bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ru ru ru ky ky ru ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky bg ky ru ky ru ky ky ru ky ky ru ky ru ky ky ru ru ky ru ru ru ru ky kk ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Форум", 26.02.10 - 6-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Кыргызстанда мамлекеттик аппарат туңгуюкта
Мамлекеттик аппаратта өлкөдө кырдаалды алдын ала көрө билүү жана стабилдүүлүктү сактоо тууралуу айтууну адатка айландырышкан. Бирок, ушул максатты кантип ишке ашыруу мүмкүн экендиги элге гана белгисиз калбастан, бийлик мунарасындагылардын өздөрүнө деле табышмак болуп калды көрүнөт. Айрыкча өнүктүрүү, инвестиция жана инновация боюнча борбордук агентчиликтин (ЦАРИИ) түзүлүшү менен бийликтин классикалык башкаруу системасы мамлекетти мурдагыдай башкара албай калды. Ал эми президенттин бизнесмен уулу М. Бакиевге бүтүндөй каражат тармагын өткөрүп бериши - саясий абал өлкөдө гана оордошпостон, үй-бүлөлүк башкарууда оор кризис түзүлгөнүнөн кабар бергенсийт.
Мамлекетибиздин алдында эмне күтүп турат? Мамлекеттик аппарат кайсы формада иш алып барат? Кыргыз өкмөтү ЦАРИИге баш иеби, же өнүктүрүү Фондусу өкмөттүн алдында жоопкерчиликте болобу? Классикалык башкаруудан артыкчылыкка ээ болгон ишенимдүү альтернетивалык жолу барбы? Башкарууну реформалоодо негизги багыт кайсыга жана эмнеге негизделген? Тандалган жол туура болсо, анда эмне үчүн аны ишке ашыруу жолу элден жашырылып жатат? Эмне үчүн бийлик мунарасындагылар Негизги мыйзамга баш ийбей, өз укуктарын көтөрүп, мансабын бекемдөө максатын коюп отурат?.. Жер жайнаган бул суроолорго эч кимиси жооп бергиси келбейт, ар кимиси "капчыктуу портфелди" ээлеп калууга жанын үрөшөт. Демек, стабилдүүлүк алардын саясий оюндарындагы бет кабынын милдетин аткарып жатканына аргасыз ишенесиң.
Мекенибизде кош бийлик орноду. Ошентип, эки жактын бийликти ээлеп калууга тирешүүсү күчөп бара жатканы жалпы журтчулукка белгилүү болуп калды. Бийлик бул күндө туңгуюкка кептелди. Бир жагы - ЦАРИИ, экинчи тарабында мамлекеттик аппарат, эми алар кантип иштешет? Аны эч ким билбейт. Чиновниктер кызматына барып жатышат. Адаттагыдай өздөрүнөн даражасы төмөндөгүлөргө көргөзмө каттарын жөнөтүшөт. Төмөнкүлөр берилген тапшырмалардын аткарылганы тууралуу жооп беришет. Бирок, иштен чыккан майнап жок, Өкмөт башчысы бирөөлөргө катуу жаза берүүгө чыгарган буйругу аткарылбайт. Мамлекет башчысы бул буйрукка түзөтүүлөрдү киргизет. Чара көрүлдү, көрүлгөн жаза алынып салынды принциби сакталат. Башкаруу жана аткаруу бийликтери ушинтип "иштеп" жатат. "Ынтымактуу" иштеп, мамлекеттик маанилүү маселелер "чечилсе" да, бизде коррупция "жоюлса" да, мамлекетибиз бир орунду таптап калышына, калктын жашоо-турмушу оңдоого "оңбогон оппозиция" жолтоо жасап келет. Ал эми ЦАРИИнин түзүлүшүнүн оң-терс жактарын айтууга болбойт, анткени аны үй-бүлөнүн көрүнүктүүсү болгон М.Бакиев башкарууда.
Албетте, мамлекеттин кызыкчылыгын көздөп, элибиз араң жеткен эркиндигин кылымдар бою сактап калганга, экономикалык жактан кубаттуу өлкөгө айландырууга салым кошсо, ага эч ким каршы болбос. Ал үчүн классикалык башкаруунун жакшы жактарын өркүндөтүп, терс жактарын оңдоого ишенимдүү жолун тапса, калкыбыздан күчтүү колдоосуна ээ болору талашсыз. Анын пикиринде эски аппарат коррупциянын сазына батканын, акча каражаттарынын ишкерлерге жетпей жатканын, азыр 1 миллиард сом айыл чарбасын көтөрүү барымтасыз кредиттер бериле тургандыгын саймедиреп, өзүнүн иштөө жөндөмдүүлүгү жогору деп белгиледи. Бирок, элдин үмүтү акталабы, азырынча жыйынтык чыгарына ишеним көргөзүү кыйын. Эгерде калкыбыздын негизги бөлүгү айыл жергесинде жашагандыгын эске алсак, акча дыйкандарга жетиши мүмкүн, а экинчи жагынан алсак, кредит берүү менен элдин көңүлүн бурдуруу максаты бар десек да болот. Демек, келечекке жетиштүү санда электораттарды топтоого шарт түзүүнү көздөгөндүк болушу ыктымал.
