ky ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ky ky ky be ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt ky ky ru ky ky ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru ky ky ru mn ru ky ru ky ky ru ky ru ky ky ru ru ru ky ru mk ru kk uk ru ky ru ky ky ru ky ru ky ru tt ru ky ky ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Эл үчүн", 26.08.11 - 18-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Азыркы манасчыларды улуу манасчылардын кызыл ашыгына теңебейм"
Кыргыз бар жерде куюлган сөз бар. Кыргыз бар жерде миң кыял күү бар. Кыргыз бар жерде күпүлдөп "Манас" айткан үн бар. Билбегенге бир гана адам, билгенге бардыгы түгөл аалам болуп көрүнгөн манасчынын кебин угуу акыл байлыктын аз да болсо арбышы болот. Кеп кезеги манасчы Улан Исмаиловдо.
Исмаилов Улан кереметүү Ысык - Көл облусунун Жети - Өгүз районуна карашты Кичи - Жаргылчак деген кең пейилдүү айылда 1984 - жылы туулгам. Уурум бугу, уругум желдең. Манасчылыкка 17 жашымдан аралаштым. Кесибим юрист. Өнөрүм манасчылык. Үй бүлөм бар, бир уулдун атасымын. Учурда юристик кызматым менен катар өнөр менен алекмин. Жаштар министрлигинин алдында "Манас жаштар" дирекциясы бар, ал топко жетекчи катары иш алып барам.
Манасчы болуп калуума түрткү болгудай ата - тегимде бул өнөрдү аркалаган адам жок. Буга кыргыздардын сыр белги, аян дегендери түрткү болду. Мен сыр белги алып "Манас" айта баштагандан баштап мага көзөмөл кылып, жоопкерчилиги чоң бул өнөрдүн улуулугун сезүү менен аркалоомо чоң атам түрткү болду. Ошондон баштап бул жолду мен башкача көз караш менен карап, жоопкерчиликтүү мамиле кылууга үйрөндүм. Манаска кызмат кылуунун жолу өтө татаал экенин, жеңил ойлуулук менен кароого болбостугун билдирген чоң атам болду.
Манасчылык өнөр мени көп нерсеге тарбиялады. Мисалы, кесибимдин чыгармачылыктан таптакыр алыс экенинен улам мурда - кийин салт - санаа, тарых, санжыра дегендерге, керек болсо нукура сөздөргө да маани бере берчү эмесмин. "Манас" мага коомду ар тараптан ачып берди, ушул нерселер менен катар менин дүйнө таануума жол ачты.
17 жаштагы манасчы азыр...
17 жаштагы манасчы Улан менен учурдагы манасчы Уландын айырмасы чоң. "Манас" дүйнөсү чытырман токой өңдү. Илгери Саякбай манасчыдан сенин "Манасыңдагы" сөздөр "Семетейиңде" деле кездеше берет экен го?,- деп сурашканында "Манас" деген чытырман токой сыяктуу. Андай токойдон бир баскан жолду экинчи ирет да басып алышың мүмкүн",- дептир. Анысы кандай мен дагы өзгөчө жаш чакта бир жолду эки басып да жүрдүм. Бирок азыркы Улан мурунку Уланга салыштырмалуу өсүп калган. Мурунку Улан иш жүргүзүүдө ашыкча сак, тажрыйбасы аз, калыпка түшө элек эле. Азыр өз нугу бар, "Манас" айтуудагы өзүнүн жолун тапкан манасчы.
Кесибим өнөрүм менен айкалышпаса да...
Менин бул өнөр менен таптакыр айкалышпаган кесибим, көп адамга суроо жаратат. Бирок азыр 21- кылым эмеспи?.. Шылтоо кылган адам эки башка эмес бир жолдогу ишти да алып кетүүдө өзүнө - өзү кыйынчылык жаратып алат. Ал эми кылам деген адам үчүн бардык нерсе ыңгайлуу. Мени кесибим менен өнөрүм боюнча айта турган болсом мага тескерисинче эң жакшы мүмкүнчүлүк. Биринен тажасам бири бар дегендей.
