el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en fr fr el el el el ru zh mk el el ar en wuu it el ar nl wuu el el th en wuu el el th en en el el th da wuu el el en da ro el el ar nb en el el ar fr en el el th zh en el el lt de tg el el lt fr en el el lt en ko el el lt pt wuu el el lt en wuu en el el el lt vi vi en be kk wuu el el lt eu en el el sv eu en el el lt eu mk el el lt eu hbs_lat el el sv eu wuu el el lt eu te el el sv eu wuu el el sv eu mk el el lt eu nb el el lt eu wuu el el lt eu en el el lt eu en el el lt eu en el el lt en en el el lt my en el el lt en en el el lt th en el el lt en en el el el th en el el el en wuu el el lt eu el el lt eu en el el en eu wuu el el en eu mk el el en es gl eu zh en el el es eu wuu el el el eu te el el el eu tg el el el eu en de el en en en el el el en wuu el el el en en el el hu el el el en el el en el el el el en el en el el el el el en en el en el el el el en en en el en el en el el en el el el el en en el en en en el el el en en el en el el en en el el el el el el el el el el el el
Στην τοξικολογία, η μέση θανατηφόρος δόση (median lethal dose), LD50 μιας τοξίνης, ακτινοβολίας, ή παθογόνου ουσίας είναι η απαιτούμενη δόση για να σκο
Στην τοξικολογία, η μέση θανατηφόρος δόση (median lethal dose), LD50 (συντόμευση για lethal dose, 50%), LC50 (θανατηφόρος συγκέντρωση (lethal concentration), 50%) ή LCt50 (θανατηφόρος συγκέντρωση και χρόνος (lethal concentration and time)) μιας τοξίνης, ακτινοβολίας, ή παθογόνου ουσίας είναι η απαιτούμενη δόση για να σκοτώσει τα μισά μέλη του ελεγχόμενου πληθυσμού μετά από έναν συγκεκριμένο χρόνο δοκιμής . Οι αριθμοί LD50 χρησιμοποιούνται συχνά ως ένας γενικός δείκτης οξείας τοξικότητας μιας ουσίας. Μια χαμηλή τιμή LD50 είναι ένδειξη αυξημένης τοξικότητας.
Η δοκιμή δημιουργήθηκε από τον J.W. Trevan το 1927.[1] Ο όρος ημιθανατηφόρος δόση χρησιμοποιείται κάποιες φορές με το ίδιο νόημα, αν και κάποιες φορές συγχέεται με τον όρο υποθανατηφόρος δόση. Το LD50 καθορίζεται συνήθως από πειράματα σε ζώα όπως τα εργαστηριακά ποντίκια. Το 2011 η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (Food and Drug Administration) ενέκρινε εναλλακτικές μεθόδους προς το LD50 για τον έλεγχο του καλλυντικού φαρμάκου BOTOX χωρίς πειράματα σε ζώα.[2][3]
4 Προβληματισμοί για τα δικαιώματα των ζώων
Το LD50 εκφράζεται συνήθως ως η μάζα της ουσίας που χορηγήθηκε ανά μονάδα μάζας του υποκειμένου του πειράματος, συνήθως ως χιλιοστογραμμάρια ουσίας ανά χιλιόγραμμο σωματικής μάζας, αλλά δηλώνεται ως νανογραμμάρια (κατάλληλα για αλλαντίαση), μικρογραμμάρια, χιλιοστογραμμάρια, ή γραμμάρια (κατάλληλα για παρακεταμόλη) ανά χιλιόγραμμο. Η δήλωση κατ' αυτόν τον τρόπο επιτρέπει στη σχετική τοξικότητα διαφορετικών ουσιών να συγκριθεί και κανονικοποιεί τη διακύμανση στο μέγεθος των εκτιθέμενων ζώων (αν και η τοξικότητα δεν κλιμακώνεται πάντα ανάλογα με τη σωματική μάζα).
