en en en en en en id en en en en en en en en en en en el el el el el el el el el el el ca es es ne en en en en en en en en en pt es en es en en en en en en en en en en en en en en en en en pt en en en en en en en en en en en en en es en en uk en id en en en en en en it
A blog by the Secretary-General of the Ministry of Maritime Affairs and Insular Policy, Dr. Evangelos Kyriazopoulos
I THE HISTORIC ARCHIVE I
Ο λιμένας του Πειραιά μπορούμε να πούμε ότι οφείλει την ίδρυσή του στο όραμα του Θεμιστοκλή για τα ξύλινα τείχη. Ο Θεμιστοκλής ήταν ο πρώτος που διέκρινε τα φυσικά χαρακτηριστικά της περιοχής τα οποία είναι κατάλληλα για τη δημιουργία του πολεμικού λιμένα της Αθήνας. Και έτσι έφερε στο προσκήνιο τον Πειραιά, ο οποίος διατήρησε το ρόλο του όσο τα ξύλινα τείχη υπήρχαν.
Στη Βυζαντινή εποχή αλλά και στη διάρκεια της τουρκοκρατίας ο Πειραιάς ένας ασήμαντος επαρχιακός λιμένας, δεδομένου ότι η Αθήνα είχε χάσει πλέον την αρχαία της αίγλη, εξυπηρετούσε αποκλειστικά την τροφοδοσία της πόλης.Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν οι ιστορικές πηγές από το 1657 έως το 1673, δηλαδή μέσα σε 16 χρόνια, στον Πειραιά κατέπλευσαν μόλις 75 πλοία ελληνικά και ξένα, δηλαδή πέντε πλοία κατά μέσο όρο το χρόνο.
Έτσι και στην προεπαναστατική περίοδο ο Πειραιάς δεν είχε σημαντικό ρόλο στις δράσεις της απελευθέρωσης. Ήταν μία σχεδόν έρημος περιοχή με ελάχιστα κτίσματα και ελάχιστους κατοίκους (Το μοναστήρι του Αγίου Σπυρίδωνα και ο Πύργος του Οθωμανού τελώνη). Πέρα από αυτά υπήρχαν τα απομεινάρια από τα τείχη του Θεμιστοκλή και του Κόνωνα.Ο λόγος αυτής της εγκατάλειψης μπορεί να ζητηθεί στις αναρίθμητες επιδρομές των πειρατών με αποτέλεσμα να φαίνεται αποτρεπτική η οποιαδήποτε επένδυση ή μόνιμη εγκατάσταση πέριξ του λιμένα.Και ενώ τα κτίσματα και οι κατοικίες απουσίαζαν από τον Πειραιά, υπήρχαν ωστόσο για την εποχή σημαντικές λιμενικές υποδομές.
Ο Πειραιάς συνέχιζε να εξυπηρετεί τα φορτία για την τροφοδοσία της Αττικής και της γύρω περιοχής και εθεωρείτο σημαντικός σταθμός στον τότε ναυτικό κόσμο. Αυτό αποδεικνύεται από την αναφορά του σε όλους τους πορτολάνους εκείνης της εποχής με το όνομα Πόρτο Δράκο ή Πόρτο Λεόνε. Την επομένη της απελευθέρωσης της Αθήνας από τους Τούρκους (που έγινε στις 26 Απριλίου 1821) ο Πειραιάς μπαίνει στο προσκήνιο του αγώνα υποδεχόμενος το πλοίο του Γιώργη Νέγκα που ήρθε για υποστήριξη.
Ήταν ένα υδραίικο πλοίο με 11 κανόνια σταλμένο από τη διοίκηση της Ύδρας που την ασκούσε τότε ο λαϊκός αγωνιστής Αντώνης Οικονόμου.Από κει και μετά η ανάγκη για διαρκή ανεφοδιασμό της Αθήνας και συνέχιση των επιχειρήσεων φέρνει τον Πειραιά στο προσκήνιο ως σημαντικό λιμένα της Επανάστασης για τη διακίνηση εφοδίων τόσο για τους επαναστατημένους Έλληνες όσο και για τους Τούρκους μέχρι την αποχώρησή τους. Μην ξεχνάμε ότι οι Τούρκοι άντεξαν πολιορκημένοι στην Αττική περίπου 7 μήνες από τις 26 Απριλίου του 1821.
Το διεθνές ναυτικό ενδιαφέρον για το λιμένα του Πειραιά φαίνεται για την εποχή της Επανάστασης μέσα από καταγεγραμμένα στατιστικά στοιχεία ελλιμενισμού ξένων πλοίων σε αυτό.Ένα πολύ χαρακτηριστικό ιστορικό γεγονός αφορά τα δύο ολλανδικά πλοία τα οποία παρέμεναν στον Πειραιά καθ’ όλη τη διάρκεια των επιχειρήσεων και χρησιμοποιήθηκαν και από τις δύο πλευρές.Αρχικά ναυλώθηκαν από τους Έλληνες όταν στις 19 Ιουλίου του 1821 οι Αθηναίοι εγκαταλείπουν την Αθήνα με σκοπό να περάσουν στη Σαλαμίνα όπως και οι πρόγονοί τους, για να αποφύγουν την επίθεση του Ομέρ Βρυώνη.
