el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el el el el el el el en el el el el el el el el el el el el el en el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el en el en el en el en el en el en el en el en el el el el el el el el en en el el el el el el el el el el el el el el el el el el
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι αθλητική διοργάνωση πολλών αγωνισμάτων που γίνεται κάθε τέσσερα χρόνια. Η καταγωγή των αγώνων είναι από την Αρχαία Ελλάδα και έχουν αναβιωθεί από τον Γάλλο βαρώνο Πιέρ ντε Κουμπερτέν και τον Έλληνα Δημήτριο Βικέλα στα τέλη του 19ου αιώνα. Οι Αγώνες της Ολυμπιάδας, γνωστοί και ως Θερινοί Ολυμπιακοί, τελούνται κάθε τέσσερα χρόνια από το 1896 και μετά, με εξαίρεση τις χρονιές κατά τη διάρκεια των Παγκόσμιων πολέμων και του έτους 2020 λόγω της πανδημίας του Covid-19. Το 1924 άρχισαν οι ειδικοί Ολυμπιακοί Αγώνες και οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί, για χειμερινά αθλήματα. Από το 1994 οι χειμερινοί αγώνες δεν γίνονται την ίδια χρονιά με τους Θερινούς Ολυμπιακούς.
Κύριο λήμμα: Ολυμπιακοί αγώνες στην αρχαιότητα
Τερματισμός αθλητή στην Αρχαία Ολυμπία
Ο πρώτος καταγεγραμμένος εορτασμός των Ολυμπιακών Αγώνων στην αρχαιότητα ήταν στην Ολυμπία, το 776 π.Χ. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι αυτή δεν ήταν και η πρώτη φορά που γίνονταν οι Αγώνες. Τότε οι Αγώνες ήταν μόνο τοπικοί και διεξαγόταν μόνο ένα αγώνισμα, η κούρσα του σταδίου.
Από το 776 π.Χ. και μετά οι Αγώνες, σιγά-σιγά, έγιναν πιο σημαντικοί σε ολόκληρη την αρχαία Ελλάδα φτάνοντας στο απόγειο τους κατά τον πέμπτο και έκτο αιώνα π.Χ. Οι Ολυμπιακοί είχαν επίσης θρησκευτική σημασία αφού γίνονταν προς τιμή του θεού Δία, του οποίου το τεράστιο άγαλμα στεκόταν στην Ολυμπία. Ο αριθμός των αγωνισμάτων έγινε είκοσι και ο εορτασμός γινόταν στην διάρκεια μερικών ημερών. Οι νικητές των αγώνων θαυμάζονταν και γίνονταν αθάνατοι μέσα από ποιήματα και αγάλματα. Το έπαθλο για τους νικητές ήταν ένα στεφάνι από κλαδιά άγριας ελιάς.
Οι Αγώνες σιγά σιγά έχασαν την σημασία τους όταν οι Ρωμαίοι κατέλαβαν την Ελλάδα και όταν ο Χριστιανισμός έγινε η επίσημη θρησκεία της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, οι Ολυμπιακοί θεωρούνταν πια σαν μία παγανιστική γιορτή, και το 393 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος απαγόρευσε την διεξαγωγή τους. Με αυτό τον τρόπο τελείωσε μια περίοδος χιλίων χρόνων κατά την οποία οι Ολυμπιακοί διεξάγονταν συνέχεια κάθε τέσσερα χρόνια.
Είναι γνωστό ότι κατά τον 17ο αιώνα γινόταν κάποια γιορτή η οποία έφερε το όνομα "Ολυμπιακοί αγώνες" στην Αγγλία. Παρόμοιες εκδηλώσεις ακολούθησαν στους επόμενους αιώνες στην Γαλλία και Ελλάδα οι οποίες όμως ήταν μικρής έκτασης και σίγουρα όχι διεθνείς. Το ενδιαφέρον για τους Ολυμπιακούς μεγάλωσε όταν ανακαλύφθηκαν τα ερείπια της αρχαίας Ολυμπίας από Γερμανούς αρχαιολόγους στα μέσα του 19ου αιώνα.
Ο Εδεσσαίος λόγιος Μηνάς Μηνωίδης, που τότε δίδασκε την αρχαία ελληνική γλώσσα σε πανεπιστήμιο του Παρισίου, μετέφρασε και δημοσίευσε στη γαλλική το "Γυμναστικό" του Φιλόστρατου (1858), και τη συνόδευσε με κείμενό του, περί της ανάγκης αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων[1].
