el el el el el el el el el el eo en el en el el el el el en el el el el el el el el el el el el el el el el el el el en el el el el el el el en el el el fr el el el el el el de el el el el el el el el el fr el el el el el el el fr el el el el el el el el el el fr el el el el en
Η Μαρία Καραμεσίνη είναι καθηγήτρια Οικονομικών της Εργασίας και της Κοινωνικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και πρώην πρόεδρος και διοικήτρια του ΟΑΕΔ (2015-2019). Το ερευνητικό και συγγραφικό της έργο έχει αναπτυχθεί γύρω από θέματα αγοράς της εργασίας, ανισοτήτων φύλου, πολιτικών καταπολέμησης της ανεργίας, ευρωπαϊκής πολιτικής απασχόλησης και ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, βιομηχανικής πολιτικής, τεχνολογικής αλλαγής και εργασιακών σχέσεων, μοντέλων οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης και οικονομικών ανισοτήτων. Υπήρξε πρόεδρος του Δικτύου των Γραφείων Διασύνδεσης των ελληνικών πανεπιστημίων την περίοδο 2001-2008, επιστημονικά υπεύθυνη της πρώτης –μοναδικής– πανελλαδικής έρευνας απορρόφησης των πτυχιούχων πανεπιστημίου στην ελληνική αγορά εργασίας (2004-2005) και μέλος όλων των επίσημων ομάδων εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για της ανισότητες στην αγορά εργασίας και την πολιτική ισότητας των φύλων στην απασχόληση την περίοδο 1997-2014.
Η οικονομική κρίση και το μέλλον της ισότητας των φύλων
Η λιτότητα έχει γίνει η νέα αρχή για τις δημόσιες πολιτικές στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ καθώς η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 έχει μετατραπεί σε κρίση δημόσιου χρέους. Ωστόσο τα σημερινά μέτρα λιτότητας απειλούν να ακυρώσουν την πρόοδο που έχει γίνει ώς τώρα στο ζήτημα της ισότητας των φύλων, υπονομεύοντας σημαντικούς θεσμούς για την προστασία της απασχόλησης και της κοινωνικής πρόνοιας και παραγκωνίζοντας τις πολιτικές για την ισότητα των φύλων. Ο τόμος αυτός αποτελεί μια πρώτη απόπειρα καταγραφής του τρόπου με τον οποίο η οικονομική κρίση και οι συνακόλουθες πολιτικές λιτότητας επηρεάζουν τις γυναίκες στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, εντοπίζοντας τις επιπτώσεις για την ισότητα των φύλων στα συστήματα απασχόλησης και πρόνοιας σε εννέα περιπτώσεις χωρών που αντιμετωπίζουν τα σοβαρότερα προβλήματα προσαρμογής. Τα κείμενα του παρόντος τόμου υιοθετούν ένα κοινό αναλυτικό πλαίσιο για την κατάσταση των γυναικών στην ύφεση, το οποίο λαμβάνει υπόψη τις αλλαγές στην κοινωνική τους θέση τις τελευταίες δεκαετίες και τις σημερινές συνθήκες λιτότητας. Τα ευρήματα δείχνουν ότι αμέσως μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση οι διαφορές λόγω φύλου μεταξύ ανδρών και γυναικών στην απασχόληση μειώθηκαν – μόνο διότι επιδεινώθηκε η θέση των ανδρών και όχι επειδή υπήρξαν οποιεσδήποτε βελτιώσεις των γυναικών. Τα δεδομένα όμως προβλέπεται να ανατραπούν από τις πολιτικές λιτότητας, οι οποίες έχουν ήδη πιο αρνητικές συνέπειες στη ζήτηση γυναικείας εργασίας και την πρόσβαση των εργαζόμενων μητέρων σε υποστηρικτικές υπηρεσίες. Παρ’ όλα αυτά, η προσήλωση των γυναικών στην αμειβόμενη εργασία ενισχύεται, ακόμα και σε αυτή την περίοδο που οι απαιτήσεις για την απλήρωτη οικιακή τους εργασία αυξάνονται.
πρωτότυπος τίτλος: Women and austerity. The Economic Crisis and the Future of Gender Equality
μετάφραση: Γιάννης Βογιατζής, Γιώργος Καράμπελας, Μιχάλης Λαλιώτης
επιμέλεια: Μαρία Καραμεσίνη, Jill Rubery
Η υπεράσπιση του άρθρου 16 και η ακαδημαική αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου
Σταύρος Σταυρίδης, Γιώργος Σταθάκης, Νίκος Θεοτοκάς, Κώστας Σταμάτης, Νάσος Ηλιόπουλος, Σόνια Τσιτήλου, Ευάγγελος Νικολαίδης, Νίκος Μπελαβίλας, Ανδρέας Κόλλιας, Εκλείδης Τσακαλώτος, Παύλος Χαραμής, Γιάννης Μαίστρος, Γιάννης Χατζηαντωνίου, Ιφιγένεις Καμτσίδου, Νίκος Παρασκευόπουλος, Γιάννης Μπασιάκος, Τζίνα Πολίτη, Μαρία Καραμεσίνη, Γεράσιμος Κουζέλης, Βένιος Αγγελόπουλος, Δημήτρης Τζανακόπουλος, Χαράλαμπος Νούτσος, Έφη Καλαμάρα, Κώστας Γαβρόγλου, Ξένια Χρυσοχόου, Άλκης Ρήγος, Σίσσυ Βαλισσάριου, Μιχάλης Σταθακόπουλος, Αλέκος Φλαμπουράρης, Σταύρος Κωνσταντακόπουλος, Λάζαρος Απέκης, Αλέκος Αλαβάνος
Ανισότητες, νεοφιλελευθερισμός και ευρωπαϊκή ενοποίηση.
