be ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ba ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru hu ru ky ky ky ky ru ru ky ru ky ru mn ru ky ru ky ru tt ru ky bg ky ru ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru tt ru ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Эл сөз", 08.09.09 - 11-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Мамлекеттик тилдин 20 жылдыгына карата
Эне тилибиз болгон кыргыз тили жөнүндө, анын көйгөйлөрү, кордолгону, колдонгонубуз жөнүндө айтылып да, жазылып да бүтпөй келе жатат. "Ит үрө берет, кербен жүрө берет" дегендей, элибиздин, айрыкча эл башкарган чиновниктерибиздин кулагы биротоло "бышып" бүтсө керек, үн кошкондору солгун, саналуу гана, жокко эсе.
Ошол Чубактын кунундай чубалжыган көйгөйлөрүбүз ачык жазылганын, ушул, мурунку "Ачык саясат", азыркы "Эл сөзү" гезитинин беттеринен гана кездештиргенибиз калайык калкыбызга, элибизге аттын кашкасындай маалым. "Эл сөзүнүн" өткөн сандарынын бириндеги Дүйшөке Дөкөнбаевдин "Кыргызстан Орусиянын телиндисиби" аттуу макаласын окуп чыктым. Дүйшөке Дөкөнбаев экөөбүздүн оюбуз бир жерден чыккандай экен. Мен дагы өз оюмду ортого салгым келип, ушул макаламды даярдап бүткөндө, Дүйшөке Дөкөнбаевдин макаласы жарык көрүп калды. Ойлорубуздун коендой окшоштугу мени абдан таң калтырды. Кайталанып жаткандай болсо дагы, окшош болсо да, Дүйшөкенин оюнун уландысы болсун деп, дайын болгон макалама бир аз өзгөртүү киргизип, көпчүлүккө жарыя кылууну туура көрдүм.
Калдайган калың журтубуз, анын ичинен атка минер мыктыларыбыз, эл башкарган мырзаларыбыз тилибизге, көңүл-көөнүн жумшак айтканда, азыраак бурганы, тагыраак айтканда кайдыгерлик кылып жатканы эмне жөнүндө каңкуулайт? Ошондой болуп жатканы оркоюп эле көрүнүп, билинип турат. Элибизге эң керектүү болгон эне тилибизге ушундай кылмыштуу кайдыгерлик менен мамиле кылганыбыз мени эле эмес, элим-жерим деген кыргыздардын баарын абдан өкүндүрөөрү айдан ачык. Сереп салып байкасак, бирин-экин гезиттерибизден, саналуу кыргыздардан башкаларын эне тилибиздин эртеңкиси ойлонтпойт, толгонтпойт окшойт?
Тилибиздин кордолуп жатканына баягы эле момун кыргыз макулбу? Деги эле, кайрат кылып, каяша айткан, көйгөйлөрдү айдан ачык ортого салган күнүң болобу кыргызым, дегиң келет?
Эне тилибиз жөнүндө чырылдап-чыркырап үн каткан, карапайым элдин ичинен чыккандардын оюндагысын талкуулап, "туурасын туура, туура эмесин туура эмес"- деп жооп кылган чиновниктерди кезиктире албай койдук. Чиновниктер башка мамлекетте, биз-элибиз башка мамлекетте жашагандайбыз. Кулактарына кум куюп алгансып угушпайт, унчугушпайт. Кыргыз элине, өзүбүзгө керек болбогон маселе, жергебиздеги башка тилдүүлөргө керекпи?
Кыргыз тилин өздөштүрүү, өөрчүтүү, жакындан жардам кылуу, дегеле ушул багыт өзүнүн түздөн-түз иш кызматы, ыйык милдети болгон биздин мамлекеттик чиновниктерибиз, жеңил айтканда кайдыгерлик кылып жаткандай түр көрсөтүшкөндөй туюлат. Байкамаксан, билмексен, укмаксан болушат.