Эгерде мен манасчы болбосом башка өнөргө да ээ боло алмак эмесмин деп ойлойм. Мен ырдасам сайдан таш кулаткандай эле болот. Андан башка куудул да, сүрөтчү да боло алмак эмесмин.
Өзүмдү "Манаска" салым коштум деп баса белгилеп айтпайм. Манасчынын ишине эл баа бериши керек. Ал эми манасчы катары мен ар бир таңда "Манас" тууралуу ой менен ойгоном. "Манас" дүйнөсүнө аралашууну акырындык менен баштадым деп ойлойм. Азыр да адыраңдап кетпей бир бутун көлгө салып, бир бутун кумка калтырып, сактанаган адамдай аяр мамиле кылам. Башкысы жүрөк менен иш кылуу керек. Толук бойдон "Манас" менен жашап калуу үчүн жакшы тажрыйба, аракет, терең үйрөнүү керек. Бул нерселер убакытты талап кылат.
"Манас" эпосу акыры идеология катары ишке ашат
Эгерде биз "Манас" эпосун идеология катары ала турган болсок анда ар бир кыргыз жараны инсан катары жан дүйнөсүн тазалап алат эле. Ал эми мамлекеттик деңгээлде карай турган болсок, улуттук баалуулуктарды, намысты бийик карамакпыз. Азыр орус тилин билбей туруп чет элдик ырларды угуп башкача көрүнүүнү кызык катары карап калышты. Ал ырчы ким, кандай адам экенин билгенди кой, эмне жөнүндө ырдап жатканын да билбейсиң. Ушул сыяктуу жөнсүз фанаттыктан арылмакпыз. Мындай өзүн-өзү чануу илдетинен, басынуудан жаштардын агымын бурмакпыз. Идеология катары алсак ата-бабалардын улуу жолун чанганды калтырмакпыз. Улуттук кызыкчылыктарды, улуу баалуулуктарды сактамакпыз. "Манаста" айтылат "Топ жылкымды бергенче тоголок башым кетсин, намысымды бергенче жаным кетсин" деп. Акыркы кезде реалдуу эмес нерселердин ишке ашып келе жатканынан улам, бул идеология катары жүзөгө ашырылат деп ишенем. Ал үчүн улуттук аң сезим, патриотизмди калыптандыруу керек. Көптөгөн баалуулуктарды аңдабай жатабыз. 30жашка чейинкилерге улуттун улуулугу деген түшүнүктү киргизип алсак, ишке ашыруу эрте болмок. Улуттук аң - сезимди кайрадан калыптандырыш керек. "Манастан"эмнелерди гана үйрөнүүгө болбойт. Дүйнөлүк географиялык картага түшкөн жер-суу аталыштарынан 1500дөйү "Манаста" айтылат. Хусейин Карасаевдин сөздүгүндөгү сөздөрдүн 70 пайызы да "Манас" эпосунан алынган.
"Манас" эпосундагы кан шайлоо
"Манас" эпосунан мисал кылсак, Акбалта "Жердин дайын билгендер, Эл үчүн деп жүргөндөр, Эл башына келсин!" деп чакырык кылат. Жоолаганды жеңе алган, доолашкандан доосун ала алган, мыкты чыккан баланы көз жаздымга калтырбай ар тараптап акыл айтып көтөрүп алышкан.
12 кылымдагы Араб окумуштуусу айтат "Кыргыз канынын жанына сүйлөшүүгө 40тан ашкан гана адам бара алат экен. 40тан ашкан адамдын акылы толуп катачылыгы аз болуп, акыл калчап калат экен. Ошондуктан алардын кан кеңешчиси да кырктан ашкан адам болот экен" деп. Биз муну кыргыз санжыраларынан да билебиз. Санжырада да бийликти атадан балага калтыра беришкен эмес. Мисалы, "Манаста" деле Жакыптын атасы Ороз мыкты эл башы болгон. Жакып болсо хан эмес бай болгон. Ал эми Манасты чоң атасынын хандыгына карап эмес, кыргыз башын бириктире алаарын билип эл башына кан кылып шайлашкан. Алдаш баатыр айткан экен "Кулуң мыкты чыкса алдына көрпө салып төргө өткөз, уулуң жаман чыкса ат берип мал бактыр" деп.
