ky ky hu ru ru cs ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru
"Аалам", 23.05.08 - 10-бет: Босогодо - акыркы коўгуроо..•
Мугалимдер Бишкекте коңгуроо кагып, мамлекеттик экзаменди өткөрбөйбүз дешет
Мектептерде акыркы коңгуроо кагылаар алдында республиканын ар кыл аймактарынан келген мугалимдер Жогорку Кеңеш, өкмөт, финансы министрлиги, билим берүү министрлигине үндөрүн угуза албай, коңгуроо кагып жүрүшөт. Бийлик мугалимдерди пайдаланып, "Акжолго" добуш бердиртип, шайлатаар өкүлдөрүн шайлатып алгандан кийин, мугалимдердин өздөрүнүн арыз- арманын угуп да койгон жок. Эгерде бийликте бизди уккан бир жан болбосо, акыркы коңгуроо өткөндөн кийин мамлекеттик экзамендерди кабыл албай, олтуруп алып забастовка өткөрөбүз деп жатышат. Жогорку Кеңештин алдында арыз- муңун айта албай жүргөн мугалимдердин бир тобуна кечээ кабарчыбыз жолугуп келди. Анда сөз - мугалимдерде.
Гүланда Айдаралиева, Сокулуктагы М. Жангазиев атындагы мектеп:
- Биз бир жумага жакын убакыттан бери же парламентке, же финансы министрлигине, же казначействого кире албай, темселеп жүрөбүз. Өкмөт бизге беш жылдык карыз болгон акчасын бербей келатат. Биздин өлкө укуктук мамлекет эмес экенине көзүбүз жетип олтурат. Көрсө, мугалимдер керек учурда бийлик пайдалана турган, кереги жок учурда таптакыр көңүл бөлбөй кое турган бир куралга окшош экен. Акчабызды ала албай Бишкекте көрүнгөн эшикти каккылап жүрсөк, бизди формачан жана формасы жок милиция кызматкерлери союлун көтөрүп, кайда барсак, артыбыздан аңдып жүрүшөт. Кечээ финансы министрлигинин алдына келип, министр Калимбетова чыгып, бизге түшүндүрмө берсин десек, ал чыкпай койду.
Эгерде республиканын бардык мектептерине акча тегиз төлөнүп бериле элек болсо, биз деле чыкпай кое турат элек. Бирок кандай жолдор аркылуу экени белгисиз, айрым мектептер мамлекеттен карыз болгон акча каражатын колдоруна алышкан. Анда эмне үчүн мамлекет айрым мектептерге карызын төлөп бербейт? Калган мектептерге эми сентябрь айында 2003-жылкы карызды, андан кийинки жылы 2004- жылкы карызды, айтор бөлүп-бөлүп төлөп бергени жатышат. Бирок биз мындай чечимге макул эмеспиз. Мамлекет мугалимдерге карыз болгон акчасын толугу менен, бир убакта төлөп берүүсүн талап кылабыз. Себеби турмуш деген күн сайын кыйындап баратат. Өсүп бараткан баалардын артынан кууп жете албай калдык. Капчыгыбыз өзүнөн-өзү эле акчага толбойт экен. Биз эмнеге сот органдарына кайрылышыбыз керек? Ансыз да баары анык болуп турат, мамлекет карыз акчасын сотсуз, тергөөсүз эле төлөп берүүгө милдеттүү.
Мадина Кинекеева, Талас областы:
- Беш күндөн бери же президент Бакиевге, же министр Болжуровага, же Калимбетовага кире албай жүрөбүз. Бизди областтын көптөгөн мектептеринин мугалимдери укугубузду Бишкектен коргоп келгиле деп жиберди эле. Биз болсо эч нерсени чече албай, айлабыз кетти. Ушул убакта парламенттин ичинде депутаттар залын канткенде жаңгак жыгачы менен кооздойбуз деген маселени карап жатышыптыр. Биз болсо ал имараттын сыртында канткенде мыйзамдуу акчабызды мамлекеттен төлөтүп алабыз деп жүрөбүз.