Мисалы, Дүйшөкең айткандай, "Округ" деген сөздү колдонуу ушунчалык керек болдубу бизге? Мындай мисалдар толуп жатат. "Дубан" деген сөзүбүздү "Облуска" алмаштырып, "Район" дегендин ордуна "Аймак" деген сөзүбүздү колдонсок болбойт беле? Жайнаган дүкөндөрүбүздө, базарларыбызда "Адал" деген сөзүбүздү "Халал", "Арамды" "Харам" деген жазууларга толтурдук. Кыргыздын "Дубан", "Адал", "Аймак" деген ж.б. сөздөрүнөн уялабызбы? Алыс барбай, терендебей четин эле айтканда ушундай.
Биздин тилге (бизден башка) анчалык ким кызыкдар? Ойлоп отурсаң жалаң тилибизге эмес башка баалуулуктарыбызга көз артып жаткандар четинен табылаары атпай журтубузга, баарына белгилүү. Жерибизди, кенибизди ж.б. байлыктарыбызды ташып, казып кетип жатканы аз келгенсип, өз жерибизде өз эне тилибизди толук колдонтпой жаткандар барбы?
Башкалар эмес, "былгытып" жаткан өзүбүз, өзүбүздөн чыккандар болуп жүрбөсүн? Ички-сырткы душмандарга сатылып кеткен "эргулдар" барбы арабызда? Айласыз ушундай ойго келет экенсиң?
"Округ" деп же казак туугандарыбызды туураганыбызбы? Ээрчимелигибизди карматтыкпы? Ушундай өзгөртүү киргизгенден элибизге эмне пайда алып келет? Дегеле бизге керекпи ушундай "Америкаларды" ачуулар?
Мына окурманым, айырмасы эмнеде болуп жатканын байкадыңызбы? Ушундай өзгөртүүлөр ансыз дагы тешик бюджетибиздин тешигин чоңойтуп жаткан жокпу? Улам мурунку жазууларды жаңыртып жазуу үчүн бир топ каражат керектелээрин, сарптала турганын азыркы базар экономикасынын убагында элибиз түшүнбөйт деп ойлошобу, "аткаминерлерибиз"? Мындай, жок жерден "бөөдө чыган" боло бериш бизге жарашабы? Элибизге опол тоодой пайда келтирилсе анда макул болсок туура болчудай дейли. Бирок, андай болбой жатпайбы? Качан токтойт эне тилибизге "эксперимент" жүргүзүүлөр?
"Көңүл бөлө тургандай иш эмес, бир сөз экинчи сөзгө алмашылыптыр, эч нерсе болбойт. Тилибиз "байып жатат" деп айтчулар да чыгар, арабыздан. Менин оюмча анча маани бербей турган маселедей көрүнгөнү менен пайда эмес зыяны көбүрөөк болуп жатат. Зыяны, сарпталган каражаттарды айтпай эле коеюн, жүрүп-жүрүп тилибиздин баркы кетет, жакшы, жөнөкөй сөздөрүбүз башка, бизге жат болгон сөздөргө алмашылып отуруп, кыргыз тили "маңкурт" тилге айланып кетүү, жок болуп кетүү коркунучу туулат.
Кыргызстан борборунда, байкасаңыз окурманым, кыргыздардын борборунда, кыргыз тилиндеги китеп саткан бир дүкөнүбүз бар экен, "Нуска" аттуу. Байкадыңызбы, би-ир дүкөн. Болгондо да жайгашкан жери, эл аз барган бир кычыкта. Азыркы шартка ылайык көрнөк-жарнагы жок, жетим баладай болуп бир бөлмөдөн орун алган. Кыргыздардын кыргыз тилине болгон мамилеси. Дүйнөдө теңдеши жок Манасыбыз жаралган, атактуу, алп, бүткүл дүйнөгө кыргызды тааныткан Чыңгыз Айтматовдун "Жамийласы", "Бетме-бети", "Биринчи мугалими", ж.б., Түгөлбай Сыдыкбековдун, Аалы Токомбаевдин ж.б. залкарларыбыздын чыгармалары айтылган, жазылган тилине кылган кызматыбыз, мамилебиз ушубу? Колдо бар алтындын баркы кетип бараткан жокпу?
Унчукпаган, тоготпогон элиме таң бердим.
