el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el hbs_lat el oc el el el el en el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el en el el el el el en el en el en el el el el el el el el el el el el el es hi el el el el el en el el el el el el nl en en en en en en en pt en en en it el en es en en pa en en en en en nb en oc el en sv fr fr de fr en sv de fr en fr fr el el el el en el en el el el el el el el en el el el el fr el el el el su en en it el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el
Η Σάσων ή Σάσωνα ή Σάζενο (αλβανικά: Sazan ή Sazanit, ιταλικά: Saseno) είναι νησί της Αλβανίας, έκτασης περίπου 5,7 τ.χλμ. και χωρίς μόνιμο πληθυσμό. Η τοποθεσία του έχει στρατηγική αξία καθώς βρίσκεται στο στενό του Οτράντο και την είσοδο του Κόλπου του Αυλώνα, ενώ αποτελεί το μεγαλύτερο νησί της Αλβανίας. Κατά τον 19ο αιώνα παραχωρήθηκε στην Ελλάδα ως τμήμα των Ιονίων νήσων (τμήμα των Διαπόντιων νησιών[1]) με τη λήξη των Ναπολεόντειων πολέμων και την κατάλυση των κτήσεων των Βενετών, ωστόσο στις αρχές του 20ου αιώνα το απέκτησε η Αλβανία, και μετέπειτα αποτέλεσε στρατιωτική βάση τόσο για τη Σοβιετική Ένωση από το 1940 έως το 1960, όσο και για την Ιταλία και δυνάμεις του ΝΑΤΟ από τα τέλη του 1990, μετά από τις αντίστοιχες παραχωρήσεις της Αλβανίας.
Κατά την αρχαιότητα υπήρξαν πολλές αναφορές στο νησί, από τον Στράβωνα ο οποίος κατέγραψε στοιχεία για τον διάπλου του στενού μεταξύ του νησιού και της ξηράς,[2] τον Πολύβιο ο οποίος έδωσε μια σύντομη περιγραφή της περίπλου του νησιού κατά τον Β´ Μακεδονικό πόλεμο,[3] αναφορά γίνεται και από τον Σκύλακα τον Καρυανδέα σε σχέση με την τοποθεσία του νησιού,[4] όπως και από τον Κλαύδιο Πτολεμαίο,[4] ενώ ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος ανέφερε πως η νήσος ήταν ορμητήριο πειρατών.[5]
Στο νησί φέρεται να διασώζονταν αρχαίο ελληνικό φρούριο στις αρχές του 19ου αιώνα.[6]
Κατά τους βυζαντινούς χρόνους το νησί αναφέρθηκε ως Ἀειρονήσιον από τον Νικήτα Χωνιάτη κατά τον 12ο αιώνα, ενώ ως Σάσων αναφέρεται στις βυζαντινές πηγές το 1439 από τον Ιωάννη Ευγενικό.[4][7] Το 1279 η Σάσων κατακτήθηκε από τους Ανδηγαυούς της Νεαπόλεως, ωστόσο από το 1303 και έπειτα αναφέρεται ως Βενετική κτήση και έως τα τέλη του 15ου αιώνα φέρεται να υπήρχαν εναλλαγές στην κυριότητα του νησιού μεταξύ των Βενετών και Αλβανών. Η έναντι, δε, της ως άνω νήσου ξηρά κατά την χρονική περίοδο από το έτος 1303 έως τα τέλη του 15ου αιώνα δεν ονομαζόταν Αλβανία ούτε οι κάτοικοι της Αλβανοί, καθότι εθνοτικό φύλο με την ονομασία "Αλβανοί" δεν αναφέρονται σε γραπτά κείμενα της εποχής.
Το 1571, το νησί βρισκόταν υπό οθωμανική διοίκηση πλέον, και σύμφωνα με τα γραπτά του ιστορικού του 19ου αιώνα Παναγιώτη Αραβαντινού φέρεται να υπήρξε το ορμητήριο του Οθωμανικού στόλου κατά την πορεία του προς την ναυμαχία της Ναυπάκτου.[4]
Απεικόνιση της Σάσωνος σε χάρτη του Βιντσέντζο Κορονέλι, 1688
Απεικόνιση της τοποθεσίας της νήσου σε σχέση με το στενό του Οτράντο και της Αυλώνας
Στα τέλη του 17ου αιώνα το νησί ήταν και πάλι υπό την κυριαρχία των Βενετών σύμφωνα με χάρτη του Βιντσέντζο Κορονέλι, ενώ στις αρχές του 19ου προσαρτήθηκε στο Ηνωμένον Κράτος των Ιονίων Νήσων μετά τους Ναπολεοντείους Πολέμους.
