ru cs ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky mhr tt ru ky ky ru ru ru ru ky ky ky ky ky ky ru ru ru ru ru ky en ru
Маркумдун туугандарынын өтүнүчү менен өкмөттүк комиссия түзүлбөй, аза күтүү расмий мамлекеттик деңгээлде өткөрүлбөй, Ала-Арча көрүстөнүнө коюлбай, 12-апрель күнү таанылгыс болуп күйүп кеткен Медет Садыркуловдун сөөгү Байтик айылынын жанындагы көрүстөнгө мусулманчылык ырым-жырымдар менен коюлду. Эч кандай расмий иш чаралар өткөрүлгөн жок. Сөөк коюуга премьер-министр Игорь Чудинов башында турган бийлик өкүлдөрү, президенттик администрациянын азыркы башчысы Данияр Үсөнов, мамлекеттик катчы Досбол Нур уулу, Жогорку Кеңештин депутаттары жана саясий партиялардын өкүлдөрү катышты.
Эмил Каптагаев, "Улуу биримдик" партиясынын төрагасы:
"Садыркуловдун өлүмүн иликтеген коммиссиядан акыйкат
Учурда М.Садыркуловдун өлүмү жөнүндө коомчулукта ар түрдүү жоромолдор айтылган боюнча калды. Саясий себептерге байланыштырган божомолдор да жок эмес. Ушул өңүттөн улам ошол табышмак жараткан бир күн мурун М.Садыркуловго жолуккан "Улуу биримдик" партиясынын төрагасы Эмилбек Каптагаевге ат жалында суроо узаттык.
- Эмил мырза, Сиз буга чейин массалык-маалыматтарына берген маектериңизде М.Садыркулов президенттик администрация башчысынын кызматынан бошогондон көп өтпөй эле позициясын кескин өзгөрткөн дегендей айтып келесиз?
- Мен андай болгонун анын өзүнөн да сурагам. Анан калса, ал убагында бийликке жан дили менен кызматын өтөгөн да. Камырдан кыл сууругандай парламентти таратууга, жаңысын шайлоого, оппозиция дегендерди "көчөдө" кантип калтырууга жана да ушул сыяктуу иштерди жасоодо чоң эмгегин көрсөткөн. Президентти көп тоскоолдуктардан тазалаган десек болот. Ушул оюмду анын өзүнө да айттым. Анда ал: "Мен Бакиевге чындап эле ишенгем, биз бийликти бекемдеп, тартипти орнотуп, мамлекетти өнүктүрөлү дегенге ишенгем. Бирок, аягы биз болжошкондой болгон жок. Булар тескери жакка кетти. Мындай болгону туура эмес дегенимди угушпады. Анан кетүүгө мажбур болдум" - деди. Менин анын сөзүнөн байкаганым Садыркулов "булар" деп айтты, демек ал жалгыз президентти айткан жок. Анан да "мамлекет туура эмес жолго кетип калды, биз оңдошубуз керек" дегендей пикирин айтты. Экөөбүз ушинтип ачык сүйлөшкөнбүз. Жанагы позициясын кескин өзгөрткөн дегеним ушул.
- Өлкөнү оңдош керек, өзгөртүш керек деп башкалар деле, мисалы Сиз жана бөлөктөр андан да ачуу ойлорду айтып жүрөсүздөр го. Демек, Медет Садыркулов кимдир бирөөлөр үчүн силерден да өтө кооптуу, коркунучтуу фигура беле деген ойлор келет экен?
- Ал киши 1991-жылдан бери бийликтин бийик жерлеринде жалаң уюштуруу жагында жүргөн. Мындайча айтканда, хан сарайдын оң-тетирисин бүт билчү, ал эми бүгүнкү бийликтин жасаган иштеринин ийне-жибине чейинки иштери жөнүндө маалыматты толук аңдай алган. Мен ошол кырсыктан бир күн мурун ага жолукканда маркум Медет Садыркулов: "Азыркы бийлик болбой калды. Бул бийликтин келечеги жок, жакында чоң процесстер башталат, бул бийлик өзгөрөт" - дегендей сөздөрдү айткан эле. Экөөбүз бир жарым сааттай сүйлөшкөнбүз. Дал ушул көрүнүштөрдөн улам сиз ойлогондой Садыркулов кимдир бирөөлөр үчүн өтө коркунучтуу фигура болгон деп айта алам.
