ru ky hu ru ru cs ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky mr kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru eu en
"Асман пресс", 01.04.08 - 7-бет: АРМАН...•
"Сыз камерага жаткырганы үчүн кечире албайм"
"Асман-пресс" гезитинин Болот Шамшиевдин экс-кайненеси Жамалкан Эгинбаеванын "Мен Болот Шамшиевдин чачын, жашын сыйлагам.Эми бүттү" деген маеги жарык көргөндөн кийин Болот мырза редакциябызга келип, "Бул айткандардын баары жалган. Мен да гезитиңерге өзүмдүн факты менен жазылган материалымды алып келип берем, меникин да жарыялагыла"- деген эле. Кечиккенинен улам телофон аркылуу сураганыбызда "Бул тема актуалдуулугун жоготуп койду" -деп койгон . Чындык талаш болуп жатса, бу киши актуалдуулукту бийик коет тура- деп таңгалып койгонбуз. Аңгыча "Асел Айнидинова Москвадан келип, камакка алыныптыр"- деген сөздү кулагыбыз чалып, өзү менен байланыштык.
- Асел эже, сизди Болот мырза Москвадан Бишкекке келип түшкөндө аэропорттон карматып, каматты деп уктук. Ошол чынбы?
- Ооба, мени Биринчи май райондук соту Болот экөөбүздүн чырыбыз боюнча чакырганынан Москванын самолетунан Бишкекке келип түшөөр замат аэропорттон карматып, ИВСке 1сутка, УКМКга 1сутка каматты.
- Камерага камалганыңыздагы абалыңызды айтпасаңыз деле оор экенин билип турабыз. Ошентсе дагы андагы турмуштан эмнелерге күбө болдуңуз?
- Мен шурулары бар костюм, юбка кийип жүргөм. Камерага киргизээр алдында "шуруларын чечип коюңуз"- деди. "Эмнеге"- десем "Шурулар менен муунуп өлүп алышыңыз, же сизди бирөө муунтуп салышы мүмкүн"-деди милиция кызматкери. Болот мени ооруканага жатканда муунткан эле. Муунтуп салышы мүмкүн десе балким,ал түрмөнүн ичинен бирөөсүнө акча берип мени өлтүртүп коет турбайбы деген жаман ойго кеттим. ИВСтин камерасы жертөлөдө жайгашыптыр. Сыз. Нымдын жыты мурдуңду өрдөйт. Тегерек четинин баары цемент. Камерага киргенде аялдарды көрүп, чынын айтыш керек корктум. Баары эле мени теше тиктеп калышты. "Кайсы статья менен келдиң? Эмне кылмыш кылдың"- дешип үстөккө-босток суроо беришти. "Мени күйөөм каматты" десем таңкалышты. Алар мени атайын камалгандардын тамырын тартып, сырын укканга кирген адамдардан экен дешип башында ишенишпептир. Камерада уктагандан коркот экенсиң. Келемиштер уктасаң үстүңдөн ары-бери чуркап жүрүшөт. Аялдар атайын келемишке тамак калтырып чогуу тамактанышат экен. Антпесе ачка келемиштер аларды жеп коешу мүмкүн экен да. Эркектер менен аялдардын камерасынын ортосунда кичинекей тешик бар экен. Бири -бирине сигарет, ручка, сыяктуу нерселерди ошол тешик аркылуу берип турушат экен. Эркектердин камерасынан гезиттин кичинекей бөлүгүнө ручка ороп берки камерага берип жатышкан, карасам гезитте мамамдын сүрөтү. Аны көрүп алып шолоктоп ыйлап жатсам, "Мени мамама жолуктурбай алып келип камап салышты дейсиң, мына мамаң жаныңда"-дешип алаксытып, мага тескерисинче, моралдык жактан колдоо көрсөтүштү. Мен эч бир аялзатын, дегеле адам баласын андай аянычтуу жерде жатышын каалабайм. Өмүрү үч уктасам түшүмө кирбеген жайга кирдим. Канчадан бери сагынып, көрөм деп көксөп келген мамамды, баламды сагынычымды таркатып, кучактап өбө албай калдым. Жүрөгүм ооруп, тагдырыма нааразы болуп, ызама чыдай албай канча ыйладым. Ушунун баары Болот Шамшиевдин азабынан болду.
