bg ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Жибербеген тыйынды “жибердим” дебегиле...
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Кезектеги парламент таза болор дейли
Өткөн жумада президент өлкөнү туруктуу өнүктүрүү боюнча Улуттук кеңештин мүчөлөрү менен кеңешме өткөзүп, келе жаткан парламенттик шайлоону таза өткөзүү боюнча маселени талкуулашты. Биздин угуп жүргөнүбүзгө, окуп-чокуп топтогон кабарыбызга караганда тээ кылымдан кылым мурун шайлоо деген башталгандан эле анын таза, таптаза өткөнү болбойт экен, болуп көрбөптүр. Таза делгени салыштырмалуу айтылат го кейпи. Антсе да шайлоону таза өткөзөбүз деген далалат да кылымдан самсаалап келет.
Кеңешмеде шайлоо системасын өзгөртүү боюнча мыйзам долбоору талкууланды. Ал боюнча республикада бирдиктүү шайлоо округу калтырылып, анын ичиненде регионалдык тизмелерди түзүү мүмкүнчүлүгү айтылган. Демек, ар бир партия бирдиктүү республикалык шайлоо округунун алкагында регионалдык тизмесин шайлоочуларга коет. Бул системанын жактоочулары мындай жол менен шайлоо болсо, парламент мүчөлөрү региондордон ажырабайт десе, каршылары регионализмди күчөтөт дешет. Кандай жол менен болсо да бир жарым жылга жетпеген убакыттан кийин шайлоо болору бышык.
Шайлоо деген өтө жооптуу иш. Анткени, шайлап алган адамың же адамдарың таза болсо, алар аткарчу иш дурус болот, демек, элге жакшы. Ал эми болбогон немелерди шайлап алсаң, азап ошол, жакшылык келбей качып турат эмеспи. Шайлоонун мааниси бөтөнчө парламенттик шайлоодо билинет экен. Бөтөнчө, биздин мамлекеттегидей парламенттик башкаруу системасы иштеп турган учурда.
Азыркы биздин парламенттин аткарган ишин, парламентти түзүп турган депутататтардын баскан-тургандарын ж.б. баары биздин көз алдыда өтүп жатат. Алардын турмушундагы көрүнүштөр, окуялар эч качан жашырылбайт, жашырайын деп канча аракет кылса да болбойт. Бир киши билген нерсе жашырын болот экен, ал эми эки киши билгенди кадимки эле чочко билет деп айтылат эмеспи.
Ошентип, парламентте эл башындабыз деп олтурган депутаттардын көбү элдин көөнүнө толбой келет. Бири коррупционер болсо, экинчиси криминалга тиешеси бар дейт, үчүнчүсүнүн билими жок экен, төртүнчүсү агасынын ордуна келиптир, бешинчиси… санай берсең негатив мүнөздөр кете берет. Генпрокуратура канча депутатка кылмыш ишин козгоп, алардын ишин тескеп туруп сотко өткөзөлү десе, парламент макулдугун бербейт, анткени, эртең эле өз башына келерин билген депутаттар арбын болуп жатпайбы. Макул болбой тим калса эмне, прокуратура "бул баланча акча жептир" деп далилдеп жатса да ошол жеген немени коргоп турганы. Бул көрүнүш коррупционерге жардамчы дегенди билдирет да. Тигине, таптаза адамга "саясий заказ" менен кылмыш ишин козгоп жатат деген мурдагы депутат Нариман Түлеев 11 жылга кесилди, дагы бир депутат Акматбек Келдибековдун коррупциялык иши иликтенип бүтүп сотко өткөнү турат, пара алып кармалып Равшан Сабиров абакка жатып чыкты. Парламент буларды да коргоп чыккан, "саясий заказ" менен каралап жатышат деп. Өткөндө Генпрокурор Аида Салянова санап берди го, азыр коррупциялык иши бар деп шектелген Исхак Пирматов, Элмурат Обдунов, Курманбек Осмонов сыяктуу депутаттарды айтып. Азырынча айтыла элеги дагы толо экендигин көп адамдар билет.
Эмне үчүн эл шайлады деген парламентте таза эмес депуттар оголе көп? Ошол жерге "бир кумалак, бир карын майды чиритет" деген дүжүр кепти айтып турсак болбойт беле. Азыр антип айтууга болбойт, анткени, "кумалактар" көп. Таза эмес депутаттардын көп болгону партиялык тизме менен шайлоонун кесепети болуп калды. Эл деген биринчи иретте партияны, анын лидерлерин шайлады. Айталы, СДПКдагылар Атамбаевдин аты менен шайланса, , "Ата Мекен" менен Текебаевдин, "Ата Журт" менен Ташиевдин, "Республика" менен Бабановдун, "Ар-намыс" менен Куловдун жардамы, аты менен шайланды. Ал эми партиялык тизмедеги көп талапкерди шайлоочу билчү эмес, алар депутат болуп шайлангандан кийин билди. Эгерде бир мандаттуу шайлоо болгондо, анда азыркы олтурган депутаттардын үчтөн экиси шайланмак эмес!
