en en en ru ky ky ky uk mk ru tt tt ky ky bg ky ru ru ky ru ky ru ru ky ru ru ru ba ru ru ru ky ru ba ru ky ba ru ru uk ru kk ru kk ba ru ru ru ky ky ky ru ky ru ky ru ky kk ru ru kk ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky uk uk uk ru ru ru ky ky ky mt ky ky ky ru ru ru ru ru uk ky ky ky ky ky uk ky ru ru uk ky ky ru ru ky ru ru ky fr mhr bg ru ce ba av ky ru ru ru ba ru ru xal bg bg ru ru ru tt ru ru krc ky uk ru bpy kk ky ky ba ru ky ru ky xal ky mn mn ba ky ru ru ru ba ru ru ky ky ky ky mk tt ky ru ru ky krc ba ky bg mk ky ru ky mk ky bg ky ru uk bg mn ky ru mn ky ru lez ru uk bg ru ba ky ru ru ru ru ru ky ru tt ru tt ky ru ba ky kk ru ky ru ru ru krc ru ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ba ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky bg ky ky ky ky ru ky kk ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky uk ky ky ru ky ky ky ky ky ru kk ky ky av ky ky ky tt ky ky ru ky ru ky ky ky tt ky ru ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky mn ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky mhr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky bg ky ru ky bg ky ky ru ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ru ru ky ky ky ru ru ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ru ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky uk bg ky ky ky mn ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky bxr ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky be ky ky be ru uk ru myv ky ky tt ky be mn ky ru ky ru tt ky ky tt ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky uk ky tt tt ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ky mn ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky krc ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky sah ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky tr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky tt tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ru ky kk ru ky kk ky ru ky tt ru ky ky kk ky ky ba ky ky ky ky be ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky en en ko en en
Чоңмурунова Чачыкей | Moving forward with Tradition
Жоо-пая жылуу суусу же Кызыл-Таштын жылуу суусу
Мазар-Таш же Карынбайды жуткан жер
Мазар басуу жана зыярат кылуу тажрыйбаларынан
Ыйык жерге тамак алып баруу
Эмне үчүн кыргыздар ыйык жерлерге барышат
Луиза, 30 жашта, Кара-Көл шары, Жалал-Абад аймагы
Сааткан эне, 72 жашта, Аксы району, Ак-Суу айылы, Жалал-Абад аймагы
Абдыраимов Жекшенаалы,Олжобайды керген таш ыйык жери
Абдыраимов Кашымбек, Кең-Колдогу Чыпынын мазары
Алымбекова Гүлжамал,Тамчы булак ыйык жери
Асыранкулов Саманкул, Ак-Тайлак ыйык жери
Байызбеков Ооган, Кайнар-Булак ыйык жери
Жакыпов Кадырбек, Манжылы-Ата ыйык жери
Жаманбаева Дариха, Ак тайлак жана Кыдыр ата ыйык жерлери
Ибраимова Алтын, Зулпукор ыйык жери
Кудакеев Жеңиш, Нылды-Ата ыйык жери
Курманбаев Кылычбек, Чынар терек ыйык жери
Сапарбаев Баймырза, Маймак ата ыйык жери
Токтогулова Гүлнахар, Тамчы булак ыйык жери
Турумтаев Батыралы, Калпа Ата ыйык жери
Чоңмурунова Чачыкей, Чынар терек ыйык жери
Эшалиев Сагынбек, Боо терек ыйык жери
Жигит пирим, Кыз пирим, ыйык жерлер
Кеңешбек Айтикеев “Көлдөгү мазарлардан улам чыккан сөз”
Ыйык жерлердин келип чыгыш тарыхы
Абдуллаева Тамара “ Манжылы-Атанын сырын көп көрдүм”
Акмат кызы Саманчы “Манжылы менин турмушума көп эле жардам берди”
Жакыпов Кадырбек “Мени кудай Дархандан Манжылыга бекер алып келбептир…”
Журтунов Үсөн “Манжылы-Ата мазарынын сыры”
Чолпонбек Абыкеев “Кыргыз үчүн Көл-эненин өзү мазар”
Айтпаев Аман: Бел-Кара-Суу, Тулпар-Таштын кыргыз дүйнөсүндөгү орду
Асаналиев Үсөнбек, Акелердин улуусу Карга аке
Бережной Сергей: Ичимдеги букту чыгарып төгүлүп чачылууга жалгыз гана көл бар болчу…
Карасаева Айша:Чоң-Сары-Ойдогу жашообуз бизге ден-соолук тартуулады
Пархута Юлия “Ысык-Көлдү жердин үчүнчү көзү деп атап жүрүшөт”
Сейдахматова Чынара “Мүйүздүүлүк- Ысык-Көлдүн ыйык касиети”
Субанов Көбөгөн “Мүйүздүү атамдын сыры”
Кубатбеков Алмаз: Мал-жандын аманчылыгын сурашат
Күлипа: “Мазар ар адамга ар кандай таасир калтырат”
Түйүмкан: Мазардан кийин ишибиз жакшы жүрүшө баштайт
Сейткулов Сергил: Мазар касиетин бирөөдөн уксам ишенет белем?
