ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky mr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ru ru ru ru ru ky ru ky mr ky ru ky ky ru ky ky ru ky ky ru ru kk bg ky ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Башыбызды өйдө көтөрүп жүргөнгө үйрөнбөйлүбү
Кыргызстан жербаш болуп баратат. Акыйкат, чындык канчалык ал тарапта турбасын, акыркы жүз жылда качан да болсо, актануучунун ролунда келатат. Ким-бирөө бир нерсе дей электе, башын сыйпалап актанып кирет. Кыргыз Республикасынын Президентинин алдындагы Мамлекеттик тил боюнча комиссиянын экс-төрагасы Азимжан Ибраимов Кыргызстандын аймагындагы орусча аталыштагы жер-суу аттарына мурдагы түпкү кыргызча аталыштарын бериш керек деп, демилге көтөрүп койду эле, орус тилдүү интернет сайттар Азимжанды баса калышты. "Азимжанга эстелик тургузуш керек" деген демилге көтөрүп. Кыргыз бийлиги актангандан жана Ибраимовду ошого шылтоолоп кызматтан алгандан башка эч нерсеге жараган жок. Азимжан өз тилинин "курмандыгы" болду.
Бийлик же бир гезит окубайт, телеканалдарды көрбөйт окшойт, болбосо, акыркы жыйырма жылда Кыргызстан аймагындагы орусча аталыштагы жер-суу аттарын мурдагы түпкү аталыштары менен алмаштыруу маселеси байма-бай көтөрүлүп, коомчулуктун кызуу колдоосуна ээ болуп келатканын билиши керек эле. Жер-суу аталыштарын кыргызчалайбыз деп Азимжан Америка деле ачкан эмес. Бирок, ур-токмок алдында калды. Кызматынан айрылды.
Бирок, биз анын кызматынан айрылганын трагедия катары карагыбыз келбейт, ал тың жигит, ишсиз көчөдө калбайт, кай жерде иштебесин, өз жанын, үй-бүлөсүн тың багып кеткенге, кудурети жетет. Маселе, мында мамлекеттин жербаш болуп, башка элдердин, улуттардын алдында баш көтөрө албаган, өз чындыгын, өз акыйкатын талаша албаган жербаш саясатында болуп жатат.
Кыргызстан бийлигинин "өгүз өлбө, араба сынба" позициясын билип алган, эл аралык коомчулук качан болбосун, омуроолоп, төбөлөгөнгө көнүп алышкан. Ошол эле 2010-жылдын июнундагы окуялар боюнча эл аралык иликтөө комиссиянын жыйынтыгын алалы. Биз биерде башка майда-чүйдөлөрүнө токтолгубуз келбейт. Эки эле мисалын айталы. Комиссия: "Кыргыз Республикасын Кыргызстан Республикасы деп атоо жана өзбек тилине аймактык тил статусун ыйгаруу" тууралуу сунуштарды бергени кызык. Деги, бул эл аралык иликтөө комиссия төрагасы Киммо Кильюнен деген ким? Кудайбы? Чындыгында, Киммо Килюнен өзү гана эмес, бул комиссиянын өзү Бириккен Улуттар Уюмунун, же Европалык коопсуздук жана кызматташтык уюмунун мандатына ээ эмес. Бул дегендик комиссия чыгарган тыянак эл аралык укуктук күчкө ээ эмес дегенди түшүндүрөт. Анда эмне алар тентиреп бул жакта жүрүшөт.
Бириккен улуттар уюму дейбиз, бул эл аралык уюм деле дайыма акыйкат чечимдерди кабыл ала бербейт. Ирак мамлекетин деле Батыш өлкөлөрүн БУУнун унчукпаган макулдугу талкалап, дээрлик жер менен жексен кылуу алдында турушат го. Ооганстанды айталы, эл аралык коомчулук бул өлкөнү терроризмдин очогу катары айыптап, бүт дүйнөнүн жүрөгүнүн сары суусун алып келатышат. Ооганстандагы терроризм менен күрөшүп эле жатышат? Бирок, Усама бин Ладен курман болгону менен, күрөш али аягына чыга электей. Эми Омар деген молдосу пайда болуптур. Жыйырма-отуз жылдан бери аягына чыкпаган эмне болгон терроризм? Террористтер эмне Ооганстанда таракандай көбөйүп жатышабы? Же терроризм деген ажыдарбы? Жетет да, качанкыга чейин Ооганстанды жана анын элин бутага алып кыра беришет?
