bg ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky mn ky ky ky ky ru ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ky ky ru ky ru ky ru ky ru ba ru gd ky ru ky ky uk ru ky ky bg ky ru ky hbs_cyr kk ru ky ky ru ky ru ky ru ru ky ky ru kk ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"De-факто", 21.07.11 - 18-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Бүгүн, эртең Соң-Көлдө кыргыз тарыхындагы айгашка талант, акылман - Куйручуктун 145 жылдыгын белгилеген чоң аш болот. Былтыр тыйын тартыш деп ашы өтпөй калган. Былтыр да, быйыл да Өкмөт бул мааракени белгилөөгө каражат бөлгөнү жок. Эл ичиндеги мыктылар чогулткан акчага он авто эки сатып алынды. Куйручук айылында эстелиги ачылып, боз үй, манасчы, акын, куудулдардын, сулуулардын, көкбөрүчүлөрдүн конкурсу, эл аспаптар оркестринин, эстрада артисттеринин концерти өткөрүлөт. Аламан байгеге Джип машинасы коюлат.
"Маскөөдөн да алыс, кайра келбейм"
Куйручук карыганда да алдан-күчтөн тайбаптыр. Баскан-турганы кадимки жигиттердей шайдоот, атка мингени чыйрак эле дешет. Ал эми мурдагысындай салмактуу, орундуу, нускалуу жана тамашалуу сөздөрүнөн эч жаңылбаптыр. Кайран кишинин көзү ачыктыгы, керемет-касиети дагы аны өмүр бою коштоп келген тура.
Жарыктык, өзүнүн ичээр суусу түгөнүп, көрөөр күнү бүткөндүгүн - өлөөрүн да алдын ала билген экен. Ооруп-сыркап төшөккө жатпаптыр. Өлөөр күнү күндөгүдөн эрте ойгонуп, атын өзү токуп минип, шаштыра бастырып, айыл аралап жөнөйт.
Малына чөп салып жаткан кошуна чал аны көрүп: - Ээ, Куке, бу таң атпай каякка? - деп калат. - Алыска кетем, алыска! - дейт Куйручук.
- Алыска болгондо кайда, Маскөөгөбү?
- Жок, Маскөөдөн да алыс, келбейм…
…Ал күнү айылды бүт кыдырып, тууган-туушкандарына, теңтуш абышкаларга, өзү пейили сүйгөн адамдарга барат. Үйлөрүнө кирип даам сызат. Кызыктуу, тамашалуу кептеринен да айтып отурат. Кетээринде: - Эми жакшы калгыла, коштошоюн деп келдим эле, алыска кетип баратам… - дейт.
- Алыска болгондо кайда? - дешет алар дагы.
- Маскөөдөн да алыс, эми кайра келбей калдым, - дептир кадимки тамашалуу кебинен жазбай.
Ошентип, бүт айыл-ападагылар менен коштошуп кечинде үйүнө келип түшөт.
- Намаз-шам болуп калды, намаз окуп алайын, - деп кемпиринен жайнамазын сурайт. Кайран киши төркү үйдө намаз окуп отуруп, жай-намазга жыгылган боюнча кайра турбаптыр.
Куйручук Өмүрзак уулу 1866-жылы туулган, 1940-жылы дүйнөдөн кайткан.
Айылдаштардын айтымына караганда, Куйручук өлөөрдөн бир күн мурун керээзин айтат. "Мен өлгөндө мүрзөмдүн казанасын күн батыш тараптан чыгарбай, тескерисинче, күн чыгыш тарабынан чыгаргыла!", - деп суранат. Дагы бир адаттан тышкары ырымдарды сунуш кылат. Ал көз жумгандан кийин мүрзөсүн өзү айтып кеткендей казалы дешсе ага молдо болбойт:
- Куйручук эмне, башкалардан өзгөчөлөнгөн көрдө жатмак беле? Мусулмандардын шартына ылайык келбейт, койгула! - деп тыйып коет.
Ошентип, керээзи аткарылбай турган болот. Сөөктү жаңы сууга алып жатканда мүрзө казгандардын бирөө чуркап келип, жанагы күн батыш тарабынан молдонун айтуусу боюнча казып чыгарган казананын төбөсү түшүп калганын айтат.
Мүрзөнү кайра Куйручук айткандай казышат.а
Жумабүбү апа, Мухтарбек Өмүракуновдун апасы:
"Мухтар киши колдуу болду дегенге ишенгим келбейт..."
- Жумабүбү апа, "баатырды эки нерсе жаратат, бири - мыкты аялзаты, экинчиси - мезгил" дейт. Мухтар байкенин чыйрактыгы сизди тартканбы же мигранттык турмуш сүрөдүбү?
