nl nl id en nl nl nl nl nl nl en nl en nl nl nl en en en fr en fr fr fr en fr fr fr fr fr fr fr fr fr nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en en en nl ru
De meerwaarde van diversiteit in agroforestry systemen zit hem met name in het samenspel van ecologische interacties. Een hele wereld aan ecologische interacties ligt ten grondslag aan een gebalanceerd voedselbos of ander agroforestrysysteem.
Soorten kunnen met elkaar kunnen samenwerken of elkaar kunnen tegenwerken. Er zijn verschillende vormen:
Amensalisme (0 / – | voor de een maakt het niet uit, de andere soort heeft nadeel)
Positieve ecologische interacties in een voedselbos
Voor een goede samenstelling van een voedselbos is het belangrijk om positieve ecologische interacties te stimuleren. In het ontwerp is daarom handig om rekening te houden met:
Stikstofbindende planten (bijv. eenjarige vlinderbloemigen (klavers, peulvruchten), els, duindoorn, olijfwilg, Robinia pseudoacacia)
Planten als mineralenpomp (bijv. smeerwortel)
Planten voor nuttige insecten (plaagbeheersing)
Planten voor bestuivers (bloemen)
Planten met diverse wortelsystemen (benutting bodem)
Aromatische planten voor gezondheid systeem (om plagen op afstand te houden) (bijv. look-achtigen)
Planten voor bodembedekking en bodemverbetering (bijv. klavers)
Planten voor nuttige insecten
Om een voedselbos aantrekkelijk te maken voor bestuivers is het belangrijk niet alleen rekening te houden met een brede bloeiboog (nectar en stuifmeelaanbod jaarrond), maar ook naar de levenscyclus van insecten. Insecten hebben drachtplanten, waardplanten en overwinteringsplekken nodig. Door een grote diversiteit aan bloemen en bomen is er de grootste kans nuttige insecten voor plaagbeheersing aan te trekken.
Het wonder van mycorrhiza
Vanuit voedselbosperspectief wordt veel gefocust op wat er onder de grond gebeurt. Het gaat om de stabiliteit in de bodem. Mycorrhiza is een samenlevingsvorm van schimmels en planten via de wortels. Het gaat om een symbiotische samenwerking (mutualisme). De schimmels halen mineralen uit de bodem die ze afstaan aan bomen. In ruil krijgen ze suikers terug.
Als in de landbouw vaak geploegd wordt ontstaat er een meer bacteriedominante bodem. In gras is er meer sprake van bacteriën en schimmels en in natuurlijk bos domineren de schimmels.
Voor een goede bodem zijn verschillende soorten regenwormen van belang. In blijvend grasland komen meerdere soorten wormen voor, meer dan in grasland dat regelmatig vernieuwd wordt, of in een akker. In niet omgewerkte grond, zoals blijvend grasland of een voedselbos komen zowel pendelaars als bodembewoners en strooiselbewoners voor. Allen zijn van belang voor een goede bodemstructuur. In permanente landbouwgrond komen meestal alleen bodembewoners, als ze al aanwezig zijn.
Ecologische interacties zijn niet uitsluitend positief. Een klassiek voorbeeld van negatieve allelopathie zijn de effecten van de zwarte walnoot op omringende planten. De zwarte walnoot brengt een giftig goedje in de bodem dat naastgelegen planten doodt, ontkieming van zaden van andere planten voorkomt en mycorrizaschimels en wortelharen van andere bomen aantast. Met name vlinderbloemigen en appels zijn hier gevoelig voor. Pawpaw, robinia, valse christusboom, kamperfoelie, meidoorn en vlier kunnen er goed tegen.
Ook andere bomen en planten leven niet altijd vreedzaam naast elkaar. Er is altijd concurrentie voor met name water, licht en nutriënten.
In de powerpoint van het Louis Bolk Instituut leest u meer informatie over de ecologische interacties (maart 2019).