ky ru en en en en en en ru ky ky ru ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ru hu ru ky ru ky ru ky ru ky ru xal ru ky ky ru ky ru uk ky bg tt ru ky ru ru ru ky ru ru ru ky ru kk en en en en en en en en en
"Кыргыз руху", 10.08.10 - 11-бет: •
Азыр "Манас доору келди" деген сөз көп айтылып, аны ошентип айткандар эле билбесе, доорду "кулчулук", "феодалдык", "капиталисттик", "социалисттик" деп бөлүп көнүп алган советтик кишилердин көбү азыр башыбызда турган демократиялык эмес, же капиталисттик эмес, кандайдыр качырга окшогон белгисиз доорду эмне деп айтарын билалбай баштары маң. Эгемен турмуш келип, элдин көбү эс-учун жыялбай турганда, эптекейлер элдин мүлкүнүн эбин таап, эпчил жетекчилер "прихватташтыруу" мыйзамын токуй коюп, айтор, коомдук мүлктүн баары кыйсыпыр болду да калды. Те илгери феодалдар менен капиталисттер биртоп жылда, керек болсо кылымдарда жиктелип чыккан экен, СССР ыдырап, он беш союздук республика бет-бетинен кеткенде, ар бир элден бир-эки жылда эле көпөстөр чыга калып, калганы бая совет маалында топтогон каражаттарынан каржалгандан кийин таптаза тукулжурап, итке минип калды. Башын жалаң көртирлик ээлеген бечаралар жансактоонун амалы менен аркай жакта тентип жүрөт. Колунан келбегендер тилемчилик кылып, алардын кээ бир тиригарагы "культурный" кайырчыларга айланып кетти. Алар кимдер: көзачыктар, көзбоочулар, дубачылар, сүкүтчүлөр, даарымчылар, эмчи-домчулар, табыптар, шыпаагерлер, бакшы-дубаналар, дааватчылар. Булардын ичинде колунан бирдеме келгендери бардыр. Анткени Нострадамус, Ванга, Мессинг, Жуна, Кашпировский, Чумактардан кийин алардын касиетине ишенип-ишенбей турганда, анан да совет өкмөтү иштегенди да, тиштегенди да теңдештирип таштаган замандын курмандыктары жашоо аргасын издеп, айрымдарынын көзү чынеле ачыла баштады: бирлеринин көзү кантип оокат кылуу керектигине, экинчилериники - ошо оокат кылгандардын эсебинен кантип оокат кылуу керектигине, үчүнчүлөрү (күч органдары) ошол экөөнүн эсебинен оокат кылып, айтор, бири-биринин эсебинен жашаган заман болуп калды. Көртирлик эмне гана амалдарга алпарбайт.
Өзүм эчкачан коммунист болбосом да, коммунисттик идеология мээме атеизм деген мыкты житире кагып таштаган экен, ал ошерде таптакыр чыккыс болуп дат басып, чоңатам, атам айылдын чоң молдолору болсо да, мен бир да диндин кереметине ишенбей өстүм (балким, жатак мектептин таасиридир). Азыр да ошонуман кайталекмин. Себеби, мисалы, ислам дини эмне экенин билем: ал - окуу, илим, ишеним; бирок алигидей сыйкыр күч кудайдын амири менен болуп жатат дегенге ишенбейм. Маселен, Кашпировский менен Чумак элдин баарынын башын тегеретип, чоң залдарда кыйратып жыгып жатканда, аларды орус кудайынын амири эмес, өзүлөрүнүн энергетикалык касиети деп билдим да, дың деген жокмун. Мага окшоп ишенбегендер аларды катуу сындап чыгышты, али да ошол ойлорунан кайталектер бар. Мен алиги ишенгендер керемет деп эсептеген эмне экенин мындан беш жыл мурда Дмитрий Веришагиндин "Аруулануу" (ДЭИР ) деген эмгегин которгондон кийин билдим. Адамдын ички күч-кубаты (энергетика), уңгужышааны (аура), уңгуталаасы (энергополе) болорун мурда билсем да, алардын кызматы менен касиетине анча баа бербепмин. Андан кийин Друддердин жана Линда Гудмендин "Балкитебин" которуп, ар бир адам төрөлгөндөн тарта ай-күнү-жылы жылдыздар тобу менен тогошкон мезгилдерде кандай абалда болору: кулк-мүнөзү, жашоо ыңгайы, ишке аша турган жана ашпоочу максат-тилеги, айтор, тагдырына тиешелүү бардык маалыматтарды алдынала боолгоп билүүгө болорун байкадым. Ырас, баары дал келебербесе да, басымдуу көбү туура чыгат. Мен муну менен окурманымды бир нерсеге ынандырайын деген жокмун. Тек гана адамда уңгуталаа болоруна (аны кээбирлер "нур" деп да аташат) өз башымдан өткөргөн тажрыйбалардан кийин бир топ ишендим.
