el el el el el id el el el el el el el el el el en el el el en el en el el el el en el el el en el el el el el el el el el el el el el el en el en en el el el el el el el el el el el el el el en el el en el el en el el en el el el
Κοιτίδα πολιτισμού, η Μυτιλήνη λοιπόν δε θα μπορούσε να λείπει από αυτό το αφιέρωμα. Το θρυλικό Αρχοντικό Αλεπουδέλη στη Σουράδα, εκεί όπου παραθέριζαν ο Ελύτης, ο Εμπειρίκος, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, θα ήταν ένα από τα 6 ιστορικά μέγαρα που θα συνέθεταν το μεγάλο χριστουγεννιάτικο ρεπορτάζ. Εκεί όπου μπαινόβγαινε η πνευματική ελίτ της περίφημης γενιάς του ’30, θα στρώναμε ένα αστικό, γιορτινό τραπέζι με συνταγές εμπνευσμένες από τον τόπο, την παράδοση και τις ιδιαίτερες συνήθειες του σπιτιού. Χρειαζόμαστε μάγειρα πεπειραμένο, οξυδερκή, ευφρόσυνο, με πνεύμα. Ξεκάθαρα, χρειαζόμαστε τον σπουδαίο σεφ, και συνεργάτη του Γαστρονόμου, Χριστόφορο Πέσκια.
Μια ολόκληρη μέρα, την ίδια μέρα που αφιχθήκαμε στη Μυτιλήνη, από νωρίς το πρωί οργώσαμε την πόλη μαζί με τον Χριστόφορο, για να ψωνίσουμε τα υλικά της λίστας μας. Μπαινοβγαίναμε σε μπακάλικα, σούπερ μάρκετ, μανάβικα, κρεοπωλεία και ψαράδικα, μέχρι κι από καΐκια κάναμε τα ψώνια μας. Εδώ να σημειώσω, κομψά, ότι ο σεφ δεν είναι εύκολος πελάτης. Ιδιαίτερα απαιτητικός, σχεδόν ιδιότροπος με τις προμήθειές του. Άλλη μια μέρα φάγαμε για τις προετοιμασίες στην κουζίνα του αρχοντικού Αλεπουδέλη. Πλυσίματα και κοψίματα λαχανικών, προμαγείρεμα κάποιων συστατικών, προετοιμασία φύλλων, ζωμών, γεμίσεων, κλπ. Μικρά διαλείμματα για κουβέντα με την κυρία Όλγα, χαϊδολογήματα με τη γάτα τη Ρόη, να βράσουμε έναν καφέ, να πιούμε κι ένα ουζάκι με μεζέ. Χορταίναμε από τα κλεψιμαίικα της προετοιμασίας, «δοκιμάζαμε» τον κιμά του σφουγγάτου, «ελέγχαμε» αν ήταν καλό το λαδοτύρι που διαλέξαμε, «να δοκιμάσω και λίγη μυζήθρα φουρνιστή που δεν θυμάμαι τι γεύση έχει», μερικά κρεμμυδόφυλλα που περίσσεψαν από τα σουγάνια μαζί με λαδολέμονο, τα ψαχνά από το κεφάλι του μπακαλιάρου. Σουρούπωσε κι ούτε που το καταλάβαμε.
Η τρίτη ημέρα ξεκίνησε ακόμα πιο νωρίς. Το μενού στην τελική ευθεία. Ο Χριστόφορος με χειρουργικές κινήσεις σέρβιρε με φροντίδα τα φαγητά σε προεπιλεγμένα πιάτα. Εμείς στρώσαμε το μεγάλο κεντρικό τραπέζι στη σάλα που την έλουζε το φως – διαμπερής, από τη μια η θάλασσα, από την άλλη ο κήπος. Στολιστήκαμε. Βάλαμε τα καλά μας. Ξαφνικά στο αρχοντικό επικράτησε χάος. Η Χριστίνα, η φωτογράφος μας, ξεκίνησε τις δοκιμές, να μετρήσει το φως, να προετοιμάσει τα κάδρα της, να υπολογίσει τους χρόνους μέχρι να σκοτεινιάσει. Η Νατάσα κανόνισε τα ρετρό χτενίσματα, η Δέσπω και ο Νικόλας να ετοιμαστούν κι αυτοί για τη φωτογράφηση, η Βαρβάρα να τρέχει εδώ κι εκεί με την κ. Όλγα να επιλύσουν προβλήματα της τελευταίας στιγμής. Και ο Χριστόφορος, εκνευρισμένος που ο σου σεφ του – εγώ δηλαδή – παράτησε το πόστο του, να με παίρνει στο τηλέφωνο να δει «που στον …. είσαι?». Η ώρα 12, το τραπέζι στρώθηκε με τα φαγητά. Μόνο λίγα λεπτά έμεινε ανεπιτήρητο κι η Ρόη έκανε έφοδο – αλλά σιγά μην της θύμωνε κανείς…
Στιγμές αργότερα ξεκίνησαν τα πρώτα κλικ. Καθισμένοι όλοι μαζί γύρω από ένα ιστορικό τραπέζι που απαθανατίστηκε σε ένα νέο, σύγχρονο κομμάτι της ιστορίας του. Ήταν άκρως συναισθηματικό. Περηφάνια και τιμή. Στην ίδια εκείνη τραπεζαρία όπου τσούγκρισαν τα ποτήρια τους εμβληματικές προσωπικότητες που καθόρισαν το μέλλον της Ελλάδας, μοιραστήκαμε αξέχαστες στιγμές – ίσως κάποια μέρα ιστορικές – μαζί με το ζεύγος Ιωάννου, τους ευγενέστατους οικοδεσπότες μας. Ο Χριστόφορος Πέσκιας, ο σημαντικότερος μάγειρας της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, η νεαρή αρχιτέκτων Δέσπω Βαλιάδη, ο εικαστικός επιμελητής Νικόλας Βαμβουκλής και του λόγου μου.