Τζόρτζιο Αγκάμπεν, Μαρία Καραμεσίνη, Τζιλ Ρούμπερι, Θεανώ Φωτίου, Αλέξης Τσίπρας, Γκάμπι Τσίμερ, Άννα Μαρία Σιμονάτσι, Αλίνα Σάντορ, Βάλτερ Μπάιερ, Θεόδωρος M. Μητράκος, Ελεονόρα Ματεάτσι, Τζέρεμι Λίμαν, Αριστέα Κουκιαδάκη, Σκα Κέλερ, Γιάννης Δραγασάκης, Διονύσης Ν. Γράβαρης, Άννα Βουγιούκα, Βίμερ Σάλβερντα, Βέρνερ Ράζα, Δημήτρης Παρσάνογλου, Χρίστος Παπαθεοδώρου, Νίκος Παΐζης, Δημήτρης Παπαδημούλης, Γκέρχαρντ Μπος, Ραφαέλ Μουνιόζ ντε Μπουστίγιο, Γκαμπριέλα Μπερλόφα, Πάολα Βίλα, Μιχάλης Βακαλούλης, Έφη Αχτσιόγλου, Εκλείδης Τσακαλώτος
Οι ανισότητες ήρθαν στο προσκήνιο ως πολιτικό ζήτημα πρώτου μεγέθους κατά τη διάρκεια της πρόσφατης παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Το διεθνές κίνημα Occupy, τα Panama και Paradise Papers, η επικράτηση του Τραμπ στις ΗΠΑ, η ψήφος του αγγλικού λαού υπέρ του Brexit, η κρίση της ευρωζώνης, η απόκλιση της περιφέρειας της Ε.Ε. και η περιθωριοποίηση εκτεταμένων κοινωνικών στρωμάτων με τις πολιτικές λιτότητας, η άνοδος του ευρωσκεπτικισμού και της εθνικιστικής δεξιάς και ακροδεξιάς, σήμαναν συναγερμό. Οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες είναι ενδογενείς στις καπιταλιστικές κοινωνίες, αλλά οι μεγάλες επαναστάσεις, τα κινήματα του 19ου και 20ού αιώνα για την κοινωνική απελευθέρωση, και οι αγώνες των λαών για κοινωνική δικαιοσύνη τις περιόρισαν σημαντικά. Η έκρηξή τους την τελευταία πεντηκονταετία οφείλεται στην παγκόσμια επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού, στην αναδιανομή του εισοδήματος και του πλούτου υπέρ του κεφαλαίου και των πλουσιότερων τάξεων, καθώς και στην ανεξέλεγκτη λειτουργία του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος και των φορολογικών παραδείσων. Οι μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες της εποχής μας αποτελούν μεγάλη πρόκληση για τις προοδευτικές δυνάμεις της Ευρώπης. Η αντιμετώπισή τους –μαζί με το αίτημα του εκδημοκρατισμού– θα πρέπει να τεθεί στον πυρήνα ενός πολιτικού σχεδίου της ευρωπαϊκής Αριστεράς που θα απαντά στο μείζον κοινωνικό ζήτημα της παρούσας συγκυρίας, πώς δηλαδή οι τάξεις και τα κοινωνικά στρώματα που έχουν πληγεί σε όλη την Ευρώπη από την οικονομική κρίση και την παγκοσμιοποίηση, και έχουν εξωθηθεί ή εγκαταλειφθεί στο περιθώριο, θα μπορέσουν να ενσωματωθούν ξανά μέσα σε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο και ένα σχέδιο ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης που, αφενός, θα ανοίγουν προοπτικές βελτίωσης της ποιότητας ζωής τους και, αφετέρου, θα κατοχυρώνουν ίσα δικαιώματα συμμετοχής στον παραγόμενο πλούτο, εντός ενός πλαισίου δίκαιης ανάπτυξης και δημοκρατικής εκπροσώπησης.