- Демек, бул окуянын артында саясий себептер бар деңизчи?
- Бул жөнүндө мен ошол 13-мартта эле билдирүү жасап чыккам. Бул саясий буйрутма, Медет Садыркулов киши колдуу болду деп. Мына андан бери бир айдан ашык убакыт өттү. Бийлик тарабынан, атайын кызматтар тарабынан жол кырсыгы болду дегенден башка версияны карабай жатышпайбы. Менин оюмча эч кандай иликтөө иштери жүргөн жок, жүрүп жатса да коомчулукка белгисиз. Себеби, алардын айтканына эч ким ишенген жок. Эч нерсени кошуп этпей эле, жөпжөнөкөй эле түшүнүк салып көрүңүзчү, токтоп турган машинени, болгондо да коопсуздугу боюнча өтө бекем делген дүйнөлүк аты бар килейген "Лексус-570ти" "Ауди-100" маркасындагы машине келип, капталга сүзсө эле, Аудидеги бала да, машине да аман калып, "Лексустун" эч нерсеси калбай, ичиндеги кишилердин сөөгүнө чейин күйүп кеткенин. Бул эми мүмкүн эмес да. Машине өрттөнүп кетиш үчүн канча убакыт керек, баары эле билет. Канча автоунаалар, не только бири токтоп турган эмес, не деген ылдамдыкта бетме-бет сүзүшкөн кырсыктар болгон. Ала салып кеткендер болгон, бирок өрттөнбөй эле турбайбы.
Кандай болгон күндө да мамлекеттик деңгээлдеги коомдук-саясий ишмер өлүп аткандан кийин бул фактор биринчи орунга коюлуп, иликтениши керек эле. Ушундай көрүнүштөрдөн улам аркы өйүз эмес, берки өйүзүндө деле толтура суроолор болуп жатпайбы...
- Бирок, учурда аталган окуя боюнча парламенттик коммиссия, андан сырткары Башкы прокуратура менен Ички иштер министрлиги биргелешкен коммиссиясы иликтеп жатпайбы. Өлкө президенти да аталган күч органдарына бул маселе боюнча атайын тапшырма бербеди беле?
- Менин жеке пикирим, мен ошол иликтөөлөрдөн жыйынтык чыгаарына ишенбейм. Анткени, парламенттик коммиссия түзүүдө оппозициялык делген Социал-демократтардан эч кимди киргизбей коюшпадыбы. Ошончо эле акыйкат болсо, акыйкат текшерели деп, оппозициялык маанайдагы адамдарды да коммиссиянын курамына кошушмак. Эгер артында жаба турган, жашыра турган эч нерсе болбосо...
Болот Шерниязов, "Ата Мекен" партиясынын төрагасынын орун басары:
- Президент баш болгон баардык бийлик өкүлдөрү Медет Садыркуловдун жана анын жанындагылар 13-март күнү жол кырсыгынан каза болду деп, көңүл айтып, бир жактуу бүтүм чыгарып койду. Эми мындан бул ишти иликтеп тергөөнүн зарылчылыгы жок. Жеке менин пикиримде бул - буйрутма, саясий өлүм.
Амангелди Муралиев, "Бирдиктүү Кыргызстан" кыймылынын жетекчиси:
- Медет Садыркулов мамлекеттик менеджмент, президенттик администрациясынын иштерин мыкты уюштуруучу болгон. К.Бакиевдин президенттик үч жылдыгында анын администрациясы үчүн М.Садыркуловдун эмгеги зор.
