el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el fr el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el el el el el el el el el el el el el
Ο παρακάτω κατάλογος των κάστρων, των φρουρίων και των λοιπών οχυρωματικών μνημείων του Νομού Ηρακλείου,[1][2] είναι ταξινομημένος κατά ουσιαστική αλφαβητική σειρά (χωρίς δηλαδή τα προθέματα ακρόπολη, κάστρο, καστέλι, πύργος, μπούρτζι κλπ).
Σημαντικό ρόλο στην ανεύρεση, ανασκαφή, ανάδειξη, κήρυξη ως ιστορικά διατηρητέων και τη συντήρηση των οχυρωματικών μνημείων του νομού εκτελούν οι εξής υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού: ΚΓ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (ΚΓ’ ΕΠΚΑ),[3] που έχει έδρα το Ηράκλειο Κρήτης και αρμοδιότητα που εκτείνεται στο Νομό Ηρακλείου, η 13η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (13η ΕΒΑ),[4] που έχει έδρα το Ηράκλειο Κρήτης και αρμοδιότητα που εκτείνεται στους Νομούς Ηρακλείου και Λασιθίου και η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κρήτης (ΥΝΜΤΕ Κρήτης), που έχει επίσης έδρα το Ηράκλειο Κρήτης και είναι αρμόδια για τους Νομούς Ηρακλείου, Λασιθίου, Ρεθύμνου και Χανίων.[5]
Οχύρωμα του Αγίου Γεωργίου Γουβών,[7] υστερομινωικός οικισμός, Κάτω Γούβες Ηρακλείου
Ακρόπολη των Αγίων Δέκα,[8] βυζαντινές οχυρώσεις στις θέσεις, Περβολόπετρα, Αρμή, Προφήτη Ηλία, Άγιοι Δέκα Ηρακλείου
Οχύρωμα στον Αγκάραθο,[9] θέση Αγκάραθος, μινωικός οικισμός, Σμάρι Ηρακλείου
Οχύρωμα στο Αγκιναροπάπουρο,[10] θέση "Αγκιναροπάπουρο", Λέντας Ηρακλείου
Πύργος του Αγριολίδη,[11] Καμηλάρι Ηρακλείου
Ακρόπολη Αμνισού,[12][13][14] αρχαία Αμνισός ή Αμνισσός, επάνω και γύρω από τον λόφο "Παλιόχωρα", Ελαία Ηρακλείου
Πύργος του Αμπελούζου,[15] Αμπελούζος Ηρακλείου
Οχύρωμα στον Ανισαρά Γουβών,[16] ρωμαϊκός οικισμός, Κάτω Γούβες Ηρακλείου
Κτίριο της Ανωγειανάκη,[17] άμεσα συνδεδεμένο με τη Μάχης της Κρήτης
Ακρόπολη Αρκάδων Κρήτης,[18] αρχαία πόλη Αρκάδες Κρήτης ή Αρκαδία Κρήτης,[19] θέση Προφήτης Ηλίας, Αφρατί Ηρακλείου
Ακρόπολη Αρχάνων,[20][21][22][23] αρχαία πόλη Αρχάνες, Επάνω Αρχάνες Ηρακλείου
Μέγαρο του Βαθυπέτρου,[24] θέση "Πίσω Λειβάδια," υστερομινωικό κέντρο διοίκησης, Βαθύπετρο Ηρακλείου
Οχύρωμα Γαλατιανή Κεφάλα, ανάμεσα στις κοινότητες Αρκαλοχωρίου[25] και Βόνης,[26] μινωικός οικισμός, Χουμέρι Ηρακλείου και Γαλατάς Ηρακλείου
Οχύρωμα στον Γερόκαμπο,[27] θέση "Γερόκαμπος", Λέντας Ηρακλείου
Ακρόπολη της νήσου Δίας,[32] προϊστορικό τείχος στη χερσόνησο Αγ. Γεωργίου, προϊστορικοί και ιστορικοί οικισμοί, νήσος Δίας Ηρακλείου
