ru ky ru ky ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr tt fr ky fr ky fr ky fr kk fr ru fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ky fr ru fr ky fr ru fr ky fr ky fr ky uk ky ky ky ky ky kk ky tt ky ky ru ky ru ky ru ky ru ky ru ru ru ru ru ky ky ru ky ru ky ru ky bg ky ru ky ru ky ru ru ru bg ru pt ru mn ru ru ru ky ru fr ky ru fr ru ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ru ru fr ru mk fr ru fr ru ru fr ru fr ky fr ky tt ky ru fr ky ky ru fr ky fr ru fr ky ky fr ky ru ru fr ru ru fr ky ru ru fr hbs_cyr uk fr ru ky fr ky ce fr ky ky fr uk ru uk fr ky ky fr ru ru fr ru ce fr ky ce fr tt ky ky ru ru fr ky fr ru ru ru ru fr mn en fr myv fr ky ky fr ky uk fr ru ru fr ru ru fr ru kk fr ru ky fr ru kk fr ky fr ru ru
Жанызакка келген каттар жана Жанызактын кайрылуулары
Россиянын жарандыгын алган кыргыз патриот болбой калабы?...
Орус атуулдугун алган кыргыздар кийин Кыргызстанга келсе киргизеби?...
Айгүл ШАРШЕНдин китептерин кантип сатып алам...
“Колжазма терем” дегендерге жумуш бар...
Кыргызча китептерди окугум келет, бирок тамгалар башкача чыгып калып жатат...
Кайсы диндесиз? Сайтка китеп чыгарса болобу?
Ушул сиздин сайтыңыздагы рекламалардан канча акча табасыз?
Бермет менден бир китеп сураптыр...
Жанара бизден “Тамчы” гезитиндеги материалды сураптыр...
Арабаев университетинен Жанызакка кат келиптир...
Адабий китептин биринчи бетине жаш жубайлардын ажайып сүрөтү керек......
"Кытайлык деле эмесмин, кыргызстандык элемин" деп жазыптыр Нурзада...
"Текебаевдин видеосу бар дебедиңиз беле..." деп сураптыр Меймансаптан бирөө
"Мидиндин эшек дептеринде" эмнеге "Мидин" дегенибиз "Жапар" делинип калган" дейт...
"Кыргызстанда кайсы мектеп жакшы, кызым быйыл мектепке барат эле" дейт...
Жуңгодогу “Актилек“ сайтынын ээси кечирим сурады...
Супсулууну кой, "Обонду" таппай жатыптыр...
Жуңгодогу (Кытай) “Актилек“ сайтынын “ууру“ кыргыздарына эскертүү...
Жуңго кыргыздарынын “Актилек” сайтына..
"Заман Кыргызстан" гезитине тергич тууралуу түшүндүрмө кат..
Кытай кыргыздарынан ризограф сурадым эле..
Деректирдин емейл дарегин сураптыр..
Кытайлык кыргыз кызы Нурзада Расул кызы Айгеримге нааразы..
Ашкере динчилден кат келиптир..
Сулуу кыз менен таанышат элем дейт..
