el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el ast el hbs_lat el es el el el el it el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el en el en el el el el el el el el el el el el el el el el el el es el el el el el el el el el es el el el el el el en es en en en en en en en en en es en es en en en en es en en en ceb en en es hu en en el en el en el en el en el en el en el en el en el en el en el en el en el el el el el el el el el el el el el el el el en el el el el en el el en pl en en el el el el el el el el el el el el el el el el
Η Πλουμέρια ή Πλουμερία (Plumeria, κοινές ονομασίες Φραντζιπάνι),[Σημ. 1] Ροδίτικο φούλι, Αιγυπτιακό φούλι ή Ινδικό φούλι, είναι γένος ανθοφόρων φυτών στην οικογένεια των Αποκυνίδων (Apocynaceae),[1] στην οποία ανήκει και το γένος Απόκυνον (Apocynum),[Σημ. 2] περιλαμβάνει κυρίως φυλλοβόλους θάμνους και μικρά δένδρα. Είναι εγγενές στην Κεντρική Αμερική, το Μεξικό, την Καραϊβική και τη Νότια Αμερική ως το μακρινό νότο, στη Βραζιλία[2][3] αλλά μπορεί να καλλιεργηθεί στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές. Στην Ελλάδα, συναντάται συχνά στα νότια μέρη, Ρόδο, Κρήτη, Κω κ.ά.
2 Ετυμολογία και κοινές ονομασίες
Τα άνθη της πλουμέριας είναι πιο αρωματικά το βράδυ, προκειμένου να δελεάσουν τους σκώρους σφίγγες (Sphingidae) για να τα γονιμοποιήσουν. Τα άνθη δεν έχουν νέκταρ, ωστόσο, απλά ξεγελούν τους επικονιαστές τους. Οι νυχτοπεταλούδες τις γονιμοποιούν κατά λάθος, μεταφέροντας τη γύρη από λουλούδι σε λουλούδι, στην άκαρπη αναζήτησή τους για το νέκταρ.
Τα είδη της πλουμέριας, μπορούν να πολλαπλασιαστούν[Σημ. 5] εύκολα την άνοιξη, από τις άκρες των χωρίς φύλλα μοσχευμάτων των βλαστών. Τα μοσχεύματα αφήνονται να στεγνώσουν στη βάση πριν από τη φύτευσή τους σε καλά στραγγιζόμενα εδάφη. Τα μοσχεύματα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στη σήψη, σε υγρά εδάφη.
Για να αξιοποιήσετε στο έπακρο ένα φυτό πλουμέρια, σε σχέση με την ανάπτυξη, το μέγεθος, την άνθιση και το άρωμα, υπάρχει μια λεπτή ισορροπία που πρέπει να διατηρηθεί. Στην ιδανική περίπτωση, μια πλουμέρια βρίσκεται στο στοιχείο της, όταν μπορεί να έχει άφθονο ήλιο και το απαραίτητο νερό, έτσι ώστε να διατηρείται η υγρασία του εδάφους ακριβώς πάνω από την κατάσταση ξηρότητας. Από την άλλη πλευρά, εάν το φυτό λαμβάνει μια μικρότερη ποσότητα ήλιου, τότε είναι απαραίτητη μια μικρότερη ποσότητα ποτίσματος - και πάλι, για να εξασφαλιστεί ότι υγρασία του εδάφους παραμένει ακριβώς πάνω από την κατάσταση ξηρότητας. Όσο περισσότερο ήλιο, τόσο περισσότερο νερό. Όσο λιγότερο ήλιο, τόσο λιγότερο νερό. Ένα κοινό λάθος των αρχάριων καλλιεργητών της πλουμέριας είναι το επιπλέον πότισμα όταν το φυτό δεν είναι σε θέση να εκτεθεί σε αρκετό ήλιο, οδηγώντας το έτσι σε ένα σαπισμένο ριζικό σύστημα. Αντιθέτως, εάν μια πλουμέρια είναι σε θέση να λαμβάνει τη μέγιστη έκθεση στον ήλιο, αλλά δεν ποτίζεται αρκετά, τότε θα ξεραθεί.