Дүйнөлүк коомчулуктун унчукпаган макулдугу менен, Жакынкы Чыгыш мамлекеттеринде канча айдан бери кан төгүлүп, "элдик революция" деген ураан астында чыр-чатактар басылбай келатат. Миңдеген элдин көз жашы, каны кимдердин, кайсы мамлекеттердин кызыкчылыгы үчүн төгүлүп жатканын көрбөй, эл аралык коомчулуктун көзү көр болуп калганбы?
НАТО күчтөрү Ливияны бомбалап жатканын бүт дүйнө унчукпай карап турат. Мен кудуреттүү деген Россия Федерациясы кой-ай деп койгонго жараган жок. Мейли, АКШ баштаган Италия, Франция мамлекеттерине Муаммар Каддафи тамагына туруп калган кылкан экен дейли, ошол жалгыз адам үчүн Ливияны бүтүндөй кыйратып, элинин канын суудай агызыш керекпи?
ЕККУ (ОБСЕ) тууралуу такыр эле сөз жок. Европанын кичи БУУ атыккан бул уюмдун юридикалык жагы тагыраак эмес, ЕККУ уюм катары эч бир жерде катталган эмес деп жүрүшөт.
Андай болсо, 2010-жылдын июнь окуясын иликтеген эл аралык комиссия кимдин атынан сүйлөп жатат? Кыргыз Республикасынын атын өзгөртүш керек деп эмне жыландын башын кылтыйтууда. Өзбек тилине аймактык статус берүү жөнүндө сунуштун өзү эки бир тууган, тили бир, дили бир элдин ортосуна от жагуу менен барабар десе болот. Кыргыз менен өзбек эли миңдеген жылдар эл аралык комиссиялардын арачысы жок эле, ынтымакта, биримдикте жашап келишкен. Миңдеген жылдар эки элдин ортосунда тил маселеси болгон эмес. Кыргыздар өзбек тилинде, өзбектер кыргыз тилинде өз эне тилинде сүйлөгөндөй эле сүйлөшүп келген.
Кыргыз бийлиги башкасын айтпаганда, ушул эң жөнөкөй чындыкты эл аралык коомчулукка так кесе түшүндүрө алышпайт. Тарыхты карагылачы, миңдеген жылдар кошуна жашаган эки эл - кыргыз менен өзбек бир жолу урушту беле? Жок, урушкан эмес. А акыркы жыйырма жылда эки элдин ортосунда эмес, эл арасындагы тентектеринин ортосунда, эки жолу кагылыш болду. Бирок, муну өтө эле татаалдаштырып, улут аралык жаңжал деп атаганда да болбойт. Болор иш болду, түбөлүгү түз болсун деп, Кудайдан ошону тилеш керек. Кошуна менен кошунанын ортосунда, ар кандай түшүнбөстүктөр болот. Бир атанын эки баласы деле өмүр бою бири-бирин карашпай калган учурлар кездешет турмушта. Андыктан, турмушка айкөлдүк менен, түшүнүү менен карап, бир туугандарды бирин бирине кагыштырганга эмес, бирин бирине табыштырганга аракет кылыш керек деп ойлойбуз. Эл аралык коомчулук атын алып жүргөн комиссия ириде эл арасындагы ынтымак, биримдикти ойлошу абзел.
Чагымчылдык эч качан жакшылыкка алып келген эмес. Ал эми өз мамлекетин кандай атайт, кайсы тилге кандай статус берет, бул мамлекеттин ички иши.
Бийлик аке, кадрың ким экенин айтып берсең, мен сенин ким экениңди айтып берем
Адатта, "досуң ким экенин айтып берсең, мен сенин ким экениңди айтып берем" деп айтышат. Анысы кандай, биз бийлик акеге кайрылып, "Бийлик аке, кадрларың ким экенин айтып берсең, биз сенин ким экениңи айтып беребиз" дегибиз келет. Минтип айтпаска да чара калбай калды. Мамлекет бардакка айланып, ким оюна туура келсе, ошону жасап жаткандай. Анүчүн бийлик башында тургандарды да күнөөлөй албай кетесиң. Анткени, система өзү бузулду. Коом "Баарын сатса жана баарын сатып алса болот" деген принцип менен жашап жатат. Сатып алчусун сатып алып, тартып алчусун тартып алып жатышат. Мамлекеттик бийликте да ошол эле принцип. Азыр кызмат сатылат, жер сатылат, намыс сатылат деген сөз эч кимди таңгалдырбайт. Балаңды бир бизнестик фирмага, же мамлекеттик ишканага орноштургуң келеби, бир торпогуңду жетелеп барып бересиң. Ансыз сени менен эч ким сүйлөшпөйт. А "Шоро" сыяктуу фирмаларга кыздарды кантип тандашат билесиңер да.