Λίγο αργότερα, ο βαρώνος Πιέρ ντε Κουμπερτέν, ο οποίος ήταν Γενικός Γραμματέας των γαλλικών αθλητικών σωματείων, προσπαθούσε να δικαιολογήσει την ήττα των Γάλλων στον Γαλλοπρωσικό πόλεμο (1870-1871). Πίστευε ότι ο λόγος της ήττας ήταν επειδή οι Γάλλοι δεν είχαν αρκετή φυσική διαπαιδαγώγηση και ήθελε να την βελτιώσει. Ο Κουμπερτέν ήθελε επίσης να ενώσει της εθνότητες και να φέρει μαζί την νεολαία με τον αθλητισμό παρά να γίνονται πόλεμοι. Πίστευε ότι η αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων θα πετύχαινε και τους δύο πιο πάνω σκοπούς του.
Σε ένα συνέδριο στο πανεπιστήμιο της Σορβόνης στο Παρίσι που έγινε από τις 16 μέχρι τις 23 Ιουνίου, το 1894 παρουσίασε τις ιδέες του σε ένα διεθνές ακροατήριο. Την τελευταία μέρα του συνεδρίου αποφασίστηκε να διεξαχθούν οι πρώτοι μοντέρνοι Ολυμπιακοί αγώνες το 1896 στην Αθήνα, την πόλη και την χώρα που τους γέννησε. Έτσι γεννήθηκε η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) για να διοργανώσει τους Αγώνες με πρώτο πρόεδρο τον Μακεδόνα Δημήτριο Βικέλα, γενικό γραμματέα τον βαρώνο Πιέρ ντε Κουμπερντέν και μέλη προσωπικότητες από διάφορα κράτη.
Οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες γνώρισαν μεγάλη επιτυχία. Αν και οι αθλητές που πήραν μέρος δεν ξεπερνούσαν τους 250, ήταν η μεγαλύτερη αθλητική διοργάνωση που έγινε ποτέ. Οι Έλληνες αξιωματούχοι και το κοινό ήταν ενθουσιασμένοι και ζήτησαν να έχουν το μονοπώλιο των αγώνων. Η ΔΟΕ όμως αποφάσισε διαφορετικά και οι δεύτεροι Ολυμπιακοί Αγώνες έγιναν το 1900 στο Παρίσι (Γαλλία).
Σχετικά άρθρα: Θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες και Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες
Μετά, όμως από την αρχική επιτυχία, οι Ολυμπιακοί είχαν σοβαρά προβλήματα. Στους εορτασμούς στο Παρίσι (1900) και στο Σεντ Λούις (1904) οι αγώνες επισκιάστηκαν από τις διεθνείς εκθέσεις στις οποίες είχαν περιληφθεί. Οι επόμενοι Μεσολυμπιακοί Αγώνες έγιναν το 1906 για να γιορτάσουν τα δέκατα γενέθλια των αγώνων. Αν και είχαν διοργανωθεί από την ΔΟΕ, μια μετέπειτα απόφαση της κήρυξε ότι δεν ήταν επίσημοι Ολυμπιακοί αγώνες. Οι αγώνες του 1906 όμως ξανά προσέλκυσαν ένα μεγάλο αριθμό από παγκόσμιες συμμετοχές. Το 1904 το 80% των συμμετοχών ήταν Αμερικάνοι αθλητές και σηματοδοτούν την αρχή της ανάπτυξης των αγώνων σε δημοσιότητα και μέγεθος.
Όταν εγκαθιδρύθηκε η ΔΟΕ, ένα από τα αγωνίσματα που προτάθηκαν για το πρόγραμμα αγώνων ήταν το πατινάζ ταχύτητας. Όμως το αγώνισμα αυτό δεν διεξήχθη μέχρι τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1908 στο Λονδίνο, στους οποίους διεξήχθησαν τέσσερα αγωνίσματα καλλιτεχνικού πατινάζ. Η ιδέα για την οργάνωση ξεχωριστών Ολυμπιακών αγώνων για χειμερινά αγωνίσματα προτάθηκε αλλά απορρίφθηκε από Σκανδιναβικές χώρες που προτιμούσαν την δική τους διοργάνωση τους λεγόμενους Σκανδιναβικούς Αγώνες. Όμως, χειμερινά αγωνίσματα ήταν στο πρόγραμμα των αγώνων του 1916 που ακυρώθηκαν, και στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1920.
