en nl en id en nl nl nb nl nl nl nl fr es es it nl es nl nl nl fr nl nl nl nl nl nl nl nl fr es es it nl es nl nl nl lb nl nl nl nl fr es es it nl es nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl fr es es it nl es nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl fr es es it nl es nl nl nl nl nl nl nl nl nl fr es es it nl es nl nl nl nl la nl nl es nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en nl en nl en en nl en nl nl nl en nl nl nl de nl fr nl nl en nl en nl it nl en en
Ik herinner me dat, toen ik nog echt een baan had, je ’s avonds bij het naar huis gaan precies kon zien wanneer het secretaressedag was. Tientallen dames verlieten die dag het gebouw met een grote bos bloemen. Hoe slechter de baas, hoe groter de bos.
Ik heb geen baan meer en vervreemd dus enigszins van het echte leven. Maar als je nu tientallen dames met een bos bloemen hun werkplek ziet verlaten, is het Valentijnsdag. Secretaressedag wordt tegenwoordig anders ingevuld. Met wellness bijvoorbeeld of een training of, de crisis is immers alweer voorbij, met allebei.
De afgelopen jaren verzorgde ik op secretaressedag workshops over de nieuwe spelling. Dat is in feite zo’n combi van wellness en training. Hoe gek ook, een workshop over spelling is namelijk gewoon leuk. Dat heeft drie oorzaken. In de eerste plaats is het leuk om iets heel concreets te leren. Waarom schrijf je tegenwoordig ‘pannenkoek’ in plaats van ‘pannenkoek’? Hoe schrijf je ‘sms’je’? En hoe vervoeg je het werkwoord ‘upgraden’? Je wist het niet en na afloop weet je het wel. In de tweede plaats is het soms ook gewoon lachwekkend. Je ziet namelijk wat de gevolgen zijn als je rigide vasthoudt aan regels. ‘De geüpdatete brief moet alsnog geüpgraded worden.’ Het is correct maar het voelt vreemd.
Maar de belangrijkste oorzaak is gewoon het heerlijke schoolbankjesgevoel dat zo’n workshop oproept. Alleen al het dictee. Ik open zo’n workshop met een dictee en onmiddellijk ontstaat er een wat gespannen, giechelige sfeer die omslaat in een wat gespannen stilte als ik begin met voorlezen. We zijn weer helemaal terug in vroeger. Niet aan te bevelen dus voor mensen met hele slechte herinneringen aan school. Voor de anderen: ik lees eerst de hele zin voor en dan de zin in stukjes. Pennen klaar?
Auteur Wout SorgdragerGeplaatst op 21 april 201621 april 2016Categorieën Over spelling, Over taal, TrainenTags dictee, geüpdatet, geüpgraded, Secretaressedag, sms'je, spelling, taal, training, update, ValentijnsdagGeef een reactie op Secretaressedag geüpdatet
Volgende week verzorg ik een dictee voor illegale tekstschrijvers, een groep Groningse tekstschrijvers die geen lid zijn van Tekstnet. Maar ik ben de beroerdste niet. En bovendien, een dictee maken, zo’n kans laat je niet voorbijgaan. Of voorbij gaan?
Mijn dictee gaat niet over te allen tijde of onmiddellijk of over het przewalskipaard. Mijn dictee zou je foutloos moet kunnen maken als je de spellingsregels kent.
Wat oriënterend gegoogel inzake de regels rond het vervoegen van Engelse werkwoorden levert een onverwachte vondst. Het werkwoord ‘ipadden’ in de betekenis van ‘met de iPad bezig zijn’.
Ik herinner me nog hoe ik moest wennen aan het werkwoord ‘computeren’ dat mijn kinderen bezigden toen ze klein waren en er een computer in huis kwam. Ik vond het een misbaksel. Het woord, welteverstaan. Maar niet veel later vaardigden wij huisregels uit rond het computeren. Niet langer dan een half uur, en niet na het eten. Nu maken kinderen ongetwijfeld ruzie over de iPad. Ik vraag me wel af of ouders bij het formuleren van de huisregels daarover die regels correct spellen. Dat is belangrijk want als kinderen hun ouders op spelfouten betrappen, verliezen die ouders hun geloofwaardigheid.
Laat ik daarom een kant-en-klare formulering voor u klaarzetten. Zodat uw kinderen u blijven geloven, ook als er een zwarte piet door de cv-installatie kruipt.
