tt ru ru hbs_cyr ky ba ky ky ky ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ru ru ru ru ru ru ru bg ru ru ru ru ru ru
"Центеррада" директорлор Кеңешине Кыргыз тараптан өкүл кирүүсү жөнүндө сөз болгондо, Директорлор Кеңешинин төрагасы П. Джеймс мырза: "Директорлор Кеңешиндеги бир нече мүчөлөр бар. Алар көз карандысыз. "Камеконун" эки өкүлү бар. Азыр "Камеконун" акциясын сатуу каралып жатат, андай шартта алардын өкүлү болбойт. Бирөө директорлор кеңешинин курамынан чыгып жатат. Экөө пенсияга кетет. 2008-жылдын февралында Директорлор Кеңешинде 1 же 2 адам керектиги жөнүндө сөз болгон. Финансылык сектор боюнча тажрыйбасы бар эки кишини тапканбыз. Эгерде, Кыргыз Өкмөтү менен маселени жөнгө салсак, директорлор Кеңешинин мүчөлөрүнүн санын аныктайт элек. "Кыргызалтындын" президенти А. Жакыпов эки талапкерге каршы добуш бергенине таң калып калдык. Бизде Кыргыз Өкмөтүн бөлөлү деген ой жок" деди. Жакыповдун каршы добуш бергенине караганда ал канадалыктардын арасында, жалгыз калууну эңсеген окшойт. Же, аны кыргыз бийлиги ошондой добуш берүүгө мажбур кылган. Себеби, А. Жакыпов "Кыргызалтынга" "жөн эле" отургузуп койгон кадрлардын бири эле да. андай чечкинсиз кадр эмнени чечмек эле?
Сүйлөшүүлөрдүн жүрүшүндө, Монголиядагы, АКШдагы кен чыккан жерлердин тийиштүү документтери жөнүндө сураганыбызда, М. Отивен мырза, Кыргыз Өкмөтүнүн атынан "Центерранын" директорлор кеңешинин мүчөсү катары А. Жакыпов андай маалыматтарды сурап алууга акысы бар деп билдирди. Бирок, ага чейин "бороо", "Гацуурт", "Рен" кендери боюнча маалымат алуу үчүн А.Жакыпов мырзага кат менен кайрылып, жооп ала албай койгонмун.
Ал директорлор Кеңешинин мүчөсү катары "Кумтөрдөгү" алтын казган ишканалардын бардык иш кагаздары англис тилинде жүргүзүлүп жаткандыгы жөнүндө эч нерсе айта албагандыгы тууралуу билдирсем, М. Стивен мырза, "Директорлор Кеңешинин мүчөсү катары Канаданын мыйзамдары боюнча А. Жакыповдун милдеттенмелери бар. Ал жеке жоопкерчилик тартат" деди. Директорлор Кеңешине келгенде Канаданын мыйзамдары так иштеп, пайданы бөлүшө келгенде Кыргызстандын мыйзамдарын чанган бул шылуун-ишкерлерге таң калып отурдум. Кыргыз Өкмөтүнүн атынан мүчө болгону менен, кыйратып эч нерсе чече албаган Жакыповду бир эсе аяп да кеттим. Ошондогу эки тараптуу сүйлөшүүдө кыйла талашып-тартыштык. Окурмандарга түшүнүктүү болсун үчүн, кээ бир суроо-жоопторду өзүндөй берүүнү эп көрүп турам. Себеби, канадалыктардын жообу, эмоциясы мына ушул жерде даана байкалат.
"К. Исабеков: Заранее хочу сказать: если не будет улучшения для Кыргызстана, то вести речь о ратификации нет смысла. Нас не устраивают дивиденды, за 16 лет мы получили только 10 миллион долларов США.
Вы говорите нет секретов, а информации не даете. Какие у вас планы на оставшиеся запасы на "Бороо". Мы знаем, что затраты по "Гацуурт" будут больше (расстояние, дорога).
Я не знаю ни одну золотодабывающую компанию в мире, которая действует без прибыли, добыта золота 191 тонна. Мы уверены, что добычу золота в "Рен" будут делать "Баррик голд", потому что рядом фабрика, меньше затрат. Когда создана "Центерра Голд" мы знаем. ТЭО по "Рен" составлено только в 2004 году. Почему деньги с трастового счета не перевести в Кыргызстан.
По лицензиям пусть решает суд, я привел нормы Законов Кыргызской Республики. Заключение Минюста не является основанием для заключения Соглашений.
Если будет международный арбитраж, мы знаем о последствиях. Мы можем через СМИ озвучить всю информацию, это будет негатив для вашей компании.
