el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el eu el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el el el el el en el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el es hi el el el el el en el el el el el el en en en en en zh en en en ja en en cs el zh en fr en en en hbs_lat en en en en fr hu el ru fr ru fr fr fr en fr fr nl fr ru fr el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el es el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el es el el el el el el en el el el el en en el el el el el el el el el el el el el el el el
Η Αττική είναι ιστορική περιοχή της Ελλάδας που περικλείει μεταξύ άλλων την πόλη της Αθήνας, η οποία είναι και πρωτεύουσα της χώρας, καθώς και την πόλη του Πειραιά. Η ιστορική περιοχή επικεντρώνεται στην Αττική χερσόνησο, η οποία προεκτείνεται στο δυτικό τμήμα του Αιγαίου Πελάγους. Σήμερα αποτελεί τμήμα μίας από τις 13 περιφέρειες της Ελλάδας. Έχει έκταση 3.808 χλμ2 και καλύπτει το 2,9% της συνολικής έκτασης της χώρας.
δεδομένα (π • σ • ε )
Η Αττική είναι τριγωνική, ως προς το σχήμα, χερσόνησος, η οποία εισέρχεται στο Αιγαίο Πέλαγος. Η οροσειρά του Κιθαιρώνα, μήκους 16 χιλιομέτρων, τη χωρίζει στα βόρεια από τη Βοιωτία. Στα δυτικά βρίσκεται η θάλασσα και η διώρυγα της Κορίνθου. Ο Σαρωνικός κόλπος βρίσκεται στο νότο, και το νησί της Εύβοιας βρίσκεται προς το βορρά και τις ανατολικές ακτές. Βουνά χωρίζουν τη χερσόνησο στις πεδιάδες των Μεσογείων και του Θριασίου. Τα βουνά της Αττικής είναι ο Υμηττός, το ανατολικό τμήμα των Γερανείων, το νότιο τμήμα του Κιθαιρώνα, η Πάρνηθα (το ψηλότερο βουνό της Αττικής), το Αιγάλεω, το Ποίκιλο και η Πεντέλη. Μεταξύ των τεσσάρων βουνών Αιγάλεω, Πάρνηθας, Πεντέλης και Υμηττού απλώνονται η Αθήνα και ο Πειραιάς.
Το πεδίο της Μεσογαίας, που σήμερα ονομάζεται Μεσόγεια, βρίσκεται ανατολικά του Υμηττού και οριοθετείται στα βόρεια από τους πρόποδες της Πεντέλης, στα ανατολικά από τον Ευβοϊκό Κόλπο και το όρος Μυριννούς (σύγχρονο όρος Μερέντα), και στα νότια από το βουνό του Λαυρίου. Η δεξαμενή νερού της Αθήνας, η λίμνη του Μαραθώνα, είναι μια τεχνητή λίμνη που δημιουργήθηκε από φράγματα το 1920. Τα πεύκα και τα κωνοφόρα δάση καλύπτουν την περιοχή γύρω από την Πάρνηθα. Υμηττός, Πεντέλη, Μυριννούς και Λαύριο είναι περιοχές δασωμένες με πεύκα, ενώ τα υπόλοιπα μέρη καλύπτονται κυρίως από θαμνώδη βλάστηση. Ο Κηφισός είναι ο μεγαλύτερος ποταμός της Αττικής. Στην αρχαιότητα η Αθήνα διαρρέονταν από δύο ακόμη ποταμούς τον Ιλισό και τον Ηριδανό.
Σύμφωνα με τον Πλάτωνα, τα αρχαία σύνορα της Αττικής καθορίζονταν από τον Ισθμό, και, προς τα ηπειρωτικά, επεκτείνονταν μέχρι τα ύψη του Κιθαιρώνα και της Πάρνηθας. Η συνοριακή γραμμή κάτω προς τη θάλασσα, οριοθετούταν από την περιοχή του Ωρωπού στα δεξιά και από τον ποταμό Ασωπό στα αριστερά.
Ο ναός του Ποσειδώνα (περίπου 440 π.Χ.) στο Σούνιο, το νοτιότερο σημείο της Αττικής.
