el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el ru el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en en el en en el en en el en fr el fr en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en nl el nl nl el nl en el en fr el fr en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en fr el fr nl el nl en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en en el en de el de en el en fr el fr en el en en el en en el en en el en en el en it el it de el de de el el de el de en el en en el en en el en it el it it el it fr el fr fr el fr fr el fr en el en fr el fr fr el fr fr el fr en el en en el en fr el fr fr el fr fr el fr fr el fr en el en en el en de el de el el el el el el el el el el el el el el el en el el el el el el el el el el el el el el el
Το Γενικό Επιτελείο Στρατού (Γ.Ε.Σ.) είναι το αρμόδιο επιτελείο για τη διοίκηση του Στρατού Ξηράς. Ιεραρχικά υπάγεται στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας (Γ.Ε.ΕΘ.Α.).
Αν και οι πρώτες τακτικές μονάδες στρατού συγκροτήθηκαν ήδη από το 1821-1822, με το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης, η πρώτη υποτυπώδης οργάνωση γενικού επιτελείου, με το Σώμα Γενικών Επιτελών, έλαβε χώρα το 1833, μετά την ίδρυση του ανεξάρτητου Βασιλείου της Ελλάδας.
Η πρώτη προσπάθεια για τη δημιουργία μιας μόνιμης επιτελικής υπηρεσίας έγινε το 1877, όταν συστάθηκε για πρώτη φορά το Γενικό Επιτελείο Στρατού. Το πείραμα ήταν βραχύβιο, καθώς το Σώμα Γενικών Επιτελών καταργήθηκε το 1880 και αντικαταστάθηκε από μια απλή υπηρεσία επιτελικού γραφείου στο Υπουργείο Στρατιωτικών Υποθέσεων.[1]
Το σύγχρονο Γενικό Επιτελείο Στρατού έχει καταβολές από το 1900, όταν ιδρύθηκε η Γενική Διοίκηση Στρατού ως επιτελείο για το Γενικό Διοικητή του Στρατού, Διάδοχο Κωνσταντίνο. Το 1904, δημιουργήθηκε το Γενικό Επιτελείο της Γενικής Διοίκησης Στρατού, με σημαντικά ενισχυμένη εξουσία στην οργάνωση, την κατάρτιση και τον εξοπλισμό του στρατού. Οι αξιωματικοί του Γενικού Επιτελείου του Σώματος επίσης ανασυστάθηκαν, ενώ ο ρόλος του Υπουργείου μειώθηκε.[1]
Το 1909, μετά το κίνημα στο Γουδί, οι αλλαγές αυτές αντιστράφηκαν και πάλι με την ανάκτηση της προνομιακής θέσης των αξιωματικών του επιτελείου γύρω από τον Κωνσταντίνο. Αντί αυτού, ιδρύθηκε η Υπηρεσία Επιτελείου Στρατού, η οποία διατήρησε την ονομασία της μέχρι το 1923, όταν τελικά μετονομάστηκε σε Γενικό Επιτελείο Στρατού. Από τον Νοέμβριο 1917 έως και τον Νοέμβριο 1920, επικεφαλής της υπηρεσίας ήταν Γάλλοι αξιωματικοί με Έλληνες αναπληρωτές.[1]
Το 1936, το Γενικό Επιτελείο Στρατού αναδιοργανώθηκε. Το 1940–1941, κατά τη διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου και την επακόλουθη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα, το Γενικό Επιτελείο Στρατού υπηρέτησε ως πυρήνας των Γενικών Αρχηγείων υπό τον πρώην Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού, Αντιστράτηγου Αλέξανδρου Παπάγου. Μετά την κατάληψη της Ελλάδας από τις δυνάμεις του Άξονα, οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις ανασυστάθηκαν στη Μέση Ανατολή από την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση, μαζί με ένα υποτυπώδες Γενικό Επιτελείο Στρατού.[1]