Төрөгелдиева Дариха: “Менин кесибиме жолдошум абдан каршы”
Таласбекова Базаркүл. Бакай-Ата району, Өзгөрүш айылы
Абдуллаева Нускайым: Ушул көргөн күнүм, ичкен суум, баскан-турганым– мен үчүн бейиш
Абдыраманов Кошбай: Заман кандай жылса, ошого карата өзгөрүү болот
Абдышева Жайкал: Ыйык жерлерге барганым үчүн касиетим күчөдү окшойт
Ажыбай уулу Эргешбай: Ордумдан тургузбай, колум эле тынымсыз жаза берет
Анаркөл:МЕН БАШЫНДА ЖАНСЫЗ ООРУ МЕНЕН ООРУДУМ
Атамкул дубана: Дубаначылыктан кутулуунун эки гана жолу болот
Базарбаева Айгүл: Балдарыма коркунуч туулганда, айлам жок, акка моюн сундум
Базаркан: Ошол кыргызчылык бизге да өттү
Гуля: Кыргызчылыгы эмес, аркасы бар деп айтышыбыз керек
Гүлжамал:АЙТЫЛГАН АЯНДЫН БААРЫ ЧЫН ЧЫГАТ
Гүлмайрам: КЫРГЫЗЧЫЛЫККА ТОЛУК БАШ ИЙДИМ
Давлетова Чынар:КЫРГЫЗЧЫЛЫК УКУМДАН ТУКУМГА ӨТӨ ТУРГАН НЕРСЕ
Дүшөнбиева Кумар: Аян Ааламдан берилет
Жумагожоева Жаркынай: Бир кудайга сыйынабыз
Исмаилов Иллахун: Туура эмес айтсам, кыйналам
Исрайыл уулу Жолдош: Ата кесиби сыныкчылыкты улантып жүрөм
Калчаева Айна: Меники – дубаначылык
Кожобекова Бурул: Кыргызчылыгы бар адамдар эч качан медицинадан жакшы боло албайт
Мадиярбекова Байызбүбү:ЧОҢ АТАМДАРДА ДА, ТАЯТАМДАРДА ДА МЫНДАЙ КАСИЕТ КҮЧТҮҮ БОЛГОН ЭКЕН
Мамакеев Шерден: Кыргызчылык биздин ата-бабабызда болгон экен
Мамеков Жумадил: Дубана атам мекен коргогон
МЕН БАШЫНДА ЖАНСЫЗ ООРУ МЕНЕН ООРУДУМ
С.: Кыргызчылык деген эч уктасам түшүмө кирчү эмес
Сажида: Көзү өткөн кайын атам жүк берип ийиптир
Сооронбаева Сонунбүбү: Айтуучулук, дубаначылык – ушул үйдүкү, устачылык – төркүнүмдүкү
Супатаева Гүлай: Бул жолго түшкөнүмө даана 5 жыл болду
Токтогул молдо: Жүрөгүм токтоп, аз эле жерден өлүмдөн калгам
Төрөгелдиева Дариха: Негизи кыргызчылыкты экиге бөлүшөт экен
Үмөтбаева Токтош: Кыз болуп кыз дооронун сүргөн жокмун, келин болуп, келиндик доорун билген жокмун
Шаршенбиева Жумабүбү: Мен деле өзүмдөн өзүм коркуп, анан киши карай баштадым го
АЯН АРКЫЛУУ КЕЛЕЧЕКТИ АЙТУУ КАСИЕТИ
Берсин: Түш аянда сүйлөшүү
Ибралиева Марита: Арбактар байланышка таза адамдарга чыгышат
Кудакеев Жеңиш: Арбактар үчүн сүйүнүү да, капалануу да жок.
Уулжамал апа: Арбактар менен нур келишет
Үмөтбаева Токтош: Арбактар менен аралашканда өзүмдү сезбей калам
17-май 2005-ж “Манас-Ордо” комплексиндеги тегерек столдогу талкуулардын үзүндүүлөрү
17-май 2005-ж. “Манас-Ордо” комплексиндеги тегерек столдон талкуулардын үзүндүлөрү
Кыргызчылык жана мусулманчылыкты айкалыштыра билүү керек
Ыйык жер маселелери боюнча тегерек стол, “Манас-Ордо” комплекси, Талас аймагы, 17-май 2005-жылы
Адам тагдырын айткан Аракпай
Аскараалы Абдылдаев, Жалал-Абад аймагы
Жоробек уулу Эстебес: Эгемберди датка
Ибраимова Нурия, 1968-ж. Бакай-Ата району. Өзгөрүш айылы.
Мамбеталиев Байыш, “Чат-Базар айылында Көчөр деген аксакал болгон экен…”
Мамбеталиев Байыш, Менин чоң атамдын иниси Рахматаалы кыл табып болгон.
Ниязбеков Ооган, Илгери ар бир айылда көзү ачык адамдар болгон
Сапар: Касиет бардык адамдарда бар
Асыранкулова Бурул, Ак-Тайлак мазарынын шайыгы
Атымбү, 54 жашта, 4 балалуу, Аманбаево айылы
Д.-апа, 52 жашта, Боо-Терек мазарында алынган маалымат
Үмөтбаева Токтош, 75 жашта, Талас району, Кара-Суу айылы
Акжолтоев М.: Эженин касиетине ишендим
Амандык кызы Майрам: Менин шакирттерим
Дейнеко Татьяна: Устатым жөнүндө
Кыдырмаев Абакир: Озуйпа эже устат болуп, көзүмдү ачты
Моңолдоров Кубанычбек: Көрсө,Мазар менен ойноп болбойт экен
Мухтарова Гүлнара: Шакирт даяр болсо – устат табылат
Турдалиева Гүлмира: Кубанычбек ким?
Шарип кызы Озуйпа: Бул нерсе түпкү ата-бабаларымда болгон
Анарбекова Бүайша шам жагуу жөнүндө
Кудушева Анаркүл шам жагуу жөнүндө
Ыбралиева Марита шам жагуу жөнүндө
Эмне үчүн шам жагылат?