Για το 1924 αποφασίσθηκε να οργανωθεί μια «Διεθνής εβδομάδα χειμερινών αγώνων» (Semaine des Sports d'Hiver) στο Σαμονί της Γαλλίας υπό την προστασία της ΔΟΕ, και σε συνδυασμό με τους Θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες 1924 στο Παρίσι. Αυτή η "Εβδομάδα" είχε μεγάλη επιτυχία και το 1925 η ΔΟΕ αποφάσισε να δημιουργήσει ξεχωριστή διοργάνωση για Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες η οποία δεν θα συνδέεται με τους Θερινούς Αγώνες. Η διοργάνωση του 1924 χαρακτηρίστηκε, αργότερα στην συνάντηση της ΔΟΕ το 1926, ως οι πρώτοι Χειμερινοί Ολυμπιακοί.
Όλα τα αθλήματα στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς διεξάγονται πάνω σε πάγο ή χιόνι όπως επιβάλλει το καταστατικό των Ολυμπιακών, το σύνταγμα της ΔΟΕ. Ο αριθμός των αθλητών σε χειμερινούς Ολυμπιακούς είναι κατά πολύ μικρότερος από αυτό των θερινών. Στο Σολτ Λέικ Σίτι 2,400 αθλητές αγωνίστηκαν στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς του 2002 σε 78 αγωνίσματα.
Μέχρι το 1992, οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί αγώνες διεξάγονταν την ίδια χρονιά με τους Θερινούς. Αλλά το 1993 η ΔΟΕ αποφάσισε οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί να γίνονται κάθε τέσσερα χρόνια δύο χρόνια μετά τους Θερινούς. Έτσι οι επόμενοι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες έγιναν το 1994 κι είχαν απόσταση δύο χρόνια μόνο απ' τους προηγούμενους.
Δρομέας μεταφέρει την Ολυμπιακή φλόγα
Σε αντίθεση με ότι πίστευε ο Κουμπερτέν, οι Ολυμπιακοί δεν απέτρεψαν τους πολέμους και έτσι διακόπηκε η διεξαγωγή τους κατά τον πρώτο και δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Πολιτικά ζητήματα επηρέασαν επίσης αρκετές Ολυμπιάδες. Το 1936 στο Βερολίνο οι Ολυμπιακοί χρησιμοποιήθηκαν για πολιτική προπαγάνδα από τον Αδόλφο Χίτλερ και τους Ναζί. Κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, επηρεάστηκαν από μποϋκοτάζ. Αφρικανικά κράτη μποϊκόταραν τους Ολυμπιακούς του 1976 επειδή η Νέα Ζηλανδία μετείχε σε αγώνες ράγκμπυ στην Νότια Αφρική, όπου ίσχυε τότε το απαρτχάιντ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και άλλα κράτη του δυτικού κόσμου αρνήθηκαν να αγωνιστούν στους Ολυμπιακούς του 1980 στη Μόσχα επειδή η Σοβιετική Ένωση εισέβαλε στο Αφγανιστάν τον Δεκέμβριο του 1979. Η Σοβιετική Ένωση και άλλες ανατολικές χώρες μποϊκόταραν τους Ολυμπιακούς του 1984 στο Λος Άντζελες. ως απάντηση στο προηγούμενο μποϊκοτάζ του 1980. Η Βόρειος και η Νότιος Κορέα συμμετείχαν με κοινή αποστολή στους Ολυμπιακούς Αγώνες το 2000 και 2004.
Στις 6 Ιουλίου 2007, στη συνδιάσκεψη της ΔΟΕ που έγινε στη Γουατεμάλα, έπειτα από πρόταση του προέδρου Ζακ Ρογκ, αποφασίστηκε η διεξαγωγή Ολυμπιακών Αγώνων Νέων για αθλητές και αθλήτριες από 14 ως 18 ετών από το 2010. Οι Αγώνες Νέων έχουν αρκετά κοινά στοιχεία στο αγωνιστικό και τελετουργικό μέρος με τους Θερινούς και Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται τα ίδια αθλήματα, αλλά τα αγωνίσματά τους είναι προσαρμοσμένα στις ηλικίες των αθλητών. Σε ορισμένα ομαδικά αγωνίσματα (π.χ. ομαδικό μοντέρνου πεντάθλου, ομαδικό τοξοβολίας, διπλό τένις) προβλέπεται η δημιουργία ηπειρωτικών αντί εθνικών ομάδων, με αθλητές από διαφορετικές χώρες. Επίσης, δεν ανακρούονται οι εθνικοί ύμνοι των χωρών των νικητών, ούτε γίνεται έπαρση σημαιών. Κατά τα άλλα υπάρχει το τελετουργικό με τη φλόγα, η τελετή έναρξης στην οποία η Ελλάδα παρελαύνει πρώτη τιμής ένεκεν, η τελετή λήξης, το ολυμπιακό χωριό, η απονομή χρυσών, ασημένιων και χάλκινων μεταλλίων κλπ.