Манасчылык өнөр эч качан үзүлбөйт
Илгерки манасчылар башкача кыраакы болушкан. Саякбай, Сагынбай, Шаабай аталардын айтканы эки болбогон. Азыркы кезде мындай улуулуктун болбой калышын мен майдалынып кеткенибизден деп ойлойм. Манасчылардын касиети улам сайын алсызданып баратат. Буга Уркаш атабыздын сөзүн мисал кылгым келет. Ал киши айтчу эле "Саякбай күрсү болсо мен камчы, Саякбай деңиз болсо мен тамчы" деп. Уркаштай манасчы өз деңгээлин ушундай сүрөттөп жатса азыркы манасчылар ал тамчыны дагы чачыратып жибергендегисиндей элебиз го дейм. Саякбай ата айтчу экен "Чоюке манасчы шар суунун берки өйүзүнөн "Манас" айтса аркы өйүзүнө так угулчу деп. Азыр шар суунун жанынан айтсаң аркы өйүз эмес жаныңдагылар араң угат. Бул эми коомдун агымынанбы же манасчылардын агымында бир болуп өтчү кырдаалбы, билбейм. Ал тууралуу илимпоздор айтса болоттур. Менин айтаарым азыркы манасчыларды деги эле улуу манасчылардын кызыл ашыгына теңебейм.
Бизден кийинки манасчылардын муунунан өзгөчөлүк көрө элекмин. Жаттап айтылып келген өзөк окуяларды айтып келе жатышат. Чындап аян алып манасчылыкка аралашып жатат дегенди уга элекмин. Азыр калайыкка маалым болуп калгандай кичинекей Үмөт аттуу манасчы чыгып келе жатат . Саякбай каза болгондо Чыңгыз айткан экен "Бул акыркы манасчы" деп. Кийин кайра 2005 - жылы өзү толкундоо менен "Ошондо пендечилик менен айтыптырмын, жаңы муундагы манасчылардын тобу келе жатканына кубанып жатам" деген эле. "Эл бар жерде өнөр бар, жер бар жерде кен бар" дейт экен. Дагы да бизден мыктылардын чыгышына ишенип, жакшылыктан үмүт кылалы. Толубайдын тушундагы Токтогулдан бери 6 кылым өтүп ушул аралыкта манасчылар үзгүлтүксүз чыгып келе жатыптыр. Ал эми Токтогул "Мага чейин токсон манасчы өттү" дептир. Ушинтип кыргыз бар жерде бир да жолу жок болуп көрбөгөн манасчылыкты эми да, улана берет деп ишнем. Себеби, бул кыргыз канына сиңип, жанына бүткөн нерсе. Ушуга чейин келип эми эле шарт үзүлүп жок болот деген ойду акылга сыйдырууга да мүмкүн эмес.
кыргыз тилиндеги гезит "Эл үчүн"
email • архив • редакция
Кыргыздар президенттик шайлоону өткөзүүнү казактардан үйрөнүшү керекпи?
Маараке жогорку деңгээлде өтөт,
"Манастын аты Англиянын бээсине окшошуп калган"
Арстан Алай, "Ауирдин" ЖЧКсынын мүдүрү:
"Биз булактын көзүндө турабыз"
Насыя көйгөйү же үйүнөн айрылган жарандар
"Чыңгыз Айтматовдун сүрөтүн жүз миң сомдукка,
алтын менен шөкөттөп чыгарсак..."
"Мен үчүн бүркүтүм жаш баладай эле"
Кичүү уулубуз биздин жолду жолдоду
Сырым да, сыймыгым да - Зулпукор
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?