bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky mn mn ky ky ky ky tt ky ba ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ky ky ru ru ru ru ru ru ru tt ky ru uk ru ky ky bg ru ba ru ru ky ky ru ru ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru mn ru ky ru ky tt myv ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"De-факто", 19.05.11 - 20-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Өмүр менен өлүмдүн "жарк"
Жума сайын Байтикке гүл көтөрүп барам. Мага боор ооруса керек. Кечээ күнү барсам, кызымдын мүрзөсүнүн үстүнө кызгалдак жайнап өсүптүр. Тим эле кыпкызыл…
Т.К.: - Он гүлү жазында эле оптом ачылып кеткен дебейсиңби? Мага Рамис Рыскуловдун айтканы жагат. Гениалдуу киши да. Ал "жыйырмага чейин таш бака минип жүрдүм, убакыт да, өзүм да жылбадым, отузга чейин күлүк минип чаптым, кыркка грузовой, элүүгө легковой, алтымышка самолет менен келдим" дейт. Анан биз "60ка чыкканда эмне миндиң?" десек, "айланайын, азыр ракета менен эле сызып баратам, алды жагым көрүнбөйт" деп атпайбы (каткырып алышты).
М.Э.: - Төкө, сен сүйлөбөйсүңбү? Астыда кырдуу стакан турат деп эле сүйлөй бер эми (күлүп).
Т.Казаков: - "Болалардан" баштап койчу бир (күлүп) …
Б.Н.: - "Айыл өкмөтүндө" каармандар кырга чыгып алып, укмуш акылман сөздөрдү сүйлөшөт го ошентип.
Т.К.: - Анүчүн астыда стакан туруш керек да (кайрадан каткырык). Мен эми өз эсебим боюнча кеч үйлөндүм да, отуз жашта. Эрте үйлөнгөндөр түйшүктү эрте чечет экен. Мен кашайып ага эми жолугуп атам. Кыздарым чоңоюп калды. Меке го эрте үйлөнүп алган, түйшүктөн эрте колу бошоп, экинчисин алганга да жетишти.
Б.Н.: - Экинчи айлампаны баштады да бул (каткырып).
Т.К.: - Анан акыркы кезде көп өкүнчү болдум. Каяктан эле гезитке келгем, сүрөтчү болуп эле жүрө бербей деп.
М.Э.: - Мүрзөлөргө сүрөт тартып эле дебейсиңби. "Кызыл алмадагы" "мени го бүт айыл тааныйт, мүрзөлөргө сүрөт тартам, а сени ким тааныйт?" деген каарманга окшоп.
- Сөзүңөргө аралжы, эрте үйлөнгөн жакшыбы же?
Түгөлбай Казаков: - Эрте үйлөнсөң балдарың өзүң менен тең чоңоет. Сен жаш кезде эле аска-тоодой болуп, калдайып жаныңда туруп калат. Мен эрте үйлөнүп, "балдарды кантип багам?" деп жүргөн кезде Төкөм жыргап жүрчү эле.
М.Э.: - Ооба. Эми эрте же кеч үйлөнгөндүн айырмасы деле жок. Жакшы да, жаман да жагы бар. Мисалы, мен 18 жашымда үйлөнгөм. Мамат жакшы билет, группалашым. Кызым азыр 30га чыкты. Небере көрдүм дегендей. Экинчиден, ким билет эми? Жакшы, жаман деп кескин бүтүм чыгарган да болбойт.
М.С.: - Мунун үйлөнгөнүнө бир кызык себеп болгон. Биринчи курста окуп жатып, группалаштар "ким биринчи үйлөнсө ошого түстүү телевизор алып беребиз" деп мелдешип калдык. Бу, сыягы, ошого кызыгып кеткен көрүнөт (дагы каткырышты).
М.Э.: - Баарын чакырып, телевизор алам деп… Же аны булар алып келсечи? Ошол бойдон алып берген жоксуңар да мага, туурабы?
- Мелис байке менен Мамат байкеге суроо бергим келет. Жаш курагыңарда эле Кубатбек Жусубалиев менен чындык, чыныгы адабият тууралуу улуу-улуу темалардан кеп козгочу экенсиңер. Эми элүүгө келдик деп атасыздар. Ошол жаш кезде издеген чыркыраган чындыкты таба алдыңарбы?
М.Э.: - Кубат аке жөнүндө Түкөм жакшы айтып берет. Телефильмде экөө чогуу иштеген. А кишинин жубайы Клара Жусупжанова Бегалы менен кесиптеш болчу. Ушул экөө айтсын, анан биз сүйлөйлү.
