ky en en en en en en ky ru ky ky ky ky ru ky ky ky mn ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky bg ky ru ky ru ky ru ky ru bg ru tt ru ru ru ru ky en en en en en en en en en ru
Кыргыз Республикасынын биринчи вице-премьер- министри Амангелди Муралиевдин Чүй облуcуна жасаган иш сапары Ысык-Ата районундагы Ново-Покровка айылынын "Элдан" агроөнөржай комплексинин иши менен таанышуудан башталды. Чарбанын механикалык паркын түзгөн техникалардын дээрлик баары Германиянын, Польшанын, Россиянын өндүрүшүнөн чыгарылган. Комплекстин жетекчиси Туратбек Үкүбаев оор салмактуу немецтик Claas Axion 820 такторлору жөнүндө өзгөчө сыймыктануу менен айтып берди. Бул тракторлор бир сменде 40 гектарга чейин жер айдай алат. Айдап гана тим болбой, жерди тегиздеп, малалап кетет. Натыйжада күйүүчү май кыйла үнөмдөлөт. "Бул тракторлордун ар биринин баасы 40 миң евро. Бирок биз сыноодон өткөрүп атканыбыз үчүн 25 миң доллардан беришти. Келишим боюнча немистер атайын адис жиберип, алар биздин механизаторлорду үч жыл бою окутушат", - деди Т.Үкүбаев.
Ушул тапта чарбада 110 киши иштеп, алар райондогу 1,5 миңдей дыйканды техника менен тейлешет. Механизаторлордун орточо айлык акылары 10 миң сом.
Биринчи вице-премьер-министр чарбанын абалына аябай купулу толгонун билдирди. "Кыргызтанга жогорку өндүрүмдүү техникаларды алып келип, чарбаны рентабелдүү кылып, фермерлерди окутуп атыпсыңар. Бул аябай кубанарлык көрүнүш. Эми сиздердин тажрыйбаңарды башкаларга да таратып, чарбаңарды окутуучу борборго айландыруу керек", - деди А.Муралиев.
ЖЧКсы суткасына 25 тонна сүт иштеп чыгарууга эсептелген. Завод германиялык, швейцариялык технология менен жабдылгандыктан, даярдалган продукция европалык стандартка жооп берет.Бул ишканадан чыгарылган быштактардын 80 пайызы негизинен Казакстанга, ал эми "Крестянка", "Иртыш", "Деревенская трапеза" каймак майлары, кургак сүт, коюлтулган сүт бүт Кыргызстандын аймагына таратылат. "Деревенская трапеза " майы сапаты боюнча биринчи орунду ээлеген. Ишкананын короосуна чейин темир жол тартылып, мунун натыйжасында апрель-май айларында чек ара жабык турган учурда да заводдун продукциясы вагондор аркылуу Казакстанга тоскооолдуксуз кетип атты. Ишкананын директору Евгений Бибиковдун айтымында, Казакстанда быштактын ар бир килосу 300 сомдон сатылат. Ошондо да такай дефицит байкалып, завод казак керектөөчүлөрү талап кылган быштакты жетиштүү өлчөмдө бере алчу эмес.
Завод сүттү Чүй, Кемин, Москва райондорунан, анан Ысык- Көлдөн алат. Облуста атайын сүт кабыл алуучу пункттар ачылып, жайлоодогу малчыларга ыңгайлуу болсун үчүн алюминий флягалар таратылган, алар унаа менен камсыз кылынган. Эгер мурда Ысык-Көлдө сүттүн баасы 3-4 сомдон болсо, сүт заводу ала баштагандан кийин анын наркы 8 сомго чейин көтөрүлдү.
Бирок Казакстандагы финансылык кризиске байланыштуу казак инвесторлору ишкананы мурдагыдай каржылай албай калышты. Ошого байланыштуу акыркы айларда өндүрүш токтоп турат. Быйылкы жылдын сегиз айында эки ай гана иш болду. Бул жерде иштеген 500дөн ашуун жумушчу аргасыз эс алууга жиберилген. "Жүгүртүү капиталына көп деле эмес, болгону 5 млн.доллар акча керек. Бул акчаны банктан 16-20 пайыз менен болсо да алмакпыз. Бирок кыргыз банктарына кайрылсак, ресурс жок дешет", - дейт Е.Бибиков.