Ущерб по домам. По моим требованиям было создана комиссия, согласно ее заключению есть взаимосвязь между трещинами в домах и вашей деятельностью. Вы должны были построить обьездную дорогу, так как по нашему законадательству расстояние от дороги для дома должен состовлят 15 метров.
Мы тоже выступаем за мирное соглашение.
Есть вопросы по 60 миллион долларов США.
Л. Хоменюк: Это оскорбительное заявления. Вы уже заявили о том, что мы не платим налоги, нашу компанию проверяют международные аудиторские компании.
К. Исабеков: Мы не обвиняем, это было озвучено в Парламенте. Если все законно, тогда зачем ратифицировать Если не будет ратификация в Парламенте, то акции еще упадут в цене.
Кыргызстанского золота продано на 2 миллиард 400 миллион долларов США, Кыргызстан не получил даже 10%. Даже если получали в виде налогов, это легло в себестоимости золота. Мы можем обойтись и без "КОК" и "Центерры" в целом.
Мы предложили вариант с обменом акций, введение 18%ного налога и оплата существущих налогов. Мы тоже хотим повышения акции.
А. Елисеев: Кыргызстан, наряду с "Камеко" является соучредителем "Центерра", мы не обычные акционеры, приобретшие акции с публичных торгов.
Позиция страны: были нарушения при создании "Центерра голд". Мы согласны, что это возможно коррупционные проявления нашего бывшего Правительства. Мы сами для себя хотим разделить внутренные претензии и претензии к инвестору. Считаем несправедливым распределение долей, налоговой режим. Кыргызстан практически устранен о управлении компании "Центерра голд инк".
К. Исабеков: Есть вопросы по инвестициям 180 миллион долларов США, куда ушли? Всего 2 раза выплачивались дивиденды. Почему не выплатили дивдидендов в остальные годы?
М. Стивен: В другие годы не было прибыли.
К. Исабеков: Я встречался с вами в прошлой раз. Откровенно говоря, мнение общественности отрицательное. Если новые условия будут в пользу КР, если одобрит Президент, Жогорку Кеңеш КР одобрит. Я лично походатайствую.
Еще есть вопрос по "Рен". Он как будто бы ваш. Речи не было о "Баррик голд".
М. Стивен: Это неправильная информация.
К. Исабеков: При создании "Центерра голд" это не указывалось?
К. Курманалиев: Это было через запасы.
К. Исабеков: У "КОК" нет прибыли. Нет золоторудной компании, работающей столько лет, и нет прибыли, нужна ли нам "Центерра"?..
М. Джеймс: С точки зрения золоторудной компании привыкли к циклическому производству. Мы никого не сокращали, с перспективой на будущее. Мы либо работаем либо нет: цикличность ситуации. По условиям договора при прекращении договора, Кыргызстан выгнал бы нас.
К. Исабеков: Вы имелы льготы, которых нет ни где. За это выражаю "благадарность" нашему прежнему Правительству.
"Гацуурт" как мертвый груз, на "Рен" добычи золота не ведется. Как акционеры относятся?
Л. Хоменюк: Мы делаем полные объяснения акционерам. Наши акционеры знают специфику. В "Рен" еще долго не будет добычи, не закончено геологическая работы. При первоначальном распределении акции "Камеко" весь "Рен" оценил в 35 миллион долларов США, "Камеко" 60%. Оценка "Рен" в районе 50 миллионов долларов США. В "Кумтөр" есть 2 риска: 1. Политический, 2. Технический, после 2 обвалов.
"Гацуурт" с технической стороны идеальный. Но риск - не заключение Соглашения. Вы должны понимать, что а в "Бороо" и в "Рен" приобрели права до введения закона о сврехприбыли. Разработка будет сложный без политической оценки. Правительство Монголии заинтересовано в запуске. На месторождении работает 500 человек. Поэтому мы успешно ведем переговоры. Ищем юридические выходы. Рад сообщить, что переговоры идут полным ходом, по предложению Правительства Монголии.
К. Исабеков: До поездки я не знал о ситуации. Я встречался с некоторыми руководителями Монголии. Они признались, что "Гацуурт" пока рассмотривать не будут. Отмена закона о сверхприбыли повлечет последствия при выборах. Если "Гацуурт" не сработает, будут убытки.
"Рен". Еще нужно доказывать геологическую рентабельность Поэтому мы предлагаем выход КР из "Центерры". Мы понимаем, что акции "Центерры" держаться в основном из-за "Кумтөра". Вы не желаете нашего выхода.
Если вы готовы на наши вчерашние предложения: 1. Повышение единого налога до 18%; 2. Выход КР из "Центерра" путем обмена акций. Мы можем вернуться к 18% проданных акций; 3. Оплата существующих начисленных налогов.