Καστροπολιτεία Ηρακλείου, διάφορα σημεία της πόλης[35][36][37][38][39][40][41][42][43][44][45][46][47] Ηράκλειο Κρήτης
Μικρός Κουλές του Ηρακλείου, μόνο ιστορικές αναφορές, κατεδαφίστηκε το 1936, Ηράκλειο Κρήτης
Στρατώνας του Ηρακλείου,[49] στρατώνας του1883, σήμερα στεγάζονται διάφορες Δημόσιες Υπηρεσίες, Ηράκλειο Κρήτης
Ακρόπολη Ινάτου,[50] θέσεις "Λαρνάκι", "Αλιόρι", "Κράσα", αρχαία πόλη Ίνατος ή Είνατος, Τσούτσουρος Ηρακλείου
Καινούριο Καστέλι ή Ψηλό Καστέλι, Castel Nuovo, Novo Proptio, Νέο (Καινούργιο) Καστέλι,[51] Βούργος, στην πεδιάδα της Μεσαράς,
Πύργος του Καινούργιου Χωριού ή Πύργος του Μπαλμπακάκη,[52] Καινούργιο Χωριό Ηρακλείου
Οχύρωμα στο Καλαμάκι Ηρακλείου,[53] αρχαίος οικισμός, κοινότητα Καμηλαρίου, Καλαμάκι Ηρακλείου
Φρούριο της Καλλονής,[54] ή Φρούριο των Θόλων ή Θόλοι,[55] θέση "Θόλοι", ανατολικά του ναού των Αγίων Αποστόλων, Καλλονή Ηρακλείου
Κτίριο του Καπετάν Δημήτρη Τσικριτζή,[56] αρχηγείο του οπλαρχηγού, Καπετάν Δημήτρη Τσικριτζή[57] στην Κρητική Επανάσταση (1866-1869), Ζαρός Ηρακλείου
Οχύρωμα στα Καπετανιανά,[58] μινωικός οικισμός Καπετανιανά Ηρακλείου
Κάστρο των Καστελλιανών ή Κάστελλο Καστελλιανών[59] ή Ριζόκαστρο ή Belvedere και Belvedere proprio,[60] θέση λόφος Καστέλλο, Καστελλιανά Ηρακλείου, (Άνω και Κάτω).
Κάστρο του Καστελλίου Ηρακλείου,[61][62] ή Καστέλι Πεδιάδας ή Pediada proprio,[63] μινωικός οικισμός & βυζαντινή και ενετική οχύρωση, Καστέλλι Ηρακλείου
Φρούριο του Καταλαγαρίου,[64] ή Παλαιόχωρα ή Κάστελος της Σκιλούς[65] θέση Παλαιοχώρα, Καταλαγάρι Ηρακλείου και Σκιλλούς ή Καλλονή Ηρακλείου
Μετόχι του Κατεχάκη,[66] συνδεδεμένο με τον Γεώργιο Κατεχάκη, Κάτω Καλέσια Ηρακλείου & Άνω Καλέσια Ηρακλείου
Κάστρο του Κερατοκάμπου & Ακρόπολη Κεραίας,[67] Αρχαία Κεραία, ύψωμα Κέρατο ή Βίγλα, Κερατόκαμπος Ηρακλείου
Οχύρωμα στον Κερατόκαμπο,[68] μινωικός οικισμός, θέση Καστρί, Τράπεζα,Κερατόκαμπος Ηρακλείου
Οχύρωμα στη περιοχή Κεφάλα,[69] θέση Περιοχή "Κεφάλα", αρχαίος οικισμός, Τοπική Κοινότητα Αστριτσίου
Οχύρωμα Κεφάλα στους Βάκιωτες,[70] θέση Κεφάλα στους Βάκιωτες, ελληνορωμαϊκός οικισμός, Σοκαράς Ηρακλείου
Κνωσός,[71] αναφορά ως εξουσιαστικό - διοικητικό κέντρο της μινωικής περιόδου, αρχαία Κνωσός
Ακρόπολη Κομμού,[72] 35°0′47.12″N 24°45′38.88″E / 35.0130889°N 24.7608000°E / 35.0130889; 24.7608000 (Αρχαιολογικός Χώρος Κομμού), αρχαία πόλη Κομμός, Κομός Ηρακλείου
Άνω Πύργος του Κουρμούλη,[73] Κουσές Ηρακλείου
Πύργος του Κουρμούλη,[74] Κουσές Ηρακλείου
