bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru kk mn kk ky ky krc ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru ru ru ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky ky ru ky tt ru mr ru kk ru ky ru ru ru cv ru ky ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Назар", 11.12.09 - 11-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Алдыда али "оюн-зоок" көп
Мыйзамды тепсейт гарантын -
Калк башында каран түн.
Кылыгын баштап турган күн.
Ууруну ууру жүрөт теминип.
Канчалык жасалгалап, жаап-жашырып, жайдарыланбайлы, "гүлдөп жаткан" өлкө абалын башкача сүрөттөөгө болбос. Айрыкча "абдан адилет, таза" өткөн парламенттик жана президенттик "шайлоо-шоулар", референдум-импровизациялар, "суу тартыштыгына күнөөлүү кургакчылык", элибиздин жашоосун жакырданткан "тыштан келген кризис" сыяктуу легендалар буга күбө. Ал эми акыркы "реформа" деген инсценировка бир далай саясий оендордун оозун ачырды. Айтор, укмуш спектаклдер. Бирок ушундай оюн-зооктордон кылтыйып турган бир нерсени баамдайсың: "мыйзамды бузсаң буза бер, бийликти мактап, "үй-бүлөгө" кызмат кылсаң болду, акталасың, макталасың, сыйлык-наамга ээ болосуң". Укугуңду коргойм деп, ууруларды болжойм деп, чын сүйлөп, адилеттик талап кылсаң таланасың, камаласың, зордолосуң, кордолосуң. Бул биздин жашообуздун лейтмотиви. Мындайда кыкең турчубу, жасакорлор, кошоматчылар саат сайын өсүп, "артисттердин" шумдуктай таланттары ачылууда. Бул жагынан кыргызга эч бир эл жетпей турганын КТР деген күзгүбүздөн көрүп алсаңыздар болот, не деген гана "персонаждар" жок.
Чынында Кыргызстанга ушундай башкаруу керек. Анткени уйкуда жатып, адилетсиздикти мээси менен баамдай албаган адамдарга чучугуна жеткидей нерсе керек болуп турат окшойт, ошондо сезими ойгонор?!
Элдин жашоосун жүрөгү менен туя турган интеллигенция сөрөйлөрүбүз "көзүм көрбөсүн, кулагым укпасын" деп, кыпчычу жерин кыпчып, басчу жерин басып отурат, көбү эптеп күн көрүү менен алек, чыгармачылдардын ичинен Токтогулдарга караганда Арзыматтар арбыныраак. Искусствонун терминологиясын колдонсок бул - "улуттук өзгөчөлүк", бирок кыргызымдын шору. Азыр ырчыларды карагылачы, жалаң шоу жана тойлор менен оокат кылган жан, маданиятта болсо той ырчылары менен тамадалардын, шойком-шоу ырлардын заманы. Маданиятта искусство деңгээлиндеги чыгармачылык жокко эсе, ырчы-чоорчулардын басымдуу көпчүлүгү, анын ичинде опера ырчыларына чейин, той-топурда "тоодой эт, көлдөй чык" берилген жерде тамактын коштоочусу болуп калган. Коомдун талабы ушундай, өнөрпоздор да ушуга ыктап алган. Бул абалды буруп, жеңил-желпи, маани-маңызы тайкы өнөр агымына альтернатива коюп, бийик искусствону өстүрөйүн деген жан жок, маданият агентствосунун чамасы чак, абалды өзгөртөйүн деген ниети да жок. Бийик өнөрдү, накта чыгармачылдарды багып алайын деген маданият министри (эми деректир) да жок экен (караңыз "Агым" 4.09.2009, пианист А. Сыдыковго болгон мамилени). Маданият чиновнигинин мындай позициясына караганда "накта" бийликтин заманында накта таланттарга накта наадандык мамиле көрсөтүлөт көрүнөт.
