el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el ko el el el el el el el el ia el el el el el el el el el el fr el el el el el el el en el el en zh el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el el el el el el el el el en el el el el el en el el en el el en fr el en el el it el el el en el el el el en el el en en el el el el el el en el en el el el el en el en el en el el en it el fr el el en en el en el el en el de el el en el el en el el it el el it el el fr el el en el el en el el el el en el el el el en el el el el el el el el el el el el el el el el ru el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el en el el el el el en el el el el yue en el en el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el
Η Ειρήνη Παπά (γενν. ως Ειρήνη Λελέκου, Χιλιομόδι Κορινθίας, 3 Σεπτεμβρίου 1929 [εκκρεμεί παραπομπή]- 14 Σεπτεμβρίου 2022[8]) ήταν Ελληνίδα ηθοποιός με διεθνή σταδιοδρομία. Το 1995 τιμήθηκε - ανάμεσα σε πολλές άλλες διακρίσεις και με το Παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος.[9]
National Board of Review Award for Best Actress (1971)
Διοικητής του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων (26  Ιανουαρίου 1995)[6][7]
Knight Commander of the Order of Alfonso X
Γεννήθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 1929 στο Χιλιομόδι Κορινθίας ως Ειρήνη Λελέκου.[10][11]
Γεννήθηκε σε οικογένεια δασκάλων, όπως ο παππούς της, οι γονείς της και η θεία της που την επηρέασαν στη μόρφωσή της.[10][11] Η μητέρα της Ελένη Λελέκου, από το γένος Πρεβεζάνου, ήταν δασκάλα, από την οποία είχε ακούσει πολλά παραμύθια και ιστορίες.[12][10] Ο πατέρας της Σταύρος Λελέκος ήταν καθηγητής κλασικού δράματος, υπήρξε διευθυντής στο σχολείο του Σοφικού Κορινθίας και την έμαθε να διαβάζει αρχαίους Έλληνες.[10] Οι γονείς της είχαν τέσσερα κορίτσια. Αδελφές της είναι η ιατρός Ευαγγελία Λελέκου-Μανθοπούλου [εκκρεμεί παραπομπή] και η λογοτέχνιδα και ποιήτρια Δέσποινα Λελέκου-Τατάκη.[13] Ο προπάππος της Σταύρος Λελέκος, έγραψε βιβλία για την δευτεροβάθμια εκπαίδευση.[14] Ανιψιός της είναι ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος Μανούσος Μανουσάκης, γιός τής αδελφής της Δέσποινας.[15] Επίσης ανιψιός της είναι και ο ηθοποιός Αίαντας Μανθόπουλος, γιος της αδελφής της Ευαγγελίας.[12]
Δεν απέκτησε δικά της παιδιά.[16]
Το 1947 παντρεύτηκε τον σκηνοθέτη και ηθοποιό Άλκη Παπά (1922-2018), με τον οποίο χώρισαν το 1951, αλλά διατήρησε μέχρι και σήμερα το επίθετό του.[10][12] Σύμφωνα με άλλες πληροφορίες ο γάμος τους διήρκεσε από το 1943 έως το 1947.
Ξεκίνησε από την ηλικία των 15 ετών ως ραδιοφωνική παραγωγός, τραγουδίστρια και χορεύτρια σε διάφορες εκδηλώσεις. Παρακολούθησε μαθήματα υποκριτικής στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, που τότε ονομαζόταν Εθνική Σχολή Κλασικού Θεάτρου με σπουδαίους δασκάλους όπως τους Γιώργο Γληνό, Νικόλαο Παρασκευά, Λουκά Καρυντινό, Πέλο Κατσέλη, Δημήτρη Ροντήρη, κλπ. [11]
Το 1951 έγινε γνωστή διεθνώς με την κοινωνική δραματική ταινία Νεκρή Πολιτεία της Φίνος Φιλμ, στον Μυστρά, που προβλήθηκε, αντιπροσωπεύοντας την Ελλάδα, στο Φεστιβάλ των Καννών, του σκηνοθέτη Φρίξου Ηλιάδη και συμπρωταγωνιστή τον Γιώργο Φούντα (ο οποίος εμφανίζεται για πρώτη φορά στον κινηματογράφο) και διαδραματίζεται στον Μυστρά.[10][11][19][20] Τρεις από τις ταινίες στις οποίες η Ειρήνη Παππά πρωταγωνίστησε προτάθηκαν για Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας, με την γαλλόφωνη Ζ του Κώστα Γαβρά να το κατακτά,[11] ενώ υποψήφιες υπήρξαν επίσης και δύο ελληνικές ταινίες, μεταφορές στην μεγάλη οθόνη αρχαίων τραγωδιών, η Ηλέκτρα και η Ιφιγένεια.
