hbs_cyr ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ky ky ky ky ru ru ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ru hu ru mrj ky ba ru mn ru ky ru ky ky ru ky ru ky uk ky ru ru ru ru bg ky ru tt ru ru ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Айылдык билим берүү" долбоору
Ушул күндөрү Ысык-Көл облусунда мектеп директорлору үчүн каржылык менеджмент маселелери боюнча тренинг өтүп жатат. Аны Билим берүү жана илим министрлигинин "Айылдык билим берүү" долбоору уюштурган.
Ушул эле темага арналган тегерек стол 10-декабрда Ысык-Көл облустук мамлекеттик администрациясында өткөрүлүп, анда облустун билим берүү мекемелеринде ишке киргизилген жан башына каржылоо моделинин жыйынтыгы чыгарылды. Тегерек столго Билим берүү жана илим министринин орун басары Г.Соронкулов, Ысык-Көл облусунун губернатору М.Асанакунов, Каржы министрлигинин, "Социум Консалт" компаниясынын кызматкерлери жана ошондой эле райондук (шаардык) мамлекеттик администрациясынын, билим берүү, каржы бөлүмдөрүнүн жана райондук кеңештин өкүлдөрү катышып, жан башына каржылоо моделинин жыйынтыктары жана анын келечеги тууралуу кеңири маалымат алышты.
"Айылдык билим берүү" долбоорунун алкагында бюджеттик каржылоонун минималдык стандарттарынын негизинде жан башына каржылоо моделин ишке ашыруу боюнча иш-чаралар облуста 2009-жылдын сентябрь айынан бери жүргүзүлүп келүүдө.
Бул аталган модель Кыргызстанда акыркы 3 жылдан бери практикаланып келатат. 2007-2008-окуу жылында каржылоонун бул жаңы схемасы Чүй облусунун Ысык-Ата районунда ийгиликтүү өткөндүгү маалым.
"Айылдык билим берүү" долбоорунун алкагында иштелип чыккан мектептерди жан башына каржылоо моделинин салттык каржылоодон айырмасы - эгерде салттык системада мектептер каржыланса, жаңы моделде болсо, окуучулардын өзү каржыланат, башкача айтканда, мында каражат окуучуга багышталып, бөлүнгөн акча жалпы агым менен кетпестен, ар бир балага конкреттүү бөлүштүрүлөт.
Учурда республикабыздын Чүй, Ысык-Көл жана Баткен облустарынын мектептери каржылоонун жаңы шарты боюнча иш алып барышууда. Мектептердин жалпы санын алганда, анын 35 % жаңы моделдин алкагында иштейт десек болот.
Бул моделди жайылтуунун негизги максаты - мектептерге административдик жана каржылык автономияга ээ болуу укугун берүү, колдо болгон каражатты эффективдүү пайдалануу, эксперименталдык окуу пландарын кийирүү, билим берүү системасындагы акысыз жана акы төлөөнүн ажырымдары, окуучуга жүктөлгөн окуу жүктөмүн кыскартуу, иштин натыйжасына жараша эмгек акы төлөөнүн жаңы системасын кийирүү.
Эмгек акы төлөөнүн жаңы системасы окутуучулардын сааттык жүктөмүн кыскартууга жана үнөмдөлгөн каражаттан мугалимдерге эмгек акы төлөөгө шарт түзүүчү эксперименталдык окуу планы менен бирдей киргизилет. Жан башына каржылоо моделин киргизгенден баштап 2008-2010-окуу жылдары 155 млн. сом чогулган, анын ичинде Ысык-Көл облусунда 20,9 млн. сом үнөмдөлүп, кошумча акы төлөө фондуна түшкөн.
2010-жылдын 9 айында Ысык-Көл облусунун 192 мектебинин ичинен 107 мектептин мугалимдерине 8,5 млн. сом кошумча акча төлөнгөн, бул мектептердин 54% түзөт.
