bg en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru ru ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ru ky ru tt ru ky ru ky ru ky ru ru ru ru ky ky ru ky ky ru ru ky ru ky ru ky bg ky ru mk ru ky ru ru ru ky ky ru ky ru tt ru ky ru mt ru
"Фабула", 26.08.11 - 7-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Бүгүнкү күндө коомчулук сот реформасы менен күздө өтүүчү президенттик шайлоонун айланасында гана сөз кылып калышты. Саясатчысы, ишкери, карапайым адамы деле саясат менен алек. Айрым адамдар гана жөнү жок саясат менен алыша бербей, жумушчу орундарды түзүп, экономиканы көтөрүүгө жан үрөп аракет кылып келишет. Кыргыздын мындай чыгаан уулдарынын катарында ишкер Рахатбек Ирсалиев дагы бар. Биз көптөн бери саясатка аралашпай жалаң ишкерлик менен алектенип жүргөн Рахат мырзаны сөзгө тарттык.
- Рахатбек мырза, учурда коомчулукта сот реформасына болгон нааразычылык күч. Сотторду тандап алуу кеңешинин сотторду тандап алуудагы иш-аракети купулуңузга толдубу?
- Бүгүнкү күндөгү сот реформасында жүргүзүлүп жаткан иштер купулума толгон жок. Биз Борбордук Азиядагы демократиялык аралча аталган мамлекетпиз деп төшүбүздү каккылаган менен, жүргүзүлүп жаткан реформалар тууганчылык, жердешчилик, тааныш-билиштик алкактан көтөрүлбөй жатат. Сот реформасы дагы дал ушундай жагдайга тушугуп, сотторду шайлоо өң-тааныштык мамиле аркылуу жүргүзүлүүдө. Ошондуктан сотторду тандоо эл тарабынан шайлоо аркылуу жүргүзүлүш керек деп ойлойм. Анткени эл баарына тараза. Кимдин кандай экенин беш колундай көрүп-билип турушат. Демек, сотторду элдин тандоосуна коюп, шайлоо системасын киргизсек, ошондо таза, эл үчүн иштей турган адамдарды гана сот кылып шайлап алмакпыз. Маселен, Америкада сотторду эл шайлайт. Бизге дагы ушундай шарт керек.
- Ал үчүн мыйзамдарга өзгөртүү киргизүү зарыл эмеспи...
- Ооба, өзгөртүү-толуктоолорду киргизүү зарыл болот. Эгер биз мамлекет үчүн, эл үчүн иштей турган таза сотторду шайлоону максат кылсак, зарыл болгон мыйзамдарга өзгөртүү киргизиш керек. Андан эч зыян тартпайбыз. Тескерисинче, соттор эл тарабынан шайланып кала турган болсо, коррупционер делген соттордон арылабыз. Бул коомубузга пайда гана алып келбесе, залакасы тийбейт.
Ушул жерден айта кетчү жагдай, Конституцияны өзгөртүш зарыл окшойт. Себеби парламенттик башкаруу биздин коомго али эртелик кылары байкалып калды. Депутаттар менен элдин ортосундагы байланыш үзүлүп баратат. Беш миллион калкыбызга 120 депутаттын эмне кереги бар? Мына, 70 миллиондон ашык калкы бар Турцияда 500дүн тегерегинде эле депутат кызмат кылат. Эгер биздин калктын саны менен алардын калкынын санын салыштыра турган болсок, анда алардын депутаттары 2 миңге чейин жетмек. Россиянын калкынын саны деле 150 миллионго жетет. Госдумага болгону 450 депутат шайланат. Айырмасы асман менен жердей болуп жатпайбы. Шаардык кеңештин депутаттарын алып карасаң деле ошол көрүнүш. Маселен, калкынын саны араң бир миллионго жеткен Бишкек шаарыбыздын шаардык кеңешинин депутаттары 44 адамдан турат. Ал эми 15 миллион калкы бар Москва шаарынын депутаттарынын саны болгону 37ни гана түзөт.
Жакында "Башкы мыйзамды өзгөртүп, президенттик башкарууга кайтып келиш керек" деген демилгечи топ 300 миң кол топтоп баштады. Кийинки келген президент бул жагдайга көңүл бурушу абзел го деп ойлойм. Себеп дегенде азыркы парламентти таратыш керек. Жүз жыйырма депутат, жардамчы, консультант, секретарша, аппарат кызматкерлери болуп отуруп мамлекеттин, кыргыз элинин мойнуна түшкөн эле жүк болуп жатат.
Бизге ашып кетсе 50-60 эле депутат жетмек. Анын 40ын бир мандаттуу округдардан, калганын саясий партиялардан шайлана тургандай кылса туура болмок. Эгерде Башкы мыйзамды өзгөртөбүз деген топ ушундай демилгени көтөрө турган болсо, эл колдойт. Мен буга ишенем.
- Бүгүнкү күндө дагы бир олуттуу маселе - президенттик шайлоо болуп турат. Президенттик шайлоого катышам деген талапкерлердин саны 80 адамды түздү. Талапкерлердин санынын көптүгү эмнеден кабар берет?
- Айрым саясатчылар президенттик шайлоого ат салышам деген талапкерлердин көп болушун, биздеги демократиянын өркүндөп жатканын билгизет деп жатышат. Мен буга кошулбайт элем. Тескерисинче, дүйнө жүзүнө уят болуп жатабыз. Бул биздеги тартиптин жоктугунан кабар берет. Андыктан ар ким эле ажо болом деп чамына бербеш үчүн, күрөөгө коюлчу 100 миң сомду керек болсо 5 миллион сом кылып коюш абзел. Ошондо "атың чыкпаса, жер өрттө" болуп, зеригип жатып, президент болом деп ээликкендерден кутулмакпыз. Мына, айрым талапкерлер маалымат жыйынын өткөрүп, "100 миң сом таба албайм, 30 миң кол чогулта албайм" деп ыйлактап жатышат. Анан кантип ушулар президент болуп элди багышат. Президенттик кызмат баланын оюнунан бетер, кара жанын бага албаган, кыларга иши жок, эч жерде иштебегендер менен ырчы-чоорчу, куудул, артисттерден бери президенттикке талапкер болуп алгандарына күйөсүң да. Ушундай көрүнүштөрдү токтотуш керек.
