ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ky ru kk ru ky ru kk ba ru ky ru ky uk ru ky ky ru ky ky kk ru ky ky bg ky ky ru ky ky ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru kk ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Ипотека илгерилесе итибиз чөп жейт эле
Акыркы 20 жылда Бишкектин жака белинде 45тен ашуун жаңы конуштар пайда болду. Миңдеген шаардыктардын үй-жайлуу болуп жатканы канчалык кубанычтуу болбосун, анын ошончолук жан кейитерлик жактары бар. Жаңы конуштардагы үйлөрдүн 80%ы саман аралаштырылып, сокмо менен салынган. Эч бир коопсуздук чаралары көрүлгөн эместигин адистер дайым айтып келишет. Эртеңки күнү, Кудай өзү сактасын, кокус катуурак жер силкинип кетсе, ал курулуштар урап, үй ээлерин бала-бакырасы менен басып калаары анык.
Мындай сокмо үйлөр бир эле Бишкек шаарында гана эмес, Кыргызстандын бардык аймактарында кездешет. Эми бул каражаттын тартыштыганан айла кеткендеги иш экендиги баарыбызга эле белгилүү деңизчи. Минтип сокмодон болобу, же башкасынанбы, үйү бар кыргыздар "үңкүр да болсо үйүм бар" деп сүйүнөрү турулуу иш. А канча миңдеген адамдар үйгө жетпей жашап келатат. Анан алар ушул себептен батирден-батирге көчүп жашоого мажбур. Бул да болсо айла жоктуктун оокаты экендиги эч кимге жашы-руун эмес.
Үй-жай маселеси бул мамлекеттик деңгээлдеги маселе. Албетте, эшикте рынок мамилеси эшик тыкылдатып тургандан кийин эч ким мамлекетти ар бир кыргызстандыкты үй менен камсыз кылууга милдеттүү деп айтпайт. Бирок, ошол эле учурда мамлекет өз жарандарынын үй-жай менен камсыз болуусу үчүн мүмкүнчүлүк түзүп бергенге милдеттүү. Жок дегенде, ипотека багытындагы мыйзамдар менен, экинчиден, бир эсе мындан мамлекет эч убакта уттурбайт. Анткени, кыймылсыз мүлк менен байланышкан көп операциялар, анын ичинде ипотекалык система чыгашалуу эмес, кирешелүү бизнес. Бекеринен банктар мамлекеттин түртмөктөөсүсүз эле ипотекалык система менен алда канча мурда эле иш баштады деп ойлойсузбу.
Кыргызстан бүгүн өз жарандары эмес, өзүнө үй кура албай жатат, бирок, мамлекет,
өкмөт насыянын ипотека түрүн колдонсо туура болору эч кандай талаш-тартышты жаратпайт. Ипотека жолу менен көптөгөн өлкө өз жарандарынын үй маселесин чечип берген.
Ипотека дегенибиз кыймылсыз мүлктү сатып алуу-га жардам берүүчү насыя. Бул насыяны алууда сатып алган кыймылсыз мүлк же башка мүлк күрөөгө коюлат. Бул учурда карыздаган киши ал үйгө ээ болуп, карызын четинен төлөй берүүгө мүмкүндүк алат. Муну, турак-үй, же кыймылсыз мүлктү сатып алууну көздөгөн адам үчүн эң ыңгайлуу шарт экени айтпаса да түшүнүктүү. Мындай жол менен миңдеген адамдар үйлүү-жайлуу болушкан. Тарыхка кайрылсак, биринчи жолу ипотека деген түшүнүк тээ алыскы б.з.ч. 6 - кылымда Афинада Соломон тарабынан киргизилген. Ошол кезде ал болгону жерге сайылып турган жыгач болуп, ал жер ээсинин башка бир адамга карыздар экенин билдирип турган. Ошондон тарта ипотека деген түшүнүк кеңейип, ушул күнгө чейин жашап, дүйнөгө кеңири тарады. Азыр, ипотека кеңири тараган деп Дания жана Германия мамлекеттерин айтсак болот. Баса, Германияда биринчи ипотека берүүчү мекеме 1900-жылы ачылып, ал өз кардарларын, жадакалса биринчи жана экинчи дүйнөлүк согушка мезгилинде да тейлеп келген. Анын бири да, азыркы күнгө дейре банкроттукка дуушар болгон эмес. Аталган, мамлекеттер ипотеканын жардамы менен бир гана жарандарынын үй маселесин чечпечтен, аны менен бирге кошумча киреше булагына ээ.
