ru en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ru ru tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky hbs_cyr ky ru ky kk ky tt ky ky ky ky ky ky als ky ky ky so ky ru ru
"Айат пресс", 29.01.09 - 13-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Ичсең тилиң булдуруктап, той башкара албай каласың"
Белгилүү тамада Эшенкул Барпиевдин негизги кесиби актер, режиссер. Кырдрамдын алдындагы эки жылдык студияны Кыргызбай Осмонов, Асылбек Өзүбеков, Темирлан Сманбековдор менен бирге окуган. Кыргыз эл артисттери С. Жумадылов, Ж. Молдобаев, Г. Дуулатова сыяктуу алп таланттардан билим алган. Азыркы күндө артисттер менен бирге иштешип, мен-мен деген чоңдордун, атактуулардын тойлорун башкарып келет.
- Эшенкул мырза, актер, режиссерлуктан тамадалыкка ооп кетүүңүздүн себеби неде, той башкарып жүргөнүңүзгө канча жыл болду?
- Окууну аяктагандан соң көркөм өнөр институтунда режиссерлук факультетте билим алып, бир аз убакыт театрда иштеп жүрдүм. Бирок, мезгилдин шартына ылайык айылыма Таластын Карабуура районуна Шекерге кетүүгө туура келди. Ал жакта да чыгармачылыктан алыстабай, райондук маданият бөлүмүнүн жетекчиси болуп иштеп, бир канча спектаклдерди койдум. Бирок, айыл жеринде элдин чамасы чак келбегендиктен уюштуруучулук жаатына көбүрөк көңүл бөлүп кеттим. Анан 1996-жылы шаарга көчүп келгенде Темирлан, Кыргызбайга жолуксам, "биз той башкарабыз, сенде сөз бар, өнөрүң жок эмес, ушуну бир кесип кылып алгыдайсың" деп айтып калышты. Ал учурда Таласта кырк кишиден төрт жүз адамга чейин болгон тойлорду башкарып жүрчүмүн. Той жетектеп келатканыма баш-аягы жыйырма жыл болду.
- Айыл жеринде жүргөн айрым режиссерлор өз алдынча кино тартып атышпайбы. Сизде мындай ой болбодубу же кино тарткыңыз келген жокпу?
- Кино тартуу максатым көкүрөктө ар дайым жашап келет. Буюрса, фильм жаратсамбы деген тилек менен жасалган иш-пландар бар. Спектакль койсомбу деп атам. Жакшы нерселердин барысы алдыда.
- Советбек Жумадылов сыяктуу залкарлар менен иштешип калгандырсыз?
- Он сегиз жашымда кыргыздрам театрына киргенде бир гана Муратбек Рыскуловду көргөнүм жок. С. Күмүшалиева, Д. Күйүкова, Б. Кыдыкеева эжелерден тарбия алдым. Ж. Сейдакматова, Т. Турсунбаева эжекелер менен сахнада ойнодум. Ал кезде студенттерге чакан-чакан эпизоддорду бере берчү. Муратбек Рыскуловдон кийинки көзгө көрүнүктүү чоң фигура Советбек Жумадылов , ансыз кыргыздын бир да киносу тартылчу эмес. Бул кишилерди биз "жок болуп кетти" деп айтпашыбыз керек. Кыргыз театры канча кылым өмүр сүрсө Жумадыловдун аты ошончо убакыт жашай берет. Ушундай агай-эжелердин колунан тарбия алып, алар ойногон спектаклдерди көрүп калган ошол кездеги театр сүйүүчүлөрүнүн багы бар десек болот. Себеби театр алдындагы студия азыр техникум болуп калды, театрда Жумадылов, Кыдыкеева, Күйүкова, Турсунбаев сыяктуу зор таланттарга тең келе тургандар жокко эсе. Бүгүнкү күндө менин оюмча театрда мыкты артисттерден эң улуусу болуп Муканбет Токтобаев, Дүйшөн Байдөбөтов сыяктуулар эле калды.
- Эң алгач кандай роль аткарганыңыз эсиңиздеби. Кайрадан театрга кайрылгыңыз келеби?
- "Омар Хаямдын махабаты" спектаклинде Омор Хаямды Жумадылов, Элпини Турсунбаева ойноду. Биз ошол Омор Хаям жашаган доордогу кызматчылардын образын жаратканбыз. Андан кийин Эшманбетовдун "Эгиз баласында" эгиз күчүктөрдүн ролун ойногонбуз. Кийин өзүм режиссер болгондо Жакиевдин "Атанын тагдырын", Мар Байжиевдин "Эки адамын" койдум. Эми улам жыл айланып, убакыт өткөн сайын көп нерсе эсиңен чыгып калат экен. Ошентсе да жашооң тынч болуп, үй бүлөдө аманчылык болсо театрга кайрылып, мыкты спектаклдерди коюп, мыкты ролдорду жаратууну каалайм.
