ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky ky ru ky ky ky mhr ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky tt tt ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ky ru hu ru ky ru kk ru ky ky ru ky ru ky ru ky ru ru ky ru ky ky bg ky ru ky ky ru ky ru ru ky ru ky ru ky ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
"Аалам", 14.05.09 - 12-бет: •
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
"Казакстанда журналисттердин айлыгы 20 миң сомдон кем эмес"
- Муратаалы мырза, сиз иштеп жаткан Астанада кыргыз мигранттарынын кризис шартында абалы кандай? Деги ал жерде канча туугандарыбыз иштеп жатышат?
- Менимче 15 миңге чукул кыргыздар иштеп жүрүшөт Астанада. Кризистин таасири айрыкча соода-сатыкта иштеп жан баккан адамдарыбыздын акыбалын оорлотту. Анткени сооданын жүрүшү аябай начарлады. Ошондуктан көптөр соодасын таштап бул жакка келели дешет, бирок бир канча акчага сатып алынган контейнерлерин жөн эле таштай салып баса бергенге көздөрү кыйбайт. Же сатып жиберели дешсе эч ким албайт. Буга кошумча полиция да тартипти катуулатты. Анткени Казакстанда кечээ жакында эле каттоо аяктап, артыкбаш адамдардын саны такталды.
- Кымбатчылык. Бирок биздегидей эмес. Алардын акчасынын күчү бар. Бизде 1000 сомго эч нерсе келбесе, алардын 1000 теңгесине бир далай оокатты сатып алса болот.
- Айлык акы кандай? Биздин мигранттар, маселен, канча акчалык жумуштарда иштешет?
- Биздикилер негизинен 50 миң теңгелик жумуштарга деле иштей беришет. Сомго бул 15 миңди түзөт.
- Алар 150-200 миң кем төлөбөгөн жумуштарга гана иштешип, 500 долларга иштешпейт.
- Сиз журналист катары иштегенге аракет кылып жатасызбы? Дегеле ал жакта кесиптештердин абалы кандай экен?
- Ооба, мен "Кечки Астана" гезити менен кызматташып жатам. Журналисттердин турмушу, жумуш шарты бизден алда канча жогору. Айлыктары эң кеми биздин сом менен алганда 20 миңден түшпөйт.
- Азыр кыргыз кай жерде жайлуу турмуш болсо биротоло калып жашоого даяр эмеспи. Маселен, Казакстанга барып биротоло жашап, иштейм деген кыргыз үчүн тоскоолдуктар барбы? Казак жарандыгын алам дегендер кимге кайрылуусу керек?
- Негизи эч кандай деле тоскоол жок. Бул жерден документтерди толук учеттон чыгарып,анан биздин элчиликке барып эсепке коет. Ал жерде 3 жылга чейинки убактылуу каттоого коюлат, андан соң жарандык алат. Бирок келчү кишинин кесибине, жөндөмүнө көп көңүл бурулат. Маселен, жакшы врачсыңбы, мугалимсиңби же инженерсиңби, мархамат, жол ачык. Бара турган адам адегенде бир сыйра кыдырып, кай жерде жашап, иштей алат, көрүп кайтышы керек. Жөн эле тура калып жөнөп кетүү жарабайт го? Азыр жакшы жери Казакстандын аймагында 90 күнгө чейин каттоосуз жүргөнгө уруксат берилген.
- Сизге айрыкча эмне жакты?
- Казакстанда медициналык жардам мамлекеттин ооруканаларында акысыз көрсөтүлөт экен. Бизде бул сөз жүзүндө гана болуп жатпайбы? Муну айтканым, өзүм ооруп калып көзүм менен көрдүм. Чыккандан соң эсептесем мага 1000 доллардан ашык дары-дармек сарпталыптыр. Менден бир тыйын алышкан жок. Эгерде өзүбүздө дарылансам мунун үстүнө кошуп дагы 1000 доллар алышмак. Ал эми андагы шарттарды, врачтардын мамилесин айтып кереги жок. Кыскасы, казак боорлор бизге караганда алда канча алдыга озуп кетишиптир.