Η Αλβανία τελικά παραχώρησε τη Σάσωνα στην Ιταλία στις 2 Σεπτεμβρίου 1920, η οποία εγκατέστησε ναυτική βάση στο νησί το 1939, ενώ η αλβανική κυριαρχία επί της Σάσωνας αποκαταστάθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1947, στα πλαίσια των μεθοριακών μεταβολών μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Για αρκετά χρόνια έπειτα, η Σάσων αποτέλεσε σοβιετική στρατιωτική βάση στη Μεσόγειο, μετά από συμφωνία της αλβανικής κομμουνιστικής κυβέρνησης με τη Σοβιετική Ένωση.[4][11][12]
Είσοδος ιταλικού πολεμικού πλοίου στο λιμάνι του νησιού, 1914
Η θέα της νήσου από το λιμάνι της Αυλώνας
Σύγχρονος χάρτης του νησιού
Από το 1998, ενώ το νησί εξακολουθεί να αποτελεί τμήμα της αλβανικής επικράτειας, η Ιταλία φέρεται να έχει αποκτήσει δικαιώματα χρήσης μετά από χρηματικό αντίτιμο που κατέβαλε στην Αλβανία.[8][9] Το νησί πρόσφατα χρησιμοποιούνταν και ως τόπος εκπαίδευσης των βρετανικών ειδικών δυνάμεων,[13] ενώ φέρεται να συνέβη ατύχημα κατά την εκπαίδευση τους το 2014, μετά από εισπνοή δηλητηριωδών αερίων τα οποία ήταν πιθανώς κατάλοιπα της σοβιετικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί.[14]
Το 2015, σύμφωνα με τις τουριστικές αρχές της Αλβανίας υπήρχαν σχέδια για την τουριστική ανάπτυξη και ανάδειξη του νησιού παρά το έντονα στρατικοποιημένο παρελθόν του,[15] και από τον Ιούλιο του 2015 επιτρέπεται η επίσκεψη από το κοινό.[16]
Σήμερα, το νησί θεωρείται από πολλούς ακόμη ως νησί των Διαποντίων βορειοδυτικά της Κέρκυρας.[17]
Το νησί είναι το μεγαλύτερο της Αλβανίας καθώς και αποτελεί το πιο δυτικό σημείο της επικρατείας της. Έχει μήκος 4,8 χιλιόμετρα και πλάτος 2,7 και καλύπτει έκταση 5,7 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Διαθέτει 3 κορυφές, με το υψηλότερο σημείο του να είναι τα 337 μέτρα πάνω από την στάθμη της θάλασσας στο βόρειο τμήμα του. Η συνολική ακτογραμμή του είναι 15 χλμ. Στις δυτικές ακτές του υπάρχουν βράχοι οι οποίοι φτάνουν σε βάθος 40 μέτρων.[18]
Στο νησί διαβιούν 7 είδη αμφιβίων, εκ των οποίων τα 3 θεωρούνται σπάνια (όπως ο Αβλέφαρος), καθώς και 15 είδη ερπετών, με τα 13 να είναι σπάνια, ενώ δεν υπάρχουν καθόλου οχιές σε αντίθεση με τον Αυλώνα και τις γύρω ηπειρωτικές περιοχές.
