kk ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky mn ru ky ru mn ky ru be ky ru ru ru ky ru ky ru ky bg ky ru ky ky ru ky ru ky ky ru ky ky ru ru ru ru uk ru ba ky ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Кереге kg", 14.12.11 - 14-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Бронхит - айыкпас дарт
Акыркы жылдары Кыргызстанда ар кандай оорулар менен ооруган адамдардын саны өсүп, улуттун ден-соолугунун сапаты жылдан жылга төмөндөп келет. Себеби, экологиянын бузулушу, (машиналардын көбөйүшү, таштандылар көмүлгөн аймактардын жана нурдануунун деңгээли жогору жерлер), таза суунун жетишсиздиги, өздүк гигиенанын сакталбашы жана адамдардын өз ден-соолугуна кайдыгер мамилеси бир топ оорулардын башаты болуп эсептелинет. Колуна тамеки кармап, жөтөлүп, какырып жүргөн адамдарды көчөдөн көп эле көрүп калабыз. Мунун баары бара-бара айыкпаган өнөкөт бронхит оорусуна алып келет.
Өнөкөт бронхит-бул өпкөдө аба жүрө турган түтүкчөлөрүнүн ички бетинин сезгениши. Түтүкчөлөрдүн ичи көөп, шишийт да, адам жөтөлүп, какырык чыгара баштайт. Бара-бара деми кыстыгат. Өнөкөт бронхиттин пайда болуу себептери тамеки чегүү, абанын бузулушу, машинанын көптүгүнөн иштетилип чыккан майдын, газдын топтолушу. Ошондой эле кемегеге от жакканда үйдүн ичиндеги абанын бузулушу жана түтүндүн топтолушунун натыйжасында бронхит пайда болушу мүмкүн. Андан тышкары суукка учурап, сасык тумоого кабылса, өпкө инфекцияларына чалдыкса бара-бара аба жиберүүчү түтүкчөлөрдүн ички бетинде өзгөрүүлөр пайда болот да, өнөкөт бронхит оорусуна алып келет.
Жөтөл менен какырык бул-өнөкөт бронхиттин алгачкы белгилери болуп эсептелинет. Ден-соолугу чың адам эч убакта жөтөлүп, какырык чыгарбайт. Эгер адам жылына эки-үч ай жөтөлүп, эки жылдан көбүрөөк ооруса анда өнөкөт бронхит пайда болгонун билсе болот. Жөтөл көбүнчө эртең менен башталат. Ал бара-бара билинбей отуруп демигүүнү пайда кылат. Алы кетет, бат чарчайт, дем жетишпейт. Аба жетпей калган учурда аз кыймылдайт.
Өнөкөт бронхит организмдеги бардык органдарга таасирин тийгизет. Биринчиден, жүрөк чоңоюп, жакшы иштебей калат. Буттар шишийт, боорго, бөйрөккө, сөөккө, уйку бездерге, канга таасирин тийгизет. Өнөкөт бронхит системалык ооруга айланат. Системалык деген түшүнүк бул бүт организмдин оорусу дегенди билдирет. Мындай учурда өпкө жараксыз болуп адамды кычкылтек менен камсыз кыла албай калат. Ал эми организмдеги ар бир клетка кычкылтек менен жашайт. Өпкө жарабай калган учурда бүт органдарда коркунуч пайда болот.
Бронхит курч жана өнөкөт болуп экиге бөлүнөт. Курч бронхит тумоо сыяктуу эле убагында дарылап калса бат айыгып кетүү мүмкүнчүлүгү бар. Аны толук айыктырууга болот. Ал эми өнөкөт бронхит терең өзгөрүүлөргө дуушар кылат. Ал толук айыкпай турган оору. Бирок, өнөкөт бронхитти толук көзөмөлгө алса болот. Ооруган адам оорубаган адамдардай эле иштеп жашап жүрө берет. Ал үчүн узак мөөнөт дарыланышы керек. Курч бронхит - аба жүрө турган түтүкчөлөрдүн ички бетинде туруктуу өзгөрүүлөр пайда болбойт. Өнөкөт бронхит менен ооруган адамдар өмүр бою дарыланышы шарт.
Талантбек Сооронбаев, М.Миррахимов атындагы Улуттук кардиология жана терапия борборунун өпкө-аллергия бөлүмүнүн башчысы, профессор:
"Кыргызстанда 200 миң адам
- Кыргызстанда өнөкөт бронхит оорусуна чалдыккандардын саны канчага жетет?