Андан сырткары чакырылбаган конок болуп Батыш Европадан Жованнинин бир тууганы Пьяно Карпини, анын устаты ыйык Франциска Ассизский жана дин кызматкери болуп Европадан Батыйдын Волга боюндагы убактылуу ордосуна чейин жарым жыл аралыгында келет. Ал жерден Каракорумга чейин 106 күндүн ичинде үч жарым айда жетип келишкен. Пьяно Карпини кайра өз мекени Батыш Европага жетиш үчүн бир жыл убакыт кеткен.
Монголдор Папа Иннокентий IV жиберген өкүлдөрдү жакшы конок кылып тосуп алышты (ЧСЭ, 499-бет). Пьяно Карпини Рим папасынын таарынып жазган катын окуп бергенде монголдор көңүл кош мамиле кылып коюшат. Рим папасы жиберген катта: "силер өзүңөр христиан дининде туруп христиандарды кыра баштадыңар, башка элдерди кырганга кантип дитиңер барды, эми мындан ары эмне кылалы деген ойлоруңар бар? Бул дүйнөдө Чыгыштан Батышка чейин кудайдын жиберген бир гана өкүлү бар, ал өкүл Рим папасы болот",-деп жазылган болот. Өгөдөй-хандын баласы Күйүк муну укканда: "силер аны кайдан билесиңер бийликти Чыгыштан Батышка чейин бүт дүйнө элдерин Көк Асмандан Көкө Теңирим Чынгызхан атам аркылуу монголдорго гана берген",-деп чыдабай секирип турат.
Батыш Европа эли менен Чыгыш элдеринин ортосунда кат аркылуу болгон биринчи сүйлөшүү ошентип кызаңдаган айтыш менен аяктады.
Монголдор ошол кезде христиан дининде болгон менен, кийин Ислам менен Будда динине өтүп кетишип, азыр дээрлик бүт баары Буддага сыйынышат.
1246-жылкы жылы күзүндө Күйүк өз энесинин кеңешчиси болгон Фатиманы бир нече жолу чакыртат. Бирок энеси улам ар кайсы шылтоону айтып Фатиманы жанынан чыгарбай коет, себеби Фатима менен баласы Күйүктүн өз ара мамилелери аябай начар болгонун сезген. Акыры Күйүк чыдабай өз кишилерин Фатиманы күч менен алып келгиле деп буюрат. Күйүктүн жигиттери Фатиманы алып кетишкенде Күйүктүн энеси Төрөкан жүрөгү менен бир нерсени сезгенсип, ал жерден жарык дүйнө менен коштошот. Ошол кезде Төрөкандын эмнеден өлгөнү тууралуу ушу кезге чейин тарыхта так маалымат жок.
Бизге жеткен эл оозундагы маалыматтардын эки версиясы бар. Биринчиси европалыктардын варианты боюнча Күйүктүн жигиттери Фатиманы кармап келип, аны жылаңачтап бактын арасына байлап коюп, ысык темирди денесине улам басып кыйнап өлтүрүшөт. Мындай ыкмалар жалгыз гана европалыктардын өзүндө болгон, ал эми Чынгызхандын тушунда адамдарды кыйнап өлтүрүш такыр болгон эмес. Бул Европалыктардын Азия элдерин дүйнө элине жамандап көрсөтүш үчүн жасаган аракеттеринин бири болгон. Аялдарды кыйнап өлтүрүү монголдордун улуттук салтына туура келген эмес.
