el el el el el id el el el el el el el el el el it el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el zh el el zh el el en el el en el el el
Συζητώντας, αναφερόμαστε στον Μάρκο Αυρήλιο και στη φράση του «αποτυχία στη ζωή είναι η παρέκκλιση από το δίκαιο». Τον ρωτάω τι είναι για τον ίδιο αποτυχία και απαντά ακαριαία: «Το να μη δώσω νόημα στη ζωή. Να μη δώσω αξία. Να μην κάνω τη ζωή άξια βίου. Αυτό είναι για μένα αποτυχία. Αν όμως υποψιάζεσαι, αν κοιτάς τις αποτυχίες της ζωής και αναρωτιέσαι αν τα κατάφερες να δώσεις νόημα, τότε ένα είναι σίγουρο: ναι, τα κατάφερες, έδωσες νόημα στη ζωή σου», λέει χαμογελώντας.
Την ημέρα που τον συνάντησα στο δικηγορικό του γραφείο, στην επικαιρότητα κυριαρχούσαν οι υποκλοπές και η επιστολή του πρωθυπουργού προς τη Λαγκάρντ με την προσφώνηση «Dear Christine». «Δεν πείθουν ο Τσίπρας και η κυβέρνησή του ότι είναι σοβαροί. Ομως και συνολικά είμαστε μια κοινωνία που έχει χάσει τη σοβαρότητά της. Αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματά μας. Το τρολάρισμα έχει γίνει τρόπος επικοινωνίας και συζήτησης», λέει. Ελλειψη σοβαρότητας καταλογίζει και στην αντιπολίτευση, σε όλο το πολιτικό σύστημα.
«Πρέπει να γίνει ριζική αλλαγή του πολιτικού συστήματος. Η Νέα Δημοκρατία έκανε κάποια πρώτα βήματα με την αλλαγή ηγεσίας. Τώρα είναι η ώρα του Κέντρου», λέει. Αποφεύγει να χρησιμοποιήσει τον όρο Κεντροαριστερά, τοποθετεί τον εαυτό του πολιτικά σε αυτό που οι Αμερικάνοι αποκαλούν liberal, «και δεν έχει σχέση αυτό που εδώ λέμε φιλελεύθερος. Στην Αμερική ο liberal είναι σχεδόν κομμουνιστής». Πιστεύει πως τώρα είναι η στιγμή να ενωθούν οι δυνάμεις του Κέντρου, το ΠΑΣΟΚ, το Ποτάμι και άλλες κινήσεις.
Για την κίνηση των «58» είχε γράψει πως έχουν λάθος κατασκευής αναφερόμενος σε συντρίμμια του ΠΑΣΟΚ και της ΔΗΜΑΡ. Δεν πιστεύει πλέον πως ΠΑΣΟΚ και Ποτάμι φέρουν αυτή τη θραυσματική ιδιότητα; «Δίκιο έχετε. Ξέρετε, πριν από δύο χρόνια πίστευα έντονα ότι χρειαζόμαστε κάτι νέο στο χώρο του Κέντρου. Κάτι που θα μπορούσε να δώσει την αίσθηση ότι θέλει να αλλάξει το πολιτικό σύστημα, τον τρόπο του πολιτεύεσθαι. Και αυτό πέτυχε. Εμφανίστηκε ένα κόμμα, το Ποτάμι, και από το πουθενά πήρε ικανοποιητικό ποσοστό. Από εκεί και πέρα, όμως, δεν υπήρχε η αίσθηση ότι έχουμε να κάνουμε με έναν πολιτικό οργανισμό με ουσιαστική συμμετοχή. Θεωρώ ότι ο πολιτικός οργανισμός είναι κάτι συλλογικό και πως ο καθένας, ακόμη και ο απλός ψηφοφόρος, πρέπει να νιώθει ότι συμμετέχει σε κάτι, δεν πάει απλώς να ρίξει την ψήφο του. Ενας τέτοιος οργανισμός θα είχε νόημα. Το Ποτάμι δεν τα κατάφερε».
Τώρα, δηλώνει ένθερμος υπέρμαχος της ιδέας για την επανένωση του κεντρώου χώρου με πρωτοβουλία του Ποταμιού και του ΠΑΣΟΚ. «Δεν πιστεύω ότι οι ιδεολογικές διαφορές τους είναι μεγάλες. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι η κοινότητα των αξιών. Και εδώ δεν έχουμε τέτοιο πρόβλημα.  Μπορούν τα δύο κόμματα να ενωθούν. Ευνοώ μάλιστα την εκλογή νέου αρχηγού», λέει ο Σταύρος Τσακυράκης. Ιδανικά, ένας τριανταπεντάρης ή ένας σαραντάρης, εξηγεί. «Ούτε ο Θεοδωράκης ούτε η Γεννηματά, για να λέω τα πράγματα με το όνομά τους. Θα υποστηρίξω έναν νέο αρχηγό», αποσαφηνίζει.
