tt ru ru hbs_cyr ky ky ky ky ky ky bg ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt tt ky tt ky kk ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ky ru tt ky ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru ru
Оюнда да жаңы эреже жараткан
Мына бүгүн кезектеги футбол майрамы старт алып, Европа континентинин биринчилиги күйөрмандарды үч жума спорттун ырахатына бөлөгөнү турат. Спорт королу болгону футбол дагы деле номур биринчи болуп турат, бирок кыргыз журналистикасындагы номур биринчи адам арабызда жок.
Мелис байке болгондо журналисттер ак үйчүлөрдөй былчыйып семирбей, жок дегенде футбол тээп тер менен кошо салмагын кууп турушар эле. Илгерки "асабачылар" дагы деле Мелис бизди кыйнап отуруп футболго алып барчу. Аял-эркеги баш болуп топ тээп калчубуз деп эскеришет. Ойлоп көрсөм, ал киши өзүнүн хоббиси болгондуктан же командаларды толтуруш үчүн кол алдындагы калемгерлерди футбол талаасына алып чыкчу эмес экен. Футбол ойноо үчүн Мелис байкенин ар курактагы достору көп экенин бүгүн билип отурам. Эртеден кечке ордунда отуруп алып иштеген журналисттер кичине кыймылдап, дене тарбиянын жөнөкөй элементтерин аткаруу менен ден соолугуна да көңүл буруп турушсун деп ойлочу тура.
Мен Мелис байке менен көп ойноп калдым. Сөккөн учурлары да, мактаган учурлары да болот эле. Анын командасында болуп калсаң эч убакта жеңилбейсиң. Бир жолу биз 8:3 эсебинде утулуп жатабыз. Мага Меке стандарттык абалдан көтөрдү эле, башым менен сүзүп киргизип салдым. Тиги команданын капитанына биздин капитанабыз болгон Мелис байке "эсеп 8:5 болду" деди. Ал футболдо кайдан көрдүң эле экиге эсептелген голду деп чычалайт. Мелис байке мини футболдо баш менен киргизгендерди кайдан көрдүң эле деп көпкө айтышып жеңип кетти. Ошентип отуруп "экиленген" голдордун пайдасы менен 9:10 эсебинде утуп алдык. Меке болсо бут менен киргизчү топту да башы менен жата калып киргизет. Кийинчерээк КТРге жетекчи болгондо ал жакта иштеген жигиттер күчтүү командалардын бирине айланды. Азыркыга чейин Мелис байкенин колу менен түзүлгөн команда бир эле ММКлар арасында эмес башка турнирлерде да татыктуу оюн көрсөтүп келишет. Футболго байланыштуу окуяларын айта берсек түгөнбөйт. Меке түбөлүк сапарга кеткенден бери анын сүйүктүү командасы болгон "Манчестер Юнайтед" клубу бир да турнирди жеңе албай Мекенин жоктугун билдирип турат.
Эч кимге окшобогон кайталангыс инсан Мелис Эшимкановдун урматына анын артында калган шакирттери, жакындары ММКлар арасындагы футбол боюнча жыл сайын турнир өткөрүүнү туура көрдүк. 23-24-июнь күндөрү "Дордой" спорт комплексинин талаасында кызуу таймаштар болгону калды. Учурда "Азаттык", "Жаңы Агым", 5-канал, КТРК, Кыргыз радиосу, АКИpress, ЭлТР, "Супер Инфо", "Кереге+Замандаш", "Алиби+Фабула", "СтанТВ+Мир" командалары катыша турган ниеттерин билдиришти. Калган редакциялар, ушул турнирге катышат элем деген кесиби журналист, бирок командасы жок каалоочулар биз менен байланышсаңыздар болот. Жакшы байге коюлган футбол майрамына келген көрүүчүлөр да, оюнчулар да жайдары маанайда кайтарына ишенебиз.