Kinderen onder de 16 mogen in dit huis voor 19.00 uur maximaal 1 uur ipadden. Ipadden na die tijd is alleen toegestaan als je ervoor niet geïpad hebt én het voor school nodig is. Daarvoor dien je een door school ge-e-maild bericht aan je vader of moeder te laten zien. Is er een mede-ipadder? Dan geldt dat het oudste kind de oudste iPad krijgt.
U ziet, niet alleen de spelling laat zich nauwelijks beregelen.
(Bekijk hier het dossier ‘De spelling van werkwoorden van Engelse herkomst’ van Onze Taal)
Auteur Wout SorgdragerGeplaatst op 2 december 20152 december 2015Categorieën Over spelling, Over taalTags dictee, engelse werkwoorden, onze taal, spellingsregels1 reactie op Lekker ipadden
Maria, mijn kleine nichtje, zit de hele dag ten huize van mijn broer te msn’en of illegaal gedownloade films te kijken. Mijn broer heeft een bloeiend verhuisbedrijf dat wekelijks zo’n vijftien gezinnen verhuist. Hij maakt zich wat zorgen over al dat gecomputer. Hij heeft Maria beloofd dat als ze een week niet computert, iPadt en laptopt hij haar met haar hele klas op een dagje zeilen trakteert. Heus, verzekerde hij haar, als je aan de lijzijde van de boot blijft, is het goed te doen. Ik hoorde dit niet van hem maar van haar: per Skype. Nou maar hopen dat ze haar geheim goed heeft bewaard.
Al dat gecomputer is wat vreemd want ze zit op zo’n school waar ze de leerlingen doodgooien met creativiteit en samenwerken en groepsdynamica. Inderdaad, een school die werk volgens de principes van Maria Montessori. Op deze montessorischool zitten 150 leerlingen. Niet veel maar groot genoeg om aan de nieuwe criteria van staatssecretaris Sander te voldoen.
En klein genoeg om samen naar het voetbal te gaan. Met de hele school gingen ze naar Nederland – Roemenië. Wat een uitje! Woorden schoten tekort. De supporters waren allemaal in het oranje gekleed. Enkele hadden zelfs oranje haar. Iemand had een oranje korset over zijn wollen trui. Ik ben allergisch voor wol maar als ik dat hoor krijg ik het benauwd in mijn acryl trui. Het uitstapje was echt een ad-hocbeslissing van de nieuwe directeur. Er waren 50 vrijkaartjes. Die laat je niet liggen.
En nu allemaal naar de maandag-, dinsdag- en woensdagtest van beterspellen.nl. Ja, niveau 3 F. En nee, niet spieken. Ik had in totaal 3 fouten waarvan 3 vandaag. Nu u.
Auteur Wout SorgdragerGeplaatst op 3 april 2013Categorieën Over spelling, Over taalTags beter spellen, dictee, spellingsregels2 Reacties op Nu u
Dat dictee van gisteren was heel makkelijk. En net gisteren was ik er niet. Vorig jaar was ik er trouwens ook niet. Vreemd. Zou het iets freudiaans zijn? Een van de instinkers was gisteren het begrip ‘jip-en-janneketaal’. Daarom heb ik voor u even de regels op een rij gezet. Ze komen uit de leidraad, de officiële spellingsgids. Ik schrapte hier en daar wat voorbeelden maar voor het overige is dit hun tekst. Ere wie ere toekomt en een kind kan de was doen.
Houd hieronder in de gaten het verschil tussen een samenstelling en een afleiding. Een samenstelling bestaat uit 2 of meer woorden die tezamen een nieuw woord vormen. Een afleiding bestaat uit 1 woord met een betekenisloze toevoeging waardoor het woord verbogen of vervoegd wordt.
Een afleiding van een persoonsnaam krijgt een kleine letter: marxisme bijvoorbeeld of montignaccen. Ook als de naam van een persoon ongewijzigd wordt gebruikt om een voorwerp te benoemen, vervalt de hoofdletter. Alleen als het voorwerp het product is van de arbeid of creativiteit van de genoemde persoon, behouden we de hoofdletter.
Dus: ‘Die auto is een  diesel.’ En ‘Dat lijkt me een echte Rembrandt.’
Persoonsnamen die zijn gegeven aan schepen of andere voertuigen, behouden de hoofdletter. ‘Dat is een mooie Ford.’
Een samenstelling met een persoonsnaam behoudt de hoofdletter. Alleen als de genoemde persoon niet betrokken is bij het nieuwe begrip schrijven we het woord met kleine letter. Het bekendste voorbeeld is de balkendenorm, genoemd naar de toenmalige minister-president Balkende.De norm verwijst niet naar zijn salaris maar naar het salaris van de Nederlandse minister-president. En dus is een Shakespearedrama een drama dat geschreven is door William Shakespeare en een shakespearedrama een drama dat geschreven is volgens de regels zoals die gehanteerd werden door William Shakespeare.
