bg en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru sah ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ru hu ru be ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru ru ky ky bg ky ru ky ba ru ky ru ky ru ky ru ky ru kk ru
"Фабула", 29.11.11 - 6-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
"Сүткө оозу күйгөн айранды үйлөп ичет", же жең ичинен саясий соодалашуу
Бул жолку президенттик шайлоодо К.Бакиевдин доорунда гүлдөп-өскөн "келишим демократиясы" деп аталган бийлик төбөлдөрүнүн жең ичинен саясий макулдашуу технологиясы чечкиндүү түрдө четке кагылды. Эгер демократиялык жолдон тайып, элдин кызыкчылыгына каршы криминалдын, наркобарондор менен маргиналдардын көмөгү менен үй-бүлөлүк кландык, ошону менен катар авторитардык режимди орнотом деген аракеттер болсо, андайларды эл тез эле кынына киргизип коерун апрель революциясы айкын далилдей алды десе болот. 20 жылдык көз карандысыздык мезгилинде урунуп-беринип келип акыры демократиялык баалуулуктардын артыкчылыгына көзү жетип калган өлкөдө автократиялык түзүлүштү орнотуу аракетинен эч кандай майнап чыкпасына көз жеткендей деле болбодубу.
Курманбек Бакиев бийликти басып алганда традициялык түштүк менен түндүктун ортосундагы келишпестиктерди жоюп, элдин биримдигине жетишүү милдети көлдөлөң туруп калган болчу. Өз мөөнөтүнөн ашык президенттик креслодо отуруп, элди жадатып жиберген А.Акаевди бийликтен кубалап чыгууда түштүк саясий кланынын ролу чоң болгондугу жашыруун эмес. Натыйжада ичте ызасы калган түндүктүн саясий элитасы менен мөрөйү үстөм болгон түштүктүн ортосунда ажырым пайда болгон эле. К.Бакиевдин жалданма саясий технологдору көптөгөн баш катыруулардан кийин бул кыйын, кычыктуу абалдан чыгуунун "амалын" ойлоп табышты. Ал түндүктүн көрүнүктүү жана кадыр-барктуу өкүлү менен баш кошуп тандем түзүү, б.а., "келишим демократиясына" таянуу менен эки региондун ортосунда муназга жетишүү технологиясы болчу. Өкүттө калып, ызаланып турган түндүктү сооротуу максаты менен эл арасында саясий кадыр-баркы жогору "сырье" катары "темир генерал" Феликс Кулов тандалып алынып, ага мамлекеттик №2 орун - премьер-министрлик кызмат убада кылынды. Айткандай эле, адегенде тандем өз максатына жеткендей асер калтырган, эки тарап ынтымакка келгендей сезилген. Арийне, көп узаган жок, К.Бакиев бийликке биротоло бекем миндим, эми эч ким, эч бир жан богума куурай да сая албайт деп чечкен окшобойбу - атаандаштыгын, тең ата экендигин аздыр-көптүр билдире баштаган премьер-министр Ф.Куловду айдап жолго салды. К,Бакиевдин мындай чечимге келишине анын адам катары тайыздыгы, саясатчы катары арамзалыгы өбөлгө болгону баамдалат. (Бир мисал - Россиянын премьери В.Путинге "Манас" авиабазасынан америкалыктарды кууп чыгарам деп убада берип 300 миллион долларлык кредит өндүрүп алгандан кийин айтканынан айнып, аэропортту жүк ташуучу транзиттик борбор деп атын өзгөртүп, мурдагы статус-квосун сактоо менен, ордуна калтырган эки жүздүүлүгү Россиянын жинине тийип, акыры келип анын өзүнүн башын жегени белгилүү). Такшалган саясатчы делингени менен, ашкере ишенчээк, андан калса аңкоолук жагы бар Ф.Куловду К.Бакиевдин жаш баладай кылып алдап сызга отургузуп кетиши генералдын саясий карьерасына эңшерип кете тургандай эле сокку болду. Мезгилинде эл ичинде "темир генерал" деп аталып жүргөн Ф.Кулов бейчеки сынып калгандан кийин, ага карата "жыгач" же "кийиз генерал" деген шылдыңдаган ылакап ат жабышканы анын саясий беделине канчалык зак кеткенине далил болуп берер. Азыркы парламенттеги "Ар-Намыс" фракциясынын депутаттарынын бир тобунун лидердин тилин укпай чалпоолукка барып жатышы бир мезгилде Ф.Куловдун К.Бакиев менен жанаша коюп алжыганын рецидиви десек жаңылбас элек.