чу Токмок консерва заводун азыр кытайлыктар иштетишет. Ишкананын жетекчиси Тао Сяо Джундун айтымында, бул жерде саатына 6000 банка томат пастасы чыгарылат. Завод кайра иштей баштаган 2003-жылдан бери бир да токтой элек. Бирок сырье жетишпейт. Ошондуктан, Кытайдан атайын беш фермерди чакырышып, алар жергиликтүү дыйкандарга помидор өстүрүүнүн сырларын үйрөтүп жатышат. Эгер 2003-жылы гектарынан 20-30 тонна гана помидор алынса, азыр 60 тоннадан жыйнай башташты. "Помидордун жергиликтүү сорту аябай даамдуу, ширелүү. Бирок көпкө сакталбайт. Мына ушул себептүү Кытайдан үрөн алып келип, өстүрүп жатабыз", - дейт Тао Сяо Джун мырза.
Токмок жашылча-жемиш заводунун башкы директорунун орун басары Медет Өмүралиев ишкана туш болуп аткан көйгөйлөр менен бөлүштү: "Сегиз жыл токтоп турган заводду биз сатып алып, аны иштетүүгө бир топ каражат короттук. Анан продукция чыга баштаар замат кызыккандар, көз арткандар көбөйдү. Бир айдын ичинде 32 жолу текшерүүчү келди".
Ишкана компот, жемиш ширелерин, джем, повидло чыгарат.Ушу тапта бул жерде 21 адам иштеп, орточо 3700 сомдон айлык алышууда.
Быйыл Чүй районунда 29 миң тоннадан көбүрөөк дан эгиндери өндүрүлдү. Мамлекет материалдык резервге буудайдын ар бир килосун он сомдон сатып алмакчы. Бирок, дыйкандар эгинди материалдык резервге өткөрүүгө шашылган жери жок. Себеби, биринчиден, алар үчүн альтернативалык рынок бар. Материалдык резервге тапшырыш үчүн дыйкандар эгинди өздөрү ташып барып, лабораториядан өткөрүшү керек. Бул бир топ каражатты, анан убакытты талап кылат. Ал эми жеке кардарлар болсо эгинди ошол эле баада, түз эле кырмандан жүктөп кетишмекчи. Экинчиден, мамлекет Искра айыл өкмөтүнөн болгону 80 тонна сатып алганы жатат. "Ала Тоо" үрөн чарбасынын жетекчиси Гамит Теймуровдун айтымында, мындай чоң айыл өкмөтү үчүн бул өтө эле аз көлөм.
Амангелди Муралиев искралыктарды эгинин материалдык резервге өткөрүүгө чакырып, сатып алуу көлөмүн дагы көбөйтүүгө убада кылды. "Материалдык резерв болгондон кийин биз абдан сапаттуу буудайды гана алышыбыз керек. Данды сатып алууга тиешелүү каражат бөлүнгөн. Акчаны кабыл алуу пункттарынан дароо аласыңар", - деди биринчи вице-премьер министр.
2009-жылдын апрелинде Кемин районунун Чым-Коргон айылында Hi-Tech-Agro илимий-өндүрүштүк агрокомплексин куруу башталган. Генералдык план
боюнча бул жерге лабораториялык комплекс жана теплица, картошка сактоочу жай курулуп, келечекте крахмал жана биоэтанол чыгарыла баштамакчы. Бирок каржы кризисинен улам курулуш токтоп турат.
Түштүк-Кореялык компаниянын аткаруучу директору Джо Джон Вомдун айтымында, бул жерде жылына 150 миң тоннага чейин картошка иштетилип, адегенде крахмал чыгарылмакчы. Бара-бара картошканын түшүмдүүлүгү жогорулап, баасы арзандаган соң биоэтанол чыгарганга өтүшөт. Биоэтанол өндүрүштө альтернативалык күйүүчү май катары пайдаланылат.