Το κλίμα του νησιού είναι υποτροπικό έχοντας θερμούς χειμώνες και ζεστά καλοκαίρια, κάτι ασυνήθιστο για την ευρύτερη περιοχή. Τον Αύγουστο του 2002 αναφέρθηκε η εμφάνιση σίφωνα κοντά στο νησί.[19]
Κλιματικά δεδομένα Σάσων (1991-2010)
Μέση Μέγιστη °C (°F)
Μέση Ελάχιστη °C (°F)
Πηγή: METEOALB Weather Station
Σύντομα μετά την παραχώρηση του νησιού από την Ελλάδα στην Αλβανία, το 1915 διαδραματίστηκε στο θέατρο του Φαλήρου στην Αθήνα το θεατρικό έργο του Σπυρίδωνα Σαμάρα με τίτλο Η ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΑ ΤΗΣ ΣΑΣΣΩΝ, ένα τρίπρακτο κωμικό μελόδραμα με θέμα τις ερωτικές περιπέτειες μιας Αμερικανίδας πριγκίπισσας και ενός Ηπειρώτη νεαρού,[8] με τη σύνθεση του λιμπρέτου να έχει γίνει από τον Πολύβιο Δημητρακόπουλο και τον Νικόλαο Λάσκαρη. Το έργο προβλήθηκε και πάλι το 1957 και το 2016.[20]
Το 1923 η Ιταλία εξέδωσε μια σειρά 8 γραμματοσήμων με την απεικόνιση του Βίκτορος Εμμανουήλ Γ΄ της Ιταλίας και τη σφραγίδα με την ιταλική ονομασία του νησιού (Saseno) για χρήση από τις ιταλικές αρχές στο νησί.
Αφίσα του θεατρικού έργου Η πριγκήπισσα της Σάσσων
Τα ιταλικά γραμματόσημα του νησιού
↑ «Νήσος Σάσων: Πώς παραχωρήθηκε στην Αλβανία με Νόμο».
↑ «Στράβων, Γεωγραφικά, 6». www.perseus.tufts.edu. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουλίου 2016.
↑ «Πολύβιος, Ἰστορίαι, 5.110». www.perseus.tufts.edu. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουλίου 2016.
↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Λάμπρος,, Σπυρίδων Π. (1914). «Ἡ νῆσος Σάσων». www.kenef.phil.uoi.gr. Νέος Ἑλληνομνήμων, Τόμος 11. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουλίου 2016.
↑ «Harry Thurston Peck, Harpers Dictionary of Classical Antiquities (1898), S, Sardes, Saso». www.perseus.tufts.edu. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουλίου 2016.
↑ Dodwell, Edward (1 Ιανουαρίου 1819). A Classical and Topographical Tour Through Greece During the Years 1801, 1805 and 1806. Rodwell and Martin. σελ. 27.
↑ «Χρονική Διήγησις/Μανουήλ Κομνηνός/Β/6 - Βικιθήκη». el.wikisource.org. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2018.
↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 «Νήσος Σάσων: Από τους Βενετούς στους Ιταλούς». Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2016.
↑ 9,0 9,1 9,2 «Σάσων: Το Γιβραλτάρ της Αδριατικής-Ένα νησί που στις 5 Ιουνίου του 1914 το «χαρίσαμε» στην Αλβανία, Ιστορικά, ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΖΩΝΗ». www.elzoni.gr. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2016.
↑ Β.Γεωργίου, ΒΟΡΕΙΟΣ ΗΠΕΙΡΟΣ, Η συνεχιζόμενη ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ε.ΡΗΓΑ.
↑ Nathanaili, Petrit (2002-12-01). «L’île de Sazan (Sasεno) ou la « Porte de l’Adriatique »» (στα γαλλικά). Balkanologie. Revue d'études pluridisciplinaires (Vol. VI, n° 1-2): 41–46. ISSN 1279-7952. http://balkanologie.revues.org/439.
↑ «L'occupazione dell'isola di Saseno ed i reati commessi sull'isola - Prassi Italiana di Diritto Internazionale». www.prassi.cnr.it. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουλίου 2016.
↑ «Royal Marines launch amphibious raid on abandoned submarine base - News stories - GOV.UK». www.gov.uk. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2016.
↑ «Were 30 Royal Marines poisoned by mustard gas on Soviet weapons plant?». Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2016.
↑ «Τουριστικό θέρετρο γίνεται η νήσος Σάσων, A.P. | Kathimerini». Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2016.
↑ «FOTOLAJM/ Anija e parë turistike me 119 turistë mbërriti në Sazan». 26 Ιουλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουλίου 2016.
↑ http://www.tornadoit.org/lefoto28.htm Trombe marine e tornado sull'isola di Saseno (Albania) nell'agosto 2002, Tornadoit.org
↑ «Η Πριγκίπισσα της Σάσσωνος στις Ελληνικές Μουσικές Γιορτές». www.vulva.gr. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2016. [νεκρός σύνδεσμος]