С. Раевдин, кыргыздын маданиятын менчиктештирип алгансып, "Ата мекен" аттуу ыр жазгандарга биздин маданият чөйрөсүндө орун жок дегени эле эмнени каңкуулайт? Ага "айдаганым "Мерседес", жанымдагы сүйгөнүм "Мерседестен" кем эмес" дегендей ырлар гана жагабы? Же бир үй-бүлөгө кызмат кылбаган маданият кызматкерлерине Кыргызстанда орун жок саясатын жүргүзүп жатабы?
Маданият министрлиги кайра түзүлүп жатканда министр мырза обу жок ооз көптүрүп, улуттук маданий борбор түзө салабыз, уңгулуу маданият өнүккөнгө укмуштай шарт болот деген эле. Шарт түздү, бирок өзүнө, курамы 60 адамдан турган Улуттук маданий борбор (УМБ) ачты эле, анысы арам акчаларды адалдаштыруу борбору болуп калды деген кепти гана жаратты. Андыктан УМБны "Уурулардын мандемдүү борбору" десек кантет? Кыргызстандын борбордук аянтына Манастын, жалпы кыргыздын душмандарынын эстеликтери коюлуп турганда, журналисттер маданият министри С. Раевден сурап атпайбы, бул эмнеси?- деп. Анда ал айтат: -Менин буга тиешем жок деп. Өзү ошол аянттын жанында отурат, Кыргыз маданиятын тейлеп жатат, анан кыргыздын рухуна шек келтирип, маданиятын тепсеп жаткан нерсеге көнүл буруп койбой, четке чыга берет экен да, башын катып. Алайдын аркы бетиндеги айылдын клубунун ити үрүп чыкса да "жүз долбооруна" киргизе коюп мактанган министр мырза жок. Эми минтип "Манас" эпосун кытайларга тарттырып жибергенине да тиешем жок деп чыгаары турган иш. Улуттун уңгусун түзгөн маданиятка тиешеси жок болсо, маданиятка кайра-кайра неге жабышат?
Кыргыздын композиторлору кырылып калгансып, опера-балет театрына азербайжандын "Көр оглу" операсын койдурду. Түрксойдун акчасына койдурдум деп мактанышы мүмкүн. Ал акчага кыргыздын чыгармасын сахнага алып чыкса мактанышы эп болмок. Улуттук музыка маданиятына чоң кызмат кылып, эми М.Эшимканов эшикке айдап салган симфониялык оркестр эмне кылаарын билбей карайлап турган күн.
Жакында эле Кыргыз композиторлор Союзу 70 жылдык мааракесин белгилеп, колунан келген иш-аракетин жасады, уюштуруу пленуму да өттү. Кыргыз музыкасынын атагын алыска чыгарган, башында А.Малдыбаев, К.Орозов, А.Огонбаев, М.Абдраев, К.Молдобасанов сыяктуу улуттук музыканын лөктөрү түбүн түптөп, талпынтып келе жаткан уюмдун мааракесине Өкмөт акеден баштап маданиятка тиешелүү бир топтору чакырылган, албетте маданият агенттиги да. Бирок алар мааракеге келмек турсун, алыстан туруп салам жолдоп да койгон жок. Кыргыз музыкасын өнүктүрүү Маданият агенттигинин түздөн-түз милдети болсо да, "тиешем жок" дегендей ишаарат кылынды.
Чыгармачылык жаатында абал ушул, ал эми коррупцияны гүлдөтүү жагынан маданият алдыда (караныз: "Аалам" гезити №7, 03.02.09, "Агым" гезити №44, 06.11.09). Бечара, жарды делип, министрлик болуп жаңы эле тай-тай басайын деген учурда "бычылган" Маданият агенттигинин статс-катчысы М. Бектеналиев баш, УМБнын башкы деректири Р. Боронбаев төш болуп, болгону 4-5 миң сом маяна алган маданияттын чиновниктери Ысык-Көлдүн Кара-Ой айлынын жанына министрлик болуп түзүлгөн төрт жылда элиталык шаарча курганга жетишкен, маданият кызматкерлерине дейсиңерби, өзүлөрүнө. Атагы алыска кеткен, маданиятка тоодой эмгек кылган СССРдин же Кыргызстандын эл артисттеринин мындай үйлөрү жок!? "Эшегине жараша тушагы" демекчи, бүгүнкү бийлигиндин да жана бийликке кызмат кылгандардын да жүзү ушундай өндөнөт. "Кыргызстанда электр энергиясы эң арзан" деген жомокту жаны түзүлгөн өкмөтүбүз баштады, демек алдыда "оюн-зооктор" дагы көп.