Γυναίκες, φύλο και εργασία στην Ελλάδα
Η είσοδος και η σταθερή ένταξη των γυναικών στην αμειβόμενη εργασία, όπως και ο διαρκής ατομικός και συλλογικός αγώνας τους για οικονομική ανεξαρτησία και εξάλειψη των εις βάρος τους διακρίσεων και των ανισοτήτων φύλου στην αγορά εργασίας, αποτελούν διεθνώς μια «σιωπηλή επανάσταση» που έρχεται από μακριά, διαρκεί πολύ και έχει μέλλον. Στην Ελλάδα η «σιωπηλή επανάσταση» ξεκίνησε στις αρχές του 20ου αιώνα, εξελίχθηκε αργά και επιταχύνθηκε θεαματικά τα τελευταία σαράντα χρόνια. Το βιβλίο παρακολουθεί και ερμηνεύει την ένταξη των γυναικών στην Ελλάδα στο εργατικό δυναμικό και στην αμειβόμενη εργασία και την εξέλιξη των ανισοτήτων φύλου στην αγορά εργασίας από το 1960 έως σήμερα, εξετάζοντας αναλυτικά τους προσδιοριστικούς παράγοντες των φαινομένων σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μελέτη της επίδρασης της κρατικής παρέμβασης από το 1980 και ύστερα σε τομείς όπως η πολιτική απασχόλησης, το συνταξιοδοτικό σύστημα, η πολιτική κοινωνικής φροντίδας και συμφιλίωσης εργασίας και οικογένειας και η πολιτική ισότητας των φύλων, ευρωπαϊκή και εθνική. Στα κεφάλαια που αφιερώνονται στη δεκαετή οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2008 και συνεχίστηκε με τα Μνημόνια, εξετάζεται η συμβολή και άλλων πολιτικών (μισθολογική-εισοδηματική, εργασιακών σχέσεων, υγείας, εκπαίδευσης) στη διαμόρφωση ή άμβλυνση των έμφυλων συνεπειών της τόσο στην αμειβόμενη όσο και στη μη αμειβόμενη εργασία, η οποία έχει μείνει έξω από το κάδρο των περισσότερων μελετών της κρίσης.
δείτε τα περιεχόμενα (PDF )
Αριστερή κυβερνησιμότητα: Η εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ 2015-2019
Πέτρος Λινάρδος - Ρυλμόν, Έφη Αχτσιόγλου, Εκλείδης Τσακαλώτος, Μιχάλης Μπαρτσίδης, Μαρία Καραμεσίνη, Αριστείδης Μπάλτας, Γιώργος Σταμπούλης, Δανάη Κολτσίδα, Χριστόφορος Βερναρδάκης, Κώστας Δουζίνας, Ηλίας Γεωγραντάς, Άκης (Peter) Μπρατσής, Λόης Λαμπριανίδης, Μπουεναβεντούρα Ντε Σόουζα Σάντος, Μιχάλης Σπουρδαλάκης, Σαμ Γκίντιν
Αυτός ο τόμος είναι η πρώτη προσπάθεια Ελλήνων και ξένων διανοουμένων και πολιτικών να τοποθετήσoυν την εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ στο πλαίσιο των σύγχρονων θεωρητικών συζητήσεων. Ποιες ήταν οι απαντήσεις του κράτους στις πολιτικές του ΣΥΡΙΖΑ; Τι περιθώριο ελιγμών υπήρχε στις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές; Τι είδους αντίσταση και ποια βοήθεια συνάντησε η κυβέρνηση από τα κοινωνικά κινήματα και την κοινωνία των πολιτών; Ποιες ήταν οι προτεραιότητες της κυβέρνησης; Γενικότερα, ποια μαθήματα μπορούν να πάρουν η ελληνική και η ευρωπαϊκή Αριστερά από την εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ; Με ποιον τρόπο η κλασική αλλά και η πρόσφατη αριστερή θεωρία βοηθούν σε αυτή τη διαδικασία; Ήταν το κόμμα προετοιμασμένο για τις προκλήσεις και τα καθήκοντα που θα αντιμετώπιζε; Πρόκειται για μια πρώτη καταγραφή που δεν συνιστά επίσημο απολογισμό αλλά μια συλλογή από εμπειρίες πολιτικών και πανεπιστημιακών που εξετάζονται από θεωρητική σκοπιά. Οι συγγραφείς χρησιμοποιούν την αριστερή θεωρία για να εξετάσουν τη διακυβέρνηση και την αριστερή εμπειρία ώστε στη συνέχεια να διορθώσουν την αριστερή θεωρία. Δίνουν μια αίσθηση των επιτυχιών, των αποτυχιών και των απογοητεύσεων ανθρώπων που έπεσαν στα βαθιά και έμαθαν την τέχνη της διακυβέρνησης και τους επικαθορισμούς της εξουσίας ενώ κυβερνούσαν. Η εμπειρία τους είναι πολύτιμη για την Αριστερά. Ο συμβιβασμός του 2015 και η ήττα του 2019 δείχνουν ότι αν δεν υπάρξει αλλαγή στην Ευρώπη, οι κυβερνήσεις μιας απομονωμένης Αριστεράς δεν μπορούν να επιβιώσουν με το πρόγραμμά τους ανέπαφο. Χρειαζόμαστε μια εκ νέου σύγκλιση των δυνάμεων της Αριστεράς, των Πράσινων και της Σοσιαλδημοκρατίας ενάντια στην αυξανόμενη απειλή του εθνικισμού, της ξενοφοβίας και της ακροδεξιάς.