Балдарды эмдөө, дем салуу ырымдары
Ымыркай-наристе балдар үчүн ырымдар
Андарак айылындагы тажик-кыргыз элдеринин азыркы убакытка чейин пайдаланып келе жаткан элдик дарылоо ырым-жырымдары жана билими
Үй-бүлө, эркек-аял менен байланыштуу ырым-жырымдар
Арафатта кандай ырым-жырымдар аткарылат
Алмабеков Кубан: Жер-сууңду канчалык сыйласаң – убайын ошончолук көрөсүң
Асанов Тилек: Манасчылыктын өзүнүн дүйнөсү, сыры, ааламы болот экен
Бакчиев Талантаалы: Мазардын манасчылык өнөрүндөгү орду
Исмаилов Улан: Кайыптын колдоосу же арбак дааруу
Касмамбетов Сапарбек: Шапак манасчыдан бата алгам
Мамбеталиев Уркаш: Жөлөгөн өрдө күч кандай, жөрөлгө жакшы, түш кандай
Мамбетов Касымбек: Мамбет атам Манжылы-Ата мазарынын ээси болгон
Сейитбеков Тилеген: Издегенимдин өзү – көзгө көрүнбөгөн, колго кармалбаган сырдуу дүйнө
Абдыбалиева Бактыгүл, Ысык-Көл аймагындагы “Бугу мазар” бакыт ордосунун жетекчиси
Айтикеев Кеңеш, “Бата” адам таануу ааламканасынын иликтөөчүсү
Түгөл, Түгөл-Ата ыйык жеринин шайыгы, Жумгал району, Таш-дөбө айылы
Акматов Казат, жазуучу, драматург
Алмабеков Кубанычбек: Мен Гиппократтын антын берген кишимин
Аскараалы Абдылдаев, Байдөөлөттүн керемети. Молдаалы калпанын айтмачылыгы
Жумалиев Мурат: Дарыгерчиликтин келиши
Казыбаев Алыбек Закенович 1954-жылы туулган, Ак-Суу айылы, Ак-Суу району, Ысык-Көл
Керим кызы Майра: Рак болсоң «брак» болбо
Молдоташев Ишенбай: Ишеними жок жашоону караңгылык деп эсептейм
Жердин куту жана өнөр
Бактыгүл Сейитбекова, акын, жазуучу
Иманалиев Элмирбек, комузчу, төкмө акын, обончу
Керим кызы Майра, төкмө акын
Сманбеков Темирлан, кыргыз эл артисти
Уралиев Намазбек, комузчу, күүчү
Кыргызстандагы башка улуттагы өкүлдөрүнүн үндөрү
Бул да бир улуулук
Сапанов Зулпукор: Адам касиети
Улуттук майрамда колдонулган ырым-жырымдар
Юсупова Зебера “Чоң атам Юсуф Хазреттин күмбөзү”
Ажыбай уулу Эргешбай: Ааламдан кабар
Берикбай кызы Гүлнур: Суунун тереңдиги
Эргешбай Ажыбай уулу: Адам пендесине берген акыл насааты
Абылаева Токтожан, 70 жашта. Бакай-Ата району.Өзгөрүш айылы
Алгожоева Нурча, 1947-жылы туулган. Талас району, Кырк-Казык айылы
Баткакбаева Азим. 1937-жылкы. Талас району. Кырк-Казык айылы
Бегалиева Сайраш, 1925-жылкы. Талас району, Жон-Арык айылы
Бектемирова Жеңиш, 1940-жылкы. Талас району, Кырк-Казык айылы
Кененбекова Бүбү, 92 жашта. Талас району, Арал айылы
Мырзакматова Нуржамал, 1950-жылы туулган. Талас району, Жон-Арык айылы
Осмонова Барпыгүл, 65 жашта. Кара-Буура району, Шекер айылы
Абдуллаева Нускайым, Бейиштин тамагы деп аталган жийде бизде да өсөт
Абдуллаева Нускайым: Кээ бир адамдар биотокту айдан, күндөн алышат
Абдышева Жайкал,“Канча адамды айыктырсаң, ошончолук соопко каласың”
Алымов Шаршен, Оорулууларды ийне менен дарылоо
Анарбаева Айша, Догдурдун дарысын ичкенден коркосуң
Анарбаева Айша,“Жаратылыш чөптөрүн, өсүмдүктөрүн колдонуу элге арзан дагы, пайдалуу дагы”
Анарбаева Сайран: Дарылык касиети бар өсүмдүк көп
Андашева Гүлмира: Тиричилик деп тытынган калк болот экенбиз
Аттокуров Бакыт: Эмне менен дарылоону келинчегим жакшы билет
Бакиров Муратбек: Биздин жердин карагайынын сагызы да дары
Жалал-Абад аймактын тургундары өсүмдүктөр жөнүндө
Жунусалиев Руслан: Илгерки билерман адамдар азыр аз калды
Кадырбеков Козубай: Дарыга акча жок болсо, чөп-чар колдоносуң да
Кожобекова Бурул, Ванна аркылуу дарылоо
Күлүйпа, Үй-бүлөм сыркоолоп калса чөп дарылар менен эле дарылап коём
Надырбекова Анаркан, Шаа тыттын мөмөсүнүн дарылык касиети чоң
Орозалиева Сонунбү, Шүдүгүр – Ата ыйык жеринин айланасындагы дары чөптөр
Өмүралиева Гүлнара: Ден соолук маселесин ар ким ар кандай чечет
Сааткан эне, Эрмен, жалбыз 101 ооруга дары экен
Сажида:Бир эле чөп бир канча ооруга дары
Сейиткулова Сергил, Бардык ооруну жаңгак менен дарыласа болот
Сейткулова Сергил: Жаңгактын пайдасы көп
Соорбеков Дурусбек, Биздин эң жакшы дарыбыз – кожогат
Сыйдалиев Төрөбек,“Тыттын мөмөсүн жеп калгандар чоң соопко калат”
Төрөгелдиева Убайкан: Эл бекер дарыга – чөпкө өтүп алышты
Түйүмкан: Даарынын баары өзүбүздөн чыгат
Шарипа: Бизде адамдар көп деле оорушпайт
Атамбеков Алияр: Рак оорусун айыктыруу үчүн таш баканы колдонуп жүрүшөт
Бекбоева Жүзүм: Элден олактаган эликтер
Бошумова Тлеухор Изенбековна: Мал бир боор эт менен тең
Кадырматов Нурбакас: Балыктын түрлөрү биздин аймакта
Каратаева Сабиракан: Аары, кумурсканын жардамы
Мамыров Нурлан: Жаныбарлар менен дарылануу жөнүндө
Надырбекова Анаркан: Кирпинин эти
Сейткулова Сергил: Жаныбарлардын алыстап кетиши
Сыйдалиев Төрөбек: Доңуздун майы
Абыкеев Чолпонбек: “Кыргыз элинин жаратылышты коргоодогу улуттук өзгөчөлүгү”
Чинара Сейдахматова: Кыргыздардын мезгилге жараша азыктануусу
Абдылдаев Аскараалы: Чарба жөнүндө бизден артык ким билет?
Абылаева Токтожан, Кыргыз элинде көп кол өнөрчүлүктөр болгон
Аккозу кызы Бүкөн, Кол өнөрчүлүктүн эки түрү болот
Акынбекова Жумай, Толтура кол-өнөрчүлүктөр болгон
Алгожоева Нурча, Кыргыздардын бардык күнүмдүк турмуш-тиричиликтери кол өнөрчүлүк менен байланышкан да
Алтынай апа, Ат жабдыктар кол өнөрчүлөрдүн колунан чыккан
Арыкбаев Молдокан, кол өнөрчүлүк жөнүндө
Аттокурова Кумар, Аялдар менен эркектердикин эмнесинен айрымалоого болор?
Барпыбаева Гүлбарчын, Кыргызда кол өнөрчүлүктүн түрлөрү көп
Бегалиев Жуматай, Илгери кыргыздар кантип жашашкан?
