bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky tt ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ru ru mt ky ky ky ky ky tt ky ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ky ky ru ru ru ru ru ru ru tt ky ru uk ru ky ky bg ru ba ru ru ky ky ru ru ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru mn ru ky ru ky tt myv ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"De-факто", 19.05.11 - 10-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Өмүр менен өлүмдүн "жарк"
"Биздин үйдөгү чайлашуу" деген сонун салтыбыз бар эле. Төрт жыл мурда гезитибиз жабыла электе редакторубуз Чолпон Орозобекова баштаган. Чайлашуу деп койгонубуз менен, канчалаган улуу сөздөр айтылып, канча адамдын сыры да, ыйы да төгүлдү. Азыр бир топ гезиттерге чайлашуу деген мода болуптур. Бирок ээси келсе бээсин бер дечү беле, анысы кандай, кайрадан эски салтыбызды колго алдык. Бул жолу мейманга Түгөлбай Казаков, Мелис Эшимканов, Мамат Сабыров, Бегалы Наргозуев чакырылып, аларды журналист агабыз Төлөгөн Карыкеев тосуп алды. Бир кездеги кесиптештер кенен бир жарым саат бою дин, улут, аял, сүйүү, өлүм-өмүр темасында субхат курушуп, чер жазганына күбө болдук.
Мелис Эшимканов: - Өмүр-өлүм деген ушундай болот экен. Кечээ жакшы көргөн иним Мухтарды жерге берип, ичибиз ачышып турса, дагы бир Мирбек деген досубуз неберелүү болуптур. Бүгүн Мамат айтып атасың, экөөбүз беш жыл чогуу окуган Нурахмед Тойчиев деген тележурналист агабыз өтүп кетиптир. Бу жарыкта ак-кара, күн-түн баары аралаш кетет экен да.
Мамат Сабыров: - Ошо кечээ досумдун жаназасында турсак, жашы алтымышка таяган айылдык эле киши "мына ушу табыттын ичине түшмөк ар бир адамдын башында бар, ушуну тирүүлүктө унутпагыла. Аны унутпаш үчүн Кудай тааланын жолунда таза жашаш керек, аны күндө эстеш керек" деп атпайбы. Мындайнан карасаң, бул эми күндө эле угуп жүргөн сөз. Бирок ушундай кырдаалда катуу таасир берет экен да. Тим эле бүткөн боюм дүркүрөп кетти.
М.Э.: - Ошол Мухтар инибизди Атбашыга койгондо бир нерсеге ичим эңшерилди да. Мухтар бая ажы жолунда жүргөн жигит экен. Кыргызстанда аябай кымбат баалуу төрт-беш жерге мечит куруптур. Кара-Балтага, Ошко, Нарынга… Анан ошол ажыданбы, шейхтерденби, иши кылып Алматыдан 30 "Джип" менен дабатчылар келиптир. Мамат сен түштүктүк жигитсиң, сөзүм катуу тийсе кечирип кой, бул окуя өзбеги көп, исламчылык күчөгөн Араванда же Ноокатта болсо билинмек эмес. Анан ошол Атбашынын жеринде дабатчылар тыюу салышыптыр. "Өкүргөнгө, комуз черткенге, кошок кошконго, сөөктүн үстүнө киргенге болбойт" деп. Мунун айынан ортодо кыжы-кужу сөз болду, болбой эле өкүрүштү, Шакебиз ичти. Анан ушу жүрөктү жаман бир нерсе өйүп, ич күйгөндөн "деги биз каяктабыз?" деген суроо жаралды да. Мына Түкөм жанымда отурат, "Улутмандан" бул тема көп козголот. Анда биз, кечирип койгула, миң жылдап келген салтты жыйыштырып, өкүрүктү унутуп, биротоло радикалдык-исламга өтүп, Усама бен Ладендин жолуна түшпөйлүбү? Бул атактуу Мухтар инибиздин өлүм зыйнатындагы көрүнүш бүтүндөй Кыргызстанды каптаса эмне болот? 5-10 жылдан кийин кайсы идеологияга, кайсы нарк-насилге өтөбүз?
М.С.: - Эми кыргыздын байыртан келе жаткан баалуулуктары менен исламдын принциптерин эч убакта карама-каршы койбош керек. Экөө үндөш эле. "Кошок кошпо" деген тыюуну мен эч жерден көргөн эмесмин.
М.Э.: - Биз көрүп келбедикпи.
М.С.: - Эми мындай да. Жакын адам өлгөндө чачын жулуп, буркан-шаркан түшкөн негизи туура эмес. Сабыр кылыш керек. Баарыбыз бул дүйнөгө бир келген конокпуз. Жарыкка келдик, кайра жок болуп кетпей, Кудай таалага кетип атабыз. Ушуну түшүнбөй койдук.