Ушуну карап туруп Кыргызстанда да ушул жол менен кыргыз атуулдарынын турак маселесин чечсе болор эле деген ой келет. Албетте, биздин мамлекетте да атайын ипотека берүүчү мекемелер иштеп келет. Бирок ал өлкөбүздө толук кандуу жайылган эмес. Бул көңүл жубатарлык деле иш эмес. Мамлекет ипотеканы өз колуна алса жакшы болмок. Себеби, ипотеканы берүү ишке ашса, ага коюлган шарттар жакшырса, мыйзамдык базасы толукталса, Кыргызстанда үйү жок жарандар жаңы өргөлүү боло алышмак. Ондогон жылдар чечилбей келаткан үй маселеси чечилмек жана саман үйлөрдүн ордуна коопсуз, жаңы типтеги үйлөр курула баштамак.
Биз ипотека ишке ашса эле бүт маселе чечилет дегенден алыспыз. Азырынча, анда бир топ мүчүлүштүктөр бар. Мисалы, насыянын бул түрүн алгандар, андагы эң башкы кемчилик катары - ипотекага кредит алуу кыйындыгын жана ага коюлган үстөгүн ченеми жогору экендигин белгилешет. Ипотека кредитинин үстөгү жылдарга бөлүштүрүлө келгенде, анын оордугу билинбейт деп сооротушат. Бирок насыяны алган адам ошол жылдар аралыгында төлөгөн акчанын жарымынан көбү негизги карызына эмес, ага кошулган үстөгүнүн наркын төлөгөнгө кетери белгилүү. Кыргызстандын жарандарынын шартына ылайык мамлекет аларга кам көрүп, ипотека насыясын алууну жеңилдетип, үстөк ченемин ылдыйлатса болмок.
Бизде ипотека системасынын анча өнүкпөгөнү Кыргызстанда жумушсуздук жогору, жумушу барлардын болсо, айлыгы ипотека кредитинин үстөгүн төлөгөнгө эмес, үй-бүлөсүн бакканга араң жеткендигинде да.
Россияда ипотекалык кредитке байланышкан кызык тажрыйба бар. Аларда, ипотека кредитин алган үй-бүлө, же адам жумушсуз калган шартта, анын ордуна ипотека карызын төлөө милдетин мамлекет өз мойнуна алат. Мыйзам боюнча ушундай. Россия өкмөтү жумушсуз калган атуулдарынын ордуна карызын төлөө мыйзамын кабыл алышкан. Ага ылайык жумушсуз адам ал үйү өзүндө калып, банкка болгон карызын эми бюджетке төлөшү керек болот. Ушундан улам, ар бир мамлекетте насыяны берүүнүн шарттарынын негизи бир болсо да, ага коюлган эрежелерди ар бири өзүнчө ырастайт деп айтсак болот. Бирок, айтып коюубуз керек, ипотека кредити боюнча ошол эле Россиядан, өнүккөн чет өлкөлөрдөн үйрөнүүгө эмнеге болбосун. Эгерде өкмөт ипотеканы берүүнүн эрежелерин жакшыртып, аны кыргыз жарандары ала алгандай шарттар киргизилсе, ипотеканын тагдыры Кыргызстан ичинде оң тарапка чечилмек.
