kk ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky ko ky ko ky ko ky ko ky ko ky ko ky mn krc ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky kk ru ky ky ru hu ru ky ru ky ru tt ru ru ky ky ru ky ru ky ky ky ru ky ru ru ky ky bg mt ru ru ru hbs_cyr ru ky ky ru ky ru ru ru ky ky ru ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Форум", 01.10.10 - 7-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Алмазбек Атамбаевдин көз жашы...
Карагай, кайың, тал ыйлап,
Калың журттун баары ыйлап… ("Манас")
Кыргыз улутунун касиеттүү асыл ой кенчи улуу "Манаста" адамзат жашоосунун түбөлүк түгөнгүс сапар жолундагы не бир татаал, жөнөкөй да, табышмак, айгине да ыргагы катылып турат. Эпостун сюжеттик туу чокусу "Чоң казатта" кайран эр, армандуу шер Алмамбеттин баштоосу менен кыргыз колу кырылышып жатып чет Бээжинге жетет эмеспи. Ошондо Алмамбет, Чубак, Сыргак баш болгон бир далай чоролорунан, үзөнгүлөш эрендерден айрылып, адамдан артык жолдошу, уча турган канаты Аккула кылмерген Шыпшайдардын огунан мерт болгондо кула аттын көкүлүнөн куржыттап, айкөлүң Манас болкулдап ыйлап турганын улуу көчмөн цивилизациясынын акыркы алп өнөрпозу Саякбай атабыз төгүп айтып атканда өзү да буркурап жиберчү да жарыктык…
Ылайым жамандыгы ушуну менен чыгып кетсин деп жараткандан тилейли, быйыл журтубуз эки алааматты башынан кечирип олтурат. Эсеби маселен, артка кылчайып эсептесек, бу эгемендик деген жарлыкты колубузга алганыбызга туура 18 жыл толуптур. 18 жыл! Эр азаматтын жетилген өмүрү. А биздин - ак мөңгү Ала-Тоо аймагын кан, жанын, терин, көз жашын, кубанычын… жууруп жашап келген ак калпак элдин өмүрү, тагдыры эмне болду? Арсыз, нысапсыз, каргыш тийгир эки президенттин айынан кайран элди кайгы басты. Эң коркунучтуусу эртеңки күнгө ишеним жоголду, үмүтсүздүктүн жөө туманы каптады. Эй, жексур Акаев менен Бакиев, бапыраган байлык, кеңирсиген Үзөңгү-Кууш, байыркы Манастан берки Каркыра, үйүнө жылан кирсе да ак чачып чыгарган касиеттүү элдин ырым-жырымы кана? Керемет журттун кутун качырдыңар го… Минтип, жер муштап өкүрсөк да өткөндөр өттү, кайрылгыс кетти. Аксакалдар айткандай, "кудай артын берсин" деп айткандан башка арга жок.
Тарыхты карасаң, "кыргызды жоготом, жоем…" деген карабашыл адам гана эмес, канчалаган элдин, же өлкөнүн өзү жоюлуп кетти. Мына ошондой касиеттүү эл, жерди чайкоочулукка койгон канкор, соодагер Бакиевдерден 7-апрель күнү Ак үй алдында атылып өлүп берип куткарган күлойрон боордошторубуздун эрдигин кантип унутабыз? Алардын жаркын элесин канткенде каңырык түтөтпөй эскере алабыз? Алар сени менен мени, элди эркиндикке чыгарганы менен жакындарын азапка, арманга салып кетти да, аттиң… Аларды эстеп, элдин ыйманы бары, алардын төгүлгөн каны аркылуу бийликке келгендер кейисе кейигендир, Алмазбек Атамбаев гана митингдерде, көпчүлүк алдында буулугуп: "биз аларды унутсак арбак уруп кетет, кудай кечирбейт!" - деп бир нече ирет ыйлаганына жумурай журт күбө, бүт дүйнө күбө.