Темир Сариев, "Акшумкар" партиясынын лидери:
- М.Садыркулов эмне себептен өлдү? Мына, каза болгонуна кырк күн болду. Тергөө боюнча эч кандай жыйынтык жок. Эл арасында болсо бул жөн кырсык эмес, "саясий заказ" деп айтылып келүүдө. Бирок, тиешелүү органдардын бул маселе боюнча жыйынтыгы тууралуу коомчулук билбейт. Башкы прокуратура болсо бул маселе боюнча ДНК экспертизасынын жыйынтыгы чыккандан кийин коомчулукка билдиришерин маалымдаган эле. Мындай көрүнүш бийлик үчүн чоң минус гана болуп бере алат.
Медет Садыркулов 1953-жылы 13-декабрда Кеминдеги Ильич айылында туулган. Кыргыз мамлекеттик университетинин тарых факультетин аяктаган соң, 1977-1991-жылдары Кыргыз мамлекеттик медицина институтунда сабак берген.
1991-жылдан мамлекеттик кызматка кирип, президенттин аппаратында иштеген. 1995-жылы Бишкектин Биринчи Май районунун акими, 1997-1999-жылдары каржы министринин орун басары, мамлекеттик салык инспекциясынын директорунун милдетин аткарган. 1999-жылы кайрадан президенттик администрациянын жетекчисинин кызматына чакырылган. 1999-2000-жылдары Эсеп палатасын жетектеп, 2000-2005-жылдары өлкөнүн Ирандагы элчиси болуп иштеген.
2006-жылы Медет Садыркулов президенттик администрация башчысынын биринчи орунбасары болгон. 2007-жылы өкмөттүн аппаратын жетектеп, ошол жылдын апрель айынан тарта 2009-жылдын январына чейин өлкө башчынын администрациясынын жетекчисинин милдетин өтөгөн.
Медет Садыркулов президент Курманбек Бакиевдин башкаруу системасын чыңдоого, бийлик "вертикалын" кызыл камчы ыраатында түптөөгө зор салымын кошкон чиновник эле. Ал мунусу менен президенттик администрациянын Аманбек Карыпкуловдун деңгээлиндеги бирден бир уюштургуч жетекчилеринин бири болуп калды.
Келген эл М.Садыркуловду акыркы сапарга узатып, өз зыйнаттарын жасаган соң, тунжуроо өкүм сүргөн Бозбөлтөктүн көрүстөнүнөн узап баратышты. Президент Курманбек Бакиевдин башкаруу системасын чыңдоого, бийлик вертикалын кызыл камчы ыраатында түптөөгө зор салым кошкон чиновник менен коштошуп баратышты. Тереңирээк караган адамга президент башында турган мамлекеттик кызматкерлерге, бүтүндөй күч органдарына ташталган чакырык, алардын "нерви менен эркин" сыноого беттелгендей таасир калтырылган бул окуя жөнүндө баары ойлонуп бараткандай болду.
Садыркуловдун өлүмү ким же кайсы күчтөр үчүн пайдалуу эле? Ким Садыркуловдон эзелки кегин, өчпөс өчүн алды?
Ал кимдердин тынчын алып, жолун кести? Кимдир бирөөлөргө эмне мынчалык коркунуч жаратты? Бул соболдор Бозбөлтөккө барып, топурак салып, Садыркуловдун алдындагы акыркы парзын аткаргандардын баарынын ойлорунда тургандай болду. Жоопсуз суроолор...
Биз дагы жаткан жериң жайлуу, топурагың торко болсун деп, узап кеттик...
► Бул айылда негизинен кыргыз гезиттери
электрондук тиркеме түрүндө жарыяланат.
► Архивге, емейлге жана редакцияга шилтемелер
ошол гезиттин башбарагында берилген.
► Жеке макала жарыялоого буйрутмалар кабыл алынат.
► На сайте публикуются в основном кыргызскоязычные газеты в виде электронных подшивок данных газет.
► Ссылки на архивы, емейл и данные о редакции
указаны на главной странице конкретной газеты.
► Принимаются заказы на публикацию частных статей.
Алган материалга шилтеме бериңиз!
◄ © J.Janyzak, Kyrgyzstan ►
Ссылки на взятые статьи обязательны!