Κατά τη μυκηναϊκή περίοδο, οι Αττικοί ζούσαν σε αυτόνομες αγροτικές κοινωνίες. Τα κύρια σημεία όπου βρέθηκαν προϊστορικά λείψανα είναι ο Μαραθώνας, η Ραφήνα, η Νέα Μάκρη, η Βραυρώνα, ο Θορικός, ο Άγιος Κοσμάς, η Ελευσίνα, το Μενίδι, το Μαρκόπουλο, η Σπάρτη, οι Αφίδνες και η Αθήνα. Όλοι αυτοί οι οικισμοί άκμασαν κατά τη Μυκηναϊκή περίοδο.[2] Σύμφωνα με την παράδοση, η Αττική περιλάμβανε δώδεκα μικρές κοινότητες (δήμους) κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Κέκροπα, του μυθικού βασιλιά της αρχαίας Αθήνας, που ενσωματώθηκαν αργότερα σε ένα αθηναϊκό κράτος κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Θησέα, επίσης μυθικού βασιλιά της αρχαίας Αθήνας. Οι σύγχρονοι ιστορικοί θεωρούν πιθανό ότι οι κοινότητες αυτές είχαν συσσωματωθεί σταδιακά σε ένα αθηναϊκό κράτος, κατά τη διάρκεια του 8ου και του 7ου αιώνα π.Χ.[3]
Μέχρι τον 6ο αιώνα π.Χ., οι αριστοκρατικές οικογένειες ζούσαν ανεξάρτητες στα προάστια. Μόνο μετά από την τυραννία του Πεισίστρατου και τις μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν από τον Κλεισθένη, οι τοπικές κοινότητες έχασαν την ανεξαρτησία τους και υπήχθησαν στην κεντρική κυβέρνηση στην Αθήνα. Ως αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων αυτών, η Αττική χωρίστηκε σε περίπου εκατό δήμους, καθώς και σε τρεις μεγάλους τομείς: την πόλη (άστυ), η οποία περιελάμβανε τις περιοχές του κέντρου της Αθήνας, τον Υμηττό, το Αιγάλεω και τους πρόποδες της Πάρνηθας, την ακτή (παράλια), που περιελάμβανε την περιοχή μεταξύ Ελευσίνας και Σουνίου και την περιοχή γύρω από την πόλη (εσωτερικό - μεσογαία), που κατοικούταν από ανθρώπους που ζούσαν στα βόρεια της Πάρνηθας, στο Πεντελικό και την περιοχή ανατολικά του όρους του Υμηττού. Κάθε μία από τις δέκα φυλές ήταν χωρισμένη σε τρεις «τριττύες», τους αστούς, τους ναυτικούς και τους αγρότες, και δι' αυτών μετείχε στους τρεις μεγάλους τομείς, την πόλη, την ακτή και τη μεσογαία.
Ο αρχαιολογικός χώρος του Ραμνούντα
Κατά τη διάρκεια της κλασικής περιόδου, η Αθήνα οχυρώθηκε στα βόρεια από το φρούριο των Ελευθερών, το οποίο είναι σήμερα καλά διατηρημένο. Άλλες φρούρια ήταν της Οινόης, της Δεκέλειας και των Αφιδνών. Για την προστασία των μεταλλείων του Λαυρίου, στην ακτή, η Αθήνα οχυρώθηκε από τείχος στον Ραμνούντα, στο Θορικό, στο Σούνιο, στην Ανάβυσσο, στον Πειραιά και στην Ελευσίνα.[2]
Ακόμα κι αν αρχαιολογικά ερείπια βρίσκονται σχεδόν σε όλη την περιοχή της Αττικής, τα πιο σημαντικά είναι αυτά που βρίσκονται στην Ελευσίνα. Η λατρεία της θεάς Δήμητρας και της κόρης της, αρχής γενομένης από τη μυκηναϊκή περίοδο, συνεχίστηκε μέχρι τα τελευταία χρόνια της αρχαιότητας.
Πολλοί άλλοι τύποι λατρείας μπορούν να αποδοθούν στην προϊστορία. Για παράδειγμα, η λατρεία του Πάνα και των Νυμφών ήταν κοινή σε πολλές περιοχές της Αττικής, όπως Μαραθώνα, Πάρνηθα και Υμηττό. Ο θεός του κρασιού, ο Διόνυσος, λατρευόταν κυρίως στην περιοχή της Ικαρίας. Η Ιφιγένεια και η Άρτεμις λατρευόταν στη Βραυρώνα, της Αρτέμιδος στη Ραφήνα, της Αθηνάς στο Σούνιο, της Αφροδίτης επί της Ιεράς Οδού, και του Απόλλωνα στη Δάφνη.[2]
Το φεστιβάλ των Χαλκείων εορταζόταν κάθε φθινόπωρο στην Αττική. Το φεστιβάλ τιμούσε τους θεούς Ηφαίστο και Αθηνά Εργάνη.
