ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru ru ky ru hu ru ky ru ky ru ky ru ky ky ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky bg ru ky mk ru ky ru ky ru ky ru ky ru tt ru krc ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Эл сөз", 17.11.09 - 11-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Милийса-а, жардамга-а, өлтүрмөй болду, келе кал!
Тээ илгери, илгери-и, ичибиз ысып кетип "милийсам, менин милийсам" деп озондоп ырдап жибергибиз да келчү, милийсаны ар кимибиз өзүбүздүкү кылып алып. Анда милийсада кадыр-барк бар эле да, ыйман бар эле да, тобо келтирип, топук келтирип, эли менен бир кадам таштап тең басчу эле да.
Эми болбоду. Болбой калды. Элдин пейили бир бузулса, милийсаныкы эки эсе бузулду. Мисалдатсаң, миң-миллиондоп кете берет. Ошо милийсада иштеген балдардын баары эле өзүбүздүн балдар, анан эле жалаңкычтары (жаналгычтары) кайдан чыгат мээ жетпейт.
Азыр эл ичинде: "Кудай милийсага түшкүлүк кылбасын, милийсадан кудай сактасын" деген кеп көп айтылат. Бу сөз аша чаап эмес, жалаа жаап эмес, турмуштун накта өзүнөн кошулмасы жок алынган чындык. Маселенби, маселен анча-мынча кылмыш үчүн милийсанын кылтагына илинсең, анча-мынча эмес акча менен кутулуп чыгышың бар. Ал эми кылмышың оор болсо, анда ырыс-кешигиңди алдырдым деп бил! Эң кызыгы, бу милийса дегениң кылмышкерден гана албастан, андан жабыркаган адамдан да алат. Ушундай шумурай шумдук. Керек болсо, бир шордуунун чөнтөгүнө наркотик салып коюп, айласын түгөтүп туруп акча өндүрүп алмай, бу милийсаңда оңой эле иш, чыйт түкүрүм. "Мобул кылмышты сага илип салайынбы, ыя?!" деп коркутуп акча өндүргөндөр канча дейсиң. Наркобизнеске каршы күрөш деп чектесе, алар менен жуурулушуп кеткен милийсага не баа?! Анан да билими тайкы, адамдыктан таптакыр эле куру немелер ак дил адамдарды кор кылып турган көрүнүш кандай гана жүрөк канаткан көрүнүш. Менин байкаганым, милийсанын көбү, биринчи иретте катардагы милийсалар, адамзатка тийешелүү дил байлыгы, адабият жана искусство, этика, эстетика ж.б. адам баласына тийешелүү баалуулуктардан караманча куру, анан калса орой, адамгерчиликсиз, профессионалдык жактан жараксыз. Ошондон улам момундай ашмалтайы чыккан анекдот айтылып келет эмеспи: "Бирөөнүн уулун машина коюп кетип, догдурдан башына операция жасалат экен. Кашайып, хирургдарың жарадардын мээсин ордуна салганды унутуп коюшуптур. Аны билип калган баланын атасы чаң салат да эми уулум мээси жок кайдан иштейт деп. Тиги хирург айтат дейт, "капа болбо, абышка, милийсага орноштуруп койсоң иштеп кетет" деп. Көрдүңүзбү, бул өтө өкүнүчтүү анекдот!
Анан да "менин милийсам - мени коргойт" деген учкул сөзгө айланган маани "менин милийсам - мени кордойт" маанисине өтүп кеткенине не дедик?!
Ооба, жаш Совет өкмөтү 1917-жылы 10-ноябрда кылмышкерлерге каршы күрөшсүн, элин кылмышкерлерден коргосун, закондуулукту сактасын кыябында түзүлгөн милийса ("милийса" латын тилинен которгондо "аскер" деген сөздү билдирет) ондогон жылдар бою сөздүн түз маанисинде элинин бейпилчилигин коргоп келди. Ошол элин коргойм деген учурунда милийсанын катарынан ондогон, жүздөгөн, миңдеген милийса азаматтары курман болушту. Өтөгөн кызматы оор болду, жегенине жетпеди, бүлөсүн болсо өп-чөп бакканга араң жарашты, бирок, милдетин мыкты сезип, ал милдетин аткаргандан жазбай келишти. Айнектей таза жүргөн милийсалар, менин билишимде өткөн кылымдын 60-жылдарында түгөнө жаздады окшоду. Ошондон соң милийсабыз өзүнүн экинчи өмүрүн - элге жек көрүндү болуп, эли менен ажырым жашап калган өмүрү баштаган сыяктанды…
Жогоруда айтканыбыз милийса турмушунун бир капталы болсо, анын экинчи капталы да бар. Бу мыйзам ченемдүү көрүнүш. Баамыбызда милийсабыздын "менин милийсам" болбой калгандыгынын эң орчун себеби, кандай айтсак да экономикалык жагдайга барып такалат.