Η επιλογή της κατά 50% θνησιμότητας ως σημείο αναφοράς αποφεύγει τη δυνατότητα ασάφειας κατά τη μέτρηση στα όρια και μειώνει τον αριθμό των απαιτούμενων πειραμάτων. Όμως, αυτό σημαίνει επίσης, ότι το LD50 δεν είναι η θανατηφόρος δόση για όλα τα άτομα· αρκετά άτομα μπορεί να σκοτωθούν με πολύ λιγότερο, ενώ άλλα επιβιώνουν με δόσεις πολύ μεγαλύτερες από το LD50. Μετρήσεις όπως οι "LD1" και "LD99" (η απαιτούμενη δόση για να σκοτώσει το 1% ή το 99%, αντίστοιχα, του ελεγχόμενου πληθυσμού) χρησιμοποιούνται ενίοτε για ειδικούς σκοπούς.[4]
Η θανατηφόρος δόση διαφέρει συχνά ανάλογα με τη μέθοδο της Υπηρεσίας Φαρμάκων· παραδείγματος χάρη, πολλές ουσίες είναι λιγότερο τοξικές όταν χορηγούνται από το στόμα, παρά όταν χορηγούνται ενδοφλέβια. Για αυτόν τον λόγο, οι αριθμοί LD50 επεξηγούνται συχνά με τον τρόπο χορήγησης, π.χ., "LD50 i.v."
Κάποιες χημικές ουσίες, όπως το υδροκυάνιο, αποτοξινώνονται γρήγορα από το ανθρώπινο σώμα και δεν ακολουθούν τον νόμο Του Χάμπερ. Έτσι, σε αυτές τις περιπτώσεις, η θανατηφόρος συγκέντρωση μπορεί να δοθεί απλώς ως LC50 και προσδιορίζονται από τη διάρκεια της έκθεσης (π.χ., 10 λεπτά). Τα Δελτία Δεδομένων Ασφάλειας Υλικού (Material Safety Data Sheet) για τοξικές ουσίες χρησιμοποιούν συχνά αυτή τη μορφή ορολογίας ακόμα κι αν η ουσία ακολουθεί τον νόμο του Χάμπερ.
Ως μέτρο τοξικότητας, το LD50 είναι κάπως αναξιόπιστο και τα αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν πολύ μεταξύ μεταξύ διαφορετικών πειραμάτων λόγω παραγόντων όπως γενετικά χαρακτηριστικά του πληθυσμού του δείγματος, των ειδών των πειραματοζώων, περιβαλλοντικών παραγόντων και τρόπου χορήγησης.[5]
Μπορεί να υπάρχει μια πλατιά μεταβλητότητα μεταξύ των ειδών επίσης· αυτό που μπορεί να είναι ασφαλές για τα ποντίκια μπορεί να είναι εξόχως τοξικό για τον άνθρωπο (δείτε παρακεταμόλη) και αντίστροφα. Παραδείγματος χάρη, η σοκολάτα, σχετικά αβλαβής για τον άνθρωπο, είναι γνωστό ότι είναι τοξική σε πολλά ζώα. Όταν γίνονται πειράματα με δηλητήριο από δηλητηριώδεις οργανισμούς, όπως στα φίδια, τα αποτελέσματα του LD50 μπορεί να παραπλανητικά λόγω των φυσιολογικών διαφορών μεταξύ ποντικιών, αρουραίων και ανθρώπων. Πολλά δηλητηριώδη φίδια είναι εξειδικευμένοι θηρευτές για ποντίκια και το δηλητήριο τους μπορεί να προσαρμόζεται ιδιαίτερα για να αποδυναμώσουν τα ποντίκια· ενώ οι μαγκούστες μπορεί να είναι ιδιαίτερα ανθεκτικές. Αν και τα περισσότερα θηλαστικά έχουν μια πολλή παρόμοια φυσιολογία, τα αποτελέσματα του LD50 μπορεί να έχουν ή να μην έχουν ίδια συμπεριφορά με κάθε θηλαστικό, όπως ο άνθρωπος, κλπ.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η σύγκριση ουσιών (ειδικά φαρμάκων) μεταξύ τους με το LD50 μπορεί να είναι παραπλανητική σε πολλές περιπτώσεις λόγω (μερικώς) των διαφορών στην ενεργό δόση (ED50). Συνεπώς, είναι πιο χρήσιμη η σύγκριση τέτοιων ουσιών με τον θεραπευτικό δείκτη, που είναι απλώς ο λόγος του LD50 προς τον ED50.
Τα παρακάτω παραδείγματα αναφέρονται, με φθίνουσα σειρά, ως προς τις τιμές LD50 και συνοδεύονται από τιμές LC50, {μέσα σε άγκιστρα}, όταν ενδείκνυται.
