ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky mn ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ky ru ru ru ru ru ky ru ky ru ky ky ru ba bg ky ru ky ru ky ru ky ky ru ru ru mn ru ky ru kk ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Аалам", 18.06.09 - 4-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Күч органдары төбөдө туйлай баштады
Азыркы бийлик режими өкүмүн жүргүзүп жаткан кезде күч структурасынын күнү тууду. Ошолор катуу эсирди. Мамлекеттик жеңилдиктер, бонустар да ири алды ошолорго ыйгарыла турган болду. Бюджеттин тешигинен шамал ойноп турганда ушулардыкы өтпөдүбү - айлык акыларын жогорулатып, кезексиз квартиралар менен камсыз кылынып дегендей. Аларга айрыкча өнтөлөгөн көңүл бөлүүсү менен "Ак үй" бийлигин бекемдөөдө күч структураларына таяна турганын жаап-жашырбай ачык туюндуруп калбадыбы. Депутат Б.Бешимов бийликтин репрессивдүү аппаратынын күчөп баратканына каңырыгы түтөп Кыргызстан "полицейское государствого" айланып баратат дегени бекер жеринен чыккан жоктур. Жакынкы келечекте "менттердин диктатурасы" орной турган болсо ага айраң таң болуп деле кереги жок болуп калат. Ошондо "демократия аралчасы" менен биротоло коштосо берсең болор.
Күч органдарынын астыртан жүргүзгөн жылжыма саясаты менен болобу же ачыктан ачык легитимдүү ыкмалар менен-артыкча бийлик берген мыйзам пакеттерин кабыл аркылуу болобу, укуктук мейкиндигин кеңейте баштаганын байкоо кыйынчылыкка турбас. Ачык мисалы катары парламенттин "Ак жол" фракциясында талкууланып жактырылган "КРнын коргонуу жана куралдуу күчтөрү" жөнүндөгү мыйзамды алдыга тартсак болор эле. Мыйзамга зарылчылыгы чыгып калса күч органдары өлкөнүн граждандарынын автомобилдери, үй-жайы жана башка мүлкүн пайдаланууга укук берген норма киргизилген. Бул айрым депутаттардын "табигий" нааразычылыгын пайда кылды. Атап айтсак, "Ак жолдун" жаш депутаттарынын бири Алишер Мамасалиев мыйзамды талкуулап жаткан кезде ИИМдин, УКК же Коргоо министирлигинин кызматкерлеринин эч тоскоолдуксуз граждандардын мүлкүн пайдалануусу адам укугун бузганга барабар келет, ошондуктан мыйзамды кабыл алуудан мурун кабыргабыз менен кеңешип, жети өлчөп бир кескенибиз ашыктык болбос эле деп чырылдап жиберди. Арийне, чырылдаганыңа болчубу, маселе эбак чечилип калган түрү бар, коргоо министири Бакытбек Калыев улуттук коопсуздукту камсыз кылуу шартында күч органдары өз милдетин буйдалбай аткаруу үчүн катардагы граждандардын мүлкүн пайдаланууга акылуу экендигин так кесе айтып келип депутат А.Мамасалиевдин оозун аппак кылды да койду. Анысы го ал, андан жаманы күч структуралары тарабанан граждандардын мүлкүн пайдаланууга чукул кырдаал (ЧП) түзүлгөн кезде гана эмес, министирдин сөзүнө караганда тынч мезгилде, кадыресе бейпил учурда, демек кайсы учурда гана болбосун да жол берилет экен. Бул болсо күч органдарынын "граждандардын мүлкүн" каалагандай калчап эркин пайдаланууга жол ачып берип жаткан жагдай экени талаш туудурбас. Ачык айтканда таламандын так түшүндө милициясы болобу, коргоо министирлигинин кызматкерлери болобу же коопсуздук комитетининби, "коргонуу" мыйзамын бетке кармап келип бир байкуштун мал-мүлкүн тартып алыш текейден арзан болуп калат.