Бектемирова Жеңиш, Кыргыздарда кол өнөрчүлүктүн толтура түрлөрү болгон
Бердибекова Торкожан, Биздин шырдак Нарындын шырдагына жетпейт…
Дүйшөнөв Додон, Жыгачтан кыздардын сүрөтүн жасай алам…
Жолдошова Бүбүкан, Шырдамал кылчубуз, анын ыскытын басчубуз.
Исабеков Канатбек, Илгери чоподон жасалган буюмдар абдан көп болгон
Камчыбекова Кынабү, Кыргыздын кол өнөрчүлүгүн айтса түгөнгүс.
Мамаев Акун, Боз үйдүн ичи кандай болгон?
Маматбекова Сүйүмкан, эне көргөн тон бычат, ата көргөн ок жонот…
Мамбеталиев Кожоке: Кыргыздар тиричилик жүргүзүү боюнча
Мамырова Куралай, Илгери жокчулук учурунда койдун жүнүнөн көп нерселерди жасашкан
Солтоева Ботокан, “Кыздын себинде букаарыдан куржун токуп берчү”
Турдугулова Жибек, Илгери кыргыз элинде кандай кол-өнөрчүлүктөрү болгон?
Тынышева Шааркан, 80 жашта, Талас району, Жонарык айылы
Умарбеков Анарбай, 71 жашта, тарыхчы. Кара-Буура р-ну, Молотов айылы.
Досмат уулу Чокен, Каатчылык учурда да салык салынчу
Жумадылова Айтбосун, Бир чыны талканга зар болгон мезгил
Кожогелдиев Шайымбет, Жанга баткан жокчулук
Чойбекова Турду, Каатчылык бул – жокчулук
Эсенбаева Нурипа, «Ата даңкы менен кыз өтөт, мата даңкы менен бөз өтөт»
Бейшембиев Метей, Кыргыз эли чыдаган каатчылык
Асанкожоева Батма, Ак дил менен ишенсе Кудай берет
Атагулов Акчал Рысбекович, “Марту басканда” куучулар куушат.
Жанадилова Мадай, Кар жиликти илип койсо, ууру кирбейт
Усубалиева Алымбүбү, Каатчылыктын азабы
Ашыралиев Колпочбай, Тамырчы Мамбет
Момоконова Бейимкан, Баланы бирөөгө багууга берсе – токтойт
Мусуралиева Жаңылкан, Түкүрүкчүнүн дубасы ооруга шыпаа
Тагайбаева Рааддан, Көз ооруга оймок миңдин бири.
Темирбеков Сатыбалды, Сыртымды суу жуусун, ичимди нур жуусун.
Шамбетова Шарапат, “Кара баскандагы” (кансыроо) ырым
Каатчылык мезгилинде ооруларды дарылоо ыкмалары
Оорулар жана аларды дарылоо ыкмалары
Кулов Абды, Чөп дарыгер
Мусуралиева Жаңылкан, Ачкачылык мезгилдеги жаман дарттар
Эшалиев Абдырайым, Кой текей, эчки текей, жылаан текей
Раимбердиев Бакир, “…Адам ата менен Обо энеден кыргыз тараган, улут-улут болуп бөлүнгөн”
Умарбеков Анарбай, жер пайда болушу жөнүндө
Аманбүбү Төрөгелдиева, кесиби мугалим, 1954-жылы Нарын аймагында туулган, пенсионер: Адамдардын төрөлгөн ай-күнүнө карата, тагдырын алдын ала айтып берүү
Кудакеев Жениш, Талас аймагы: Жалган куранда төрөлгөндөр – жуксуз
Мамбеталиев Кожоке, 91 жашта, Талас аймагы:Адамдарга төрөлгөн жылына, айына карата мүнөздөмө берилет
Аманбүбү Төрөгелдиева, кесиби мугалим, пенсионер, Бишкек
Аманбүбү Төрөгелдиева: Жылдыздарга карап аба-ырайы, жыл мезгилдерин билүү
Аспай уулу Термечик, 84 жашта, чабан. Жети-Өгүз р. Чоң-Кызыл–Суу айылы
Бает уулу Сатылган ажы, Талас аймагы, Ахраб жылдызы
Бегалиев Жуматай, 83 жашта. Талас району, Жон-Арык айылы
Каниметова Бүбүйна, 65 жашта, Жети-Өгүз району
Молдоканов Үсөнгазы Молдоканович: Ноорузда үркөр менен ай тогошуп, бири-бирине жакшылык жакындатат
Түлөбердиев Совхоз, 1928-жылы туулган, чабан, депутат болгон, медалдар менен сыйланган. Түп району, Сары-Тологой айылы
Шамбетов Кубат, 79 жашта, жумушчу. Ак-Суу р., Жаңы-Арык айылы
Эркинбаева Зуура, 80 жашта, саанчы, учурда пенсионер, төлгө ачат, Жети-Өгүз айылы
Абдылдаева Жумагүл:Мен жаңы келин болгондогу кыш башкача эле
Ажыбай уулу Эргешбай, Климат өзгөрүлүп жатат
Аманбүбү Төрөгелдиева, Климат өзгөрүү боюнча
Андашева Гүлмира: Биздин жер малга жайлуу
Арзыбаева Кутбүбү:Биздин климат өзүнчө эле табышмак да…
Атамбеков Алияр:Көмүр чыккан жердин климаты
Бегалиев Жуматай, 83 жашта. Талас району, Жон-Арык айылы
Бейшембиев Метей: Кыргыз эли чыдаган – каатчылык
Борбиева Жумагүл:Аба-ырайынын түркүнүн көргөнбүз
Досмат уулу Чокен: Каатчылык учурда да салык салынчу
Жуманазаров Аманкул, Климаттын өзгөрүшү боюнча
Кадырбеков Козубай:Кыштын кыштай… болгону жакшы
Карабалаева Зейнеп:Жараткан кандай кылам десе өзү билет
Качыкеев Таштан, Климаттын өзгөрүшү
Климат боюнча ар кандай пикирлер
Кудакеев Жениш, Жылдызды карап аба-ырайын айтса болот
Луиза:Биздин аба-ырайы адамга жагымдуу
Мамеков Жумадил, Климат өзгөрүлүп жатат
Молдобаева Гүлазим:Түшүм климатка түз баш ийет
Ниязбеков Ооган, молдо, 77 жашта. Бакай-Ата району
Ормонов Бектен:Биздин жер бейиш да
Ормонов Шекербек: Таш-Көмүрдүн ысыгы мээ кайнатат
