nl nl nl en nl en en nl nl en nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en nl en nl en en en en en nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en
Vanaf 4 september 1939 begonnen Belgische militairen met de aanleg van een reservevliegveld. Achtenvijftig hectaren vruchtbare landbouwgrond, gelegen tussen de Oyenbrugstraat en de Lintkasteelstraat werden gedraineerd, genivelleerd en met gras bezaaid.
In de meidagen van 1940 maakten enkele Belgische escadrilles gebruik van het vliegveld. Hun Fairey Fox en Fiat CR.42 bleken allerminst opgewassen tegen de Duitse Luftwaffe. Op 18 mei was het veld al in handen gevallen van de bezetter. Twee maanden later begon de Duitse Bauleitung met de uitbreiding van het vliegveld. In zijn kantoor aan het tramstation van Grimbergen, tekende burgerlijk ingenieur Hunzinger de plannen voor de Fliegerhorst Grimbergen. Alsmaar meer terreinen werden in beslag genomen en landbouwers werden opgevorderd voor de grondwerken. Duitsers begonnen met de aanleg of de verbetering van de wegen (Oyenbrugstraat, Gasthuispachthofstraat, ...), in flaktorens en barakken zaten de soldaten van de vliegveldverdediging. De Luftwaffe moest ontvangen worden op een goed uitgerust vliegveld. Een Belgische aannemer werd verplicht om een modern waterleidingnet op het vliegveld te installeren.
De Duitse bezetter bouwde schuilplaatsen voor vliegtuigen in de buurt van Diegemput. (Archief Frans Van Humbeek)
Het zouden vooral de Wekusta ‘Westa’ 26 en het Jagdgeschwader JG26 zijn die Grimbergen een tijdlang als thuisbasis gebruikten. De eerste eenheid maakte met Dornier Do 17 en Heinkel He 111 foto's en waarnemingen van de weersgesteldheid boven Groot-Brittannië. Deze gegevens werden doorgestuurd naar het hoofdkwartier van de Luftwaffe in het Brusselse Palace-hotel. JG26 was uitgerust met Focke-Wulf Fw190.
Toren voor luchtafweer nabij de Sint-Niklaashoeve (Foto Huysegoms, archief Frans Van Humbeek)
Op 10 april 1944 werden een aantal huizen in de buurt van het vliegveld beschadigd door brandbommen, er vielen drie doden.
Op 6 juni 1944 landden de geallieerden in Normandië, op 3 september 1944 werd Grimbergen bevrijd. Drie dagen later kwam een voorhoede van de 122 Wing op Grimbergen aan (RAF-vliegveldcode B-60). Drie squadrons van de 122 Wing (19, 65, 122 Sqn) kregen de taak om met hun Mustangs de bevoorrading en de terugtocht van de Duitse troepen te bemoeilijken. Ook de operaties te Arnhem werden vanop Grimbergen gesteund, tientallen C-47's stonden hier gestationeerd. Op 28 september 1944 namen drie Tempest squadrons (3, 56, 486 Sqn, Nieuw-Zeelanders) de plaats in van de Mustangs. Van 6 oktober tot 22 december stond de 132 ‘Noorse’ Wing op Grimbergen, dit keer met Spitfires (331, 332, 66, 127 Sqn.) Vele piloten werden opgevangen door Grimbergse gezinnen, na vijftig jaar spreken deze piloten nog vol eerbied over de gastvrijheid van de plaatselijke bewoners. Ze konden genieten van warme huiskamers, hun klamme tenten werden hier zelden gebruikt.
Het opstijgen van een Dakota, klaar voor de start vanop Grimbergen, vermoedelijk september 1944. Merk de Grimbergse basiliek in de achtergrond. (Foto H.W. Baker, archief Frans Van Humbeek)
Op 1 januari 1945 werd het vliegveld aangevallen door Duitse jachtvliegtuigen. Meerdere jagers werden neergehaald door het luchtafweer, een Focke-Wulf Fw 190 kwam op een huis in de Schapenbaan terecht. Een andere Duitse jager viel nabij het Lintkasteel.
Van januari 1945 tot april 1945 werd de 131 ‘Poolse’ Wing (302, 317, 308 Sqn) op Grimbergen gebaseerd. Ook de Polen konden rekenen op de sympathie van de omwonenden. Begin 1945 ‘landde’ een V1 op het vliegveld en kwam tot stilstand tegen een door de Polen als slaapplaats gebruikte woning in de Oyenbrugstraat. Gelukkig kwam het vreselijke tuig niet tot ontploffing.
Grimbergenaars laten zich samen met soldaten fotograferen voor een onontplofte V1 die in de buurt van het vliegveld tegen een verblijf van het 308 Polish Squadron was terecht gekomen. (Archief Frans Van Humbeek)
Een spectaculaire noodlanding was deze van de B-17G (401 Bomber Group, 614 Bomber Squadron). Op 10 januari 1945 landde de door luchtafweer geraakte bommenwerper in het besneeuwde Paalveld. De bemanning overleefde de kraaklanding. Een boordschutter van de Hard Seventeen , Ed Dana (°1923, †2013) bracht op 16 mei 2007 een memorabel bezoek aan Grimbergen. Vilvoordenaar Louis Renotte overhandigde Ed een verwarmer van vliegkledij die hij in 1945 uit de neergekomen Hard Seventeen had verwijderd.