Диктатурага бөгөттүк. Кокту-колот синдромунан арылуу
Кыргызстандын мамлекеттик башкаруу системасынын кендирин кесип келген эки кемчилиги бар. Эгер ал мүчүлүштүктөн эмитен арылбасак, өлкө келечекте жарып, жалчып кетери кыйын. Биринчиси, президент деген атка жамынган диктатордук бийлик. Өлкө көз карандылыкка ээ болгондон кийин биринчи президентти шайлады. Ал академик А.Акаев эле. Адегенде ал "Кыргызстан батыш өлкөлөрүнөн эмнебиз кем--бекем демократия системасын орнотом, адам укуктарын сактоо биринчи милдеттериме кирет, экинчи Швейцария болбосок мурдумду туура кесип берейин" деп жакшы "пландары" менен ишке киришкен эле. Бирок бара-бара бийликтин кумарына батып кетип айткан убадаларынан тана баштады. Улам жаңы Конституцияны токуп чыгып президенттин бийлигин бекемдеп кирди. Андан соң ар кандай шылтоолорду издеп таап президенттик ордун башкаларга ыраа көрбөгөн амалдарга өттү. Конституцияда көрсөтүлгөн президенттик эки мөөнөт беш жылдан он жылга созулуп ошону менен тамам болорун б.а беш жылга беш жылды кошкондо он жыл болуп чыгат деген жөнөкөй чындыкты моюнуна албай көжөлгөн Конституциялык соттун төрайымы Ч.Баекованын "Ак үйгө" жагалданган жасакерлиги менен президенттикти дагы беш жылга, үчүнчү мөөнөткө узартып А.Акаевдин колуна карматты да койду. А.Акаевдин доорунда анын үй-бүлөсүнүн күнү тууганы белгилүү. Өкүнүчтүүсү, президенттик жеке бийликтин чоң өлчөмү--А.Акаевдин чолосу жетпей калганбы, акырындап отуруп үй-бүлөнүн башкаруусуна жылышып өтө баштады. Айрыкча мамлекеттик кадрлар саясаты үй-бүлөнүн монополиялык энчисине айланды. Үй-бүлөнүн пара алып же тааныштык менен мамлекеттик чордондуу кызматтарга дайындоосуна негизденген мамлекеттик башкаруу формасы өлкөнүн экономикасына терс таасирин тийгизип бара-бара ал өчөйгөн абалга жетти. Мамлекеттин социалдык милдеттери эстен чыкты. Коррупция өстү.
Мындан кийин А.Акаевди К.Бакиев алмаштырды. К.Бакиев элдин нааразычылык толкунун эпчилдик менен пайдаланып мамлекеттик төңкөрүш жолу менен бийликке келгенин белгилөө керек. 2005-жылдын 24-мартында болуп өткөн окуяны - мезгилинде "элдик революция" деп аташкан эле. Арийне, андагы "түстүү революцияда" наркодоллар менен криминалдын үлүшү чоң болгону азыр ачыкка чыгууда. Эл аралык эксперттердин көбү 24-март окуясын революция деп атоодон баш тартып жатышат. К.Бакиевдин бийликке келиши менен элдин демократия менен бардар жашоого болгон келечек үмүтү акталган жок. Жөө тумандай тез эле тарап жок болду. Экинчи президент убаданы боо-боо кылып берип, асыресе аны аткарууну ойлоп койбогон өнөкөт оорусу бар тайыз киши болуп чыкпадыбы. (Эл ичинде К.Бакиев көп убадаларынын бирин кантсе да аткарды, "бийлигимди колго автомат алып коргоп алам" деди эле, ал айтканын кылды, элге каршы ок атып 89 адамдын канына забын болду" дешип каңырыгы түтөгөндөр көп). К.Бакиев президенттикке келгенден кийин ат тезегин кургатпай деспотиялык кокон хандыгын орнотууга киришкени жалган эместир. Тилекке каршы, кийинки президенттин үй-бүлөсү мурункудан да карөзгөй, мурункудан да соргок болуп чыкты. Өлкөнүн байлыгы менен бийлиги К.Бакиевдин көп сандаган үкөлөрү менен балдарынын кандуу булоон таламайына түштү. Өзгөчө үкөсү Жаныш менен уулу Максим артына кылчактабаган цинизми менен айырмаланышты. Максим тымызын ээлик кылбаган кирешелүү бир да бир бизнес тармак калбай калганы азыр белгилүү болбодубу. Үй-бүлө ичинде бийлик менен байлык талашып атыша кеткенге чейин барышканын, К.Бакиев жаман жеринен жапа тартканы жөнүндө эл ичинде сөз айтылат. Эл үй-бүлө кланынын ач көздүгү менен итке минген жакырчылыкка дуушар болду. Ошентип, эки президенттин тушунда өлкөдө үй-бүлөлүк диктаторлук башкаруунун синдрому пайда болгону анык. Ал, тилекке каршы, он жети жылдан бери уланып келет.