Суракка алып кирип жатканда Болот "мен дагы иликтөө ишине катышам" деди, органдын жаш кызматкерлери "Сиз иликтөө ишине катышкыдай тергөөчү белеңиз"-деп шылдыңдап күлүштү. Ошондо он жыл бою мен акылман, даанышман адам катары сыйлап жүргөн адамыма жаш балдардын шылдыңдап күлгөнүнө ушунчалык боорум ооруп кетти. Мени каматып жатса да, тескерисинче ошол учурда ал мага аянычтуу көрүндү. Мени камакка алып жатканда да эч бир журналист жок далбастап, өзү ары-бери чуркап, уюлдук телефонуна сүрөткө тартып жүрдү. Ошол менин сүрөттөрүмдү чыгартып, "Асел Айнидинова күнөөлүү үчүн камалды"-деп басма сөздүн баарына таркатып жүрөт.
- Кийин тергөө учурунда Болот Төлөнович менен кезиктиңизби?
- Кезиктим. Ушунчалык акмакчылыгын ойлоп, кыжырым келип, көргөн сайын бетине түкүрүп жаттым. Бетине түкүрсөм анда да "Карагылачы менин бетиме түкүрдү. Түкүрүктү экспертизадан өткөргүлө. Мени шылдыңдап, аброюма доо кетирип жатат"-деп кыйкырып жатты. Эми болсо, алдымдан чыккандан коркот. Көргөн жерден эле бетине түкүрөм. Андан башка колуман эч нерсе келбейт. Бирок, мен ушул боюнча унчукпай калбайм, бул иштин аягына чейин барам. Баардык гезиттерге чыгып, анын болгон былыгын айтам. Анткени, ага баарын сөз менен гана жеткирсе болот. Сөздүн кудуретинен башка эч нерсе таасир эте албайт.
- Болот мырза экөөңүздөрдүн мамилеңер ит- мышыка айланса дагы, кээде "ушундай жакшы жагы бар эле"- деп, ичиңиз ачышып ойлой турган сапаты барбы?
- Балам кроваты жок жерде жатчу. Бир күнү эле туура эмес жатып алганбы билбейм, көгөрүп дем алалбай калды. Ошондо Болот тез жардам келгиче балама жасалма дем алдырып, өлүмдөн сактап калган. Канчалык жаман айтсам да баламды аман сактап калганы үчүн мен ага ыраазымын. Башка жакшы сапатын эстегим да келбейт.
- Болот Төлөновичтин балдары менен мамилеңиз кандай эле?
- Уулу Чыңгыз өзү эле эмес, досторун, чет-мамлекеттен конокторун биздин үйгө ээрчитип көп келчү. Мен кабагым-кашым дебей күн-түн болсо да тосчумун. Кызы Сүйүүтай мени абдан жакшы көрчү. Төрөгөндө да энелик милдетимди аткарып, көп жардам бергем.
Сүйүүтай өзү "кызымдын экинчи апасы"- деп көп айтчу. Буга чейин таттуу мамиледе болчубуз. Бирок, Москвадан келгенден бери байланыша элекмин. Эгерде алар "жок" дешпесе, мен алар менен мурункудай эле калганга даярмын.
- Болот Төлөнович редакцияга келип, М.Конгантиев менен чогуу түшкөн сүрөтүңөрдү көрсөтүп, бул иш ошон үчүн ушул убакка чейин созулуп жатат дегендей сөз кылды эле.