- Мухтар дээринен эле чыйрак өстү. Мектепке чейин менин апамдын колунда чоңойду. Рахматы болгур кайнатам, мыкты киши эле. Биз эки кыз, бир уулбуз. Эжем экөөбүз турмуш куруп кеткенден кийин иним Аскар да армияга жөнөп, апам жалгыз калды. Ошондо кайнатам Мухтарды менин апама - кудагыйына "уулуң келгиче эрмекте" деп алып берген. Апам болгон тарбиясын Мухтардан аябаса керек, чыйрак, тың, жыйнактуу бала болуп биринчи класска бараарда гана колубузга келди. Негизи чыйрактык менде да бар. Анан сен айткан бөтөн эл-жердеги турмуш да чыйралтты го...
- Баланын балалыгы турмуш жолунан кабар берет эмеспи. Көз алдыңызда кандай бала болуп чоңойду?
- Бейбаштыгын көргөнүм да, укканым да жок. Өзүнөн улуу балдар менен дос болоор эле. Чынында балдар балачагындагы мүнөзүнөн аздыр-көптүр эле айрымаланып чоңоюшат экен. Качан да болсо китеп тиктеп, алдыга умтулуусу күч болчу. Балалыктын башатында калыптанган дагы бир сапаты - калыстыгы, анан берешендиги. Колундагы момпосуюнун жарымын жанындагысына бөлүп берчү. Ушул сапаттар жашоосунун акыркы мүнөттөрүнө чейин Мухтар менен кошо жашады.
- "Ийгиликтерге жетишиме апамдын салымы чоң, апам акылгөй, жөн билги адам. Турмуштагы акыл кошчум - апам" деп сизге ар дайым өзгөчө сый, ызаат менен мамиле кылаар эле...
- Ооба, Мухтар ар бир ишин акылдашчу. Партиясын ачаарында да акыл сурады. "Элдин жүгүн сүйрөй аласыңбы?" дедим. "Сүйрөйм, апа" деди. "Элдин жүгү оор, жоопкерчиликтүү болот. Ошого чыдап, оош-кыйышын көтөрө билсең, партияңдын саясаты элге иштесе, анда колдойм. Эгер саясатың элге жакпай, айрым депутаттардай айтканың башка, жасаганың башка болуп турса, анда шүк отур уулум" деп эле ачык айттым. Уулум тунжурап укту да, бир маалда "Апа, сизди уят кылбайм. Эл үчүн иштейм, көрөсүз го"деди. Элдин жашоосун оңдогонго салым кошсом дегенде ак эткенден так этчү. Көздөгөн көп жакшы максаттары бар эле, ошол ашууларына жетпей калбадыбы...
- Уулуңуздун мыкты бизнесмен болушуна тикмечилик ишмердигиңиз менен сиз жол ачкандайсыз. Анткени союз ыдырап далайлар жумушсуз калганда, караңгыдан жол таап, шым тигип берип, уулуңузду Екатеринбургга чейин жөнөтчү экенсиз...
- Ооба, союз ыдырагандагы сыноо биздин үй-бүлөнү да каптап өттү. Уулдарымдын алды жаңы үйлөнүшкөн, жаш тирлик кылгандар. Эмне кылуу керек деп баш катырып отурганда кесибим жардам берди. Өзүм тикмечимин, өмүр бою айылдын тикмечилик үйүндө иштедим. Балдарыма "кайсы товар базардан жакшы өтүп жатыптыр, билип келгиле" деп тапшырма бердим. "Апа, шым жакшы өтөт окшойт" деп келишти. Кадимки эркек шымдарды тигип берем, Мухтар базарга алып чыгып сатат. Ошентип, тигүүчүлүк ишканасын ачты. Ишканамды кеңейтейин деп Россияга каттай баштады. Ошондогу мигрант соодагерлердин турмушу курусун. Поезд менен калчылдап, жанын тиштеп товар ташышат. Көбү чек арадан алдырып коюшат, өз жанын өзү кыйгандар, поездден таштап жибергендер. Мухтар ушуларды айтып, кейип жүрдү. Мамлекет сырттагы кыргыздарды карабайт экен деп, "Замандаш" уюмун ачып, иш жасап жүрдү. "Апа, саясатка, парламентке барбасак болбойт экен, биздин үнүбүздү эч ким укпайт экен" деди. Болбосо, саясатка барам деп эч качан ойлогон эмес. Ошентип жүрүп эле саясатка аралашып калды.
- Бакиевдер камап коюп, сындырабыз дегенде да сиз кайрат айтып, өктөм сүйлөгөнүңүздү бир айтып берди эле...