Κύρια λήμματα: Δουκάτο των Αθηνών, Οθωμανική περίοδος στην Ελλάδα
Μετά την περίοδο της αρχαιότητας, η Αττική τέθηκε υπό ρωμαϊκή, βυζαντινή, ενετική και οθωμανική κυριαρχία. Κατά τη Βυζαντινή περίοδο, η Αθήνα καταλήφθηκε από τους Γότθους υπό τις εντολές του Αλάριχου, το 396 μ.Χ.. Ο πληθυσμός της Αττικής μειώθηκε σε σύγκριση με την γειτονική περιοχή της Βοιωτίας.
Οι θέσεις των ιστορικών ημερομηνίών που παρουσιάζουν ενδιαφέρον είναι ο 11ος και 12ος αιώνας, όταν η Αττική ήταν υπό την κυριαρχία των Φράγκων. Το μεγάλο μοναστήρι της Δάφνης, που χτίστηκε την περίοδο του Ιουστινιανού Α´, είναι μια μεμονωμένη περίπτωση που δεν σημαίνει ευρεία ανάπτυξη της Αττικής, κατά τη Βυζαντινή περίοδο. Από την άλλη πλευρά, τα κτίρια που χτίστηκαν κατά τον 11ο και 12ο αιώνα δείχνουν μια μεγαλύτερη ανάπτυξη που συνεχίστηκε κατά τη διάρκεια της κυριαρχίας των Φράγκων.
Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, η Αθήνα απέκτησε κάποια δικαιώματα. Ωστόσο, αυτό δεν συνέβαινε για τα χωριά της Αττικής. Μεγάλες περιοχές κατέχονταν από τους Τούρκους, οι οποίοι τρομοκρατούσαν τον πληθυσμό με τη βοήθεια των σπαχήδων. Τα μοναστήρια της Αττικής έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση του ελληνικού στοιχείου στα χωριά.
Παρά τις κατακτήσεις, η Αττική κατάφερε να διατηρήσει τις παραδόσεις της. Το γεγονός αυτό αποδεικνύεται από τη διατήρηση των αρχαίων τοπωνυμίων όπως Ωρωπός, Διόνυσος, Ελευσίνα, και Μαραθώνας.
Λίγους μήνες πριν την Επανάσταση, είχαν εκλεγεί ως Δημογέροντες των Αθηνών οι Προκόπιος Βενιζέλος, Παλαιολόγος Βενιζέλος και Άγγελος Γέροντας. Πιστεύεται ότι αυτοί ήταν μυημένοι στην Φιλική Εταιρεία και μύησαν και άλλους, ιδιαίτερα όσους είχαν μεγάλες εκτάσεις στην ύπαιθρο της Αττικής και επομένως επαφές με χωρικούς. Σ' αυτούς περιλαμβάνονταν οι Παναγής Ζαχαρίτσας, Δημ. Ζωγράφος (άλλοτε γραμματέας του Βύρωνα) και Νικόλαος Καλλιφρονάς που ήταν σύνδεσμος με τους Φιλικούς της Χαλκίδας. Ο Παναγής Σκουζές έφερε μυστικά στην Αθήνα όπλα από την Ιταλία τα οποία φυλάγονταν στο σπίτι του Παν. Ζαχαρίτσα. Ο Άγγελος Γέροντας γράφει στα απομνημονεύματά του ότι το απόγευμα της 25ης Μαρτίου 1821 ήλθε στο σπίτι του από την Ύδρα ο Νικ. Κοντόπουλος και του μίλησε για την Επανάσταση, πήρε 10 τουφέκια και επέστρεψε στην Ύδρα. Αμέσως στάλθηκαν μηνύματα στα χωριά των Αθηνών ώστε να είναι όλοι έτοιμοι στα όπλα, να συγκεντρωθούν στο Μενίδι και να περιμένουν εντολή πότε θα κινηθούν. Στο μεταξύ οι Τούρκοι είχαν αντιληφθεί τις επαναστατικές κινήσεις στην Αττική