Τον Δεκέμβριο του 1945, μετά την απελευθέρωση, και πάλι το 1948 και το 1950, όταν ιδρύθηκε το ενοποιημένο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, το Γενικό Επιτελείο Στρατού αναδιοργανώθηκε. Στις 18 Δεκεμβρίου 1968, η τότε στρατιωτική χούντα που βρισκόταν στην εξουσία αναδιοργάνωσε τη διοίκηση των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων υπό μία ενιαία Έδρα Ενόπλων Δυνάμεων. Το Γενικό Επιτελείο Στρατού μετονομάστηκε σε Αρχηγείο Στρατού και η δομή αυτή διατηρήθηκε μέχρι την 1η Αυγούστου 1977, όταν αποκαταστάθηκε η προηγούμενη δομή.[1]
Κύριο λήμμα: Σύνθεση Ελληνικού Στρατού Ξηράς
Το Γενικό Επιτελείο Στρατού αποτελείται από το Διοικητή (Αρχηγό), το Επιτελείο, το Ειδικό Επιτελείο (που περιλαμβάνει τις διευθύνσεις των όπλων και των σωμάτων), τις Ειδικές Διευθύνσεις και το Τάγμα Γενικού Επιτελείου Στρατού, το οποίο περιλαμβάνει κληρωτούς στρατιώτες που υπηρετούν τη θητεία τους.[2] Το προσωπικό περιλαμβάνει μια σειρά από διευθύνσεις, οι οποίες ομαδοποιούνται σε τέσσερις κύριους κλάδους.
Μαζί με τα διάφορα όπλα μάχης και τις διευθύνσεις σωμάτων υποστήριξης μάχης, ομαδοποιούνται υπό τους Υπαρχηγούς. Ο Α΄ Υπαρχηγός ηγείται των Α΄ και Δ΄ Κλάδων μαζί με τα κύρια όπλα μάχης (πεζικό, τεθωρακισμένα, πυροβολικό, ειδικές δυνάμεις, κ.λπ.), ενώ ο Β΄ Υπαρχηγός είναι επικεφαλής των Β΄ και Γ΄ κλάδων των σωμάτων υποστήριξης μάχης (μεταφορών, υγειονομικού, εφοδιασμού και μεταφορών, κλπ). Επιπλέον, η Γενική Επιθεώρηση Στρατού, της οποίας προΐσταται ο Γενικός Επιθεωρητής Στρατού (ΓΕΠΣ), αποτελεί αυτοτελές τμήμα.
Α΄ Κλάδος: περιλαμβάνει τις διευθύνσεις Πληροφοριών - Ασφαλείας, Επιχειρήσεων, Σχεδίων - Ασκήσεων, Επιστράτευσης, όπως και τη γραμματεία του NATO.[3]
Β΄ Κλάδος: περιλαμβάνει τις διευθύνσεις Μόνιμου Στρατιωτικού Προσωπικού, Οπλιτών Θητείας, Στρατονομίας, Πολιτικού Προσωπικού, Μέριμνας Προσωπικού και Στρατολογικού.[4]
Γ΄ Κλάδος: περιλαμβάνει τις διευθύνσεις Υποστήριξης Διοικητικής Μέριμνας, Υποδομής - Προστασίας Περιβάλλοντος, Υποστήριξης και Ταχυδρομικού.[5]
Δ΄ Κλάδος: περιλαμβάνει τις διευθύνσεις Οργάνωσης, Αμυντικής Σχεδίασης και Προγραμματισμού, Δόγματος, Εκπαίδευσης, όπως και Ενημέρωσης και Δημοσίων Σχέσεων.[6]
Διεύθυνση Ιππικού Τεθωρακισμένων (ΔΙΤ)
Διεύθυνση Αεροπορίας Στρατού (ΔΑΣ)
Διεύθυνση Ειδικών Δυνάμεων (ΔΕΔ)
Διεύθυνση Εφοδιασμού Μεταφορών (ΔΕΜ)
Διεύθυνση Υλικού Πολέμου (ΔΥΠ)
Διεύθυνση Έρευνας και Πληροφορικής (ΔΕΠΛΗ)
Διεύθυνση Ελεγκτικού - Οικονομικής Επιθεώρησης (ΔΕΛ-ΟΕ)
Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού (ΔΙΣ)
Γραφείο Στρατιωτικού Νομικού Συμβούλου (ΓΣΝΣ)
Κύριο λήμμα: Σύνθεση Ελληνικού Στρατού Ξηράς
Η διάρθρωση του Γενικού Επιτελείου Στρατού είναι η εξής:
Γενικό Επιτελείο Στρατού, με έδρα την Αθήνα
1η Στρατιά, με έδρα τη Λάρισα
Δ΄ Σώμα Στρατού, με έδρα την Ξάνθη
1η Μεραρχία Πεζικού, με έδρα την Βέροια
Γ΄ Σώμα Στρατού, με έδρα τη Θεσσαλονίκη
ΑΣΔΕΝ, με έδρα την Αθήνα
ΑΣΔΥΣ, με έδρα την Αθήνα
Η σημερινή ιεραρχία του Ανώτατου Στρατιωτικού Συμβουλίου, μετά το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥΣΕΑ) της 9ης Μαρτίου 2020, αποτελείται από τους κάτωθι Αντιστρατήγους:[7]
Αρχηγός Γενικού Επιτελείου Στρατού: Αντιστράτηγος (ΤΘ) Λαλούσης Χαράλαμπος.