Мындай терс пикирдин жаралышына да жүйөөлүү себептер бар. М. Бакиев такай дотация талап кылуучу айыл чарбасына көңүл буруп, бирок мамлекеттин стратегиялык багыттагы электро жана жылуулук энергияларынын,"Кыргызтелеком" сыяктуу бир кыйла кирешелүү тармактардын жеке менчикке сатылышына салымы бар сыяктанат. "Түндүкэлектронун" эле белгисиз "Кичи ГЭСтерге" сатылып кетишинин көшөгөсүндө анын карааны бараандуу деген имиштер айтылууда. Бул М. Бакиевдин ишмердүүлүгүнө көлөкө түшүргөнүн ачык белгилесек күнөө болбос. Бирок, буга шылтоо даяр. Буга энергетикалык тармактардын тейлөө акысынын баасын көтөргөн Өкмөт башчысы Д. Үсөнов күнөөлүү болуп чыгат.
Ушул жерде дагы бир күмөн ой пайда болот. Баанын көтөрүү мамлекет башчысы К. Бакиев менен макулдашуусуз ишке ашат беле? Эгер президенттин буга катышы болбосо, бул маселе ММКынын темасына айланганда, неге Түштүк Америкадагы Венесуеланын мамлекет башчысы сыяктуу мыйзамсыз аракет катары баалап, мораторий жарыялаган жок? Ошол учурда М. Бакиев да жигердүү жана жүйөөлүү пикирин айткан жок? Же бийлик дагы кайрадан ээрге кыйшык отурганын жашырып отурушабы?
Ушул жерде орус басылмаларда Е. Авдеева, В. Виноградовдор да кызыктуу ой жүгүртүшкөн. Кыргызстанда белгилүү шаардык гезитке борборубузда таракандардын жоголгондугуна көңүл бурушкан. Бир сөз менен айтканда, таракандардын жок болушунун себеби, бишкектиктер жашаган турак-жайларда мурдагыдай нандын күкүмдөрүнүн жок болгондугунда эле. Мунун артында калкыбыздын жашоо-деңгээлинин кескин төмөндөгөндүгүн кыйытып көргөзүшкөн. Кырдаалдын мындай терс өзгөрүүлөрү керектөөчү тамак-аштын жана башка товарлардын баасынын тынымсыз жогорулагандыгында болчу. Бул көрүнүш жалпы элибизге белгилүү болгондуктан, анын күнөөкөрлөрүн табууга талдоо жасашат. Ошентип, эки жактуу суроолор пайда болот. Биринчиси, азыркы учурда өлкөбүздө чындык жана акыйкаттык жоктугуна, экинчиси, Кыргыз өкмөтүнүн иш-аракети элге каршы багытталгандыгына байланыштырылат. Бул - аксиома. Бийликтин негизги максаты көпчүлүккө белгилүү, бирок мунун артындагы саясий-шоу эмнени көздөп жатканына ар кыл көз караштар түзүлгөндүгүнө баа берүүгө аракет жасап көрсөк, иттин өлүгү кайда жашырылгандыгы ачык көрүнөт.
Азыркы күндө мамлекетибиздин Өкмөт башчысы Д. Үсөновду элдин басымдуу бөлүгү "жамандыктын жарчысы" катары эсептешет. Ал бир аз мөөнөттө Бишкек шаарынын мэри болгон учурда жол кирени кымбаттаткан. Жарыбаган пенсия алгандарга берилген жеңилдиктерди жоюуга салым кошкон. Булар ишке ашырылар менен кызматынан ажырады, ошол эле кезде автожүргүнчүлөр үчүн лоторея оюнун уюштуруп, анда көргөзүлгөн байгелердин бири дагы өз ээсин тапкан жок. Иштен бошотулгандан кийин кайрадан көшөгөдөн көрүнбөдү.