Ισοπροπυλομεθυλοφωσφονικό οξύ του νατρίου (IMPA, μεταβολίτης του σαρίν)
ADBAC(Alkyl dimethyl benzalkonium chloride)
Διαιθυλαμίδιο του λυσεργικού οξέος (LSD)
Αφλατοξίνη B1 (από Aspergillus flavus)
Δηλητήριο της βραζιλιάνικης περιπλανώμενης αράχνης
Δηλητήριο του ταϊπάν της ενδοχώρας (Αυστραλιανό φίδι)
2,3,7,8-Τετραχλωροδιβενζοδιοξίνη (TCDD, μια διοξίνη)
άνθρωπος, στοματικά, εισπνοή, απορρόφηση μέσω δέρματος/ματιών
Αλλαντική τοξίνη (Botulinum toxin) (Botox)
άνθρωπος, στοματικά, έγχυση, εισπνοή
Προβληματισμοί για τα δικαιώματα των ζώωνΕπεξεργασία
Οι ομάδες δικαιωμάτων και ευημερίας των ζώων, όπως η "Διεθνής ένωση δικαιωμάτων των ζώων",[51] έχουν εκστρατεύσει κατά των πειραμάτων σε ζώα για το LD50, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που κάποιες ουσίες προκαλούν με αργό και επώδυνο τρόπο τον θάνατο των ζώων. Αρκετές χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, έχει κάνει βήματα για κατάργηση της στοματικής LD50 και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OECD) κατάργησε την απαίτηση για στοματικά πειράματα το 2001.
↑ What is an LD50 and LC50
↑ «Allergan Receives FDA Approval for First-of-Its-Kind, Fully in vitro, Cell-Based Assay for BOTOX® and BOTOX® Cosmetic (onabotulinumtoxinA)». Allergan Web site. 24 Ιουνίου 2011. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Ιουνίου 2011. Ανακτήθηκε στις 15 Αυγούστου 2012.
↑ «In U.S., Few Alternatives To Testing On Animals». Washington Post. 12 Απριλίου 2008. Ανακτήθηκε στις 26 Ιουνίου 2011.
↑ «REGISTRY OF TOXIC EFFECTS OF CHEMICAL SUBSTANCES (RTECS)
COMPREHENSIVE GUIDE TO THE RTECS» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 16 Μαΐου 2013. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ Ernest Hodgson (2004). A Textbook of Modern Toxicology. Wiley-Interscience (3rd ed.).[Χρειάζεται σελίδα]
↑ «Material Safety Data Sheet Water MSDS». Section 11: Toxicological Information for the LD50 verification. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Σεπτεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ «Safety (MSDS) data for sucrose». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιουνίου 2011. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ Walker R; Lupien JR (Απρίλιος 2000). «The safety evaluation of monosodium glutamate». Journal of Nutrition 130 (4S Suppl): 1049S–52S. PMID 10736380.
↑ «Safety (MSDS) data for ascorbic acid». Oxford University]. 9 Οκτωβρίου 2005. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Φεβρουαρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 2007.
↑ 10,0 10,1 10,2 A.A. Babayan, A.V.Aleksandryan, "Toxicological characteristics of melamine cyanurate, melamine and cyanuric acid", Zhurnal Eksperimental'noi i Klinicheskoi Meditsiny, Vol.25, 345-9 (1985). Original article in Russian.
↑ «Advanced Search - Alfa Aesar - A Johnson Matthey Company» (PDF). Alfa.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 24 Ιουλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2013.
↑ «Safety (MSDS) data for ethyl alcohol». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ Mecler, Francis J. (Μάιος 1981). Mammalian Toxological Evaluation of DIMP and DCBP (Phase 3 - IMPA) (PDF). Final report. Litton Bionetics, Inc. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Μαρτίου 2020. The oral LD50 values for the test material, IMPA, were 7650 and 6070 mg/kg for male and female rats, respectively.
↑ «Safety (MSDS) data for sodium molybdate». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Ιανουαρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ «Safety (MSDS) data for sodium chloride». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Οκτωβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ Safety (MSDS) data for 4-acetamidophenol
↑ LD50 values of THC in fischer rats
↑ Frank T. Sanders, επιμ. (Αύγουστος 2006). Reregistration Eligibility Decision for Alkyl Dimethyl Benzyl Ammonium Chloride (ADBAC) (Report). U.S. Environmental Protection Agency Office of Prevention, Pesticides, and Toxic Substances, p. 114. http://www.epa.gov/oppsrrd1/REDs/adbac_red.pdf. Ανακτήθηκε στις 2009-03-31.