Балдар үчүн жаңы китеп
Кыргызстан Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү, Кыргыз Республикасынын Жаштар жана Тоголок Молдо атындагы сыйлыктарынын лауреаты, балдар жазуучусу Жапарали Осмонкуловдун "Досчул бала" аттуу 11 басма табак көлөмдөгү балдар үчүн аңгемелер жыйнагы 2009-жылы жарык көрдү.
Ж.Осмонкулов бул жаңы китебинде нукура педагог экендигин, мурда мугалим болуп иштеп, балдардын психологиясын мыкты биле турганын көрсөткөн. Балдардын али таза жан дүйнөсүн, балалык бое сезимдерин, ички туюмдарын, айткан сөздөрүн бурмалабай берүү менен мектеп жашындагы кенже балдар үчүн эң сонун аңгемелер сериясын жазган. Китеп балдарды табият менен эриш-аркак мамиледе болууга, жаныбарларды да, өсүмдүктөрдү да сактап, аларга аяр мамиле кылууга, Ата журтту сүйүүгө, эмгекчил болууга үндөйт. Жалкоолук жакшы жолго салбасын балдарга астейдил эскертет. Жөнөкөй эле биз анча элес албаган окуялардан балдарды ойлонто турган маани таап, тарбиялык жыйынтык чыгарат. Айрым учурда аңгемелеринин каармандары катары жаратылыш кубулуштарын, жан-жаныбарларды алуу менен жаш окурмандарды жомок дүйнөсүнө жетелеп, эмне жакшы, эмне жаман экендигин билүүлөрүнө өбөлгө түзөт. Балдардын сөз байлыктарын өстүрүүгө, жаңы сөздөрдү үйрөнүүлөрүнө эң сонун шарт түзөт.
Автор мурда да жалаң бир тамга менен башталган аңгемелерден турган чакан эки китеп чыгарса, бул китебинде да ошол экспериментти улантып, Көпөлөк, Таскара, Космонавт, Арстан, Жайлоо, Коен, Күчүк, Бөдөнө, Бата ж.б., ал түгүл орус тилинде Подснежник, Волчонок, Полет, Дружба, Курносый кадр деген аңгемелерди жазган. Бул чоң эмгекти талап кылаары турган иш. Анткени, бир аңгеме эмес, кичинекей сюжеттин эле маанисин бузбай туруп, жалаң бир тамга менен башталган сөздөрдөн кураштырып жазып чыгуу, жез оймок чебер уздун тырнактай өөндөрдөн кураштырып жасап чыккан, көргөндүн көзүн талдырган кооз курак буюмундай эле кеп.
Мектептерге китеп жетпей, балдар адабияты боюнча жазылган чыгармаларын авторлор өз каражаттарына чыгара албай, окуучулар көркөм чыгармаларга муктаж болуп турган азыркы учурда Ж.Осмонкуловдун бул китеби мектеп окуучулары үчүн эң сонун белек болуп бермекчи.
кыргыз тилиндеги гезит "Назар"
email • архив • редакция
Ала булут качан кетет?
300 миллион доллар кимге иштеп атат?
Өкмөт элди жаңы жыл менен кантип куттуктайт?
Абийир соту, кыйылган жаш өмүр
"Жарыгы жок, суусу жок,
таштандынын түбүнө там кургандар"
Алдыда али "оюн-зоок" көп
КАЗЫ МЕКТЕП ОКУУЧУЛАРЫН ДИНИЙ АРАЗДАШУУГА ЧАКЫРАБЫ?
Кундуз СААДАБАЕВА , жаш ырчы:
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?