hu ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ru ky ru ru ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky kk ky ru ky ky ru ky ky ru ru ky ky ky mn ru ky ky ky bg ky ky ky ky ru mhr cs ru ru ky ky ru kk ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Фабула", 27.01.12 - 11-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Өмүргө тете эки күн
Рыспай Абдыкадыровдун 70 жылдык мааракесине карата Бөкөнбай Боркеев менен Султан Борошев деген "рыспайчылар" алты томдук китебин чыгарып жатыптыр. Анда баары бар дейт. Бирок биз экөөнүн ичинен алгач Рыспай клубун уюштурган Султан Борошевге көзүбүз түштү.
Эмне үчүн өмүргө тете эки күн?.. Мен өзүмө ушул суроону коём да, Рыспайдын тегерегинде башка маселе түгөнүп калгансып, жандырмагын сезип турсам да, так кесе жооп айта албай, бушайман боло берем...
Рыспай аке кыргыз канча жашаса, ошончо жашай берет го. Анда талаш жок. Анткени, дүйнөдө теңдеши жок "Манас" дастанын бизге жеткирген Ырамандын ырчы уулундай, Токтогул, Жайсаңдай, андан берки залкар манасчылар сыяктуу эле, кыргыз музыкасы жөнүндө сөз болгондо эми биз Рыспай Абдыкадыровду буйтап өтө албай калдык, билгенибиз кийинки муунга легенда дейбизби, санжыра дейбизби, узун сабак кеп кылып айта беребиз..
Аны бул турмушка Рыспайдан кеч келген окурман биз даярдап жаткан ушул китептерден өзү баамдап алар.
Урпактары үчүн кезектеги бир кумир катары эсептелсе, замандаштары үчүн жүрөгүнөн биротоло түнөк тапкан залкар бойдон кала берет. Анын ырларын төкпөй-чачпай аздектеп, кийинки муундарга мурас калтырууну, жеке турмушунун чаңырыгы, жашоосунун маңызы катары эсептеп келген "Рыспай клубунун" мүчөлөрү үчүн бир өмүргө тете эки күндүн бири - 1994-жылы 11-майда Рыспайдын өзүнүн катышуусу менен ак жол каалап, ак батасын берген клубдун ачылган күнү болсо, ал эми экинчиси - учурунда анын чыгармачылыгын анча түшүнө бербеген, ушундай ырдын пиринин кадырына жетпеген айрым тоңдоос жетекчилердин мээсине куялы деп, клубдун ишин бутуна тургузуп келатканда, жалпы кыргыз журтун, бүтүндөй түрк дүйнөсүн муңга бөлөп кеткен 1994-жылдын 12-сентябры.
2011-жылдын күрдөөлдүү күз айынын жылуу илеби уруп, айлананы көз уялткан күндүн мээримдүү нуру чайып, сабалаган күндөр өткөн сайын жан дүйнөнү көзөгөн аянычтуу кусалыктын өкүнүчтүү сезимдери жүрөгүмдү көзөп өтөт.
Ооба, мунун да өзүнүн себеби бар эле. Анткени, бир эле биз эмес, миңдеген музыка күйөрмандарынын жүрөгүн ээлеген, таң алдында жааган аппак карга чыйыр салган сыңары, кыргыз музыкасына тээ алтымышынчы жылдары аргендей үнү, көңүл эргиткен оригиналдуу обондору менен келген, биз гана кыргыз эмес өрөөндөш өзбек, канаатташ казак, бүтүндөй түрк дүйнөсүнүн чолпон жылдызы болгон, залкар обончу-композитор Рыспай Абдыкадыров мындан он сегиз жыл мурда чыгармачылык өмүрүндөгү эң бактылуу күндөрүнүн чегине келген бүтүндөй ийри жолунун чеги, анын чыгармачылык экинчи өлбөс өмүрүнүн башталган күнүнүн белгиси катары сезген элек.
Өмүрү легендага айланган улуу залкардын арабыздан кеткенине мына быйыл 18 жылга, бир муун алмашкан оттой жылдарга аяк басты. Эгерде ал тирүү болгондо быйыл 71 жашка чыкмак, дагы не деген гана музыкалык кереметтерди ачып, элибиздин жүрөгүнөн түнөк тапкан нечендеген улуу обондорду жаратмак.
Аттиң десе, ошол нечендеген обондуу чыгармалар жарык көрбөй, залкардын көкүрөгүндө гана көмүскөдө кете берди.