De hoofdletter wordt ook behouden als een instelling of een merk genoemd wordt naar een persoon: een Philipslamp. Als het verband met de persoon is verzwakt, verliest de samenstelling haar hoofdletter. Een Beatlesplaat is een plaat gemaakt door The Beatles, beatlehaar is haar zoals The Beatles, maar gedragen door iemand anders.
Samenstellingen met de naam van een uitvinder of ontdekker krijgen een kleine letter: de coopertest en montessorionderwijs. Maar als we de naam los gebruiken om expliciet naar de uitvinder of ontdekker te verwijzen, behouden we de hoofdletter.  We schrijven dus: zij heeft alzheimer maar ook: Zij heeft de de ziekte van Alzheimer.
En dan klagen mensen nog over de complexiteit van de spellingsregels! U ziet: volgend jaar gewoon meedoen, zo moeilijk is het niet.
Bekijk de leidraad zelf
Auteur Wout SorgdragerGeplaatst op 15 december 201128 oktober 2016Categorieën Over spellingTags dictee, groot dictee, hoofdletter, jip-en-janneketaal, leidraad spelling, spellingGeef een reactie op Jip-en-janneketaal
Aanstaande woensdag verzorg ik in Uithuizermeeden een training Verzorgd Nederlands. Het is een try-out voor meer trainingen hier in het hoge Noorden. ‘Hé Sorgdrager,’ zie ik u denken, ‘de namen van windstreken schrijven we met een kleine letter!’ Ja, dat klopt maar als we er een geografisch, economisch of politiek gebied mee bedoelen, gebruiken we een hoofdletter. Dus: ‘Het hoge Noorden begint ten noorden van Groningen.’
De Volkskrant – trots sponsor en facilitator van het Groot Dictee der Nederlandse taal – laat enkele deelnemers aan het woord over het belang van correcte spelling.  Wat mij opvalt in hun redenering is vooral dat correctheid geen doel op zich is. Waar het om gaat zijn drie dingen:
een tekst is heel vaak een visitekaartje
spelfouten zijn slecht voor het imago
Het blijft jammer dat het allemaal zo defensief is geformuleerd. Daarom heb ik het liever over verzorgd Nederlands. Dat is Nederlands waaraan de lezer ziet dat de afzender er aandacht aan besteedde. Zoals Hilco Buisman (47), eigenaar snackbar Rian in Hardenberg:
‘Ik ben geen spellingspecialist, maar let er zeker op. Klanten spreken me aan als er iets verkeerd op de kaart staat. Sjasliek, dat kan je wel op vier manieren schrijven. Dan kijk ik hoe het op de verpakking staat. En of het een beetje oogt, wat ik er dan van maak. Want ja, dat telt ook hè?’
In Hardenberg heb ik veel trainingen verzorgd maar ik kan niet zeggen dat ik snackbar Rian ken. Eigenlijk wel jammer want ik had graag het gesprek gebracht op de spelling van kroketje, frikandel en berenhap naast frikadel, croquet en beregoed. Maar er is in Uithuizermeeden wel café-petit-restaurant Royal. Misschien dat ik daar maar eens langs ga.
Auteur Wout SorgdragerGeplaatst op 5 december 2011Categorieën Over spellingTags dictee, snackbar, spelling, volkskrantGeef een reactie op Correct Nederlands
Geupdated geüpdated geüpdatet ge-updated ge-updatet
Waarom de voltooide tijd van ‘updaten’ ‘geüpdatet’ is en niet ‘geüpdated’. Het draait om de stam van het werkwoord. Hoe schrijven we die in het Nederlands?
‘Laatst raakte een collega tijdens het teaën echt helemaal buiten zinnen. Wat doe je dan? Dan bitchslap je haar. Toch? Jammer was dat een andere collega graag vlogt en alles razendsnel youtubede. Dat is niet zo erg maar als er mensen zijn die wat wilfen en hun telefoon gewebenabled hebben, kunnen zij mijn imagoschade behoorlijk upscalen als zij dat filmpje uploaden en daar ook nog even over twooshen om zo hun eigen imago een boost te geven. Uiteindelijk viel het mee. Mijn vrouw outpacete zichzelf toen ze haar hand over heur hart streek en de freakende collega outplacete en niet mij.’
