krc ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Үй кожейкеси айылдын активине айланганда
"Айылдык фонд - лидерликтин мектеби"
"48 аял - 48 кыял-мүнөз, андыктан ар биринин жаш курагын, алган таалим-тарбиясынын өзгөчөлүгүн жана менталитетин эске алуу менен жекече мамиле жасоо зарыл. Фонддун ишин бир кылка, калыс жана ачык-айкын алып баруу - дал мына ушул негизги принциптерди лидер жетекчиликке алууга тийиш",- дейт Баткен районунун Бужум айылынын "Достук" айылдык фондунун жетекчиси Сайида Садирова адам ресурстарын башкаруу тажрыйбасын бөлүшө. А " 48 кыял-мүнөз" деп жөн жеринен айтып жаткан жок, алар 2012-жылдын мартында долбоордун алкагында түзүлүп, Айылдык фондго биригишкен 8 өз ара жардамдашуу тобунун (ӨЖТ) мүчөлөрү.
Сайиданын айтуусунда долбоор алардын чоң айылынын, ошондой эле аны ишке ашырууга катышкан аялдардын көндүм турмушуна кыйла эле өзгөрүүлөрдү киргизди, чын-чынына келгенде "көздөрү умачтай ачылды". "Мени эле алалычы, долбоорго чейин кадыресе үй кожойкеси элем. Ал турсун медициналык билимимдин болгонуна карабай, айылдан татыктуу эмгек акысы бар иш таба албадым. Калган көп аялдардай эле үйдө отурчумун, айылдык жыйындарга эч барчу эмесмин, менин сөзүм эмне чечмек эле дечүмүн. Мына эми мен айылдын активдүү аялзатынын биримин, айылдагы үй-бүлөлөрдүн ирденишине, анан да бул жардамга баарынан зарыл болгондорго жардам берген Айылдык фондду жетектейм".
Күндөлүк үй тиричилигинин түйшүгүнөн баш көтөрбөгөн үй кожойкеси менен айылдын активисткасынын айырмасы бүгүн асман менен жердей. Ага азыр көчөдөн жолуккан бейтааныш адамдар деле "биз да долбоор менен иштешсек болобу?" - деп сурашат. Ошондо Сайиданын бир ай бою тыным дегенди билбей өзүн өстүрүүнүн үстүндө иштегени, тренингдерде окуп жаткан мезгилде түпөйүлдөнө бергени эсине кылт эте калат. Анда "колумдан келбей калсачы" деген коркунучтан селт эте түшөр эле. А бирок жарым жыл мурун берген убадасын эстегенде чыйралчу, намыстанчу. Ошондо айылда жыйын өткөзүшүп, долбоордун максаттарын жана милдеттерин айтып түшүндүрүшүп, аялдар тобу менен иштешүүгө анын талапкерлигин көрсөтүшкөн. "Байкап көрөйүн", - деди Сайида бир аз олку-солку боло, анткен менен эми артка чегинүүгө болбосун эң сонун түшүндү: "Өзүң суу жүрөк болсоң, калгандарды кантип артыңан ээрчите аласың дедим ичимден. Анан "Көз коркок, кол баатыр" дедим да шымалана иштей баштадым. Биз анда CDA менен биргеликте мобилизация жасап жаттык, ӨЖТ түзүү иши кыйынчылык менен жүрүп жаткан, анткени бири өз күчүнө ишенбесе, бири долбоордун ийгилигине көздөрү жеткен жок. Өзгөчө аялдарды ӨЖТдагы жамааттык жоопкерчилик талабы жана ай сайын ички фондго мүчөлүк акы төлөп туруу чочулатты. Аларды жалпы жыргалчылык үчүн бардык күч-аракеттерди бириктирүү аркылуу гана көздөгөн максатка жетүүгө болору долбоордун өзөгү экенин миң мертебе айтып түшүндүрүүгө туура келди.
ӨЖТга ишенип киргендердин эч кимиси топтон чыгып кетишкен жок. Ал турсун аялдар өздөрүнүн кажыбас эмгеги менен айылдаштарына нукумдай жерден жакшы түшүм жана киреше алууга болорун далилдешти. Аз күн мурун эле алардын үй-бүлөсүн "кедейликтин пирамидасы " деп аталган кирешеси аз үй чарбасына кошушчу.
