го жакындап, кетер маалыбыз чегине жеткенде, эстеликтин жанында, Үркүндө шейит кеткен бабаларыбыздын арбагына куран түшүрдүк. Ошентип жолубуз шыдыр, жолдошубуз кыдыр болсун, Кудайыбыз өзү, Манас атабыздын арбагы колдосун деп бата кылып жолго чыктык.
Жолду арбытып олтуруп, Боомго да жетип бардык. Ал жерден "Үй-Куруучулар" партиясы тургузган айкелдин жанына токтоп, таш үйүлүп корумдалган, 1916-жылы каза болгон аталарыбыздын сөөгү коюлган жерде куран окуттук. Баса, айтпасак болбос, "Үй-Куруучулар партиясы" орноткон эстеликтин "1916-жыл" деген жазуусун жакшы эле бекиткен экен, бирок колуна ээ боло албаган макоолор таш менен уруп сындырып салыптыр. Аны болсо жергиликтүү тургундарбы же бизге окшоп жолдон токтоп эстеликке кайрылгандарбы жыйнап, жерге иретине келтирип, тизип коюптур. Ошол менен Үркүндө шейит кеткен аталарыбыздын арбагына зыярат кылуу үчүн Каркыранын кире бериши Санташ айылына сапарыбызды уладык.
Жолубуз кыргыздын бермети Ысык-Көлдөн жээги менен уланды. Биз отурган унаага жалаң шайыр адамдар отуруптур, Санташка кантип барганыбызды сезбей да калдык. Барсак жергиликтүү эл боз үй тигип, келерки маараке күнүнө кам көрүп жатыптыр. ЖМК тобунун жаш балдары жөн отурбай элге жардам берип, боз үй тигишүүгө кириштик. Ошентип кеч да кирди. Мына ошондо кызыктын баары башталды. Кеч курун манасчы, төкмө акын, ырчыларыбыз элдин маанайын көкөлөтүп, ыр ырдап, күү чертип, артынан башка чыгармаларды аткарып жатышты. Боз үйдүн ичи шаң күлкүгө толуп чыкты. Ыр кезеги айтылуу төкмө акыныбыз Азамат Болгонбаевге жетип, манасчы Рыспай Исаковдун суранычы боюнча Элмирбек Иманалиевдин "Аруужан" деген чыгармасын аткарып берди. Азамат Болгонбаевдин биз билген төкмөлүктөн да, ырчылык таланты ашып түшөт экен. Биз ага күбөбүз. Кыргыз болгондон кийин кыргыздын каадасын улап, тамак саат түнкү 3 тө берилди.
Ата-бабалардын арбагына зыярат белгиленгендей саат 9да арбактарга куран түшүрүү менен башталды. Башкы сөз "Кыргыз Эл" Коомдук бирикмесинин төрагасынын орун басары Рысалиев Кылычбекке берилди. Андан соң сөз Ысык-Көл областынын губернаторунун орун басарына тийди. Эки эрен сүйлөп бүтүп, 1916-жылы каза тапкан аталарыбыздын элесине арналган эстеликти ачышты. Айкелдеги жазууну Рысалиев Кылычбек жалпыга окуп берди. Аземдин ачылышына чейин биз Кылычбек мырзадан мааракенин максаты жөнүндө сурап алган элек: "Биздин максат 1916-жылы шейит кеткен ата-бабалардын арбагына таазим кылып, куран окутуу. Мына ыйык Санташ жергесинде турабыз, анын нары жагы Каркыра. Бул жерди ата-бабаларыбыз, өзүнүн каны менен сактап бизге мурас кылып калтырган. Алардын төгүлгөн каны текке кетпеши зарыл. Санташ менен Каркыранын тарыхий мааниси өтө зор. Илгери Манас атабыз бул жерден элдин башын бириктирип ынтымакка чакырган. Биз да элди ынтымакка чакырабыз. Бүгүнкү иш-чарага чакырып, жети дубанга кат жазганбыз. Анткени элди билсе, унутпаса, катышса экен деп ойлогонбуз. Үркүндү көп эле адам билбейт, өзгөчө жаштар".