Οι 1οι Θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες Νέων διεξήχθησαν στη Σιγκαπούρη από 14 ως 26 Αυγούστου 2010 και οι επόμενοι έγιναν το 2014 στο Ναντζίνγκ της Κίνας. Οι 1οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες Νέων διεξήχθησαν το 2012 στο Ίνσμπρουκ της Αυστρίας.
Οι Ιδιαίτεροι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι οι Παραολυμπιακοί Αγώνες για τα άτομα με αναπηρία οι οποίοι έλαβαν χώρα το έτος 2004 στην Αθήνα, οι Ειδικοί Ολυμπιακοί Αγώνες για τα άτομα με νοητική υστέρηση και πολλαπλές αναπηρίες οι οποίοι έλαβαν χώρα το έτος 2011 στην Αθήνα και οι Ολυμπιακοί Αγώνες των κωφών οι οποίοι θα λάμβαναν χώρα το έτος 2013 στην Αθήνα, όμως ακυρώθηκαν εξαιτίας της Ελληνικής κρίσης χρέους.
Κύριο λήμμα: Διοργανώτριες Πόλεις Ολυμπιακών Αγώνων
Σεντ Λούις (ΗΠΑ) 1904
Αθήνα (Ελλάδα) 1906 (ανεπίσημη Ολυμπιάδα για τον εορτασμό των 10 ετών από την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων)
Λονδίνο (Ηνωμένο Βασίλειο) 1908
Λος Άντζελες (ΗΠΑ) 1932
Λονδίνο (Ηνωμένο Βασίλειο) 1948
Πόλη του Μεξικού (Μεξικό) 1968
Λος Άντζελες (ΗΠΑ) 1984
Σεούλ (Νότια Κορέα) 1988
Λονδίνο (Ηνωμένο Βασίλειο) 2012
Ρίο ντε Τζανέιρο (Βραζιλία) 2016
Τόκιο (Ιαπωνία) 2021 (αρχικά, οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Τόκιο, θα διεξάγονταν, τον Ιούλιο του 2020, όπως συμβαίνει παραδοσιακά, να διεξάγονται οι Ολυμπιακοί Αγώνες κάθε 4 χρόνια, ωστόσο όμως, τελικά, ματαιώθηκαν λόγω της πανδημίας του ιού Covid-19 και πραγματοποιούνται, έναν χρόνο αργότερα τον Ιούλιο του 2021)
Λος Άντζελες (ΗΠΑ) 2028
Σανκτ Μορίτς (Ελβετία) 1928
Λέικ Πλάσιντ (ΗΠΑ) 1932
Σανκτ Μορίτς (Ελβετία) 1948
Κορτίνα Νταμπέτσο (Ιταλία) 1956
Σκουά Βάλλεϊ (ΗΠΑ) 1960
Λέικ Πλάσιντ (ΗΠΑ) 1980
Σολτ Λέικ Σίτυ (ΗΠΑ) 2002
Πιεονγκτσάνγκ (Νοτια Κορέα) 2018
Μιλάνο, Κορτίνα ντ' Αμπέτσο (Ιταλία) 2026
Το 2024 θα διεξαχθούν στο Παρίσι, Το 2028 θα διεξαχθούν στο Λος Άντζελες. Και το 2032 πρόκειται να πραγματοποιηθούν στο Μπρίσμπεϊν της Αυστραλίας.
Σχετικό άρθρο: Ολυμπιακά σύμβολα
Η τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων θεωρείται πλέον ως η μεγαλύτερη γιορτή κάθε 4 χρόνια. Κάθε πόλη που τους φιλοξενεί, μέσα από ένα φαντασμαγορικό θέαμα που αποτελείται από διάφορα μέρη, προσπαθεί να περάσει την ιστορία της στον υπόλοιπο κόσμο. Έχει καθιερωθεί οι τελετές να γίνονται Παρασκευή πριν το πρώτο Σαββατοκύριακο των Αγώνων.