Л. Хоменюк: "Кумтөр" - доминитрующий проект. Но это произошло после дорогой геологоразведки. Стоимость "Бороо", "Кумтөр" другая, какая была в 2004 г. Стоимость "Гацуурт", "Кумтөр" была незначительный. На тот момент стоимость "Бороо" была занижена.
Когда проводилась реструктуризация проекта, были приглашены международные эксперты, финансисты, юристы. Мы полагаем, что все договора заключались законно. Вы упоминали о международном арбитраже: если будет, что делать. У вас своя точка зрения, у нас своя.
По Вашим предложениям. Мое впечатление - это практически национализация. О выплате всех налогов - у компании нет таких денег.
18% - убьет проект.
Может придумать другой вариант, отличающийся от Атамбаевского.
Думаю, что "Камеко" думает также.
К. Исабеков: Нас совершенно не устраивает деятельность "Центерры". Продав 200 тонн золото на 2 миллиард 400 миллион долларов США, мы не получили даже 10%.
П. Джеймс: Из 2 миллиарда 400 миллион долларов США, была незначительная прибыль, были зартаты капитального характера, операционные затраты, большинство денег осело в Кыргызстане: местные закупки, зарплата, налоги.
К. Исабеков: Предыдущее соглашение - незаконные. И в международном суде мы можем спросить. Поэтому давайте пересмотривать позиции. Просим понимания. Если мы нарушим, то вы можете обращаться в международный суд.
П. Джеймс: Если вы считаете, что существующее соглашения не работает, давайте работать. Я думаю, что условия будут хуже. Мы боролись внутри компании, с большим трудом получили согласие на эту сделку. Мы считаем справедливым прежнее решение. Я буду вести разговоры с Советом директоров "Камеко", "Центерры", но боюсь не будет эффекта. Если вы будете загонять "Камеко" - крупного инвестора, то КР превратиться в страну нон-грата.
К. Исабеков: Кыргызстан - не Венесуэла. Мы члены СНГ, ВТО, ООН. Хочу напомнить, что можем прожить без бюджетного поступления "Кумтөра". У нас идет подъем в экономике. Также понимаем, что вы, если можете судится, то давно судились бы. Нужно мирно решать Вы знаете причины ратификации. Мы лищь соблюдаем свои интересы. Мы поняли, что вы не хотите выхода Кыргызстана из "Центерры". Мы знаем о последствиях.
1. Оплата начисленных налогов.
2. Увеличение платежей за добытое золото.
3. Увеличение акций Кыргызстана до 40%.
А. Елисеев: "Центерра" получает дополнительные активы. Есть непонимание в позициях. У Совета директоров менеджмента есть понимание Кыргызстана. Проект "Кумтөр" ни разу не получил легального признания Парламентом...
П. Джеймс: Я вам верю. Но в 1993 - 1994 гг. мы верили и тем людям. Мы верили и в 2003 году, что все в соответствии с законодательством. Мы начали переговоры с Д. Усеновым, потом были переговоры с А. Атамбаевым. 4 раза мы садились за стол переговоров. Нам говорили, что в последния раз. Какие гарантии? (Д. Усенов алар менен Туркияга барып сүйлөшкөнү кийин белгилүү болду).
А. Елисеев: Мы не призываем верить нам в отличие от предыдущих. Ранее вы знали, что есть парламент, который не согласен. Вас призывали верить, что это несущественно.
К. Исабеков: Сейчас изменилась природа парламента.
Мы признаем Генеральное соглашение 1994 года. Вы не хотите вернутся. В 2005 году вы знали, что это незаконно. По поводу Соглашения с А. Атамбаевым, нам неизвестно, как передаются 15% акций, было много пятен.
Казак (казах) эли ким болгон?
