be cs ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky hbs_cyr ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky mk ky ky ky ky ru ru krc ky ru ru ru en
"Ачык саясат", 17.02.09 - 13-бет: •
Боло берет турмушта, "особенно" кыргызда
Президентибиз Бакиевдин жакында эле бүткүл дүйнө коомчулугуна жарыя кылган "Ганси" авиабазасына байланышкан чечиминен кийин Кыргызстандын тышкы эл аралык саясатта кашыктап чогултулган кадыр-баркы чакалап чачылды окшойт.
"Ары эмес же бери эмес" абалда калган "Ганси" авиабазасын өлкөбүздөн чыгаруу маселесине бүгүнкү күндө дүйнөнүн дээрлик бардык өлкөлөрү зор кызыгуу менен кулак түрүп турган кези. Айтканын айтып коюп, бул чечимди кабыл алууга шашылбай, кылчактап турган өлкө парламентибиздин мындай аракеттери эл аралык коомчулукта "соодалашуунун ортоазиялык түрү" деген мыскыл ат менен аталууда. Кыргызстан мындай аракеттери менен Америка тараптан "орусиялыктар убада кылгандан да көбүрөөк кешикке ээ болуунун аракетин көрүүдө"-деген пикирлер да байма-бай айтылып келет. Ушул сыяктуу кыргыз бийлигинин чечкинсиз аракеттеринен улам өлкөбүз эл аралык коомчулукта убадага туралбаган, эки жүздүү, оомо саясат алып барган мамлекет катары сүрөттөлүп жатышы бекеринен эместир.
Кандай болгон күндө да, Кыргызстандын жогорудагыдай бааларга татышы мыйзам ченемдүү көрүнүш экендигин моюнга алат окшоп калдык. Себеби, айткан сөздөрү менен жасаган иштери айкалышпаган өлкө жетекчилерибиздин аба-ырайындай өзгөрүлгөн эки башка сөздөрүн өз кулагыбыз менен угуп, өз көзүбүз менен көрүп жатсак, кантип "андай эмес"-деп тана алабыз?
Жаңырган жаңы жылда "Чагылгандай тез өзгөрүлгөн" ошол окуяларга кыскача саресеп салып көрсөк:12-январь күнү орусиялык "Время новостей" басылмасынын Орто Азия боюнча эксперти Аркадий Дубновдун "Бакиев Москвага баалуу белек алып барат. Бишкектеги "Ганси" авиабазасы Кыргызстандан чыгарылат" деген аталыштагы сенсациялуу макаласы жарыялангандан кийин кыргыз эли гана эмес, дүйнө коомчулугу да бир дүрбөп алды. "Кыргыз бийлигиндеги ишенимдүү булактардан алынган маалымат"-деп өзүнүн актыгын далилдөөгө аракет кылган Дубновдун бул сенсациясына ишенбеген көпчүлүк кесиптештерибиз президентибиздин ошол мезгилдеги пресс-катчысы Нурлан Шакеев баш болгон бийлик өкүлдөрүнө кайрылышып, алардан бул маалымат жалган экендигин уккан соң, байкуш Дубновду журналисти дагы, саясат таануучусу дагы "ушакчы, жалганчы" атап, бул маалымат сенсация эмей эле, көчө ушагы деп чыгышкан.
Арадан бир жума өтпөй, 19-январь күнү АКШ армиясынын Борбордук командачылыгынын башчысы генерал Петреус Орто Азия мамлекеттерине болгон жумушчу иш-сапарынын алкагында Кыргызстанга кайрылып, премьер-министр Игорь Чудинов ж.б өлкөбүздүн бир катар жогорку кызматтагы чиновниктери менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп, акырында журналисттер үчүн уюштурулган пресс-конференция учурунда "Кыргыз бийлиги менен болгон сүйлөшүүлөрдөн кийин Манас аба майданында жайгашкан "Ганси" авиабазасы Кыргызстандан чыгарылбай тургандыгын баса белгилеп өткөн.