Т.К.: - Илгери "сценарный коллега" деген бар болчу, телефильмге түшкөн сценарийдин баарын карап чыгат элек. Бир күнү ошондой коллега өтмөй болду. Мени телевидениеден алып келишти, Казат Акматов ЦКдан келди. Мындай карасак, Москванын "Труд", "Известия", "Правда" ж.б. гезиттеринин кабарчылары телефильмди жемкана кылып алышыптыр. Эптеп-септеп эле жазышат экен, анысын караган киши жок, өтөт экен. Биз барганда "Труд" гезитинин кабарчысы балык уулоо жөнүндө сценарий жазыптыр. Баарыбыз талкуулап атабыз, анан сөздүн кезеги Кубат акеге келди. Ал киши бутун кайчылаштырып отурган, анан "та-аак, вообщем я читал, вообщем гавно" десе болобу. Каткырып эле жатып калдык. Автор кызарып, чычалай баштады. Ошентип, баарыбыз сапат үчүн бекем туруп, халтурадан арылганбыз. Кийин Каханов деген "Известиянын" кабарчысы бизди "улутчул" деп күнөөлөп чыккан.
Б.Н.: - Кубат акени студент кезде эле билчүмүн. Китептерин издеп, чыгармачылыгына сыйынып жүрчүбүз. Мен жаш кезде Айтматовдой улуу жазуучу болом дечү элем. Анан ушу Кубатбек Жусубалиевдин чыгармачылыгы менен таанышкан соң, ал оюман кайтып, жерге түштүм. Кийин "Кыргыз фильмде" иштеп жүргөндө тааныштым ал киши менен. Экөөбүз 3-4 сценарий жазганбыз, ал азыр да тартылбай турат. "Эй, жиндилер, баскыла" деп Мелис экөөбүздү ушу киши дос кылган.
М.С.: - Кубат акени устатым деп эсептейм. Ал киши экөөбүз көзгө көрүнбөгөн жиптер, каналдар менен байланышпыз. Эми акыйкат деген сөз кийинки кезде тавтологияга айланып кетти. Кубат аке дайыма "акыйкаттык эмне?" деп суроо бере берет. Бирок өзү жооп бербейт. Платондун "эгер бүгүн акыйкат эмне экенин билсең, түштөн кийин өлүп калсаң болот" деген сөзү бар. Анда акыйкат эмне болот? Биз көп учурда чындык менен акыйкатты байланыштырып алабыз. Чындык эмне? Бир киши баланча миң долларды жеп койду. Ушуну билгенден кийин түштөн кийин өлүп калганга болобу? Акыйкат менин азыркы акылымда адамдын бу дүйнөгө келгени чын, бу дүйнөдөн кеткени чын. Ал эми тиги дүйнөнүн бар экени чынбы? Эгер ошонун чын экенине көзүң жетсе, анда акыйкаттык ошо. Бирок 100 адамдын жарымы ага ишенбейт да.
М.Э.: - Биздин маегибиздин өзөктүү чекити ушу Кубат аке жөнүндө болду. Мамат өтө жаңылыш жолдо жүрөт. Кайпактап, шамалга каршы сийип аткан кези. Досум капа болбосун. Кубат аке дейбиз, сүйөбүз, мактайбыз. Анын баары бир тыйын. Бүгүнкү күндө анын жазгандарынын баары эч нерсеге арзыбай калды. Мелис деген авантюрист иниси үчүн бир нерсе анык. Азыр миңден ашык диний агымдар бар. Православ, Иисус Христостун чиркөөсү, иегова ж.б. Түкөм менен Төкөм жөнүндө эч нерсе айта албайм. Ал киши мага да, Бегалыга да, Маматка да улуу акыйкатты, өлбөс чындыкты ачкан. Ошол улуу чындыкты көрүп-билип туруп, көр-керең болуп Маматка окшоп дабатка чыгып, мага окшоп арак ичип, кыздардын коюнунан чыкпай, Бегалыга окшоп "Боинг" сатып жүрөбүз. Кыргызстанда 4 миллион кыргыз болсо жалгыз акыйкаттыкты тааныган ошол киши. Тирүүлөрдүн өлкөсү барына, дене менен жандын өлбөсүнө ишенген жалгыз ошол Кубат аке. Маркеске жазган ырын, "Жети сөз жана Конфуцийди" алгыла, айланып келип эле улуу чындыкты билген шордуу, жапжалгыз кыргыз.
- Адам кантип өлбөс болуп калат?