Сейдалиева Эркингүл: Ат туйлап такка чыкмак беле, шартка ыңгайлашабызда
Эсенбаева Нурипа, Климат өзгөрүлүп жатат
Кыргыздардын жыл саноосу боюнча
Бегалиев Муктар, 90 жашта. Талас району, Жонарык айылы
Дилдемурат уулу Ысакжан, 78 жашта. Талас району, Көк-Кашат айылы
Кудакеев Жениш, Талас облусу, Өзгөрүш айылы
Мамбеталиев Кожоке, 91 жашта, Талас аймагы
Раимбердиев Бакир, 90 жашта. Бакайата району, Өзгөрүш айылы
Батырбеков Малик, 52 жашта, Талас аймагы
Батырбеков Ырыскелди, Талас аймагы
Көчөрбаева Зина, 46 жашта, адеп мугалими, Талас аймагы
Ниязалиев Төрөгелди, 56 жашта, Талас аймагы
Аманбүбү Төрөгелдиева, Акыр заман тууралуу мурдагы жашап өткөн акылмандарыбызыдын айткандарынан
Байтемиров Жумабек, Муз доору да кайталанышы ыктымал дешет, бирок качан болоорун кудай билет
Жаңыбердиев Таштанбек, “Акыр заман болуп өткөн, биз азыр экинчи поколениеде жашап жатабыз…”
Чолпонбек Абыкеев: “Кыргыз элинин устукан тартуу нарк салты”
Бегалиев Жуматай: Кур оюн, “чакан” оюну
Бегалиев Муктар: Кыз оюн, эшек секирмей
Дилдемурат уулу Ысакжан, токмок чабуу оюну
Жусупбеков Абаскан, дүмпүлдөк жана чикилдирик оюндары жөнүндө
Зуура апа, улуттук оюндар
Исабеков Канатбек: ак-сандык көк-сандык, такыя бекитмей оюну
Мамбеталиев Кожоке: Кыргыз эл оюндары
Тезекбаев Кубанычбек: “Тай тебиш” аркылуу төрт мезгилди жакындан туясың
Төрөгелдиева Аманбүбү, Кыргыз оюндар жөнүндө
Тынышева Шааркан, “кыз оюну”
Чоңмурунов Бөөнбай, көк бөрү оюну жөнүндө
Чөкөй уулу Турдубек, “Бала кездеги оюндар балдарды ынтымакка чакырган”
Шайым апа, “Кан таламайды кандай кылып ойночу элек?”
Көк бөрү – Kök Börü (or Ulak Tartysh)
Байтемиров Жумабек: Жон-Арык айылы
Бегалиев Жуматай: Жон-Арык айылы
Бегалиев Муктар: Жонарык айылы
Дилдемурат уулу Ысакжан: Көк-Кашат айылы
Ниязбеков Ооган: Өзгөрүш айылы
Тезекбаев Кубанычбек: “Улуу кыргыз ордосу”, Бишкек
Умарбеков Анарбай, 71 жашта, тарыхчы. Кара-Буура р-ну, Молотов айылы
Аманбүбү Төрөгелдиева: Нарын аймагы
Бегалиев Жуматай, Тынышева Шааркан: Жонарык айылы
Бегалиев Муктар. 90 жашта. Талас району, Жонарык айылы
Бегалиева Сайраш: Жон-Арык айылы
Бердибекова Торкожан, 1946-жылкы. Бакай-Ата району, Өзгөрүш айылы
Дилдемурат уулу Ысакжан, 78 жашта. Талас району, Көк-Кашат айылы
Жеңиш, 70 жашта. Талас району, Көк-Ой айылы
Иманкулов Турум: Көк-Кашат айылы
Маалыматчы Айтбүбү, “Адам баласынын айбандарга караганда биоэнергетикалык талаасы абдан күчтүү келет”
Мырзакматова Нуржамал: Жонарык айылы
Раимбердиев Бакир, Ниязбеков Ооган: Өзгөрүш айылы
Турдугулова Жибек: Будёный айылы
Чороев Кудайберген, 84 жашта. Талас району, Көк-Ой айылы
Шералиева Анатай, 80 жашта. Бакай-Ата району, Таш-Кудук айылы
Абылаева Токтожан, 70 жашта. Бакай-Ата району. Өзгөрүш айылы
Аманбүбү Төрөгелдиева: Кыргыз үй-бүлө жөнүндө
Бостонов Сабатар, 80 жашта. Бакай-Ата району, Өзгөрүш айылы
Жаңыбердиев Таштанбек: Кырк-Казык айылы
Жүзүпбекова Калича: Таш-Кудук айылы
Исаков Бектур, «Манас ордо» комплекси
Калыбаева Турсун, 71 жашта. Талас району, Кум-Арык айылы
Кудайбергенов Бекболсун, 1948-жылкы. Талас району. Кырк-Казык айылы
Курманалиев Токтоназар: Молотов айылы
Сейталиев Тургун: Кырк-Казык айылы
Абылаев Данияр, Кыргыздарга санжыра ар бир адам ата-тегин билиш үчүн эле керек болгон
Абылаев Кыдыркан: Санжыра болбосо илгерки сөз жоголот
Абылгазиев Жумагул: Тилекмат акеге байланыштуу окуялардан
Атагулов Акчал, Кыргызда жети атасын билбесе жетеси жок кул болот дешчү
Дооронбеков Токтогул, Санжыра бул кыргыздын тарыхы болгон
Илипбаев Аскар: Кыргыздар Абыл, Кабыл деген эки бир туугандан таралган
Иманкулов Турум, Санжыра түрк тилинен «чежире» деген сөздөн алынган
Касмалиев Өрүкбай: Карач чоң атам тууралуу
КТР журналистти Эсеналиев Жаныбек
Кудайбергенов Бекболсун, Санжыра деген ата-бабалардын илгерки тарыхы
Кылычев Какен: Жети атаны билүүнүн кажети чоң
Кыргыздар Памир тоосунан агып келген
Мамбетакунов Динил, Эмне үчүн бизди Бугу деп койгон?
Мамбеталиев Байыш, “Кыргызда ала байтал Алакчын деген сөз бар…”
Мамбеталиев Кожоке, “Чүйгө келген тоюнат, арык барган семирет”
Мамбеталиев Кожоке: Уруулар уламышы
Мамырова Куралай, Угушума караганда илгери мындан көп жыл мурда кырк кыз тууралуу баян, уламыш болгон экен
Меймандостук кыргыздын тубаса мүнөзү
Молдоканов Үсөнгазы Молдоканович: Ата-тегибизди кантип аташыбыз керек?