και αλλού. Οι Δημογέροντες και ο ηγούμενος της Μονής Πεντέλης Νεόφυτος Δέγλερης καθησύχασαν τους Τούρκους με διάφορα τεχνάσματα ώστε να κερδίσουν χρόνο. Όταν όμως μαθεύτηκε η επανάσταση της Λειβαδιάς, τουρκικός όχλος οπλίστηκε και ζητούσε τη μαζική σφαγή των Χριστιανών των Αθηνών. Ο κατής (ιεροδικαστής) των Αθηνών αρνήθηκε να δώσει την έγκρισή του και ζήτησε από τους προεστούς να προσφερθούν ως εγγύηση. Μερικοί προεστοί προσφέρθηκαν ως όμηροι και φυλακίσθηκαν στην Ακρόπολη από την 12 Απριλίου, Τρίτη του Πάσχα. Η σφαγή αποφεύχθηκε και κρυφά συνεχίζονταν οι προετοιμασίες, με την κατασκευή φυσιγγίων στο ναό της Αγίας Δύναμης (στη σημερινή οδό Μητροπόλεως) που ήταν μετόχιο της Μονής Πεντέλης. Τα πυρομαχικά μεταφέρονταν κρυφά έξω από την Αθήνα προς τα χωριά. Το βράδυ της 24ης Απριλίου 1821 συγκεντρώθηκαν στο Μενίδι οι αρχηγοί των επαναστατών από όλα τα χωριά της Αττικής και την Αθήνα και κήρυξαν την Επανάσταση, ορίζοντας ως αρχηγούς τους Μελέτη Βασιλείου και Δημήτριο Σκευά από τη Χασιά, τον Αναγνώστη Κιουρκακιώτη από το Μενίδι, τον Ιωάννη Ντάβαρη από την Παιανία, τον Γεωργάκη Λέκα από το Μαρούσι, και από την Αθήνα τους Ιωάννη Βλάχο, Νικ. Σαρρή, Συμεών Ζαχαρίστα, Νερούτσο Βενιζέλο, Λουκά Νίκα, Σωτήριο Βουζάκη, Δημ. Ξάνθη, Σπυρίδωνα Κυριακό, Ιωάννη Καρόρη, Απόστολο Κορθινό, Νικ. Κόρδα και Αντώνιο Πούλο. Γενικός αρχηγός εκλέχθηκε ο Δήμος Αντωνίου από τη Λειβαδιά και γενικός υπασπιστής ο Νικ. Κολοβός. Την 25 Απριλίου οι επαναστάτες εισήλθαν στην Αθήνα από την Πύλη της Μπουμπουνίστρας ενώ οι Τούρκοι είχαν κλειστεί στο φρούριο της Ακρόπολης. Οι επαναστάτες συγκεντρώθηκαν στο ναό του Αγ. Παντελεήμονα στην Παλιά Αγορά όπου τέλεσαν δέηση και κατόπιν άρχισαν την πολιορκία της Ακρόπολης.[4]
Η Αττική, από το 1829, ανήκε στο ανεξάρτητο ελληνικό κράτος. Από το 1834, η Αθήνα επανιδρύθηκε και έγινε η νέα πρωτεύουσα της Ελλάδας (η πρώτη ήταν το Ναύπλιο της Αργολίδας), και οι άνθρωποι από άλλα μέρη της Ελλάδα σταδιακά άρχισαν να εγκαθίστανται στην Αττική. Η πιο δραματική αύξηση ήρθε με Έλληνες πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, μετά από τις ανταλλαγές πληθυσμών ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία στο πλαίσιο της Συνθήκης της Λωζάνης. Σήμερα, ένα μεγάλο μέρος της Αττικής καταλαμβάνεται από την αστική Αθήνα.[5] Η σύγχρονη ελληνική περιφέρεια της Αττικής περιλαμβάνει την κλασική Αττική καθώς και τα νησιά του Αργοσαρωνικού, ένα μικρό μέρος της Πελοποννήσου γύρω από την Τροιζήνα, και το νησί του Ιονίου, τα Κύθηρα.
