af nl af nl en nl nl nl nl en nl nl nl nl nl nl nl en nl et et nl nl en nl nl nl nl nl de nl nl nl nl nl nl nl it nl et nl nl nl nl nl de nl et nl fr nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en es nl es nl en nl es nl pl nl es de nl nl sv nl nl nl en nl nl es nl
Ineke Nijssen woont uniek, in een energiezuinig rijksmonument: Meesstoof De Nijverheid. Dit oorspronkelijke fabrieksgebouw aan de rand van de Kapelse dorpskern stamt uit 1871. Ineke vertelt hoe zij ervoor zorgde dat De Nijverheid bewoonbaar werd en duurzaamheid ziet als boerenverstand.
“Het gebouw was oorspronkelijk een meekrapstoof die mijn overgrootvader opzette. De meekrapwortels werden hier gedroogd en verwerkt. Toen er een snellere, chemische manier kwam voor het kleuren van textiel, viel deze industrie weg. Mijn familie was van origine fruitteler van beroep en in 1964 kwamen er daarom koelcellen en fruitsorteermachines voor meekrap in de plaats. Je moet jezelf in deze ruimte enkel kale muren voorstellen en veel fruitkisten, waarop ik als klein meisje speelde. Later heb ik op deze plek tien jaar voor mijn vader gewerkt.”
“Er hecht dus grote emotionele waarde aan dit gebouw, wat ik eigenlijk pas besefte toen ik met de restauratie begon. Ik was op zoek naar woonruimte in Kapelle, maar ik vond het zonde om veel geld in een nieuwe woning te stoppen terwijl ik dit pand door middel van restauratie kon behouden. Dat deed ik volgens het passief bouwen principe. Alle ramen zijn bijvoorbeeld HR+++ en ook is de woning volledig kierdicht gemaakt. Dat zorgt ervoor dat je zoveel mogelijk warmte van de zon kunt vasthouden in huis. Het is natuurlijk bijzonder dat je een duurzaam label aan een monument kunt hangen. Hier was dat puur mogelijk doordat het gebouw uit buitenmuren bestond. Vanbinnen is als het ware een huls geplaats. In de nieuwe binnenmuren zit heel veel isolatie en zelfs ook muurverwarming. Een prachtig verwarmingssysteem.”
Wat ik verder doe is gebruik maken van mijn moestuin en marktplaats, maar ik weet niet of dat onder duurzaamheid valt? Ik vind het boerenverstand; een beetje nuchter zijn. Je eet de producten als ze er zijn en als het in het seizoen ernaar is. En het is zonde als er te veel spullen weggegooid worden. Mijn tip aan anderen zou zijn: ga zuinig om met wat je koopt. Ik zou ook iedereen aanraden om energiezuinige maatregelen te treffen. Het investeringsbedrag is natuurlijk hoog, maar dat haal je eruit en je kunt er comfortabel door leven.”
Robin Valentijn staat bekend als de vriendelijke ‘bakfietsman’ in Kapelle. U komt hem tegen op fiets- en wandelroutes. Getogen in een oranje wegwerkershesje raapt hij troep op die een ander in de natuur achterlaat. Robin ervaart dagelijks hoe vervelend zwerfafval is en probeert anderen te motiveren.
Volle bakfiets per dag
“Door heel het buitengebied van de gemeente Kapelle ruim ik op. Het meeste afval vind ik op de toeristische plekken maar ook langs de fietswegen van scholieren of routes van uitzendbureaus richting kassen. En gelukkig gaat het steeds beter. Waar ik voorheen per locatie drie dagen bezig was, doe ik het nu vaak in een dag. Soms laad ik nog steeds meerdere volle bakfietsen in op een B-weg. Van klein afval tot vuilniszakken en drugsafval.”
Op ons eigen bord
“Ik was vrachtwagenchauffeur. Maar sinds een ongeluk gaat werken in vast dienstverband niet meer. De gemeente heb ik toen benaderd met dit idee. Het viel me op dat afval zich opstapelde en ik wilde daar iets aan doen. Ik ben graag buiten en het is heel ontspannend voor mijn hoofd. Het opruimen doe ik voor de mensen, dieren en het milieu. In de fruitkisten van de lokale telers bijvoorbeeld, zitten vellen piepschuim die eruit waaien na het sorteren. Het is puur plastic en breekt niet af. Als het kapot gemaaid wordt is het een ramp om op te ruimen. We grenzen aan de Oosterschelde, met z’n oesters en mossels. Alles wat hier in de sloot verdwijnt gaat als microplastic de Oosterschelde in en zo krijgen wij het op ons bordje.”