↑ «Coumarin Material Safety Data Sheet (MSDS)» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 21 Οκτωβρίου 2004. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ «Safety (MSDS) data for acetylsalicylic acid». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ «Safety (MSDS) data for caffeine». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Οκτωβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ «MATERIAL SAFETY DATA SHEET - Spent Metal Catalyst» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 28 Σεπτεμβρίου 2011.
↑ Safety (MSDS) data for sodium nitrite[νεκρός σύνδεσμος]
↑ Chemical toxicity of uranium
↑ DrugBank data for bisoprolol
↑ «Safety (MSDS) data for cobalt (II) chloride». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Απριλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ Safety (MSDS) data for cadmium oxide[νεκρός σύνδεσμος]
↑ «Sodium Fluoride MSDS». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Σεπτεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ Pentaborane chemical and safety data
↑ «Capsaicin Material Safety Data Sheet». sciencelab.com. 2007. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 29 Σεπτεμβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 13 Ιουλίου 2007.
↑ «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Ιουλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ Erowid LSD (Acid) Vault : Fatalities / Deaths. Erowid.org. Retrieved on 2013-07-17.
↑ «Safety (MSDS) data for arsenic trioxide». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Μαρτίου 2010. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ «Safety (MSDS) data for metallic arsenic». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Ιανουαρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ «Safety (MSDS) data for sodium cyanide». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιανουαρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ «Hexachloroethane» (PDF). Ανακτήθηκε στις 3 Ιανουαρίου 2014.
↑ INCHEM: Chemical Safety Information from Intergovernmental Organizations: Strychnine.
↑ «Safety (MSDS) data for aflatoxin B1». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Απριλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ Venomous Animals and their Venoms, vol. III, ed. Wolfgang Bücherl and Eleanor Buckley
↑ LD50 for various snakes. Seanthomas.net. Retrieved on 2013-07-17.
↑ EFSA - Scientific Opinion of the CONTAM Panel: Ricin (from Ricinus communis) as undesirable substances in animal feed [1] - Scientific Opinion of the Panel on Contaminants in the Food Chain. Efsa.europa.eu. Retrieved on 2013-07-17.
↑ «U.S. National Toxicology Program acute toxicity studies for Dioxin (2,3,7,8-TCDD)». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Σεπτεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ «Histochemical Demonstration of Calcium Accumulation in Muscle Fibres after Experimental Organophosphate Poisoning». Het.sagepub.com. 1 Ιουλίου 1990. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Σεπτεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2013.
↑ «Toxicity of the Organophosphate Chemical Warfare Agents GA, GB, and VX: Implications for Public Protection». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Δεκεμβρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ Brief Review of Natural Nonprotein Neurotoxins
↑ Yokoyama, Akihiro; Murata, Michio; Oshima, Yasukatsu; Iwashita, Takashi; Yasumoto, Takeshi (1988). «Some Chemical Properties of Maitotoxin, a Putative Calcium Channel Agonist Isolated from a MarineDinoflagellate». Journal of Biochemistry 104 (2): 184–187. PMID 3182760. http://jb.oxfordjournals.org/content/104/2/184.short.
↑ «Topic 2 Toxic Chemicals and Toxic Effects». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Σεπτεμβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
↑ Fleming, Diane O.· Hunt, Debra Long (2000). Biological Safety: principles and practices. Washington, DC: ASM Press. σελ. 267. ISBN 1-55581-180-9.
↑ «Thirty-Two Years of Measurable Change». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Φεβρουαρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2015.
Canadian Centre for Occupational Health and Safety
Lipnick, RL; Cotruvo, JA; Hill, RN; Bruce, RD; Stitzel, KA; Walker, AP; Chu, I; Goddard, M και άλλοι. (1995). «Comparison of the up-and-down, conventional LD50, and fixed-dose acute toxicity procedures». Food and chemical toxicology 33 (3): 223–31. doi:10.1016/0278-6915(94)00136-C. PMID 7896233. https://archive.org/details/sim_food-and-chemical-toxicology_1995-03_33_3/page/223.