- Театрга кайрылсаңыз тамадалыкты экинчи планга калтырасызбы?
- Тамада деле кесип, казактар атайын кесип кылып, асаба деп аташты. Асаба-туу, желек дегенди түшүндүрөт эмеспи. Демек, тойго келген 500-600 адам ошол тууну ээрчип жүрүп олтурушу зарыл. А бизде тамада деп айтылып калды. Мурда той башы, эрке бала дешчү. Мен билгенден Бишкекте жүз тамада бар, билбегендерим канча? Арасында мыкты он чактысы бар, башын бириктирген бир топ ачылса деп ойлойм.
- Тойдо канча суммадагы акы аласыз?
- Мен топ менен иштейм, ичинде музыканттар, ырчылар, бийчилер, видео тасма бар, барынын акысын кошкондо 400-500 доллар болот. Айрым учурда сүйлөшүүгө жараша да кызмат кылып беребиз. Атайын базардагы баа жок, шартына карап калган учурлар болот. Кыргызда "чыдаган киши той берет, сыйлаган киши тойго келет" деген сөз бар. Мисалы, өтө кымбат ресторанда бир кишиге 1,5 миң сом төлөнөт. Анын ичинде залдын арендасы, биринчи, экинчи тамагы, тейлөөсү бар. Анан 500 киши келген тойдо тойдун көркүн тамада менен музыканттар ачып аткан соң эмне үчүн алардын мээнетин бербеш керек. Борончу айткандай өнөрчүлөрдүн ырыскысы элден.
- Сиздин оюңузча эң мыкты тамадалар кимдер?
- Жалпыга маалым болгондой азыр мен ырчымын дегендин бары тамада. Алардын ичинен жакшылары саналуу эле. Айтсам, эң аксакалыбыз Эл артистти Байдөбөтов, андан кийин Кыргызбай Осмонов, Темирлин Сманбеков, Асылбек Өзүбеков, Райымжан Курбанов сыяктуу өнөр алды кызыл тили бар, чыныгы аудиторияны билген адамдар ынтымакта иштешип атабыз.
- Тамадалык менен жүргөндө кандай кызыктуу окуяларга күбө болдуңуз?
- Бир жолу бир байкебиздин элүү жылдык юбилейинде тамада болдум. Ал киши эки күн мурда эле юбилейин майрамдап баштаган, той болор күнү өзү жок. Ресторанда меймандар белектерин улуу баласына берип, конверттерди байбичесине тапшырып тарап кеткенбиз. Дагы бир нерсе, ырчылардын көбү менен иштешем. Кайсы тойдо ким эмнени аткарарын айтып турам. Бир жолу эки жаштын үлпөт тоюн өткөрүп атканбыз. Анан Султан Садыралиевди чыгып ырда десем, той болуп атса "Он үч жашар баланын арманын" созду эле, эмне кылар айламды таппай калдым, анан Султанды тилдегем.
- Тамадалар ичимдикке жакшы келишет эмеспи, мындай сапат сизде да барбы?
- Кээде той болордо той ээлери "ичип ал" дешсе, такыр ичпесимди айтсам, "кантип той жетектейсиң" деп таң калышат. "Тамадалар ичип алып иштешет" деген ой көпчүлүктүн мээсинде калган. Бирок, тамадалар ичпей иштегени жакшы, айрымдар мас болуп, сүйлөгөн сөзүнүн баш-аягын таппай калып атышпайбы. Тойдо мейли алтын-күмүшүңдү чач, дасторконду титирет бирок, тамадасы келишпесе эл чоң базарга келгенсип тарап, ызы-чууга айланып кетет. Ошондуктан ар бир адам той береде тамаданы кылдат тандоосу зарыл.
Мен өзүмдү таш күзгүдөн карасам
Үмүт Тилегенова, опера ырчысы:
"Жүрөгүндө сүйүү жашаган адамга суктанам"
Өтө тырышчаакмын, кандайдыр бир максат койсом, ал ишим аткарылмайынча кыжаалаттанып жаман болом. Аябагандай оптимистмин, кыйналып ишим жүрбөсө дагы, болсо-болбосо деле аракеттене берсем, жыйынтыгы сөзсүз жакшы болот. Бул менин өзгөчөлүгүм. Ырчылыктан тышкары кол өнөрчүлүгүм бар. Айылга барганда апама жүн сабап, кийиз жасашам. Кийизден улуттук буюм-тайымдарды жасоодон эргүү алам. Үйдө кийизден жасалган оюнчуктар, сумкалар бар. Муну хоббим деп эсептейм.