Γενικός Επιθεωρητής Στρατού - Διοικητής Δόγματος Εκπαίδευσης: Αντιστράτηγος (ΠΒ) Κούτρας Κωνσταντίνος
Διοικητής 1ης Στρατιάς: Αντιστράτηγος (ΤΘ) Παπαδόπουλος Βασίλειος
Διοικητής Δ' Σώματος Στρατού: Αντιστράτηγος (ΠΖ) Ιλαρίδης Άγγελος
Υπαρχηγός Γενικού Επιτελείου Στρατού: Αντιστράτηγος (ΜΧ) Ευάγγελος Λύκος
Διοικητής Γ' Σώματος Στρατού / NRDC-GR: Αντιστράτηγος (ΠΖ) Δημήτριος Κούκκος
Επιτελάρχης του Γενικού Επιτελείου Στρατού: Αντιστράτηγος (ΑΣ) Παπαναγνώστου Ιωάννης
Διοικητής Ανώτατης Στρατιωτικής Διοίκησης Υποστηρίξεως Στρατού: Αντιστράτηγος (ΜΧ) Λεωνίδας Κακαβάς
Διοικητής Ανωτάτης Στρατιωτικής Διοίκησης Εσωτερικού και Νήσων: Αντιστράτηγος (ΠΖ) Πέτρος Δεμέστιχας
Το Πυροβολικό είναι το όπλο που έχει αναδείξει τους περισσότερους Αρχηγούς του Επιτελείου.[8] Από το 1901, Αρχηγοί ΓΕΣ έχουν διατελέσει οι εξής:[9]
Όνομα (Γέννηση - Θάνατος)
Χαράλαμπος Λαλούσης (1962-) [12]
Σύνθεση Ελληνικού Στρατού Ξηράς
↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 «Συνοπτική Ιστορία του Γενικού Επιτελείου Στρατού (1821 – 2001)» [Concise History of the Army General Staff (1821 – 2001)]. Hellenic Army General Staff. Ανακτήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2018.
↑ «Στοιχεία Οργάνωσης Στρατού» [Army Organization Elements]. Hellenic Army General Staff. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Σεπτεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2012.
↑ «Α Κλάδος». Γενικό Επιτελείο Στρατού. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Οκτωβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2012.
↑ «B Κλάδος». Γενικό Επιτελείο Στρατού. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Οκτωβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2012.
↑ «Γ Κλάδος». Γενικό Επιτελείο Στρατού. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Οκτωβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2012.
↑ «Δ Κλάδος». Γενικό Επιτελείο Στρατού. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Οκτωβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2012.
↑ «Γενικό Επιτελείο Στρατού: Ιεραρχία». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Νοεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2011.
↑ Αξιολόγηση Αρχηγών ΓΕΣ από το 1901 μέχρι το 2011
↑ Καθημερινή, 2 Σεπτεμβρίου 1980, Κοινωνικά, σελ. 2. (αναφέρεται ότι κηδεύτηκε στις 2 Σεπτεμβρίου από το Νεκροταφείο Ζωγράφου)