hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru kk tt ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ky ru ru ky ru ky ru ru ky tt ru ru ru ru ky ky ru hbs_cyr ky ru ru ky ky ky bg ky ky ru ru ky ky ru ky ru ru ky ky ru cs ky ru ky ru ky ru mt ru
"Фабула", 02.08.11 - 8-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу мамлекеттик тил боюнча Улуттук комиссиянын төрагасы,
Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер:
"Мындай сынактан цирктеги мотоцикл айдаган аюулар деле өтүп кетишет"
- Рыскелди мырза, президенттикке талапкерлерден мамлекеттик тил боюнча сынак алуучу комиссия курамына кирбей калышыңыз эмнеден болду?
- Сиз сунуштаган 15 талапкердин 10у өтүп, 5өө кулап калды, кандайча калгандары кулап калды?
- БШКнын мүчөсү Жеңишбек Акматов агайдын айтымында, Турусбек Маразыков менен Искендер Исамидинов, Биялиев Кутманбек менен Василькова Галиналар бир мекемеден көрсөтүлүп калгандан кийин, аларга аткарган кызматы боюнча артыкчылык берилип, натыйжада Турусбек менен Кутманбек кулатылган экен. Менин оюмча, бул жерден кызматы боюнча эмес, кесиби боюнча артыкчылык берилиши керек эле. Дегеле, БШК тил боюнча комиссия курамын бекитүүдө өз укуктарын ашыгы менен аткарып жибергендей. Маселен, мен ушул комиссиянын курамы 12 адамдан турсун, алардын жүз пайызы тилчилерден турсун деген талапты тапканым жок. 2000-жылкы президенттик шайлоодо ушундай комиссиянын курамы 7 адамдан турса, 2005, 2009-жылдары 9 адамдан куралганы белгилүү. Бул жолу курамы 12 адистен куралып жатат. Алардын (БШКнын) айтымында, ушундай жаңы жобо бекитилген экен.
- БШКнын төрагасы сизге дагы эки талапкерди сунуштоо боюнча кат жазыптыр, кимдерди сунуштадыңыз?
- Кечээ Дербишова Замира эже менен Маразыков Турусбек агайдын талапкерлигин кайрадан сунуштадым. Бүгүн БШК өз жыйынында бекитет болушу керек.
- Кайсы бир массалык маалымат каражатына берген маегиңизде айткандай болдуңуз, "БШК мыйзам талабын эмес, кайсы бир талапкердин талабын талашууда" таризинде. Ушуну тактап берсеңиз?
- НТС , ЭлТР каналдарына айтсам керек. Ал айтканымды артка алууга негиз жок, ошондой эле ойлоп жатам. Анткени буга чейин мага айрым талапкерлердин адамдары чыкса, кээ бирлери өздөрү келип кетишкен, "тил боюнча сынактын жоболору кандай болот", "кандай тартипте сынак аласыңар" деген суроолор менен. Ошондо мен айткам, "биринчи комиссия курамы бекитилсин, анан жоболорун бекитебиз, азырынча ашыкпагыла, бирок талап катуу болот" деп. Ачыгын айтканда, мен талапкерлерге талапты катуу коймокмун. Кудум 2000-жылкы президенттик шайлоодогудай кылып. Анда ар бир талапкер дил баянды (сочинение) алган билетиндеги суроонун негизинде жазышкан. Оболу ошондой болуш керек деген ойдо болчумун. Ал эми, акыркы президенттик шайлоолордогу талаптарга таптакыр каршы болчумун. 2005, 2009-жылдары президенттикке талапкерлерден мамлекеттик тил боюнча сынактагы үч талаптын бири болгон дил баянды жаздырууда аларга кайсы темада жазарын алдын ала эле айтып коюшкан. Ар бир талапкер өзүнүн шайлоо программасы боюнча жазышкан. Мындайча айтканда, өздөрү өткөрүүгө өбөлгө түзүп беришкен. Кыргызча таптакыр билбеген адам деле, бир айдын ичинде өзүнүн платформасын кайра-кайра жазып, катасын тилчилерге каратып туруп өтүп кетсе болот да. Менимче, мындай талап туура эмес. Жасалма комиссия түзүп, жасалма сынак алгандын өзү уят. Мындай сынактан цирктеги мотоцикл айдаган аюулар деле өтүп кетишет. Эл башына эмнеге барышат? Эгемендүү мамлекетибиздин эртеңкисине, элинин келечегине кызмат кылыш үчүн барышат, туурабы? Жана да мамлекетти сактап калыш үчүн барышат. Мамлекетти сактап калыш үчүн ириде анын титулдук улутун (кыргыздарды) сактап калышыбыз керек. Ал эми, кыргыз улутун сактап калыш үчүн, албетте, кыргыз тилин сактап калышыбыз кажет. Демек, эгемендүүлүгүбүздүн түбөлүктүүлүгү эне тилибизде десек, эч жаңылбаган болобуз. Мен сиздин сурооңуздан оолактап кеттим окшойт. Менин талапкерлигимди талдоого, тандоого алынышына кайсы бир талапкердин таасири тийген болушу керек.