- Кыргызстанда дарылоого муктаж болгон өнөкөт бронхитке чалдыккан 200 миңдей адам бар. Бул илимий изилдөө иштеринин натыйжасында чыгарылган болжолдуу сан. "Менин ден соолугум таза" деп өзүнө ишенген 300 адамды текшерүүдөн өткөрсөк, алардын 15 %ы өнөкөт бронхит менен жабыркаганын аныктадык. Бүткүл Кыргызстан боюнча өнөкөт бронхитке чалдыгып, бирок каттодон өтпөгөн жана дарыланбаган оорулуулардын саны 150 миңден ашат. Буга кошумча, миңдеген оорулуулардын өпкөсү жараксыз болуп калган адамдар. Алар отурса, турса да дайыма демигип жүрүшөт. Шишип, көгөрүп кетишет, кечкисин уктай албай кыйналышат. Мындай учурда дагы алардын өмүрүн сактап калууга бизде толук мүмкүнчүлүктөр бар. Ал үчүн жасалма өпкө жана кычкылтекти камсыз кыла турган, дем алууга жардам берүүчү медициналык жабдыктар бар. Ал жабдыктарды Кыргызстан Орто Азия боюнча биринчилерден болуп үй шартында узак мөөнөт колдоно баштадык. Ошол жабдыктарды чет мамлекеттерден алып келиш үчүн атайын фирмалар менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп атабыз. Бул медициналык жабдыктар биздин келечек деп айтсак болот. Тилекке каршы бүгүнкү күндө алыскы аймактарда өпкө ооруларын аныктоочу медициналык жабдыктар жок. Мындай учурда 30-40 жашка келген адамдар өпкө оорусунан улам каза болуп калып атышат. Бул курак үй-бүлөсүнө жана мамлекетке пайда алып келе турган курак болуп эсептелинет. Мындай көйгөйлүү маселеге мамлекет көңүл бурбаса, бара-бара оор акыбалга туш болобуз. Биздин мамлекет качан чет өлкөлөрдөн акча келет деп күтүп отура бербестен, ички мүмкүнчүлүктөрдү колдонушсун. Мен илим менен тажрыйбаны бирге алып кеткен адис катары чоң жоопкерчиликти мойнума илип алып, иштеп бергенге даярмын. Медицина тармагын өркүндөтүүгө күчүмдү жумшайт элем. Бирок, ошого жараша мамлекет тарабынан шарт түзүлүшү керек да. Республикалык деңгээлде өпкө ооруларын изилдеп, анын алдын алуу жана көзөмөлгө алуу же эрте аныктоо боюнча иш-чараларды алып барган мекеме ачылышы керек деп ойлойм.
- Жасалма өпкө аппараттарын колдонгондордун саны канча?
- Учурда жасалма өпкө аппараттарын кымбатына карабастан 150 адам азыр колдонуп жатышат. Алар бул аппаратты колдонуу менен кеминде 10-15 жыл көбүрөөк жашашат деп айта алам. Бул жабдыктардын орточо баасы 1000 доллардан 3000 долларга чейин. Ошол миң долларлык медициналык жабдык менен адамдын өмүрүн 10-15 жылга узартуу бул чоң жетишкендик да. Ошентсе дагы бүгүн биз өпкө ооруларына сапаттуу жардам берип жатабыз деп айта албайм. Мындай маселени ачык, анык айтыш керек. Антпесек мындан да оор маселеге барып такалат. Жогоруда айткандай өпкө ооруларын аныктоочу медициналык аппараттар жок. Дарыгерлердин билим деңгээли чабал. Элибиздин ден соолугун сактап калууга же чыңдоого биз даярбыз. Болгону бизге мамлекет тарабынан колдоо керек. Алар бизге шарт түзүп берсе, биз өзүбүз өздөштүрүп кетет элек.
- Өнөкөт бронхитти кантип алдын алуу керек?
- Тамекини токтотпосок кыргыз элинин келечеги болбойт деп айтат элем. Азыр тамеки чеккен адамдардын саны абдан өсүүдө. Кичинекей балдардан тартып, кары-жаш, аял-эркек дебей тамеки тарткандар көп кездешүүдө. Биз азыртадан жалпы коомчулук менен биргеликте мамлекеттик деңгээлде иш-чараларды жүргүзүп, мындай маселени катуу көзөмөлгө албасак кийин чоң кыйынчылыктарга туш болобуз. Бул жерден экология маселелерине дагы көңүл буруу зарыл. Абанын канчалык деңгээлде таза же кир экендигин атайын текшере турган мекемелер, органдар бар, бирок тилекке каршы милдеттүү түрдө иштешпейт. Абанын бузулушунун негизги себеби шаардагы машиналардын кескин түрдө көбөйүшү. Бул маселеге мындай сунуш киргизет элем, Бишкек кичинекей шаар болгондуктан, велосипед жүрө турган жол куруп койсо, менимче көпчүлүк жашоочулар машинанын ордуна велосипедге өтүшмөк. Ошондо машинанын саны азайып, элдин ден-соолугу да жакшырмак. Мындай чечимди кабыл алыш үчүн чоң эрк жана маданияттуу түшүнүк керек. Эгер өкмөт милдеттүү түрдө тиешелүү мекемелерге же транспорт министрлигине тапшырма берсе, сөзсүз түрдө ишке ашмак. Мисалы мен велосипедге өттүм. Буюрса жаз чыгары менен жумушка велосипед менен келем. Муну менен мен биринчиден ден-соолугумду чыңдайм, таза аба менен дем алам, ой-жүгүртүүгө кенен убакыт болот жана физикалык жактан да көнүгүүлөрдү аткарган болом. Ошондуктан биздин жарандар үч эле нерсеге көңүл бурушса биз бронхит оорусун алдын алган болот элек. Биринчиден тамеки чегүүнү токтотуу, абанын таза болушуна аракет жумшоо жана инфекцияга каршы эмдөөдөн өтүп турсак өнөкөт бронхиттин алдын алат элек. Ар бир адамдын ден-соолугу өзүнүн колунда, андыктан эс тартып баштагандан кийин спорт менен машыгып, туура тамактанып, тамекини тартпаса мындай оорулардан оолак болушат эле.
кыргыз тилиндеги гезит "Кереге kg"
email • архив • редакция
Абактагы ачкачылык да Ахмат үчүнбү?
Эсепсиз суроо элде бар
Койсун Курманалиева, Талас облусунун губернатору:
"Конгантиевди астырбай, сактап калгам…"
МВФ "клиенти" болуп "устукан" сугунган премьерлер
Аксылыктардын арманын ким угат?
"Жыл мыктысы - 2011
Чайналган жаштар жана укуктук изилдөө
Бронхит - айыкпас дарт
Кубокко келишип куру кол кетишти
Бакыт Капаров, обончу, аткаруучу:
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?