Ακρόπολη Λασσαίας,[75] θέση Άγιος Χρυσόστομος, Καραβόβρυση, νήσος Τράφος, πρόκειται για το Λιμάνι[76] της αρχαίας Γόρτυνας, Καλοί Λιμένες Ηρακλείου
Οχύρωμα στον Ληστή Κερατόκαμπου,[77] θέση "Ληστής", μινωικός οικισμός νεοανακτορικής περιόδου, Κερατόκαμπος Ηρακλείου
Ακρόπολη Λυκάστου[78][79][80] ή Παλάτι,[81] θέση Προφήτης Ηλίας, Ηράκλειο Κρήτης
Ακρόπολη Λύττου,[82] ή Λίτος ή Λύττος ή Λύκτος,[83] αρχαία πόλη Λύττος, Λυττός Ηρακλείου, (πρώην Ξιδάς)
Κουλές του Μαγαρικαρίου,[84] Μαγαρικάρι Ηρακλείου
Παλαιόκαστρο του Μαλεβιζίου,[85] 35°21′56.04″N 25°2′22.62″E / 35.3655667°N 25.0396167°E / 35.3655667; 25.0396167 (Παλαιόκαστρο του Μαλεβιζίου),[86] ή Παλαιόκαστρο Ηρακλείου
Καστέλι Μαλεβυζίου, Malvicino ή Malvesìn,[87]
Τάρμαρος,[88] αναφορά ως εξουσιαστικό - διοικητικό κέντρο της μινωικής περιόδου, αρχαία Τάρμαρος, Μάλια Ηρακλείου
Ακρόπολη Ματάλων,[89] 35°59′35.01″N 24°44′58.59″E / 35.9930583°N 24.7496083°E / 35.9930583; 24.7496083 (Μάταλα), επίνειο (=λιμάνι) της Φαιστού, Μάταλα Ηρακλείου
Καστρόσπιτο του Ματζαπετάκη,[90] Αμπελούζος Ηρακλείου, Καινούργιο Χωριό Ηρακλείου
Φρούριο των Μελεσών,[91] ή Κάστελος, Castello del Corner,[92] θέση "Κάστελλος", Μελέσαι, Μελέσες Ηρακλείου
Φρούριο της Μέλισας ή Μέλισα ή Meglissa,[93] Άγιος Θωμάς Ηρακλείου (Μονοφατσίου)
Ακρόπολη Μιαμού,[94] αρχαία πόλη Μίαμος, μεταξύ ακρωτηρίων Λέοντος και Ξαμμιδούρι, Λέντας Ηρακλείου
Οχύρωμα στη Μιτατούλια Κερατόκαμπου,[95] θέση "Μιτατούλια", μινωικός οικισμός νεοανακτορικής περιόδου, Κερατόκαμπος Ηρακλείου
Κάστρο του Μονοφατσίου ή Μονοφάτσι, ή Bonifacio ή Bonifacio proprio ή castello dopio ή Επάνω Καστέλι και Τσιφούτ Καστέλι,[96] στην πεδιάδα της Μεσαράς, Μονοφάτσι
Οχύρωμα στα Μπαΐρια,[97] θέση λόφος "Μπαϊρια" ή "Τζαφέρ Παπούρα", Γάζι Ηρακλείου
Οχύρωμα στη Νέα Άρβη,[98] θέσεις "Καμίνι", "Ξενοτάφοι" και "Αγία Ειρήνη", μινωικός οικισμός, Νέα Άρβη Ηρακλείου & Άρβη Ηρακλείου
Κάστρο του Νικηφόρου Φωκά[79][80] & Ακρόπολη Λυκάστου, 35°12′6.97″N 25°6′21.25″E / 35.2019361°N 25.1059028°E / 35.2019361; 25.1059028 (Κάστρο Νικηφόρου Φωκά),[99] ή Φρούριο Τεμένους,[100] ύψωμα Ρόκα, αρχαία Λύκαστος, Προφήτης Ηλίας Ηρακλείου
Οικία του οπλαρχηγού Ξανθουδίδη,[101] αρχηγείο του οπλαρχηγού της Κρητικής Επανάστασης του 1878, Αντώνη - Ζωγράφου Ξανθουδίδη, Αβδού Ηρακλείου
Οχύρωμα στο Ξεπάτωμα Γουβών,[102] υστερομινωικός οικισμός, Κάτω Γούβες Ηρακλείου
Οχύρωμα στο Όρος Δίκτη,[103] οροσειρά Δίκτη, εκτείνεται και στη περιοχή της Ιεράπετρας Ν. Λασιθίου