Андан кийин 2-февраль күнү НАТОнун Орто Азия аймагы боюнча атайын өкүлү Роберт Симмонс да Кыргызстанга "коноктоп" келип, вице-премьер министр Өмүрбек Бабанов, Коргоо министри, Чек ара кызматынын жетекчилери менен болгон жолугушуусунан кийин "Кыргыз чиновниктери менен болгон бүгүнкү жолугушуумда мен "Ганси" авиабазасынын Кыргызстандын чыгарылышы жөнүндө бир да сөз уккан жокмун"-десе, ошол эле күнү Президенттин адмнистрация жетекчиси Данияр Үсөнов да Гансинин өлкөдөн чыгарылышы боюнча журналисттердин берген суроосуна "Мындай билдирүүнү эч ким жасаган жок жана жасабайт дагы"-деп ишенимдүү түрдө айткан эле.
Расмий кыргыз бийлиги менен Гансини Кыргызстандан чыгарбоо маселесин катуу убадалаштык"-деген чоң ишеним менен кайтышкан батыш чиновниктеринин зор таң калуусун жараткан кызык окуя НАТОнун өкүлү Роберт Симмонстун Кыргызстанга болгон ошол сапарынын эртеси эле күнү, 3-февралда Москва шаарында болуп өттү.
"Жакында эле Кыргыз Өкмөтү "Ганси" аскердик базасын Кыргызстандын аймагынан чыгаруу жөнүндө чечимин кабыл алды"-деп Кыргыз Өкмөтүнө шылтаган ажобуздун билдирүүсү-Кыргызстандан "олжолуу кайтышкан" жогорудагы АКШнын жана НАТОнун аскердик чиновниктери үчүн гана эмес, алар менен жолугушууларды өткөрүшкөн Өкмөт башчыбыз Игорь Чудинов баш болгон өкмөт мүчөлөрүнө деле чоң жаңылык болуп калды окшойт.
Адатта, ШОСтун кезектеги саммиттеринин, же орус төрөлөрү менен болгон жолугушуулардын алдында "Кыргызстанга бул базанын кереги жок"-деп кез-кезде чырылдап калчу кыргыз бийлигин алдап-соолап, базанын ижара акысын көбөйтүмүш этип, ар кандай сүйлөшүүлөргө барып келген АКШ бийлиги да, Бакиевдин бул билдирүүсүнөн кийин Кыргызстандын чыныгы жүзүн даана көргөнбү, же биз үчүн "бир боор энебиз" бардык маселелерибизди чечерин эми гана жакшы түшүнүшкөнбү, айтор "базабызды калтыргыла"-деп кыргыз бийлигине эмдигиче расмий түрдө бир да жолу кайрылышкан жок.
Баарынан да таң калычтуусу жана өкүнүчтүүсү кыргыз бийлиги баары бир "Ганси" авиабазасын Кыргызстандан чыгара турган болгондон кийин, биздин да, алардын да башын айландырбай, ошондо эле, "ачык айтып, түз сүйлөгөндү жакшы көргөн" президентибиз Москвада эмес, Бишкекте эле Петреуска тике карап, "Гансини" Кыргызстандан чыгарабыз"-деп ачык айтса, Кыргызстандын Москванын алдында дагы деле тизе бүгүп, бүжүрөп жүргөн алсыз, мажүрөө мамлекет экендиги дүйнө коомчулугуна бүгүнкүдөй "даңазаланбайт" эле да. Өлкөбүздүн эл аралык аброю мынчалык деңгээлде түшпөйт эле.
Балким, Бакиев Москвадагы "эрдигин" Бишкекте жасаганда, Америкага айбатын ачык көргөзгөн президент катары Кыргызстанда гана эмес, эл аралык коомчулукта да Уго Чавес менен Махмуд Ахмадинежаддыкындай болбосо дагы, анча-мынча аброй топтоого жетишмек.