Ниязбеков Ооган, Кыргыздарга санжыра эмне үчүн керек болгон?
Осмонов Кадырбек: Санжыра – биздин тарыхыбыз
Сагымбаев Эсенгул: Жылкыайдардын тукумдары
Сасыкулов Кыялбек, уруулардын келип чыгышы жөнүндө
Токтобеков Мусулин: Кыргыздын кыргыз экендигин билүү үчүн санжыра айтылган.
Токтоназаров Амантур, Санжыраны илгерки аксакалдар түзүшкөн
Тотубаев Эрмек: Сарт акенин Көл өрөөнүнүн сакталып калышында салымы чоң
Түлөбердиев Совхоз: Мен он жети атадан бери долбоорлоп, сүйлөй алам
Тыналиев Анарбек, “Тарыхы жок эл болбойт, тамыры жок жер болбойт
Умарбеков Анарбай, Илгерки мезгилде деле бий-болуштар элди жалаң гана шарияттын жолу менен башкарышкан
Шадыбеков Зайнул, Мен үйдө отуруп эле чыгарма жазам
БАЙКАЛБАШ ҮЧҮН МАЗАРЛАРГА ЖАЛГЫЗДАП БАРЧУБУЗ
(Жусупова Назиранын маегинин негизинде).
Союз учурунда мазарларга барышчу, бирок, азыркыдай көп барышчу эмес. Себеби ал убакта аркабыздан аңдып, милициялар кошо барышып, куугунтукка алышчу. Мен жашымдан, тактап айтканда, 21 жашымдан баштап мазарларга толугу менен аралаштым. Туура быйыл 42 жыл болот мазар басып жүргөнүмө.
Менин эң алгач баскан мазарым – Ак терек. 7, 8 жашымда, билем, түн ортосунда чочуп ойгонсом, ал кезде очокко от жагылчу да, ошол оттун жанында кыз перилер отурушкан экен. Карасам, жүн тытып отурушат. Ошондо мен чыңырдым. Чыңырганда атам менен апам ойгонуп, таң атканча мага атам дем салып отурду. Негизи атам өзү «куучу» болчу. Төрөй албагандар кыйкырып, атын «баатыр» дешчү. Башкарма болуп, фермер болуп турган мыкты киши болчу. 6 жаш курагымда бутум шишип кетти, ал убактагы доктурлар начар болушчу. Доктурларга алып барышса, билбей коюшту.
Ал учур 1947-1948-жылдарга туура келет го. Атамдар мени кичинекейимден баштап эле эч кимге ургузушкан жок. Мени бир бүбүгө алып барышкан экен. Ошол мени көргөн  киши айткан экен: «Ыйык кыз – бул, ушул кыздан бир нерсе чыгат, башка урбагыла», – деп. Мени апам эч кимге тийгизбей, ургузбачу экен. Башка балдардай келтек жеген жокмун, беркилерди сабачу, а мени сабачу эмес. Мен өзүм «Манас атадагы» Чачыкей деген жер бар го, Кең-Колдогу, ошонун ичинен төрөлүпмүн. Ошондуктан атымды ырымдап Чачыкей коюшуптур.
Атамдын куучулугун мен көбүнчө түш-аяндан кармайм. Албарсты менен мен деле кезигишкем атамдай болуп. Бир кыз, бир күчүк, бир мышык болуп кубулат. Анан кыз болуп кубулганда чачынан кармаганымды бир билем, түшүмдө. Колума чачын буруп-бурап алып сабап жатыптырмын, колумда камчыбы, айтор, бир нерсе бар экен. Сабап жатсам, ыйлайт мага: «Деги жанымды кейиттиң, эмне керек сага», – деп. Түштү ушундай бекем кармаар элем да. «Мага шилекейиңди алмаштыр», – деп жатам. Ошентсем ыйлайт: «Сен жүргөн жерде жүрбөйүн», – деп, анан ошентип шилекей алмаштырганбыз. Ойгонсом, тердеп өлөйүн деп калыпмын. Төрөтү кыйын болгондор мага төрөөргө жакын бир келип кетишсе төрөтү жеңил өтөт. Толгоодон кыйналбай төрөшөт. Куучу атамдын касиетинен менде да кичине бар.
Мен 21имден баштап мазар бастым. Апам мени Манас атанын күмбөзүнө ээрчитип барды, кичинекей кезимде. Бутумдагыны эч доктур билбей, атам тамыр кармачу да, анан токойдон 3 чака бүлдүркөн тердиртип келип, анын бир чакасын жеп бүткөндө гана бутумдун шишиги таркады. Азыр да ошондон калган из, так бар бутумда. Атам кишилерди эле эмес, малдарды да дарылачу. Сынган жерлерин тагып, шак-шак коюп айыктырып койчу. Ушундай жөндөмдөрү бар адамдар болчу. Атамдын бир тууган таякесинин, таятасынын да кыргызчылыгы күчтүү экен. Мырза калпаш таятам Таластын тигил жагынан бул жагына жайлоого кетип баратканда, агып турган Таластын суусун токтотуп койчу экен. Анан бир жыл бүтүп, экинчи жылы өтө бергенде, арасынан бир бейбаш келин чыгат. ¤түп бара жатышканда ошол келин: «Кайнагабыз артыңарды карабагыла дейт, суунун чыга бериш жерине келгенде артымды карап көрөйүнчү», – деп  таятабыз дубаны жандыра электе эле бурулуп артын караганда, баягы суу аны алып жүрүп кеткен экен. Анан таятабыз: «Издеп убара болбогула, бул Сулайман атанын акысы», – деп койгон экен. Таластан негизи төрт калпа чыгыптыр. Калпа ата деп жатабыз го, ошолордун бирөө казандагы сууну кайнатып жиберген экен, бирөө сууну токтотуп, айтор, төртөөнүн төрт башка өнөрү бар экен. Төртөөбүз бир жерде турбайбыз дешип, төртөө төрт тарапта турушчу экен. Бирөөсү Таластын аркы башында, бирөөсү ортосунда, бирөөсү аягында.
Ошентип, таятамдын дубакөйлүк, атамдын жайчылык өнөрү бар эле. Кайсыл күнү күн жаап, кайсыл күнү үшүк аларын атам күндү санап билээр эле. Атамдын жайчылык жактарынан менде калды го, менин бутумда калды. Жайдын күнү тим эле ачык болуп турат го, мага белги бергенде бутум мындай секирип кетет да ооруп. Ошондо күн жаайт десем, жанымдагылар «апа, асманда эч булут жок каяктан жаайт» дешет, түштөн кийин келип эле жамгыр жаап жиберет да, анан «апамдын буту билет» деп калышат. Мен болсо «атамдын бир буту менде калып калган» деп отурам.
