el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el
Το Μέγα λεξικόν ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης (αυθεντικός τίτλος), εν συντομία γνωστό ως Λεξικό Δημητράκου, είναι το λεξικό το οποίο εξέδωσε ο Δημήτριος Δημητράκος κατά την περίοδο από το 1936 έως το 1950 σε 9 τόμους.[1] Το λεξικό περιέχει καταχωρίσεις λέξεων από όλες τις περιόδους της ελληνικής ιστορίας: αρχαϊκής του Ομήρου, αρχαίας της κλασικής και ελληνιστικής περιόδου, μεσαιωνικής και της νεότερης. Η δημοτική υστερούσε, διότι δεν ήταν τότε λεξικογραφικά επεξεργασμένη σε ικανοποιητικό βαθμό, ενώ και τα γλωσσικά πάθη της εποχής θα καθιστούσαν παράτολμη την ευρεία συμπερίληψη λέξεων του προφορικού λόγου. Γλώσσα σύνταξης του ίδιου του έργου ήταν η καθαρεύουσα.[2]
Μεταξύ των συντακτών του λεξικού ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και ακαδημαϊκός Χρυσόστομος και διαπρεπείς επιστήμονες, όπως οι Αδαμάντιος Αδαμαντίου, Νικόλαος Ανδριώτης, Νίκος Βέης, Δημήτρης Γληνός, Εμμανουήλ Κριαράς, Σωκράτης Κουγέας, Παναγής Λορεντζάτος, Ιωάννης Συκουτρής, Αχιλλέας Τζάρτζανος, Γεώργιος Χατζιδάκις και άλλοι. Τη συντακτική ευθύνη έως το 1943 (έτος θανάτου του) είχε ο λογοτέχνης και λεξικογράφος Ιωάννης Ζερβός.[5][6][7] ο οποίος στην αρχή της εργασίας του καθοδηγήθηκε από τον Γ. Χατζιδάκι και κατόπιν από τον διάδοχό του στην έδρα τής γλωσσολογίας Γεώργιο Αναγνωστόπουλο.[8]
Με εξαίρεση το αγγλικό Μεγάλο λεξικό της ελληνικής γλώσσας, το οποίο εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1843 και μεταφράστηκε με τις αποδόσεις των αρχαίων λέξεων στα νέα ελληνικά στα 1901-1906,[10] και την ατελέσφορη προσπάθεια του ελληνικού κράτους το 1908 για σύνταξη παρόμοιου λεξικού -με πρωτοβουλία του Γεωργίου Χατζιδάκι- το έργο αυτό ήταν το πρώτο φιλοπόνημα στο οποίο συγκεντρώθηκαν όλες οι ελληνικές λέξεις, ανεξαρτήτως περιόδου, με τα ερμηνεύματά τους.[11][12] Ωστόσο, υπήρξε και κριτική ως προς τη διαρρύθμιση των καταχωρίσεων, καθώς δεν χωρίζονται χρονολογικά αλλά παρατίθενται όλες μαζί αλφαβητικά κάτι που υποτίθεται ότι το καθιστά δύσχρηστο.[13]
Το έργο είχε αρκετές επανεκδόσεις με τον πρωτότυπο τίτλο του, όπως εκείνη του 1964[14] και η μεταγενέστερη, σε 15 τόμους, από τις Εκδόσεις Δομή.[15] Το 2001 επανακυκλοφόρησε ως Μέγα λεξικόν τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης.[16]. Επανεκδόθηκε με τον ίδιο τίτλο το 2008-2009.[17]
↑ «Λεξικά και γλωσσάρια». Η Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα. Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2016.
↑ Μπαμπινιώτης, Γεώργιος. «Το πρώτον βιβλίον εκάστου έθνους» (PDF). babiniotis.gr. σελίδες 22–23. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 1 Ιουλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2016.
↑ Μπαμπινιώτης, σελ. 22.
↑ Δημητράκος, Δημήτρης Β. (1974). «Συνοπτική ιστορία της εκδόσεως». Μέγα λεξικόν όλης της Ελληνικής γλώσσης. 1. Αθήνα: Εκδόσεις Δομή. σελ. ζ΄.
↑ «Συντάκται». Νέος Κόσμος: σελ. 1. 8 Νοεμβρίου 1934.
↑ «Μέγα λεξικόν της Eλληνικής γλώσσης». Βιβλιοπωλείο Πολιτεία. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2016.
↑ Μπαμπινιώτης, σελ. 23-24,
↑ Δημητράκος (1974), σελ. ζ΄-η΄.
↑ Μέγα λεξικόν (1974), σελ. δ΄-ε΄.
↑ Μέγα λεξικόν τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης. Α΄-Δ΄. Αθήνα: Εκ του Τυπογραφείου των Καταστημάτων Ανέστη Κωνσταντινίδου. 1901–1906.
↑ «Για το μεγάλο Λεξικό του Δημητράκου». Ο Κόσμος της Ν. Φιλαδέλφειας. 13 Απριλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2016.
↑ Liddel, Henry George και Robert Scott (1996). Greek-English Lexicon. Οξφόρδη: Clarendon Press. σελ. 12. ISBN 0198642261.
↑ «Το ραμόνι και τα λουμπέσα». sarantakos.com. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2016.
↑ «Μέγα λεξικόν όλης της Eλληνικής γλώσσης». Βιβλιοπωλείο Πολιτεία. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2016.
↑ «Μέγα λεξικόν όλης της Eλληνικής γλώσσης». Ερανιστής. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2016.
↑ «Επανακυκλοφόρησε το Μέγα Λεξικόν του Δ. Δημητράκου». in.gr. 4 Απριλίου 2001. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2016.