Οχύρωμα στο Όρος Καρφί,[104] μινωικός οικισμός, οροσειρά Καρφί, Κερά Ηρακλείου
Οχύρωμα στην Παπούρα,[105] θέση "Παπούρα", Λέντας Ηρακλείου
Ακρόπολη Πρινιά,[106] αρχαία πόλη Πρινιάς, Πρινιάς Ηρακλείου
Οχύρωμα στη Πλάκα Κερατόκαμπου,[107] θέση "Πλάκα", μινωικός οικισμός νεοανακτορικής περιόδου, Κερατόκαμπος Ηρακλείου
Πύργος Πυργιώτισας ή Priotissa,[108] δεν διασώζονται ίχνη, μόνο ιστορικές αναφορές
Οχύρωμα του Προφήτη Ηλία Αρκαλοχωρίου,[109] ελληνιστικός οικισμός, Αρκαλοχώρι Ηρακλείου
Ακρόπολη Ρυτίου,[110] αρχαίο Ρύτιον, θέση Κεφάλας [111] Ροτάσι Ηρακλείου
Οχύρωμα στο Σκουροχάρακο Κερατόκαμπου,[112] θέση "Σκουροχάρακο" ή "Σκούρος" Κερατόκαμπου, πρωτομινωικός οικισμός, Κερατόκαμπος Ηρακλείου
Οχύρωμα στο Σμάρι,[113] περιοχή Μονής Καλλέργη, μινωϊκός οικισμός, Σμάρι Ηρακλείου
Οχυρώματα Σοκαρά Ηρακλείου,[114] θέσεις: Μέλισσες, Αγία Αναστασία, Χαλικιάς, Κούτσουρου και Γυροχώρι,[115] μινωικοί οικισμοί, Σοκαράς Ηρακλείου
Οχύρωμα στα Σπιτάκια,[116] Θέση "Σπιτάκια", μινωικός οικισμός, Σμάρι Ηρακλείου
Οχυρώματα της Τρυπητής,[117] ανάμεσα στις κοινότητες Μιαμούς[118] και Σταβιών,[119]
Ακρόπολη Τυλίσου,[120] αρχαία πόλη Τυλισός, μινωικός οικισμός, Τύλισος Ηρακλείου
Φαιστός,[121] αναφορά ως εξουσιαστικό - διοικητικό κέντρο της μινωικής περιόδου, αρχαία Φαιστός
Οχύρωμα στο Φαφλάγκο,[122] μινωϊκός οικισμός, Κάτω Σύμη Ηρακλείου
Φρούριο Φόδελε, 35°24′0.24″N 24°56′39.62″E / 35.4000667°N 24.9443389°E / 35.4000667; 24.9443389,[123] Φόδελε Ηρακλείου
Κάστρο του Χάρακα,[124] 35°0′38.00″N 25°7′4.51″E / 35.0105556°N 25.1179194°E / 35.0105556; 25.1179194 (Κάστρο του Χάρακα),[125] θέση ύψωμα Χαράκι, Χάρακας Ηρακλείου
Πυργόσπιτο του Χουστουλάκη,[126] Γαλιά Ηρακλείου
Πυργόσπιτο του Ψυλλάκη,[127] Πετροκεφάλι Ηρακλείου
Κατάλογος των Κάστρων της Ελλάδας
↑ Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία στην Περιφέρεια Κρήτης - Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία στο Ν. Ηρακλείου Αρχειοθετήθηκε 2015-07-24 στο Wayback Machine. σελ. 2-34
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος», Ρέθυμνο 2004[νεκρός σύνδεσμος]
↑ ΚΓ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων
↑ 13η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων
↑ Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κρήτης
↑ Αρχαιολογικός Χώρος Αγίας Τριάδας
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Άγ. Γεώργιος"
↑ Βυζαντινές οχυρώσεις Ακροπόλεως στις θέσεις Περβολόπετρας, Αρμή, Προφήτη Ηλία στους Αγίους Δέκα
↑ Σμάρι. Αρχαιολογικός χώρος.