30-октябрда өткөн президенттик шайлоодо "келишим демократиясынын" негизинде тандем түзүү талапкерлердин оюна да келген жок. Жасалма тандем кандайча жана кантип аяктаарын президенттикке аттанган талапкерлер эске бекем тутушкан түрү бар. К.Бакиев менен Ф.Куловдун тандеминин фиаского учурашынын сабагы кийинкилердин өз ара баш кошуп саясий альянс түзүүгө жол бербеген факторлордун бири болду. Шайлоодо ар бир талапкер өз бетинче ат салышты. Өз ыктыярлары менен шайлоо марафонунун алкагынан чыгып кеткендер болсо жаттап алгансып кабыл алган чечимдерин бир гана себеп менен, атап айтканда, элдин ынтымагы үчүн талапкерликтерин алып таштаганы аркылуу түшүндүрүп жаткандары бекеринен болбогондур. Алардын арасынан фавориттердин биринин пайдасы үчүн президенттикке талапкерлигимди алып таштадым, электоратымды мен тандаган, мен боор тарткан талапкерге добуш берүүгө үндөйм деген билдирүү менен чыккандар болбогондугу Кыргызстандын саясий айдыңында "келишим демократиясынын" акырына чекит коюлганы күбө. Ошентип, бул жолку шайлоодо "сүткө оозу күйгөн айранды үйлөп ичет" деген макалдын чындыгы ырастоо тапканы байкалат.
Утулуп калып ызасына алдырып үшкүрүгү көк түтүн болгон талапкерлер А.Атамбаевдин административдик ресурстарды күркүрөтө ишке салганы менен, күнөөлөштү. Асыресе, алардын айткандарына тумтак кошулуп кетүү кыйын. Шайлоодо административдик ресурс кантсе пайдаланганын танбай туруп, ал чечүүчү ролго ээ болуп, шайлоонун жыйынтыгына чечкиндүү түрдө таасир бере албагандыгын моюнга алууга туура келет. "Ата Мекен" фракциясынын лидери Ө.Текебаевдин "башка көптөгөн өлкөлөрдүн тажрыйбасы көрсөткөндөй, админресурс кошумча 10-15% гана добуш алып келиши ыктымал, андан аша албайт" деген пикиринде чындыктын үлүшү чоң.
Административдик ресурстар адат катары райакимдердин, губернаторлордун, ошондой эле министрлердин колдоруна топтолгону белгилүү. Административдик кысым жасоо жергиликтүү бийлик менен өкмөт мүчөлөрүнүн эркине баш ийери белгилүү. Өлкөдө парламенттик башкаруу формасы орногондон кийин, президентин бийлик укугу кескин кыскарганы факт.
Элдик референдумда кабыл алынган Конституциянын талабына ылайык, жаңы шайланган президенттин инаугурациясы өткөндөн кийин, А.Атамбаевдин премьер-министрлик кызматын тапшырып бериши керек. Ал эми Конституциянын 87-статьясына ылайык, премьер кызматынан чегинсе, анда өкмөт толугу менен отставкага кетиши абзел. Өкмөттүн таратылышы менен катар парламенттик көпчүлүктү түзгөн фракциялардын жаңы коалициясы түзүлүп, ал отставкага кеткен А.Атамбаевдин ордуна кезектеги премьер-министрди дайындайт да, министрлер кабинетинин жаңы курамын бекитет. Ошентип, А, Атамбаевдин президент болушу үчүн өнтөлөп "эмгек кылгандар", күйпөлөктөп күйүгүп жүргөндөр болсо президенттин колунан бийлик портфелдерине ээ болушу кыйын. Ошондуктан А.Атамбаевдин президент болуп калышы үчүн чиновниктердин административдик ресурстарга таянып чабылып-чачылып кызмат кылууга кызыкчылыктары болду деп айтуу кыйын.