· Ένα σφουγγάτο ποίημα
Το γιορτινό τραπέζι που στρώσαμε στο αρχοντικό Αλεπουδέλη περιείχε μπακαλιάρο αθηναϊκή μαγιονέζα, γκιουζλεμέδες και κουκόφαβα, σουγάνια και μοσχάρι με ξερά βύσσινα. Και βέβαια δεν θα μπορούσε να λείπει το αγαπημένο φαγητό του Ελύτη και του Τεριάντ, σε απόδοση Χριστόφορου Πέσκια.
500 γρ. κιμάς μοσχαρίσιος
500 γρ. ξερά κρεμμύδια ψιλοκομμένα
1 κιλό κολοκύθα κόκκινη, τριμμένη και αλατισμένη
4 κρεμμυδάκια φρέσκα, ψιλοκομμένα
2 ματσάκια δυόσμο ψιλοκομμένα
1 ματσάκι άνηθο ψιλοκομμένο
1 ματσάκι μαϊντανό ψιλοκομμένο
350 γρ. φέτα Μυτιλήνης θρυμματισμένη
350 γρ. λαδοτύρι Μυτιλήνης τριμμένο
Αλάτι και πιπέρι φρεσκοτριμμένο
Σοτάρουμε τον κιμά στο ελαιόλαδο σε δυνατή φωτιά για περίπου 10 λεπτά. Προσθέτουμε τα κρεμμύδια και συνεχίζουμε το σοτάρισμα για άλλα 10 λεπτά. Αποσύρουμε από τη φωτιά. Στύβουμε την κολοκύθα για να αποβάλει τα περιττά υγρά και την αναμιγνύουμε με τον κιμά. Προσθέτουμε το φρέσκο κρεμμυδάκι, τα αρωματικά και τα αυγά. Αλατοπιπερωνούμε κι ανακατεύουμε καλά. Λαδώνουμε ένα ταψί και το πασπαλίζουμε με λίγο σιμιγδάλι. Απλώνουμε το μίγμα του κιμά και ψήνουμε στους 180°C, για περίπου 1 ώρα, μέχρι να ροδίσει το σφουγγάτο. Η συνταγή πρωτοδημοσιεύτηκε στο Χριστουγεννιάτικο αφιέρωμα, του τεύχους 176 του περιοδικού Γαστρονόμος.
· Μια Λέσβια «Οικοδέσποινα» στην Αθήνα
Είναι εντυπωσιακό το πόσα σπάνια καλούδια βγάζει η Λέσβος. Σχεδόν σε κάθε μου επίσκεψη ανακαλύπτω και μια νέα λιχουδιά. Άγνωστα εκτός νησιού, ίσως λόγω της ζωηρής εσωτερικής κατανάλωσης, σε αυτόν τον τόπο που είναι ζωντανός κι αυτάρκης, που ξέρει να καλοτρώει και να καλοπίνει. Σπουδαίο γεγονός λοιπόν το άνοιγμα στην Αθήνα ενός νέου καταστήματος που δίνει βήμα στα τοπικά προϊόντα του νησιού.
Στο Παλαιό Φάληρο δημιούργησε η Δέσποινα Τσόχατζη ένα τοσοδούλι μαγαζάκι, την «Οικοδέσποινα», νοικοκυρεμένο και καλόγουστο. Σε λίγα τετραγωνικά έχει χωρέσει μια χούφτα νοστιμιές. Το λουλουδένιο μέλι Ένα από τη δυτική Λέσβο και το εκλεκτό μέλι του Μελισσοκομικού Συνεταιρισμού του νησιού, τις γλυκόξινες στιβαρές μαρμελάδες αρώνιας από τον Λεπέτυμνο, μια καλή επιλογή από φέτες, λαδοτύρια, βούτυρα, αλάτι, βότανα, ελαιόλαδα, ελιές κι άλλα καλούδια από τη Λέσβο. Βρήκα επίσης από τη γειτονική Λήμνο τα εκλεκτά άλευρα του Σαλαμουσά, ταχινοπιτάκια από τη Σάμο, χιώτικο άλειμμα με πατέ ξηρών καρπών, κακάο και μέλι. Στο κατάστημα της Δέσποινας υπάρχουν και άλλα διαλεχτά προϊόντα, όχι μόνο από τις γύρω θάλασσες, αλλά και από την υπόλοιπη Ελλάδα, όπως τα βραβευμένα από τον Γαστρονόμο ζυμαρικά Αγροζύμη, τα ψωμιά Betty’s Bakery και τις σοκολάτες Kakau Worship. Τρίτωνος 40, Π. Φάληρο, Τ/211-41.17.146