Айылдык фонд жана анын уставы -ӨЖТнын туруктуулугунун кепилдиги эмес деп эсептейт Сайида. Анткени уставдын жобосу фонддун бардык мүчөлөрү тарабынан иштелип чыгат жана бекитилет, андыктан жалпы ишке катышуу менен бардыгы өздөрүнө жамааттык жоопкерчиликти бөлүштүрүүгө милдеттенме алышат. Ал эми Садированын өзү үчүн Айылдык фонд лидерликтин чыныгы мектеби болуп калды:
"Мен адамдар менен иштешүүнү үйрөндүм, өзүмө ишеничим артты, лидерлик сапатты өнүктүрдүм, - дейт оюн бөлүшүп Сайида. - Андан да жолдошум Ашимге чексиз ыраазымын, өйдөдө өбөк, ылдыйда жөлөк боло колдоо көрсөтүп, ӨЖТнын жана фонддун ийгиликтерине мени менен кошо кубанат"."Достук" айылдык фондунун куржунунда мүчөлүк акылардан чогулган 100 000 сом бар, себеби ар бир ӨЖТ долбоордун алкагында берилген жардамдан 30 пайызын кошуп турушат. Бул каражат .Кедейликтин пирамидасы - айылдын керектөөсүн биргелешип иликтөө ыкмасы жана үй чарбаларынын абалына баа берүү топтордун өздөрүнүн андан аркы өнүгүшүнө жумшалат. Мына эми келерки жылы ӨЖТ өз каражатынын эсебинен үрөн менен камсыз болуп алды. Жетекчиден сырткары фонддун ишин катчы менен казначей арымдатып турушат.
Топтун бардык мүчөлөрү такай акча каражатынын кыймылы тууралуу отчет алышат, бардыгы ачык-айкын, ансыз адамдардын ишеничинен чыгып калуу оңой эле. "Эмитен эле топтун мүчөлөрү жашылчадан сырткары жүгөрү жана картошка өстүрүүнү суранып жатышат, - дейт Сайида. - Анан да долбоордун ийгилигин көрүшүп, алардын арасында да ӨЖТ түзүү өтүнүчү менен 17 айылдашыбыз кайрылды. Андыктан алдыда дагы чети оюлбаган иштер арбын. Бирок биз буга жан дилибиз менен кубанабыз, тажрыйбабыз менен бөлүшкөнгө даярбыз".
2009-жылы БУУ тутуму БУУ Бирдиктүү программасын түздү (DАО). Бул БУУ тутумунун калктын эң аялуу катмарына глобалдык экономикалык, энергетикалык жана азык-түлүк кризисинин таасирин төмөндөтүүгө болгон жообу болгон. БУУ, ФАО ( БУУнун Азык-түлүк программасы) жана БУУ Аялдар бирдиктүү программасынын алкагында "Аялдар жетектеген аялуу жана аз камсыз болгон үй чарбаларына айыл чарба көмөгү" долбоорунун экинчи фазасын биргелешип жүзөгө ашырышууда. (Биринчи фазасы 2010-жылы жүзөгө ашырылган). Ушул БУУ Аялдар жана ФАО биргелешкен долбоор Жалал-Абад, Ош, Баткен облустарында кичине жер участокторуна ээ үй чарбаларын жетектеген эң аялуу аялдарды колдоо аркылуу азык-түлүк коопсуздугун жакшыртууга багытталган.
Ушул долбоордун алкагындагы иш-чаралар ФАО жана БУУ Аялдар башка долбоорлорунун иши менен тыгыз байланышып, айыл жергесинде жашаган кедей үй-бүлөлөрдү колдоо максатын көздөйт. Айылдардагы жарды жана аялуу катмарлардын иштөөсүн жандандыруу жана алар менен бийликтин жергиликтүү органдарынын ортосунда кызматташтыкты орнотуу үчүн БУУ Аялдар аялуу үй-бүлөлөрдөн өз ара жардамдашуу топторун түзүү жана айылдардын деңгээлинде айылдык фонддорду түзүү жана өз ара жардамдашуу топторун (ӨЖТ) бекемдөө менен социалдык мобилизациялоо концепциясын колдонот. Ушул долбоордун алкагында БУУ Аялдар "Коомчулуктарды өнүктүрүү боюнча альянс" (СDА- Тоо Шериктештигине мүчө) өкмөттүк эмес уюмдар аркылуу социалдык мобилизациялоону жүргүзөт.
БУУ ФАО долбоору бенефициарларга жашылчанын (сабиз, помидор, бадыраң, түстүү капуста) үрөндөрүн, жер семирткичтерди, кичи-теплицаларды, чачкычтарды берүү, ошондой эле агротехнологиялар жана үй шарттарында жашылчаларды кайра иштеп чыгуу боюнча окууларды өткөрүү, техникалык колдоо көрсөтөт.
БУУ-Аялдары жана ФАОнун "Аялуу жана аз камсыз болгон үй-бүлөлөргө айыл чарба жардамы" биргелешкен долбоорунун алкагында 3 облустан, 6 райондон жана 10 айылдан 400 үй чарбасы тартылган. Долбоор тарабынан Ош жана Жалал-Абад облустарынан 160 жана Баткен облусунан 80 үй чарбасы камтылган. Бардыгы болуп 60 өз ара жардамдашуу топтору түзүлгөн.
P.S. "Айыл деми" гезити мына ушул долбоордун алкагында чарбачылыгын жүргүзүп, үй-бүлөсүндө жана жашаган жеринде жакшы демилге баштаган айымдар топторунун иш-аракеттери боюнча материалдарды жарыялоону кийинки сандарында да улантмакчы.