- 2006-жылы Бегалы балдарын, мен байбичемди алдым да Непалга бардык. Непалдын ары жагында Тибет, ал жерде ламаизмге өтүп кеткен чыныгы кыргыздар бар. Мына Бегалы туш кийиздерин да алып келген. Эверест деген дүйнөдөгү эң бийик чоку бар. Үңкүрлөрүндө 200-300 жылдап сүкүт чалып, тырмактары, чачтары өсүп, катып сүлдөрү калган чалдарды көрөсүң. Ошол жактан мен бир нерсени түшүндүм. Адам чындап эле өлбөйт экен. Кечээ Мухтарды көмдүк, жаны учуп кетти деп мына бу дабатчы какшап атат. Андай эмес, адамдын денеси дене бойдон түбөлүк жашоо бар экенин какшаганы гана чыныгы акыйкат. Мен таң калбайм, эртеңби, эки-үч жылдан кийинби, Кубат аке өлбөстөрдүн өлкөсүнө өлбөй туруп эле тирүү өтүп кетсе. Бул өтө олуттуу маселелер жөнүндө көп былжырагым келбейт. Жүргөнүм ушул болсо, анан кайдагы акыйкатты сүйлөмөк элем.
- Улуу сөздөрдөн четтеп, турмуштук эле суроолорго өтсөк. Ушул куракка келгенде аялдарга болгон табит өзгөрдүбү?
М.Э.: - Жаш кезде аялдын мурдуна, боюна, көзүнө карачубуз. 50 жашта болсо жан дүйнөсүнө басым жасап калат экенсиң. Ал сепсемиз болсо да сүйүп калышың мүмкүн. Эркек болгон соң, сөзсүз, сырткы сулуулукка суктанасың. Бирок мамиле түзө келгенде ички дүйнөсүнө, ортодогу гармонияга карайсың. Аны менен төшөктө жатып, төшүнөн мыжыган мага кызык эмес. Жөн гана сүйлөшсөм, сырдашсам, руханий жактан байысам, ошол кызык. Мамат болсо 18 жашында эле ушундай ой жүгүртчү. Азыр билбейм.
М.С.: - Мелистин сөзүнө штрих айтып коеюн. Стройотрядда жүрөбүз. Мелистин келинчеги, Айгүл аяшым биз менен чогуу эле. Анан ак чөлмөк ойнодук да. Бир маалда Айгүл жыгылып калды. Ошентсе сомодой беш-алты жигит үстүнөн басып алыптыр. Анан бешөөнү ары-бери ыргытып, Айгүлдү чыгара албайм десең. Азыркыга чейин ошону айтып күлүп калабыз. Аялга болгон табит жаш-куракка байланыштуу нерсе көрүнөт. Мисалы, мен азыр жаш кыздарга аталык сезим менен карайм, улууларга жубан катары сыйлайм.
М.Э.: - Өлгөн экенсиң да…
Б.Н.: - Бул жагынан усталыгым жок. Ошондуктан сөздү Төкөмө берейин.
Төлөгөн Карыкеев: - Менде азыр аны ойлогонго убакыт да, шанс да жок.
Б.Н.: - Шанс болсо дедиң беле? (каткырык).
М.Э.: - Бул суроону Түкөмөн сурагыла да.
Түгөлбай Казаков: - Ой мен кырк жашымда эле 50гө чыгып алгам. Жашыман мурда картайып алып, көп нерсени байкабай калыпмын.
М.Э.: - Мындайды эми айтканга болобу же болбойбу, билбейм, бу кишинин Мунара деген керемет кызы бар эле. 27 жашында өтүп кетти. Баарыбыздын башыбызда кырсык бар. Атабыз өлөт, бир тууганыбыз өлөт дегендей. Үч жыл болду, жума сайын бу киши Байтикте, кызынын мүрзөсүндө. Бирөө айтышы мүмкүн "бу Казаков ооруп калса керек, бир кызына ушунча күйөбү, балдары, небереси турат го" деп. Түкөмдүн ушул сапатына баа берем да. Адамзат жоголуу алдында турганда жакынына, кызына болгон ушундай сүйүүнү, Луи Арагон айткан "светлая печаль" дегенди сактап калыш баарынын эле колунан келе бербейт. Кызын өлүмдөн алып калам деп эмнени гана кылбады? Акыркы үйүн, акыркы машинесин, акыркы шымын сатты дегендей. Артка кайтпасын билип туруп эле ошонун баарын кылды да. Жанатан бери канча кооз сөздөр айтылды. Адам кооз сүйлөгөнү, кооз гезити менен адам болбойт. Кылганы, адептүү жүрүм-туруму менен адам болот. Төкөм кантип көмүр алам, кызымды кантип жумушка орноштурам десе күлүп атабыз. Биз эми Кубат акеге окшоп, улуулукту издеп, Алайдын тоолоруна жатып албайбыз да. Айтматовдун, Жусубалиевдин, Алыкулдун арманы эмне болгон? Жазгандары, сүйлөгөндөрү укмуш. Бирок, турмушка келгенде, улут каймактары мокоп турушкан. Бул 7-апрелдегидей болуп Акүйдүн алдына барып атынып же Чолпонбайдай дзотко төшүн тосуу эмес. Бизди сактайт - ички тазалык, ички эрдик. Бул миңдеген душманды жеңгенден да артык нерсе.