Же кыргызга кылган кыянатыбы? Кимдин, эмне үчүн? "Өзөктөн чыккан өрт жаман, өздөн чыккан жат жаман" болуп жаткан жокпу? "Накта" киргиздердин кыргыздарга кылган "жакшылыгыбы"?
Борборубуздун так ортосунда жаштардын "Бакыт үйү" бар, "Ак өргө" аттуу. Жаңы үйлөнгөн канаттарыбыздын никесин мыйзамдаштырган ак сарайы. Эмне үчүн "Ак өргө"- деп аталган деген суроо бар менде? Билишимче "өргө" деген сөз "бийиктикке", "төргө", "жогору" деген маанини түшүндүрсө керек? Мындай айырмачылыкты байкоо үчүн атайын билимдин кажети деле жок, оркоюп көрүнүп турат. "Ак өргөө", хандын "Ак өргөөсү", "Ак өргөө" бакыт үйү - деп айтылганы зарыл, талапка ылайык, туура го дейм. Мүмкүн мен жаңылышып жаткандырмын. Жаңылып жатсам түшүндүрө турган кыргыз барбы? Так ушундай атта жаңы конушубуз бар. Аны да "Ак өргө" деп, баардык жерге жазып коюшкан. Жада калса автобус, троллейбустарга чейин жазылган. Мурункусу го мейли, союз убагындагы "киргиздер" жазып койду дейли, азыркыны ким жазды, же жаздырды?
Болуптур, болуп калыптыр, бирөөлөр жаңылып жазып алыптыр дейли. Анда эми ким оңдойт? Буга да президенттин жарлыгы талап кылынабы?
Мына ушундай бир караганда майда бараттай өндөнгөн иштер, көңүл бөлө турган маселедей көрүнбөйт. А чындыгында, "Курулат турмуш майдадан, байкабайт аны майда адам"- деп айтылуу, атактуу дагы бир залкарыбыз Райкан Шүкүрбеков айткандай, майда көрүнгөнү менен чоң маселе. Майдадан көбөйөт, чоңоет.
Убакыт өткөн сайын өзгөрүү-лөр болот, бул мыйзам ченемдүү көрүнүштөр. Биздин чакан мамлекетибизде түштүгүбүз өзүнчө, түндүгүбүз өзүнчө бир аз айырмачылыктар менен сүйлөшөт.
Илгери, ыраматылык Эстебес Турсуналиев менен Токтосун Тыныбековдор айтышканда, Токон "Таласта боорсокту бытыра дейт, эчкинин жүнүн тыбыт дейт, же силердин элде жүн жейби" десе анда Эстекең, "Айтылуу Ысык-Көлдүктөр "бадавот" дейт кесени, жакында казанды кайык дешеби" - деп азилдешип айткандары эсибизде.
Туура, сүйлөө учурунда Таластыктар казактын сөздөрүн, түштүктүктөр өзбектин сөздөрүн колдоноору ырас. Бирок, жалпы, атпай кыргызды "Дубан", "Адал", "Болот" дегизбей "Облус", "Халал", "Полот", "Округ" дегизгенибиз кандай болоор экен? Мыйзамдаштырып, биротоло каныбызга, жаныбызга сиңдирип алуу бизге ушунчалык кажетпи? Улуулардан алып калган, ушул күнгө чейин сакталып келген кереметтүү, касиеттүү эне тилибизди урпактарга жоготпой керээз кылганыбыз ушубу?
Кимден корунуп, коркуп, кимге жагалданып, жагынып жатабыз? Ошондон кандай майнап чыгат?
кыргыз тилиндеги гезит "Эл сөз"
Гөлөштүн арманы же оппозициянын дарманы
Суукта калган Нураны КУРУ убада "жылытабы"?
Оппозициянын "чыры" - реформанын "сыры"
"Сүйлөшө билсең" орун бар…
"Кылмышкер" деп табышты, 50 миң сом салышты
"Мен дагы журналист болом"
"элдин жерин сатууга Менин акым жок!"
Мамлекеттик тилдин 20 жылдыгына карата
Студенттик жатаканалар кимдер үчүн?..
Кыргызстанга президенттин курултайы керекпи же элдикиби?
Күз - мансапты барып сүз!
"Эркек болгондон кийин ушактан алыс болуш керек"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?