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Αγκιναροπάπουρο"
↑ Καμηλάρι. Πύργος Αγριολίδη.
↑ Αμνισός. Αρχαιολογικός χώρος στο λόφο "Παλιόχωρα"
↑ Αρχαιολογικός χώρος σπηλαίου Ειλειθυίας
↑ Βενετσιάνικο οικιστικό συγκρότημα "Πύργος"
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Ανισαρά"
↑ Κτίριο ιδιοκτ. Μαρίκας Ν. Ανωγειανάκη
↑ Αρχαιολογικός χώρος Προφήτη Ηλία (αρχ. Αρκάδες)
↑ Πηγή: Το λήμμα Αρκάδες (Αρκαδία)
↑ Αρχαιολογικός χώρος συνοικίας "Τρούλλος" Αρχανών
↑ Λόφος Φουρνί Αρχανών
↑ 23,0 23,1 Αρχαιολογικός Χώρος όρους Γιούχτα
↑ Αρχαιολογικός Χώρος Βαθυπέτρου
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Γαλατιανή Κεφάλα"
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Γαλατιανή Κεφάλα"
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Γερόκαμπος"
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 62-70 & 189-192.
↑ Αρχαιολογικός χώρος Αρχαίας Γόρτυνας
↑ Αρχαιολογικός χώρος Αρχαίας Γόρτυνας
↑ Αρχαιολογικός χώρος Αρχαίας Γόρτυνας
↑ Ηράκλειο. Ενετικά τείχη
↑ Ενετικά Τείχη Ηρακλείου
↑ Δήμος Ηρακλείου και ανάπλαση Παλαιάς Πόλης
↑ ΒΔ 21-2-1947 - ΦΕΚ 45/Α/18-3-1947
↑ Ηράκλειο. Κτίριο Ενετικής Λέσχης
↑ Ηράκλειο. Κρήνη Σαν Σαλβατώρ.
↑ Τέμενος και νεκροταφείο Χουγκίαρ
↑ Ηράκλειο. Τμήμα όψης πλατείας Κόρακα.
↑ Ηράκλειο. Τούρκικο χαμάμ.
↑ Οικιστικό Σύνολο "Λαβυρίνθου"
↑ Τεκές ιδιοκτ. Γ. Μπαλαχούτη
↑ Κτίριο στην οδό Καπετάν Χαραλάμπη 3 (ο.Τ. 34) φερομένης ιδιοκτησίας Νικολάου Αντωνακάκη και Ανθούλας Αρτεμάκη
↑ Κύρια όψη κτιρίου επί της οδού 25ης Αυγούστου αρ. 3, στο Ο.Τ. 7, φερομένης ιδιοκτησίας του Δήμου Ηρακλείου
↑ Ηράκλειο. Κτιριακό συγκρότημα στη Λεωφόρο Δικαιοσύνης (στεγάζονται Δημόσιες Υπηρεσίες)
↑ Αρχαιολογικός χώρος περιοχής "Τσούτσουρος" (αρχ. Ίνατος)
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 62-62 & σελ. 188.
↑ Καινούργιο Χωριό. Ενετικός πύργος ιδιοκτησίας Εμ. Μπαλμπακάκη.
↑ Αρχαιολογικός χώρος περιοχής Καλαμακίου
↑ Φρούριο στη θέση "Θόλοι"
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 82-83 & 203-204.
