el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el el el el el el el en el el el el el ce fr ru en el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el el el en el el el el el en en el el el eo el en el el el el el el en el el el el el en el el el el el el el el el el es hi el el el el el en el el el el el el en zh en en en en zh en en en en en fr el eu zh en en en en en nl en en en en en el de it en zh da en ru en en en da ms en fr el zh en de en en en ja en pt en en de fr el de ru de ru ru ru ru de zh en en en de it de en en ru de ru el en de de fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr el fr fr fr fr fr fr zh fr fr fr da fr en el de fr ja en en ja ja en en ja fr fr fr el it fr fr da zh oc fr oc fr fr fr de it el el en el el el el el el el el el fr it en it en ceb fr en en it en it en it fr it en it en it en en fr en it de en it it it en en en it en it en it en en en pt en ca en it fr sv en it fr it el el el el el el en el el el el pl el pl el el en el el el el el el en el el el el el el el el el el el el el
Η Βαρσοβία (πολωνικά: Warszawa, προφέρεται: [βαρσάβα] ( ακούστε)) είναι η πρωτεύουσα και η μεγαλύτερη πόλη της Πολωνίας. Έχει πληθυσμό 1.758.143 κατοίκους το 2017, ενώ η ευρύτερη μητροπολιτική περιοχή έχει περίπου 3.101.000 κατοίκους. Η έκταση της πόλης ανέρχεται σε 517,24 χλμ², ενώ η μητροπολιτική περιοχή της Βαρσοβίας (Obszar Metropolitalny Warszawy) έχει έκταση 6.100,43 χλμ². Η Βαρσοβία είναι ένα πόβιατ (νομός), και χωρίζεται περαιτέρω σε 18 δήμους, ο καθένας είναι γνωστός ως ντζιελνίτσα.
δεδομένα (π • σ • ε )
1.2 Μεσαίωνας & νεότερη ιστορία
Παρόλο που στην ίδια τη Βαρσοβία δεν υπάρχουν ενδείξεις ζωής κατά τη προϊστορία. Η αρχαιολογική σκαπάνη του πολωνού αρχαιολόγου Ζντίσουαφ Ραγιέβσκι έφερε στην επιφάνεια αποδείξεις ανθρώπινης δραστηριότητας στην ευρύτερη περιοχή της Βαρσοβίας ήδη από την παλαιολιθική εποχή με ευρήματα που ανάγονται στο 14000 π.Χ. Η περιοχή αυτή κατοικείτο από μικρές κοινότητες μέχρι και τον πρώιμο μεσαίωνα οπότε και αρχίζει η ανάπτυξη της περιοχής. Σχετικά με την εθνολογική καταγωγή των πρώτων κατοίκων της περιοχής ελάχιστα είναι γνωστά. Σίγουρα έχουμε να κάνουμε με προ-σλαβικά φύλα που ως κύρια ασχολία είχαν το κυνήγι και το τοπικό εμπόριο. Τη δεκαετία του 1960 βρέθηκε στην περιοχή Βιλάνουφ στα νότια της Βαρσοβίας αρχαίο νεκροταφείο (του 5ου αιώνα π.Χ) που έδωσε σημαντικές πληροφορίες για την ταξική σύνθεση αυτής της κοινωνίας.[3]
Παλάτι του Πολιτισμού και Επιστημών
Η πρώτη ιστορική αναφορά στη Βαρσοβία χρονολογείται το έτος 1313 μ.Χ., την εποχή εκείνη πρωτεύουσα της Πολωνίας ήταν η Κρακοβία. Στα τέλη του 13 αιώνα ο Βολεσλάβος ο 2ος, Δούκας της Μασοβίας εγκαθίδρυσε την έδρα του στη δυτική πλευρά του ποταμού Βιστούλα. Όλοι οι μετέπειτα δούκες της Μασοβίας διοίκησαν το Δούκατο τους από τη Βαρσοβία μέχρι το 1526, οπότε και το Δουκάτο έγινε μέρος της Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας.
Χάρη στην κεντρική της θέση μεταξύ των πρωτευουσών της Πολωνικικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας της Κρακοβίας και του Βίλνιους, η Βαρσοβία έγινε η πρωτεύουσα της Κοινοπολιτείας και του Στέμματος του Βασιλείου της Πολωνίας, όταν ο βασιλιάς Σιγισμούνδος Γ΄ μετέφερε την πρωτεύουσα από την Κρακοβία στη Βαρσοβία το 1596.[4] Την εποχή αυτή άρχισε να χτίζεται και το Βασιλικό Παλάτι (ή κάστρο) της Βαρσοβίας. Ο γιος του Σιγισμούνδου Γ', Βλαδίσλαος Δ', ανέγειρε προς τιμήν του πατέρα του μία στήλη με τη μορφή του Σιγιμούνδου. Μέχρι τη Σουηδική Εισβολή στα μέσα του 17ου αιώνα, η Πολωνία ήταν μία από τις πλουσιότερες και ισχυρότερες χώρες της Ευρώπης και η Βαρσοβία όντας πρωτεύουσα γνώρισε εξαιρετική ανάπτυξη. Στις 8 Σεπτεμβρίου 1655, οι Σουηδοί κατέλαβαν τη Βαρσοβία. Μετά από συνεχείς μάχες σώμα με σώμα μέσα στους δρόμους τις πόλης, οι πολωνικές δυνάμεις ανακατέλαβαν την πόλη.