елинчегим ушундай кереметтерге көбүрөөк ишенет. Ошол себептүү мындан бир нече жыл мурда медакадемияга Москвадан бир атактуу көзачык шыпаагер келген экен, ошого ээрчитип барды. Бир чоң аудиторияга жыйырмачакты кишини шыкап кийрип, бийик секиден серептеп карап туруп, мени кошуп үч кишини сыртка чыгып тургула деди. Жардамчысынан сурасам, "Силердин энергетикаңар күчтүү экен, дубасы өтпөй турганын чыгарып койду" - деди. Ошондон кийин республикабыздагы даарымчыларды да, өзүмдү да сынап көрөйүн деп, бир тобуна барып көрдүм. Келинчегим, башка тааныштарым эңгиреп эси ооп, сулап жатып калганын, соймолоңдогон келегей кыймылдарды жасаганын далай көрдүм. Ошондон кийин баягы которгон "Балкитептердеги" маалыматтар менен өзүмдүн туулган жыл-ай-күнүмдү (текечер, каман-доңуз) салыштырсам, биртоп жери туура чыкты, баарынан да мага даарымчылардын алы жетпей жаткан себеби - менин мыктылыгыман эмес, табият берген энергетикамдын күчтүүлүгүнөн экен. Эмнеле бирөөлөрдүн пикирине кашайып көнбөгөн доңуз мүнөзүм бар десе, ал жаратылыштын берген энчиси экен. Анан да "далыңан билген доңузсуңбу" деп бекеринен айтылбаганын керт башым менен сездим.
Анын акыркы эле мисалы: мен июль айынын башынан тарта "Дасмия" комплексинде ачылган "Айкөл ордо" маданий-этнографиялык борборунда иштеп, анын №5-бозүйүндө жайгашкан Алатоодон Алтайга аттануучу улуу Манас жүрүшү боюнча уюштуруу тобунун штабынын иши менен эртели-кеч таанышып турдум. Билген кишиге кыргыз тарыхындагы эң чоң окуя болуп калуучу мындай маанилүү ишчара шаша-буша, чала-чалбырт даярдалып жатканын көрүп: "Ээрге кыйшык минишкен экен, иш оңдуу болбойт" - дедим. Бул менин көзачыктыгымын эмес, 1994-95-жылдары бүт республиканы кыдырып "Манастан аянба, калайык!" деген чоң телемарафон өткөргөн тажрыйбамдын жыйынтыгы эле.
1. Он сегиз адамдан турган уюштуруу тобу бар экен, тырпырап төрт эле киши чуркап жүрдү. Топ башы Өмүрбек Алмакүчүков өз иши боюнча четелге кетип, Өкмөттүн токтомду кеч токушуна "чоң үлүш" кошту. Калганын көрбөдүм, алиги төрт демилгечи аргасы куруганда, жарым жолдо бир тобун алмаштырды. Бирок аларың деле жыргаткан жок. Кошкон коко тыйыны жок, Өкмөттүн атынан уюштуруу тобунун жетекчиси болуп келген спорт комитетинин башчысы Касенов "аш ичерде пайда болду".
2. Манастын төрөлгөн жерине чейин 3 миң чакырымга жакын экен, эгер Алайга азгырган шаман Акай Кине 40 аргымак (же үйүр) берсе, Кыргызстандын 40 уруусунан (32 эле уруу бар) арбири 80 миң сомдон чогултуп берип, барган 40 жигит ал аралыкты 31-августка чейин ат менен басып өтүп, Бишкектеги эгемендүүлүк парадына катышмак. Ырас, ага чейин Таластагы "Манас ордо" комплексине да барып, Алтайдан алакелген топурак, сууну сээп, 2 күн курултай өткөрүп, анан Бишкекке келишмек. Демек, Таласка алар 27-августта болушу керек.
3. Орусия, Казакстан менен чегара маселесин чечүү үчүн Өкмөт алар менен макулдашышы керек эле. Кыргын болуп, эл ынтымагы ыдырап жатканда, Манастын урааны аларды намысына келтирип, бириктиреби деген үмүт менен башталчу жүрүштү колдой турган Өкмөт токтому негедир кечигип жатты. "Касапчыга мал кайгы, каречкиге жан кайгы" дегендей, Өкмөт алапайын таппай, өз иши менен, демилгечилер акчалуу кырк жигит жана демөөрчү таппай, өз иши менен алек болуп, "эки дөөнүн ортосунда чымын (Манас руху) өлүп жатты". Мен ошондо топтун жетекчилерине: "Тажрыйба бар, телемарафон өткөрсөк, Манас дегенде эл жапырт көтөрүлөт, алты миллион эмес, он миллион сом каражат түшөт, ал элди көрүп, Өкмөттүн да намысы ойгонот" - деп, кызматымды сунуш кылсам, ошол демилгени бирөөлөрдөн өөнөп (аны кийин сөз кыларбыз) уюштуруп жаткан жетекчиси Асыкбек Мамбетакун уулу Өмөртегин жеминин жарымын мага жедирип ийчүдөй, курнамыска салып тетириленип койду (баруучулардын жашы чектелүү жобосуна ылайык да, жүрөк дартым жана кан басымым менен да барууга шартым жок болчу).
