el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el ru el ja hbs_lat ja en en el ru el en el af pt eu hbs_lat ru el el lt el es el it el el en el pt el en en el el it el sl el el en el en el da en fr en en el el el el el el el el el el el el el el el el en ru ja lt es en el ja it el pl es en ru el el en en el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el el el en en en en el el el el el el el el el el el el
Το διχλωριούχο θείο[1] (αγγλικά ΗΠΑ: sulfur chloride, αγγλικά ΗΒ: sulphur chloride) είναι ανόργανη δυαδική χημική ένωση, με μοριακό τύπο SCl2. Το χημικά καθαρό διχλωριούχο θείο, στις κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος είναι κόκκινο κερασί υγρό. Είναι το απλούστερο και το πιο συνηθισμένο χλωρίδιο του θείου. Χρησιμοποιήθηκε ως πρόδρομη ένωση για την παραγωγή οργανικών ενώσεων του θείου.[2]
Εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά, τα δεδομένα αφορούν υλικά υπό κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος (25°C, 100 kPa).
Το διχλωριούχο θείο παράγεται με χλωρίωση είτε στοιχειακού θείου είτε διχλωριούχου διθείου (S2Cl2).[6] Η διεργασία πραγματοποιείται σε μια σειρά από στάδια, μερικά από τα οποία είναι τα ακόλουθα:
S 8 + 4 C l 2 → 4 S 2 C l 2   ( Δ H = − 58 , 2   k J / m o l e ) {\displaystyle \mathrm {S_{8}+4Cl_{2}\xrightarrow {} 4S_{2}Cl_{2}\ (\Delta H=-58,2\ kJ/mole)} }
S 2 C l 2 + C l 2 → 2 S C l 2   ( Δ H = − 40 , 6   k J / m o l e ) {\displaystyle \mathrm {S_{2}Cl_{2}+Cl_{2}\xrightarrow {} 2SCl_{2}\ (\Delta H=-40,6\ kJ/mole)} }
Επιπρόσθετα, τη προσθήκη χλωρίου στο διχλωριούχο δίθειο έχει προταθεί ότι προχωρά μέσω της ενδιάμεσης ένωσης μικτού σθένους Cl3S-SCl. Το διχλωριούχο θείο υφίσταται περαιτέρω χλωρίωση, δίνοντας τετραχλωριούχο θείο (SCl4), αλλά αυτό το χημικό είδος είναι ασταθές γύρω στη θερμοκρασία δωματίου (20°C). Είναι επίσης πιθανό να σχηματιστούν αρκετά χημικά είδη γενικού τύπου SxCl2, όπου x > 2. Το διχλωριούχο δίθειο είναι συχνή πρόσμειξη στο διχλωριούχο θείο. Ο διαχωρισμός του διχλωριούχου θείου από το διχλωριούχο δίθειο είναι δυνατή με συναπόσταξη με τριχλωριούχο φωσφόρο (PCl3), ώστε να σχηματιστεί αζεοτροπικό μείγμα με 99% καθαρότητα, αλλά το διχλωριούχο θείο χάνει αργά χλώριο στη θερμοκρασία δωματίου, ξαναδίνοντας διχλωριούχο δίθειο. Τα καθαρά δείγματα διχλωριούχου θείου μπορούν να αποθηκευτούν σε σφραγισμένες γυάλινες αμπούλες που αναπτύσσουν μια ελαφρά θετική πίεση χλωρίου, σταματώντας την αποσύνθεση.
Το διχλωριούχο θείο χρησιμοποιήθηκε στην οργανική σύνθεση. Δίνει αντιδράσεις προσθήκης σε αλκένια δίνοντας χλωροϋποκατεστημένους θειαιθέρες. Ενδεικτικές εφαρμογές τέτοιας προσθήκης αποτελούν:
Η προσθήκη διχλωριούχου θείου σε 1,5-κυκλοοκταδιένιο, που δίνει δικυκλικό θειαιθέρα.[7]
Η προσθήκη διχλωριούχου θείου σε αιθυλένιο, που δίνει θειομουστάρδα [S(CH2CH2Cl)2].[8]
Το διχλωριούχο θείο χρησιμοποιήθηκε ως πρόδρομη ένωση για αρκετές ανόργανες θειούχες ενώσεις. Η επίδρασή του σε φθοριούχα άλατα δίνει τετραφθοριούχο θείο (SF4), μέσω αποσύνθεσης του ενδιάμεσα σχηματιζόμενου διφθοριούχου θείου (SF2). Με το υδρόθειο (H2S) το διχλωριούχο θείο αντιδρά δίνοντας κατώτερα θειάνια, όπως του τριθειάνιο (S3H2). Η αντίδραση του διχλωριούχου θείου με την αμμωνία δίνει νιτρίδια του θείου συγγενικά με το S4N4. Η επίδραση του διχλωριούχου θείου με πρωτοταγείς αμίνες δίνει θειοδιιμίδια. Ένα παράδειγμα τέτοιας ένωσης αποτελεί το διτριτοταγές βουτυλοθειοδιιμίδιο.[9]
Το διχλωριούχο θείο υδρολύεται εκλύοντας υδροχλώριο. Παλιά δείγματα διχλωριούχου θείου περιέχουν στοιχειακό χλώριο.
Μονοξείδιο του διχλωρίου (Cl2O).
Μονοξείδιο του διβρωμίου (Br2O).
Οξείδιο του διιωδίου (I2O).
↑ Για εναλλακτικές ονομασίες και συμβολισμούς δείτε τον πίνακα πληροφοριών.
↑ Schmidt, M.; Siebert, W. "Sulphur" Comprehensive Inorganic Chemistry Vol. 2, ed. A.F. Trotman-Dickenson. 1973.
↑ Τα δεδομένα προέρχονται από τους πίνακες δεδομένων των στοιχείων άνθρακα, πυριτίου και υδρογόνου και τις πηγές«Table of periodic properties of thw Ellements», Sagrent-Welch Scientidic Company και «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982»
↑ «chem.tamu.edu» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 28 Ιανουαρίου 2018.
↑ Υπολογισμένο βάση του ιονισμού από τον παραπάνω πίνακα
↑ F. Fehér "Dichloromonosulfane" in Handbook of Preparative Inorganic Chemistry, 2nd Ed. Edited by G. Brauer, Academic Press, 1963, NY. Vol. 1. p. 370.
↑ Bishop, Roger (1992), «9-Thiabicyclo[3.3.1]nonane-2,6-dione», Org. Synth. 70: 120, http://www.orgsyn.org/orgsyn/orgsyn/prepContent.asp?prep=cv9p0692 ; Coll. Vol. 9: 692
↑ R. J. Cremlyn “An Introduction to Organosulfur Chemistry” John Wiley and Sons: Chichester (1996). (ISBN 0-471-95512-4).
↑ Kresze, G.; Wucherpfennig, W. (1967). «New Methods of Preparative Organic Chemistry V: Organic Syntheses with Imides of Sulfur Dioxide». Angewandte Chemie International Edition in English 6 (2): 149–167. doi:10.1002/anie.196701491. PMID 4962859.