ky en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru hu ru ky ru ky ru ce ru ky ru ky ru ru ru ru ky ru ky bg ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru av ru be ru ru ru ky ru ky ru ky ru ru ru
"Агым", 06.11.09 - 8-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Дин эмес, дил таанысаңар боло
Жараткан бирөө эле, аны бөлүшө албагандар көп
Жогорку Кеңештеги Улуттук коопсуздук кызматынын билдирүүсү боюнча, дин маселеси азыр оор кырдаалда турат. Эгемендик жылдардын башында дин мамлекеттен ажыратылган деп маани бербегендин акыры ушуга келди. Мисалы, жалпы өлкө боюнча каттоого алынган 1711 мечит бар. Ислам жогорку окуу жайларынын саны 9. 53 медресе өз ишмердүүлүгүн жүргүзөт. Мындан тышкары, ислам уюмдарынын саны 51.
Жакынкы келечекте Кыргызстанда диндердин кагылышуусу ыктымал экенин танууга болбойт. Жакында эле Сокулук районунда христиан динин кабыл алган үй-бүлө Россияга кетүүгө мажбур болду. Элдин айтымында, алар бул динге акча үчүн өтүшкөн. Алгач аялы кабыл алып, 10 миң сом алган. Акысына китеп таркатып үгүт иштерин жүргүзгөн. Кийин ал динди күйөөсү, кызы да кабыл алышкан. Бирок баласы баш тарткан. Ошондон кийин алар жекшемби сайын чокунууга барышкан. Күйөөсү кимдир бирөөнүн тажиясына катышып жатып, айылдаштарынан тил угуп, куугунтук жеди. Мына ошондон кийин эл чогулган жерге келбей калды. Атургай чиркөөгө да барбай койду. Ага карабай диний уюмдан күн сайын жаш балдар үйүнө издеп келип, шаштысын кетиришти. Алар келгенде жашынып, ошондон кийин өзүнөн өзү чүнчүп, ичкиликке берилип кетти. Ошентип аялы экөө Россияга баш калкалоого аргасыз болушту. Чынында расмий каттоодон өткөн 364 христиандык уюм кыргыздарды ошол динге өткөрүүнү көздөп жүргөнү айтпаса да түшүнүктүү. Бир улуттагы адамдар түрдүү динди кабыл алса, карама-каршылык күчөйт. Айыл эмес, үй-бүлөнүн ынтымагы кетет. Алардын арасында 20га жакын чет элдик конфессиялар, баптисттик 49 уюм, 31 жетинчи күндүн адвентисттери, 41 иегово күбөлөрү, лютерандар, пресвитериандар, харизмат ж.б. толгон токой уюмдар бар. Алар күн сайын кыргыз айылдарын аралап, түстүү китепчелерин бекер таркатып элди үгүттөшөт.
Мусулмандардын 53 медресеси болгону менен, кээ бир ата-энелер 5-6-класстагы балдарын жеке молдолорго берип окутуп жаткан фактылар да көп. Канткен менен медреседе мектептеги сабактар окутулбайт. Алар негизинен Курандын, шарияттын жол-жоболорун үйрөнүшөт. Азыр медресени аяктаган жүздөгөн балдар кайда барарын билбей, мечиттерди эле айланчыктап калышты. Эмне үчүн медресе же ислам жогорку окуу жайларын бүткөн балдардан врач, юрист, физик же башка кесиптин ээлери чыкпашы керек? Мисалы, Мухаммед пайгамбардын "балдарыңарга билим бергиле, керек болсо Кытайга барып өнөр үйрөнгүлө" деген хадисин эшиткеним бар. Мүмкүн пайгамбар Мухаммед (САВ) азыркыдай өнүккөн мезгилде жашаса, заманбап кийинип, сакал-мурутун жарашыктуу коюп, баарына үлгү болмок.
Исламдагы эң эле коркунучтуу жагдай - анын радикалдуу агымдары. Мисалы, "Хизб-ут Тахрир" диний-экстремисттик партиясы азырынча баракчаларды гана таркатып жатат. Учурда анын Кыргызстанда жана Фергана өрөөнүндөгү мүчөлөрүнүн саны канча экенин эч ким билбейт. Өздөрү бир эле Ош облусунда он беш миңден ашуун деп жүрүшөт.