М.Э.: - Макул, сен айтчы. Мейли түштүктүн кээ бир жерлериндей болуп бет тытпай эле коелу. Бирок эмнеге кылымдап келе жаткан кошок кошконубузга, өкүргөнүбүзгө сырттан келген 30-40 дабатчы тыюу салыш керек? Кеп Мухтардын зыйнатында эмес, кеп эки идеологиянын кагылышында болуп атпайбы. Биздин каныбызга теңирчилик деген сиңип калган да. Ошону жок кылгыла деп атат. Эртең мындай көрүнүш Чүйдө, Таласта, Көлдө боло баштаса, баш ийип берелиби же ажаты, жандырмагы барбы?
М.С.: - Ошол нерсе кимден чыгып атат? Муфтият эмне иш кылып атат? Эгер алар муну фактыга чыгарса бир жөн, дабатчылар барып айтса анда башка маселе.
М.Э.: - Ай, Маке, койчу, мусулман болгону сен катуу бузулдуң (күлүп).
М.С.: - Тескерисинче, мен намаз окугандан бери оңолдум деп атпаймынбы?!
Түгөлбай Казаков: - Ислам ибадаттарында өкүрбө, кошок кошпо деген тыюу жок. Себеби арабдарда мындай нерселер болгон эмес. Болбогондон кийин, демек, аны биздей эле бирөө жазган. Муну Мухаммед пайгамбар негиздебей, бүт дүйнөнү арабдаштыргысы келген идеологдор ойлоп тапкан да. Ислам эрежесине ылайык, адам мусулманчылыкты расмий түрдө кабыл алыш керек. Европалыктар Меккеге барып, атайын кабыл алган сыяктуу. Мен ушу "мусулманмын" деген ар бир кыргыздан "исламды кайсыл жерден кабыл алдың эле?" деп сурагым келет. Экинчиден, жөн эле 30 селсаяктын жолдон түшө калып, тигинт-минт дегени "жаманды коногу бийлейт" дегенге жатат. Меке туура айтат, Ашым Жакыпбековдун "Манасын" окусаңар, Манас өлгөндө жер дүңгүрөтө өкүрүп келишкен. Анткени ал ошондой чоң масштабдагы кайгы болгон. Жөн эле бир чычкан өлгөн эмес, унчукпай жерге тыгып койгудай.
М.С.: - Селсаяк дегенге болбойт.
Т.К.: - Эми мен үчүн алар селсаяктар эле. Дареги жок болсо, келе калып эле бир айылдын эрежесин бузуп атса. Бул деген орусча айтканда, нахалдык да. Дагы кыргыз көтөрүмдүү, дагы кыргыз жоош. Мына өткөндө Россияда жоолук салынганы үчүн теле берүүдө "православдарга өз маданиятыңарды таңуулап атасыңар" деп кырылып, өлүп кала жаздашты. Өз каалоосу менен кийип жүрсө да ошого кызыраңдап атышат. А бу жерде дабатчылар жөн келбей башкарып атпайбы.
Бегалы Наргозуев: - Бу жерде эми Мамат Сабыровдун күнөөсү жок болсо керек? (күлүп)
Т.К.: - Ислам тамаша кылчу тема эмес. Азыр Кыргызстанда ким активдүү иштеп атат? Арабиядан келген жана ага иштеген адамдар. Башка эч ким алардай күнү-түнү жигердүү жан үрөгөн жок.
М.С.: - Дабатчы деген көзөмөл кылып, буйрук кылчу адам эмес. Кудайды ойлогон кишинин көкүрөгүнө от тамызып, "эртеңки күндү, тиги дүйнөнү ойло" деген эле үндөөчү.
М.Э.: - Өзүң деги дабатка чыктың беле?
М.С.: - Иншалла, кудай буюрса чыгам.
Б.Н.: - Түгөлбай агай, мен тамаша кылган жокмун. Мелис жаны ачыгандан айтып аткандыр. Бирок ошол эле айылдын тыңчыкмалары бар да. Жакпай калса ачык айтып, жолго салып коюшпайбы? Анан бул жерге келип алып, Маматка асыла бергенибиз туура эмес го дейм.
М.Э.: - Мамат иншалла деп атпайбы. Ушунусу менен булар бүт Кыргызстанды жайлаганы жатат да. Эми олуттуу теманы токтотпойлубу? Болбосо сөзүбүздүн баары эле Мамат менен дин болуп кетти.
- Чын эле кептин нугун башкага бурсак, мына баарыңыздар 50гө чамалап калдыңыздар, бизге ушул куракка келгенде эркек эмне деп ойлонору кызык болуп атат?
Т.К.: - Бул боюнча Жалил Садыков жакшы айткан. А кишиден Акбар (Рыскулов) сураптыр "карылык кандай экен?" деп. Антсе, Жалил байке "айтып берейинби?" дейт. Акбар "ии" деп берилип угуп турса, Жалил байке "бу карыганда мурдуңдун жүнү менен кулагыңдын жүнү сыртка чыгып калат экен" дептир (ушул жерден жапырт күлүп жиберишти).