- Шайлоодо кандайдыр бир бөлүнүп-жарылуу болуп, чыр чыгып кетпесе экен деген да кооптонуулар бар. Сиз кандай ойдосуз?
- Акаевдин, Бакиевдин учурундагы бийликте жүргөн адамдар дагы деле эл башкарып жүрүшөт. Эгемендүүлүктү алган жыйырма жылда үч президент башкарды. Апсамат Масалиев, Апас Жумагулов, Жумгалбек Аманбаевдер талашып-тартышып жатканда, Аскар Акаев Москвадан учуп келип президент болду. 2005-жылы Бакиев кафеден манту жеп отурган жеринен чакырылып, президент болуп калганын өзү жар салган жайы бар. 2010-жылкы 7-апрелде болсо мен-менсинген саясатчылардын баарысы жеке дымагын кыргыз элинин, кыргыз мамлекетинин мүдөөсүнөн жогору коюшуп, бир жарым жылдык өткөөл мезгилдин президенти болгулары келишпей, 6 жылга шайланган президент болобуз дешип, Роза Исаковнаны президент кылып шайлашты. Учурдагы президентибиз өз мөөнөтүн татыктуу аткарып жатат. Биз каалайбызбы, каалабайбызбы Роза Исаковна Кыргызстандын үчүнчү президенти болуп тарыхта калат. Мен муну менен кудай буюрган киши президент болот дегенди айтып жатам. Биздин саясатчылар жеке кызыкчылыктары үчүн элди түндүк-түштүк кылып бөлүп, жанталашса дагы "чуркаган албайт, буюрган алат" дегендей, кудай буюрган киши президент болот. Андай киши бар.
- Сөзүбүздү башка өңүткө бурсак, ишкер инсан катары учурда эмне менен алек болуп жатасыз?
- Жакында Ала-Бука районунун Шекафтар шаарчасына жаңы завод ачып, ишке киргиздим. Заманбап жабдууларды Турциядан, Россиядан алдырып келдим. Учурда 32 миллион сом жумшадым. Дагы 10 миллион сомдун жабдууларын алып келгени турабыз. Ошондо кошумча дагы 20-30 жумушчу орун түзүлөт. Бүгүнкү күндө 80 адам иштеп жатат. Анын 70и жергиликтүү тургундар, калган 10у Бишкектен, Таш-Көмүрдөн барган адистер. Сегиз, он миң сомдун тегерегинде айлык алышууда. Завод толук кандуу ишке кирсе маяналары дагы көтөрүлөт. Азыркы учурда завод айына 5 миллион сомдук продукция өндүрүп чыгарат. Бир жылда 60 миллион сомдун товары өндүрүлөт.
- Заводдо кандай продукция өндүрүлүп, кайсы жакка экспорттойсуздар?
- Бул заводдон травертин деген аталыштагы продукция өндүрүлөт. Илимий аталышы ушундай. Бизче сары таш деп коюшат. Чыгарылган продукция имараттын ичи-тышын жасалгалоого колдонуучу курулуш материалы болуп саналат. Өндүрүлгөн продукциянын 90-95 пайызын Казакстан, Россияга экспорттойбуз. Калган 5 пайызын гана ички базарга чыгарабыз. Анткени бул курулуш материалынын чарчы метри сапатына жараша 15 доллардан, 20-25 долларга чейин болгондуктан, биздин жарандар үчүн баасы кымбатка түшүп, көбүнүн сатып алууга чамалары жете бербейт.
Мындай ишканалардан Бишкекте, Токмокто, Жалал-Абадда, Шамалды-Сайда, Ошто бар. Булар курулуш материалы катары колдонулуучу жаратылыш ташын Өзгөндүн Жалпак-Таш деген кен чыккан жеринен алып иштетишет. Биз Ала-Бука районунан ачып, ишке киргиздик.
- Заводдун ачылышын жергиликтүү тургундар кандай кабылдашты?
- Жергиликтүү тургундар кубануу менен жакшы кабыл алышты. Анткени баарыбызга белгилүү болгондой, өлкөбүздүн түштүк аймагында миграциянын агымы күч. Ушундай оор шартта ишкана ачылып, жумушчу орун түзүлүп жатканы карапайым элге жакшы эле болду. Аз да болсо жумуш издеп сыртка кеткен адамдардын саны азайып, бош жүргөн жарандарыбызга өздөрүнүн жеринде туруктуу айлык алып иштегенге мүмкүнчүлүк түзүлүп отурат. Заводдун ачылышына келген эл алкоолорун айтышып, бата беришти.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Курманбек Бакиев: Эй, эшекчен, кайда баратасың?
Эшекчен: Кайда бармак элем, президент болуп келе коеюн деп эле…
Бакиев: Айланайы-ын, мусулман баласы экенсиң, анте көрбө. Менин кейпимди кийип каласың, кокуй!
"Имиш" дегенибизге 1 000 000 төлөйт имишпиз
өкмөт ипотекалык программасын ишке ашырат
Эгемендүүлүктөн кийинки кыргыз маданиятынын күңгөй-тескейи...
доктор исторических наук, ректор КГУ им. И. Арабаева:
О кыргызстанской модели постсоветского развития
Кыргызбай кыргызга керек адам!