(Уландысы. Башы өткөн санда)
Тарыхый булактардын негизинде жазылган менин "Кыргыздын сол канатынын,кытай уруусунун нукура тарыхы(санжырасынын негиздери)" эмгегимде Чыңгызкан кыргыздын сол канатынын кытай уруусунан экендигин (тарыхый булактардын негизинде, Күн (Гун) элинин тикелей урпактары кидандар экендигин мен тарыхый булактардын негизинде далилдегем. Бул жерде дагы бир тактоо иретинде окурманымдын эсине салып кетейин. Моңгол деген аталыштын чыгышы Миң көл деген сөздөн чыгаарын, бул көл суулары Өмүр(Амур)дарыясынын жээктери жана Өмүр дарыясынын жээгинде жашаган бизди, кыргыздардын урууларын айтышкан. Бул тууралу казактын дагы бир тарыхчысы Шах-Мурат Токушулы Куанганов "Арий-Гун сквозь века и пространство свидетельства, топонимы" деген китебинин 10-б.окусаңыздар болот. Азыркы моңголдор калмакташып кеткен элдер. Мурунку моңголдордун урууларынын аталыштары, кыргыздын сол канатынын кытай уруусунун аталыштары менен дал келет. Болгондо убакыт өткөн сайын бир азыраак башкачараак айтылып калган. Мисалы: Тайджуут-таялмыш, кыят-кыйра, керейит-кертеней, борджигин-бөгөжү ж.б.у.с. Бул тууралу агабыз Орозбек Айтымбетов өзүнүн "Кара кыргыз" деген китебинин 4 томунун 48-49 б. жакшы жазыптыр: "Мен азыркы монголдордун уруулук түзүлүшүн изилдесем, өйдөңкүдөй уруулардын аталыштарын арасынан таппадым. 1977-1980 жылдары мен Монголия Эл Республикасында иштегем. Ошол убакта Чыңгызкандын тарыхына кызыгып, моңголдордун арасынан Чыңгызкандын уруусун таппай койгом. Көрсө азыркы моңголдор калмакташып кеткен эл экен. Өзүбектер да акыркы убакта өздөрүн казак элдериндей Чынгызкандын урпактарыбыз деп көп маалыматтарды жазып жатышат. Бирок казак, өзүбек элдери өздөрүнүн санжырасын билишпейт. Өзүбектер 92 урууга бөлүнүшөт. Бул уруулардын 90% жакыны кыргыздын уруктары жана уруулары. 92 уруунун ичинде кыргыздын майда уруктары да өзүнчө уруу болуп кирип калган. Азыркы өзүбектер кайсыл уруудан экендигин билишпейт. Арасындагы жөөт (Бухар еврейлери) жана алардын туушкандары арабдардын таасири астында айрыкча Ислам дининин эртерээк алгандыгынын негизинде уруучулук касиеттерин жоготуп коюшкан. Өзүбек деген элдин аталышы, Өзүбек деген Чыңгызкандын (Чын кыргызка кан) урпагынын аталышынан аталып калган. Тарыхый булактардын негизинде Өзүбек кандын апасы Ак Чолпон (Белая Венера) деген жөөт улутунан болгон. Апасынын таасири астында тоок жылында 1320-1321-ж.Өзүбек кан ислам динин алган. Казактын тарыхчысы Ж.Артыкбаевдин "Кочевники евразии в калейдоскопе веков и тысячелетий" деген китебинин 163-164б. окусаңар болот. Мына ошондон баштап Өзүбек кандын карамагындагы көчмөн элдери байлыка алдануу, зордук зомбулуктун таасири астында ислам динине өтө башташкан. Ушул эле китептин 170-б. XV-кылымда Өзүбек кандыгы урай баштаганда, ошол кандыктан калып калган урууларды казак деп аталган деп жазылыптыр. Бул жерден мен казак элинин чыгышы тууралу О.Айтымбетов агабыздын "Кара кыргыз" деген китебинин 4-т.278-284-б. жазылган маалыматтарды да берип кетейин. Бул агабыз санжырачы аталарыбыздын калтырган маалыматтарына таянып мындай деп жазыптыр: "Казактын түп атасы кыргыз,түп энеси кытай (ханцзуу)". Убагында биздин бабалар ханцзууларды айдап келип, жерге иштетишип, кыз-келиндерине үйлөнүшүп, эркектерин кул кылышкан экен. Тарыхта көчмөн элдери (аруулар-арийлер) дайыма жер иштеткен (отурукташкан) элдерге баскынчылык кылып келген. Айрыкча аба-ырайы катаал болуп, жут болгондо, малдары кырылганда, биздин бабалар жер иштеткен-дыйкандардын тамак-аштарын тартып алып турушкан.Ушул себептен азыркы ханцзуу эли өзүнүн сепилин салышып жаны аман калышкан.Ал эми аравиядагы, европадагы элдер бекине турган сепилдери жок, биздин бабалардын кулдарына айланышкан. Бул тууралу окугуңар келсе казактын тарыхчысы А.К.Нарымбаеванын "Туран-колыбель древних цивилизации"деген китебинен окусаңыздар болот. Ошол жерлерде биздин бабалардан төрөлгөн урпактары жыныстык мүчөлөрүн кесишип, ислам динин кабыл алышып түрк же түрүк (жыныстык мүчөсү кесилген же түрүлгөн) деген тайпа болуп, биздин азыркы жерлерге келишип көптөгөн зыяндарын бизге жасашкан, дагы эле жасашып жатышат. Кайрадан О.Айтымбетовтун "Кара кыргыз" 4-т.278-б. казактын чыгышы тууралуу жазганын эч өзгөрүүсүз жазайын: "Казак... Бул сөз бизге өтө жакын да, абдан алыс да... Акыры айтылчу сөз эле, айталы. Биздин эл "ооруну жашырсаң, өлүм ашкере кылат" дейт, эми жөнү жок жашыра бербейли, анте турган болсок аны баары бир чындык ашкере кылат. Тилекке шай, болгонду болгондой, укканды уккандай тайманбай айтчу учур келди го. "Сөздү учурундай айтпаса атасы өлөт" дейт, айталы...