Ο πολλαπλασιασμός μπορεί επίσης να γίνει με την καλλιέργεια ιστών από μοσχεύματα, πρόσφατα επιμήκη στελέχη ή με ανάπτυξη σπόρων σε συνθήκες ασηψίας. Το κλάδεμα γίνεται καλύτερα το χειμώνα για τις ποικιλίες των φυλλοβόλων ή όταν επιδιώκονται μοσχεύματα.
Υπάρχουν περισσότερες από 300 επώνυμες ποικιλίες πλουμέριας.
Στην Κεντρική Αμερική, οι πλουμέριες έχουν σύνθετη συμβολική σημασία για πάνω από 2000 χρόνια, με εντυπωσιακά δείγματα από τις περιόδους των Μάγια και των Αζτέκων, έως και σήμερα.[9]
Κορμός φραντζιπάνι στην Καλκούτα, Δυτική Βεγγάλη, Ινδία.
Ανθισμένο δέντρο της Πλουμερίας της ερυθράς (Plumeria rubra) διακοσμεί ένα κήπο στο Τελ Αβίβ, Ισραήλ.
Αυτά είναι τώρα κοινά πολιτογραφημένα φυτά στη νότια και νοτιοανατολική Ασία. Στις τοπικές λαϊκές δοξασίες, παρέχουν καταφύγιο στα φαντάσματα και τους δαίμονες. Η μυρωδιά της Πλουμέριας έχει συνδεθεί με ένα βαμπίρ στη λαογραφία της Μαλαισίας. Στην κουλτούρα των Πόντιανακ (της Ινδονησίας)· τα δέντρα φραντζιπάνι (frangipani) συχνά φυτεύονται στα κοιμητήρια. Και στις δύο κουλτούρες των Ινδουιστών και των Βουδιστών, συνδέονται με τους ναούς.
Σε αρκετά νησιά του Ειρηνικού, όπως η Ταϊτή, τα Φίτζι, η Σαμόα, η Χαβάη, η Νέα Ζηλανδία, η Τόνγκα και τα νησιά Κουκ τα φυτά πλουμέριας χρησιμοποιούνται για την παρασκευή των λέις (leis).[10][Σημ. 6] Στη σύγχρονη Πολυνησιακή κουλτούρα το λουλούδι μπορεί να φορεθεί από τις γυναίκες για να δείξουν την κατάσταση της σχέσης τους - πάνω από το δεξί αυτί, εάν επιδιώκουν μια σχέση και πάνω από το αριστερό αυτί, εάν ήδη έχουν μια σχέση.
Σε ορισμένες κουλτούρες του Μπανγκλαντές, τα περισσότερα λευκά λουλούδια και ιδίως οι πλουμέριες (Μπενγκάλι চম্পা chômpa ή চাঁপা chãpa), συνδέονται με τις κηδείες και το θάνατο.
Στις Φιλιππίνες και την Ινδονησία, η πλουμέρια η οποία είναι γνωστή στα Ταγκαλόγκ (Tagalog) ως Kalachuchi, συχνά συνδέεται με τα φαντάσματα και τα νεκροταφεία. Οι πλουμέριες συχνά φυτεύονται στα κοιμητήρια και των δύο χωρών. Επίσης είναι κοινά καλλωπιστικά φυτά σε σπίτια, πάρκα, χώρους στάθμευσης κλπ. στις Φιλιππίνες. Οι Ινδουιστές στο Μπαλί χρησιμοποιούν τα λουλούδια στις προσφορές των ναών τους.
Στη νότια Ινδία, στο δυτικό Γκατ (Καρνάτακα), οι ντόπιοι χρησιμοποιούν κρεμ χρώματος πλουμέρια στους γάμους. Ο γαμπρός και η νύφη ανταλλάσσουν στο γάμο, γιρλάντινα στεφάνια. Εναλλακτικά, ονομάζεται Devaganagalu ή Devakanagalu (η πλουμέρια του Θεού). Τα κόκκινου χρώματος άνθη, δεν χρησιμοποιούνται στους γάμους. Σε αυτές τις περιοχές βρίσκονται πλουμέριες, στους περισσότερους ναούς.