Το Παλάτι του Βιλάνουφ στη Βαρσοβία
Παλιά πόλη της Βαρσοβίας
Επίσημο όνομα στον κατάλογο μνημείων Π.Κ.
Ευρώπη και Βόρεια Αμερική
Το 1676 στο πολωνικό θρόνο ανέβηκε ο Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι (Jan III Sobieski), ο οποίος πήρε μέρος στη δεύτερη πολιορκία της Βιέννης και με τους Ουσάρους του επέφερε τη σωτήρια νίκη εναντίον των Μουσουλμάνων στις 12 Σεπτεμβρίου 1683. Η πολιτική και η διπλωματία του Σομπιέσκι ενδυνάμωσε την Πολωνία και καθυστέρησε για έναν αιώνα την επερχόμενη καταστροφή της χώρας του. Την εποχή του Σομπιέσκι στην πόλη έγιναν σοβαρά έργα ευποιίας με κορυφαίο το Παλάτι του Βιλάνουφ (Pałac w Wilanowie).
Άποψη του Βασιλικού κάστρου της Βαρσοβίας
Ο 18ος αιώνας ήταν για την Πολωνία ίσως ο σημαντικότερος της ιστορίας της χώρας. Πολιτικά και οικονομικά ισχυρή, η πολωνική αριστοκρατία προχωρά σε ριζοσπαστικές αλλαγές για την εποχή, με αποκορύφωμα την υπογραφή του Συντάγματος της 3ης Μαΐου 1791. Στο Σύνταγμα εκτός των άλλων επιβεβαίωνε τη θέση της Βαρσοβίας ως πρωτεύουσα του κράτους.
Μετά τον τρίτο διαμελισμό της Πολωνίας το 1795, η Βαρσοβία ενσωματώθηκε στο Βασίλειο της Πρωσίας. Το 1806, κατά τη διάρκεια των Ναπολεόντειων Πολέμων, η πόλη έγινε η επίσημη πρωτεύουσα του Μεγάλου Δουκάτου της Βαρσοβίας, ένα κράτος μαριονέτα της Πρώτης Γαλλικής Αυτοκρατορίας, το οποίο ιδρύθηκε από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη. Σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συνεδρίου της Βιέννης, η Ρωσική Αυτοκρατορία προσάρτησε τη Βαρσοβία το 1815 και έγινε μέρος της ρωσικής Πολωνίας του Συνεδρίου. Το 1830 ξεσπά εξέγερση στη Βαρσοβία που οι τσαρικές δυνάμεις την κατέπνιξαν ένα χρόνο αργότερα. Για να μην επαναληφθεί, οι Ρώσοι έχτισαν ένα τεράστιο φρούριο στα βόρειαδυτικά της πόλης.
Οι Ρώσοι σε μεγάλο βαθμό σεβάστηκαν τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα της πόλης. Παρόλα αυτά, στα 123 χρόνια παρουσίας τους στη Βαρσοβία χτίστηκαν αρκετοί ορθόδοξοι ναοί σύμφωνα με τη ρωσική νοοτροπία. Πολλές από τις εκκλησίες κατεδαφίστηκαν στο μεσοπόλεμο ή μετατράπηκαν σε καθολικές. Χαρακτηριστικό ήταν ο μεγαλοπρεπής ορθόδοξος Καθεδρικός Ναός του Αλέξανδρου Νιέφσκι χτισμένος του 1905, ο οποίος κατεδαφίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1920.[5] Οι Ρώσοι - ειδικά μετά τη δεύτερη εξέγερση του 1863 - προσπάθησαν να εκρωσίσουν την πόλη υποχρεώνοντας όλες τις υπηρεσίες και εταιρείες να έχουν όλες τις επιγραφές και στα ρωσικά. Παρομοίως και οι επιγραφές ονοματοδοσίας θα έπρεπε να είναι και στα ρωσικά.
Η ρωσική κατοχή της Βαρσοβίας έληξε το 1915 με την εισβολή των γερμανικών δυνάμεων στη πόλη στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Εκκλησία του Αγίου Αλεξάνδρου στην πλατεία Τριών Σταυρών, είσοδος στην Παλιά Πόλη.