Мыйзамдын талаптары так жазылбаганын, көп жоболору бүдөмүк экенин байкоо үчүн чоң юрист болуунун кажети жок. Айталы, мыйзамда "өлкөнүн граждандарынын автомобили, үй-жайы жана башка мүлкүн" пайдаланууга уруксат берилет деп жазылган. Байкаганга балекеттин баары "жана башка мүлктү" деген формулировкада турат. Баарыбызга айкын "жана башкага" адамдын жеке менчик автомобили менен үй-жайынан сырткары керт башына тиешелүү кийген кийими, чөнтөгүнө салып жүргөн мобилдик телефону, банкадагы эсеби, короодогу кою, лесепети, трактору сыяктуу ээлигиндеги толуп жаткан мүлкү кирери айкын (Граждандык Кодексте ал кеңири айтылат).
"Коргонуу жана куралдуу күчтөр" жөнүндөгү мыйзамдын долбоору укук коргоочулардын, журналисттердин арасында катуу нааразычылык жаратты. Атап айтсак "Граждандар коррупцияга каршы" укуктук борборунун пресс-релизинде "Коргонуу" мыйзамындагы норма граждандардын конституциялык укугу болгон менчиктин кол тийбестиги жөнүндөгү жобого карама каршы келери белгиленип, мамлекеттин куралдуу күчтөрдү зарыл мүлк менен камсыз кыла албай ал милдетти катардагы граждандардын мойнуна арта салып жатканы катары баалады. Бул кадам ашык кеми жок мыйзамдаштырылган рейдерство дешет укук коргоочулар. Мыйзамдын олдоксондугу, дискриминациялык мүнөзү оркоюп чыгып калган экен, жада калса "Ак үйдүн" башкы чоорчусу Р.Приживойт деген немеси бийликтин рупору болгон "МСН" газетасына "именем безопасности" деп нааразы болгон атайы макала жазып жибергенге аргасыз болду. "Ак жол" фракциясынын обу жок олдоксон кадамына Р.Приживойттун айтымында партиянын лидери Курманбек Салиевичтин эч тиешеси жок имиш. Р.Приживойттун бул жерде мыйзамды президентти жакындатпагысы келбей чылпак алып жымсалдагысы келгени ачык көрүнөт. Неси болсо да күлкү келтирерлик макала.
Ырас, кийинчерээк күч органдары граждандардын менчик мүлкү тоскоолдуксуз пайдалана алаары боюнча нааразычылк күчөгөндө коргоо министирлиги атайы түшүндүрмө берүүгө аргасыз болду. ЖКнын палатасындагы жыйында министр Б.Калыевдин айтканы боюнча күч органы мобилизациялык резервге тиешелүү гана граждандардын мүлкүн пайдаланат экен, ошондой эле граждандардын мүлкүн пайдаланганы үчүн мүлк же акча түрүндө компенсация каралыптыр. Министирдин келтирген "далили" албетте, ынаным жарата албайт. Себеп дегенде мобилизациялык резерв менен компенсация тартибин аныктоо өкмөт тарабынан иштелип чыгышы керек экенин эске алсак, маселе катардагы граждандардын кызыкчылыгы үчүн эмес, күч органдарынын кызматкерлеринин пайдасына жана алардын эркине жараша чечмеленери анык болот. Жобо мыйзамдын өзүндө так жазылбай башка юридикалык актыларга шилтеме кылынды дегин, артында бир мандем бар болуп чыгат эмеспи. Мыйзамды коштогон актылар (подзаконный актылар) ар дайым белгилүү бир кызыкчылыктар үчүн жазылары, жазылып келгени белгилүү эмеспи.
Өлкөдө азыр укуктук нигилизм күчтүү. Ошол эле мезгилде укуктук маданият да төмөнкү деңгээлде. Мындай жагдайда мыйзам биринчи иретте бийлик өкүлдөрү тарабынан бузулары жашыруун эмес. Ошондуктан күч структурасына кошумча укук берген "Коргонуу жана куралдуу күчтөр" сыяктуу мыйзамдын кабыл алынышы өтө опурталдуу. Ал күч органдарынын ээленип эсирип кетишине гана алып келиши мүмкүн.