Η Ειρήνη Παππά συμμετείχε σε πολλές χολιγουντιανές παραγωγές, ενώ πρωταγωνίστησε και στο θέατρο Μπρόντγουεϊ το 1967.[10][11]
Το 1979 στο Ηρώδειο, όταν ήταν να παιχτεί το Αντώνιος και Κλεοπάτρα, βρέθηκε σε διαμάχη με τον Δημήτρη Χορν που είχε εκφραστεί απαξιωτικά εναντίον της.[10]
Σύμφωνα με τον κριτικό Ρότζερ Ίμπερτ, είχε τρία «μειονεκτήματα», το ύψος της, που έκανε πολλούς ηθοποιούς να μην θέλουν να σταθούν δίπλα της, την ομορφιά της που ήταν ανταγωνιστική για τις άλλες ηθοποιούς και τη «βαριά» πελοποννησιακή προφορά της. Ο Πορτογάλος σκηνοθέτης Μανοέλ Ντε Ολιβέιρα, είχε πει ότι είναι «η πανέμορφη και μεγαλοπρεπή φιγούρα που ενσαρκώνει τη γυναικεία ψυχή στη βαθύτερη έκφραση της και η εικόνα της Ελλάδας όλων των εποχών».
Η Παπά το 1956
Στην Ελλάδα δεν έχει αναγνωριστεί τόσο, όσο διεθνώς. Τιμήθηκε με το Παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο το 1995.[10]
Το 2008, η Ιταλία την τίμησε με το «Βραβείο Ρώμη» στο αρχαίο θέατρο της «Όστια Αντίκα».[21][10][11] Τότε όταν παρέλαβε το βραβείο είχε πει: «Δεν ξέρω αν πρέπει να γελάσω ή να κλάψω, μπορώ μόνο να πω ότι η Αθήνα θα είναι πάντα η μητέρα μου, αλλά η Ρώμη, παράλληλα, είναι δεύτερη μητέρα μου, από ξεκάθαρη επιλογή μου».[21] Στην Ιταλία συνεργάστηκε με πολλούς Ιταλούς σκηνοθέτες και οι Ιταλοί την αγάπησαν, λέγοντας Bella Greca και Irene Nostra (δηλ. «η δικιά μας Ειρήνη»). Στην Ιταλία κατέφυγε τα χρόνια της χούντας, δεδομένου ότι ήταν υποστηρίκτρια του κομμουνισμού.
Η Πορτογαλία έδειξε την εκτίμησή της με την υποστήριξη στο θέατρο που ίδρυσε εκεί για να παίζονται αρχαίες τραγωδίες. Γι' αυτό το θέατρο η Ειρήνη Παππά διέμενε στην Πορτογαλία τα τελευταία ενεργά χρόνια της.
Το 2000 τιμήθηκε με τον τίτλο «Γυναίκα της Ευρώπης» και το 2009 με τον Χρυσό Λέοντα Μπιενάλε του Θεάτρου της Βενετίας, από τα χέρια του σκηνοθέτη Μαουρίτσιο Σκαπάρο.[11]
Τα τελευταία χρόνια είχε τιμηθεί και με τον τίτλο του επίτιμου διδάκτορα στο Πανεπιστήμιο Τορ Βεργκάτα της Ρώμης στην Ιταλία.[10] Συνολικά έλαβε περισσότερες από 24 τιμητικές διακρίσεις και βραβεία.[10]
Μεταπολιτευτικά είχε ασχοληθεί και με την πολιτική. Ήταν μέλος του ΚΚΕ, αλλά θαύμαζε την προσωπικότητα του Ανδρέα Παπανδρέου.[10] Είχε γίνει φίλη με τη Δήμητρα Λιάνη, όταν στην τελευταία κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου η Λιάνη είχε γίνει στόχος επιθέσεων από τα ΜΜΕ, η Ειρήνη Παππά την υπερασπίστηκε.[εκκρεμεί παραπομπή]
Στιγμιότυπο από την ταινία A ciascuno il suo (1967)
Για όλες όσες πόνεσαν (Vortice)
Μια από εκείνες (Una di quelle)
Αττίλας, η μάστιξ του Θεού (Attila Fragello di Dio)
Θεοδώρα, η αυτοκράτειρα του Βυζαντίου (Teodora, l’imperatrice de Bisanzio)[18]
Ελύγισα για πρώτη φορά (Tribute To A Bad Man)[18]
The Power and the prize[18]
Η λίμνη των στεναγμών
Τα κανόνια του Ναβαρόνε (The Guns of Navarone)[21][11][18]
Αλέξης Ζορμπάς (Zorba the Greek) [21][18]
A ciascuno il suo
Οδύσσεια (Odissea) [11] (τηλεοπτική μίνι σειρά)
Ο λέων της Αραβίας (The Message)
Ο Χριστός σταμάτησε στο Έμπολι (Cristo si è fermato a Eboli)[18]
Πάνω, κάτω και πλαγίως[18]
Οδύσσεια (τηλεοπτική μίνι σειρά)
Το μαντολίνο του λοχαγού Κορέλι (Captain Corelli's Mandolin)[11]
Και το τρένο πάει στον ουρανό
Λόγια μιας ταινίας (Um Filme Falado)[24]
1968 Ειρήνη Παπά - Σε ένδεκα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη
1972 Aphrodite's Child - 666[21]
1977 Γιάννης Μαρκόπουλος - Ελεύθεροι πολιορκημένοι
1978 Ειρήνη Παπά ● Βαγγέλης Παπαθανασίου - Ωδές
1982 Ντέμης Ρούσσος - Demis
1986 Ειρήνη Παπά ● Βαγγέλης Παπαθανασίου - Ραψωδίες
1969 Irene Papas - Canta Theodorakis
2001 Τάσος Καρακατσάνης - ...Και Το Τρένο Πάει Στον Ουρανό
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1948/1949
Θέατρο Rex - Κοτοπούλη
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1950/1951
Θίασος Κρινιώς Παπά και Σπύρου Μουσούρη
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1951/1952
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1951/1952
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1951/1952
Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1959/1960
Η δίκη των πιθήκων
Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη
Περισσότερες πληροφορίες για κάθε παράσταση εμφανίζονται ενεργοποιώντας τον σύνδεσμο που υπάρχει στο όνομα της κάθε παράστασης
↑ www .dimokratia .gr /politismos /550911 /pagkosmios-thrinos-gia-tin-eirini-papa /.