Арадан аз убакыт өтүп-өтпөй, кайрадан Дакеңдин жылдызы жанды. Күтүлбөгөн учурда премьер-министрликтин постуна ээ болду да, электро жана жылуулук энергиясынын бааларын жогорулатууга чечим кабыл алды. Аны менен гана чектелбеди, бүтүндөй акча каражаттары өнүктүрүү Фондусуна өтүп, буга чычаладыбы, айтор, мобилдик байланыш түйүндөрүнө бааны көтөрүүгө шарт түзүп берди. Пенсияга чыгууда мурдагы 15 жеңилчиликтердин бешөөсү кыскартылды. Бирок бул иш-аракеттер, менимче, жеке анын демилгеси болушу мүмкүн эмес десек жаңылышпайбыз. Ал бар болгону аткаруу бийлиги экенин эске алсак, кымбаттатуу идеясынын артында башкалар да бар экендиги талашсыз. Бул көшөгөнүн артындагы көмүскө оюн болгон деп коркпой айтсак болот. Бул аны актоо эмес, тактоо багытындагы пикир экендигин эскерте кетели.
Бул күндө бийликтин оюндарында анын карааны барандуу болбой калды. Маанилүү маселелерди өкмөт эмес, өнүктүрүү Фондусу чечип, Д. Үсөнов сыртка сүрүлдү. Ошентип, өкмөт башчысы ден-соолугуна байланыштуу дарыланып жаткан имиш. Кез-кезде өлкөнүн жогорку жетекчилери менен жолугушууларга гана катышканы болбосо, өргүүдө жүргөн Д. Үсөнов өзүнүн "тарыхый миссиясын" аткарып бүтүп, "түбөлүк отпускага" кетери жакындап калгандай сезилет. Себеби, мамлекет башчысы К. Бакиевге энергетиканын кымбатташын "байкатпай" жасап, анын кадыр-баркына доо кетиргени жана элдин ишениминин кетишине шарт түз-гөнү шылтоо боло алмак. Мына ушул ыкма менен М. Бакиевдин бийлик үстөмдүгүн орнотууга ыңгайлуу мүмкүнчүлүктү түзүү үчүн гана алынып келген деген божомолдор чындыкка өтө жакын болуп отурат. Албетте, Д. Үсөнов кызматтан кеткенине нааразылыгын ачык айта албайт. Анда анын ири бизнесинин сыры ачыкка чыгарылып гана тим болбостон, кылмыш иши да козголуп кетиши мүмкүн. Аргасыз элпек болуудан башка анын башка жолу жок экендиги эске алынганын буга чейин да айтып келгенбиз.
Чындык ачуу болот. ЦАРИИнин жана анын ведомостволук структурасынын начар жагынын бири - айкындуулуктун жоктугу. Реформага элдин ишенбөөчүлүгү ушундан улам күч алууда. Бюджетти өнүктүрүүгө бөлүнгөн 20 миллиард сом, Орусия тарабынан берилген 300 миллион доллар жана грант катары келген 150 миллион доллар Кыргыз Өкмөтүнө эмес, өнүктүрүү Фондусунун менчигине өтүп кетиши, ЦАРИИнин бүтүндөй активинин бөлүштүрүүнү чет элдик компаниядагы Евгений Гуревич деген кимдир-бирөөнүн жүргүзүшү кыргыз бийлигинин туңгуюкка камалганын айгинелеп жатпасын?
Бизде классикалык бийлик менен жаңыча "ыкмада" иштөөчүлөрдүн тирешүүсү бул пикирди бекемдеп жаткандай көрүнөт. Эскилер бүтүндөй күч структураларын колуна алды, жаңычылдар каражаттарды ээлеп калды. Ошол учурда биздин энергетиктер Дүйнөлүк банкка 600 миллион доллар карызы болсо, Эл аралык валюта Фондусуна карызы күн санап өсүүдө. АКШ менен мамилебиз салкын тартса, Орусия, Казакстан, Өзбекстан кызматташуудан кача баштады. Ошол эле учурда диний экстремисттердин үстөмдүгү өлкөдө кеңири жайылып бара жатат. Бул туңгуюктан чыгууга азыркы бийлик ишенимдүү жол таба алабы, же… Буга бийлик эмне деп жооп берер болду экен?..
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Кыргыз эл акыны да"
Жаз айы жаңжал басылбай…
Кыргызстанда мамлекеттик аппарат туңгуюкта
Иранда Кыргызстандын учагын мажбурлап кондурду
Ар кимде бар ар кыял
К.Жантөшев атындагы Каракол музыкалуу драма театрынын актеру:
"Уурулукту көп жасаганым эсимде"
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?