Адилет деп кыргыз калпагын кийип жүргөн узун бойлуу жигитке кайрылышканынан дагы бир кыргыз жигити го деп көңүл бурган эмесмин. Бир убакта "Япониядан келген Ацуши Куваяма, таанышып ал" дегенде анан чын эле япондорго окшоштурдум. Антип айтпаса байкабайт элем. Ушунчалык кыргызга сиңип кеткен Ацуши кыргыз үй-бүлөгө бала болуп, кыргызча ат койдуруп алган. Эки жылдан бери Нарында волонтер болуп жүрүп биздин өлкөнү ушунчалык сүйүп калган экен, бул жакта мүмкүн болушунча дагы көбүрөөк жүрүүнүн жолдорун таппай жатыптыр. Анткени Адилеттин Кыргызстанга жүргөнгө укук берген эки жылдык мөөнөтү аягына чыгып калды. Кээ бир "киргиздерге" караганда "орой бала, анча-мынча тапанча, Кудай буюрса" деп сүйлөгөн Ацуши менен кыргыз тилинде маек курдук.
- Адилет, Кыргызстанга кантип келип калдың?
- Япония эл аралык кызматташуу агенттиги бар эмеспи, кыскача JICA деп аталган. Ошол уюм Японияда волонтерлукка конкурс уюштуруп калды. Мен да катышып көрүп, өтүп кеттим. Конкурстун шартында кайсы гана өлкө болбосун бара бересиңби деген пунктунда мен чын жүрөктөн кубануу менен барам деп жазгам. Бактыга жараша мага Кыргызстан туш келди. Дароо интернеттен Кыргызстан жөнүндө википедиядан маалымат издедим. Алгач өлкөнүн гимнин көрдүм, Манасты, анан жаратылышын дегендей. Кыскача маалымат алганым менен мен элестеткенден да жакшы жер болуп чыкты.
- Ага чейин эмне менен алек болгонсуң?
- Жогорку окуу жайды бүткөндөн кийин официант сыяктуу ар кандай жумуштарда иштеп жүрдүм. Жашоомо бир өзгөртүү киргизүү максатында башка өлкөгө кетким келе баштады.
- Кыргыз тилинде эчтеке билбей эле келе бердиңби?
- Ал жактан бизге Чолпон деген кочкорлук кыз бир ай тил үйрөттү. Бул жакка келгенде бир ай улуттук университетте даярдашты. Анан түптүз эле Нарынга барып түштүм.
- Нарында эмне жумуш кыласың?
- Жергиликтүү калкка тил үйрөтөм. Япончо, англисче. Барабан курстарын өтөбүз. Мектеп-интернаттын балдары менен музыка жазып, өздөрүнүн турмушун чагылдырган кино тартып жатабыз. Учурда сонун рэптерди жазып калышты. Белгилүү кыргыз рэпперлерине караганда мага алардын ырлары көбүрөөк жагат.
- Нарында кимдер менен жашайсың?
- Бир кыргыз үй-бүлөгө бала болуп алгам. Атам соттун имаратын кайтарган кароолчу, апам болсо кафеде ашпозчу. Эки карындашым, бир иним бар.
- Алгач келгенде кыйналдыңбы?
- Аба ырайына көнбөй кыйналдым. Суукка араң көндүм.
- Тамак-ашка да көнүшүң кыйын болгондур?
- Японияга салыштырмалуу Кыргызстанда бүт эле курсакка кирген нерсенин баары даамдуу болот. Көзүм тойбой жеп жатып курсакка күч келип, алгач ашказаным көтөрө албай ооруп жүрдү. Кийин тамакты былчыйта жеген чыныгы кыргыз болуп кеттим.
- Кымыз - бул бейиштин суусундугу да. Бирок анын жыл бою болбогону жаман экен.
- "Жинди сууну" да бастырып калсаң керек?
- Ошого аябай көнүп алдым. Майрамдарда, той-аштарда баш тартпайм.
- Ат минчү белең?
- Японияда кичинекей жерге эле айланып мине беришет. Бул жакта ээн талаада чер жаза минип, ат чаап жыргайсың.
- Тамак жасаганды үйрөндүңбү?
- Кыргыз эркектери сыяктуу жумуртка, картөшкө кууруганды эле билем.
- Жакындарың Кыргызстанга келгениңди кандай кабыл алышты?