Коргон айыл округунан быйыл биринчи жолу 150 гектар жерди ижарага алышып, төө буурчак айдашкан. "Нетсан" фирмасынын директору Кемал Мерттин айтымында, түшүм жаман эмес. Гектарынан 2 тоннадан төө буурчак жыйнап, анын ар бир килосун 29-30 сомдон сатып алуу болжолдонууда. Быйыл бир кило буудайдын баасы 10 сомдон экенин эске алсак, төө
буурчак ага караганда үч эсе пайдалуу экенин көрөбүз. Ушу тапта төө
буурчакты жыйноого жергиликтүү тургундардан жүз киши тартылган. Алар күнүгө 250-300 сомдон эмгек акы алышат. "Мен буга чейин 15 жыл таластыктар менен иштешкем. Былтыртан бери төө буурчакты Чүй бооруна да айдай баштадык. Суу эле жетиштүү болсо Чүйдүн жери төө буурчак айдаганга аябай жакшы экен дейт, - Кемал Мерт.
"Азык-түлүк коопсуздугу айыл чарбасына байланыштуу"
Биз өкмөттө аябай көп убакытты айыл чарба маселесине буруп атабыз. Анткени, айыл чарбасында элдин басымдуу көбү иштейт. Анан азык-түлүк коопсуздугу да айыл чарбасына байланыштуу. Айыл чарбасы рентабелдүү болсо биздин дасторконубуз да кенен, эл ток болот. Ошон үчүн убакыт аз болсо да эл менен сүйлөшүп, айрым объектилерди, дыйкан чарбаларын кыдырып чыгалы деп ойлодук. Бүгүнкү иш сапардан чыгара турган негизги тыянак кандай? Негизинен резервдер бар экен. "Элдан" деген мекемеде жаңы технологиялар пайда болуптур. Биз абдан ыраазы болдук. Эмне үчүн дегенде биздин жаш фермерлер, жогорку деңгээлдеги менеджер болуп, жаңы технологияларды айыл чарбасына тартып атыптыр. Жаңы технология менен жер кыртышын оңдоп атабыз, түшүмдүүлүк көбөйүүдө дешти. Ошондой жерлерге райондун дыйкандарын жыйнап, семинарларды өткөрүш керек. Дыйкандар көп майда чарбаларга бөлүнүп кеткен. Аларды бириктирип, ири чарбаларды түзүп, ага жанагындай жакшынакай технологияларды пайдалансак болот экен деген тыянакка келдик.
Токмоктогу абдан жогорку технология менен курулган "Элимай" сүт заводу азырынча токтоп турат. 500 киши аргасыз отпускада. Жумушсуздук - бул биздин эң көйгөлүү маселебиз. Аны сөзсүз чечиш керек. Өткөн жылда "Элимай" ишканасы 30 млн. сом салык төлөптүр. Быйыл болсо иш токтоп тургандыгына байланыштуу, албетте, бюджетке анчалык акча түшпөйт. Кыргызстандын өкмөтү бул маселеге сөзсүз киришип, жардам беребиз.
Кеминде Туркиядан келген инвесторлор төө буурчакты өстүрүп атышат. Бул жерде да жаштар иштешүүдө. Бул жакшы нерсе. Биз ушундай демилгелерди колдойбуз. Экинчиден, биздин өкмөтүбүз төө буурчакты кайсыл аймакта канча көлөмдө эгүү тууралуу элге реко-
мендация бериши керек. Эгерде
баары тең төө буурчакка өтүп кетсе, анын баасы кескин төмөндөйт. Бизге нан да керек, малга тоют керек. Бул жерде айыл чарба министри биз менен чогуу жүрөт, бир топ ойлор туулуп атат. Жерди туура пайдалануу үчүн баланс түзүү керек . Өкмөт ушул жагына көп көңүл бурушу зарыл.
Ыйман менен пейил оңолсо, калганын жеңүүгө болот
Ысык-Көл облустук мамлекеттик администрациясынын башчысынын орун басары Нурбүбү
- Нурбүбү Саадашевна, мурда эски бийликке оппозицияда жүрүп көп сындачу элеңиздер. Эми өзүңүздөр бийликке келгени өзгөрүүлөр боло тургандыгына көзүңүздөр жетеби?