Алмазбек мырзанын, курбалдаш да экенбиз, ошондогу көз жашы мага пенде катары абдан таасир эткенин, ага болгон көз карашымдын кыйла жакшырганын, сөздүн кеңири маанисинен алганда андагы айкөлдүк сапатты, жетекчилик чоң потенциалды аңдаганымды эч кандай экиленбей эле айткым келет. "Айткандын оозу, ыйлагандын көзү жаман" деп кыргыз күйгөндөн айткандыр. Ооба, эл, журту үчүн көз жашын төккөн "ыйлаак" эл башчылары дүйнө тарыхында боло келмеги. Экинчи дүйнөлүк согуштан кийинки талкаланган, экономикасы өчөйгөн Жапон мамлекетин жетилүү жолуна чыгарган өкмөт башчысы (аты, жөнү эсимде жок) аскер казармасына капыстан барып, түштөнүп жаткан жоокерлердин катарына отуруп борщ ичип жатып, "атаңгөрү, мамлекетти коргоор жоокерибиздин ичкени ушул болсо, бүткөн экенбиз…" деп ыйлаганда жашы тарелкага тамып турган экен. Ал эми айтылуу боорубуз, Ататүрк: "балам да, үй-бүлөм да - түрк эли" деп көзүнө жаш алган эмеспи… Арийне, Атамбаев да элине күйгөндөн, революциянын очогу "Форумдан" чыгып, Ак үй алдында окко учкан жигиттердин кырчын өмүрүнө ыйлады…
Чаң ызгыткан партиялар парады, кайда алпарды? Партия демекчи, тээ жаш чакта, облустук гезитте иштеп жүргөнүмдө, "партияга өткөрөбүз" деп, жээликтиришкени эсимде. Анда "коммунисттик партбилет" баарынан жогору болуп турган кез. Баштапкы иштер бүтүп, эртеси партбюро болор күнү жетекчим жеке чакырды да: "тиякта чоңго бир тай бериш керек" - деди. Чокуга бирөө таяк менен ургандай болду. Тамагым саамга буула түштү да "тай берип коммунист болбой эле койдум!" - деп шарт чыгып кеттим. Көрсө, ошондо кайран СССРдин кедери кетип баштаган тура. Ошол, ошол болду, партия дегенден көңүлүм үч көчкөн журттай калды. Азыр да башы бош аялдай эч бир партияга мүчө эмесмин. Тек гана, береги чаар баш партиялардын аламан жарышында Алмаз Атамбаев баштаган КСДП (СДПК) алдыга озуп чыгышын ак дилден каалап турам.
Атамбаевчилердин бийликке келишине тилектештигимдин дагы бир орчундуу себеби, академик президент Акаев салынды катындай карабай таштаган, Бакиев итке сөөк ыргыткандай мамиле кылган акын-жазуучу журтун Алмаз мырза өз чөнтөгүнөн ошончо жылдардан бери бапестеп келатканы. Ал Акаев бүлгүнүнөн бир далай өндүрүш ишканаларын сактап калган дешет, бирок Аламүдүн дайрасынын ажайып жээгиндеги Жазуучулар союзунун "Арашан" эс алуу үйүн сактап эле калбай, кароосуз калган калемгерлер армиясын бекер жатак, тамак-ашы, стипендиясы менен жабдып келатканын даана билем. Азил-чыны "армия" деген ошол көркөм сөз өнөр ээлерине Омор акын айткандай, боордоштук өктө сөз ого эле көп дечи, бирок да бүгүн "жоорду" чукуй бергенден көрө "илдеттен" арылуунун жолун бирге чаап, бирдиктүү аракеттенүүбүздү өтө кыйчалыш абалда турган өлкөбүздүн тагдыры талап кылып турат. Кыстара кетүүчү маселе, Алмаз мырза бийликтен куугунтукталып жүргөндө да, "мени колдогула, же колдободуңар" дегендей майда пендечиликти бир да акын, жазуучуга билдиргенин эч жерден укпадык. Бул айкөлдүк эмей эмне… Эмесе, Алмаз Атамбаевдин акыбетин кайтарар мезгил келди, агайын. Чын эле сөз баккан, көркөм нарк, насил маданиятты барктап-баалаган улуу элдин урпагы экенибизди моюндасак, элүү жаш курактын айдыңында эл-журтунун эртеңки бакубат жашоосу үчүн ак дилден күйүп-бышып, көөдөндөгү бугун, көз жашын да калкынан катпай, бардык дараметин элине арнап турган эренибизге ак батабызды берип, Алмазбек Атамбаев жетектеген Кыргызстан социал-демократиялык партиясына добушубузду аябайлы.
Акырында айтаарым, мына ушул чакан макаланы эч кандай заказы жок, эч кимдин буйругусуз Алмазбек мырзанын көз жашына таасирленип жазганымды ачык айтып коюум парз.