КРнын Билим берүү жана илим
- Жан башына каржылоо системасы абдан жакшы ийгиликтерди көрсөтүп жатат. Пилоттук изилдөөлөр аяктаган соң ушул системага өтөбүз. Чынында, ар бир мектептин директору азыркы учурда финансист болуп, жер-жерлердеги айыл округдары менен бирдикте иштөөсү керек деп ойлойм.
Жан башына каржылоо системасын учурда курч мүнөздө коюлуп жаткан мугалимдердин маянасын жогорулатуунун дагы бир жолу катары бааласак болот. Мугалимдердин айлык акысын жогорулатуунун үч вариантын Өкмөткө киргиздик. Жаңы өкмөт келип, жаңы жылдын бюджетин караганда оң чечим кабыл алынат деп күтүп жатабыз. Жаш мугалимдердин айлыгын эң кеминде 3 миң сомдон баштап кетсек деген сунушубуз бар.
Мектептин турмушу коомчулук, ата-энелер менен тыгыз байланышта болгондуктан, ата-энелер мектепке жардам көрсөтпөсө, мамлекет өзү көтөрө албайт. Кыргызстанда 1 млн. 200 миң окуучу бар.
Дагы бир проблема - көп жылдан бери окуу китептери жаңыртылбай, абалы абдан төмөн дээңгелде болуп жатат. Эгерде 10 предмет болсо көпчүлүк балдарда 2 предметтин гана китеби бар. 2006-жылы PISA Эл аралык изилдөөсү боюнча Кыргызстан ага катышкан 57 мамлекеттин ичинен эң акыркы 57-орунду ээлегенибиз эсиңиздедир. 2009-жылы дагы катышып, 65 мамлекеттин ичинен кайра эле акыркы орунда экенбиз.
Балдар сапаттуу билим алуусу үчүн окуу куралдары толук болушу зарыл. Мамлекет окуу китептерин басып чыгарууга жылына 100 млн сом бөлөт, бирок ал сумма 27-28 наам китеп чыгарганга гана мүмкүнчүлүк берет экен. 5 жылга 550 наамдагы окуу китептерди чыгарышыбыз керек. Ошондо жылына бизге 110-115 наамдагы китеп чыгарууга туура келет. Андыктан китептерди ижарага берүү системасын киргизип абалдан чыгып турбасак болбойт деп ойлойм.
- 2008-жылы Чүй облусунда, андан кийинки жылдары Ысык-Көл жана Баткен облустарында ишке киргизилген жан башына каржылоо системасы биринчиден, мектептеги окуучулардын билим берүү сапатын жогорулатууда, экинчиден, жер- жерлерде мугалимдердин кызыкчылыгын арттыруу, алардын эмгек маянасын көтөрүүдө алгылыктуу ийгиликтерди жаратып жатканы байкалууда.
Бул тажрыйбалар ушундай реформаларды жүргүзүүнүн зарыл экендигин тастыктайт. Менимче, мугалимдердин эмгек маянасын жогорулатуу менен балдардын билим сапатын жогорулатуу сыяктуу эки маселе бири-бирине тыгыз байланышта. Эгерде мугалимдин эмгек акысы татыктуу бааланбаса, ал окуучуга терең билим берүүгө анча кызыкпайт болуш керек деп ойлойм. Ал эми алган акчасы жакшы болсо, ал чыгармачылык менен иштеп, кошумча сабактарды өтүп дегендей, окуучусуна билгенин үйрөтүүгө, керек болсо, өзү да көптү үйрөнүп-билүүгө далалаттанат.
Билим берүү системасында жүргүзүлүп жаткан реформанын негизги максаты - билим берүү сапатын жогорулатуу экендиги белгилүү. Биздин оюбузча ал максатка жетүүнүн бир жолу - мектептердин каржылык автономияга ээ болуусуна шарт түзүү.