Айрым маалыматтар боюнча "Хизб-ут Тахрир" партиясынын аракети Орто Азияда 1980-жылдары эле башталган. Ошогезде алардын Ливан мамлекетинен басылган журналдары Кыргызстанга чейин таркатылган. Ал эми 1997-98-жылдары Кыргызстандын түштүгүндө партиянын ишмердүүлүгү кеңири жайылган. Алар негизинен төңкөрүш, эл аралык саясат, исламдык жаран сыяктуу адабияттарды таркатышат. Максаты - халифаттык мамлекетти түзүү жана демократиялык түзүлүштөрдү жокко чыгаруу.
Партиянын негизги курамын диний билими жоктор жана азыноолак диний билими барлар түзөт дейт кыргыз муфтияты. Ага мүчө болгондо партиянын сырын сатпоого Куран кармап ант беришет экен. Тапкан кирешесинен 10 пайыз мүчөлүк акы төлөшөт. Албетте, мындан сырткары, чет өлкөлүк өнөктөштөрүнөн да колдоо көрсөтүлүп турганын төгүндөөгө болбойт.
"Хизб-ут Тахрирдин" ишмердүүлүгүндөгү эң эле коркунучтуу жагдай алар өз максаттарына жетүү үчүн күч колдонуу, курал-жарак табуу, төңкөрүшкө даярдануу болуп саналат. Кыргызстан мусулмандар диний башкармасы диний билими жогору жаштар бул партияны колдобойт деп ынандырса да, алардын катары улам көбөйүп жатканы кооптуу.
Жакында эле "Таблиги жамаат" уюмун экстремисттик агым катары баалап, анын ишмердүүлүгүнө тыюу салуу жөнүндө маселе көтөрүлгөн болчу. Бирок дин иштери боюнча комиссиянын төрагасы Каныбек Осмоналиевдин айтымында, бул маселе ачык калды. Башка шериктеш өлкөлөрдүн баарында "Таблиги жамаат" уюмуна мыйзам тарабынан тыюу салынган.
Мындайынан караганда, динге ишенгендер тынчтыкты, бейпилдикти, токчулукту кудайдан тилеп, намаз окуп же чокунуп эле жатышат. Бирок дин маселеси мамлекеттин көңүл сыртында калса, акыры кейиштүү абалга кептелери дайын болду. Ошондуктан бардык диний уюмдарга үгүт иштерин жүргүзүүгө тыюу салып, орто мектептерге дин таануу сабагын киргизүү зарыл. Анткени динге үгүттөө карама-каршылыктарды жаратат. Мисалы, аскер курагындагы кыргыз жигит баптист болсо, армияда кызмат өтөбөй, альтернативдик кызматта калууга мүмкүнчүлүгү бар экен. Демек, динге мамилени кайра карап чыгууга мезгил жетти.
"Үч тамга" кимдерди аңдыш керек?
Күн сайын дарбазаңды, эшигиңди каккылап, садага, кайыр сурагандар көбөйүп барат. Кимдер экенин ажыратып билалбайсың. Бирок, өзүбүздүн атуулдар эмес. Кайдан-жайдан келип жатканы белгисиз. Ички иштер министрлигинин, чегара, коопсуздук кызматынын, эмгек жана миграция агенттигинин кызматчылары билбегенден кийин биз кайдан билебиз. Эгерде аларды билип, териштирсе, минтип арабызга аралап киришпейт эле.
Республикага башка чет өлкөлөрдөн кимдер, эмне максат менен келип жатат, кайда, эмне кылып жүрүшөт - ушулардын баарын көзөмөлгө алуу ошолордун милдети эмеспи. Айтор, өлкөбүзгө башка чет жактардан агылып кирип жаткандардан кайра кетип аткандар өтө эле аз экен. Өзүбүздүн жүз миңдеген атуулдар жумуш издеп ар кайсы чет өлкөлөрдө тентип жүрүшсө, тескерисинче, биз башка жактан келип жаткандарды иш менен камсыз кылып жатабыз. Өткөн жылы Кыргызстанда чет өлкөлүк он миңден ашуун адамдар иштешиптир. Азыр алардын саны көбөйбөсө, азайды деп айта албайсың.