Сариев жетектеген "Ак шумкар" партиясы Кыргызстанды куруунун кепили жана авангарды болуу милдетин мойнуна алды. Ага жетүүнүн толук программасы бар. Темир 1981-1983-жж. Советтик Армияда кызмат өтөгөн. 1984-1987-жж. Аламүдүндөгү тери фабрикасында: экспедитор, экономист, улук экономист, 1987-1989-жж. Аламүдүн районундагы комсомол комитетинде бөлүм башчы, инструктор, андан соң жаштардын илим, техника жана чыгармачылык боюнча бөлүмүн жетектеген. 1989-ж. Кыргыз улуттук университетинин экономика факультетин бүтүргөн. 1990-1991-жж. Аламүдүн райондук аткаруу комитетинин аппарат жетекчиси, төраганын орун басары. 1991-1995-жж. Кыргызстандагы биринчи товар-сырьелук биржанын уюштуруучусу жана президенти. 1995-2000-жж. "Тотон" каржы-өндүрүштүк фирмасынын башкы директору. 2000-жылдан тартып Жогорку Кеңештин эки жолку чакырылышынын депутаты, бюджет жана каржы комитетинин мүчөсү. 2006-жылдын башында "Реформалар үчүн" оппозициялык кыймылынын уюштуруучуларынын бири жана анын теңтөрагасы. 2007-жылдын апрелинде "Ак шумкар" Демократиялык күчтөрдүн биримдиги партиясынын теңтөрагасы болуп шайланат. 2008-жылдын июлунан "Ак шумкар" саясий партиясынын төрагасы. 2010 -жылы Убактылуу Өкмөт башчысынын орун басары, финансы министри. Төмөндө Темир Сариев менен публицист Кален Сыдыкованын маегин жарыялайбыз.
- Депутат тандоо - бул элдин эртеңки күнүн, тагдырын тандоо. Анаталь Франс айткандай, биздин коомдо "акылдуу ой жүгүртүп, акылсыз иш жасагандар аз эмес". 1995-жылы чыккан "Түпкүрдөгү монстр" деген Кыргызстандагы алгачкы альтернативдүү шайлоону изилдеген китебимде "Экономикалык рекетизмден саясий бандократияга өсүп жетилген коом экенин алгач Кыргызстандын эркин шайлоосу чыпкаланган сүттөй ачык көрсөттү" деп жаздым эле. "Ак шумкар" кандай кайра түзүүлөрдү жасаган жатат?
- Кыргызстан экономикалык рекетизмден, бандократиядан арылат. Биз гүлдөгөн Кыргызстанды курабыз. Кызматташтыктын, ишенимдин, өз ара колдоо көрсөтүүнүн зарыл мамилесин түзүүгө муктажбыз. Элдин биримдиги реформанын өбөлгөсү, өлкөнүн өнүгүүсүнүн кепилдиги болуп эсептелет. Адамдар ортосундагы ишенимди калыбына келтирүү, өз ара урмат-сый, ынтымак түзүү үчүн "Акшумкар" партиясы мына буларды сунуш кылат: эски таарынычтарды, кектерди унуткарууну; кӨңүл токтотуп сабырдуу жана сарамжалдуу болууну. Кандай болбосун элдин бакубат турмушу үчүн реформаларды ишке ашыруу боюнча бардык күч аракеттерди бириктирүү, колдоону керек.
Бийлик менен жарандык коомдун ортосундагы ар кыл этникалык, диний, регионалдык, саясий топтордун ортосундагы кызматташтыкты жана ишеним көрсөткөн мамилелерди колдоону.
Кыргызстанда көп улуттун өкүлдөрү жашашат. Көптөгөн диний конфессиялардын, маданияттардын өкүлдөрү бар. Бардык жарандар өз эне тилинде эркин сүйлөөгө, жаш урпактарга таалим-тарбия берүүгө, билим алууга, чыгармачылыкка, өз маданиятын өнүктүрүүгө укугу бар. Ушулардын биримдиги, ынтымагы реформаларды ишке ашырууга өбөлгө түзүп, Кыргызстан маданияттуу, цивилизациялуу өлкөгө айланат.
Экономикалык өнүгүү, элдин бакубат турмушу коомдун биримдигин чыңап, ынтымакты арттырат, кыргыздын тарыхый, маданий мурастары, табият байлыктары жана бай каада-салттары Кыргызстанда иштөө, эс алуу, жашоо үчүн ыңгайлуу жагдай түзөт.
- Атаандыштыкка жөндөмдүү жаңыланган экономиканы түзүү "Ак шумкар" партиясынын бир максаты. Аймактардын өнүгүүсүнө шарт түзөбүз деген тилегиңиздер бар экен, элге алгылыктууларын тактадыңыздарбы?