- Андай сүрөттүн бар болушу мүмкүн. М.Конгантиев менен чырмалышкан туугандык байланышыбыз деле жок. Болгону сүрүштүрө келгенде таенем менен Конгантиевдин апасы жердеш болуп чыккан. Эгер Конгантиев менен жакын тууган болсок, анда мени бир күн эмес, бир мүнөт да каматмак эмес. М.Конгантиев менен Болот аркылуу таанышкам. Ошол сүрөттү факты кылып көтөрүп жүргөнүнө таңгалып жатам. Андай адамдар менен түшкөн сүрөттөрүбүз толтура, арасында өзү дагы бар. Сүрөттө чогуу түшкөндөрдүн баарын мага тууган кылып, бул ишке байлай берсе, билбейм анда.
- Москвадан келгенден бери Болот Төлөнович менен жекече сүйлөшүп көрдүңүзбү?
- Бир жумадан бери "Сен да унут, мен да унутам, жарашалы, кайра чогуу жашайлы"- деп кайра-кайра телефон чалып жатат. Мени бир күндө " жаман, кылмышкер аял" атыктырган, жаманатты кылган, каралаган, энеме, балама, туугандарыма чейин асылып, анан калса сыз камераларга чейин отургузган адамды мен эч качан кечире албайм. Мен Кудай астында, өз абийирим астымда акмын. Соттон да акталып чыгаарыма ишенем.
PS. Асел Айнидинова менен маектешип жатканда Болот Төлөновичтин телефон чалганына күбө болдук. Бирок, Асель эже анын званогуна жооп кылган жок. "Эмнеге албай жатасыз, сүйлөшпөйсүзбү"дегенибизде, "трубканы алсам, бир тергөөчүгө, бир адвокатка барып "Биз кечөө сүйлөшүп, бири-бирибизди кечириштик"-деп айта берет экен.
31-мартта гезит басууга берилип жатканда 17: 04тө журналисттик миссиябызды аткарып, Болот Төлөновичке байланышып, Аселдин маеги жарык көрүп жатканын айтып, сот процесси тууралуу сурадык. Болот мырза "1-2 айдын тегерегинде УКМК бул окуяга чекит коюлат. Бул ишке Аселдин күнөөсү жок. Анын жакындары күнөөлүү" деген оюн айтты.
СССР эл артисти БҮБҮСАРА БЕЙШЕНАЛИЕВА
1926-жылы 17-майда Аламүдүн районунун Таш-Төбө айылында туулган.
1936-1941-жылдары Ленинград хореография окуу жайынан билим алган.
1939-жылы, 13 жашар курагында Кыргыз ССРинин маданият ишмерлеринин Москвада өткөн декадасына катышат...
1941-жылы окуу жайын бүтүп келгенде Кыргыз опера жана балет театрынын солисти, ал эми 1946-жылдан баштап башкы солисти болуп иштей баштайт.
Өзүнүн чыгармачыл ишинен башкада, Кыргыз хореографиялык окуу жайында сабак берет...
Чынында эле Акмат жакшы сүйчү. Акмат жаны менен бирге көрчү, Бүбүсараны абдан жакшы көрчү...
- Ушуерден сизге тикелей суроо: азыркыча айтканда сиз Бүбүсаранын көздөй көргөн аяшы экенсиз, туурабы? Ошондо Акмат аке Москвада окуп жүргөндө Бүбүсаранын бираз бейчеки басып жатканын көрүп туруп, эмне үчүн, ээ,.. "койсоңчу!" деп айттыңызбы бир ооз?
- Ким, Бүбүсарагабы? Эми Бүбүсарага деле... Мен анткенин минткенин көрүп калганым, анткени биз кошуна болчубуз да...
- Жоо, аны кое туруңуз - айттыңызбы бир ооз?
- Ой айттым, айттым! Бейиши болгурга айткам: "Ай, Акматтай күйөө таппайсың", - дегем мен ага. "Акматтай күйөө таппайсың", - деп.