Экономика чиновниктердин оптимисттик билдирүүлөрүнөн айырмаланып көтөрүлбөй эле, тескерисинче тездик менен төмөндөп барат. Экономикалык өнүгүү жана соода-сатык министирлигинин пресс-кызматы билдиргенге караганда экономиканын өнүгүү темпи быйылкы жылдын июнь айына карата 0,9 процентке чейин түшүп кетти. Эгер, Кумтөрдү эсептебегенде ички дүң продукция (ВВП) январь-май айларында 0,4 процентке чейин кыскарып кеткенине күбө болобуз. Кризистик бул кубулуш тышкы гана эмес, ички факторлорго байланышат. Айрыкча өнөр жайында өнүгүү темпи кескин кыскарууга дуушар болгону катталды-ал 22,8 процентке дейре төмөндөдү. Экономөнүгүү министирлиги өнөр жайындагы кескин төмөндөөнү энергосектордогу кризис, ошондой эле ата мекендик товарларга болгон ички жана тышкы талаптардын кыскарышы менен түшүндүрөт.
Улуттук статкомдун маалыматына караганда биринчи кварталда импорт менен экспорттун да кадыресе кыскарышы байкалды. Атап айтканда, экспорт 15,3 процентке төмөндөп, 323,2 млн, долларды түзүп калды. Ал эми импорттун көлөмү 18,4 процентке чейин төмөндөп, 896,2 млн долларды түздү. Инфляциянын деңгээли боюнча да абал өтө начар. Кыргызстан КМШ өлкөлөрүнүн ичинен Украинадан кийинки экинчи орунга татыды. Инфляция Кыргызстанда азыр 15,4%ке туура келет. Ошентип, Кыргызстан, бир сөз менен, КМШда эң артта калган өлкөгө айланганы ачык болуп калган кези. Кыскасы, улуттук экономиканын күндөн күнгө кедеринен кетип баратканын байкоо кыйынчылыкка турбайт.
Экономиканын кризиске дуушар болуп, уламдан улам төмөндөшүнө ылайык ишкерлер чөйрөсүндөгү экономиканы башкарууга болгон нааразычылык өсүп баратканын көрүүгө болот. Адат катары кыргыз ишкерлеринин басымдуу бөлүгү бийликке болгон лоялдуу мамилеси менен айырмалануучу. Бекер жеринен аларды, кезегинде, оппозициялык саясатчылар колуң менен бир тийип койсоң эки күн кечке баш ийкегилеген кытай куурчактарына (болванкасына) окшоп бийликке жасакерленген "дүжүр ишкерлер" деп аташпагандыр. Асыресе, кийинки кездери бийликтин айтканын кылып айдаганына баскан ишкерлердин катары катары кадимкидей сейрек тартып азая баштаганына күбө болосуң. Анын ордуна бийликтин экономикалык саясатына ичи толбогондордун, атүгүл ачыктан ачык нааразы болгондордун катары күндөн күнгө өсүп баратканын көрүүгө болот. "Ак үйдүн" демилгеси менен уюштурулган " Бийлик менен бизнес-чөйрөнүн диалогу" деген экономикалык форумдагы бийлик менен ишкерлердин ортосундагы конфронтация менен коштошуп өнөктөштүк мамилелерди түзүүгө болгон муктаждык бар экени, бизнестин социалдык жоопкерчилиги жөнүндөгү чакырыктар муютуп жибербегендей.