- Өлкөнү өнүктүрүүнүн негизи - экономиканын жана адамдардын атаандашууга болгон жөндөмдүүлүктөрүндө турат. Кыргызстандагы экономиканын азыркы структурасы чет өлкө эмес, Борбордук Азия өлкөлөрүндө атаандашууга дагы мүмкүнчүлүк бербейт. ИДПнын негизги үлүшүн кызмат көрсөтүү түзөт. Бул экономиканын туруксуздугуна, тышкы факторлорго көз каранды абалга алып келет. Дал ошол экономиканын атаандашууга жөндөмдүүлүгүн аны өнүктүрүүнүн туруктуулугун камсыз кылуу үчүн структуралык кайра түзүүлөр зарыл. Ал үчүн биз жаңы технологиялардын негизинде өндүрүштүн мүчүлүштүктөрүн азайтышыбыз керек. Экономиканы жаңылоонун жана технологиялык жактан кайра жабдуунун тармактык программаларын түзүү зарыл. Товарлардын, кызмат көрсөтүүлөрдүн жаңы түрлөрүн өздөштүрүп, инновацияны өнүктүрүү керек.
Заманбап продукцияларды өздөштүрүүгө, чыгарууга багытталган чакан, орто өнөр жай ишканалардын өнүктүрүү кажет. Инженердик-техникалык кадрларды даярдоо, өндүрүштүк системаны кайра багыттоо керектиги аныкталды. Чийки эмес заттын тармагын үлүшүн арттыруу менен структуралык кайра түзүүлөрдү жасоо керек. Буларды жасабасак, Кыргызстандын экономикасын көтөрүү кыйын.
- "Салыктын жакшысы жок" - деп Черчилль айтыптыр. Кытайлык даанышман Лао - Цзы: "Мамлекет салган салык элдин чама-чаркынан ашып кеткен күнү элдин карды ач болот. Балээни бардык себеби ушул эле" - деп айтканы бар. Бул жагдайда сиздердин позицияңыздар кандай?
- Салык менен бажы системасын өзгөртөбүз. Ал бизнеске дем берүүгө, колдоого багытталыш керек. Бизнес менен мамлекеттин өз ара мамилеси ишенимге негизделет. Ушуга байланыштуу текшерүүлөрдүн, тескөөлөрдүн системасы түп-тамырынан өзгөрөт. Биздин оюбузча, мамлекет фискалдык жазалоочу функциялардан баш тартышы керек. Биз салык жүгүн жеңилдетебиз жана салыктардын санын кыскартууну сунуштайбыз. Салык жаатында көп кызматкерлер иштешет, алар туташ кыскартылат.
- Кыскартуунун жүйөөлүү кандай жолдору бар? Мыйзамды так аткарууга көнө элек замандаштарыбыз мыйзам чегинен такыр эле чыгып кетпейби? Кара ниеттик да адамдарда арбын кездешет эмеспи.
- Мыйзам аткарылууга тийиш. Салыктардын бардык түрлөрүн кыскартып, бирдиктүү улуттук салыкты жана бир-эки региондук салыкты киргизебиз. Салык системасы региондорго дем берүүгө, аны өнүктүрүүгө багытталат. Тобокелдиктерди, ак ниеттүү эмес салык төлөөчүлөрдү табуу үчүн текшерүү жүргүзүү өзгөртүлөт. Фискалдык отчеттуулукту мүмкүн болушунча жөнөкөйлөштүрөбүз. Фискалдык кызматтын жалпы саны 1 000 кишиден ашпайт. Мамлекеттик тескөөнүн милдеттеринин бир бөлүгү рыноктук өзүн-өзү жөнгө салуучу уюмдарга өткөрүлүп берилет.
- "Ак шумкарга" шайлоодо ак жол каалайм. Тилегиңиздерге жетиңиздер.
жазуучу, публицист, КР маданиятына эмгек сиңирген ишмер, коомдук "Манас" академиясынын академиги.
кыргыз тилиндеги гезит "Форум"
email • архив • редакция
"Ата-Журт" Бакиевдерди алып келеби?..
"Акыйкат" партиясынан депутаттыкка талапкер:
"Кыргыз эли азыр рухий жаңыланууну күтүп жатат"
Кезектеги саясий популизм бойдон калабы?
"Башка партияларды завод-фабрика куруу атаандаштыгына чакырабыз"
Алмазбек Атамбаевдин көз жашы...
Кыргыз Республикасынын Ички иштер министри:
"Мыйзамды бузган партияларга катуу чара көрүлөт!"
Түлеев, Ташиев, Жапаров, Кулов баяны...
шайлоочулардын тизмеси түзүлүп бүттү
Бек "Түн чүрөгүн" кимге берди?..
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?