De B-17G Hard Seventeen in het besneeuwde Paalveld. Rechts achteraan de basiliek. De bommenwerper werd deskundig gedemonteerd door de burgerbevolking, noem het oorlogsrecyclage. (Archief Frans Van Humbeek)
Burgers laten zich graag fotograferen bij de Hard Seventeen. Vergelijk de staartnummers met deze op de vorige foto. (Foto Roger Van Gansbeke, archief Frans Van Humbeek)
In 2007 ontving het Grimbergse gemeentebestuur Ed Dana (rechts), staartschutter van de Hard Seventeen, op het gemeentehuis. Grimbergenaars die de oorlog van nabij hadden meegemaakt, deden graag een praatje met Ed. V.l.n.r. Jean ‘Pneu’ Van de Velde (°1934, †2009), Pierre De Buyser en Frans Augustyniak (°1923, †2012.) Deze laatste was van Poolse nationaliteit, deed tijdens de Tweede Wereldoorlog dienst bij de Poolse Wing op het Grimbergse vliegveld en bleef na de oorlog in Humbeek (Grimbergen) wonen.
Naast de piloten en hun vliegtuigen maakten natuurlijk verschillende steuneenheden gebruik van het vliegveld, van Airfield Construction Units (aanleg vliegvelden) tot Salvage Units (ophalen van neergestorte vliegtuigen.) Vanaf mei 1945 werd het vliegveld gebruikt door de Amerikanen. Ze stockeerden hier legermateriaal (o.a. Shermantanks) alvorens het verkocht of teruggestuurd werd naar de Verenigde Staten.
Geschilderde wegwijzers uit de Tweede Wereldoorlog zijn een zeldzaamheid. Op de hoek van de Rijkenhoekstraat en de Veldkantstraat vinden we op de gevel van een woning nog de resten van een wegwijzer voor de ‘Headquarters Engineers’. (Foto Frans Van Humbeek)
Vanaf mei 1946 begonnen de militairen delen van het vliegveld terug te geven aan de burgerlijke autoriteiten. Die beslisten al vrij snel om van Grimbergen een belangrijk toerismevliegveld te maken, sportvliegtuigen moesten dan minder gebruik maken van de nieuwe nationale luchthaven van Melsbroek. Reeds in 1946 konden de eerste zweef- en sportvliegtuigen landen op Grimbergen. Vliegclubs en diverse luchtvaartfirma’s kwamen zich op het vliegveld vestigen, het werd beheerd door de toenmalige Regie der Luchtwegen (RLW).
In november 1947 werden twee unieke, ronde loodsen officieel ingewijd door verkeersminister Achille Van Acker, eind 1948 waren beiden loodsen volledig afgewerkt. De ronde, betonnen constructies zijn nog altijd een unicum in de Belgische architectuur. Voor het ontwerp tekende Alfred Hardy (°1900, †1965), de firma Blaton voerde de betonwerken uit. Ook deze loodsen zijn officieel beschermd als monument.
Bouw van de ronde vliegtuigloodsen op het Grimbergse vliegveld, een architecturaal huzarenstukje. De loodsen genieten nog altijd zeer veel belangstelling van de huidige generatie architectuurstudenten. (Foto Blaton, archief Frans Van Humbeek)
Ongetwijfeld de belangrijkste gebruiker van het vliegveld was de Burgerluchtvaartschool. Die ging zich in 1952 vestigen in een voormalig tankstation van Shell (kant Oyenbrugstraat.) In 1959 werd een nieuw schoolgebouw ingehuldigd in de buurt van Diegemput. Begin jaren negentig werd de vliegopleiding overgebracht naar de Verenigde Staten. De eerste Burgerluchtvaartschool van België werd in augustus 2010 gesloopt en het maakte plaats voor het jeugdOntmoetingsCentrum (JOC). Het gebouw dat vanaf eind jaren vijftig dienst deed als leslokaal brandde volledig af op 19 juli 1994.
Een instructeur van de Burgerluchtvaartschool met zijn leerlingen bij het schoolgebouw in de buurt van de huidige ingang van het Lintbos. Bij de de Havilland Tiger Moth staan ook enkele Congolese studenten die in België hun opleiding voltooiden. (Foto Sabena, archief Frans Van Humbeek.)
In het kader van de staatshervorming werd het vliegveld op 17 januari 1989 overgedragen van de Regie der Luchtwegen naar de Vlaamse Gemeenschap. Momenteel zorgt de vzw Recreatief Vliegveld Grimbergen, dank zij heel wat vrijwilligerswerk, voor een rendabele en efficiënte exploitatie van het vliegveld. Ongeveer de helft (55 ha) van het vroegere burgerlijke vliegveld kreeg vanaf 2001 een bestemming als bosgebied, het huidige Lintbos. De gemeente, die eigenaar is van het gebied, gaf het in erfpacht aan het Agentschap voor Natuur en Bos. In dit wandelgebied heeft het Agentschap gelukkig enkele sporen bewaard van het vroegere oorlogsvliegveld, onder meer oude taxibanen.
Het Grimbergse vliegveld en het Lintbos, in mei 2012 gezien vanuit een Goodyear-luchtschip. (Foto Frans Van Humbeek)
Als afsluiter van dit artikel kan je dus best gaan genieten van een bezoek aan het vliegveld of aan het Lintbos ( www.youtube.com/watch?v=LfDrmoGTXZE ).
Foto's en getuigenissen over het vliegveld van Grimbergen blijven welkom bij Frans Van Humbeek (Kruipstraat 36, 1850 Grimbergen, frans@hangarflying.be , www.hangarflying.be )