Марксизм - ленинизм классиктери үйрөтүп, кулакка куюп келген эмеспи, материалдык байлык экинчи орунда болот деп. Бирок, биз баскан турмуш, биз өтөп жаткан өмүр башканы айтып жатат: материалдык байлык же материалдык жактан кедейлик балээнин баарынын башында турат экен. Шумдуктуудай акылың менен билимиң, тазалыгың, жогорку интеллек-тиң карандай турпаты менен жаман курсакты тойгуза албайт экен. Байлыгың болсо турмушуң жакшы болот, тамак-ашың кенен, кийгениң белен, анын натыйжасынада адам көңүлү куунак, бүлөдө ынтымак дегендей, ошону менен бирге байлыгың болсо кадырың артат экен, баарысы кадырлап турат экен, сөзүң сөз болот экен, кандай сүйлөсөң да жарашып. Ал эми колунда жок адам чоң сүйлөп койсунчу дароо айтышат "бу этеги тизесин жаппаган неме кайсы арына акылдуусунат…" деп… деги койчу, байлык деген нерсе куунак турмуштун башаты экен.
Ии де, жетишпеген турмуш бар балээнин башаты экенин жон терибиз менен сезип келебиз, көрүп келебиз. Кай заман болбосун кедейлик деген ак дил адамдарды кыйнап келет. Кыргызым айтат эмеспи: "Кедейдин бир тойгону - орто байыганы" деп. Карасаңыз, шордуу кедей канчалык төмөн түшүрүлгөн. Бала-чакасынын ач-жылаңачтыгы, аялынын айрык көйнөгү, өзүнүн тамтыгы чыккан чапаны, эртеңки жок тамагы, айтор, жакшылыгы көрүнбөгөн, коркунучтуу ач турмушу бир эле тойгондо ошол шордуу кедейди байытып салат тура. Кедей адамды шылдыңдап чыгарылган макал экен го бир! Ушу бүгүн биздин элдин-кыргыздын "тоюп алып, орто байыганы" 80 процентти түзөт, милийса тарабын алсак, ошол эле процент.
Ошентип, кедейлик жакшы турмушту алып келбейт, байлык адамды бузгандай эле, кедейлик да адамды бузат. Ошол кедейликтин айынан бирде болбосо бирде адам баласы калп айтканды үйрөнөт, колу туткак боло баштайт, ууру-кески болуп кетет дегендей. Жанагы милийса да жетишпеген турмуштун айынан туура эмес иштерди жасап жатканы, пара алып жатканы жазылбаган закон болуп калды, ал закон Конституцияга караганда бузулбай иштейт, "ыйык" сакталат.
Бу маселени талашып олтуруштун кереги жок, барыдан мурун милийсанын айлыгын азыркыдан кеминде беш эсеге көтөрүш керек, бул бир. Экинчиден, милийса окуу жайларын түп орду менен жакшы жагына өзгөртүш керек, үчүнчүдөн, милийсага аябагандай текшерүүдөн өткөн, жаратылышынан адам болуп жаралган, билимдүү, идиректүү, ак-караны аңдай билген жигиттерди гана алыш керек. А балким, бул сыноодо "детектор лжи" сыяктуу аппаратты колдонуу зарылдыгын кароо керек. Жалаң эле боюна карабай, оюна да терең маани бериш керек. Анан ишинен кенедей эле жаза бастыбы, дароо жоопко тартып, экинчи милийса деген атка эгедер болбогондой кылыш керек. Азыр эмне, законду бузган милийса кызматкерлеринин ондон бири гана жазаланат. Калгандарын ишинен которуп коет, кызматынан аз-аз төмөндөтүп коет. Аз өтпөй ал эргулуң көнгөн ишин кайра баштайт, ушундай тескери айланган тегирмен…
Ооба, өтө эле бир жактуу болбойлу. Милийса катарында мыкты жигиттерибиз жок эмес. Билимдүү, акылы толук, адамгерчиликтүү нечен бир азаматтарыбыз бар. Алардын иштери да мыкты, ишинин накта профессионалдары. Көйгөй ошол - мындай азаматтар бүгүнкү күндө азайгандан азаят. Дагы аз өтсө андайлар "ак карга" катарында каралышы ажеп эмес. Бул деген трагедияны жандаган көрүнүш болот! Кудай андан сактасын дейли!
