nl nl en nl en en en en nl en en en en en en en nl nl sl en en en en en en en nl nl sl nl nl en nl en nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en it nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en en nl nl nl nl nl nl nl en en en nl en en nl en en en en en en nl de nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en en en en en en nl nl sl en en nl en nl en nl nl en nl th nl nl en nl en nl nl en nl nl nl nl de nl nl en en sv it nl nl en de
Leververvetting is de meest voorkomende leveraandoening in de westerse landen. De geschatte prevalentie is 20%. De DELTA studie toont aan dat steatose ontstaat bij 44% van patiënten met NAFLD en 37% van de patiënten ontwikkelde fibrose, inclusief 22% met fibrose stadium 3.  [1-4]
Bij 47% van de mensen met leververvetting veroorzaakt de langdurige aanwezigheid van vetten (8-13 jaar) een ontsteking in de lever met beschadiging van de levercel (ballooning). Er is dan sprake van non-alcoholic steatohepatitis (NASH). Bij 10-30% van de mensen met NASH ontstaat cirrose (fibrosestadium F4) met de complicaties leverfalen en leverkanker (HCC).  [5]  De volgende fasen zijn te onderscheiden:
Niet-alcohol gerelateerde leververvetting (NAFLD) of steatose
NASH met ernstige fibrose stadium 4: cirrose
De belangrijkste risicofactoren voor leververvetting zijn obesitas, hypertensie en insuline resistentie. [8]  Meer dan 70% van patiënten met diabetes type 2 hebben ook NAFLD. Door overgewicht neemt de insuline gevoeligheid af. Hierdoor wordt de lipolyse (vetverbranding) in het perifeer vetweefsel niet geremd en komen er meer vrije vetzuren in de circulatie. De vetzuren hopen zich steeds meer op in de lever (evenals in de spieren en bloedvaten) waardoor insuline resistentie verergert en het glucosegehalte toeneemt. [9]
In 2021 had 50% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder overgewicht, waarvan 14% ernstig overgewicht (obesitas). Overgewicht komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Bij obesitas is dat andersom: meer vrouwen hebben obesitas dan mannen.  Van de kinderen van 4 tot en met 17 jaar oud had 14,7% in 2020 overgewicht, waarvan 12,2% matig overgewicht en 2,5% obesitas. Het percentage kinderen rond de 2 jaar met (ernstig of matig) overgewicht is 8,0%. [6,13]
Hagström e.a hebben aangetoond dat jongeren met overgewicht meer risico hebben op ernstige leverafwijkingen op volwassen leeftijd.  [7]
De belangrijkste risicofactoren voor leververvetting zijn overgewicht, hoge bloeddruk en diabetes type 2.
Meestal hebben mensen met leververvetting geen klachten. Soms is er sprake van moeheid, malaise of vage buikklachten. Klachten zoals moeheid, gewichtsverlies en spierzwakte zijn er wel bij NASH, als ernstige fibrose of cirrose is ontstaan.
Patiënten met NAFLD hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van hypertensie en een verhoogd risico op diabetes mellitus type 2 wegens insuline resistentie ten gevolge van vetopslag in de levercel.
Leververvetting NAFLD en NASH
Door middel van echo-onderzoek kan de mate van vetopslag in de lever vastgesteld worden: afwezig, matig of veel vervetting. De aanwezigheid van fibrose kan worden vastgesteld met transiënte elastografie. Voor het onderscheid tussen NAFLD en NASH zal een leverbiopsie gedaan moeten worden omdat er nog geen goedgekeurde bloedtesten zijn om NASH te identificeren.
Omdat  insulineresistentie vaak voorkomt bij NASH zal nuchter glucose moeten worden bepaald en het lipidenspectrum (totaal cholesterol, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol, triglyceriden) in verband met het risico op hart- en vaatziekten.
afvallen, waarbij gestreefd moet worden naar een gewichtsverlies van 7-10%,
mediterraan dieet, gekenmerkt door een hoge inname van olijfolie, noten, fruit, groenten en vis, en een lage inname van rood en verwerkt vlees en toegevoegde suikers.  [10-12]
Er is (nog) geen specifieke behandeling voor leververvetting (NAFLD) en NASH.