Στην παράδοση της Σρι Λάνκα, η πλουμέρια συνδέεται με τη λατρεία. Μια από τις ουράνιες κόρες στις τοιχογραφίες του 5ου αιώνα, του βράχου φρούριου Sigiriya[Σημ. 7] κρατά στο δεξί της χέρι ένα λουλούδι με 5 πέταλα, όπου είναι μια δυσδιάκριτη πλουμέρια.[12]
Στην Ανατολική Αφρική, τα φραντζιπάνι αναφέρονται μερικές φορές, στα ποιήματα αγάπης των Σουαχίλι.[13]
Ορισμένα είδη Πλουμέριας έχουν μελετηθεί για τις πιθανές θεραπευτικές τους αξίες.[14]
Πλουμερία η λευκή (Plumeria alba) L. - Πουέρτο Ρίκο, Μικρές Αντίλλες
Plumeria clusioides Griseb. (πλέον συνώνυμο της Plumeria obtusa L.[15]) - Κούβα
Plumeria cubensis Urb. (πλέον συνώνυμο της Plumeria obtusa L.[15]) - Κούβα
Plumeria ekmanii Urb. (πλέον συνώνυμο της Plumeria obtusa L.[15]) - Κούβα
Plumeria emarginata Griseb. (πλέον συνώνυμο της Plumeria obtusa L.[15]) - Κούβα
Plumeria filifolia Griseb. - Κούβα
Plumeria inodora Jacq. - Γουιάνα, Κολομβία, Βενεζουέλα (συμπεριλαμβ. νησιά της Βενεζουέλας στην Καραϊβική)
Plumeria krugii Urb. (πλέον συνώνυμο της Plumeria obtusa L.[15]) - Πουέρτο Ρίκο
Plumeria lanata Britton (συνώνυμο της Plumeria obtusa ποικ. sericifolia (C.Wright πρώην Griseb.) Woodson [16]) - Κούβα
Plumeria magna Zanoni & M.M.Mejía - Δομινικανή Δημοκρατία
Plumeria montana Britton & P.Wilson (πλέον συνώνυμο της Plumeria obtusa L.[15]) - Κούβα
Plumeria obtusa L. - Δυτικές Ινδίες συμπεριλαμβ. Μπαχάμες· νότιο Μεξικό, Μπελίζ, Γουατεμάλα, Φλόριντα· εγκλιματισμένο στην Κίνα
Πλουμερία η αγνή (Plumeria pudica) Jacq. - Παναμά, Κολομβία, Βενεζουέλα (συμπεριλαμβ. νησιά της Βενεζουέλας στην Καραϊβική)
Πλουμερία η ερυθρά (Plumeria rubra) L. - Μεξικό, Κεντρική Αμερική, Βενεζουέλα· εγκλιματισμένο στην Κίνα, τα Ιμαλάια, Δυτικές Ινδίες, τη Νότια Αμερική και πολλά ωκεάνια νησιά
Plumeria sericifolia C.Wright ex Griseb. (τώρα υποβιβάστηκε στην Plumeria obtusa ποικ. sericifolia (C.Wright πρώην Griseb.) Woodson[16]) - Κούβα
Plumeria × stenopetala Urb.
