ru ky el cs ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ky ky ky ru
"Аалам", 14.10.08 - 12-бет: Полит-элита...•
Кезектеги "согуштан" кийин Гүлнарага акыл-насаат айтканы келгендер кепти ушундан башташат. Анысы - "кебетеңе караганда, чогуу жашатмак түгүл, сени мунун жанына отургузганга да болбойт, ошону билип, кыңкылдабай эле оокат кыла берсеңчи" дегендери.
Чынында эле күйөөсүнүн өңү жылма. Шыңга бой, ак жуумал жүзүнө жарашкан капкара тармал чачтары жазы маңдайынан артка кайрылып, пианисттикиндей ичке колдору аны сезимтал, ак көңүл жандай көргөзүп турат. Бирок... бир көргөн адамдын көзүн жазгырган бул сулуу жүздүн артында эмне бар экенин Гүлнара жакшы билет.
Биле элек кезинде, бир көрүп эле сүйүп, түн уйкудан, күн тынымдан калып алоолоп жүргөнүндө кимдир бирөө анын кандай экенин күзгүдөн көрсөтсө да, анын жүрөгүнүн жалынын баса алмак эмес. Кудай тилегенин бердиби же тагдыры туш кылдыбы, айтор, эңсеген адамы менен баш кошконуна жетине албай, жерге- сууга батпай жүрдү. Жылдар айланып, кызартып кыздуу, агартып уулдуу болушту.
Сегиз бир туугандын кенжеси болгонунанбы, жаш үйбүлөнү Гүлнаранын бир туугандары абдан колдошту. Баары чогулуп, бир бөлмөлүү үй сатып беришти. Агасы машине мингизди. Чет өлкөдөн товар ташыган эжелери өздөрүн эле эмес, балдарын кошо кийинтип, айылдагы бир туугандары тамак-аш менен жабдып турушту. Минтип туш-туштан кожодой колдогондордун жакшылыгына дөгүрсүгөн күйөө, элдин көзүнчө актанганыбы же мактанганыбы, "мени Гүлнара лотерея уткандай эле утуп алган, болбосо, бул байкушту ким карамак эле" дей берчү. Анысы - өңү серт, бою корто немени "айкөлдүк кылып эле алып алдым" дегени болчу.
Күйөөсүнүн тышы жалтырак, ичи калтырак экенин адегенде сезсе да, анысын көңүлүнө албай жүрдү. Көбүн кечирип, көбүнө көз жуумп, "турмушта боло берет да" деп өзүн-өзү сооротуп. Дөөдүрөп сүйлөп, дөөпөрөстүк кылгандан далай жакшы кишилерден кол үзүп, далай кызматтардан шыпырылып, бардык шарты бар үйдү сатып, жаңы конуштан жер алып, вагонго көчүштү. Аңгыча болбой кылдай кымбатчылык кыстап келип, акыры кыш куюп саткан абалга чейин жетишти. Мурда-кийин мынчалык кара жумуш кылып көрбөгөн күйөөсүнүн кыйналып жатканын байкаган келин ылай тебелешип, суу ташып кошо жүрдү. Күйөөсү "чарчадым" деп кечинде иче койгонун анчалык өөн көрчү эмес. Ушинтип кыйналып-кысталып жүрүп эки бөлмөлүү времянка салып, кирип алышты.
Турмуш минтип кылдырап өтө берет беле, бир күнү алыскы айылдан күйөөсүнүн апасы келип, элетте турмуш болбой калганын, эки кызы менен биякка келип, семичке сатса да оокат кылаарын кыйытты. Аз өтпөй уул-келинин үйтөлөктөй үйүнө кирип алышты. Адегенде "өзүбүзчө квартирага чыкканча тура туралы" дешкен. Кийин батир акысынын кымбат экенин шылтоолоп биротоло жашап калышты. Мурда эле кокуй турмуш андан бетер оордоду. Гүлнаранын төркүндөн ташып келгени заматта жок болуп, бирине тартса, бирине жетпейт.
Күйөөнүн ичкени күчөп, казан оттон түшө турган болгондо, Гүлнара чет жерде соода кылган бир туугандарына илээшип, соода кылганы Россияга жөнөдү. Адегенде эки чакан сумка менен Новосибирскиге барды. Кайсы бир станцияга жакындаганда эжеси анын сумкасындагы шымдарды чыгарып, вагондогулардын баарына экиден-үчтөн кабаттатып кийгизип чыкканын көргөндө бир чети таң калып, бир чети заматта балтайып семире түшкөн кишилерди көрүп боору эзиле күлүп жатты. Сумкасындагыларын ошентип текшерүүчүлөрдөн аман-эсен өткөрүп, сегиз күндө он беш миң таап кубанычы койнуна батпай кайра келди. Бала чакасына кийим-кечек,тамак-аш алып берип, кайын эне, кайын сиңдисине жакшылап табыштап кайра дагы жөнөдү.