Азиялык тарыхчылар калтырган маалыматтар боюнча монгол армиясы Хорезмди талкалаганда Фатиманы монгол талаасына күң катары алып келишкен. Аны монголдордон эч ким аялдыкка алган эмес. Бирок анын бир өзгөчөлөнгөн касиети бар эле. Каалаган кишисинин ичи койнуна кирип сүйлөшкөн, анча-мынча көзү ачыктык жайы да бар эле. Ошондуктан, Төрөкан бийликти колго алганда аны менен сырдаш болуп, акыл-кеңеш алып турган. Бирок баласы Күйүккө алардын мамилеси жаккан эмес, себеби келечекте хан болгонго тоскоолдук кылмак. Ошол үчүн Күйүк өзүнүн жигиттерине Фатиманы алдыртып келип алып, аны кийизге ороп, таңдырып туруп, сууга чөктүрүп өлтүрүп койгон. Күйүк менен Фатиманын ортосундагы окуя ушундай бүтөт. Мындай версия чындыкка көбүрөөк коошот. Фатима менен Күйүктүн ортосунда эмне үчүн мындай араздашкан мамиле болуп калган деген суроо пайда болуп калышы мүмкүн. Өгөдөй-хан өлгөндөн кийин анын балдары жалаң Европа жакта согушта жүргөндөрүнө байланыштуу, бийлик анын аялы Төрөканга өтөт. Бара-бара күң болуп келген Фатима экөө сырдаш мамилеге өтүп , Фатима ордонун башкаруу иштерине чейин кийлигишип баштаган. Ал тургай ал Өгөдөй хандын балдарын бийликке аралаштырганга тоскоолдук түзгөн, ошондуктан Күйүк аны биринчи кезекте жок кылган.
Ошентип Өгөдөй-хандын баласы Күйүк атасы өлгөндөн кийин ордону бийлеген өзүнүн жеңелери менен тымызын согушту баштады. Күйүк эң биринчи Чагатайдын аялы Эбисканды жана Төлөйдүн аялы Соргоктанды жок кылууну чечет.
Ордону жеңелери башкарып турганда аталаш бир тууганы Батый хан Күйүктүн негизги атаандашы болуп турган. Батый ээлеп турган Чыгыш Европа Күйүк хан үчүн башка аймактарга караганда келечекте көп байлык бере турган маанилүү жагы бар эле. Күйүк-хан чындыгында чачыранды болуп калган аймактарды кайра бириктирип, бир колго өткөрүп, салыктарды бир гана монгол империясынын көзөмөлүнө салмак.
Күйүк-хандын негизги ою Батый менен кармашуу болуп турганда аны бул оюн билген жеңеси, Төлөйдүн жесири Соргоктан Батыйга: "биз баардыгыбыз биригип Күйүккө каршы аттанышыбыз керек",-деген мааниде өзүнүн чабарманын жашыруун жиберет.
Чабарман монгол талаасынан чыгып жөнөгөндө белгисиз себептер менен Күйүк-хан бул дүйнө менен коштошот. Бирок аны ким өлтүргөнү жөнүндө тарыхта такталбаган версиялар өтө эле көп.
Ошол кездеги окуяны Жувайни мындай сүрөттөп жазат: "дүйнө жүзүнүн тынчтыкта болгон жашоосу тайыды, ар ким өз каалаганын кыла баштады, ал тургай соода түйүндөрүнүн чын ыкластуулук менен иштеши да бузулду, бардык аймактарда мыйзамсыз жашоо улантыла баштады".
кыргыз тилиндеги гезит "Аалам"
email • архив • редакция
Козу карындан 15 адам ууланып, 2 адам каза тапты
Темир Сариев, "Ак шумкар" партиясынын лидери:
"Саясый партиянын максаты - бийлик үчүн күрөшүү"
"Молдонун айтканын кыл да, кылганын кылба"
Ишкердин укугун ким коргойт?
"Биз интернет-пайдалануучулардын кызыкчылыгын коргойбуз"
"Балага, бакытка бергис дүйнө бар"
Министр К.Ташиевдин бейнесине сүртүмдөр
Абдыганы Эркебаев, Коомдук парламенттин төрагасы:
"Мен Атамбаевге да, Сариевге да, Исаковго да жакын адаммын
"Арзыматты" кой, шарлатандыктан кудай сактасын!?.
"Казакстанда журналисттердин айлыгы 20 миң сомдон кем эмес"
Лондон олимпиадасына алгачкы жолдомо
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?