el en hbs_cyr ru ky hu ky tt en sv fr de de fr fr fr fr en en kk mn ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ce ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ru ru
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Кумтөр" митингинин баасы 3 млн. доллар беле?
Кыргыз "кыңыр иш кырк жылда билинет" деп бекер айтпагандай. Так жайкы сезон алдында, 27-майда Көлдө "Кумтөр" алтын кенине кетүүчү жол жабылып, көлдүктөр атынан чыккан митингчилер бийликке биртоп талаптарды койгон болчу. Митингге чыккандардын басымдуу бөлүгү Дархан, Саруу, Жети-Өгүз жана Барскоон жаштары болуп, алар "Кумтөр" алтын кенин электр энергиясынан ажыратууга чейин барышкан. Митинг жергиликтүү телеканалдардан көрсөтүлүп, митингчилердин алдында дайыма Эрмек Жунушбаев, Бахтияр Курмановдун жүргөнүн жалпы кыргызстандыктар да көргөн. Үч күн мурун эл атынан бакылдаган булардын "Кумтөр" компаниясынын топ-менеджери Дуглас Гриерден 3 млн. доллар талап кылып жаткан тасмасы телеканалдардан көрсөтүлүп, интернет сайтттарына чыкты.
Буга удаа эле УКМК аталган адамдарга кылмыш иши козголгонун билдирди эле, 28-августта Саруу айылында дароо буга нааразы болгон жүздөй адам чогулуп кайра "Кумтөр" жолун тосушту. Сүйлөшүүлөрдөн соң эл жолду ачып, абал учурда турукташып калганын ИИМ билдирди. Бирок алар айыпталып жаткандар камалса Бишкек - Каракол жолун жабабыз дешкен. Жети-Өгүз районунун акими Беккубат Иманкожоевдин айтымында, айыпталып жаткандар эч кимден эч кандай акча талап кылышпаганын айтып актанышкан. Ал эми Эрмек Жунушбаевдин өзүнүн айтымында, көрсөтүлүп жаткан тасмалар жалган жана жасалма. "Муну "Кумтөр" өкүлдөрү өздөрү бышыктап беришет" деген ал "Вечерний Бишкек" сайтына.
Кечээ УКМКнын Эрмек Жунушбаев менен Бахтияр Курманов жөнүндөгү маалыматтары интернет сайттарга чыкты. Э.Жунушбаев 27 жашта, Саруу айылынан болот, ушул эле айылдык кеңештин депутаты. Караколдогу университеттин дене тарбия жана спорт факультетин бүтүрүп, ушу тапта машыктыруучу болуп иштеп келген. Мурда соттолгон эмес. Май айында Жети-Өгүздө болгон башаламандыктын активдүү катышуучусу. Бахтияр Курманов 32 жашта, Саруу айылынан болот. Мурда соттолгон, Камчы Көлбаевдин уюшкан кылмыштуу тобунун мүчөсү катары убагында Жети-Өгүздүн "смотрящийи" болгон. Кийин бул кызматтан кетирилген. Кримчөйрөдөгү аты Батик, 2004-2008-жылдары эки жолу сот жообуна тартылган. Ал 27-майда Барскоондо "Кумтөргө" кетчү жолду тосууну, Тамгадагы подстанцияны басып алууну уюштурган деп айтылат.
Ал эми 28-августта митингге чыккан жаштар бул Эрмек Жунушбаев менен Бахтияр Курмановду атайылап каралоо экенин айтышса, УКМК кызматкерлери акча өндүрүү аракети тастыкталганын баса белгилешет. Ошондой эле кечээ "Элдик сакчы" коомдук бирикмесинин башчысынын орунбасары Алга Кылычев Садыр Жапаров айыпталып жаткан "элдик баатырлар" менен мурдатан коюн-колтук алыша эле иштегенин ортого салды. Вице-премьер-министр Токон Мамытовдун айтымында ага көлдүктөр байланышып, Эрмек Жунушбаев менен Бахтияр Курмановдон көңүлдөрү кайт болушканын билдиришкен. Эл булардын "ууру тойгончо жеп, өлгөнчө карганат" болуп жатышканын айтышты" дейт Токон Мамытов. Кечээ түштөн кийин "Кумтөр" компаниясы УКМКнын тасманы иликтөөсүнө жардам берерин, буга чейин кенге барчу трассаны жабабыз дегендер болгонун жана аймак элине социалдык жардам көрсөтүүгө даяр экенин билдирди.
- "Кумтөр" боюнча тасмага кандай пикирдесиз?
