kk ky ky fr ru ru cs ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ky ru ru eu en
"Жаўы кылым", 08.05.08 - 3-бет: Маселе...•
l №Өзгөчө кырдаалдар министрлигиндеги өзгөчө кырдаал
Камчыбек Ташиевдин айтканына эмес, визасына ишенелиби?
Учурда Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин (ӨКМ) өзүндө өзгөчө кырдаал түзүлчүдөй болуп турат. Анткени Мамлекеттик өрткө каршы кызмат башкы башкармалыгынын кызматкерлери менен Өзгөчө кырдаалдар министри Камчыбек Ташиевдин ортосундагы мамилени ведомствонун жетечилиги менен анын кол алдындагы кызматкерлердин адаттагы өз ара мамилеси катары кароого болбойт.
Чынында бул маселени министр К. Ташиев менен аталган башкы башкармалыктын начальниги полковник Жаныбек Имановдун ич ара жеке мамилесинен келип чыкты деп айтуу да туура эмес. Болгону ал экөөсүнүн мамлекеттик өрткө каршы кызматтын статусу, аны кандай болушу жана анын кызматкерлеринин социалдык корголушу боюнча маселелердеги көз караштарынын, аларды чечүүгө мамилелеринин ар кандайлыгы ушул карама-каршылыкка алып келгенин айта кетүү керек.
Илгери, башкача айтканда совет мезгилинде өрткө каршы кызмат ички иштер министрлигинин карамагында келген. Анан да биз союз мезгилинде бардык нерсени "улуу агабыз" Москвага карап, аны туурамайды адатка айландырганбыз. Мына ушул салтка ылайык биз да Россия Федерациясын туурап 2003-жылы бул кызматты Өзгөчө кырдаалдар министрлигине баш ийдирип койгонбуз. Бирок, ошол эле Россияда 2001-жылы Мамлекеттик өрт кызматынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигине кошулушу анчалык деле оң натыйжа бербегендигин, ал айрымдар айтып жүргөндөй, министр Сергей Шойгуга генералдык наам бериш үчүн эле ойлонуп чыгарылгандыгын да айтып жүрүшөт. Мунун чын-төгүнүн аныкташ кыйын, бирок ошол эле биринчи фактыны - мындай "баш коштуруу" натыйжасыз болгонун аныктоо оңой. Аны статистика оңой далилидеп турат. Бирок, биз темадан четтеп кеттик окшойт, өзүбүздүн негизги - проблемаларыбызга келели.
Бизде да чыныгы "жоокерлер" жетиштүү - Суворов айтмакчы "генерал болууну эңсебеген жоокер жоокер эмес", биздин шарттарга ылайыкташтырып айтканда генерал болууну самабаган министр министр эмес. Албетте, мунун баары азыркы министр К. Ташиевге чейин болгондугун дароо эскерте кетели.
Негизи бул маселе эртедир-кечтир көтөрүлүшү керек болчу. Анткени акыркы мезгилде Мамлекеттик өрткө каршы кызматтын өзүндө ар кандай проблемалар жетиштүү чыгып жаткан. Мисалы, ошол эле материалдык-техникалык жактан начар жабдылуу, өз өмүрлөрүн тобокелге салуу менен кызматтык милдеттерин аткарып жатышкан өрт өчүргүчтөрдүн эмгек акыларынын аз болушу, алардын ошол эле куралдуу күчтөрдүн жоокерлериндей, же ички иштер министрлигинин кызматкерлериндей кызмат өтөшкөндүгүнө карабастан эч кандай жеңилдиктерге ээ болушпагандыгы сыяктуу маселелер бар. Анын үстүнө, акыркы мезгилде Өзгөчө кырдаалдар министрлери тарабынан өрткө каршы кызматка өгөй баладай мамиле жасалып келген. Ошондон улам бул башкы башкармалыктагы мыйзам, тартип бузуулар жетиштүү.
