el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el el el el el el el el el el el el
Ρωσοτουρκικοί πόλεμοι ονομάζεται μία σειρά από πολεμικές συγκρούσεις, οι οποίες διεξήχθησαν μεταξύ της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Αποτέλεσαν μία από τις πιο μακροχρόνιες σειρές στρατιωτικών συγκρούσεων στην ευρωπαϊκή ιστορία.[1] Οι πόλεμοι αυτοί συνέβαλαν στη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Για τη Ρωσία, αντίθετα, οι πόλεμοι αυτοί είχαν συνολικά ευνοϊκό αποτέλεσμα, αφού η Ρωσία είχε εδαφικά κέρδη και αύξησε την επιρροή της στην Ευρώπη.
Παρακάτω καταγράφονται οι κύριοι πόλεμοι όπου συγκρούστηκαν Ρώσοι και Οθωμανοί.
= Μη αποφασιστικό αποτέλεσμα      = Ρωσική νίκη      = Οθωμανική νίκη
Οι Ρώσοι απωθούν τους Τούρκους και τους Τάταρους που προσπάθησαν να καταλάβουν το Αστραχάν. Μετά την κατάπαυση πυρός ωστόσο, οι Ρώσοι συμφωνούν να καταστρέψουν το οχυρό τους στον ποταμό Τέρεκ στον Καύκασο και οι Τούρκοι κερδίζουν εμπορική πρόσβαση στο Αστραχάν.
Πριν τον πόλεμο, οι Τάταροι είχαν πραγματοποιήσει μεγάλες επιδρομές στη Ρωσία. Η επαρχία του Ριαζάν λεηλατήθηκε και το 1571 η Μόσχα καταστράφηκε από πυρκαγιά , αλλά μετά τη μάχη του Μόλοντι (Moлoди) η Ρωσία καταφέρνει να αναχαιτίσει τους Τάταρους και τους Οθωμανούς.
Κοζακικό Χετμανάτο του Ιβάν Σαμόιλοβιτς
Κοζακικό Χετμανάτο του Πέτρο Ντοροσσένκο
Οι Οθωμανοί καταλαμβάνουν τη σημερινή Ροντίλγια στην Ουκρανία και επιχειρούν να επεκταθούν με τη βοηθεία του Ντοροσσένκο. Πολλοί Κοζάκοι δυσαρεστούνται από τον Ντοροσσένκο και επιλέγουν για νέο τους αρχηγό τον Ιβάν Σαμόιλοβιτς, σύμμαχο της Ρωσίας. Οι Ρώσοι ανακτούν το Τσιχιρίν. Οι Οθωμανοί θα απειλήσουν άλλες δυο φορές το Τσιχιρίν, αποτυγχάνουν την πρώτη, αλλά το καταλαμβάνουν με τη δεύτερη προσπάθεια και τελικά φτάνουν μέχρι το Κάνεβ. Συνθήκη του Μπαχτσισαράι- τα σύνορα μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας ορίζονται κατά μήκος του ποταμού Δνείπερου.
Ο Πέτρος ο Μέγας νικάει και ανακτά την περιοχή του Αζόβ, καθώς και τα φρούρια του Ταγκαρόγκ, του Παβλόβσκ και του ποταμού Μηούς.
Η Ρωσία χάνει τη μάχη του Στανιλέστι. Ρωσικές και μολδαβικές δυνάμεις κινούνται προς στη Βραΐλα, την οποία και καταλαμβάνουν. Τελικά υπογράφηκε η Συνθήκη του Προύθου, που επέστρεφε το Αζόβ στους Οθωμανούς, ενώ η Ρωσία αναγκάστηκε να καταστρέψει διάφορα δικά της φρούρια, συμπεριλαμβανομένου του Ταγκάνρογκ.
Η Ρωσία κερδίζει τους Τούρκους στο χωριό Σταβτσάνι της Ουκρανίας και καταλαμβάνει τα φρούρια στο Χοτίν και στο Ιάσιο. Η Αυστρία αντίθετα ηττήθηκε στη μάχη της Γκρότσκα στη Σερβία και συμφώνησε να παραδώσει τη Σερβία και άλλα εδάφη στην Τουρκία. Η Ρωσία από την άλλη υπέγραψε τη Συνθήκη της Νις με την οποία αποκτούσε τον έλεγχο του Αζόβ.
Ρωσική νίκη. Υπογραφή της Συνθήκης του Κιουτσούκ-Καϊναρτζή. Το 1782 αργότερα, η Ρωσία θα προσαρτήσει το Κριμαϊκό Χανάτο.
Οι Τούρκοι θα προσπαθήσουν να ανακαταλάβουν τα χαμένα εδάφη, χωρίς επιτυχία όμως. Υπογράφεται η Συνθήκη του Ιασίου (1792) και ο Δνείστερος γίνεται το νέο δυτικό σύνορο της Ρωσίας.
Ο Κουτούζοβ νικάει τους Τούρκους στη Βεσσαραβία. Η Συνθήκη του Βουκουρεστίου θα παραδώσει τον έλεγχο της Βεσσαραβίας στη Ρωσία.
Συνθήκη της Αδριανούπολης. Η Ρωσία φτάνει μέχρι τη Γεωργία, ενώ η Βλαχία, η Μολδαβία και η Ελλάδα κερδίζουν την ανεξαρτησία τους από την Οθωμανική αυτοκρατορία.
Κριμαϊκός Πόλεμος (1853 - 1856)
Νίκη των Οθωμανών και των συμμάχων τους. Η Ρωσία έχασε περισσότερους από 500,000 στρατιώτες στον πόλεμο. Υπογράφεται η Συνθήκη των Παρισίων (1856), με την οποία η Βλαχία και η Μολδαβία επιστρέφουν στην τουρκική σφαίρα επιρροής. Απαγορεύεται στα ρωσικά πλοία να διαβαίνουν τη Μαύρη θάλασσα. Ιδέες για την κατάργηση του θεσμού της δουλοπαροικίας αρχίζουν να γίνονται δημοφιλείς στη Ρωσία.
Πολωνική Λεγεώνα στην Τουρκία
Ρωσική νίκη. Υπογραφή της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου- η Βουλγαρία και η Ρουμανία γίνονται ανεξάρτητες χώρες. Η Σερβία και το Μαυροβούνιο κερδίζουν εδάφη. Η Ρωσία προσαρτεί τις περιφέρειες του Καρς και του Μπατούμ.
Άλλοι σύμμαχοι της Αντάντ
Οθωμανική Αυτοκρατορία /   Τουρκία
Άλλοι σύμμαχοι των Κεντρικών Δυνάμεων
Διάλυση της Ρωσικής αυτοκρατορίας ως επακόλουθο της Οκτωβριανής Επανάστασης και τελικά δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης.
Συνθήκη του Μπρεστ Λιτόβσκ- έξοδος της Ρωσίας από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Συνθήκη του Καρς- η Ρωσία επιστρέφει την περιοχή του Καρς στην Τουρκία.
Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
↑ Timothy C. Dowling, Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond (2 volumes, ABC-CLIO, 2014).