4. Кырк уруунун (чынында 32 эле) курултайынын чечими менен бардык жагынан сынамга төп келген жигитке 80 миң сом чогултуп беришмек. Арбир уруунун мыкчагери, күркүлү бар, бирок ынтымакка келалбай, кыйналып, кыйылып, битиреп тургуча, Таластан Шаршенбек Абдышев деген абышка биринчи болуп кары пулунан (пенсия) өөнөп берсе, Аксуу районундагы арык тукумунан Кубанычбек Исмаилов (санжырачы Акмат Карыбаевдин күйөө баласы) миллион сом кошумча кошту. Ошо элеттик аксакал, ишкердин жанында миллиарддардын башын мыкчып жүргөн көпөстөрдүн бети чымырап, Манастын урпагымын деп айтканга дити барар бекен? Демөөрчү демекчи, алакөөдөн Манастын урпагымын да, чоң көпөстөр Аскар Салымбековдун 7 джип берем дегенин, көлгө өчүрөтү жок аке шайланып алган Ташкул Керексизовдун "Аалам ордомдо" олчойтуп тосуп алам дегенин өз ооздорунан угуп, кубанганыман "Учур" гезитинин 29-июлдагы санына жарыялап жибербейимби. Эми Салымбеков бир джипке араң жарап, Керексизовдун тамагы керексиз болуп калыптыр деп кайсы бетим менен жазарымы билбей турам. Айла жок, башка көпөстөр кың дебегенден кийин, булардыкын "жоктон көрө жогору" көрүп турам. Ал эми канча каражат чогулганын ошол штабдын башчысы, даабатчы Акылбек Мураталиевдин чөнтөгү гана билип калды.
Демилгечилердин деми менен эптеп барып келишти, атүгүл алынбай келген аттардын ордуна бакшы-шаман Акай Киненин өзүн бетке кармай келишти. Өзүлөрү актангандай, ошого да тобоо деш керек. "Учкашпа, учкашкандан кийин түшө качпа" деген кеп бар, арга жок ошентип кутуласың. Ошондой ополтоодой окуяга кур дем менен мындай кирди-чыкты мамиле кылбаш керек эле. Адегенде Манас руху алдында, мейли, динчилдер айтмакчы, арбагы алдында акылыңды, күч-кубатыңды калчап көрүп, калдайган элиң турат, ошону менен кеңешип, исламга тиешеси жок Манасты мусулман кылбай, "жакшы иштер, соопчулук орозодо башталат" деп, алыс жолдун азабын Мухаммеддин ойлоп тапкан орозосуна туштуктурбай эле, баарын таразалап туруп жөнөш керек болчу. Бүт кыргыз көтөрө турган жүктү Манастын аты менен атак алып калайлы деген бирин-экин кишинин амбициясы менен ашмалтайы чыккан ишчарага айланып калды. Эми ушинтип Манас руху колдобогон чара ишке ашпай калгандан кийин "Манас доору келди" деп, ар бирибиздин ички дүйнөбүзгө тиешелүү нерсени ааламдаштыргысы келгендер эмне дээр экен? Манас доорун жасап жаткан анын руху ар бирибиздин аң-сезимибизде, көкүрөгүбүздө, элдемурда ошону менен кеңешип алып, анан анын чени менен бычылган абийрибиз алдында иш баштасак, ошондо гана Манас доору бизге материалдык эмес, рухий доор болуп келет.
Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер
кыргыз тилиндеги гезит "Кыргыз руху"
email • архив • редакция
Көзгө көрүнүүчү боёк колдонулсун
Уюштуруучулар, талапкерлер, байкоочулар, чагылдыруучулар
Мамлекеттик каттоо кызматынын төрагасы Алмамбет Шыкмаматов:
"Паракор жазасын албаса коррупция токтобойт"
"Үрп-адатын, каада-салтын сыйлаган адам улутчул"
Парламенттик шайлоого катышуучу талапкерлерге - алардын партияларына маданият тармагынан сунуш
Ахунбаев атындагы клиника-азыр өз атын да, затын да жоготуп коюу коркунучу алдында!
Warning: include(../../ohkaptal.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_11.htm on line 37
Warning: include(../../ohkaptal.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_11.htm on line 37
Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../ohkaptal.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_11.htm on line 37
Warning: include(../../rec_art/0_rec.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_11.htm on line 37
Warning: include(../../rec_art/0_rec.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_11.htm on line 37
Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../rec_art/0_rec.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_11.htm on line 37
Warning: include(../../news/0_art.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_11.htm on line 37
Warning: include(../../news/0_art.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_11.htm on line 37
Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../news/0_art.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0910_11.htm on line 37