- Мен өзүм Жети-Өгүз районунун 1998-жылы цианид ава-риясынан кийин атагы дүйнөгө угулган Барскоон айылынан болом. Авариядан запкы жегендерди өз көзүм менен көргөнмүн.
Сиз берген суроону апрель революциясынын алдында эл менен жолугушууда Тоңдун жаштары беришкен. "Эгерде биз бийликке келсек, бардыгын жалпы элдин кызыкчылыгына, жашоо-тиричилигинин жакшырышына бурабыз, бийлик эл үчүн иштейт" дегенбиз. Мына ошол учур эми келди.
Алгачкы максатыбыз ишке ашып, жаңы Конституция референдум аркылуу жалпы элдик колдоо таап кабыл алынды. Референдумда Президентибиз Роза Отунбаеваны да шайлап алдык. Бул жолку референдумда элибиз аң-сезиминин, эртеңки келечекке ишениминин өскөндүгүн көрсөттү.
- Кадрлар баарын чече тургандыгы боюнча аксиома бар эмеспи...
- Оюңузду түшүндүм. Азыр тажырыйбасы бары да, жогу да бийлик бутактарында отуруп алышканын айтышкандар жок эмес. Убакыт баарын өз-өз ордуна коёт эмеспи. Тапшырылган милдетти аткара алышкандар калышат, колунан иш келбегендер өзүнөн-өзү эле четке сүрүлүп калышат. Жетекчи эл үчүн иштесе, анысы эл тарабынан бааланбай койбойт.
Облуста көп маселелерге жетиштүү көңүл бурулбай калганы коллегиянын жыйынында айтылды. Буга чейин он беш жыл катары менен облустун мектеп окуучулары республикалык предметтик олимпиадаларда биринчиликти бербей келишсе, быйыл 3-орунга түшүшкөн. Балдар бакчалары менчиктелип, мектепке чейинки тарбия иштери аксаган. Клуб, китепкана
сыяктуу маданий-агартуу мекемелеринин айрымдарынын имараттары ремонттолгону менен, аларда иштегендердин өздөрүнө көңүл бурулбаган.
Мен жакында Каракол шаарында өткөн сүрөтчүлөрдүн көргөзмөсүнө барсам, алар таң калышты. Анткени буга чейин облмамадминистрациядан эч ким көңүл бурчу эмес экен. Демек, мындан ары баарынан мурда адамдардын жан дүйнөсүн тарбиялоого өзгөчө көңүл бурабыз. Ыйманыбыз тазарып, пейилибиз оңолсо, баарын жеңебиз.
Суроо салган Жээнбай ТҮРК,
кыргыз тилиндеги гезит "Кыргыз туусу"
email • архив • редакция
Максат - жөн гана калыбына келтирүү эмес,
Көңүл борборунда - Кыргызстан
Бишкекти Манас шаары деп атайлы!
Чет өлкөдө жүрсөм да, каным кыргыз!
"Алдыңкы айыл аймагы" конкурсуна
Казакстан: индустриялык-инновациялык өнүгүү жолунда
Ооруну сурасаң, айыкканга тете
Камбартеп - кыргыздардын эр өнөрү
Warning: include(../../ohkaptal.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/tuusu/10/0824_3.htm on line 72
Warning: include(../../ohkaptal.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/tuusu/10/0824_3.htm on line 72
Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../ohkaptal.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/tuusu/10/0824_3.htm on line 72
Warning: include(../../rec_art/0_rec.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/tuusu/10/0824_3.htm on line 72
Warning: include(../../rec_art/0_rec.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/tuusu/10/0824_3.htm on line 72
Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../rec_art/0_rec.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/tuusu/10/0824_3.htm on line 72
Warning: include(../../news/0_art.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/tuusu/10/0824_3.htm on line 72
Warning: include(../../news/0_art.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/tuusu/10/0824_3.htm on line 72
Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../news/0_art.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/tuusu/10/0824_3.htm on line 72