Алсыздын заманы эмес, алдуулардын, билеги жоондордун, акчалуулардын заманы. Кайсы бир күркүлдү кызматтан алып койдубу, бул жалпы элдик трагедияга айланды дей бер, урук-туугандарын, жоро-жолдошторун, токолдорун Акүйдүн алдына апкелип, кыйкыртып тура беришет. Анткени, акчасы болгондон кийин, ага баары тууган, баары дос. Эгер сенин колуңда эч нерсе жокпу, анда сенин эч кимге керегиң жок, сени ит да каппайт.
Жашырганда эмне, 2005-жылдын 24-мартындагы жана 2010-жылдын 7-апрелиндеги элдик революциялардан кийин айрым бир учурларда муштуму жоондор бийликке келген фактылар жок эмес. Бийликти сактап калуу оңой-олтоң маселе эмес экен. Ушундан улам иттин уулу Байгара да бийликке аралашты. Өз ысымын туура жаза албагандар, бийлик деген эмне, мамлекет деген эмне экенин билбегендер кызматка келишти. Жер-жерлерде, бийликти барып туруп, басып алышты да. Айыл жерлеринде кимдин тууганы, досу көп болсо, кимдин акчасы көп болсо, кимдин үнү катуураак чыкса, ошолор келип бийликке олтуруп алгандарын айтып жүрүшөт. Азыр да олтурушат. Эч ким мыйзамды уруп ойногону да жок. Бирок, "Мыйзам, мыйзам" деп кыйкырса, балээдей кыйкырышат.
Акыркы жылдардагы мына ушундай башаламандыктар, мыйзамсыз иштер, сен мунун кадрысың, ал анын кадры деп тирешмейлер мамлекеттик кадр саясатына катуу сокку урду. Кыргызстан мурда эле кадр саясатында эки бутунан аксап келсе, акыркы беш жылдагы өлкөдөгү туруксуз абалдан улам таптакыр эле кадрдык сазга тыгылып калды. Бир олуттуу мисалды эле айталы. Азыр Президенттин болобу, Премьер-министрдин болобу, Жогорку Кеңештинби, Тышкы иштер министрлигининби, мамлекеттик кадр саясаты кандай экенин сурап көрүңүзчү, жагдай өтө оор. Биерде, бул кадрлар бар, биерде булар өсүп келатат, бул бизге келсе, мындай иштеп берер эле деп, иш үчүн колун колго уруп койгон киши жок. Агасынын баласы менен тагасынын жээни экенине, бул депутаттын көрөр көзү, тигил министрдин иниси экенине айрыкча басым жасалат. Президент аппараты деле, Өкмөттүкү деле ошентип түзүлүп келатат. Жогорку Кеңеш болсо, ар бир чакырылыш сайын жаңыдан шайланып келген депутаттардын дос-тууган, тамыр, аяш-паяштары менен толукталып, алымча-кошумчаланып турат. Президент аппараты да, Өкмөт да, Жогорку Кеңеш да "өз киши" принциптери менен кадрларды тандайт. Мына ушундай, туруктуу кадр саясаты жок жерде жаш кадрларды даярдоо жөнүндө сөз болушу мүмкүн да эмес. Акаев кадрлары дүңү менен Бакиевге иштеп, Бакиев кадрлары түгөлү менен азыркы бийликтин саясатын жүргүзүп жаткан трагедия мына ушунда. Чындыгында, алардын иштегенине деле кызганыч жок деңизчи, маселе мамлекеттин оңолбой эле, оңкосунан кетип жатканынын бир себеби да, баягы эле кадрлар иштеп жаткандыгында. Мына ошол жогорку жана орто саптагы кадрлар иштеп чыккан жана калыптандырган, жолго койгон коррупциялык системалар ушу бүгүн ошол бойдон калып жаткандыгынын бир себеби да ушунда.
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Сот акча ашагандарды кустура алабы?
Кытай жакынкы беш жылда дүйнөдөгү
Мекен үчүн кечип коюп өмүрдөн,
Желегиме жүрөк каны төгүлгөн
Эл аралык комиссиянын отчетунан кийинки ойлор
Эмне эле парламентке асыла бересиңер, ыя?
Монополияны жөнгө салуу агенттиги билдирет
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?