Биздин санжырачы карыялар: "Казактын тили таттуу, дили катуу, алар түбү келип каңгы (ханцуу)"деп калаар эле. А биздин карыялар "катуу дин" же "кара дин" деп бутпарас (Будда) динин айткан. Алманбет баатыр ошо "кара динден"биздин динге (Көкө Теңирге сыйынган ыйык динге) өткөн адам. Ханцзуулардан айдалып келгендер убагында кулдуктан качкандыгы үчүн качак деп аталышкан экен. Кыргыз тилин береги "качактар"маңкаланып (ханцзуу дифтонгдору аралашып) дурус сүйлөй албагандыктан аларды биздин бабалар тээ өткөн замандарда "маңка" деп атаган экен. Кыргыздын ханцзуу аялынан төрөлгөн бала энесинин тилинде сүйлөп, ошол себептен мурду менен сүйлөп калган казактар. Негизинен кулдардын тили таттуу болот. Себеби кожоюнуна жаман көрүнбөш үчүн безилдеп кошомат кылышып жашоосун улаган. Казактардын кыргыз экендигин далилдеген дагы бир далилди келтирип кетейин. Казак элинин тарыхчысы, этнографы Муса Шормановдун 7-декабрь 1881-ж. казактын Ак келин жайлоосунан Г.Н. Потанинге жазган катында минтип жазган жери бар. Өзгөртпөй берейин: "Просим Вас настолько быть любезным относительно исполнения Вашего намерения о составлении доклада о кочевой гимназии и прислать нам. А то киргизский (казакты айтып жатат) народ без учения коснеет в грубом невежестве. М.Шормановтун "Казак элинин дастүрү" деген китебинин 72-б. Бул жерде да азыркы казак эли "Кыргыз элинин дастүрү (каада-салты) деген сөздүн ордуна өзгөртүп казактыкы деп койгон. Бул туура эмес, тарыхты бурмалоо.
Азыркы Казакстандын президенти Н.Назарбаев улуу жүздүн шапырасты (чапырашты) деген уруусунан.Ушул шапырашты уруусу тууралу Шаакарим Кудайберди уулунун шежиресинин (санжырасынын) 72, 74-б.минтип жазылыптыр: "Улуу жүздөгү уруулар шапырашты, ысты, сиргели, ошакты дегендер каңлыдан (каңды-ханцзуу) чыгат ал эми каңлы (каңды-ханцзуу) арбалы(аралашма) деген сөз. Уйгыр ичинен каңглы (каңгды-ханцзуу) атанган деп жазыптыр. Эми кайсыл уруудан болсо да элине жакшы кызмат кылып берсе эле болду го деп ойлойм.
Аягында айтаар тилегим кыргыз казак бир атанын балдары. Ушул себептен тарыхый чындыкты жазалы. Эмесе канчалык тарыхты бурмалай берсек, бул жалгандан өтүп кеткен ата-бабаларыбыздын, апа-энелерибиздин арбактары бизге нааразы болушуп, биздин жашообуздагы турмушубузга кедерги болот го дейм. Буга бир мисал СССР деген улуу мамлекет жок болуп кетти өзүнүн арасындагы элдердин тарыхын бурмалап жатып. Ар түрдүү тарыхта оорду жок семит элдеринин тарыхын окуп, алардын бизди кулдука айландыруу диндерине, түрүн өзгөртүп алган, кыргыз кийбеген кийимдерди кийген, бети башын сакал менен жашырып алган киргиздерден сактаналы жана аларга баш ийип бул жашоодо жок болуп кетпейли.
Мүмкүн кээ бир туугандар бул жазылган тарыхый чындыкка каршы чыгып, сотко берем деши мүмкүн. Андай боло турган болсо жогорудагы казактын жана орустардын тарыхчылары менен соттошуусу абзел.
"МАНАС ОРДО"коомунун төрагасы Анарбек Усупбаев