Bekijk hier de nieuwsberichten over Leververvetting / NAFLD / NASH die gepubliceerd zijn op deze website.
In 2021 had 50% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder matig of ernstig  overgewicht. Van de kinderen van 4 tot en met 17 jaar oud had 14,7% overgewicht
Op hepatitisinfo-learning staat de e-learning module over leververvetting, geaccrediteerd voor doktersassistenten
EASL–EASD–EASO Clinical Practice Guidelines for the management of non-alcoholic fatty liver disease.  DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.jhep.2015.11.004
AASLD Practice Guidance NAFLD en NASH.
NHG standard: virushepatitis en andere leveraandoeningen.
Obesity and overweight. WHO factsheet 2018.
Michelotti GA, Machado MV, Diehl AM. NAFLD, NASH and liver cancer. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 2013;10:656-665.
Hagström, H., Stål, P., Hultcrantz, R., Hemmingsson, T., and Andreasson, A. Overweight in late adolescence predicts development of severe liver disease later in life after 39 years of follow-up. J Hepatol. 2016; 65: 363–368.
Liu H, Lu HY. Nonalcoholic fatty liver disease and cardiovascular disease. World J Gastroenterol.2014;20:8407–8415.
NAFLD and diabetes mellitus Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology volume 14, pages 32–42 (2017) doi:10.1038/nrgastro.2016.147. Last accessed: March 2018.
Dyson JK, Anstee QM, McPherson S. Non-alcoholic fatty liver disease: a practical approach to treatment. Frontline Gastroenterol. 2014 Oct;5(4):277-286. Epub 2014 Jan 22.
Loomba R, et al., Exercise and improvement of NAFLD: Practical recommendations. J of Hepatol July 2015 Volume 63, Issue 1, Page 10-12.
Weiss J, et al. Non-Alcoholic Fatty Liver Disease: Epidemiology, Clinical Course, Investigation, and Treatment. Dtsch Arztebl Int. 2014;111(26):447–452.
Struijs J, de Vries E, Suijkerbuijk A, Molenaar J, Scheefhals Z, Baan C. Monitor Kansrijke Start 2019. Invoering van het actieprogramma en een meting van de uitgangssituatie. Bilthoven: RIVM; 2019.
Heeft u niet gevonden wat u zoekt? Neem dan contact met ons op.
Is deze bron betrouwbaar?
Lees meer over hoe deze website tot stand is gekomen.
Bouw en werking van de lever Lees meer
Leverkanker (hepatocellulair carcinoom) Lees meer
Blijf op de hoogte over Hepatitis via onze nieuwsbrief
Vul hier uw e-mailadres in
Wanneer u via onze website een formulier verzendt, gaat u akkoord met de opslag en verwerking van uw data. *
Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
Heeft u vragen of suggesties over deze website dan kunt u contact opnemen met info@hepatitisinfo.nl
Deze website gebruikt cookies en vergelijkbare technieken voor functionele en statistische doeleinden.
Beheer instellingenStatistische cookies Functionele cookies
Deze website gebruikt cookies en vergelijkbare technieken voor functionele en statistische doeleinden.
NOTE: Deze instellingen zijn alleen geldig voor de browser en het apparaat dat je nu gebruikt.
Om de effectiviteit van deze website te meten wordt er gebruikersdata in cookies opgeslagen. Deze data is geanonimiseerd. Deze data wordt opgeslagen in de betreffende analyse tool en wordt na 26 maanden automatisch verwijderd. Toegang tot deze data is begrensd tot de eigenaar van de website en de door de eigenaar van de website aangewezen partij [Studio Alloy] die de data analyseert.
Voor de verzameling van deze data worden externe tools gebruikt. Één of meerdere van de volgende tools kan op verschillende momenten ingezet worden.
– Google Search Console
Deze website slaat functionele cookies op om uw gebruikerservaring te verbeteren. Deze cookies worden enkel gebruikt voor persoonlijke voorkeuren en instellingen op de website. De data wordt opgeslagen op uw computer en is enkel toegankelijk voor uw browser en computer.