- Бизде демократия. Ар бир адам өз тагдырынын ээси. Бирок 3-4 досум бул жакка конокко келип кетишти. Аларга да аябай жагыптыр. Буюрса июндун аягында ата-энем менен дагы бир досум келгени жатат.
- Кыргызстандын башка жерлерине да бардыңбы?
- Элчиликтин иши менен Ош, Жалал-Абадды көрүп келдим. Кеңири кыдырганга убакыт болбоду. Ошентсе да Оштун самсысы менен ашы расса жакты. Азыр Нарында бир оштук байке 35 сомдон самсы сатып жатат. Ошту сагынганда гөшү толтура ошол самсыдан жеп турам. Андан сырткары, көлдү велосипед менен бир айланып кыдырып чыктым. Он күн убакыт кетти. Элдин баары кел, каяктан келдиң, бизге конок болуп кет деп аябай сыйлашты. Бир да адам мага көзүнүн кыйыгы менен карап же жаман айтпады. Ошол убакта дүйнөдө мындай тартиптүү, ыймандуу, меймандос эл жок деп ойлоп, жума намаз күнү мечитке кирип мусулман болуп алдым. Кыргыздар эмне кыйынчылык болбосун чөгүп кетпей, баарына чыдашып, тобо келтиришип, шүгүрчүлүк кылып турушат. А япондор план менен жүрүшүп Кудай менен иштери жок.
- Кыргыз кыздарын сүйбөдүңбү?
- Бир кыргыз кызга ашык болуп, ал үчүн ислам динин кабыл алып, бул жакта калып калууга даяр болсом да сезимимди кабыл албай койду. Арман эмне экенин өз башымдан өткөрүп чөгүп жүргөн кезим.
- Ал кыздын аты ким?
- Айтпай эле коеюнчу, элдин баары билип алат.
- Демек, кыргыз кызына деле үйлөнүшүң мүмкүн экен да?
- Мага айылдык кыргыз кыздары көбүрөөк жакты. Үйдө деле, талаада деле, жумушунда деле күнү-түнү иштешип, кабагым-кашым дебей баарына жетишип жүрө беришет. Сулуулугун айтпай эле коеюн. Карап эле отура бергиң келет. Шаардык кыздар анча жакпайт. Орой келишет. Көп нерсени биле беришпейт.
- Шаардыктарды да жакшы билесиңби?
- Мен үчүн шаардык кыргыздар менен айылдык кыргыздар эки башка улуттай көрүнөт. Мага жолуккан шаардык киргиздер мени чет элдик экен деп орусча сүйлөшөт кыйраткансып. Мен нукура кыргыз тилин үйрөнгөм да. Өз эне тилин билбегендерди сыйлабайм.
- Кыргызча ырдап калсаң керек?
- "Сары-Ой" менен "Нарындан жазган салам катты" созуп коем. Анан өзүмдүн окуучуларым чыгарган рэп ырларды ырдайм.
- Кантип эс аласың?
- Тоого чыгам, китеп окуйм, достор менен сүйлөшүп отурам. Спорт менен алектенем.
- Кайсы спорттун түрү?
- Бейсбол. Мен Нарындагы жаштарга бейсбол ойногонду үйрөттүм. Бита менен топту алыска чаап алышса аябай кубанышат. Алардын кубанычын көрүп мен өзүмдү бактылуу сезем.
- Кыргызстанда калуу оюңда барбы?
- Азыр жүрөктү өйүп турган маселе ушул. Ушунчалык Кыргызстандан кетким жок. Бирок мыйзам боюнча мөөнөтүм бүткөндө чыгып кетишим керек. Мага тил үйрөнүү аябай жагат. Бишкекте калып Кыргыз-Түрк "Манас" университетине тапшырып, түрк тилин да үйрөнсөмбү деген ой бар. Анткени эки тилдин окшоштугу мени кызыктырды. Кандай жол менен ошол университеттин студенти болуп калышты билбей жатам. Мага жардам берчүлөр болсо аябай ыраазы болот элем. Дүйнөнү бир айланып чыксам да Кыргызстандай бейиш жерди жолуктурбашыма ишенем.