Το πρωτόκολλο που ακολουθεί την τελετή είναι αυστηρό και συναντάται παντού το ίδιο. Έτσι:
- Ο Πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής ΔΟΕ μαζί με τον πρόεδρο της Οργανωτικής Επιτροπής, υποδέχονται τον αρχηγό του κράτους που τους διοργανώνει μέσα στο στάδιο.
- Η παρέλαση των αθλητών. Πριν από κάθε αποστολή προηγείται μια ταμπέλα με το όνομα της συμμετέχουσας χώρας και η σημαία της. Η παρουσίαση γίνεται σύμφωνα με το αλφάβητο της διοργανώτριας χώρας. Εξαίρεση αποτελούν η Ελλάδα που πάντα εισέρχεται πρώτη στο στάδιο και η διοργανώτρια χώρα που εισέρχεται τελευταία.
- Ο λόγος του προέδρου της Οργανωτικής Επιτροπής, πάντα τελειώνει με την φράση "I have the honour of inviting ..., President of the International Olympic Committee, to speak."
- Ο λόγος του προέδρου της ΔΟΕ, πάντα τελειώνει με την φράση, , "I have the honour of inviting ... (the Head of State) to proclaim open the Games of the… Olympiad of the modern era."
- Ο αρχηγός του κράτους που κηρύσσει την έναρξη των αγώνων λέγοντας στην μητρική του γλώσσα τα παρακάτω "I declare open the Games of ... (name of City) celebrating the ... Olympiad of the modern era." (π.χ. Κηρύσσω την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας...και τον εορτασμό της 28ης Ολυμπιάδος της σύγχρονης εποχής).
- Η Ολυμπιακή σημαία και ο Ολυμπιακός Ύμνος. Κατά την διάρκεια του Ολυμπιακού ύμνου, η σημαία εισέρχεται (οριζόντια) στο στάδιο και υψώνεται σε ιστό μέσα σε αυτό.
- Η Ολυμπιακή Λαμπαδηδρομία και το άναμμα του βωμού. Αθλητές φέρνουν την Ολυμπιακή φλόγα μέσα στο στάδιο και δίνοντας ο ένας στον άλλον τη δάδα τελικά ανάβουν το βωμό.
- Ο όρκος των αθλητών και των κριτών. Από τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες Νέων το 2010 περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα και ο όρκος των προπονητών, που οι απαρχές του φθάνουν ως την Αρχαία Ολυμπία στην επίσημη τελετή ορκομωσίας των αθλητών, των γυμναστών και των ελλανοδίκων.
- Απελευθέρωση περιστεριών (σημ. Μετά τους Ολυμπιακούς της Σεούλ το 1988 και τα περιστέρια που κάηκαν επειδή κάθισαν στον βωμό, ακολουθείται πιο ελεύθερο πρωτόκολλο. Στην Ατλάντα παιδιά κρατούσαν κοντάρια που πάνω είχαν χάρτινα περιστέρια, στην Αθήνα παιδιά με κλαδιά ελιάς εισήλθαν στο στάδιο).
- Ο ύμνος της διοργανώτριας χώρας
- Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα.
Κατά την τελετή έναρξης, ένας αθλητής από τη χώρα που φιλοξενεί τους Αγώνες δηλώνει:
"Στο όνομα όλων των αθλητών υπόσχομαι ότι θα συμμετέχουμε σε αυτούς τους Ολυμπιακούς Αγώνες δείχνοντας σεβασμό και τηρώντας τους νόμους που τους κυβερνούν, στο αληθινό όνομα της αθλητοπρέπειας, για τη δόξα του αθλητισμού και την τιμή της ομάδας μας".
Το παραδοσιακό μέρος των τελετών ξεκινά με μια «Παρέλαση των Εθνών», κατά την οποία οι περισσότεροι συμμετέχοντες αθλητές μπαίνουν στο γήπεδο, ανά χώρα. Δεν είναι υποχρεωτική η συμμετοχή των αθλητών στις τελετές έναρξης. Επειδή ορισμένα από τα πρώτα γεγονότα των Αγώνων μπορεί να ξεκινήσουν την προηγούμενη ημέρα, την ημέρα ή την ημέρα μετά τις τελετές, οι αθλητές που ανταγωνίζονται σε αυτές τις πρώτες εκδηλώσεις μπορούν να επιλέξουν να μην συμμετάσχουν.