Plumeria × stenophylla Urb. - Μεξικό και Κεντρική Αμερική
Plumeria subsessilis A.DC. - Ισπανιόλα
Plumeria trinitensis Britton (πλέον συνώνυμο της Plumeria obtusa ποικ. sericifolia (C.Wright πρώην Griseb.) Woodson [16]) - Κούβα
Plumeria tuberculata G.Lodd. (πλέον συνώνυμο της Plumeria obtusa ποικ. sericifolia (C.Wright πρώην Griseb.) Woodson [16]) - Ισπανιόλα, Μπαχάμες
Plumeria venosa Britton (πλέον συνώνυμο της Plumeria obtusa L.[15]) - Κούβα
Πρωτύτερα περιλαμβάνονταν στο γένος[2]
Plumeria ambigua Müll.Arg. = Himatanthus bracteatus (A.DC.) Woodson
Plumeria angustiflora Spruce πρώην Müll.Arg. = Himatanthus attenuatus (Benth.) Woodson
Plumeria articulata Vahl = Himatanthus articulatus (Vahl) Woodson
Plumeria attenuata Benth = Himatanthus attenuatus (Benth.) Woodson
Plumeria bracteata A.DC. = Himatanthus bracteatus (A.DC.) Woodson
Plumeria drastica Mart. = Himatanthus drasticus (Mart.) Plumel
Plumeria fallax Müll.Arg. = Himatanthus drasticus (Mart.) Plumel
Plumeria floribunda ποικ. floribunda = Himatanthus articulatus (Vahl) Woodson
Plumeria floribunda ποικ. acutifolia Müll.Arg. = Himatanthus bracteatus (A.DC.) Woodson
Plumeria floribunda ποικ. calycina Müll.Arg. = Himatanthus bracteatus (A.DC.) Woodson
Plumeria floribunda ποικ. crassipes Müll.Arg. = Himatanthus bracteatus (A.DC.) Woodson
Plumeria hilariana Müll.Arg. = Himatanthus obovatus (Müll.Arg.) Woodson
Plumeria lancifolia Müll.Arg. = Himatanthus bracteatus (A.DC.) Woodson
Plumeria latifolia Pilg. = Himatanthus obovatus (Müll.Arg.) Woodson
Plumeria martii Müll.Arg. = Himatanthus bracteatus (A.DC.) Woodson
Plumeria microcalyx Standl. = Himatanthus articulatus (Vahl) Woodson
Plumeria mulongo Benth. = Himatanthus attenuatus (Benth.) Woodson
Plumeria obovata Müll.Arg. = Himatanthus obovatus (Müll.Arg.) Woodson
Plumeria oligoneura Malme = Himatanthus obovatus (Müll.Arg.) Woodson
Plumeria phagedaenica Benth. πρώην Müll.Arg. 1860 όχι Mart. 1831 = Himatanthus drasticus (Mart.) Plumel
Plumeria phagedaenica Mart. 1831 όχι Benth. πρώην Müll.Arg. 1860= Himatanthus phagedaenicus (Mart.) Woodson
Plumeria puberula Müll.Arg. = Himatanthus obovatus (Müll.Arg.) Woodson
Plumeria retusa Lam. = Tabernaemontana retusa (Lam.) Pichon
Plumeria revoluta Huber = Himatanthus stenophyllus Plumel
Plumeria speciosa Müll.Arg. = Himatanthus bracteatus (A.DC.) Woodson
Plumeria sucuuba Spruce πρώην Müll.Arg. = Himatanthus articulatus (Vahl) Woodson
Plumeria tarapotensis K.Schum. πρώην Markgr. = Himatanthus tarapotensis (K.Schum. πρώην Markgr.) Plumel
Plumeria velutina Müll.Arg. = Himatanthus obovatus (Müll.Arg.) Woodson
Plumeria warmingii Müll.Arg. = Himatanthus obovatus (Müll.Arg.) Woodson
Κόκκινα φραντζιπάνι στη Μαλαισία.
Κόκκινα φραντζιπάνι στη Μαλαισία.
Πλουμέριες στον Κήπο των Φυτών της Λίλλης, Λιλ, Γαλλία.
Πλουμέρια στη Μπανγκαλόρ, Ινδία.
Λευκές Πλουμέριες στην Άντρα Πραντές.
Λευκή Πλουμέρια στην Kozhikode, Κεράλα.
Πλουμερία η ερυθρά (Plumeria rubra) στο Ισραήλ.
Πλουμέρια (Ινδικό Champa) στο Σουράτ, Ινδία.
Λέι από άνθη πλουμέριας και 'umi'umi-o-Dole (Ισπανικά βρύα), σε ένα κανό με προώστες, κατά τη διάρκεια μιας ευλογίας.
Ποικιλία από την Πλουμερία την ερυθρά (Plumeria rubra).
Plumeria obtusa, Îles des Saintes (Νησιά των Αγίων) Γαλλικές Αντίλλες.