“In het bos bij Kapelle is laatst een koe doodgegaan vanwege het eten van stukjes blik. Afval is pure ellende. Daarom presenteer ik mezelf zo opvallend mogelijk en zwaai ik naar iedereen. En dat werkt. Chauffeurs herkennen me en degenen die gewend waren een blikje uit het raam te gooien denken nu twee keer na. Ik herken ook de fietsroutes van mensen en spreek hen waar mogelijk aan of schakel hulp in. En het opruimen werkt aanstekelijk. Ik heb grijpers uitgedeeld aan de mensen in het dorp. Zodat ze bijvoorbeeld hun straatje schoon kunnen houden, of een ander favoriet plekje. Zo probeer ik het kleinschalig te promoten. Als iedereen iets meer oog heeft voor het dorp, onze natuur en omgeving, dan komen we er wel.”
Stefan Theunissen en Jan d’Haens zijn beide eigenaar van Juust B.V. Een onafhankelijk bureau voor civiele techniek, ruimte en mobiliteit. Ze geven dagelijks advies over én bouwen aan een toekomstbestendige openbare ruimte. Zelf werken ze vanzelfsprekend vanuit een energiezuinig kantoorgebouw. Ze delen graag hun kijk op duurzaamheid.
“Als ondernemer zijn wij betrokken bij de (her)inrichting van de openbare ruimte. Daarbij hebben wij niet alleen aandacht voor het toepassen van duurzame producten, maar ook voor de inrichting van een toekomstbestendige openbare ruimte. Een inrichting van een gebied doe je vaak voor een periode van 40 jaar. Wanneer je deze niet goed afstemt op toekomstige ontwikkelingen, kan het zijn dat deze ruimte te snel opnieuw moet worden ingericht, met alle gevolgen van dien. We zitten momenteel in een belangrijke transitie waarbij gelukkig het besef komt dat het anders kan; dat we anders moeten omgaan met de grondstoffen die er voor handen zijn. We proberen bij de herinrichting rekening te houden met de klimaatveranderingen (hittestress en bijvoorbeeld wateroverlast) en de energietransitie. Op het moment dat we gevraagd worden voor herinrichting van de openbare ruimte hebben we vooraf ook gesprekken met de omgeving. We willen echt iets achterlaten als Juust.”
“Wij groeiden als bedrijf uit onze huisvesting en zagen zogezegd ‘toekomst’ in dit bestaande pand. Oorspronkelijk diende het als opslag en laboratorium voor graszaden. Het stond al langere tijd leeg en de kans bestond dat het gesloopt werd, zonde. Je zou dus kunnen zeggen dat we het gered hebben. Nu ligt hier vloerverwarming, er is een warmtepomp en er zijn zonnepanelen. Lokaal kunnen we de warmte verlagen of verhogen. Dat vraagt natuurlijk veel energie, maar we zijn grotendeels zelfvoorzienend. De energie wordt overdag opgewekt en gebruikt terwijl we in bedrijf zijn.
Wij durven best te stellen dat duurzaam bouwen niet duurder is maar uiteindelijk goedkoper. Vanuit de portemonnee van vandaag zeg je misschien nee tegen zonnepanelen, maar op de lange termijn bespaar je ermee. Dat geldt ook voor de inrichting van de openbare ruimte; door meer te investeren in het ontwerp en ook na te denken over de realisatie ervan voorkom op de lange termijn onnodige aanpassingen en dat levert geld op. Voor particulieren zouden het waardevol zijn om meer oog te hebben voor mogelijkheden op het gebied van samenwerking, zoals het aangaan van energiecorporaties en andere initiatieven.”
Marjan Brandes voelt zich thuis in haar ‘Nul op de meter-woning’. Het past bij haar duurzame levensopvatting. Ze groeide op in een circulaire boerderij en ook tijdens haar werkende leven speelt duurzaamheid en innovatie een grote rol. Ze benoemt de voordelen van toekomstbestendig wonen.
“Als woningzoekende informeerde ik zo’n vijf jaar geleden naar duurzame nieuwbouw, maar ik kwam steeds van een koude kermis thuis. Ik werd door projectontwikkelaars niet serieus genomen met mijn ideeën: ‘Weet u wel wat dat kost?’ was meermalig de opmerking. Deze bestaande NOM-woning was precies wat ik zocht. Het was slechts een halfjaar bewoond geweest en volledig instapklaar. Wonen in een NOM-woning is best ‘anders’. Doordat het supergoed geïsoleerd is heb je het voordeel dat het overal in huis even warm is, er is geen tocht, maar je hoort ook geen geluid van buitenaf. Dat laatste was even wennen.”