Кыргызстанда гана эмес, Фергана өрөөнүндөгү эң чоң базарлардын бири болгон Кара-Суу базарынын өзүндө эле беш миңден ашык кытай атуулдары иштейт экен. Алардын биздин өлкөдөн дегеле кете турган ниеттери жок. "Бу жерде жашоо жеңил, соодабыз жакшы" дешет. Өзүбүздүн карылуу жаштарыбыз бөлөк-бөтөн жерлерде оту менен кирип, күлү менен чыгып, күнкор болуп акча таап жүрүшсө, башка жерликтер "бул жерде жашоо жеңил" деп алчаңдап-чалчаңдап жүрүшкөнүн кимден сурайсың.
Өткөн жылы Пакистандан миңдей киши Кыргызстанга келсе, анын жети жүздөйү мекенине кетип, калганы Кыргызстанда калыптыр. Балким мусапырдын кебете-кешпиринде кайыр-садага сурап, тилемчилик кылымыш өңдөнүп жүргөндөр ошолор болуп жүрбөсүн?.. Эгерде чын эле курсактары ач байкуш болсо, бирөө берген бир бөлкө нанды үйдөн алыстары менен таштап койбос эле. Демек, алардын максаты кайыр-садага суроо эмес, башка окшойт.
Аларга мамлекеттик тиешелүү органдардын толук көзөмөл кыла албагандыгынан биздин өлкөгө самандай сапырылып келип жатышынын эң эле кооптуу жагы - өлкөдөгү диний экстремистик "Хизб-ут Тахрир" сыяктуу топтор менен тымызын байланыш түзүшүп, ошолордун чакыруусу менен келишип, бирге аракеттенип жатышабы деген шек туулбай койбойт. Атайын органдар тарабынан "хизб-ут тахрирчилер" канчалык кармалган менен, кайра эле жамгырдан кийинки козу карындай жайнап баратканы эмнени түшүндүрөт? Мындан алардын чет өлкөлөрдө көз салып, көрсөтмө берип, кишилерин жиберип турган кожоюндары, колдоочулары бар деген жыйынтык чыгарууга болот. Мамлекеттин буга түздөн-түз тиешеси бар органдары мындай опурталдуу көрүнүшкө маани берип, тамырын кыркууга чындап киришүүлөрү кечиктирилгис иш.
Өз ичибизден душман издебей, ошол тынымсыз келип жаткан "соодагерлердин", "кайырчы-тилемчилердин" аркасынан аңдуу жүргүзүп, алардын ким экендиги изилденсе, жеке адамдардын гана эмес, мамлекетибиздин да коопсуздугуна коркунуч болбой тургандыгы айдан ачык.
"Өз өлкөбүз өзүбүзгө эле буюрсун" деген бекем принцип, мекенчилдик менен өлкөбүздү мыйзамсыз келип жаткан келгиндерден тазалоо зарыл. Антпесек, алардын орду толгус зыянга алып келчү "ишмердүүлүктөрүн" кийин токтотууга кеч болуп калат.
кыргыз тилиндеги гезит "Агым"
email • архив • редакция
Эртең маалымат жана басма сөз күнү
Турсунбаев Америкага эмнеге баргысы келбейт?
Будур-будур тоолордон Бука минип мен келдим…
Карабы, акпы мышык чычкан кармаса болбодубу
Осмонакун ИБРАИМОВ, коомдук ишмер:
"Азимбек Бекназаров - коррупционер-лердин "рекордсмени"
Парламентке кыскартуу эмес, реформа зарыл
Жараткан бирөө эле, аны бөлүшө албагандар көп
Малдүйнө алдыга озуп, жандүйнө дагы аксады
"Кыргызстандын музыкалык билим берүүсү мыкты"
КР эл артисти Замирбек ҮСӨНБАЕВ:
"Атамдын эки аялынын сүймөнчүгү болгом"
Бир өмүр чак келбес өнөр
Тып… тып… тамчы кабар
"Сумерки" фанатизми эмнеден башталды?
Атагы аалам жарган Акира Куросава
Кыргызстан бир алпты бага албайбы?