↑ Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τυποποίησης του Αμερικανικού Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης (USDA GRIN), η κοινή ονομασία Φραντζιπάνι, αναφέρεται μόνο στο είδος Πλουμερία η ερυθρά (Plumeria rubra).
↑ Απόκυνον (Apocynum), γένος πολυετών, ποωδών, δηλητηριωδών φυτών, της οικογένειας των αποκυνίδων. Η ονομασία του γένους προέρχεται από τις λέξεις «από» και «κύων» και σημαίνει «δηλητήριο των σκυλιών». Από τα 25 είδη του γένους, το πιο κοινό είναι το "Α. το καννάβιvoν", φαρμακευτικό φυτό της Βόρειας Αμερικής, με άνθη λευκοπράσινα που ο χυμός του περιέχει το αλκαλοειδές αποκυνίνη. Οι ρίζες του χρησιμοποιούνται ως εμετικό, διουρητικό και καθαρτικό μέσο. Στη Βόρεια Αμερική, κλαδιά με καρπούς του είδους αυτού χρησιμοποιούνται για τη νάρκωση των ψαριών τα οποία έπειτα τα μαζεύουν εύκολα. Οι ίνες των βλαστών του χρησιμοποιούνται για την κατασκευή σχοινιών και σπάγκων.
↑ Με την ονομασία «Ευφορβία» υπάρχουν σήμερα σε όλο τον κόσμο 1000 περίπου φυτά που ανήκουν στην οικογένεια των Ευφορβίδων. Από αυτά, 40 είδη απαντούν και στην Ελλάδα, τα οποία αποκαλούνται συνήθως Γαλατσίδες (λόγω του γαλακτώδους υγρού που βγαίνει από τον κορμό του φυτού όταν κοπεί). Τα περισσότερα είδη των Ευφορβίδων είναι δηλητηριώδη για τον άνθρωπο.
Προφυλάξεις: Αν και το Ευφόρβιον είναι από τα ελάχιστα είδη της οικογένειας των Ευφορβίδων που δεν είναι δηλητηριώδες για τον άνθρωπο, οι υπερβολικές δόσεις μπορούν να προκαλέσουν ναυτία και έμετο. Να μην λαμβάνεται μαζί με γλυκόριζα. Σε όλα σχεδόν τα είδη, όταν το φυτό πάθει ζημιά, ελευθερώνει ένα λευκό γαλακτώδες υγρό που περιέχει δηλητηριώδεις ουσίες. Αν έρθει σε επαφή με το δέρμα ή τα μάτια πρέπει να ξεπλυθεί αμέσως με άφθονο νερό ή φρέσκο γάλα. Αν πάει στο μάτι είναι πολύ επικίνδυνο καθώς μπορεί να προκαλέσει τύφλωση, πρέπει κι'εδώ όπως και προηγουμένως να ξεπλυθεί αμέσως με άφθονο νερό ή φρέσκο γάλα. Όλα τα μέρη του φυτού είναι τοξικά.
Ιστορικά στοιχεία: Κατά τον Πλίνιο (ο οποίος γράφει για την Euphorbia helioscopia) η ονομασία «Ευφόρβιον», οφείλεται στον Εύφορβον, γιατρό του Βασιλιά της Μαυριτανίας Τζούμπα, τον 2ο (30 π.Χ – 24 μ.Χ.).
↑ Ο χυμός (Αγγλ. sap), είναι αυστηρός όρος της επιστήμης της Γενικής Βοτανικής που χρησιμοποιείται αποκλειστικά στην Φυσιολογία Φυτών και όχι οπουδήποτε. Συγκεκριμένα, είναι ΜΟΝΟΝ το πρωταρχικό υδατικό διάλυμα που κινείται στα αγγεία του φυτού με πολύπλοκες φυσικοχημικές διεργασίες (ώσμωση, τριχοειδικά φαινόμενα κ.ά.) και χρησιμεύει στην θρέψη του. Οποιοδήποτε υγρό παράγει το φυτό ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΑ και σε οποιοδήποτε σημείο του (βλαστό, φύλλα, άνθη, κ.ο.κ), ακόμη και αν προέρχεται από αυτό το διάλυμα, δεν είναι χυμός, με την ΑΥΣΤΗΡΗ βοτανική έννοια (sensu stricto). Επίσης, ο χυμός, δεν πρέπει να συγχέεται με το λατέξ, τη ρητίνη ή το κενοτόπιο (vacuole).