Με μακρά ενεργό δράση στην πολιτική, υπήρξε γραμματέας του Ρήγα, στη δικτατορία φυλακίστηκε και υπέστη βασανιστήρια, στις Ευρωεκλογές του 2014 ήταν υποψήφιος με το Ποτάμι. Αν λοιπόν δημιουργούνταν στο χώρο του Κέντρου η συνθήκη που περιγράφει και εύχεται, θα ήταν έτοιμος να πολιτευτεί ξανά; «Οχι, όχι», λέει κατηγορηματικά. «Αυτό τελείωσε. Είμαι στο τέλος της ζωής και της καριέρας μου. Δεν έχει κανένα νόημα να πολιτευτώ». Κάνει μια παύση και μετά ξανά αναφέρεται στους νέους λέγοντας: «Είναι και θέμα δικαιοσύνης. Οι νέοι πρέπει να αναλάβουν. Εγώ το έκανα μια φορά στις Ευρωεκλογές επειδή ήταν μια περίοδος έκτακτης ανάγκης». Τώρα όμως η συνθήκη αυτή είναι ακόμη πιο επείγουσα. «Κοιτάξτε, ήταν πέραν των δυνάμεών μου αυτό που έκανα. Και θεωρώ τη θέση του καθηγητή σημαντικότερη από τη θέση του βουλευτή. Ως καθηγητής έχω καλύτερο κοινό. Επιλεγμένο κοινό. Δεν μου αρέσει η εξουσία».
Αυτή η τελευταία αποστροφή του περί εξουσίας μού θυμίζει κάτι που είχα διαβάσει: σε μια συζήτηση στο Free Thinking Zone, το 2013, ο Γιώργος Κατρούγκαλος, απευθυνόμενος στον Τσακυράκη και άλλους συνομιλητές, φέρεται να είχε πει: «Από εσάς με ξεχωρίζει το ότι εσείς είστε υπέρ της εξουσίας. Οταν έχουμε άδικο καθεστώς, η αντίσταση πρέπει να παίρνει βίαιη μορφή». Του το επισημαίνω. «Αυτός έγινε υπουργός. Εγώ όχι. Η περίπτωση Κατρούγκαλου είναι ιδιαίτερα προβληματική. Δεν μου αρέσουν οι ad hom επιθέσεις, όμως ο κύριος Κατρούγκαλος είναι παράδειγμα προς αποφυγή στην ακαδημαϊκή κοινότητα. Δεν πηγαίνεις στα κάγκελα μιλώντας για παρασύνταγμα, καταγγέλλοντας τα κατεπείγοντα στη Βουλή, για να πας μετά να συμμετάσχεις σε μια κυβέρνηση με την ίδια πρακτική. Αν το κάνει ένας πολιτικάντης, μπορείς να το ξεπεράσεις, αλλά κάποιος που είναι μέλος της ακαδημαϊκής κοινότητας δεν πρέπει να το κάνει», λέει με κατηγορηματικό τόνο ο Σταύρος Τσακυράκης.
Γεννήθηκε στη Μυτιλήνη, στη Μήθυμνα, όπου πήγε σχολείο έως την πέμπτη δημοτικού. Μετά, με τον αδελφό του ήρθαν στην Αθήνα και συνέχισαν στο Κολλέγιο. Τον ρωτώ πώς αποφάσισε να γίνει δικηγόρος. Γελάει δυνατά. «Αυτό είναι μια αστεία ιστορία. Δεν την ξέρουν παρά μόνο οι φίλοι μου. Ας είναι όμως, θα σας την πω», λέει.
«Μαζί με έναν φίλο μου είχαμε πάει στο Πρακτικό. Οταν τελειώσαμε το σχολείο, εξαιτίας των πολιτικών πεποιθήσεών μας και των συνθηκών που επικρατούσαν, αποφασίσαμε να επιλέξουμε ένα ελεύθερο επάγγελμα. Και είπαμε “δύο είναι αυτά: γιατρός ή δικηγόρος”. Ο γιατρός είχε πολύ διάβασμα, πολλή δουλειά, και έτσι αποφασίσαμε να γίνουμε δικηγόροι», λέει γελώντας. «Ομως επειδή είχαμε πάει στο Πρακτικό, δεν είχαμε διδαχθεί ποτέ λατινικά. Καθίσαμε δύο μήνες, διαβάσαμε, δώσαμε εξετάσεις τον Αύγουστο και περάσαμε στη Νομική Αθηνών».
Ο Σταύρος Τσακυράκης πιστεύει ότι η γνώση δεν είναι ποτέ πληκτική. Νιώθει λίγες ενοχές που δεν διαβάζει πλέον λογοτεχνία, όμως διαβάζει εντατικά -επιστρέφοντας συχνά στα ίδια βιβλία- θέματα Φιλοσοφίας του Δικαίου και των Δικαιωμάτων. Οχι μόνο όμως. «Εχω όμως ιδιαίτερη αδυναμία στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη. Θεωρώ την Πολιτεία του Πλάτωνα ένα συναρπαστικό βιβλίο, ιδιοφυές. Εκπληκτικό κείμενο είναι και η Απολογία του Σωκράτη, ένα κείμενο που το διδάσκω στους φοιτητές μου και το διαβάζω πάντα με μεγάλη ευχαρίστηση».
Φεύγοντας από το γραφείο του, μιλάμε για το χωριό του στη Μυτιλήνη, για το προσφυγικό, και τον ρωτώ: «Τι λέτε; Να το πάρουν το Νομπέλ οι κάτοικοι της Μυτιλήνης;». Δυνατά γέλια και… «Α, όχι, όχι».