Στην περιοχή της Αττικής το κλίμα είναι εύκρατο και χαρακτηρίζεται ως μεσογειακό, ενώ είναι γενικά ήπιο το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου. Σαφώς υπάρχουν διάφορες ανά τόπους που προκύπτουν από το υψόμετρο και την απόσταση από την θάλασσα, καθώς και το μικροκλίμα και τους τοπικούς παράγοντες κάθε περιοχής. Παρόλο όμως που είναι μεσογειακό, το κλίμα της Αθήνας έχει αρκετά μεγάλη διαφορά στο εύρος των θερμοκρασιών μεταξύ καλοκαιριού και χειμώνα σε σχέση με άλλες περιοχές της χώρας. Έχει μέση ετήσια θερμοκρασία 18,3 βαθμούς Κελσίου.
Δεν είναι λίγες οι φορές που η θερμοκρασία φτάνει αλλά και υπερβαίνει τους 40 βαθμούς (καύσωνας). Θερμότερος μήνας θεωρείται ο Ιούλιος, ενώ ψυχρότερος είναι μάλλον ο Ιανουάριος. Κατά τον Νοέμβριο το κρύο στην πόλη γίνεται αισθητό, αλλά οι χιονοπτώσεις ξεκινούν συνήθως μετά την τελευταία εβδομάδα του Νοεμβρίου. Η Αθήνα φημίζεται για τα ιδιαίτερα θερμά καλοκαίρια της και μάλιστα η υψηλότερη θερμοκρασία που έχει ποτέ καταγραφεί στην Αθήνα αλλά και στην Ευρώπη είναι αυτή των 48,0 βαθμών Κελσίου στις 10 Ιουλίου του 1977. [6] Οι χιονοπτώσεις το χειμώνα εντός της Αθήνας είναι σπάνιες και όποτε συμβαίνουν, τα χιόνια λιώνουν συνήθως μετά από μερικές ώρες. Βροχοπτώσεις έχουμε από τα τέλη Σεπτεμβρίου έως και τα μέσα Απριλίου. Την υπόλοιπη διάρκεια του έτους οι βροχοπτώσεις είναι σπάνιες. Οι νότιες περιοχές της Αττικής έχουν θερμό ημίξηρο κλίμα κατά την κλιματική ταξινόμηση "Κέππεν". Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι κλιματικές τιμές του νότιου προαστίου της Αθήνας, του Ελληνικού. [3]
Κλιματικά δεδομένα Tatoi, 235 m asl (1958–2010)
Μέση Μέγιστη °C (°F)
Μέση Ελάχιστη °C (°F)
Πηγή: Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία[7]
Δ. Λυκόβρυσης - Πεύκης
Δ. Παπάγου - Χολαργού
Δ. Φιλοθέης - Ψυχικού
Δ. Αγίων Αναργύρων - Καματερού
Δ. Δάφνης - Υμηττού
Δ. Φιλαδέλφειας - Χαλκηδόνος
Δ. Ελληνικού - Αργυρούπολης
Δ. Μοσχάτου - Ταύρου
Δ. Αχαρνών - Θρακομακεδόνων
Δ. Βάρης - Βούλας - Βουλιαγμένης
Δ. Ραφήνας - Πικερμίου
Δ. Σπάτων - Αρτέμιδος
Δ. Μάνδρας - Ειδυλλίας
Δ. Νικαίας - Αγίου Ιωάννου Ρέντη
Δ. Τροιζηνίας - Μεθάνων
↑ Pausanias VIII, 1
↑ 2,0 2,1 2,2 «History» (PDF). Prefecture of Attica. Democritus University of Thrace. Ανακτήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2013.
↑ Ancient History until 30 BC (Ιστορία των αρχαίων χρόνων ως το 30 π.Χ.), L. Tsaktsiras, M. Tiverios, schoolbook for A' Gymnasiou, 13th edition, Athens, 1994, p. 115
↑ Δημήτριος Αλ. Γέροντας, "Οι Αθηναίοι και η Αττική στην Επανάσταση του 1821", Σύλλογος των Αθηναίων, 2018 (1η έκδοση 1984), σ.9-26.
↑ Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος (2002). Στατιστική Επετηρίδα της Ελλάδος 2002 (PDF). Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος. σελ. 54. The table includes the urban areas of Greece, officially defined by the National Statistical Service of Greece, powered by the Ministry of Finance of Greece. The municipality of Piraeus and its greater area belong to the Athens urban area or Greater Athens (Πολεοδομικό Συγκρότημα Αθηνών).