el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el wuu el el el el el el el el el el el el en el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el pt el el el en el en el en el en el el el el el el el el el el el el el
Τα μυθιστορήματα διακρίνονται σε διάφορα είδη, ανάλογα με την θεματολογία αλλά και τη μορφή του περιεχόμενου τους, όπως Ιστορικό, Επιστολικό, Κοινωνικό, Αστυνομικό και άλλα.
1 Οι πρώτες μορφές μυθιστορηματικής αφήγησης
2 Το μεσαιωνικό και αναγεννησιακό μυθιστόρημα
3.1 H Γενιά του ’30
Οι πρώτες μορφές μυθιστορηματικής αφήγησηςΕπεξεργασία
Στις αρχαιότερες παραδόσεις των λαών μπορούμε να βρούμε δείγματα του είδους του μυθιστορήματος, αν και όχι με την σύγχρονη μορφή του.
Από την αρχαιοελληνική γραμματεία συναντάμε μυθιστορήματα από το τέλος του 2ου αιώνα π. Χ. που όμως δεν έχουν διασωθεί. Αντίθετα, σωζόμενα έργα έχουμε κατά τους Ελληνορωμαϊκούς χρόνους. Τα έργα αυτά είναι συνήθως μακροσκελείς αφηγήσεις περιπετειών των ηρώων. Το κύριο θέμα συχνά, είναι ο έρωτας και τα προβλήματα που δημιουργεί. Δείγμα αυτής της θεματολογίας είναι το μυθιστόρημα «Τὰ περὶ Χαιρέαν καὶ Καλλιρρόην» του Χαρίτωνα από την Αφροδισιάδα της Καρίας. Το έργο τοποθετημένο την περίοδο του Πελλοπονησιακού πολέμου παρουσιάζει την ιστορία του έρωτα της Καλλιρόης (κόρης του στρατηγού Ερμοκράτη των Συρακουσών) και του Χαιρέα (γιός πολιτικού αντιπάλου του στρατηγού).[5]
Προς το τέλος του 1ου μ.Χ., γράφεται ένα ακόμα γωνστό σε εμάς μυθιστόρημα, το «Τὰ κατ΄ Ἄνθειαν καὶ Ἁβροκόμην ἐφεσιακά» του Ξενοφώντα από την Έφεσο, που πάλι με βάση τον έρωτα δημιουργούνται οι καταστάσεις που εξιστορούνται.
Σημαντικός μυθιστοριογράφος της εποχής του τέλους του 2ου αι. μ.Χ. είναι ο Αχιλλέας Τάτιος από την Αλεξάνδρεια που έγραψε δημοφιλή (τον καιρό του) μυθιστορήματα. Αυτό που διασώθηκε μέχρι τις μέρες μας είναι το έργο «Τα κατά Λευκίππην και Κλειτοφώντα». Το μυθιστόρημα παρουσιάζει την πρωτοτυπία να διηγείται την ιστορία του έρωτα των δυο νέων, έμμεσος αφηγητής, (ένας νέος ο οποίος εξιστορεί στον συγγραφέα την ιστορία που διαβάζουμε).
Πετρώνιος: «Σατυρικόν», έκδοση του 1709
Το πιο γνωστό μυθιστόρημα εκείνης της περιόδου ωστόσο, είναι τα «Αἰθιοπικά», του Ηλιόδωρου από την Έμεσα. Η ιστορία αφηγείται και πάλι τον έρωτα δυο νέων, της Χαρίκλειας κόρης του βασιλιά της Αιθιοπίας και του Θεσσαλού αθλητή Θεαγένη, που ύστερα από πολλές περιπέτειες, δυστυχίες και ανατροπές μέχρι το αίσιο τέλος.[6] «Αναμφισβήτητα, ο Ηλιόδωρος είχε ταλέντο: επινόησε την πλοκή, ταχτοποίησε την ύλη, ζωντάνεψε τα πρόσωπα, δημιούργησε δραματικές καταστάσεις - όλα με αξιοπρόσεχτη αφηγηματική μαστοριά. Είναι πραγματικά κρίμα που η αττικιστική γλώσσα και το συνακόλουθο επίπλαστο ύφος εμείωναν την αξία ενός έργου που ωστόσο η επιτυχία του και η επίδρασή του ήταν για πολλούς αιώνες μεγάλη.»
[7] Άλλα μυθιστορήματα που έχουν διασωθεί είναι τα :
«Νίνος» ανωνύμου, (έχουν διασωθεί αποσπάσματα), 1ος αι. π.Χ.
'«Μητίοχος και Παρθενόπη» ανωνύμου, (αποσπάσματα), 1ος αι. μ.Χ.
«Ιόλαος», ανωνύμου, (αποσπάσματα), 1ος αι. μ. Χ.
«Τὰ ὑπὲρ Θούλην άπιστα» του Αντώνιου Διογένη, 1ος ή 2ος αιώνας μ.Χ.
«Βαβυλωνιακά» του Ιάμβλιχου από τη Συρία (σε περίληψη), τέλη 2ου αι. μ .Χ.
«Τα κατὰ Δάφνιν καὶ Χλόην» του Λόγγου από τη Μυτιλήνη, 2ος ή 3ος αι.