Өмүрбек Текебаев, ЖК депутаты:
- Бул коомго мамлекеттин бузулушуна алып келе турган чекте тургандыгыбызды көрсөткөн кооптуу коңгуроо. Бизге бул тасманы ким, эмненин негизинде тартканы, ал канчалык мыйзамдуу экени белгисиз. Бирок бул тасма кимди болбосун учурда ишкананы, бийликти, жаратылыш байлыгын басып алууга аракет жасалып жатат деген жыйынтык чыгарууга түртөт. Качан кайсы бир топ өз кызыкчылыгы үчүн коомго чакыруу таштап акча талап кылса, ал мамлекеттин жок болуу чегине жеткенин көрсөтөт. Мамлекет тартипти колго алышы керек.
Перизат Суранова, "Каныкей эне" коомдук фондунун төрайымы, эксперт:
- Ысык-Көлдө болуп өткөн иштер боюнча маалыматым бар. Ал жердеги эл менен бийлик өкүлдөрүнүн кезигүүлөрүнө күбө болгом. Видеотасмадагы маселе биз митинг болуп жаткан учурдагы топтогон маалыматтарыбызды тастыктап жатат. Менимче, тасмадагыларга кимдир бирөөлөр тарабынан көрсөтмө болгон.
- Кыргызстанда мыйзамдардын көбү иштебейт. Ошондуктан азыр көрүнгөн эле топ өз билгенин жасап жатат. "Кумтөр" маселесиндеги бийликтин алсыздыгы башка чөйрөдө деле көрүнүп жатат. Жергиликтүү кландар "Кумтөрдү" кысым жасоонун куралы кылып алды. Бул Кыргызстандын жардын кырына келгенин кабарлайт. Борбордук бийлик митингге чыккандар менен сүйлөшүүлөргө бара берип, мыйзамды талкалады. Мамлекет урай баштаганда жергиликтүү билермандар өз үлүшүн ушинтип алып калууга ашыгат.
Улуттук банктын монеталары утушка ээ болду
Улуттук банк 20 жыл аралыгында үч алтын коллекциялык монеталарды, отуз эки күмүш, жез менен никелдин кошулмасынан жасалган сегиз даана монета чыгарган. Дал ушул Кыргызстандын коллекциялык монеталары быйыл АКШда уюштурулган "Жылдын монетасы" сынагына катышып, "Улуу Жибек Жолу" монетасы эң мыкты монета деп таанылды. Мындан сырткары, Кыргызстандын эгемендик күнүнө карата Улуттук банк коллекциялык монеталардын үч түрүн чыгарды. Алар 10 сом жана 1 сомдук тыйындар күмүштөн жана жез менен никелдин аралашмасынан жасалды. "Саймалуу таш" күмүш монетасынын негизги сюжетинде күн, кишинин элеси, тоо эчкисинин жана күндүн элесин көтөрүп тургандай өгүздүн сүрөттөлүшү түшүрүлгөн. "Саймалуу таш" жез-никель тыйынынын жасалгасы ушул эле аталыштагы күмүш монетасына төп келет. Ал эми "Жейрен" коллекциялык күмүш монетасында жейрен жаныбарынын жубу түшүрүлгөн. Андагы жейрендер алтын менен чегерилип жасалган. Тыйындар Казакстандын жана Литванын зерканаларында чыгарылган.
Батукаевди Шамил Атаханов бошотконбу?
Президент Алмазбек Атамбаев "Азаттыкка" берген маегинде Азиз Батукаевдин бир күн ичинде бошотулуп, өлкөдөн чыгып кетиши күмөндүү суроолорду жаратканын билдирди. Мындан улам учурда бул ишти Башкы прокуратура кайрадан иликтей баштаган. Президент Батукаевдин өлкөдөн чыгып кетишинде мурдагы коопсуздук боюнча вице-премьер-министр Шамил Атахановдун кемчилик кетиргенин айтты.
Армияда кыргызча команда берилет
Кыргызстандын эгемендүүлү-гүнүн 22 жылдыгына карата Улуттук гвардияда тегерек үстөл болуп, ага Мамлекеттик тилди өнүктүрүү боюнча улуттук комиссиянын төрагасы Э.Эрматов катышты. Негизи Кыргызстандагы армияда бардыгы орус тилинде иш жүргүзүшчү. Эми мурдагы орусча иш-чаралар кыргызчага өтө баштаптыр. Улуттук гвардияда кызмат өтөгөн жоокерлердин көпчүлүгү орусчаны жакшы сүйлөй албаса, кээси таптакыр ооз ачпайт дейт Э.Эрматов. Азыр армияда эки тилде иш жүргүзүлүп, команда кыргызча берилип, андан кийин орусча айтылат экен.