- Дегеле, ушул лингвистикалык комиссиянын кереги барбы бизге?
- Эгер кереги жок болсо, эң ириде Шайлоо кодексиндеги эл башчылыгына талапкер эне тилди (мамлекеттик тилди) билиш керек деген талапты алышыбыз керек. Менимче, азырынча бул керек. Анткени кыргыз тили кыйрап жок болуп бара жаткан тилдердин курамына киргенден кийин, тил боюнча бардык аракеттер мамлекеттик деңгээлде каралышы кажет. Жогоруда айтпадымбы, тил жоголсо мамлекет жоголот таризинде.
Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу мамлекеттик тил боюнча Улуттук комиссиясынын сунуштаган тил комиссиясынын курамы:
Акматалиев Абдылдажан Амантурович, филология илимдеринин доктору, Ч. Айтматов атындагы Тил жана адабият институтунун директору, академик;
Батаканова Светлана Топчуевна , К. И. Скрябин атындагы Айыл чарба академиясынын мамлекеттик тил, педагогика илимдеринин кандидаты, доцент;
Василькова Галина Алексеевна, Кыргыз-Россия Славян университетинин доценти, филология илимдеринин кандидаты;
Исаков Каныбек Абдуваситович, Ош мамлекеттик университетинин ректору, филология илимдеринин доктору, профессор;
Искендерова Суусар Искендеровна, Х. Карасаев атындагы Бишкек гуманитардык университетинин проректору, филология илимдеринин доктору;
Исамидинов Искендер Чоңмурунович, Кыргыз улуттук университетинин ректору, педагогика илимдеринин доктору;
Казиев Нурбек Кожоярович, Билим берүү жана илим министрлигинин астындагы аттестациялоо мамлекеттик инспекциясынын башкы адиси, филология илимдеринин доктору;
Нурманбетов Тынчтыкбек, "Кырчын" журналынын башкы редактору, КРнын искусствосуна эмгек сиңирген ишмер;
Рыскулова Гүлжамал Үмөткуловна, Жалал-Абад мамлекеттик университетинин окутуучусу, филология илимдеринин кандидаты;
Өмүрканов Анатай, Кыргыз эл акыны.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Сотторду тандоо кеңеши ишенимди актайбы?..
УЛУТТУК УЛУУЛУГУБУЗ НЕГАТИВГЕ КАРШЫ. ПРЕЗИДЕНТТИН
Жапаров Куловго канча миллион карыз?
"Шайлоодо жакшы ийгиликтерге жетишкенге мүмкүнчүлүгүм бар"
"Владимир Путин менен Барак Обамага кайрылалы, балким, алар бизге жардам берип калар…"
Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу мамлекеттик тил боюнча Улуттук комиссиянын төрагасы,
Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер:
"Мындай сынактан цирктеги мотоцикл айдаган аюулар деле өтүп кетишет"
Кыргыз театрынын Умай энеси
"Ай тамга" коомдук фондусунун төрагасы:
"Батыштын кара туманы каптап, улуттук идеологиябызды жоготуп алдык…"
КРнын маданиятына эмгек сиңирген ишмер, жазуучу:
"Өлгөндөн кийин сыйлык албай, көзүмдүн тирүүсүндө алсам болот эле…"