Για κάθε Τελετή Έναρξης, κάθε χώρα υποδοχής έχει ένα θέμα. Κατά τη διάρκεια της «παρέλασης των εθνών», ο στόχος της χώρας υποδοχής είναι να αντιπροσωπεύσει την πολιτιστική τους ταυτότητα και να δείξει στον κόσμο τη θέση τους στην κοινωνία. Για παράδειγμα, στους Ολυμπιακούς του 2008 στο Πεκίνο το θέμα ήταν "ενότητα". Στις 12 Μαΐου 2008, εκδηλώθηκε ένας καταστροφικός σεισμός στο Sichuan. Ως χώρα υποδοχής, η Κίνα ήθελε να θυμηθεί αυτό το τραγικό γεγονός, έχοντας τον Yao Ming, έναν κινεζικό μύθο στο μπάσκετ, περπατώντας χέρι-χέρι με τον Lin Hao, ένα εννέαχρονο αγόρι που έσωσε τους συμμαθητές του κατά τη διάρκεια του σεισμού.
Η αντιπροσωπεία κάθε χώρας καθοδηγείται από ένα σημάδι με το όνομα της χώρας του και με τη σημαία του έθνους του. Παραδοσιακά, από τότε που έγιναν οι Θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες του 1928 η Ελλάδα εισέρχεται πάντα πρώτη και οδηγεί την παρέλαση λόγω του ιστορικού στάτους ως πρόγονος των Ολυμπιακών Αγώνων (με εξαίρεση τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, που η ελληνική ομάδα εισήλθε τελευταία, καθώς ήταν η διοργανώτρια χώρα), και το έθνος υποδοχής και διοργάνωσης εισέρχεται τελευταίο. Όλες οι άλλες συμμετέχουσες ομάδες εισέρχονται μετά την Ελλάδα και πριν από το έθνος υποδοχής, αλφαβητικά σύμφωνα με μια γλώσσα που έχει επιλέξει η οργανωτική επιτροπή για αυτά τα παιχνίδια, η οποία είναι συνήθως η κυρίαρχη γλώσσα στην περιοχή της πόλης υποδοχής. Οι εκφωνητές αναγγέλλουν το όνομα κάθε χώρας στα αγγλικά, τα γαλλικά και την κυρίαρχη γλώσσα της περιοχής της πόλης υποδοχής, αν ούτε η αγγλική ούτε η γαλλική είναι η κυρίαρχη γλώσσα. Αρχίζοντας από τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2020, οι επόμενοι διοργανωτές των αντίστοιχων Ολυμπιακών Αγώνων (Καλοκαίρι ή Χειμώνας) προχωράνε αμέσως πριν από τον τρέχοντα οικοδεσπότη κατά φθίνουσα σειρά. Ως εκ τούτου, το 2021 (για παράδειγμα), φιλοξενεί η Ιαπωνία θα ακολουθήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία αντιστοίχως, όπως τα τελευταία τρία έθνη να πορεύσουν. Επίσης, η Ολυμπιακή Ομάδα των Προσφύγων θα ακολουθήσει τώρα την Ελλάδα ως δεύτερη ομάδα στην είσοδο.
Στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 στην Αθήνα, η ελληνική σημαία οδήγησε την παρέλαση, ενώ η ελληνική ομάδα εισήλθε τελευταία, ως έθνος υποδοχής. Η Αγία Λουκία (Αγία Λουκία στα Ελληνικά) εισήλθε στην πρώτη θέση. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1992 στη Βαρκελώνη, η Ισπανική και η Καταλανική ήταν επίσημες γλώσσες των αγώνων, αλλά λόγω της πολιτικής ευαισθησίας που περιβάλλει τη χρήση της Καταλανικής, τα έθνη εισήχθησαν με γαλλική αλφαβητική σειρά. Λόγω των προβλημάτων της Ιαπωνικής προφοράς, και οι 4 αγώνες που λαμβάνουν χώρα στην Ιαπωνία, συμπεριλαμβανομένων των Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 2020, είχαν τα έθνη να εισαχθούν στην αγγλική αλφαβητική σειρά αντί για τους ιαπωνικούς χαρακτήρες. Στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2008, οι ομάδες διατάχθηκαν από τον αριθμό των πινελιών (γραφή των κινεζικών χαρακτήρων) στην κινεζική μετάφραση του ονόματος της ομάδας. Αυτό μάλιστα συνέβη και πάλι στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς του 2022. Στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2010, οι ομάδες εισήλθαν με αγγλική αλφαβητική σειρά, αν και οι γλώσσες των Ολυμπιακών Αγώνων είναι επίσης οι γλώσσες της χώρας υποδοχής, Καναδά, επειδή η αγγλική είναι η πιο κυρίαρχη των δύο στο Βανκούβερ και στην κεντρική επαρχία της Βρετανικής Κολομβίας. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1980 και στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2014, οι χώρες εισήλθαν στην κυριλλική αλφαβητική σειρά, η οποία είναι η επίσημη γραφή της ρωσικής γλώσσας, ενώ στους θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1988 και τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2018 οι χώρες εισήγαγαν αλφαβητική σειρά Hangul είναι επίσημη γραφή της κορεατικής γλώσσας.