Кийинки сөз жети дубандан келген катышуучуларга узатылды. Баткен жергесинен келген аксакал азыркы бийликке болгон нааразычылыгын билдирип, аларга карата ачуу чындык ойлору менен бөлүшө кетти. Негизинен зыярат аземине катышпаган, ага тоскоол болгон бийликтин шалаакылыгы сынга алынды. Бирок чыны менен зыяраттын өткөрүлүшүнүн мааниси башка болгондуктан буга токтолуунун кажети жок. Катышпаганы да туура болду. Анткени, бийлик төбөлдөрү келсе баягы эле куру убадаларын берип, жалган сөздүн баарын айтмак. Эл аларга мындай иш-чараларды өзү эле өткөрүп аларын, бийлик унуткан тарыхты эл унутпасын дагы бир ирет далилдеп өттү. Кыргыздын тарыхында орун алган аянычтуу, орду толгус жоготуу болгон 1916-жылдагы Үркүн, жаштардын эсинде болорун тастыктап беришти.
Зыярат аземи уланып, манасчы, ырчы, комузчулардын коштоосунда өтүп жатты. Жалпы катышуучулардын бүйүрүн кызытканы жаш манасчы Дөөлөтов Үмөттүн Манас айтканы болду. Жаш экенине карабай Үмөт чоң манасчылардан кем калган жок. Үмөт Манас айтып бүткөн соң Бүбү Мариям атайы келип, жаш манасчыга манасчылыктын ачкычын тапшырып, ага каалоо-тилектерин айтып өттү. Аземдин соңу ырчылар ырдап, сүйлөөчүлөр сөзүн бүткөндөн кийин, эскерүү тамагын тартуу менен жыйынтыкталды.
Чыны менен 1916-жылы улуттук-боштондук кыймылы учурунда кыргыз журту орду толгус жоготууга учурап, кан кусуп, кабыргасы кайышып турган мезгил эле. Ошондо кыргыздар калкынын эбегейсиз санынан - 700 миң адамдын 45%нан ажыраган. Үч айга созулган улуттук-боштондук кыймылы бүтүндөй доорго айланган. 16-жылдагы көтөрүлүш элдин эртеңине, алардын уул-кыздарынын келечегине күмөн пайда болгон үчүн, падышачылыктын эзүүсүнөн, эркиндикти сүйгөн кыргызды муунтканы үчүн келип чыккан.
Эскерүү тамагын берилип, дасторкону жыйналып бүтүп, биз "Кыргыз Эл" Коомдук бирикмеси жалдаган унаа менен Каркыранын өзүнө, тээ баш тарабына баралы деген тилек менен жөнөп кеттик. Жайлоонун башына бара жатып Кудай берген бейиштей жерлерибизди карап, анын көркүнө суктанып бараттык. Ага кошумча эле, биздин бийликтеги аткаминерлер сатып жиберген Каркырага күбө болдук. Сатып алынган жерлерин казак туугандар зым тор менен тосуп алыптыр. Ал зым торлор тээ алыстан эле байкалат экен. Канчалык эбегейсиз жерлер сатылган. Кандай адам жерин сатат болду экен. Андай адам эл душманы болсо керек.
Ошентип Каркырада да Үркүндө шейит кеткен бабаларга арналган айкел бар дегенден аны издеп отуруп таппадык. Болгону тээ алыстан бир ак сөлөкөттү көрүп, шейит болгон аталардын урматына тургузулган айкел болсо керек деп болжоп койдук. Бир жерге келип токтоп калдык. Унаада отургандын баары дөңсөө тарапка барып калышты. Биз бери жагында калган элек. Дөңсөөдөгүлөр ураан чакырып, кайра унаага келишкенде, алардын катарынан бирөөсү айтып калды: жана Үмөт (жаш манасчыны айтып жатат) дөңсөөдө Жолой атамдын башын басып жатабыз деди. Ошол жерден бирөө, ким чоң Манас атабы же Жолойбу дегенде Үмөт, Жолой чоң деп айтты. Үмөттүн атасы Манас ата чоң десе, жок деп болбой койду. Ушундан кийин жаш манасчы Үмөткө Манас айтуу касиети жогорудан келгенине, отургандар дагы бир ирет ынанды. Каркыра жайлоосун көрүп бүтүп, кайра борбор калаабыз Бишкекке жол тарттык.
Ар бир кыргыз атуулунун жүрөгүнүн тереңинде, элине болгон сүйүүсү, ар-намысы так болуп сакталган. Ал тактар кыргыздын кыйынчылыкты көргөн кезинде жаралган эле. Кыргыздын тарыхында андай учурлар эселеп саналат. Алардын бири 1916-жылдагы Улуу Үркүн. Эл, тарыхындагы жоготууга учураган мезгилдерин унутта калтырбас. Тарыхы тереңде жаткан кыргыз журтунун ойгонор маалы, Улуу эл экенин туюп-билээр убактысы жакындап келүүдө. Тарыхын унутпай, эстей жүргөн, алдыга тике караган элдин келечеги кең болот.
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?