- Жо, "койсоңчу!" деп айттыңызбы дейм бир ооз?
- Айтылган! Мына менин байбичем деле күбө: экөөбүз кошуна болчубуз. Мына азыр "Тоголок Молдо" болуп калбадыбы, анда Ворошилов көчөсү, азыркы Чүй проспектиси анда Сталин көчөсү, ошол экөөнүн кесилишинде эки этаж үй бар, дале турат, ошоерде эми кошуна болчубуз, бирибиз менен бирибиз абдан жакшы катышчубуз. Эми, Акмат менин жолдошум болсо, эми баягы, кирип-чыгышчыбыз. Билип калган жөнүндө мен деле айткам, чыны, мына-мына...
- Ушуерден дагы бир суроо: бир эле киши менен жүрүп калганын билип калдыңыздарбы же дагы башкалары да бар беле?
- Жок! Бир эле киши менен! Эми мындай иним, адегенде эле Табышалиев менен жүргөнүн билип калдым. Биринчи...
- Ошондо канча убакыт өттү эле Акмат аке менен үйлөнгөнүнө?
- Акмат менен үйлөнгөнүнө үч жылча болуп калган, жанагы бала төрөлүп калган, жана ким, Эрмек...
- Бала төрөлгөндөн кийин башталдыбы окуя?
- Анан бала төрөлгөндөн кийин Москвага кетип калды да Акмат. Москвада окуп калды да Акмат. Тиги, Акмат окуп калгандан кийин, баягы, суктанып кеткенби, эми бир жаңылып кетти да. Жаңылганын уккам, чыны. Калп айткан менен болобу...
- Угуп-билип туруп, анан айттыңыз...
- Аяш катары айттыңыз, кошуна катары айттыңыз.
- Кошуна эмес, тиги, досуңдун аялы болгондон кийин кантип айтпайт элем, айттым...
- Ошондо өзүңүздүн досуңузга айттыңызбы "аялың ушинтип-минтип" деп?
- Жок! Антип айтыш мага оор болуп калат.
- Ошо бирөөнүн тескери басып баратканын көрүп туруп, досуна айтпай коюш адамгерчиликке жатабы?
- Эми-и, иничек, мындай да: ай, эми эгерде мен ушуну... Кое тур, кое тур: мен ошону айта турган болчу болсом, Акматтын шагын сындырып... Ошондо айтат эле да мага: "Ай, Кыдырбек, сен ушуну билип туруп, ушунун баарын угуп туруп, ошондо эмне үчүн ошолорду кармаган жоксуң?" - деп таарынат эле да мага. Ай, мен үчүн эң кыйынчылык нерсе болду бул. Мен билген менен мага кыйынчылык нерсе болду.
- Эми ушуерден дагы бир тике суроо: 1972-жылы, жана айтпадыңызбы, сиздер чет өлкөгө барганда жанагинтип Табышалиев менен бир бөлмөдө жатып калып, а киши түнү менен Бүбүсарага болгон сүйүүсүн айтып берди деп. Ошондо а киши жанагинтип эскерип, чечилип төгүп жатканда, Бүбүсараны кыялдуу эскерип жатканда... ошондо сиз досуңузду аядыңызбы, Акматты, же мемиреп угуп жаттыңызбы?
- Кудай сактай гөр, аябаганда!
- Жоо, ошол угуп жатканыңызда аядыңызбы, же Салмоорбек акеге бооруңуз ооруп жаттыбы дейм да?
- Жок, жо-ок! Мен Акмат досума боорум ооруду. Анткени ортого ошол бузуп кеткен Салмоорбек Табышалиев болчу. Эгерде Салмоорбек Табышалиев, ошол, бузуп кетпесе, Акмат менен мына, ортосунда эркеги турат, эми ошону менен түбөлүк жашап кетсе да азыр ушул Акмат мынчалыкка барбайт беле. Эми Акматтын... айтса-аа...