Η τελετή λήξης σε αντίθεση με αυτή της έναρξης έχει έναν πιο χαλαρό χαρακτήρα.
Κύρια σημεία της είναι:
Η είσοδος των σημαιών των χωρών που συμμετείχαν. Συνήθως μπαίνουν όλες μαζί, αλλά στην κορυφή της πομπής βρίσκονται οι σημαίες της διοργανώτριας χώρας, της επόμενης χώρας που θα τους διοργανώσει και της Ελλάδας.
Η είσοδος των αθλητών που συμμετείχαν, οι οποίοι μπαίνουν σαν μια ομάδα και όχι κατά έθνος, γεγονός που συμβολίζει την ενότητα και την φιλία.
Η ανάκρουση των Εθνικών Ύμνων της Ελλάδας (ως φόρος τιμής για την χώρα που γέννησε τους Αγώνες-καθιερώθηκε το 1928), της χώρας που διοργανώθηκαν και της χώρας που θα διοργανωθούν οι Αγώνες.
Η τελετή της σημαίας με πρώτο στάδιο την είσοδο της Ολυμπιακής σημαίας της Αμβέρσας, την οποία φέρνει μέσα στο στάδιο ο δήμαρχος της διοργανώτριας πόλης, ο οποίος την παραδίδει στον πρόεδρο της ΔΟΕ.
Η παράδοση της Ολυμπιακής σημαίας στην επόμενη διοργανώτρια πόλη. Ο πρόεδρος της ΔΟΕ απευθύνει χαιρετισμό και την παραδίδει στον δήμαρχο της πόλης.
Η παρουσίαση ενός μικρού καλλιτεχνικού δρώμενου από την επόμενη διοργανώτρια πόλη.
Ο Πρόεδρος της ΔΟΕ κηρύσσει επίσημα την λήξη των Ολυμπιακών Αγώνων και καλεί όλη την νεολαία της γης να συγκεντρωθεί στην επόμενη διοργανώτρια πόλη και τον εορτασμό των Αγώνων της Ολυμπιάδας.
Η Ολυμπιακή φλόγα σβήνει αρμονικά στον βωμό και η ολυμπιακή σημαία μεταφέρεται έξω από το στάδιο.
Κύριο λήμμα: Ολυμπιακά αθλήματα
Στους Ολυμπιακούς του 2000 οι αθλητές αγωνίστηκαν σε 28 κύριες κατηγορίες αθλημάτων σύμφωνα με τη ΔΟΕ. Αυτές οι κύριες κατηγορίες όμως αντιπροσωπεύουν στην πραγματικότητα 34 διαφορετικά αθλήματα, από τα οποία μόνο πέντε ήταν συνέχεια στο πρόγραμμα των Ολυμπιάδων από το 1896: στίβος, ποδηλασία, ξιφασκία, γυμναστική και κολύμβηση. Αν το 1896 η κωπηλασία δεν ακυρωνόταν λόγω άσχημου καιρού, θα ήταν επίσης σε αυτόν τον κατάλογο.
Στους χειμερινούς Ολυμπιακούς υπάρχουν 7 αθλήματα, ή 15 εάν καταμετρήσουμε τα αθλήματα που υπάρχουν σε γενικές κατηγορίες όπως skiing και πατινάζ. Από αυτά τα Cross-country skiing, Καλλιτεχνικό πατινάζ, χόκεϋ επί πάγου, Nordic combined, ski jumping και speed skating έχουν διεξαχθεί σε όλους τους χειμερινούς Ολυμπιακούς. Επίσης το Καλλιτεχνικό πατινάζ και το χόκεϋ επί πάγου διεξήχθησαν σαν μέρος των θερινών Ολυμπιακών πριν ακόμα καθιερωθούν οι χειμερινοί Ολυμπιακοί.