Ак-Суу районундагы Ашыбаев атындагы
- Биз буга чейин жан башына каржылоо боюнча семинарларга катышканбыз. Бирок чындыгын айтышыбыз керек, дагы да болсо смета түзүүдө көптөгөн кемчиликтерди кетирип келгенбиз. Ал эми бул жолку окууда биз ошондой мүчүлүштүктөрдүн баарын өз көзүбүз менен көрүп, кай жерден ката кетирип жатканыбызды билдик десем болот. Ошондой эле финансылык менеджмент деген жаңы түшүнүктү, анын кызматын, мектеп бюджетинин сметаларын түзүү боюнча маалыматтарды алдык. Маселен, жан башына каржылоо модели боюнча бала башына канча акча бөлүнүп жаткандыгын, ошондой эле биздин мектепке кандай акча келип жаткандыгын ачык, даана түшүндүрүп беришти.
Буга чейин мектептерди жергиликтүү бийликтер каржылачу. Биз ал акчаларды кайырчыдай сурап жүрүп араң алчубуз. Ал эми 2010-жылы ошол каражаттын баарын мектептердин фондуна түшүрүп беришкен. Арийне, бизде дагы эле көптөгөн мүчүлүштүктөр кетип жатканын көрдүк. Мектептерге каржылык эркиндик керек. Анткени, өзүңдүн үнөмдөлгөн каражатың болсо, өзүңдүн эсебиң болсо, баланын билим дэңгээлин көтөрүүгө жакшы шарттар түзүлөт деп ойлойм.
Жан башына каржылоо системасы негизинен үнөмдүүлүккө үйрөтөт. Мектеп директору азыркы учурда менеджер болушу керек.
- Баардык мектеп директорлорунун катышуусу менен өткөн бул семинарда көп нерселерге үйрөндүк. Айрыкча бизге таратылган практикалык колдонмо аябай пайдалуу болду. Ушул мүмкүнчүлүктөн пайдаланып, бул колдонмону иштеп чыккандарга ыраазычылык билдиргим келет, аябай жеткиликтүү даярдалыптыр. Семинарларда адатта теориялык материалдар берилет, ал эми бул жерде биз каржылык менеджментикке иш жүзүндө үйрөндүк. Тагыраак айтканда, смета түзүү, кошумча билим берүү кызматын уюштуруу жана пландоо ж.б. толгон-токой суроолорго жооп алдык.
Биздин мектеп ноябрь айынан бери жан башына каржылоо системасы боюнча иш алып барууда. Биз бул системаны колдойбуз, анткени көпчүлүк мектептер үчүн бул каржылоо жолу эффективдүү болууда. Алсак, мектептер автономияга ээ болуп, өз алдынча бухгалтериялар түзүлүп, казына бөлүмдөрүндө банктык эсептер түзүлдү. Бул өз кезегинде мугалимдердин кызыгуу, аракеттенүү менен иштөөсүнө өбөлгө болууда. Мындан сырткары техникалык кызматкерлер мектептерге бөлүнгөн акча каражаттарды үнөмдүү пайдаланууга үйрөнүштү. Ошол үнөмдөлгөн каражаттардан фонддор түзүлүп, ага топтолгон каражаттардан мугалимдерге премия берүүгө шарт түзүлүп жатат.
"Кутбилим", жањы саны... o кыргызча... o
email o архив o редакция
МУГАЛИМДЕРДИН муң-зарын ким угат?
Мугалимдер талабы - президент чакырыгы
Мукаш Базаркулов, Кыргызстандын Эл мугалими:
Ачууга эмес, акылга салалы
Мугалимдердин жүрөгүн өйүгөн көйгөй көп
Билим берүү жана илим министрлигинин статс-катчысы
"Мамлекеттик кызматтын сапатын көтөрөбүз"
Первые итоги международного исследования образовательных достижений учащихся PISA - 2009
НАИХУДШИЕ ФОРМЫ ДЕТСКОГО ТРУДА В ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ
Исхак Раззаковдун 100 жылдыгына карата
Не стоит рубить сгоряча
Нашим ученым рукой подать до космоса
"Айылдык билим берүү" долбоору
"Китеп - билим булагы"
ТАЙТӨРӨ АТАНЫН ТОРКОЛУУ ТОЮ
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?