Буга далилдерди издеп алыска баруунун да зарылчылыгы жок. Убагында массалык маалымат каражаттарында кеңири белгилүү болгон фактыларга гана токтололу. Мамлекеттик өрткө каршы кызматтын финансы бөлүмүнүн мурдагы начальниги Зульфия Сейталиева көп сандаган финансылык тартип бузуулар үчүн иштен бошотулуп, азыр тиешелүү органдар тарабынан анын башкармалыктагы "ишмердүүлүгү" текшерилүүдө. Ошондой эле кызматтын начальнигинин мурдагы орун басары Мирлан Молдокматовго КР Кылмыш-жаза кодексинин бир нече статьялары, анын ичинде кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалангандык боюнча айыптоо тагылып, аскер прокуратурасы тарабынан тергөө иштери башталды. Сот чечими чыкканча М. Молдокматовду күнөөлүү деп айтуу кыйын, бирок, мына ушундай фактылардын орун алышынын өзү эле бул ведомстводогу мурдагы жетекчилик убагында болгон иштердин абалын эң сонун көрсөтүп турат.
Мисалы, "Дордой" базарындагы соодагерлер менен өрт өчүрүүчүлөрдүн ортосундагы ижара келишими боюнча чыккан чатакчы? № 2 аскерлештирилген өрт өчүрүүчү бөлүктүн аймагындагы жер аянттарынын соода кылуу үчүн соодагерлерге берүү боюнча Мамлекеттик өрткө каршы кызматтын мурдагы начальниги Кутуев менен орун басары Молдокматов ижара келишимдерин түзүшкөн. Ырас, мындайды жыргаган турмуштан улам болгон жок деп, ал экөөсүнүн аракетин түшүнүүгө аракет кылсак да, бир нече жыл ичинде ижара акысынан бир да сом башкармалыктын эсебине түшпөгөнүн кантип актоого же жактоого болот? Ал эми алар кимдердин чөнтөктөрүн кампайтканын аскердик прокуратура аныктаар, бирок ансыз да түшүнүктүү болуп тургандай.
Министр К. Ташиевдин ал бөлүктүн аймагындагы соода павильондорун алып салуу аракетинен майнап чыккан жок, ишкерлер сотко берүү менен бир нече жыл аралыгында ижара акыларын келишимге ылайык кечиктирбей төлөп турушкандыктарын далилдешип, соттон утуп алышты.
Дагы фактылар: өрт өчүрүүчүлөр үчүн өтүктөр 120 сомдон сатылып алынган, ал эми документтер боюнча 800 сомдон кымбатыраак сатылып алынган болуп чыгат. Радиостанцияларды сатып алып каражаттарды ашыкча жумшоолор 10 млн. сомдон ашуунду түзгөн. Бул аскер прокуратурасы тапкан фактылар. Дароо эле айта кетерибиз, бул фактылар боюнча мурдагы начальник Кутуев менен орун басары Молдокматовдун жана финансы бөлүмүнүн мурдагы начальниги Зульфия Сейталиеванын күнөөлөрүн далилдөө өтө кыйын, атүгүл дээрлик мүмкүн эмес. Анткени азыр мурдагыдай мамлекет тарабынан белгиленген баалар жок. Ал эми рыноктук баалар боюнча аныктоого да мүмкүн эмес.
Мындай оркоюп көрүнгөн жана жымсалданган фактылар бул башкармалыкта жетиштүү. Кийинки начальник Ж. Имановдун келиши менен грек мифинде айтылган "авгийдин атканасын" тазалоо аракеттери көрүлө баштаган. Бирок, мына ушул жерден башкармалыктын Өзгөчө кырдаалдар министрлигине баш ийдирилгендигинин кесепети тийип жатат. Начальник өз алдынча бир дагы маселени чече албайт, ошол эле учурда бардык жоопкерчилик ага жүктөлүп жана кемчиликтер үчүн ал "таяк жейт". Мисалы, министр К. Ташиевдин буйругу менен № 2 аскерлештирилген бөлүктүн начальниги кызматтан алынды да анын ордуна Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин мурда өрт өчүрүү кызматында бир күн да иштебеген ички иштер кызматкери коюлду. Атүгүл өздөрү ӨКМде айдоочу болуп иштешкен Р. Бекеев менен Б. Өмүров Мамлекеттик өрткө каршы кызматтын штатында кармалып келишкен.