Για το λόγο αυτό οι έλληνες ναυλώνουν τα δύο ολλανδικά πλοία που βρίσκονται στο λιμένα του Πειραιά και περνούν στην Αίγινα και τη Σαλαμίνα. Ο Πειραιάς εδώ φαίνεται να παίζει πάλι τον ίδιο ρόλο που είχε παίξει και στην αρχαιότητα, να διευκολύνει δηλαδή τη φυγή των Αθηναίων πριν τη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Το Σεπτέμβριο όμως του 1821 ο Ομέρ Βρυώνης αποφασίζει να κάνει απόβαση στη Σαλαμίνα, η οποία είχε γίνει ορμητήριο των επαναστατημένων Αθηναίων και προκαλούσε προβλήματα στους Τούρκους.
Η τουρκική διοίκηση ναυλώνει τα ίδια ολλανδικά πλοία που είχαν ναυλώσει οι Έλληνες για να διαφύγουν και επιτίθεται στη Σαλαμίνα. Την κατάσταση σώζει ως από μηχανής θεός ο περίφημος ΜΕΝΤΟΡΑΣ με καπετάνιο τον Κώστα Μεθενίτη που αναγκάζει τον Ομέρ Βρυώνη να ματαιώσει τα σχέδιά του. Για τα επόμενα χρόνια ο Πειραιάς συνεχίζει να λειτουργεί καθαρά σαν εμπορικός λιμένας χωρίς να καταγράφονται πολεμικά επεισόδια.Από το 1825 και έπειτα και μετά την αποτυχημένη προσπάθεια των Ψαριανών να κατοικίσουν στην ερημική περιοχή του Πειραιά προκειμένου να δώσουν λύση στον ξεριζωμό τους, η περιοχή αρχίζει σιγά – σιγά να αποκτά υπόσταση γύρω από το λιμένα.
Το πρώιμο real estate ήδη έχει αρχίσει να σχεδιάζει την ανάπτυξη της περιοχής. Ταυτόχρονα ο ευρύτερος Πειραιάς συνεχίζει να επιδρά καταλυτικά σε όλα τα σημαντικά γεγονότα που συνέβησαν τα επόμενα χρόνια.Χαρακτηριστικά αναφέρουμε την κατάληψη του Λόφου της Καστέλας, τη μάχη του Κερατσινίου με επικεφαλής το Γεώργιο Καραϊσκάκη, την πολιορκία και από ελληνικά πλοία της μονής του Αγίου Σπυρίδωνα, έως και τη μεγάλη καταστροφή του Φαλήρου, άλλη μία φορά χάριν της ασυνεννοησίας μεταξύ των Ελλήνων.
Πριν από 200 χρόνια, όπως ιστορικά έχει καταγραφεί, οι πρόγονοί μας κατόρθωσαν το ακατόρθωτο. Η ελληνική επανάσταση έχει επιδράσει σε όλες τις σύγχρονες σχολές σκέψης.Και σίγουρα μπορεί να μας δώσει πολλά συμπεράσματα για το πώς πρέπει να σχεδιάζουμε το μέλλον μας.Η ιστορία έχει δείξει λοιπόν από το Θεμιστοκλή μέχρι σήμερα ότι η δύναμη του Πειραιά είναι τα ξύλινα τείχη του, ………..κάθε φορά που αυτά απουσίαζαν ιστορικά γύρω από το λιμένα πολύ σύντομα επικρατούσε ερημιά στην περιοχή μας.
Αυτό που πρέπει σήμερα να κρατήσουμε στη μνήμη μας είναι ότι έχουμε ανάγκη αυτά τα ξύλινα τείχη για να έχουμε ισχυρό λιμένα και ισχυρή πόλη. Με αυτά τα ξύλινα τείχη μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις σύγχρονες πλέον προκλήσεις για να μπορεί ο Πειραιάς αλλά και η χώρα να πρωταγωνιστήσει στο παγκόσμιο ανταγωνιστικό περιβάλλον αξιοποιώντας το φυσικό του πλεονέκτημα που δεν είναι τίποτα άλλο εκτός από το λιμένα του και γενικότερα τους ελληνικούς λιμένες.
Posted on November 11, 2021 Posted in Blue Culture, Ports, The Historic Archives By greatgreekbigblue
I THE HISTORIC ARCHIVE I
Privacy & Cookies: This site uses cookies. By continuing to use this website, you agree to their use.