Τον Νοέμβριο του 1918, η Πολωνία ανακτά την ανεξαρτησία της από την ξένη κυριαρχία και η Βαρσοβία επιλέγεται ως η πρωτεύουσα της ανεξάρτητης Δημοκρατίας της Πολωνίας. Η γερμανική εισβολή το 1939, η σφαγή του εβραϊκού πληθυσμού και οι απελάσεις σε στρατόπεδα συγκέντρωσης οδήγησε στην Εξέγερση του Γκέτο της Βαρσοβίας το 1943 και στην καταστροφική Εξέγερση της Βαρσοβίας μεταξύ Αυγούστου και Οκτωβρίου 1944. Η πόλη καταστράφηκε ολοσχερώς από τους Ναζί, μόλις 1.000 κάτοικοι έμειναν στα συντρίμμια της, αλλά μεταπολεμικά ανοικοδομήθηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα σύμφωνα με το παλιό σχέδιό της.[6] Στη Βαρσοβία υπογράφηκε το περίφημο Σύμφωνο της Βαρσοβίας μεταξύ των κρατών του πρώην Ανατολικού Μπλοκ.
Ως πρωτεύουσα της Πολωνίας, η Βαρσοβία είναι το πολιτικό κέντρο της χώρας. Όλες οι κρατικές αντιπροσωπείες βρίσκονται εκεί, συμπεριλαμβανομένου του Πολωνικού Κοινοβουλίου, του προεδρικού γραφείου και του ανωτάτου δικαστηρίου.
Η Βαρσοβία βρίσκεται στην κεντροανατολική Πολωνία, περίπου 300 χιλιόμετρα από τα Καρπάθια Όρη και περίπου 260 χιλιόμετρα από τη Βαλτική Θάλασσα, 523 χιλιόμετρα ανατολικά του Βερολίνου, στη Γερμανία. Η πόλη διασχίζεται από ποταμό Βιστούλα. Βρίσκεται στην καρδιά της πεδιάδας της Μασοβίας, και το μέσο υψόμετρο είναι 100 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, αν και υπάρχουν ορισμένοι λόφοι (συνήθως τεχνητοί) που βρίσκονται εντός των ορίων της πόλης.
Το κλίμα της Βαρσοβίας είναι υγρό ηπειρωτικό (τύπος DFB της κλιματικής ταξινόμησης Κέππεν) με σχετικά ήπιο χειμώνα και δροσερό καλοκαίρι. Η μέση θερμοκρασία είναι -3°C τον Ιανουάριο και 19,3°C τον Ιούλιο. Θερμοκρασίες φτάνουν συχνά τους 30°C το καλοκαίρι. Ετήσιοι μέσοι όροι βροχόπτωσης 495 χιλιοστών, ο πιο βροχερός μήνας είναι ο Ιούλιος. Η άνοιξη και το φθινόπωρο (Χειμερινό) είναι συνήθως όμορφες εποχές.
Υψηλότερη Μέγιστη °C (°F)
Μέση Μέγιστη °C (°F)
Μέση Μηνιαία °C (°F)
Μέση Ελάχιστη °C (°F)
Χαμηλότερη Ελάχιστη °C (°F)
Μέσες μηνιαίες ώρες ηλιοφάνειας
Η ανάπτυξη του Πληθυσμού της Βαρσοβίας κατά τα έτη 1800 - 2000
Λέγκια Βαρσοβίας - Ποδόσφαιρο
Πολόνια Βαρσοβίας - Ποδόσφαιρο
Το ιστορικό κέντρο της Βαρσοβίας έχει χαρακτηριστεί από την UNESCO ως Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτισμικής Κληρονομιάς.[8]
↑ Ανακτήθηκε στις 17  Απριλίου 2021.
↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Ανακτήθηκε στις 17  Απριλίου 2021.
↑ Drozdowski, M. (1972). Historia Warszawy. Pańśtwowy Wydawnictwo Naukowe. σελ. 11-12.
↑ «Ιστορία της Βαρσοβίας (Αγγλικά)». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Μαρτίου 2018. Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2016.
↑ Paszkiewicz, Piotr (1991). Pod berłem Romanowów: sztuka rosyjska w Warszawie, 1815-1915. Warszawa: Instytut Sztuki - Polska Akademia Nauk. ISBN 978-83-900047-7-8.
↑ «Μπολέσλαβ Μπιέρουτ: Θα οικοδομήσουμε μια νέα Βαρσοβία – την πρωτεύουσα της σοσιαλιστικής Πολωνίας (01/08/1949)». παρα ποδα. 1 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2020.
↑ «Institute of Meteorology and Water Management». www.imgw.pl (στα Αγγλικά, Πολωνικά, και Γερμανικά).
↑ «Historic Centre of Warsaw». United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Στο Wikivoyage υπάρχει ταξιδιωτικός οδηγός σχετικός με το λήμμα:
Αυτό το λήμμα σχετικά με τη γεωγραφία της Πολωνίας χρειάζεται επέκταση. Μπορείτε να βοηθήσετε την Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το.π • σ • ε