hu en kk ky ru ru ky ky ru ru ru bg ru ru ru en hbs_cyr ru ky hu ky ru uk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ru ky ru ce ru ky ru ky ru ky ky ru ru ky ky ky ru ky ky ky ru ru ky ky bg ky ky ru tt ru be ru ky ru ky ru tt ru ky ru am ru
"Фабула", 08.02.11 - 13-бет: •
Макала издегич Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Архив-1 Архив-2 Архив-3 Архив-4 Архив-5 Архив-6 Zaman Кыргызстан Агым Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Ош шамы Ош жаңырыгы Кыргыз руху Салык экспресс Саратан Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Алас Бишкек таймс Назар Энесай Новости Иссык-Куля Эркинтоо Биримдик Пресс kg Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар
Укса деп айтам үч ооз кеп…
В.И.Ленин: "Экономика должна быть экономной" - дегендей, бул таамай айтылган сөздү улайын. Чындыгында сарамжалдуулук керек. Ал эми биз эмне кылып жатабыз? Бир аз каражатыбызды чалды-куйду чачып, дайынын таппай, билимдин булагы болгон мугалимдерибизге акча таппай кайсалактап турабыз…
Кайсы булактардан, кайсы байлардын чөнтөгүнөн, же уурдалган миллиондордонбу? Же Куловчосунан ойлонбой туруп шарт эле көтөрө салсакпы?..
Демек, "сүйлөп койсок сөз болот, айтып койсок эп болот" дегендей, Жогорку Кеңештин жыйынында отуруп талашып-тартышып койсо эле иш бүтөбү? Элден сөз менен эле ушинтип кутула беребизби?.. Жок, урматтуу депутаттар! Андай эмес! Мугалимдерге акча табуунун бирден-бир жолу төмөнкүчө:
Биринчи мисалды сиздерден баштайын, жолдош депутаттар.
Сиздерге ручка, папка-сумкаңардан баштап, даарат кагаздарыңарга чейин бюджеттин эсебинен 2011-жылга 576 млн. сом каралыптыр. Бул эмне деген каражат жана эмне деген шумдук?! Мындан тышкары канчалаган укуктарыңыздар (полномочие) бар. Баарынан дагы жумуш квартиралары, ары-бери чабыттаганга унаа машиналары, деги койчу санай берсек толтура. Мисалы, Россияда 150 млн. калкына 450 депутат б.а. 333 миң адамга бир депутат туура келет экен. А бизде 42 миң (орточо бир райондун калкына) адамга бир депутат туура келип жатат. Дагы бир кызыгы, ушунча 120 депутаттардын арасында кээ бир алыскы райондордон бир дагы депутат жок. Мисалы: Ак-Талаа, Тогуз-Торо, ж.б.у.с. Бул шарты татаал райондордун тагдырын ким ойлойт? Башка райондун депутаттарыбы, же Оштон, Таластан… же Бишкектен шайлангандар ойлонушабы? Жок! Ошондуктан ар бир райондон, шаарлардан бирден депутат пландуу түрдө шайланганда, өлкөбүз боюнча 60 эле депутат шайланып келмек. Талапкерлерди райондор өздөрү татыктуусун таап бермек. Ал эми партиялык тизме эмнени кылбады? Көбүнчө эки канкор- качкындардын куйруктарын ээрчитип, Жогорку Кеңешти толуктап, алакандай өлкөбүзгө, тилекке каршы, 120 "жеп жутарларды" алып келди. Мындай "Анакондадай" бюджеттен сарамжалсыз соруп тургандар өтө эле көп. Алар айыл өкмөттөрүнөн баштап, Ак үйдүн төрүнө чейинки чиновниктер, коррупционерлер, Акаевдин заманынан берки жатып ичер жан бакты ак чүч-ак колдор.
Экинчи мисал: өлкөбүздө окумуштуулар, доктор-кандидат наук деген армия бар. Булар жылуу-жумшак жогорку окуу жайларында батпай котолошуп, эмгектенимиш болуп жүрүшөт. Эли-жери үчүн дегеле тоону томкоруп жатышкандай. Ал эми чындыгында алар өздөрү үчүн, баркын-даңкын көтөрүү менен алек. Аларды алыскы райондорго, айыл чарбаларына же болбосо техникалык жайларга бульдозёр менен түрттүрсөң да барышпайт. Анткени алар кайда, пайда түшкөн жайда.
Демек, президентке айтар элем! Жолдош Р.И.Отунбаева, ушул окумуштуулардын мээсин бир аз пайдаланып, жер-жерлерге кадр кылып айдаш керек. "Пускай" айыл чарбасын, жеке чарбаларды, ишканаларды алдыга сүрөп өлкөбүздүн экономикасына бир аз да болсо салымдарын кошушсун. Ошондо гана накта окумуштуу экени билинет. Коркпой айдаш керек. Королёв деле Сталинден коркконунан ойлоп табуучулук менен алек болуп калган. А эгер коркпосо, МГУда окумуштуу-мугалим болуп жүрө бермек.