Таалайкүл Сакыбаева, Сокулук району:
- Январь, февраль айларында бизге стажыбыз боюнча эсептөөлөр жүрүп, бир аз акча алганбыз. Бирок кандайдыр бир жаңы мыйзам чыга калып, кайра алган акчабыздан көбүрөөк төлөмөр болуп калдык. Эмне, мамлекет мугалимдердин эсебинен казынаны байытууну көздөп жатабы?
Эгер 1- июнга чейин мамлекет бизге карыз болгон акчасын бүтүндөй төлөп бербей турган болсо, анда акыркы коңгуроону өткөргөндөн кийин, биз республиканын бардык мугалимдерине мамлекеттик экзамендерди кабыл алууга барбай, олтуруп алып, забастовка жасоо өтүнүчү менен кайрылмакчыбыз. Биз бул чечимге аргасыздан барууга мажбур болуп жатабыз. Бизди, педагогдорду бүтүрүүчүлөрүбүз туура түшүнүшүн өтүнөөр элек.
- Бир жумадан бери Бишкекте чоңдордун эшигин жыртып жүрсөк дагы, бизди кабыл алып, өтүнүчүбүздү угуп, маселени чечип берүүгө ниеттенген бир жан жок экенине күбө болдук. Ушул чоңдордун баарын мектепте биздей эле мугалимдер окутуп, билим берип, ушул даражага жеткирбеди беле? "Акжолго" өкүл шайлатабыз дегенде мугалимдерди иштеткен "Акжол" партиясы элдикпиз, элдин үнүн угабыз дешет. Иш жүзүндө таптакыр башкача. Азыр алар Жогорку Кеңешти кантип жасалгалайбыз деп миллиондогон сом акчаны жумшаганы жатышыптыр. Бизге болсо, маңдай терибиз, канча нервибиз, кан-жаныбыз корогон акыбызды чечип берүүгө кайдыгер карап жатышат. Биз эмнебизден жаздык эле?
- Бул жерде республиканын бардык аймагынан келген мугалимдердин өкүлдөрү жүрөт. Мен пенсияда болсом да иштеп жүрөм. Мектептердин көбүндө мага окшогон пенсионерлер калышты. Жаштар айылга мугалим болуп чанда гана барбаса, көпчүлүгү барышпайт. Азыр бул жерде 40тай мугалим жүрсөк, ар бирибиздин артыбызда ондогон мектептердин дубай саламы бар. Биз талабыбыз аткарылмайынча кетпейбиз жана 1-июнга чейин аткарылбаса, республиканын бардык мектептеринин мугалимдерин мамлекеттик экзамендерди кабыл алууга чыкпагыла деген кайрылуу кабыл алууну чечип жатабыз.
Кечээ, мугалимдер мына ушунтип аргасыз кадамга бара турганын билдиришти. Аларды чынында бийликтин бир да өкүлү кабыл алып, сүйлөшүп, маселесин чечип берүүгө аракеттенбегенине ого бетер арданып жатыптыр. Ырас эле бул учурда алар шайлоого жардам берген "Акжол" партиясы баштаган эл өкүлдөрү ЖКнын залын жаңгак жыгачы менен кооздоо тууралуу маселени козгоп жатышкан болучу.
Бактылуу болуу үчүн 2008-жылдын 8-августун күтүү
Кытай календары боюнча 8 катышкан сан бакыт алып келет деп эсептелет. Быйыл 8 числосунан үчөө катышкан күн 8-августка (08.08.08) туура келет. Кытайдагы олимпиаданын ачылышы да ушул күнгө туура келиши кокусунан эмес. Кытайда бул күн чоң салтанат менен коштолушу күтүлүүдө. Бул күнү ал жерде 2008 киши никеге турмакчы жана алар Улуу Кытай сепилинен өтүп, чоң аземге туш болушат. Бактылуу үйбүлө болуп жашоого жол салуу үчүн бул күнү баш кошууну чечкендер дүйнөдө көбөйдү.