Кышкы суукта, акактаткан ысыкта ат көтөргүс жүктөрдү көтөрүп, поездде жанчылып далай убакыт өттү. Тапканын үйүнө жеткиргенче шашат. Келгенинде күйөөсүнүн достору дароо чогулуп, күндө майрам, күндө той. "Гүкү - молодец, муну ушундайы үчүн алгамын да" деген күйөөсү акчаны бапырата санап, арак-пивону кенен алып катуу майрамдайт. Бир жолку барып-келгени эле канча ден соолукту, канча нервди алаарын ойлоп да койбогон күйөөсү Гүлнаранын "эл катары там салып алалы, кум, шагыл түшүр, цемент ал" деген акчаларынын дайынын таптырбай, аны сураса, далыга таптап, "шашпа, кемпир, келишкен там салып берем, сен иштеп турсаң баары болот, азыр жашпыз да" деп жайгарат.
Бир күнү кайын энесинин "Э, айланайын балам, төшөктөрдү сүйрөп кетип атып баарын булгапсың го. Балдарыңдын алдына салчу төшөктүн баарын арам кылып бүтүрдүң го" деп, баласын жемелеп жатканын кулагы чалып калды. Жалаң эле акча табам менен жүрүп, эч нерсени деле байкабаптыр. Караса, чындап эле төшөктүн баары шалтактаган. Кайын сиңдисинен акырын чегип сураса, "акем достору менен бакка барып карта ойнойбуз деп күндө эле төшөктөрдү көтөрүп кетет" деди. Ичин муздак бир нерсе сыдырып кеткенсиген Гүлнара эртеси кечке жуук "Беловодскидеги эжемдикине барам, эки-үч күндө келем" деди да, үйдөн кийинип чыгып кетти. Эч кайда барбай эле, талаанын четиндеги бакты караган коңшусунукунда отурду.
Күүгүм кирип, көз байланаар маалда Темирбек деген досу келди. Аз өтпөй экөө төшөктү колтуктаган тейден бакты көздөй жөнөштү. Гүлнара андан ары эмне кылаарын билбей отурду да, үйүнө келди. Тээ бир топтон кийин, түн кирип калган кезде, кайын сиңдисин ээрчитип, бакка жөнөдү. Кайын энеси кошо ээрчип алды. Үчөө шырп алдырбай акырын келип, нарытада кобур-собур, аялдын күлкүсү чыгып жаткан тушка жакындашты. Чоң бактын түбүнө төшөктү жая салып жатышкан караандарды көрүп жакындап барууга Гүлнаранын жүрөгү даабады. Кайын сиңдиси тигилердин жанына барып фонарикти жандырды эле, төртөө төрт жерде соксоюп отура калышты.
- Эй, эмне жүрөсүң биякта? - деп атырылган күйөөсү карындашын каруусунан кармап, итерип жиберди. Беритеден карап турган энеси чыдабай кетип бакырып-өкүрүп баласын тилдеп кирди. Наркылар жылт этип караңгыга сиңип жок болуп, уурусун карматкан күйөөсү үчөөнү бирдей сабап кирди. Экөөнүн "Апама тийбе" деп чырылдаганына караган да жок.
Ээн талаада ээ-жаа бербей жулунган немеден зорго кутулган үчөө үйгө зорго келишти. Башынан ылдый аккан кан көзүнө сарыккан энесинин көрүнүшү үрөй учургудай эле. "Тез жардам" чакырганы карындашы чуркап кеткенде, энтигип кумсарган баласы кирип келди. "Өзүңөн көр, мени эмне аңдыйсың? Сен жаш кезиңде жалаптык кылбай койдуң беле? Мени эмне, билбейт дейсиңби? Элдин баары кеп кылчу, чогуу жүргөн балдардан уялчумун" деди. Баятан озондоп жаткан энесинин жаагы тып басылды.
"Тез жардам" келип эмне болду десе, Чоң-Арыктагы баламдыкына барып кеч калгам, жаш балдар сумкамды талашып, бербей койсом башка чаап кетти дегин" деди.
Доктурдун "эмне болду?"деген суроосуна энеси дал ошону кайталады. Жарааты бир топ эле оор экен, ооруканага алып келишкенде, "бул апаны тонойбуз деп жаш балдар сабап кетиптир" дегенди уккан врачтын "улгайган кишиге кантип кол көтөрдү, акмактар, энелери жок немелер го "деп кыжырданганын жанындагы баласы тымпыйып угуп отурду.