Кийин, парламенттен орун-очок алып алган соң, кээ бир депутаттар партиясын чанып кетип жатат. "Партиядан чыккан соң кетишиңер керек" десе, "жок, биз кетпейбиз, бизди эл шайлаган" деп жатпайбы. Мисалы, Өмүрбек Абдракманов менен Равшан Жээнбеков "Ата Мекен" партиясы менен Текебаевдин артынан депутат болуп шайланып келишкен. Шайлоочу деген бул экөөнү эмес, "Ата Мекен" партиясын шайлаган да! Аны менен бирге кээ бир депутаттар фракциялардан чыгып кетип, өздөрүнчө топ түзүп алып жатышат. Бул дагы мыйзам көтөрө албай турган маселе, аны менен эсептешкен адам жок. Эмне, парламентте анархия мыйзамы иштейби, же биротоло эле хаос абалы орноп калганбы?!
Депутат дегендин эң негизги милдети-Конституциянын негизинде мыкты мыйзамдарды чыгаруу, кандай гана мыйзам болбосун элдин кызыкчылыгын көздөш керек. Биздин депутаттар болсо, кээси менен негизги ишин таштап коюп, же илең-салаң аткарып карандай эле саясатка аралашып алган, ошол саясаттын жетегинде калган.
Кээде парламент жыйындарын көрүп, анда сүйлөп жаткан депутаттардын кебин угуп жаман абалда каласың. Негизи жок, тантык сөздөр, ал трибунадан айтылбачу ушактар айтылат, бири-бири менен мамилеси келишпегендер ажалап-жажалап кармашса, жандан түңүлөсүң. Бөтөнчө, аялдар ажылдаса, асыл баа аялдардан ошондойлор да чыгат экен деп жаканы кармап мууна жаздайсың! Кээ бир депутатта билим деген таптакыр эле жок, депутаттык этиканы кой, жөнөкөй адам этикасынан кабары жок… анан ошондойлор бүтүндөй элге жар сала сүйлөп турса, керек болсо трагедия деген ошол! Өткөндө бир депутат айтты эле: "Бу парламентте накта депутат деген атка татыктуу 15тей эле адам бар, калганы жүрүшөт да…" деп. Туптуура айтты деп биз турабыз.
Эмдиги парламентке, буюрса, мыкты, таза адамдар келет деп какшагандар да бар, ага ишенгендер да бар. Ылайым ошондой эле болсун дечи. Бирок, ал тилек ишке ашып берерине көпчүлүк ишенбейт, өз тилегибизге өзүбүз ишенбей калган учур дал ушул маселеде келип жатат. Менимче, бул парламентте самсаалагандардын көбү кайра эле келет го, эгерде азыркы беш партия акчасын дурус чачса. Эгерде жөн гана таза, акча оңду-солду чачылбаган шайлоо өтсө, анда азыркы парламенттеги партиянын бири дагы келе албайт. Анткени, бул партиялардын турган турпатын шайлоочу билип бүттү, купулуна толгон жок. Шайлоого чейинки убакытта кетип турган аброюн көтөрүүгө жандалбас кылса, бирдемеге жарап берер беле? Так кесе айтууга болбос.
Азыр биздин юстиция министрлигинен өткөн 148 партия бар. Алардын көбү кагаз жүзүндө гана. Ал эми парламенттен орун алабыз деп жүткүнүп турган партиялардан 10 чактысы бар. Маселен, "Замандаш", "Ак шумкар", "Бүтүн Кыргызстан" сыяктуу партиялар, парламенттеги азыркы партиялардын каталарын, жөнсүз "ишмердүүлүгүнөн" чукуп ташка тамга салгандай көрсөтүп, өздөрүнүн мыкты программаларын сунуш кылып элди ишендире алса, анда алар парламенттен орун таап калышы толук мүмкүн.
"Азыр парламенттеги партиялар, эмдиги шайлоодо элдин колдоосуна ээ болушу арсар, а балким, жакын жолобой калышы да мүмкүн" дегендер арбын. Анткени, дагы айтабыз, парламенттеги фракциялардын начар иштери булайып көрүнүп калып жатат. Айталы, "Ата Мекен" партиясынын бир катар мүчөлөрү мародердук боюнча күнөөлөндү, "Ата Журттун" Камчыбек Ташиев баш болгон депутаттары соттолуп чыкты, "Ар-Намыстын" башчысы Феликс Куловдун бир топ иштери бар, "Республиканын" депутаттарынын ичинен коррупцияга аралашкандары бар экен, КСДП партиясында колунан эч нерсе келбегендар арбын экен ж.б.у.с. болуп саналып кете берет. Дагы кайталайлы, элге көрүнүп калган кээ бир партиялар азыр парламентте олтурган партиялардын негативдерин пайдубалдуу кылып санап, өздөрүнүн мыкты программаларын алып чыгып, тизмесине таза, билимдүү, кыргызынын накта атуулдарынан жыйнаса эле парламенттеги орун алардыкы эмей кимдики.
Кудайдан тилеп туралы, кийинки парламент азыркыдай болбосо экен. Ошондо жакшылык биз жакта болот.