↑ Κτίριο του Καπετάν Δημήτρη Τσικριτζή στο Ζαρό Ηρακλείου, ιδιοκτησίας Μηνά Τσικριτζή
↑ […] «Την δε 4 ώραν (τουρκιστί) ο εχθρός διαιρεθείς εις τρεις φάλαγγας ώδευσε προς τα εμπρός και κατέλαβε αμαχητί το χωρίον Αβδού, όποθεν διηυθύνθη προς το χωρίον Γωνιές. Οι ενταύθα τεταγμένοι Έλληνες υπεχώρουν κατʼ ολίγον μαχόμενοι προς τα άνω μέχρι της Μονής Κεράς. Εις το μέρος τούτο απεφάσισαν να αντισταθώσιν εκ των παρʼ αυτών υψωμάτων πάσαις δυνάμεσιν. Και κατʼ αρχάς μεν οι άτακτοι επέπεσον λυσσωδώς, αλλʼ απεκρούοντο επανειλημμένως υπό των Ελλήνων εν οις διεκρίνετο έφιππος ο οπλαρχηγός Δημ. Τσικριτζής μετά του Κόρακα, Μαστραχά κλπ. Τρεις σημαιοφόροι Τούρκοι αγωνιζόμενοι να εμφυτεύσωσι τας σημαίας των επί τινος θέσεως έπεσαν αλληλοδιαδόχως. Μάτην το πυροβολικόν του εχθρού προσεπάθησεν να εκτοπίση τούτους εκ των προχείρων χαρακωμάτων των, ενισχυθέντων υπό Βιαννιτών. Τέλος ο εχθρός αφού κατεκαυσε και τα χωριά Κερά και Γωνιές, υπεχώρησε εις το Αβδού, συμπαραλαβών τους νεκρούς και τραυματίας του, οίτινες ήσαν πολυάριθμοι.»[…] Πηγή: Το άρθρο του Κώστα Φυσαράκη, με τίτλο: «Η επανάσταση του 1866 στην Αν. Κρήτη και οι μάχες της Κασταμονίτσας και του Αβδού (13 και 15-10-1866)» στην Πατρίς (εφημερίδα Κρήτης).Η επανάσταση του 1866 στην Αν. Κρήτη και οι μάχες της Κασταμονίτσας και του Αβδού (13 και 15-10-1866)
↑ Αρχαιολογικός Χώρος Αγίου Ιωάννη Καπετανιανών
↑ Λείψανα φρουριακού συγκροτήματος στο λόφο Καστέλλο
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 49-55 & σελ. 177-179.
↑ Αρχαιολογικός χώρος Καστελλίου
↑ Αρχαιολογικός χώρος Καστελλίου
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 87-89 & 209-210.
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 78-82 & 202.
↑ Παλαιό κτιριακό συγκρότημα στο «Μετόχι Κατεχάκη» στον οικισμό Καλεσσών, ιδ. Παύλου Κόρπη
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 45-49 & 173-176.
↑ Αρχαιολογικός χώρος Κερατόκαμπου
↑ Αρχαιολογικός χώρος Κεφάλας
↑ Αρχαιολογικοί χώροι στο Σοκαρά Κόφινα στη θέση Κεφάλα στους Βάκιωτες
↑ Αρχαιολογικός χώρος Κνωσού
↑ Αρχαιολογικός Χώρος Κομμού
↑ Κουσές. Άνω πύργος Κουρμούλη.
↑ Κουσές. Πύργος Κουρμούλη.
↑ Αρχαιολογικός χώρος Λασαίας
↑ Αρχαιολογικός χώρος "Καλοί Λιμένες"
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Ληστής" Κερατόκαμπου
↑ Αρχαιολογικός χώρος Προφήτη Ηλία
↑ 79,0 79,1 Αρχαιολογικός χώρος Προφήτη Ηλία (Κανλί Καστέλλι)
↑ 80,0 80,1 Aρχαιολογικος χώρος του Φρουρίου Τεμένους, στη θέση «Προφήτης Ηλίας», Ηρακλείου Κρήτης
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 90-98 & σελ. 211-225.
↑ Ξιδάς. Αρχαία Λύττος
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 83-87 & 205-208.
↑ Μαγαρικάρι. Τουρκικό Φρούριο.
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 99-100 & σελ. 226
↑ Αρχαιολογικός χώρος Μαλίων
↑ Αρχαιολογικός χώρος Ματάλων
↑ ιδιοκτησίας οικογενείας Ματζαπετάκη στον Αμπελούζο Καινούργιου Ν. Ηρακλείου
↑ Μελέσες. Φρούριο "Κάστελλος".
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 73-78 & 196-201.