Бирок, анын бизге калтырган өлбөс-өчпөс чыгармалары жаңырган сайын, улуу мезгилдин өтмүшү менен анын багындырган көркөм дөөлөттөрүнүн бийиктиги, улуулугу улам даана сезилип, биз менен бирге жүргөнсүйт. Анын алгачкы 1959-жылы чыккан "Кыздын ыры" деген обонунан тартып, акыркы "Махабат жөнүндө баллада" деген чыгармасына чейин 350дөн ашык обонунун таржымалы эле канчалаган чыгармачылык изденүүлөрдүн азаптуу жыргалынан кабар берип турбайбы…Ошонун баарын англисче, кыргызча кылып чыгарып жатабыз. Непадам, кыргыздар ааламдашып кетсе, америкалык Антонио Пааш анын "Сагынуу" деген ырын 45 мүнөттүк симфония кылгандан кийин, калган ырларын да иниси Винни Пааш да англисче котортуп алып кетти эле, Америкада ырдап жүрүшкөндүр…
Ал көзү тирүүсүндө таланты таш жарып, бүткүл элдин сүймөнчүлүгү болгону менен, жеке турмушу татаал жана карама-каршылыктуу окуяларга жык толгон өмүр кечирип келди. Ден соолугунун айынан ооруканаларда узак убакытка дарыланып, ошол мезгилдеги тоталитардык системанын запкысын тартып, көрө албастыктарга жана кодулоолорго чыдоого аргасыз болуп, дээрлик жыйырма жылга жакын бюрократ жетекчилердин запкысын көрүп келди. Ар кандай шылтоолор менен жумуштан айдап, көчөгө чыгарып койгон күндөрү көп эле болду. Анын "күнөөсү" эле - кимге болбосун түз сүйлөгөндүгү, чоңдорго жагынбаганы, "Арзымат ырчы" болбой койгондугу гана. Бирок, баары эле андай болбой, талантын сыйлап, урмат көрсөткөн жетекчилер бир топ эле чыккан.
Токсонунчу жылдары мен Усть-Каменогорск мамлекеттик университетинде окуп жүргөнүмдө, Орто Азия боюнча музыкант педагогдордун жолугушуу мезгилинде Рыспай Абдыкадыров жөнүндө сөз козголду. Рыспайдын ошол мезгилдеги абалы казак боордошторго да белгилүү экен, алар сөз арасында:
- Ой-бай, кыргыз баурдастар, сендер ааламга Манасты, Айтматовду бердиңдер, солай улкен талант, композитор Рыспай Абдыкадыров бар гой. Бирак, анын кадырына жеткен жоксуңдар, мындан сонда да жетмейсиндер, ол гений гой, былай талант миң жылда бир келетиң гой" - деген сөз айтылганда, кандай гана ызаланганымды эстөө мен үчүн өтө оор. Сыртыман аларга сыр бербегеним менен, жатаканага келип, түн бир оокумга чейин ыйлаганым эсимде. Кокусунан оюма бир нерсе кылт этип, ошол мезгилде Айтматов клубу эл аралык деңгээлге чыгып, дүңгүрөп турган учуру эле. "Мен да Рыспай клубун" уюштурсам кантет, мындан ары ага өмүрүмдү арнаймын деп, өзүмө-өзүм ант берип, эмнеден баштоо керектиги жөнүндө ойлоно баштадым. Ошол учурда да Рыспайдын чыгармачылыгында да, жеке турмушунда да депрессиялык абал өкүм сүрүп турган мезгил эле. Анын чыгармачылыгына дем берип, моралдык колдоо көрсөтө турган, анын атындагы клубду уюштуруу зарылчылыгы улам даана сезиле берди. Аңгыча Жалалабаддагы педагогикалык окуу жайдын базасында мамлекеттик университет уюштурулуп, мурда ойлонуп жүргөн клубду уюштуруу мүмкүнчүлүгү ачылып калды.