М.С.: - Кудай буюрса быйыл элүүгө чыгам. Бирок өзүмдү дагы деле жаш сезем.
Т.К.: - Ар ким ар кандай ойлонот. Бирөө 40да эле кылчактап, "эмне кылдым, эмне иш бүтүрдүм" дей баштайт. Бирөө 60да деле ойлонбойт. "Эр ортону 80 жаш" деп кете берет.
М.Э.: - Мен да бир жылдан кийин 50гө чыгам. Илгери бала кезде 50гө чыгыптыр дегенди уксак, оу-уу айланайын, ал эмне деген дабан, каяктагы бийиктик, ага качан жетебиз? - дээр элек. Эми өзүм 50гө келдим, баягы эле жүрөк, баягы эле ой, өзүмдү тим эле 20-25теги боз улан сезем. Ички дүйнө ушундай болот экен да. Сырткы кейпиң кемшейип турса да, өзүңдү жаш сезесиң. Карылык - бул жалган дүйнөнүн ачуу чындыгы, кудайдын пендеге берген жазасы тура. Мен Алайдагы Кубат аке менен сүйлөшкөн сайын ушуга арман кылам. Улгайгандын өзгөчөлүгү, көр-тирликтен бошой калганда, саясат-паясаттан четтегенде кичине "бул дүйнөгө эмнеге келдим, кайда баратабыз, эмне болобуз?" деп ойлоно баштайт экенсиң. Ар кимдики өзүнчө ой. Ар кимдин өз арманы бар. Түкөмдүкү өзүнчө, Макемдики өзүнчө, Бегалыныкы өзүнчө дегендей. Бирок баарыбыздыкы айланып келип эле бир арман: "өмүр эмне аз, дагы канча калды, 60ка жетээр муратым эмне эле?" деген суроолор. Мен ушундай түшүнөм.
Т.К.: - Иван Бунин китебине киргизип алган чыгыштын бир уламышы бар. Жараткан адамга болгону 30 жаш берген экен. Андан кийин эшекти жаратып 30 жыл берсе "мага андай азаптын кереги жок, жарымын эле бер" дептир. Анын 15 жылын адам сурап алыптыр. Андан кийин итти жаратып, "адам менен эшектин тапканын кайтар" деп 30 жылдык өмүр берет. Ит каңшылап ыйлап атып, 15 жылын алат. Анын да жарым жашы адамга тиет. Анан маймыл пайда болот. Ага кудай "ар кимге шылдың болуп өтөсүң, 30 жылдык өмүр берем" десе, буркурап атып жарым жашын араң алат. Калганын баягы эле ачкөз адам энчисине басат. Анан эми кара? 30га чейин адамча жашайсың, 45ке чейин эшекче иштейсиң, анан 15 жыл тапкан-ташыганыңды кайтарып, итче ызылдайсың. 60тан өткөндөн кийин кийсең кийим жарашпайт, моюнуң кержейген, күлсөң күлкүң жарашпайт. Кыргыз айтат:
Он жашың жарда ойногон улактай,
Элүү жашың кайра көчкөн элдей,
Алтымышың аркандалган бээдей, - деп отуруп, токсонго келгенде:
Токсон жашың тонго сүрткөн бор,
жакшы уулуң болбосо жаманына кор,
- деген. Жүздү айтпайт. Себеби жанагындай болуп атса, андан аркысы керекпи? - деген сөз да.
М.Э.: - Наргозуев акылманды угалы эми (күлүп).
Б.Н.: - Элүүгө чейин алкынып, жер чапчып жүрөт экенсиң. Анан элүүгө келгенде Түгөлбай байке айткандай, "ушуга чейин жүзөгө ашпаган максат, эми ишке ашабы?" деп күмөн санап, өзгөрөт экенсиң. Түгөлбай байке го жаш кезинде пландарын ишке ашырып алган.
кыргыз тилиндеги гезит "De-факто"
email • архив • редакция
ЖК депутаты Өмүрбек Абдырахманов:
"Бабанов Казакстандын паспорту бар экенин мойнуна алды"
Жумакадыр АКЕНЕЕВ, Нефтетрейдерлер ассоциациясынын жетекчиси:
дагы 2,5-3 сомго кымбаттайт"
Акылбек Сариев, Боршайком төрагасы:
"Мени Атамбаевге иштеп атат дегиңер келеби?"
Өмүр менен өлүмдүн "жарк"
Президент Роза Отунбаеванын бала чагынан сүртүмдөр
Кылкылдап поюз баратса, кылгырып көздөн жаш тамат
"Ажар" кантип "Уркуяга" айланды?
Күлүк этин жебеген саяпкер
Маамыт менен кара дөө
Кайсы саясатчынын аялы сулуу?
"Боз балдардын" энеси баарын боздоткон
Өмүр менен өлүмдүн "жарк"
"Живописте бир эле киши, бир эле мээ иштейт"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?