Милдеттер жетиштүү, а укуктар "нема"...
Мына ушундай башаламандыктардан улам республиканын өрткө каршы кызматынын ардагерлери - пенсионерлер аталган кызматты ӨКМден бөлүп Өкмөткө караштуу өз алдынча кызмат катары кайра түзүү демилгесин көтөрүп чыгышкан. Бул демилге республиканын бардык регионалдык өрткө каршы кызмат башкармалыктары тарабынан колдоого алынып, жер-жерлерде өткөрүлгөн өздүк курамдын офицердик жыйындарында да колдоо табууда. Менин оюм боюнча бул кандай да болбосун жөн эле өз алдынчылыкка умтулуу эмес, иштин кызыкчылыгын да эске алуу менен тилсиз жоо менен кармашуучу кызматтын ишинин натыйжалуулугун арттырууга, өрттөн сактоо иш чараларынын натыйжалуулугуна жетишүүгө аракет. Ошондой эле жогоруда аталган проблемаларды өз алдынча чечүүгө болгон аракет экендиги көрүнүп турат.
Ал эми мындай проблемалар жетишээрлик. Атап айтканда өрткө каршы кызматтын аскер кызматкерлери үчүн белгилүү бир социалдык жеңилдиктер жана кепилдиктер каралган эмес. Көптөгөн маселелер ӨКМдин жетекчилиги менен макулдашуу тартибинен улам убагында чечилбей кечигүүдө. Кызматкерлерди аттестациялоо ӨКМдин жооптуу кызматкерлери тарабынан жүргүзүлгөндүктөн, обьективдүү болбой келет. Анткени алар өздөрү өрт коопсуздугу маселелеринде компетентсиз.
Убагында аскер кызматчылары катары аларга тийиштүү болгон азык-түлүк үчүн төлөмдөр төлөнбөй, бир жылдары өрт өчүргүчтөрдүн забастовкага чыгуусуна себепкер болгон. Ал эми Өзгөчө кырдаалдар министрлиги бул башкармалыктын өз алдынча финансылануусун шылтоо менен бул маселеде жардам берген эмес. Ошол эле учурда Мамлекеттик өрткө каршы кызмат ички иштер министрлигине баш ийип турган учурда мындай нерсе кезикпегенин ардагер өрт өчүрүүчүлөр айтып жүрүшөт.
Мамлекеттик өрткө каршы кызматтын ӨКМ үчүн "өгөй бала" экендигинин дагы бир далили - министрлик кызматтын имаратына ремонт жүргүзүү жана материалдык-техникалык базасын чыңдоо үчүн кандайдыр-бир жардамдарды көрсөтүп, ошол эле учурда ал кызматы үчүн төлөөгө эсеп бергенинде... Мындай жардамдан көрө жардам бербей коюу жакшы болмок. Бул карыз - 4 млн. 217 миң сом азырга чейин төлөнө элек. 2004-жылы компьютер берилип, ал кайра алынып коюлган.
Баса, Өкмөттүн өзүнө түз баш ийген орган болуу демилгесин биздин өрт өчөрүүчүлөр өз алдынча ойлоп табышкан жок. Мындай практика КМШ мамлекеттеринде Армения менен Латвияда бар. А калган өлкөлөрдө Мамлекеттик өрткө каршы кызматтар ички иштер же коргоо министрликтерине баш ийдирилген.