Колдо бар алтындын качан баркы болот?
Улуттук байлыгыбыз энергетиканы качан колдонгонду үйрөнөбүз?
Кыргызстан КМШ өлкөлөрү арасында суудан электр энергиясын өндүрүү мүмкүнчүлүгү боюнча, Орусия менен Тажикстандан кийинки эле үчүнчү орунда турат. Эгер, Нарын баштаган дарыяларыбызга ГЭС терди куруп, электр энергиясын өндүрө турган болсок, 142 млрд кВт.саат электр кубаттуулугун алуу мүмкүнчүлүгүбүз бар экендигин адистер айтып келишет.
Кыргызстанда отундун башка түрлөрүнө салыштырмалуу электр энергиясы арзан болгондуктан, эң башкысы өзүбүздүкү болгондуктан, эл көбүнесе электр тогун колдонушат. Калк аны жайы, кышы дебей кеңири пайдаланат. Өзгөчө ал көрсөткүчтөр кыш мезгилинде жогорулап кетет. Ушул убакка чейин жаңыланбай, калк-ты тейлеп келген, энергетика тармагындагы техника эскилигине жетип бүткөнүн энергетиктер айтуудан тажашпайт. Бүгүнкү күндө Токтогул ГЭСинин эскилиги - 37%, "Түндүк электро" ААКсы - 35%, "Ош электро" ААКсы - 53%, Ош шаарынын ТЭЦи - 63%, Бишкек шаарынын ТЭЦи - 36%. Энергетикалык тармак кризистик чекте турат. Мындай да, кийим деле эскирип жыртылгандай, энергетика тармагындагы жабдуулар да эскирип бүттү. Бирок, аны алмаштырып, же жаңылабай эле пайдаланып жатабыз. Ошондон улам Кыргызстанда 2010-жылга карата 12,5 миң авария болуп, күнүнө 30-35тен туура келген.
Адистердин айтымында, энергетика системасындагы кризистик абалды түзөтүү үчүн Кыргызстандын улуттук электр түйүнү АБРден 44,8 миллион доллар өлчөмүндө алган насыяны обьектилерди оңдоп-түзөө иштерине жумшаганы турат. Эгер албетте, жеп-ичип, анан кулкунуна куюп ийишпесе. Бул долбоордун ишке киришүүсү 2011-2013-жылдарга каралган. Эскилиги жеткен техникалардын айынан жылдан жылга электр жоготуулары көбөйүүдө. Ошо менен бирге эксперттер бул жоготууларды уурдоо деп эсептешет. Ал жоготууларга кеткен чыгым элдин капчыгынын эсебинен төлөнөт. Эл качанкыга чейин коомерциялык жана техникалык жоготууларды, чыгымдарды төлөшү керек? Бул ишти тергеп, изилдеген киши жок.
Энергетика багытындагы бир маселе, анын өз наркы канча турары эч кимге маалым эмес. Элге КРнын премьер-министр, энергетика министрлери айтып келген баалар негизсиз болуп чыгууда. Мындай билдирүүнү энергетиканын "Тарифтерди түзүү маселеси" багытындагы эксперттик топтун башчысы Кудрет Маматов жасады.
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
Тойгончо же да, өлгөнчө каргана бер
Өкмөт эл чөнтөгүнө кайрадан кол салабы?
"Мегакомду" ким ач карышкырлардын
Равшан Жээнбеков, Жогорку Кеңештин депутаты:
"СОРМду терроризм менен да, саясий атаандаштар менен да күрөшүүгө колдонсо болот"
Ипотека илгерилесе итибиз чөп жейт эле
Ысыктын эмес, сууктун кыяматы келатат
Улуттук байлыгыбыз энергетиканы качан колдонгонду үйрөнөбүз?
Оюн автоматтары эмнеге козу карындай көбөйүүдө?
Айымдардын "фигурасы" 4 түргө бөлүнөт
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?