Ишкерлерди ыраазы кылбаган жагдай салык Кодексинде каралган дискриминациялык чаралардын баш көтөрбөгөн оор жүгү, төтөн, өзүн өзү билип, өтүгүн төргө илген "бейбаш" мамлекеттик текшерүү органдардын чиновниктеринин баш бербес кылыктары экени белгилүү. Былтыр президенттин буйругу менен жеке ишканаларды мамлекеттик структура тарабынан ыксыз текшерүүнү тыйган мораторий киргизилген эле. Ишкерлер ал мораторийден кийин үстөккө-босток көз ачырбаган текшерүүдөн аз да болсо кутулуп демин басышкан болчу. Ал иш чара улуттук бизнестин жанданышы үчүн оң таасир бергени көп айтылат. Көп узаган мораторий алынып таштоо муктаждыгы пайда болуп, кыргыз бизнесин эски таз кейпине түшүрө турган кадамдар жасала баштады. Бул, албетте, ишкерлерге жакпаганы анык. Бизнес-чөйрөнү жакшыртуу боюнча экономөнүгүү министрлиги жана USAIDдин ишкерлеринин колдоосу менен жүргүзүлгөн социологиялык сурамжылоонун жыйынтыгы көргөзгөндөй, ишкерлердин 81%ти кайтадан мораторийдин киргизилишине карандай каршы. Соцсурамжылоонун жыйынтыгына ылайык 2008-жылы бардык текшерүүлөрдүн 15 проценти мамлекеттик салык комитетине, 14 проценти мамлекеттик санэпидемнадзор департаментине, 13 проценти өрт өчүрүүчүлөргө, 12 процент Соцфондуга, калган 47 проценти көзөмөл укугу бар мамлекеттик структураларга туура келет экен. Кыскасы, социологиялык сурамжылоо ишкерлер чөйрөсү мамлекеттин ашкере кысымына катуу нааразы экенин далилдейт. 81% дегениң оңой цифра эмес экени талашсыз.
Ишкерлердин чөйрөсүнүн "түстүү революциядан" бери азыркы бийликке болгон өнтөлөгөн чоң ишеними жок экени жашыруун эмес. Башкасын айтпаганда да көмүскө экономиканын өндүрүш көлөмү 3 миллиард долларга барабар экендиги, ал ички дүң продукциянын (ВВП) 60% түзөөрү жөнүндөгү маалыматтар бизнестин бийликке болгон ишениминин деңгээлин айкын-ачык көрсөтүп бере турган индикатор болор. Ошол эле жогоруда кеп кылган, бизнес менен мамлекеттин ортосундагы өнөктөштүк түзүү форумунда бизнесмендер мамлекеттик маанилүү долбоорлорго инвестиция жасоого даяр экендигин, бирок, алар мамлекет тарабынан кепилдик берүүсүнө жана коргоого алуусуна муктаж экендигин билдиришти. Бизнесмендердин бул талаптары бекер жеринен чыкпаганы айкын, анткени так ушу жагынан, ишкерлерге мамлекет тарабынан кепилдик берүү, канаттууга кактырбай коргоп алуу жагынан катуу аксаары белгилүү. Азыркыга чейин рейдерство практикасы уланып жатканда, бизнесмендерди атып кетүү, уурдап барып тым-тым кылып таштоо өнөкөтү сакталып, бийликтин көзөмөл жана күч органдарынын кысымчылыгы күчүндө турганда бизнеске мамлекеттик кепилдик берүү дегениң куру сөз болуп чыгары анык. Эгер азыркы абал кийин да сакталып кала берсе ишкерлердин ичтен түтөгөн нааразычылыгы бара-бара жыйналып отуруп, боркулдап кайнап чыккан режимге (критикалык массага) өтүп кетишин жокко чыгаруу кыйын.
кыргыз тилиндеги гезит "Аалам"
email • архив • редакция
Ганси. Кетет - кетпейт.
"Мы сами заводим друзей, сами создаем врагов, и лишь наши соседи - от Бога"
Күч органдары төбөдө туйлай баштады
Өлкөнү чиновниктер эмес инвесторлор бутка тургузат
"ИИМ министрин атып өлтүрүү - боевиктердин бийликке айбаты"
"Жолу шыдырдын иши бар"
ЖОЖдордо коррупцияны жок кылуу мүмкүнбү?
Залкар манасчы Саякбай Каралаевдин кызы Гүлсүн Саякбаева:
"Манас ордо" комплексин көрсөм болот эле"
Кубат уулу Чотон баатыр
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?