nl en de nl nl nl nl nl nl nl en de nl nl en nl en nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl es nl nl nl nl nl nl nl nl nl et nl de nl nl nl nl nl id nl nl de nl nl nl en nl nl fr nl nl fr de nl fr
De materiaalprijzen stijgen op dit moment zeer sterk. De vraag naar (bouw)materialen en grondstoffen is ongekend groot, terwijl door leveringsproblemen onder andere als gevolg van de coronapandemie, er sprake is van een groot tekort. Bijna alle aannemers worden geconfronteerd met de enorme stijging van de (inkoop)kosten.
Prangende vragen voor zowel opdrachtgevers als aannemers zijn: voor wiens rekening komen deze kosten? En kan een aannemer – die een vaste prijs met zijn opdrachtgever is overeengekomen – die prijsstijgingen nog doorberekenen aan zijn opdrachtgever?
Uitgangspunt is hetgeen wat partijen zijn overeengekomen in hun overeenkomst en wat in de toepasselijke algemene voorwaarden staat. Vaak wordt een prijsvastbeding opgenomen in de aannemingsovereenkomst. De wet bepaalt namelijk dat (aanzienlijke) kostenverhogende omstandigheden die niet aan de aannemer kunnen worden toegerekend, op verzoek, door de rechter kunnen worden doorberekend in de aanneemsom. Het is dan in het belang van de opdrachtgever dat er een vaste aanneemsom (en dus een prijsvastbeding) wordt overeengekomen. Het is echter afhankelijk van de formulering van het prijsvastbeding in hoeverre bij de uitvoering van de aannemingsovereenkomst daadwerkelijk van de wet en de bepalingen in de algemene voorwaarden mag worden afgeweken.
In de jurisprudentie is bepaald dat in een overeenkomst een uitdrukkelijk terzijde schuiven van de wettelijke bepaling(en) en algemene voorwaarden te lezen moet zijn. Als partijen een eenvoudig en algemeen geformuleerd prijsvastbeding zijn overeengekomen, kunnen er in geval van extreme prijsstijgingen nog steeds mogelijkheden zijn om op grond van de wet of de algemene voorwaarden (bijvoorbeeld de UAV) deze prijsverhogingen door te belasten aan de opdrachtgever als ‘kostenverhogende omstandigheden’. Een prijsvastbeding dat luidt als “de overeengekomen prijs is vast voor zover uit de wet of de UAV niet anders voortvloeit” of “de prijs is vast”, sluit toepassing van de wettelijke bepalingen niet uitdrukkelijk uit. Hierdoor kan het, gelet op de huidige extreme prijsstijgingen van bouwmaterialen als gevolg van corona, gerechtvaardigd zijn om de prijsstijgingen alsnog (deels) door te berekenen aan de opdrachtgever.
Wat als de wettelijke bepalingen wel uitdrukkelijk zijn uitgesloten in een prijsvastbeding? Dan kan een beroep op onvoorziene omstandigheden mogelijk nog uitkomst bieden. De wet biedt de mogelijkheid om in geval van onvoorziene omstandigheden de overeenkomst te wijzigen of te ontbinden. Deze bepaling is van dwingend recht en geldt dus altijd. Wijziging van de overeenkomst is gerechtvaardigd als er onvoorziene omstandigheden zijn én deze dusdanig zijn dat de opdrachtgever naar redelijkheid een ongewijzigde instandhouding van de overeenkomst niet mag verwachten.
Prijsstijgingen vallen in beginsel binnen de risicosfeer van de ondernemer, waardoor deze op zichzelf geen onvoorziene omstandigheid opleveren. Voor zover een prijsstijging echter rechtstreeks kan worden gerelateerd aan de coronapandemie of een andere onvoorziene omstandigheid, kan een beroep op wijziging van de overeenkomst als gevolg van onvoorziene omstandigheden slagen. In een aantal recente uitspraken heeft de rechter geoordeeld dat de coronapandemie een onvoorziene omstandigheid kan opleveren. Of dat in een specifieke situatie ook het geval is, hangt af van de omstandigheden van het geval en de bewoordingen die voor het prijsvastbeding zijn gekozen.
« terug naar het overzicht
Insolventie, herstructurering en WHOA
Insolventie, herstructurering en WHOA
mr. S.J. Bruins Slot
mr. M.H.F. van der Lek-Langenhof
Een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling, waarbij een of meer partijen richting een of meer andere partijen een verbintenis aangaan.Volgens de wet komt een overeenkomst tot stand door aanbod en aanvaarding. In welke vorm dat gebeurt, is is irrelevant, dus een overeenkomst kan ook mondeling tot stand komen. Het kan dan echter lastig zijn om bewijs te leveren van het bestaan van de overeenkomst.
Onvoorziene omstandigheden zijn omstandigheden waarmee partijen bij het sluiten van de overeenkomst geen rekening hebben gehouden. Zo'n omstandigheid kan een grond zijn voor wijziging of beëindiging van de overeenkomst. De drempel daarvoor is hoog: de omstandigheden dienen van zodanige aard te zijn dat de wederpartij naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid geen ongewijzigde instandhouding van de overeenkomst mag verwachten. De overeenkomst zal niet gewijzigd of ontbonden worden als de onvoorziene omstandigheden naar verkeersopvattingen voor rekening komen van degene die zich erop beroept.
Een wetsbepaling is van dwingend recht wanneer partijen zelf geen daarvan afwijkende afspraak mogen maken. Doen partijen dat toch, dan is die afwijkende afspraak nietig. Dwingend recht dient te worden onderscheiden van regelend recht, daar mogen partijen wel van afwijken. Dwingendrechtelijke bepalingen strekken vaak tot bescherming van ‘zwakkere’ contractspartijen, zoals: huurders, consumenten en werknemers.