Эки-үч күндөн кийин көңүл айтып коңшулар киришти. "Ошол балдарды кармасам, өз колум менен жанчат болчумун, энеге кол көтөргөн адамдын кантип иши оңолот?" деп чын дилинен күйүп-бышкан кошуна: "Эми, Нуке, апаны дарылатканга жардам болсун, коңшулардын жардамы ушул" деп бир ууч акчаны карматканда, күйөөсүнүн кызарбай-бозорбой туруп алганын көрүп Гүлнаранын жети өмүрү жерге кирди.
Келининин өзгөрүп калганын байкаган кайын энеси жайкаган болот: "Эми айланайын, эмне кылайын, "ичтен чыккан ийри жылан" деген ушу турбайбы. Баланы тууйт экенсиң, мүнөзүн кошо туубайт экенсиң...".
Кийинки каттамынан түшкөн акчаны Гүлнара мурдагыдай күйөөсүнүн колуна алып келип салып берген жок. Кадимкидей чоң акча алып көнүп калган неме эми "эрге тийип алган окшойсуң, сен соо эмессиңге" өттү. Келген сайын сабап, үйдөн кубалап, балдардын көзүнчө муунтуп, улам барган сайын күчөп баратат.
Баягы жүрөгүндөгү сезим эчак өчкөн келиндин көзүнө күйөөсүнүн суру бузуктай көрүнөт. Өзүнчө эле жашайын, балдарымды багайын деген ниетин түшүнбөгөн башкалар аны акчага эсирип аткандай көрүшөт. Ошон үчүн жолуккан сайын эле "татынакай күйөөң бар экен, кудай деп эле жашай бербейсиңби, эртең эле бир солкулдаган жаш кыз жетелеп кетет" деп акыл айтып киришсе, ичинен күлкүсү келет. Жылмаңдаган жылуу бет каптын арты кандай гана ыплас экенин алар кайдан билишсин.
Саида - баш байге ээси
Алматыда стол тенниси боюнча эларалык чоң мелдеште кыргызстандык Саида Кудусова биринчи орунду ээлеп, алтын медаль тагынды.
Жарым финалдык таймашта Саида Казакстандын биринчи ракеткасы, мыктысы Гүлмира Хусейинованы утуп алганы чоң сенсация жаратты. Баш байге үчүн финалдык таймашта Өзбекстандын көп жолку чемпиону Ольга Ким менен беттешип, аны да артыкчылык менен жеңди. Саида Кудусованын жеңишинин урматына Кыргыз туусу абада желбиреди.
Өткөн саныбызда бильярддын пулу түрү боюнча Бишкектин ачык биринчилиги өтөөрүн кабарлаган элек. Тилекке каршы, Бишкекте өткөн КМШнын саммитине карата бул турнирдин мөөнөтү өзгөрүп, 17-октябрдан 19-октябрга чейин өткөрүлмөк болду. Анүстүнө Кыргызстандын "мен кыйын" деген бильярдчылары учурда Москвада өтүп жаткан Кремль турнирине катышууда.
Бишкектин четиндеги "Нижняя Аларча" спорт базасында гребля кайык жарыштары боюнча "Достре-2008" эларалык мелдеши жыйынтыкталды.
Мында бишкектик Максим Бондардын жылдызы жанып, түрдүү аралыктагы кайык жарыштарында 6 ирет марага озуп келип, 6 алтын медаль тагынды.
Бул "Достре" эларалык мелдеши 33 жылдан бери үзбөй өткөрүлүп, кайык, гребля, каноэ спорт түрүнүн өсүп-өнүгүшүнө олуттуу салым кошуп келатат. Бул ирет мөрөй талашууга 250дөн ашуун спортчу катышты.
Кыргызстандык спортчулардан Максим Косарев да күмүш байгелүү болду. Алты алтын медалына ыраазы болбогон Максим Бондарь жуп болуп кайык жарышка да катышып, коло байгелүү болду. Кыргызстандын намысын коргогон Александр Пустовой, Кирилл Кирюхин жана Денис Рыбьянов биринчи орунду камсыз кылышты.
Кыздардан бишкектик Ксения Гришанова, Ольга Гилевич, Рузала Налыбулина айырмаланып, "Достре-2008" турниринин жеңүүчүлөрү деп таанылышты.
Жаш жеткинчектерден да татыктуу орун басарлар өсүп келатканы да адистерди кубандырды. Бирок, ушул кайык спортунда кыргыз улан-кыздарынын жоктугу ойго салат.