Т.К.: - Жума сайын Байтикке гүл көтөрүп барам. Мага боор ооруса керек. Кечээ күнү барсам, кызымдын мүрзөсүнүн үстүнө кызгалдак жайнап өсүптүр. Тим эле кыпкызыл. Көргөн киши "уругун алып келип, сээп чыкканбы?" деп ойлошу мүмкүн. Жок, былтыр биртике чыккан эле, ошондо:
Жума сайын гүл көтөрүп
Мезгил өтөр дарымын деп,
Бейитиңе жайнап чыкты кызгалдак, - деп ыр жазгам. Кечээ күнү үч саат отуруп, гүлдүн жыш өскөнүнө таң калдым. Башкалардыкы андай эмес, бирин-серин.
Б.Н.: - Түкөмдүн ушул кадамы көп эле аңыз болуп жүрөт. Эми бу киши биздин сөзүбүзгө, мактообузга деле муктаж эмес. Ошентсе да Түкөм адабиятка, көркөм тасмага үлгү болчу инсан.
М.Э.: - Мынча болгондон кийин, Казаковго пиарды улантып коелу. Бу киши быйыл 2-январда 60ка чыкты. Кыргыз унчуккан жок. Өлкө башкарган Отунбаева, миллиондорду жеп аткан Бабанов үндөбөдү. Атбашылык трайбалисттер жүгүрүп жүрүп, Шакемдин 60 жылдыгын өткөрүп бердик. Мен өткөндө гезитке анча-мынча жаздым. Мына мен турам, Бегалы турат. Байларга жалдырабай эле "Биз силерди сагындык" деген жакшы нерсени кайра улантып, Түгөлбайдын ырларына конкурс жарыялап, анан күзүндө мыкты концерт өткөрүп берсек. Эми бул киши ага куштар деле эмес. Болгону 40 жыл кыргыз музыкасына сиңирген эмгегин, маданиятыбызга, идеологиябызга кошкон салымын белгилеп койсок деген эле изги тилек. Өткөндө Ибрагим Жунусовго да кайрылдык. Анан бу кишинин арты менен баягы Эшимканов дедиртип, "дешевый" барк күткүм келип атпайбы. Кыргыз жаман нерсени бат көрөбүз. Ошондон арылып, позитивге умтулсак. Анан өлгөндөн кийин жакшы айтып, Байтикке чуркагандын кимге кереги бар, туурабы?
Т.К.: - Гезитке каалоом. Азыр көпчүлүк банктар катардагы эле кызматкерди МВФтин макулдугу жок, жумушка ала албаган күнгө жетти. Жогорку Кеңеш өз алдынча Кыргызстанды өнүктүрүү концепциясын иштеп чыгуунун ордуна, ОБСЕ таңуулаган принциптен чыга албай жатат. Ал концепцияга ылайык, Кыргыз Республикасы жоюлуп, Кыргызстан болушу керек экен, улуту деген графа жоюлуп, кыргызстандык болушу керек экен. Улуттук гвардия, улуттук телерадио корпорация да жөн жерден жоюлган жок. Ушул нерсени чогуу көтөрүп, чогуу талкууласак. 1971-жылы ЦК КПССтин жашыруун токтому чыккан. Ата Мекен, Ата-Журт, ак калпак д.у.с. 50гө жакын сөз колдонулбасын деген. Эми СССР өлдү десек, анын саясаты өлбөптүр.
М.Э.: - Бүгүнкү биздин сөздү кыскартпай бергиле. Ушундай улуу кишилер келип кетти деп. Акыркы кезде басмачы басылмалар журналистиканын баркын түшүрүп жиберди. Ошол катарга кошулбай, жакшы чыккыла.
кыргыз тилиндеги гезит "De-факто"
email • архив • редакция
ЖК депутаты Өмүрбек Абдырахманов:
"Бабанов Казакстандын паспорту бар экенин мойнуна алды"
Жумакадыр АКЕНЕЕВ, Нефтетрейдерлер ассоциациясынын жетекчиси:
дагы 2,5-3 сомго кымбаттайт"
Акылбек Сариев, Боршайком төрагасы:
"Мени Атамбаевге иштеп атат дегиңер келеби?"
Өмүр менен өлүмдүн "жарк"
Президент Роза Отунбаеванын бала чагынан сүртүмдөр
Кылкылдап поюз баратса, кылгырып көздөн жаш тамат
"Ажар" кантип "Уркуяга" айланды?
Күлүк этин жебеген саяпкер
Маамыт менен кара дөө
Кайсы саясатчынын аялы сулуу?
"Боз балдардын" энеси баарын боздоткон
Өмүр менен өлүмдүн "жарк"
"Живописте бир эле киши, бир эле мээ иштейт"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?