1993-жылдан баштап бир жыл тымызын даярданып, анан жайдын (Жалалабадга жай эрте келет эмеспи) толукшуган маалында, 11-майда клубдун ачылышына Рыспайды, анын аялы Давлет, ОшМУда бирге иштеген Сүйүнтбек Дүйшөналиев, Идирис Жолдошовдорду клубдун мүчөлөрү жана университеттин эмгек жамааты жогорку деңгээлде падышаны тозуп алгандай кылып, борбордук Ленин көчөсүнөн педагогика факультетинин корпусуна чейин улуттук кийим кийинген жаштардын кол чабуулары астында салтанаттуу музыканын коштоосунда келишип, нан-туз менен тозуп алдык. Дүркүрөгөн кол чабуулардын астында клубдун лентасы кесилип, Рыспайдын өмүрүндөгү эң бир бактылуу учурлардын бири катары (эми Рыспайдын тагдырында мындай салтанаттар көп эле болсо керек) ал эми теңин тагдырымда, жана жогоруда айттым го, падышаны тозуп алгандай, тарыхта ( менин тарыхымда) өчпөс барак болуп кала берди…
Салтанат аяктап жатканда, мурда колго сыр боёк менен тартып койгон Рыспайдын портретин белек кылганымда, ал аябай ыраазы болуп, Ошко алып кеткен эле. Кийин төрт айдан кийин кайтыш болуп кеткенде, баягы мен берген колго тартылган сүрөттү аза күткөн боз үйдүн үстүнө илип коюшканын көргөндө, буттарым кадамдабай, жыгылып кете жаздадым…
...Арадан күндөр өтө берди.
Аңгыча кыргыз музыкасынын тарыхында кара тамга менен жазылган каргашалуу күн - 12-сентябрь да кирип келди.
Эртең менен жумушка келерим менен Оштон телефон чалышты. Телевизордон муңдуу музыкаларын уңулдатып коюп, баарыбыз күтпөгөн жаман кабарды берип атты. Уккан кулагыбызга ишенген жокпуз. Автобус заказ кылып, Ошко жеткиче эч кимибиздин оозубуздан сөз чыкпай, тымтырс кетип бара жаттык...
Мурда биз барып жүрчү Ош районундагы Кара-Суу көчөсүнө жакындай бергенде, элдердин калың агымы көрүндү. Жолду милиция кызматкерлери тозуп, машиналар токтоп, адамдар жөө өтүп жатыптыр. Жүрөгүбүз жамандыкты эми чындап сезди, беш кабат үйлөрдүн ортосуна боз үйлөр тигилип, өкүрүп кирген адамдардын ачуу үндөрүнө айланадагы бак-дарактар да, кечээ эле бажырайып өсүп турган гүлдөр да, алда кайда чырылдап учуп жүргөн канаттуулар да кошо муңдуу үн салгансып, мунун баарына күбө болуп турган касиеттүү Сулайман-Тоо да ары-бери теңселгендей сезиле берди мага…
Ошондо гана Рыспайдан түбөлүк айрылганыбызды, аны колдон учуруп, сыздап кала бергенибизди сездим…Ошол күн менин өмүрүмдө кылымга тете деп айтамбы, өмүргө тете да айтамбы, жандүйнөмдү аңтарып, башка бир нукка салып кеткен, мен дүйнөнү эми Рыспайдын көзү менен карап кала турган бийиктикке алып кетти..Менин алиги Рыспайдын мурастарын урпактарына анын керези катары калтыруу милдети ушундан улам келип чыккан. Мен аны аткарбасам - өмүрүмө тете эки күн мени тынч уктатпайт…
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
- Акаев сокур болчу,
"Төрөнү" төргө өткөзгөн Төрөгул
Орунбасардын оюу жаман беле же ору жаман беле
Марс Жусупбеков, СИЗОнун башчысы:
"Камактагылар камераны жаап салганыма ыраазы болушсун, анткени алардан эми эч ким акча талап кылбайт"
Ооз майламайдын оршон кесепети
Кыскартуулардан майнап чыгып жарытып жиберери бүдөмүк
Менин милициям мени коргойт...
ИИМдин Чүй облустук Башкы башкармалыгынын жетекчиси:
"Былтыр биз Чүй облусу боюнча
5600 кылмыштын бетин ачтык..."
Эгемберди Эрматов, Кыргыз эл акыны, КСДП фракциясынын депутаты:
"Мен акынмын, мен эч убакта эне тилсиз жашай албайм…"
Мамлекеттик сыйлыктар боюнча КР Президентине караштуу комиссиянын жооптуу катчысы:
"Сыйлыктарды күркүрөтүп бере берсек, анда мамлекетти мүлжүп салабыз..."
Өмүргө тете эки күн
Айчүрөк Иманалиева, КРнын эл артисти:
Куйручук менен Шаршендин жолугушу
Калыска ким бут тосууда?..
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?