Эми акыркы мисалды келтирейин. Ошол эле айыл өкмөттөрүнөн баштап Ак үйдүн төрүнө чейинки аралыкта эмне деген атка минерлер бар. Эмне деген каражат кетип атат аларга. Карап турсаң бүт эле бир нерсе менен алек. Иш жүзүндө айлыктарын актабайт. А түгүл, айлыктарынан тышкары карапайым элден шыпырган пайдаларычы (шабашкаларычы)? Бир жылдын ичинде "царский" үй тургузганга үлгүрүшөт. Миңгендери дүкүйгөн-дүкүйгөн Жиптер. Дагы кызмат машиналарыбыз жок деп коюшат. Дагы Жер эне, тонолуп бүткөн өлкөбүз түтүп жатат.
Илгери социализм кезинде: жумушчуларга, саанчыларга, чабандарга арнап там куруп, жашоо тиричилигин оңдойбуз деп убара боло берер эле байкуш чоңдор. Анын үстүнө ичтиң-жедиң деп соттолуп да кетишээр эле…
Демек, жогоркуларды эске алып, "дутый" кызматкерлер кыскарса, жумушчулар көбөйүп сарамжалдансак эле экономикабыз оңолуп, мугалимдерге уят болбой айлыктарын көбөйтүп, жүзүбүз жарык болор эле, президент айым.
Кыргыз элинин 150 жылдык кеткен ар-намысы канткенде акталат?
Ормон кан менен Боромбайдын заманасынан башталган уруулар ортосундагы кагылышуунун арты узарып, Шабдандын заманына келгенде да ансайын күчөп, чоң чыр-чатакка алып келгенде, акыры бул чырды орустардын колу менен басуу үчүн Шабдан орустарды баштап, Ала-Тоого алып келген. Бул биринчи жолку кыргыз элине саткындыктын башталышы болуп кала берген. Бул инсан бул каталык менен эле калбай, кымыздын алагүүсү менен Чүйдүн күңгөй өңүрүн казактарга 40 байталга сатып жиберип, кыргыз жерин башкаларга сатып берүү үлгүсүн алгачкылардан болуп көрсөтүп берген. Бул үлгүлөрдүн арты биздин заманга жалгашканы кыргыздарды чыдагыс абалга жеткирип олтурат. Совет доорунда канчалаган кыргыз элинин жерлери чоң колдун буйругу менен башка элге өтүп кетпеди. Буга арга жок дечи. Андагы саткынчылык менен душмандыкты айтып териштирүү деги эле мүмкүн эмес.
Эми эгемендүү болгондон кийин да, бул иштердин артына чекит коюлмак бул жакта турсун, күчөгөнү күчөп, өкүнүч эсепсиз калып, жандан түңүлтүп турат. Мындай саткындык менен душмандыктын артын Аскар Акай уулу улантып, кыргыз жерлерин түрдүү себептерди айтып, колдон чыгарып жиберишин атоого болот. Андан кийин Курманбек элдин ишенимин актамак тургай, Акай колдон чыгарып жиберген жерлерди кайтарып алуу боюнча аракеттерди жасабастан берилгенин кайта бышыктап, кыргыз элине жасаган чыккынчылыгы менен душмандыгын күчөтүп жиберди. Бул аз келгенсип, баласы экөө эл аралык кылмыштуу топтор менен биргелешип кыргыз элине ок атып, эбегейсиз кан төгүүлөрдү уюштуруп, кылмыштын үстүнө кылмыш жасады. Буга казаптанган (жаалданган) эл дагы бийликти алмаштырууга аргасыз болуп жаңы бийликти алып келип андан зор үмүттөрдү күткөн болсо да азыркыга чейин эл үмүтү эч акталбай, кыргыз элине саткындык менен душмандыктын жасалышына эч бир чекит коюлбачудай болуп турган кези. Ошол үчүн кандай кылуу керек, кандай кылганда кыргыз элинин 150 жылдан бери кеткен ар-намысы акталат?-деген суроо туулуп, элди эбегейсиз түйшөлтүп түпөйүл кылып турат. Ал үчүн:
1) Шабдандын Кеминдеги айкели менен Бишкектеги айкелин өкмөттүк буйрук менен алдырып салуу, "Алгачкылардан болуп кыргыз жергесине оторчуларды баштап келген саткын жана кыргыз жерин сатуу үлгүсүн жаратып кеткен кан" - деп элге угузуу;
2) Аскарды Кыргызстанга кайтарып, эл алдына келип өз колу менен колдон чыгарып жиберген кыргыз жерлери боюнча ачык айтып, ак сүйлөп, чырдын башын анык кылууга милдеттендирүү. Милдеттин башкы максаты кандар тизмесинен орун, алалбастыгы, ошондой эле элдик сотко алып чыгуу, чыгалбастык менен байланыштуу иш экенин анык угузуу керек.