Παράλληλα με την ελληνική, και η λατινική γραμματεία, έδωσε σημαντικά δείγματα του είδους, με κορυφαία το «Σατυρικόν» του Πετρώνιου, που σε 16 βιβλία περιέγραψε τη ζωή και τους ανθρώπους της εποχής του Νέρωνα και ο Απουλήιος που έγραψε τις Μεταμορφώσεις (μεταγενέστερος τίτλος «Ο χρυσός γάιδαρος»), ένα πολύ δημοφιλές έργο την εποχή του, το μόνο λατινικό μυθιστόρημα που έχει διασωθεί ολόκληρο.[8]
Το μεσαιωνικό και αναγεννησιακό μυθιστόρημαΕπεξεργασία
Στην Ιαπωνία του 11ου αιώνα μ.Χ. συναντάμε το έργο που έχει χαρακτηριστεί ως το πρώτο σύγχρονο μυθιστόρημα, και δεν είναι άλλο από το Η ιστορία του Γκέντζι της Γιαπωνέζας Μουρασάκι Σικίμπου. Τα πολλά κοινά σημεία του με το σύγχρονο μυθιστόρημα όπως η ύπαρξη ενός κεντρικού ήρωα, η ύπαρξη πολλών δευτερευόντων προσώπων που διαπλέκονται με τον πρωταγωνιστή, χρονική καταγραφή των γεγονότων της ζωής του ήρωα - έκαναν τους ειδικούς να το χαρακτηρίσουν ως το πρώτο σύγχρονο μυθιστόρημα, όπως επίσης ως το πρώτο ψυχολογικό μυθιστόρημα, αφού ασχολείται και με τον εσωτερικό κόσμο του ήρωα.[9]
Κατά τον μεσαίωνα έκανε την εμφάνισή του και το έμμετρο μυθιστόρημα, όπως Το ρομάντζο της Τροίας του Σεντ Μορ (1160). Πλουσιότερη όμως σε παραγωγή μυθιστορημάτων παρουσιάζει η Αναγέννηση. Τώρα κυριαρχεί το βουκολικό μυθιστόρημα, όπως η Αρκαδία (1504) του Ιταλού Σαναζάρο. Το πιο αριστουργηματικό όμως είναι ο Δον Κιχώτης του Ισπανού Θερβάντες (1547 - 1616), που θεωρείται πρωτοποριακό και καινοτόμο. Ακολούθησαν το Γαργαντούας και Πανταγρουέλ του Ραμπελέ (1483 - 1553), Ρόζαλιντ του Τόμας Λοντζ (1558 - 1625) κ.ά. Ο 18ος αιώνας έχει να παρουσιάσει αξιόλογα ονόματα, όπως τον Λε Σαζ, τον Ντάνιελ Ντεφόε, τον Βολταίρο, τον Ζαν Ζακ Ρουσσώ, τον Ντενί Ντιντερό, τον Αββά Πρεβώ (Μανόν Λεσκώ), τον Μπερναντέν ντε Σεν Πιέρ.
Δείτε στο λήμμα Ελληνική πεζογραφία 1830-1880
H Γενιά του ’30Επεξεργασία
Οι μυθιστοριογράφοι του μεσοπόλεμου εγκαταλείπουν την ηθογραφία και δίνουν στο μυθιστόρημα πλάτος, βάθος και καθολικότητα, πλαταίνοντας έτσι τα όριά του. Αντιπροσωπευτικοί είναι οι Στρατής Μυριβήλης, Νίκος Καζαντζάκης, Φώτης Κόντογλου, Ηλίας Βενέζης, Άγγελος Τερζάκης,Θανάσης Πετσάλης - Διομήδης, Γεώργιος Θεοτοκάς, Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, Κοσμάς Πολίτης, Παντελής Πρεβελάκης, Μ. Καραγάτσης, Γ. Δέλιος, Λουκής Ακρίτας, Λιλίκα Νάκου, Τατιάνα Σταύρου.[10]
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο το μυθιστόρημα γνώρισε θαυμαστή καρποφορία στην Ελλάδα. Έγινε το έπος της σύγχρονης ζωής και αποτελεί τη χαρακτηριστικότερη λογοτεχνική εκδήλωση της εποχής μας. Χαρακτηριστικά του είναι η απαλλαγή από τις γλωσσικές προκαταλήψεις και καλλιέργεια της μορφής, εμπλουτισμός με αφθονότερα εσωτερικά στοιχεία και απόδοση της πολυτάραχης σύνθεσης του σύγχρονου ανθρώπου. Οι ρίζες του είναι ριζωμένες βαθιά στα έδαφός μας, ακολουθεί όμως συγχρόνως και τα ρεύματα που κάθε φορά επηρεάζουν το ευρωπαϊκό μυθιστόρημα, προς το οποίο ποιοτικά είναι ισότιμο και ισάξιο. Μυθιστοριογράφος της περιόδου αυτής με διεθνή απήχηση είναι ο Νίκος Καζαντζάκης, ο οποίος με τις μεταφράσεις του Καπετάν Μιχάλη και του Ζορμπά έσπασε το φράγμα της ελληνικής απομόνωσης από τη διεθνή λογοτεχνία.[11]
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
↑ «Λεξικό λογοτεχνικών όρων» των Νικήτα και Ιωάννη Παρίση - υπό την επιμέλεια του «Παιδαγωγικού Ινστιτούτου», εκδ. «Πατάκης» σελ. 122 - 124
↑ «Λεξικό λογοτεχνικών όρων» του M.H.Abrams, εκδ. «Πατάκης», σελ. 286
↑ «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιανουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 27 Ιανουαρίου 2018.
↑ . «oxfordbibliographies.com/The Greek Novel».
↑ . «cognoscoteam.gr/Ηλιοδώρου Αιθιοπικά: Η περιπέτεια δύο εραστών».
↑ . «lifo.gr/culture/vivlio/Οι Μεταμορφώσεις του Απουλήιου».
↑ . «greek/language.gr/Γενιά του 1930».
Αυτό το λήμμα σχετικό με τη λογοτεχνία χρειάζεται επέκταση. Μπορείτε να βοηθήσετε τη Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το!