Таза суу жашоо жыргалы
Союз тараган 20 жылдын аралыгында өлкөбүздүн көптөгөн айылдарында таза сууга жетпей кыйналгандар бар. Айылдарды таза суу менен камсыздоону Азия Өнүктүрүү банкы 2000-2001-жылдарда эле колго алып баштаган. Ошондон улам КРнын Айыл чарба министрлигинин алдында Айылды таза суу менен камсыздоо департаменти түзүлгөн. Түзүлүп иштей баштаганы менен бул департаментин барбаган министрлиги , телинбеген агенттиги калбагандай болду. Кыргыздарда кеп бар, "Өзү жарыбаган кайнага, кимге кешик арттырат?" деген. Таза суу чыгарып элге жеткирүүнүн абалына толук кандуу көзөмөл жүрбөй калгандыктан,ИСКАБдын ролу төмөндөп, айылдарда алардын бары-жогу деле билинбей калган. Мындай шалаакылык менен таза суу программасын каржылаган банктар келише албагандыктан, каржылоонун экинчи этабын токтотуп коюшкан. Элдин күнөөсү эмне эле, таза суу программасы ишке ашыруу кажет дешип, көптөгөн сүйлөшүүлөрдөн соң Таза суу программасын АРИС аркылуу жүргүзүүгө макулдашылат. Ошентип айылдарга кайрадан таза суу киргизиле баштаган. Мындай кубанычтуу кабарга биз дагы жаздым кетирбей ортоктош болуп кайткан элек.
Жети-Өгүз районунун Ырдык айыл аймагынын Балтабай айылында бул күнү өзгөчө салтанат шаңы сезилип турду. Балтабай айылынын көчөлөрүнүн мерчемдүү жерлерине орнотулган суу түтүктөрүнөн тоонун таза суусу шаркырап агып жатты. Айыл арасында 34 суу колонкасы орнотулган . Айылдын айрым тургундары таза сууну үйлөрүнө киргизип, заманбап жашоого ыңгайлашкан. Сиздер сүрөттөн көрүп турган суу мунарасына 50 куб суу батат ,жогорку бөлүгүнө дагы 30 куб суу батат. Негизи сыйымдуулугу 80 кубга чамалаган бул суу мунарасына топтолгон суу менен айыл элин 2 күн камсыздаса болот экен.
Сууну тереңден сордуруп чыгаруучу насосторду ГРУНД-Фос уюмунан алышкан. Бул туурасында АРИСтин инженери Дөөлөтбаев Бекмамат төмөнкүлөргө токтолду.
Европалык ишканаларда жасалган насосторду койдук. 10 жылдан 15 жылга чейин эч кандай оңдоо -жөндөө иштерин талап кылбай иштеп берет.А биздин куруучулар менен насостордун иштешине биз дагы көз салып турабыз, биз 3 жылга чейин бузулса жоопкер болобуз деп кепилдик беребиз. Бул жерге коюлган бардык керектүү каражаттар жаңы, эч кандай эскилери колган эмес. Насосторду башкаруунун пультун орнотуп беребиз. Ал аркылуу насостун иштешин биз Бишкектен көрүп турабыз.
Суу чарбактын айланасы курчалып, кезектешип иштегендер үчүн жылуу үй дагы курулган. Бардыгы колдон жаңы чыкканы көрүнүп турат. Курулушту мөөнөтүндө ишке киргиздик, башка курулуштарда каражат жетпей кыйналышса, биз 500миң сом үнөмдөй алды,- деп сөзгө аралашты Юг-Стройсервистин директору Дөөлөтбек Калбаев. Былтыр ТЭНдерге 7-8 курулуш ишканалары катышып, арасынан биздин ишкана утуп чыкканбыз. Мына эми элге жүзүбүз жарык, таза сууга жеткен айыл элинин кубанычында чек жок.
Суу тармагында иштеп, элди суу менен камсыздоочу жумушчуларды жергиликтүү тургундардан алып үйрөтүп, окутуп даярдадык.Кокустан бир жерлери бузулуп калса ошол жумушчулар оңдой алышат.
Биздин кийинки маектешибиз суу чарбактын башчысы Кайбылда Бекбоев болду. Кубанычында чек жок, баарын көрсөтүп жүргөн Кайбылда мырза айылда бир миң үч адам жашап, таза суу пайдалаанарын айтты. Сууну короосуна киргизип алгандар тоннасына ай сайын 20 сомдон төлөсө, башкалары ичкен суу үчүн жан башына 30 сомдон төлөп берсе деп турабыз. Эсептегичтерди короосуна суу киргизгендер өздөрү алып койдуруп жатышат. ИСКАБда 5 адам иштейт. 20 жыл таза сууга жетпей аккан суудан ичип жатар элек. Кандай болсо дагы Балтабай айылынын элин таза суу менен камсыздоо үчүн 20млн 806 000 сомдук иш жүргүзүлдү. Ал жерден чыккан суунун кору канчага жетерин жана тазалыгы канчалык деңгээлде экендигин адистер айтышаар. Биз суу түтүктөрү эч кандай көйгөйлөрдү жаратпай, айыл элинин кубанычтары узагыраак болсун дейли.
кыргыз тилиндеги гезит "Айыл деми"
email • архив • редакция
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?