"Бакыт өргөсүнүн" башчысы Канышай Атакулова:
- Биздин жаштарыбыздын арасында да 2008-жылдын 8-август күнү баш кошуу тууралуу арыз берүүнү каалагандардын саны көбөйүүдө. Мындай өтүнүч менен "Бакыт өргөсүнө" ушул жылдын апрель, май айларынан бери эле кайрылып жатышат. Бирок биздин өлкөнүн мыйзамы боюнча никеге туруу тууралуу арыз бир ай мурда же максимум эки ай мурда кабыл алынат. Бул мөөнөткө чейин никеге туруу арызын кабыл алууга биздин укугубуз жок.
8-август күнү баш кошуу арызын кабыл алуу "Бакыт өргөсүндө" 11- июндан башталат. Себеби 8-август жекшемби күнгө туура келет экен. Ишемби, жекшемби күндөрү никени каттоо күнү болуп эсептелет. Ал күндөгү никени каттоо бизде адаттагыдай эле тартипте өткөрүлөт. Бирок бул күнү никеге тургандар башка күндөргө караганда көп болушу күтүлүүдө. "Бакыт өргөсүндө" алты гана кызматкер иштейт. Биз адатта саат тогузда жалпы иш күнүн баштап, нике каттоону түшкү саат 11-12де баштасак, ал күнү эртең мененки саат тогуздан эле баштайлы деп турабыз жана кечкисин 6-7 ге чейин иштээрибиз күтүлүүдө. Ошондо да каалоочулардын баарын каттап үлгүрө албай калаарыбыз бышык.
Ар күнү орто эсеп боюнча 30дай жуптун никеси катталат, бирок 2007-жылдын 7-июнунда да көп болду, 70ке жакын нике катталган. Быйыл да андан ашса, ашат, асты кем калбайт.
Кыш айларында, январь, февраль жана мартта, майда башка айларга салыштырмалуу аз болот, күнүнө 10-15тей эле катталат. Май айында орустар айтмакчы, "маяться" этпейли деп славян калкы адатта ал айда үйлөнбөйт, ошол себептүү май айында абдан аз. Июнь айларында 40тай болсо, күзүндө көп. Жалпысынан жылына 3000ге чейин нике катталат.
8-августта үйлөнөбүз деп келгендердин себебин сурап көрсөк, көпчүлүгү - бул число кытай календары боюнча бакыттын, бакубаттын числосу дегенине бекем ишенимде болуп жатканын билдиришти. Экинчилери бул күнү үйлөнсөң, числосу бирдей болуп, модалуу болот дешсе, үчүнчүлөрү саны бирдей келип, өзүңдүн гана эмес, көпчүлүктүн эсинде бекем сакталат дешет экен. Эмнеси болсо да үйбүлө куруу күнгө жакшы ой-максат, тилек менен киришүүнүн өзү жакшы жышаан. Үйбүлө кура тургандарга мен 8-августта гана эмес, ар дайым тилегинин кабыл болушун, коломтосунда от өчпөй турушун каалайм.
Бакыт кушу чын эле конобу?
Бактылуу болууга ар ким акылуу. Кытайлыктар зор тилек кылгандай эле, балким 8 саны катышкан күнү бакыт кушу өзгөчө көкөлөп коноор. "Бакыт өргөсүнүн" өзүнүн телефон номерин бурасаңыз да, 6 сандуу номердин ар биринде 8 деген сан кезигет экен, ал тургай анын башчысынын чөнтөк телефон номеринен да 8 санын табасыз.
КРнын 2003-жылы кабыл алынган "Үйбүлө" кодексине ылайык, никеге туруу арызы никеге туруп жаткандардын өздөрүнүн жеке катышуусунда кабыл алынат.
Никеге каттоо бир айлык мөөнөттөн кийин жүргүзүлөт. Бул мөөнөт эки айга чейин да узартылат.
Кыргызстанда никеге каттоо 18 жашка толгондо жүргүзүлөт. Айрым учурда райондук акимчиликтин (ата-энеси жашаган жердеги) атайын чечими боюнча 16 жаштан никеге турууга уруксат кылынат.
"Бакыт өргөсүндөгү" салтанаттуу азем акысы - 750 сом. Арыз берээр алдында 25 сом пошлина төлөнөт.
"Лимузин" кызматы - саатына 60-80 доллар. Нике көйнөгү - 100-500 доллар.
Бетти даярдаган Айгүл Бакеева