- Бакиевчилер камап койгондо эне катары жүрөгүм ооруду. Кийин байкасам уулум кичине сына түшкөндөй. Ак жеринен күйгөнүнө ызаланып жүрдү окшойт. "Мухтар, башыңды көтөр. Чындыкка тике кара. Ак ийилет, бирок сынбайт. Кудай алдында тазасыңбы, болду, ошол жетиштүү. Калганы Кудайдын колунда. Сени ак жериңден күйгүзгөндөр акыры Кудайдан жазасын алат. Кайра чымырканып, саясатка аттан. Элдин жүгүн көтөрөм дебедиң беле. Ушундай сасык саясатты сага окшогон балдар тазалабаганда ким тазалайт" дегеним чын. Ошондо "Апа, акылыңан айланайын апа, сизге ыраазымын"деп кайраттанып калды.
- Мухтар кандай уул болду?
- Мухтар бир эле менин гана эмес, жалпы Ат-Башынын, бүтүндөй Кыргызстандын сыймыгы болду десем аша чапкандык болбос. Анткени кыргыз элин абдан сүйчү. Негизи эле уулум жашоону абдан сүйчү. Кыйналып турганда да тагдырды жек көрүп, жашоого наалат айткан жок. Уулумдун жоро-жолдошко, дос-тамырга жакшы экенин билчүмүн, бирок мынчалык элге сиңгенин билбептирмин. Билинбей жүрүп уулум көп иш жасап коюптур. Жакшынын артында жасаган иши калат тура. Акыркы сапарга узатаарда чет өлкөлөрдөн көп келишти, телефон да чалып атышты. Уулумду элдик уул кылып көтөрүп алган кыргыз элим болду. Элге ыраазымын, айланайын. Элдин "Мухтардай уулду тарбиялаган сизге ырахмат" деген алкышын далай ирет уктум. Сыймыктанам, ошол эле маалда арабызда жок экенине жүрөгүм күйүп кетет. Айла канча, Алланын башка салганына арга жок экен. Көзү тирүү болгондо бүгүн 46 жашка чыкмак... Өмүрдүн 46чы көктөмүн көрбөй, асыл максаттарынын өтөөсүнө жетпей кете берди. Акыркы сапарга узатып жатканда болсо керек, бирөө айтты "Мухтар 200 жыл жашагандай жашап, артына из калтырып кетти" деп... Аз жашаса да саз жашап, элдин жүрөгүндө калганына, көп жакшы иштерди баштап кеткенине топук кылам.
- "Киши колдуу болду" дегендер көп. Энелик жүрөгүңүз эмнелерди айтат...
- "Киши колдуу болду" дегенге ишенгим келбейт. Болушу мүмкүн эмес. Анткени уулумдун андай эле өчөшкөн душмандары жок болчу. Анан калса эксперттер баарын тастыктап беришти. Куба өкмөтү да кырсык болгонун ырастады. "Киши колдуу болду" деп жөн эле саясатташтыра бергенди туура көрбөйм. Бешенесине ушундай тагдыр жазылган экен, Кубадан ажал буйруду. Уулумдун жасаган иштери элдин жүрөгүндө калыптыр, ошого каниет кылам. Баштап алган иштери ара жолго калбай, улантылса деп эне катары тилейт экенсиң. Кудайга шүгүр, Мухтардын уучу куру эмес, ага-инилери бар, ошолорго ишенем. Азыр улуу агасы катары Эмилбек баарын колго алып, ишин жүргүзүп жатат.
кыргыз тилиндеги гезит "De-факто"
email • архив • редакция
Таш боз үйлөр өлкөсү
А.Атамбаев шайлоого барбай, өкмөт башчы бойдон калабы?
Аракты таштап намазга өткөн Бектур Асанов
Камчыбек Ташиев, Жогорку Кеңештеги "Ата-Журт" фракциясынын лидери:
"Коррупциянын тамырын чабууга президенттин азыркы ыйгарым укуктары жетиштүү"
Түштүк дубандарда ай сайын Өзбекстандын 100 миң даана гезити сатылат
Төрөттү өз үйүндө кабыл алып,
наристени 52 миң сомго саткан
Дастан Сарыгулов, коомдук ишмер:
"Кыргыз сөөк, көр, анан кудай талашып калды..."
Таш боз үйлөрдүн өлкөсүндөгү кыргыздар
Президент Отунбаеванын уулу Атай туристтерди чек арадан тосуп алды
"Кезинде, ээ бербеген ташкын болуп,
Кезинде, билик болуп бүлбүлдөгөм"
же Чоро Думанаевдей чоң талант эмнеге бир бөлмө жатаканада жашайт?
Чечен лидери кыргызды конокко чакырды…
№4 төрөтканада дагы бир өлүм
Мактанчаак, ак кол жигиттерден качкан Элина
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?