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 70-73 & σελ. 193-195.
↑ Μιαμού. Αρχαιολογικός χώρος Λέντας.
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Μιτατούλια" Κερατόκαμπου
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 55-61 & σελ. 180-186.
↑ Αρχαιολογικός χώρος στο λόφο "Μπαϊρια" ή "Τζαφέρ Παπούρα"
↑ Αρχαιολογικός Χώρος στις θέσεις "Καμίνι", "Ξενοτάφοι", "Αγία Ειρήνη"
↑ Κάστρο Νικηφόρου Φωκά
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 90-98 & σελ. 211-225
↑ Οικία οπλαρχηγού Ξανθουδίδη
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Ξεπάτωμα"
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Παπούρα"
↑ Πρινιάς. Αρχαϊκή πόλη και ναός.
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Πλάκα" Κερατόκαμπου
↑ Νίκος Μ. Γιγουρτάκης, «Βυζαντινές οχυρώσεις στην Κρήτη, Β\βυζαντινή περίοδος»[νεκρός σύνδεσμος], σελ. 61-62 & σελ. 187.
↑ Αρχαιολογικός χώρος Προφήτη Ηλία Αρκαλοχωρίου
↑ Αρχαιολογικοί Χώροι Ροτασίου
↑ Επίσης τα γεωμετρικά νεκροταφεία Φαρμακαρά και Εμπασού, ο θολωτός τάφος Ροτασίου, ο μινωικός οικισμός στα «Ασπρολείβαδα» και η ρωμαϊκή εγκατάσταση Ξηροκάμπου.
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Σκουροχάρακο" ή "Σκούρος" Κερατόκαμπου
↑ Σμάρι. Μινωϊκός οικισμός και τάφοι.
↑ Αρχαιολογικοί χώροι στο Σοκαρά Κόφινα στις θέσεις Μέλισσες, Αγία Αναστασία, Χαλικιάς, Κούτσουρου και Γυροχώρι
↑ α) Η θέση «Μέλισσες» με ορατά ερείπια μινωικού οικισμού της παλαιοανακτορικής περιόδου και ταφές της ύστερης προανακτορικής περιόδου, β) Οι θέσεις «Αγία Αναστασία» και «Χαλικιάς» με ορατά ερείπια εκτεταμένου μινωικού οικισμού και αγροικία της πρώιμης νεοανακτορικής περιόδου, γ) Η θέση «Κούτσουρου», όπου ευρίσκονται νεολιθική εγκατάσταση και μινωικός οικισμός της πρώιμης νεοανακτορικής περιόδου, δ) Η θέση «Γυροχώρι» με ορατά ερείπια ελληνορρωμαϊκού οικισμού.
↑ Σμάρι. Μινωικός οικισμός.
↑ Ο ευρύτερος αρχαιολογικός χώρος περιλαμβάνει τον μινωικό οικισμό προανακτορικής περιόδου στη θέση "Αδάμη Κορφάλι", το μινωικό οικισμό παλαιοανακτορικής περιόδου στη θέση "Φύλακας", τον προανακτορικό μινωικό θολωτό τάφο στη θέση "Καλόκαμπος", τον εκτεταμένο οικισμό των Ελληνιστικών και Ρωμαϊκών χρόνων στις θέσεις "Μαρουλά Φαράγγι", "Αποθήκες", "Τράπεζα" και "Τρυπητή".
↑ Αρχαιολογικός χώρος Τρυπητής
↑ Αρχαιολογικός χώρος Τρυπητής
↑ Τύλισος. Μινωικός οικισμός και ιερό κορυφής.
↑ Αρχαιολογικός χώρος Φαιστού
↑ Αρχαιολογικός χώρος στη θέση "Φαφλάγκο" Βιάννου
↑ Φρουριακό συγκρότημα στο ύψωμα Χαράκι στο Χάρακα Αστερουσίων
↑ Τουρκικό πυργόσπιτο ιδ. Κ. Χουστουλάκη
↑ Πετροκεφάλι. Οικία ιδιοκτησίας Ψυλλάκη
Αυτό το λήμμα που σχετίζεται με την Αρχιτεκτονική χρειάζεται επέκταση. Βοηθήστε τη Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το!.