Τα τελευταία χρόνια η ΔΟΕ έχει προσθέσει καινούργια αθλήματα στο πρόγραμμα για να προσελκύσει νέους θεατές. Μερικά παραδείγματα είναι το Χιονοσανίδα (snowboarding) και Μπιτς βόλεϊ. Η ανάπτυξη των Ολυμπιακών σημαίνει ότι μερικά όχι και τόσο δημοφιλή αγωνίσματα, όπως τα (μοντέρνο πένταθλο),(Τάε Κβον Ντο) και άλλα "ακριβά" (white water canoeing) μπορεί να χάσουν την θέση τους στο Ολυμπιακό πρόγραμμα.
Μέχρι το 1992 οι Ολυμπιακοί περιλάμβαναν επίσης και αγωνίσματα "επίδειξης". Η προσπάθεια ήταν αυτά τα αγωνίσματα, τα οποία δεν ήταν στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών, να μπορέσουν να παρουσιαστούν σε ένα μεγάλο ακροατήριο. Οι νικητές των αγωνισμάτων αυτών δεν θεωρούνται επισήμως Ολυμπιονίκες. Συνήθως τα αγωνίσματα αυτά ήταν δημοφιλή μόνο στην φιλοξενούσα χώρα, υπάρχουν όμως περιπτώσεις που διεθνώς γνωστά αθλήματα έχουν επιδειχθεί. Μερικά από αυτά τα αγωνίσματα όπως το μπέιζμπολ και το Κέρλινγκ (curling κατάφεραν να μπουν τελικά στο επίσημο πρόγραμμα των αγώνων.
Κύριο λήμμα: Ολυμπιακός Ύμνος
Ο Ολυμπιακός Ύμνος είναι μια μουσική σύνθεση που συντέθηκε για τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 1896 από τον Κερκυραίο συνθέτη Σπύρο Σαμάρα, σε ποίηση και στίχους του Κωστή Παλαμά.
Κύριο λήμμα: Ολυμπιακή σημαία
H Ολυμπιακή σημαία είναι το σύμβολο των Ολυμπιακών Αγώνων και αποτελεί σήμερα ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα σύμβολα σε ολόκληρο τον πλανήτη. Η ολυμπιακή σημαία αποτελείται από πέντε χρωματιστούς κύκλους. Ο πρώτος κύκλος είναι μπλε και συμβολίζει την Ευρώπη. Ο δεύτερος κύκλος είναι κίτρινος και συμβολίζει την Ασία. Ο τρίτος κύκλος είναι μαύρος και συμβολίζει την Αφρική. Ο τέταρτος κύκλος είναι πράσινος και συμβολίζει την Ωκεανία, ενώ ο πέμπτος κύκλος είναι κόκκινος και συμβολίζει την Αμερική.
Η Ολυμπιακή Φλόγα είναι ένα από τα σύμβολα του Ολυμπιακού Κινήματος με οικουμενική απήχηση και σημασία. Κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων καίει μέρα και νύκτα σε ειδικό βωμό μέσα στο Ολυμπιακό Στάδιο της πόλης που τους φιλοξενεί.
↑ Δημήτριος Νικολάου, "Πνευματική Ζωή της Έδεσσας", άρθρο στην Εφημερίδα Καθημερινή, 1999
Εμμανουήλ Γιαννόπουλου, «Η επανίδρυσις των Ολυμπιακών Αγώνων», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ. Θ, σελ.576-577
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
http://www.olympic.org/ Επίσημος ιστότοπος ΔΟΕ
Παρασκήνιο, Έβδομη τέχνη και Ολυμπιακοί Αγώνες (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)
Παρασκήνιο, Συλλέκτες ολυμπιακών τεκμηρίων (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)
Παρασκήνιο, Το 2004 μέσα από ξένα μάτια (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)
Συνέντευξη στην ΕΡΤ του Τεχνικού Συμβούλου της Ελληνικής Ολυμπιακής Αντιπροσωπίας (ΕΟΑ) Όττο Σίμιτσεκ, για τις προσπάθειες αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων, 24-03-1975 (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)