Он жети жыл бою "күчтүү президенттердин" моделинин бийлигинин азабын тартып, кордугун көрүп, оозу күйгөн өлкө 7-апрелден кийин башкача жолду тандоого муктаждыгы пайда болгон эле. Ал жаңы жолду Убактылуу өкмөттүн мүчөлөрү парламенттик башкаруу формасына негизденген жаңы Конституцияны кабыл алуудан табышууда. Конституциянын долбоорунда бийликтин үч бутагынын балансы ишетилип чыгып, алардын бири-бирин ооздуктап турушунун комплексивдүү механизмдери каралат. Болочоктогу президенттин укугу кескин кыскартылган. Ал келечекте көбүнесе арбитрдик милдет аткарып калышы керек. Ошону менен жаңы Баш мыйзамдын таламы боюнча келечекте диктатуралык бийликтин орношуна, бийлик бутактарынын биринин мамлекеттик башкарууну монополизациялап өз энчисине басып алышына, үй-бүлөлүк-кландык башкаруунун үстөмдүк кылып кетишине натыйжалуу бөгөт коюлат.Эксперттер Конституциянын долбоору кыргыз элинин менталитетине, тарыхый тажрыйбасына төп келип, азыркы кызыкчылыктарына, экономикалык өзгөчөлүктөрүнө, социалдык өз ара мамилелерине жооп берерин белгилешет.
Өлкөнүн кендирин кесип келген экинчи жагдай - регионализм менен трайбализм. Өлкө географиялык-административдик жиктелүүдөн тышкары уруу-урууга жана жер-жерге бөлүнөрү белгилүү. Түштүк-түндүк болуп аймактарга, Ош, Чүй, Талас ж.б.болуп облустарга, анын ичинен райондорго, шаар-кыштактарга, айыл-айылга, жада калса кокту-колотторго чейин бөлүнмөй оорусу бар. Эзелтен бери келаткан көнүмүш оору. Бул болсо "өз корообуздан кочкор салабыз" деген принциптен келип чыккан бийликтеги калыссыздыкка жол ачып, башкаруу системасынын натыйжалуулугуна терс таасир берип келатканы белгилүү. Өлкөнүн ич ара бөлүнүшү татыктуу, квалификациясы жогору кадрлардын кызматка келишине тоскоол болгон жагдай. Конституциянын жаңы долбоору боюнча парламент партиялык принциптин негизинде түзүлүшү кажет. Ал эми, бул болсо өлкөнүн ич ара жиктелбей баш кошуп биригишине алып келе турган фактор. Анткени, Конституцияда регионалдык, диний жана улуттук негизде партиялардын түзүлүшүнө тыюу салынган. Баш мыйзам келечекте парламенттик шайлоодо жалпы улуттук маанидеги ири татыктуу партиялар утуп чыгышына жол ачат. Ошентип, алдыда 27-июнга дайындалган жаңы Конституция долбоору боюнча референдум тагдыр чече турган окуялардан болуп калаары талашсыз. Элдик плебецитке кайдыгерлик кылып кийин жер сабап өкүнүп калгандай болбойлу. 27-июнда граждандык активдүү позиция талап этилери талашсыз.
"КИЧИ КАПКА" ПОСТУ АЧЫЛАБЫ?