Устат жана шакирт дегенге келгенде, мен беш жылдан бери мындайга көңүл буруп келген жокмун. Мурун болсо Манас ордодо Тинатин эженин кызы секретарь болуп иштечү, ошого машинкасынан куранды жаздырып алчумун. Куранды үйрөтөөрдө үч жолу сурачумун да менин артымдан кыяпат айтпайсыңбы деп, айтпайм эже деп үч жолу айткандан кийин гана аларга куранды үйрөтчүмүн. Себеби куранды үйрөткөн киши устат болуп калат. Анан «устатсыз шакирт жок» дейт. Ал эми устаттын үстүнөн кыяпат айтпайт. Анан мен ушуга каршымын да, устатмын деп эле 100-150 кишинин көзүн ачтым дегендерге. Көздү бир Алла таала ачат, андан бөлөк эч ким ача албайт, кишинин көзүн киши ачпайт. Мисалы, бирөөгө ак кийгиздиңби, ошол ак кийигизген адам бирөөнүн дартын айта билиш керек, куранды жатка билиш керек, бирөөнү айыктыра билиш керек. Ошондо барып анан камчы алат, а ага болбой эле камчы алып жүргөндөр мындан көп болуп жатпайбы. Мен ушуга күйөм да, кейийм. Жөн эле мазар басып, камчыны алып жүргөндөргө мен каршымын.
¤зүмдүн устатымдын аты – ‡мүт. ‡мүт апаны мен устат күткөн жокмун. Мен ушул нечен жыл кыдырдым, устатка жол бербей койду. Качан сен аян көрөсүң, анан ошондо деп. Көбүнчө өзүмчө кыдырдым мазарларды. Анан бир күнү уктап жатсам тиги кырда бир бүбү кемпир кетип бара жатат, тоонун башында, эң артында бир кичинекей арык кемпир кетип бара жатат. «Эй» деди мага түш аяндан, «тиги артында кетип бара жаткан сенин устатың» деди, карасам ‡мүт  экен, анан ‡мүткө  бардым, «мага устат болосуң» дедим. ¤зүң жалгыз баспаган мазарларың калбаптыр деди. Мен сага устат болбойм, менден кетип каласың деди. Мен кетпейм дедим, ошондо ал киши мени жаман кылып койду да. Мага үч эле жолу дем салып туруп, беш күн бардым, анан дем салып туруп, зикир чалбай эле мага актыгымды кийгизип кетип калды.
Шакирттерим бар, ‡чөө бар. Бирөө Баян деген, анын ырлары азыр гезаталарга чыгып жатат. Ал өзү ушул жерден, бирок, Бишкекте турат. Ырларынан:
Чокко салат анан да
Таш боор болуп кетебиз
Ушак менен иши жок
Чындык сөздү бетке айтып
Апам өлүп капа болуп турганда
Көңүл чөгүп кайгы тартып курганда
Акыл-насаат жакшы кебин аяшпай
Боор оорушуп мага көңүл бурганда
Чачыке апам жандай көргөн кишимсиң
Боорукерлигиң мен аябай түшүндүм
Жаныңа алып мазарларды кыдырып
Жардам берип ден-соолукка күтүндүң
Жардам берип акылдарың аябай
Жаныңа алып көңүлүмдү көтөрүп
Жалгыз үйдө олтурганда  сиз мага
Эрмек болуп мага жардам кылдыңыз
Жакшылыгың мен ошондо түшүндүм
Шамбет жээним экөөң берген жардамың
Эч убакта кетпейт менин эсимден
Мен силерди сыйлап жүрөм ар дайым.
Баян элүүлөргө  барып калды. Экинчиси, Макен, Кызыл-Октябрда турат, ал улгайып жетимиштерге барып калган. Ушундай кыйналып жүргөн оорусунан колуна камчы алып жакшы болуп кетти. ‡чүнчү шакиртим – ал кыз. Мен ага теспени гана бердим, ак жолго чыгарган жокмун. Ал кызды  5-6-классынан баштап колума алдым, 8 жыл мазарларга ээрчитип жүрдүм. Мектепти бүтүп, медучилищеде окуп жүргөндө да келип жүрдү. Кийин турмушка чыгып кетти, бир баласы бар деп уктум. Мени сагындым деп айттырыптыр, ошого бара албай жүрөм. Кыздын курагы 20 же 21 жашта го дейм. Негизи ал кыздын тубаса кыргызчылыгы бар. Көптөр айтышты ошол кызды бир ак жолго түшүрүп эле койбойбу, колуна курал карматып койбойбу дешип. А мен аны аядым, молдолор окуп койсо ал көтөрө албай калат, ал жаш болсо, көп нерсени түшүнбөйт. Мен кыздын жаштыгына карадым, түбөлүгүнө, багына карадым да, ошол себептүү теспе эле бердим, колуна курал бергим келген жок. Ал кыз мазарда отурганда бардыгын ачык эле көрө берчү. Каякта ким келгенин, кимдин колдоочусу кандай экенин баарын көрүп отурчу.
Бир күнү кыздын үйүнөн бээси жоголуп кетет. Жоголгон бээсин апасы издейт. Кызы айтат: «Апа, эртең менен эрте туруңуз, ууру алып кеткен жок бээни, бүгүн бээ экөөңүздөр бетме-бет кездешесиздер», – деп. А апасы болсо «койчу сен» деп коюп издеп бара жатса, мүрзөдөгү дөбөнүн бери жагында бээ келе жатат дейт.
Анан биздин үйгө келгенде да бирөөнүн тайы жоголуп кетиптир эле, «эже, азыр айтып коеюнбу» – дейт, ал убакта да көп айттырчу эмес да. Союздан кийин да кичине-кичине куугунтук болгон да. Кээ бир билгендер сурап, анан милициялар билип, тигил кызга жамандык кылып коюшпасын деп, мисалы, тигилер ууруну кармашса ууру кектеп кызды деле өлтүрүп кетиши мүмкүн болгон да. Ошондон корктум. «Көк дарбазада байланып турат, эже, айта берейинби», – дейт, мен болсо «кой, кагылайын» деп, айттырбай койдум. Кызды аячумун.