Алдыдагы жергиликтүү жана аткаруу бийлигиндеги портфелдер келечектеги премьердин эркине баш ийет. Непадам, болочокто ким премьер болору али белгисиз. Ошондуктан А.Акаев менен К.Бакиевдин тушундагыдай жең ичинен соодалашып келечектен кызмат өндүрүп ала тургандай "келишим демократиясынын" азыркы парламенттик башкаруу формасы үстөмдүк кылып турган кезде ролу жок эсе болуп чыгат. Азыркы 30-октябрда өткөн шайлоодо президенттин тагдыры "түз демократияга" б.а., шайлоочулардын эркине баш ийди деп айтууга толук негиз бар.
Арпа жайлоосун сактап калгандыгы үчүн Ө.Бабановго "Нарын областынын ардактуу атуулу" деген наам берилди
КР биринчи Президенти Үзөнгү-Куушту кытайларга саткан күндөн баштап, авторитардык бийликтин тамыры солкулдай баштаган. "Үзөнгү-Кууштун кусуру уруп" көп узабай качып кетүүгө аргасыз болду.
Экинчи Президент да биринчиден куру калбай, 4 пансионат менен Каркыра жайлоосун белекке берди. Анысы аз келгенсип, Арпа жайлоосун кытайларга жең ичинен сатып, Ат-Башы эли көтөрүлдү. Ошону менен биринчинин артынан экинчисин да Манас атабыз айткандай, "төшү түктүү жер уруп" кыргыз топурагына зар болуп жүрүшөт.
2009-жылы июль айларында Арпа жайлоосуна кытайлар көчүп келе баштаган. Кыргызстандын чек арасына 50 километрдей кирип келишкен...
Ат-Башы району, Ак-Муз айылы:
- 2009-жыл 5-июлда Арпа жайлоосунун 50 километр жерин Бакиевдин инилери Кытайга сатып жиберген. Ошондо Ат-Башы эли көтөрүлүп чыккан. Ошол кездеги губернатор Ө.Субаналиев менен биринчи вице-премьер Ө.Бабанов, ошол кытайлар кирип кеткен аймакка чейин барышкан. Ошондо Арпа жайлоосу боюнча комиссияны түзүп жетектеген мына ушул Өмүрбек балабыз болгон. Өмүрбек Бабанов Бишкекке барары менен 2009-жылы 9-июлда Өкмөттүн "Жер сатылбайт" деген токтомун чыгарган.
Президенттен жана анын инилеринен коркпой токтомду чыгарып туруп, өз каалоосу менен иштен кеткен. Бул тууралуу Нарындын эли жакшы билет.
Өмүрбек балама, ошол Арпа жайлоосундагы жерди сактап калгандыгы үчүн жана дыйкандарга өзгөчө көңүл бөлүп жаткандыгы үчүн "Нарын областынын ардактуу атуулу" деген наам берип жатабыз".
Жыйын соңунда, Нарын облусунун эли Ө.Бабановду дүркүрөгөн кол чабуулар менен узатышты.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
танка эмес, эми самолет
"KG" алыш дагы кеп бекен
Жаз айы жамгыр басылбай…
Нурбүбү Кененбаева, Ысык-Көл облусунун губернаторунун орун басары:
"Эки карындашы менен эрегишкени жигиттикке жатпайт"
"Сүткө оозу күйгөн айранды үйлөп ичет", же жең ичинен саясий соодалашуу
Жаңы коалиция кайсы партиялардан түзүлүп, премьер-министр ким болуп, төрагалык кимге буюрат?
"ХАНДЫН ХАНДАН НЕСИ АРТЫК? КАЛКЫМ! - ДЕГЕН ИШИ АРТЫК..."
Калыс сөздү калдайган журт айтарына ишенем
Куйручук олуяга 145 жыл
Эртең менен эрте туруу төрөттөн кийинки депрессияны 50 пайыз жеңилдетет