Мына ушундай жана башка фактыларды келтирүү менен Жаныбек Иманов Камчыбек Ташиевдин жана Премьер-министр Игорь Чудиновдун наамына каттарды жөнөткөн. Министр К.Ташиев ал катка "Макулмун" деген виза койгону менен иш жүзүндө каршылык көрсөтүп жатат. Мисалы, ошол эле башкармалыкка барган учурунда ал Ж. Имановго жана анын орун басарына коркутуу-үркүтүү уюштурду. Бирок, министр минтип жемелегенден мурда кызматка кандай жардам көрсөткөнүн эстеп көрүүгө аракет кылса болмок. Баса, анысынан эч майнап чыкмак эмес. Болбогон иштин эмнесин эстемек эле.
Мисалы мамлекеттик өрткө каршы кызматтын Токтогул райондук бөлүмүнүн башчысы подполковник А. Ожураев бөлүмдүн имаратынын чатыры жабылбай жаткандыгын айтып, 10 кубометр жыгач жана иш кагаздарды жазуу үчүн бир компьютер берүүсүн суранып жазган катын Ж. Иманов министрге жөнөтсө, К. Ташиев "Бөлүнүп алып жардам бере бериң, эгерде иштеп калсаңыз" деп коркуткан виза коюп кайра Ж. Имановго жөнөткөн. Ал эми экинчи бир визасы: "Вы что самый умный, исполняйте приказ!" (алдын сызган - К. Ташиев).
Мына ушундан кийин өзгөчө кырдаалдар министри К. Ташиев тарабынан өрт өчүрүүчүлөргө кандай "камкордуктар" көрүлүп жатканын ар бир адам түшүнө алат. Баса, бул кийинки виза Ж. Иманов тарабынан толук туура көтөрүлгөн маселе боюнча катка коюлган. Анын "тарыхы" төмөнкүдөй.
2007-жылдын 22-июнунда ӨКМ менен Кыргыз-Россиялык славян университетинин биргелешкен буйругу чыгарылат. Анда университет менен министрликтин "Өзгөчө кырдаалдар учурунда коргоо" кафедрасынын адистештирилген окуу аудиторияларын жана лабораторияларын ӨКМдин Өрткө каршы кызмат башкы башкармалыгынын Өрткө каршы техникалык борборунун имаратына жайгаштыруу боюнча эки тараптуу акы төлөөсүз ижара берүү келишимин түзүү каралган. Ж. Имановдун К. Ташиевге жазган катында жогоруда көрсөтүлгөн келишим мурдагы жетекчилик тарабынан өрткө каршы кызматтын кызыкчылыктары эске алынбай кол коюлгандыгын көрсөткөн. Ал кафедра учурда өрткө каршы кызмат үчүн кадрларды даярдабай тургандыгы, кызматта өрт-техникалык адистиги бар адистерге тартыштык пайда болгондугу көрсөтүлүп, ошондой эле кафедра келишимде көрсөтүлгөндөй, коммуналдык кызматтар үчүн акы төлөбөй жаткандыгынан улам ӨКМдин жогорудагы буйругун жокко чыгаруу сунушу берилген. А Ташиев жогорудагыдай виза коюп жатпайбы!
Мына ушундан кийин министрликтен бөлүнүп чыгуу боюнча өрт өчүргүчтөрдүн демилгеси ого бетер ынанымдуу болуп турат. Анын үстүнө Өрткө каршы кызмат башкы башкармалыгы өз алдынча бюджеттик финансылоого ээ болуп жаткандыктан өз алдынча кызмат түзүү үчүн мамлекеттик казынадан кошумча тыйын талап кылынбайт. Ошондуктан бул сунуш Өкмөт тарабынан колдоо табаар бекен? А Ташиев болсо сөз жүзүндө каршы болгону менен визасында "макул" болуп жатпайбы?..
Редакциядан: Жогоруда жазылган фактылар боюнча журналисттик иликтөө жүргүзгөнбүз. Жыйынтыгын кийинки сандан окуй аласыздар.