Ал эми совет доору убагында мен ойлойм, устат, шакирттер анча көп эмес болчу. Устаттар көп шакирт чыгарышчу эмес. Ошол кезде нак бүбүлөр басымдуу орунда болчу. Сезимдери, жан дүйнөсү, жүрөгү таза бүбүлөр эле.
Совет доорунда мазарларга жалгыздап барчубуз, топ-топ болуп бара алчу эмеспиз. Себеби дегенде топ болуп жабырап жүрсөң көзгө бат урунасың да. Ошол себептүү топ болуп баскандан коркуп, жашырынып, жалгыздап барчу элек көбүнчө. Бир окуяны айтып берейин, 30 жаштар курагымда Арашан ата мазарына барып калдык. Ал мазарга барып тегерек болуп отурабыз. Ал кезде менде жар салмак кайда, жанымдагы бүбүлөрдү ээрчип жүрөм да. Анан эле арасынан зикир чалып башташты, кыйкырып-өкүрүп, кемпирлердин буту жерге тийбейт, секирип жатышат. Ал жерде отурганда бири-бирине тийбей, алысыраак аралыкта отуруш керек. Отурсам эле бир ак коён бар экен. Карап эле калдым. Бир маалда баягы ак коён мени карай жылып келе жатат. Анан эле коркуп, жанымдагылардын аркасына башымды катып, кирип кеттим. Анан Эсенбай дегендин апасы чоң бүбү болчу, ошол «ай, чунак, бир нерсе көрдүң ээ» деп калды.  Мен болсо чыңырып жатам, «башымды каткыла» деп. Ал убакта толук түшүнбөчүмүн да, ошондой-ошондой сырдуу көрүнүштөргө.
Ал кезде эл оозунда көп айтылган мазарларга Манас атанын күмбөзү, Ак терек ата, Шаркыратма, Арашан ата, Калпа ата, Зулпукор ата, Ак булак мазары (Калбанын ичинде), Капкадагы, кайнап эки булак чыгат деп айтып жүрүшөт го, ошол мазардын аты Базар балам беле, ушундай, ушул мазарлар кирчү. Киров суу сактагычынын астында да булак бар болчу.
Мен ошол  22, 23 жашымда Арашан ата мазарына топ болуп бардык, жети-сегиз киши. Союз убагында, жаш кезимде мазарга чыкканда көп киши ээрчитип жүрчүмүн, 15-16ны. Анан мен Чаткалга бардым, ошол жакка эки жолу баргандан кийин эле эки жолу киши ээрчитпей калдым. Мага кандайдыр бир касиет келдиби, билбейм, киши ээрчитпей калдым. Кишинин жүгүн албай, ээрчитсем бир 5-7 киши ээрчитем, андан көп киши ээрчитким келбейт. Ошентип калдым, төрт бардым да Чаткалга. Арашан ата мазарына барганда болдубу, барып эле отуруп, кичине зыярат кылгандан кийин, жаңы эле чай ичээрде бир милициялар барып калышты. Шам убагы болчу, күүгүмдө. ‡чөө. Кыйкырышты, ар кайсыны айтышты, жөн-жайыбызды айтсак түшүнүшпөдү, анан бирөө «башчыңар ким, түш машинага» деди мага, мен болсо түшүп алдым грузовой машинасына. Бир маалда жанымдагы бир келин айтып калды: «Ой эже, сиз каякка, түш десе эле милицияларга түшүп кете бересизби» – десе, анан барып ойлондум «и-и» деп, мен ошондо сезимимди жоготуп коркуп түшүп кетиптирмин да. Анан милициянын машинасы жүрө электе жерге түшүп калдым. «Мени эмнеге  алып кетесиң, азыр  сотко бербесең, эртең менен чакырып аласың» – деп. Ошентип эле баарыбыз кыйкыргандан кийин милициялар кетип калышты. Милициялар ошентип коркутушчу. Анан бир үйдө жар салып жатканбыз. Жанымдагылардын көбү улгайган адамдар, мен ал убакта жар салганды деле билбейм, жаш болчум, ээрчип эле жүрчүм. Улгайган адамдар жар салаарда бир кишиге тыйын береби, айтор, бирөөнү кароолчу кылып коюшчу эшикке. Бирөөлөрдү карап тур деп. Эл жаткан убакта саат бирлерде салышааар эле жарды. Ал убакта ошол бирөөнү кайтартып коюшчу, үстүбүзгө кирип келип калышпасын деп.
Милициялардын болсо кылаары эмне, штраф салышмак,  суракка алышмак. А жалпысынан мазарларга карата элдин түшүнүгү жакшы эле болчу. Менин бир тууган жеңем төрөбөй жүрүп, улам баласы токтобой, Манас атанын күмбөзүнө барайын дегенде ыйлап, чындап ниети менен суранып барчу күмбөзгө.
Совет доорунда бизди атеисттик көз карашта тарбиялашты да «кудай жок» дешип. Мугалимдердин кээ бирлери ичтеринен кадимкидей эле келме келтирип  «кудай өзү кечирсин» деп туруп, анан кайра эле бизге «кудай жок» деп окутуша берчү экен да. Кийин мугалимдердин көбү өздөрү айтып жүрүштү.
Совет доорунда молдо, табып, бүбүлөргө болгон мамиле азыркы күнгө салыштырмалуу катаал эле. Табып, молдолорду союз убагында кармап, камап келип, айдап кесип. Ошондо биздин бул Жон-Арыктан Курманаалы деген чоң атабыз укмуш киши экен кыргызчылыгы жагынан. А киши аялы тон тигип жатканда ийне жок, ийне союз убагында аз экен да. Анан чоң атам: «Ээ, бачагар, чөп алып кел, чөп алып кел, анан чөп алган жериңди бил», – деген экен. Ийнеге чегерип он чөп алып келгенде, чоң атам баягы чөптөрдү тамагына салып, кайра чыгарганда, баягылар ийне болуп калчу экен. Анан тигип бүткөндөн кийин аялы кыйшаңдайт да, жоон ийне экен, экөөсүн алып калайын деп, ошондо чоң атам «алып кел бери, кыяматта менин ийненин көзүнөн өтө турган алым жок, мен аны кайра ордуна жандырышым керек» деп, кайра ордуна алып барып таштачу экен. Ал кишини апамдар «ийне жутар акебиз» деп аташчу экен.  Бул кишини да катуу куугунтукка алышкан, өз мезгилинде.
© 2009-2011 Aigine CRC. All rights reserved
Multilingual WordPress by ICanLocalize