↑ Ανακτήθηκε στις 19  Σεπτεμβρίου 2022.
↑ 3,0 3,1 www .thetoc .gr /politismos /article /to-sabbato-sto-xiliomodi-korinthias-i-kideia-tis-eirinis-pappa /.
↑ Czech National Authority Database. xx0215857. Ανακτήθηκε στις 1  Μαρτίου 2022.
↑ www .reuters .com /world /europe /greek-actress-singer-irene-papas-dies-aged-96-2022-09-14 /. Ανακτήθηκε στις 14  Σεπτεμβρίου 2022.
↑ Ανακτήθηκε στις 2  Φεβρουαρίου 2019.
↑ www .siv .archives-nationales .culture .gouv .fr /siv /rechercheconsultation /consultation /ir /pdfIR .action?irId=FRAN _IR _026438. Ανακτήθηκε στις 26  Απριλίου 2019.
↑ Chloe, Euterpe (16 Σεπτεμβρίου 2022). «Πέθανε σε ηλικία 93 ετών η Ελληνίδα ηθοποιός Ειρήνη Παππά, που απέκτησε φήμη στο Χόλιγουντ». Prevezaposto. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2022.
↑ 10,00 10,01 10,02 10,03 10,04 10,05 10,06 10,07 10,08 10,09 10,10 10,11 10,12 10,13 10,14 10,15 10,16 «Ειρήνη Παππά: Η γυναίκα – Ελλάδα» της Αλεξάνδρας Τσόλκα στο mononews.gr. Δημοσιεύθηκε 15/02/2018. Αρχειοθετήθηκε 04/06/2018. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
↑ 11,00 11,01 11,02 11,03 11,04 11,05 11,06 11,07 11,08 11,09 11,10 11,11 11,12 11,13 «Ειρήνη Παππά» από finosfilm.com. Αρχειοθετήθηκε 16/06/2018. Ανακτήθηκε 18/02/2019.
↑ 12,0 12,1 12,2 (Αγγλικά) «Irene Papas Biography (1929?-)» από filmreference.com. Αρχειοθετήθηκε 20/06/2018. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
↑ Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία το 2003. «Η Ειρήνη Παππά μιλά στον Στάθη Τσαγκαρουσιάνο» από lifo.gr. Αρχειοθετήθηκε 13/09/2018. Ανακτήθηκε 18/02/2019.
↑ (Αγγλικά) «The Godfather actor Marlon Brando passed away on 1st July 2004, and now a former lover has come forward to reveal their secret love affair in the 1950s» από contactmusic.com. Δημοσιεύθηκε 07/07/2004. Αρχειοθετήθηκε 07/11/2018. Ανακτήθηκε 18/02/2019.
↑ 18,00 18,01 18,02 18,03 18,04 18,05 18,06 18,07 18,08 18,09 18,10 18,11 18,12 Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο  . Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα :10.
↑ 19,0 19,1 «ΝΕΚΡΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ - (1951)- Σκηνοθεσία: ΗΛΙΑΔΗΣ ΦΡΙΞΟΣ» από tainiothiki.gr. Αρχειοθετήθηκε 09/11/2017. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
↑ 20,0 20,1 «Νεκρή Πολιτεία (1951)» από ellinikoskinimatografos.gr. Δημοσιεύθηκε 24/04/2018. Αρχειοθετήθηκε 17/02/2019. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
↑ 21,0 21,1 21,2 21,3 21,4 21,5 Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο  . Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα :5.
↑ (Αγγλικά) «Electra (1962)» από imdb.com. Αρχειοθετήθηκε 17/02/2019. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
↑ Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο  . Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα :0.
↑ (Ελληνικά) (Αγγλικά) «Portugal In Cyprus – Movie Night & Exhibition» στο politistiko-ergastiri.org. Δημοσιεύθηκε 21/07/2016. Αρχειοθετήθηκε 08/06/2019. Ανακτήθηκε 24/06/2019.