Стамбулда Кыргызстандын эгемендиги майрамдалат
Дүйнөнүн булуң-бурчундагы кыргызстандык ишкерлердин башын бириктирген эл аралык экинчи форум Түркиянын Стамбул шаарында өткөрүлмөк болуп, ага Оштон Ош шаардык ишкерлер союзунун төрагасы Абдывахап Нурбаев баштаган топ жөнөп кетти. Бул форум түрк жергесиндеги "Кыргызстан достук жана маданият коому" тарабынан уюштурулуп, ага катышууга дүйнө жүзүнөн диаспора лидерлери, белгилүү ишкерлер, мамлекеттик жана илимий кызматкерлер катышууга арыз беришкен. Ишкерлик байланыштарды күчөтүү, ааламдык алкакта кыргыз ишкерлеринин аброюн көтөрүү, ишкерликти өркүндөтүүгө ыңгайлуу шарттарды жаратуу максатында үч күнгө созулуучу бул форумдун соңунда Түркияда жыл сайын өзгөчө шаң менен белгиленип келе жаткан Кыргызстандын эгемендүүлүк майрамына карата чоң программадагы салтанат өтөт.
Жол боюнда коон-дарбыз сатылбайт
Жалал-Абад облустук прокуратурасы Бишкек - Ош унаажолундагы соода кылган жайларды текшерип, жол коопсуздугунун бузулуп жатканын билдирди. Анткени мыйзамда көрсөтүлгөндөй, "Автомобиль жолдору жөнүндө", "Ишкерлердин укугун коргоо жөнүндө" жана "Коомдук саламаттык сактоо жөнүндө" мыйзамдардын аткарылышы боюнча текшерип, соода кылгандар 14 метр алыстыкта болсун деген талапты аткарбагандыгы аныкталды. Жолго 5-7 метр жакын жерге башаламан соода жайларын куруп алышып, күнү-түнү коон-дарбыз, жашылча-жемиш сатып жатышкандар жол кырсыгына коопсуздук жаратып жаткан экен. Андан тышткары текшерүүдө жергиликтүү бийлик тарабынан тиешелүү шарт түзүлгөн эмес. Эми жол боюнан коон-дарбыз сатып жейбиз дегендер атайын базарларга бармай болушту.
31-августта Кыргызстандын эгемендүүлүгүнүн 22 жылдыгына карата Бишкек шаарындагы Т.Сатылганов атындагы улуттук филармониянын чыгармачыл жамааты шаар тургундарына бекер концерт тартууламай болушту. Майрам күнү каалоочулар филармониянын эшигинин алдында өтө турган концертке күбө болуп, атактуу аткаруучулардын ырларына, чимириле бийлеген бийчилеринин өнөрлөрүнө күбө боло алат. Концерт саат он бирде башталат. Ал эми ошол күнү коомдук тартипти сактоо үчүн Бишкекте үч миң милиция кызматкерлери иштешет.
Орус тили өнүкмөй болду, эркек мугалимдер жетишпейт
Окуу жылы башталары менен Кыргызстандын мектептерине жаңы чыккан 100 миң орус тили китеби жана он миң окуу методикалык колдонмолор бекер таратылат. 2012-жылы Россия өкмөтү ЮНИСЕФке 500 миң доллар төлөп окуу китептерин жана орус тили боюнча окуу-методикалык колдонмолорун Кыргызстан үчүн чыгарып берүүсүнө жумшаган экен. Орус тилин өнүктүрүү боюнча боордошторубуздун жардамынан келген белектер 3-сентябрда мектептерге бөлүнмөй болду.
Учурда Кыргызстан боюнча мектептерде мугалимдердин жетишсиздиги күч алууда. Мисалы, Жалал-Абад облусунда эле 2013-2014-окуу жылында 174 мугалим жетишпейт экен. Андан тышкары өлкөдөгү мугалимдердин маянасынын аздыгынан улам орто мектептерде эркек мугалимдер да жыл санап азайып баратат. Мисалы, бир мектепте 54 мугалимдин төртөө гана эркек болсо, калганы аялдар.
Бишкекте он беш миң киши социалдык турак жайга кезекте турушат экен. Чиновниктердин айтымында, өткөн жылы 60 батир Улуу Ата мекендик согуштун ардагерлерине берилсе, он батир мугалимдерге жана маданият кызматкерлерине бөлүштүрүлгөн. Эми мындан ары бекер үй эч кимге берилбей турганын мэр И.Өмүркулов жар салды.