"Ганси" авиа базасынын Кыргызстандан чыгарылышы боюнча өлкө коомчулугунда ар түрдүү кайчылаш пикирлер айтылууда. Бирок, белгилей кетчү маанилүү бир маселе "Манас" аба майданында жайгашкан "Ганси" авиа базасы америкалык деп айтылып келгени менен БУУнун атайын мандаты менен НАТОго мүчө ошол эле АКШ баш болгон Нидерланды, Канада, Жаңы Зеландия, Дания, Испания, Франция, Италия, Австралия, Түштүк Корея, Түркия, Норвегия сыяктуу 11 мамлекеттин аскер кызматкерлери жайгаштырылган. Демек, Кыргызстандын "Ганси" авибазасын өлкөдөн чыгаруу чечими 70 жыл канатына калкалап келген Орусияга майдай жакканы менен, НАТОнун курамына кирген, өнүккөн 11 мамлекет менен болгон байланыштарыбызга жарака кетиши толук мүмкүн.
300 миң адамдын канын төккөн Судан президенти сот жообуна тартылат
Эл аралык Гаага соту Судандын президенти Омар аль-Баширге 14-февраль күнү кылмыш ишин козгоду.
Өткөн жылдын июль айында Гаага эл аралык сотунун Башкы прокурору Луис Морено-Окампо Судан президентин адамзатка каршы жасаган аскердик кылмыштары үчүн жоопко тартуу демилгесин көтөрүп чыккан эле.
Омар аль-Баширге 2003-жылы Судандын Дафур аймагындагы көз карандысыздыкты талап кылышкан этникалык негр уруулары менен араб улутундагы судандыктардын ортосунда болуп өткөн чыр-чатакта 300 миңге жакын негрлердин канын төккөн деген күнөө коюлууда.
Ооганстанда Обамага согуш жарыяланды
Өткөн жуманын шаршембисинде Ооганстандын ордо калаасы Кабул шаарынын өкмөттүк мекемелерине "Талибан" кыймылынын боевиктери тарабынан бир нече террористтик чабуулдар жасалды.
Кабулдун башкы абак мекемесине, Юстиция министрлигинин имаратына ж.б мамлекеттик мекемелерде болуп өткөн жардыруулардын натыйжасында 27 адам каза болуп, жүздөгөн адамдар ар кандай жаракаттарды алышкан.
Акыркы мезгилдерде Ооганстандагы талибдердин террористтик чабуулдарынын күч алып кетишин АКШ президенти Барак Обаманын бул өлкөдөгү аскердик контингенттин курамын 30 миңге көбөйтүү чечими менен байланыштырышууда.
Рональд Рейган АКШнын эң чыгаан президенти
Өткөн жума, 13-февраль күнү АКШ калкынын арасында жүргүзүлгөн сурамжылоонун натыйжасында Американын эң чыгаан президенти болуп АКШнын 40-президенти Рональд Рейган табылды.
16-февралда белгиленүүчү "Президенттер күнүнө" карата уюуштурулган бул сурамжылоодо 24 пайыз менен "Чыгаан президент" деген наамга АКШны 1980-1989-жылдары башкарган, эски мекенибиз СССРге "Коркунучтун империясы" деген каймана атты ыйгарган Рональд Рейган ээ болду.
Андан кийинки 2-жана 3-орундарды 22 жана 21 пайыз добушка ээ болушкан Жон Кеннеди менен Авраам Линкольндор ээлешти.
Ал эми америкалыктардын жогорку баасына татыган Франклин Рузвельт менен Жорж Вашингтон да "Чыгаан президенттердин" бешилтигинен татыктуу түрдө орун алууга жетишишти.
Пакистандын Мумбайдагы террактка тиешеси бар
2008-жылдын ноябрь айында 300гө жакын адамдын өмүрүн алып кеткен Индиянын Мумбай шаарындагы террористтик актыга тиешеси бар экендигин Пакистандын расмий бийлиги мойнуна алды.
Буга чейин Индия тараптан айтылып келген мындай айыптоолорду четке кагып келген Пакистан бийлиги Мумбайдагы кыргынга пакистандык террористтердин түздөн-түз тиешеси бар экендигин 11-февраль күнү расмий түрдө жарыя кылды.
Пакистандын тышкы иштер министри Реман Маликтин айтымында, бул кылмышка тиешеси бар сегиз адамдын аты-жөнү такталып, алтоо камакка алынган.