Милийсага аларда илгеркидей ошол жигиттин эне-атасына, бир туугандарына да көңүл буруу зарылдыгы болуш керек экен. Жакшы бүлөдөн жакшы адам чыгат, начар чыгышы чанда.
Ушул жерден бир мисал айта кетейин: мен Ысык-Көл облустук милийса башкармалыгынын начальнигинин биринчи орун басары полковник Саламат Жусуповду көптөн бери тааныйм. Өз ичимен дараметиме жараша сын берип келем. Бу жигитте адамгерчилик бар, бирөөнө жасаган маданияттуу мамиле бар, адабият, маданият тармагынан билбегени жок, мыкты интеллект, анан эң негизгиси - мыкты профессионал. Бу жигиттин баскан жолу, өтөгөн кызматы кйинки жаштарга кадимкидей эле көрсөтмө курал болуп бере алат деп ойлойм. Далай бандиттердин үшүн алган, алардан ок да жеген мындай жигиттер азыр саналуу эле. Баса, "Мент" деген повесттим бар, милийсанын оор, түйшүгү түмөн ишин чагылдырган. Ошондогу баш каармандын образын Саламаттын өтөгөн өмүрүнөн, жана башка мен тааныган мыкты оперлердин баскан жолунан алгам.
Саламаттын атасы Муса Жусупов өмүрүн педагог болуп өтөп, далай жыл деректир болуп иштеп, айылдаштарына гана эмес районуна (Ак-Суу) да кадыр-баркы бар адам болгон экен. Кыз, уулдарынын баары мыкты тарбия алган.
Жакшы бүлөдөн жакшы адам тарбияланат, демек, милийсага жалаң гана жакшы бүлөдө өскөн, жакшы тарбия алган балдарды алса бул тармак элдин накта таянычы болбойт беле… Азырынча андай болбой турат.
Бу маселедеги эң көйгөйлүү көрүнүш - милийса дегениң азыр бийликтин элге каршы колдончу куралы болуп калды. Милийсаны элден алыстаткан бийлик! Элинин келечегин ойлобогон, өзүнүн гана кызыкчылыгын коргогон бийлик милийсанын кадырын таптакыр эле түшүрүп салды. Ал эми эл менен милийсанын бир бүтүнгө биригиши далай иштерди жана ондогон жылдарды талап кылат. Бул өтө өкүнүчтүү.
Кандай болгон күндө да, бүгүнкү опурталдуу заманда, бир көзүң бир көзүңө душман болуп турган заманда, адам аткан тоок атканча болбой калган заманда, кылмыштуулук өлчөөсүз өскөн заманда милийсасыз күндү элестетип көр!
кыргыз тилиндеги гезит "Эл сөз"
Жаңы баанын жандырмагы же энергетиканын эртеңкиси
Өлүмүш атпы же көнүмүш атпы?
Саламаттыкты сактоо министрлигинин алдындагы санитардык
эпидемиологиялык көзөмөлдөө департаментинин жетекчиси:
"Жөнөкөй эле сасык тумоодон эки жылда 317 адам кайтыш болду"
Дүйнөлүк Банктын дүбүртү, дүңүнөн көтөрүлгөн баа
Бийликтин калпыс мыйзамы, калк үмүтү кыйрады…
"улуттун руху турган жерде калп айтуу кыйын"
КРнын эмгек сиңирген артисти:
"Сен да өз теңиңди тап демекмин"
Аргасыздык күнү алыс эмес
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?