Ички дүйнөң, келбетиң, жасаган ишиң, жүрүм-турумуң сыяктуу сулуулуктар болот. Өзүмө таандык сулуулугум бар. Негизи, ар бир адам өзүн сулуумун деп эсептеш керек, аял заты катары күзгүгө каранып, келбетиме, сулуулугума көңүл бурам.
Оптимист болгондуктан, бардык жаман сапаттарымды, кекчилдик, көк беттик сыяктуу кемчиликтерди жоюуга сөзсүз түрдө аракеттенем. Көптөн бери мени түйшүктөнтүп, бейпайга салган жаман сапатым жок.
Жалгыздыктан эч качан коркпойм. Өзүмдү жалгыз калам деп такыр ойлобойм. Анткени, бул дүйнөдө адам жалгыз болбойт болуш керек. Эгер жалгыз бой адам боло турган болсо анын жоро-жолдоштору, бир-туугандары болот.
Достукка койгон талабым күчтүү, чыныгы достукту коркунучтуу кырдаалдарда байкаш керек. Достору үчүн кыйынчылыктарга туруштук бере албаса, сатып кетсе адамдык сапатынын төмөндүгү байкалат. Ушул күнгө чейин мени эч бир досум сатып кеткен эмес. Бир адам менен жакшы мамиле түзсөм, ал менин досум болуп калбайт. Ар кандай кырдаалдагы сынактан өтүп, ишенимге ээ болгондо гана досум болот. Саналуу досторумду талабымдагы сынактан өткөзгөмүн.
Көп нерсени түшүндүм. Адам көргөнүн да, көрбөгөнүн да айтат экен, студент кезде ойдо жок жерден ушак чыгарышып, таң калаарлык сөздөрдү айтышканда, бир чети ызаланып, бир чети таң калгам. Эл оозунда элек жок дегендей, эл ар кайсыны айта берет. Мен үчүн ушак, менден тышкаркы жүргөн сөздөр. Кыскасы ушакка маани бербейм.
Уруш болбой койбойт. Андай кырдаалдардан сабырдуулук менен чыкканга аракеттенип, ажылдап бирөөгө катуу кыйкырганга жол бербейм.
Өз убагында келип турган жакшылыктардын, ийгиликтердин бары бакыт. Бакыттын чоң жана кичине формалары болот. Ал мисалы аялзат балалуу болгондо, баласынын кылык-жоругу чыкканда кичине болсо да бакытка чөмүлөт. Алты жаштагы уулум бар, бул мен үчүн чоң бакыт. Уулумдун ар бир сүйүнүчтүү кадамы, ушундай турмушта жашап турганыбыздын өзү да бакыт. Ушул тагдырыма, ушул бактыма тобо кылам.
Бул дүйнөдө сүйүү болгонуна аябай сүйүнүп, жүрөгүндө сүйүү жашаган адамга суктанам. Ал бактылуу адам. Сүйүү бар экенине ишенем. Жашоодо сүйүү өлбөйт, өчпөйт, жашай берет.
Кызганыч адамда сөзсүз болот. Бирок, чектен чыкпоо зарыл. Мен табиятымда кызганчаак адамдардын катарына кирбейм. Кызганычтын азабын тарта элекмин.
Такыр ыйлабай койгонго болбойт. Кыйналып кеткенде ыйлап жаш аркылуу жаман энергияны чыгарып салса болот. Адам кыжаалат болуп, кайгыга батып турганда ыйлап алса эс алып калат. Керектүү убакта ыйлап алган жакшы, мен да кээде ыйлайм.
Өч алууга такыр аракет кылбайм. Бирөөдөн өч алып, жамандык кылсаң, качандыр бир күнү сага болбосо да, сенин тукумуңа тийет. Ошондуктан өч алууну оюма да албайм.
Бул жашоого кайра жаралсам деле мага ырчылык кесибим жагат. Башка кесипке ой жүгүрткөн эмесмин. Ушул талантыма ыраазымын, ырчылык кесибим аркылуу максатыма жетип, өз ордумду таптым.
Албетте кечигем, кыргыз болгондон кийин, тойго-конокко жарым саат, бир саат кечигип баруу каныбызга сиңип калган. Барчу жеримдин абалын байкап туруп, кечигип коюшум мүмкүн. Күттүргөндү, күткөндү мыйзам ченемдүү көрүнүш катары карап калдым.