3) Курманбек менен баласы Максимди "кыргыз элинин биринчи иреттеги душманы жана чыккынчысы" - деп жарыялап, ал экөөнүн кылмыштуу чөгөлөп турган кебетесин сайдын кара ташынан тургузуп, Ош менен Бишкектин чок ортосуна тургузуп, 7-апрель же 6-айдын бир күнүн бекитип, ар жылы ошол күндө кыргыз элинин чыккынчылары менен душмандарына каргыш жаадырар күнү деп бекитип, аны салтка айландыруу. Ошону менен бирге Боомдун оозу менен Төө-Ашуунун оозуна жол боюна да кылмыштуу кебетени тургузуп, ары-бери өткөн жүргүнчүлөр үчүн түкүрүнүп-какырынып өтө турган үкөктөрдү орнотуп, урпактар үчүн үлгү кылуу керек. Аны менен эле калбай, ал кылмыштуу кебетеден түрдүү түкүрүк үкөктөрүн, даарат идиштерин жасап, эл аралык базарларга алып чыгып, кымбат баага сатып, андан түшкөн акчаларды алар эңшерип кеткен Кыргызстандын капчыгын толтуруу жана 2005-жыл 23-марттан 2010-жыл 7-апрелге чейинки эки душмандын колу менен жапа чеккен эл жана 7-апрель окуя менен Ош окуясында курман болгондордун үй-бүлө тууган-туушкандарына жардам үчүн жумшала турган каржынын кайнары кылуу керек. Ошондой эле бул экөөнүн сыртынан өлүмгө өкүм кылып, ким бул өкүмдү турмушка ашырса, ошону Кыргыз эл баатыры деген наамга татыктуу болорун угузуп, эл чыккынчыларын жазалоону элдик жол менен турмушка ашыруу жагын караштыруу керек. Мындай иш-чараны алып барууга Кыргызстандын 150 жылдан берки тарыхы айтууда. Мындай кылынбайт экен, анда чыккынчылык менен душманчылыктын артына чекит коюлбасы айдан анык. Мезгил-мезгили менен бирөө чыгып, кыргыз жеринен сата берсе, бир баштан элди ата берсе, кыргыз жери менен эли канчалык узакка туруштук берет? Ушундай бир арга колдонуп, бул кылмыштын артына чекит койбосок, анда кыргыз элинин жоголуп кетүү коркунучу келип чыгат. Мындай арга менен, кыргыз элинин 150 жылдан бери кеткен ар-намысын актаганыбыз, 7-апрель менен июнда шейит кеткендердин тууган-туушкандарынын көксөөсүн суутканыбыз болот. Өкмөт кылмышкерлерди жазасыз калтырды, кеткен жерлерди кайтарып келүү боюнча иш-чараларды көргөн жок деген өңдүү элдин бүтпөс-түгөнбөс доосунан кутулалы, муну менен урпактардын жер боюнча эл менен сүйлөшүү жолун ачып кеткенибиз болот. Демек, жогоркуларды турмушка ашыруу үчүн, өкмөттүк деңгээлде көтөрүп, аны элдик добушка коюп, өкүмдү кол тийгистик кылып бекитүү керек. Мындай кадамга барбасак, кийинки урпактарды дагы бир чырга түртүп коюшубуз ыктымал. Ошол үчүн жазанын жүрүшү элдик жол менен чечилсе, эң мыйзамдуу жол болуп кала бермек.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
Конгантиевдин артынан төрт-беш жигит кирип келип...
Максим жок, базасы бар
Хоккейчилерибиз алтын медалга ээ болушту
7-апрелде ок тийип курман
болгон Кайрат Тойбаевдин апасы:
"Бул жашоодо бизден кутулса да, тиги жашоодо аларды кудай жазалайт…"
Жыпар Жекшеев, Июнь коогалаңын иликтеген Улуттук комиссиянын мүчөсү:
"Онуна жакын Жаныш менен
Максим Араб Эмиратына барып сүйлөшүүлөрдү жүргүзүшкөн"
"Ата Мекен" фракциясынын депутаты:
"Биз, депутаттар, эч кимден коркпой, эч кимден уялбай каалашыбызча "оттоп" жатабыз..."
Клара Малабекова, Б. Кыдыкеева атындагы Жаштар театрынын труппа башчысы:
"Көшөгө артындагылардын эмгеги бааланбай келет…"
Базар башаламандыгында кимдин кызыкчылыгы бар?
Эртеңки реанимациядан көрө, бүгүнкү профилактика өтө арзан!
Укса деп айтам үч ооз кеп…
Ажо, ажо, ажолор, Баш тырмашкан бажалар
Баратбай АРАКЕЕВ Кандуу жылдар