“Het is echt een woning bedoeld voor de toekomst. Er is een warmtepomp die elektrisch werkt en ‘s winters warmte of ’s zomers koelte geeft. Daar waar bij een ‘gewoon’ huis de schoorsteen zit is bij mij de warmtepomp geplaatst, weggewerkt in het dak. Gemiddeld krijg ik 300 tot 700 euro per jaar terug als alleenstaande. Zoveel energie hou ik over van mijn 24 zonnepanelen. Eigenlijk wek ik dus meer op dan ik zelf nodig heb en dat wordt vergoed. Nog mooier zou het zijn als ik een thuisbatterij had, waarin ik de overgebleven energie zelf kon opslaan.”
“Ik vind eigenlijk dat architecten tijdens het intekenen van woonwijken beter rekening moeten houden met zonne-energie. Er zijn tal van creatieve oplossingen en het hoeft niet lelijk te zijn. In plaats van losse zonnepalen op daken zouden er bijvoorbeeld afdakjes gemaakt kunnen worden boven speeltuintjes, waarop gemeenschappelijke zonnepanelen geplaatst worden. Je kan een hele discussie voeren of je wel of niet in klimaatproblemen gelooft, maar het is een feit dat we met z’n allen te veel verbruiken. Als we dat gezamenlijk erkennen en eraan werken, dan komen we er wel. Nieuwe woningen horen niet op het aardgasnetwerk en oude woningen kunnen aangepast worden, maar wel wanneer het uitkomt. Bij ieder onderhoud of verbouwing kun je er rekening mee houden. Het hoeft niet vandaag, maar kan gerust in stappen.”
Paul de Baar staat bekend vanwege zijn Europees opererende touringcar-onderneming. Daarnaast zet hij zich sterk in voor de lokale duurzaamheid. Hij verduurzaamt de eigen organisatie op het gebied van mobiliteit, maar bovendien is hij een pionier op het gebied van zonne-energie. Uit het zicht, op het platte dak van De Baar Touringscars in Wemeldinge, bevindt zich een groot zonnepanelenpark. Dit levert groene energie voor huishoudens in de omgeving!
“We wilden als bedrijf graag zonnepanelen op ons dak. Niet alleen om onze elektriciteitsrekening naar nul te krijgen, maar ook omdat we binnen 30 jaar een volledig duurzaam touringcarbedrijf willen zijn. Toen ik de postcoderoosregeling ontdekte viel alles op z’n plek. Ik mag hierdoor een vast aantal zonnepanelen voor mijn onderneming gebruiken: 40 stuks is voldoende. De andere panelen waren in no-time uitverkocht aan huishoudens binnen dezelfde postcode. Een geweldig idee! Er zijn veel gezinnen hier in het dorp die geen zonnepanelen kunnen hebben, omdat het huis bijvoorbeeld ‘aan de verkeerde kant’ staat. Zij zijn op dit project ingestapt en hiermee zijn wij in principe elektriciteitsleverancier geworden. De huishoudens mogen 15 jaar rendement halen uit hun investering, die ze er overigens al binnen zo’n 6 jaar uit hebben. Hierna wordt de corporatie automatisch opgeheven. Dat is een afspraak die geldt binnen de postcoderoosregeling. Vervolgens worden de zonnepanelen eigendom van de dakeigenaar en kan ik dus alle 260 zonnepanelen inzetten om mijn touringcars elektrisch te laten rijden.”
“De Europese steden zijn aan het verduurzamen. Vervuilers komen Londen of Parijs niet meer in en ik ben daar een groot voorstander van. Wij zijn al vanaf 2001 bezig met investeren in schonere motoren. Inmiddels rijden onze touringcars op EURO6, wat de laagst mogelijke uitstoot heeft. Volledig elektrisch rijden gaat nu nog niet omdat het bereik niet groot genoeg is en de faciliteiten er niet naar zijn. Er zijn bijvoorbeeld te weinig laadstations. Het duurt denk ik 25 jaar totdat Europa hierop ingesteld is. Het zonnepark zorgt dat wij er straks klaar voor zijn! Na verloop van tijd wil ik het park vervangen en/of uitbreiden. We hebben er de ruimte voor, met perfecte vlakken daken en de zon lijkt hier altijd te schijnen. Wij behalen een optimaal rendement.”