↑ Ο πολλαπλασιασμός των φυτών είναι η διαδικασία δημιουργίας νέων φυτών από μία ποικιλία πηγών: σπόρους, μοσχεύματα, βολβούς και άλλα μέρη του φυτού. Ο πολλαπλασιασμός των φυτών μπορεί επίσης να αφορά την τεχνητή ή φυσική διασπορά των φυτών.
↑ Το λέι (lei) είναι μια γιρλάντα ή στεφάνι. Πιο χαλαρά ορίζεται, ότι ένα λέι (πληθυντ.: λέις (leis)), είναι οποιαδήποτε σειρά από αντικείμενα περασμένα σε κλωστή, με πρόθεση να φορεθούν. Η πιο δημοφιλής έννοια του λέι στην κουλτούρα της Χαβάης, είναι ένα στεφάνι από λουλούδια που προσφέρεται ως ένδειξη στοργής, κατά την άφιξη ή την αναχώρηση.
↑ Το Sigiriya (προφέρεται see-gi-ri-yə, Σινχαλέζικα: Βράχος λιονταριού), είναι ένα αρχαίο παλάτι που βρίσκεται στην κεντρική Επαρχία Matale, πλησίον της πόλης Νταμπούλα, στην Κεντρική Επαρχία, Σρι Λάνκα. Το όνομα αναφέρεται σε μια περιοχή ιστορικής και αρχαιολογικής σημασίας, όπου δεσπόζει μια τεράστια στήλη βράχου, ύψους σχεδόν 200 μέτρων (660 πόδια).
↑ 1,0 1,1 «Genus: Πλουμέρια (Plumeria) L.». Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. 14 Μαρτίου 2003. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Σεπτεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2010.
↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 «World Checklist of Selected Plant Families». Ανακτήθηκε στις 18 Μαΐου 2014.
↑ Urs Eggli, επιμ. (2002). Illustrated Handbook on Succulent Plants. 5: Dicotyledons. Springer. σελ. 16. ISBN 978-3-540-41966-2.
↑ Aslam Khan (1 Ιανουαρίου 2001). Plant Anatomy And Physiology. Gyan Publishing House. ISBN 978-81-7835-049-3. Ανακτήθηκε στις 6 Απριλίου 2013.
↑ College of Tropical Agriculture and Human Resources (CTAHR). Ornamentals and Flowers. Feb. 1998. OF-24.
↑ «Zumbroich, Thomas J. 2013. 'Plumerias the Color of Roseate Spoonbills'- Continuity and Transition in the Symbolism of Plumeria L. in Mesoamerica. Ethnobotany Research & Applications 11:341-363». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Οκτωβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2015.
↑ «Zumbroich, Thomas J. 2013. 'Plumerias the Color of Roseate Spoonbills'- Continuity and Transition in the Symbolism of Plumeria L. in Mesoamerica. Ethnobotany Research & Applications 11:341-363». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Οκτωβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 10 Μαρτίου 2015.
↑ Jones, Jay (April 22, 2008). «Hawaii keeps the lei-making tradition alive». Los Angeles Times. http://travel.latimes.com/articles/la-tr-leis27apr27.
↑ «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Ιουλίου 2014. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2015.
↑ «Kottegoda, S R, Flowers of Sri Lanka, Colombo, Royal Asiatic Society of Sri Lanka, 1994; pp xiii-xiv». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Αυγούστου 2011. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2015.
↑ Knappert, Jan (1972) An Anthology of Swahili Love Poetry, University of California Press, page 93. ISBN 0-520-02177-0
↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 15,6 http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-161613 The Plant List (RBG, Kew, MBG) access date: 2015-02-26
↑ 16,0 16,1 16,2 16,3 http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-161615 The Plant List (RBG, Kew, MBG) access date: 2015-02-26
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Plumeria (έκδοση 671307676) της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).