Wat is Nederlands toch een rijke taal. Die rijkdom danken we onder andere aan ons vermogen om schaamteloos te jatten. De nieuwe woorden die dan ontstaan noemen we ‘leenwoorden’ maar het is bij leenwoorden over het algemeen ‘hebben is houden’.
En vervolgens moeten we ze gebruiken. In spreektaal is dat geen enkel probleem. En die woorden correct schrijven is ook niet zo moeilijk. Genootschap Onze Taal, ook uw genootschap, heeft een prachtig overzicht gemaakt van meer dan 1000 leenwerkwoorden uit het Engels. Klik en geniet. Kijk op http://www.onzetaal.nl/taaladvies/advies/engelse-werkwoorden. Je kunt vervolgens ook zelf een leuk dictee met Engelse leenwerkwoorden maken.
Je vindt op de site van Onze taal ook de regels. Die regels zijn simpel maar moeten wel correct worden toegepast. Het draait daarbij eigenlijk maar om één ding: wat is de stam van het werkwoord? Neem het werkwoord ‘outplacen’. De stam is gewoon [ouplace]. Wil je dat in de voltooide tijd zetten dan zet je er [ge] voor en een [t] achter. Bij updaten geldt hetzelfde. Je schrijft dus ‘geüpdatet’. Die umlaut op de [u] is nodig omdat anders de tweeklank [eu] ontstaat, zoals in ‘Apenheul’.
Auteur Wout SorgdragerGeplaatst op 14 september 201123 mei 2018Categorieën Over spelling, Over taalTags dictee, spelling, taal, update7 Reacties op Geupdated geüpdated geüpdatet ge-updated ge-updatet
Pagina 1 Pagina 2 Volgende pagina
Geen stukje missen? Klik en ontvang alle nieuwe stukjes per e-mail. Alleen even je e-mailadres invullen.
Je bent hier op de blog-site van Wout Sorgdrager, tekstschrijver in Groningen. Hier schrijf ik stukjes voor mijn eigen plezier. Mijn zakelijke site vind je op www.woutsorgdragercommunicatie.nl.
Populaire berichten & pagina’s
Hoe een goede e-mail je relatie verbetert
Zoek in categorieën Categorie selecteren Bevingen in Groningen Boeken Groningen Kanttekeningen Kleinzoon Leermens Over kunst Over poëzie Over spelling Over taal Schrijven Trainen Uncategorized
Archief Maand selecteren september 2022 augustus 2022 juli 2022 juni 2022 mei 2022 april 2022 maart 2022 februari 2022 januari 2022 december 2021 november 2021 oktober 2021 september 2021 augustus 2021 juli 2021 juni 2021 mei 2021 april 2021 maart 2021 februari 2021 januari 2021 december 2020 november 2020 oktober 2020 september 2020 augustus 2020 juli 2020 juni 2020 mei 2020 april 2020 maart 2020 februari 2020 januari 2020 december 2019 november 2019 oktober 2019 september 2019 augustus 2019 juli 2019 juni 2019 mei 2019 april 2019 maart 2019 februari 2019 januari 2019 december 2018 november 2018 oktober 2018 september 2018 augustus 2018 juli 2018 juni 2018 mei 2018 april 2018 maart 2018 februari 2018 januari 2018 december 2017 november 2017 oktober 2017 september 2017 augustus 2017 juli 2017 juni 2017 mei 2017 april 2017 maart 2017 februari 2017 januari 2017 december 2016 november 2016 oktober 2016 september 2016 augustus 2016 juli 2016 juni 2016 mei 2016 april 2016 maart 2016 februari 2016 januari 2016 december 2015 november 2015 oktober 2015 september 2015 augustus 2015 juli 2015 juni 2015 mei 2015 april 2015 maart 2015 februari 2015 januari 2015 december 2014 november 2014 oktober 2014 september 2014 augustus 2014 juli 2014 juni 2014 mei 2014 april 2014 maart 2014 februari 2014 januari 2014 december 2013 november 2013 oktober 2013 september 2013 augustus 2013 juli 2013 juni 2013 mei 2013 april 2013 maart 2013 februari 2013 januari 2013 december 2012 november 2012 oktober 2012 september 2012 augustus 2012 juli 2012 juni 2012 mei 2012 april 2012 maart 2012 februari 2012 januari 2012 december 2011 november 2011 oktober 2011 september 2011 augustus 2011 juli 2011 juni 2011 mei 2011 april 2011 maart 2011 februari 2011 januari 2011 december 2010 november 2010 oktober 2010