6-7-апрелдеги окуялардан кийин кыргыз эли өзүнө жакпаган экинчи президентин өлкөдөн кууп чыгып, эми нагыз демократиялык жолго түшкөнү кошуна казак элине жакканы менен Нур акебизге албетте жаккан эмес. Анысын ал Алматыда өткөн үлкөн жыйында үнүнүн жетишинче дүйнөгө жар салган. Ошондон көп өтпөй эле Казакстан менен чектеш Талас областынын Манас жана Кара-Буура райондорундагы "Чоң-Капка" эл аралык жана "Кичи-Капка" казак-кыргыз чек ара посттору да белгисиз мөөнөткө жабылган эле. "Мына ачабыз-ана ачабыз" деп маалката бергенинен, Манас атанын урпактары Киров суу сактагычынан жана Ахмет каналынан казактарга берилүүчү сууну бууп таштады эле- чөлдөгү туугандар кандай гана чуркабайт экен! Чек ара арыдан-бери ачылды. Бирок иш чала бүттү. Кыргызстан менен чектеш 8 посттун азыр үчөөсү гана ачылды. Ал эми Таластагы посттордон Манас районундагы Кеңеш айылынын жанындагы эл аралык маанидеги "Чоң-Капка" посту гана ачылып, эки эл үчүн иштеп жаткан "Кичи-Капка" жана "Күркүрөө"посттору алигиче ачыла элек. Натыйжада, "Чоң-Капкада" элдин кезек күткөнү өтө узакка созулуп, ага кошул-ташыл болуп казак бажычылары менен чек арачылары ары-бери өткөн кыргыз жарандарын башынан аягына чейин, ар бир сумка, баштык, куржундан сирке издегенсип көөлөп-чукуп текшерип жатышат. Кыжыры кайнаган кыргыздар күн ысыганда сууну кайра жаап таштасакпы деп тук башында билектерин түрүп жатыры дейт.
Күн эми ысый баштайт, Нур аке. Кыргыздын кыжырына көп тийбесеңерчи, шөлдөтүп койбосун, шөлдөтүп... Бийлик чечпеген маселени казак эли чечалбаса, кыргыз оңой эле чечип коёрун билесиңер да?
кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция
"ЧЕРНЫЙ" АЙБЕК ҮЧ ЖИГИТИ МЕНЕН АТЫЛЫП ӨЛТҮРҮЛДҮ. ЖАЛАЛ-АБАДДА АБАЛ ТЫНЧ ЭМЕС...
Диктатурага бөгөттүк. Кокту-колот синдромунан арылуу
Убактылуу өкмөттөгү ишенимдүү адамы ким?
АПЕЙ БОТОМ, СОТТОР ОҢ ЖАМБАШЫНА ООДАРЫЛА БАШТАГАН ГО?
Чындык - баары бир ачыкка чыгышы керек!
БАШ МЫЙЗАМДЫ БАШКА ТИЛДЕРДЕ ЧЫГАРУУНУН КАЖЕТИ БАРБЫ?
Роза Отунбаеванын 14 баласы жөнүндө икая
КР өткөөл мезгилдеги президенти Р.И.ОТУНБАЕВАга
Парламент коом жана бизнестин кызыкчылыктары үчүн иштей баштады
Парламент и общество ищут пути…
Жогорку Кеңештин депутатына 7000 жумушчу кайрылды…
Бразилия - новый партнер Кыргызстана…
Жизнь, когда кости -
по 25 сомов за кг…
Кому на Руси, то есть, в KG жить хорошо?
Новая тема со старыми фигурантами
или особенности кыргызской политики
Вицелер парады же жумуртканы күздө санайбызбы?
"Единый Кыргызстан" ("Бүтүн Кыргызстан") един с Вячеславом Ханом?!
"Социалдык багыттагы" көбүртүлгөн өлкө бюджети
"Социально-ориентированнный" бюджет страны с воздушными цифрами
же өлкө казынасын кантип толтурууга болот?
или как можно пополнить бюджет страны?
"Я всем сердцем люблю мой Кыргызстан!"
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Токтогулдун милициясы ИИМдин буйругун аткарбагандыктан
Сотрудники милиции Сузакского района будут нести ответственность за утери табельного оружия
Жаңы министрликтин жаш кадрларынын жоруктары
Нобель сыйлыгынын лауреаттарынын жолугушуусунда доклад жасады...
Орустар алтын медаль беришиптир...
Кызык, эмне болуп жатат деги….?
Кыргызстандын жарандарына жасалган мыйзам ченемсиз эксперименттер
В Кыргызстане многие еще только ждут своего часа
Курманбек Салиевич Бакиев, тур ордуңдан, сот келатат!
"Мой курс - отстранить родственников президента от власти"
Курманбек Бакиев кимди мураскер кылып калтырат?
Кого Курманбек Бакиев назначит преемником?