nl fr ca de nl nl en da de nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en nl nl nl nl nl nl nl en nl es nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl de nl nl en en nl nl nl nl nl nl nl nb nl nl nl nl nl nl da nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en nl nl nl nl nl nl nl nl it en en en en nl en nl nl nl nl en nl nl nl en en en en en de
Een van de meest onderschatte aspecten van het bouwen van een modelspoorbaan is misschien wel de onderbouw. Het is dan ook niet het meest “sexy” onderwerp binnen de hobby aangezien je het niet direct terug zal zien in het eindresultaat.
Echter betaald een goed gebouwde en doordachte onderbouw zichzelf terug in de verdere bouw van modelspoorbaan. Maar ook in het dagelijks gebruik is een goede onderbouw van belang, denk eens aan werkhoogte, eventuele trillingen en de verhuisbaarheid van de modelspoorbaan, allemaal gerelateerd aan onderbouw.
Er zijn feitelijk 2 soorten onderbouw te onderscheiden: 1. de gesloten onderbouw, waarbij de basis van de modelspoorbaan een grote plaat is, waar vervolgens de scenery op gebouwd wordt. en 2. een open onderbouw, waarbij je een open raamwerk creëert en daar vervolgens de modelspoorbaan op bouwt.
Een gesloten onderbouw is met name geschikt voor de kleinere modelspoorbanen, waarbij het landschap niet heel varieert in hoogte. Een open onderbouw is meer geschikt voor grotere modelspoorbanen en banen waarbij het landschap variërend in hoogte is. Ook is het bij een open onderbouw makkelijker om een schaduwstation aan te leggen.
Voor de balken van de onderbouw dient een houtsoort gebruikt te worden die niet kromt trekt onder invloed van bijvoorbeeld wisselende temperaturen. De beste keuze is abachi, maar aangezien dit een dure houtsoort is zijn enkele goede alternatieven op volgorde van keuze zijn: vuren, sparren of grenen hout.
De plaats van de gesloten onderbouw kan gemaakt worden uit triplex van 8 of 12mm.
Een gesloten onderbouw begint bij de basisplaat waar de modelspoorbaan op gebouwd gaat worden. De afmetingen van deze plaat worden bepaald door het baanplan, kijk dus naar de afmetingen van het baanplan en voeg nog wat marge aan de rande toe en je weet hoe groot de plaat moet zijn. Natuurlijk kan het ook zo zijn dat de gesloten onderbouw uit twee platen tegen elkaar aan bestaat.
De volgende stap is de plaat te verstevigen met planken onder de randen, en voor extra stevigheid nog enkele dwarsbalken en optioneel ook hoekprofielen. Niet alleen zorgen dwarsbalken voor stevigheid, ze komen vaak ook weer van pas om kabels lang te laten lopen.
Als laatste worden de poten onder de onderbouw gemonteerd, dit kunnen balkjes zijn bijvoorbeeld 5 x 5 maar ook stalen poten met wieltjes. Als de modelspoorbaan makkelijk te verhuizen moet zijn dan is het ook aan te raden om de poten met bijvoorbeeld vleugelmoeren te monteren, zodat deze er makkelijk onder vandaan te halen zijn.
Hieronder staat een voorbeeld van een extra verstevigde gesloten onderbouw:
Ook bij een gesloten onderbouw, beginnen we met de afmetingen van het baanplan. Deze zijn met name belangrijk voor de afmetingen van de buitenste spanten van de onderbouw. Binnen de buitenste spanten maak je vervolgens een raamwerk van vierkanten, deze vierkanten kunnen variëren van 40 tot 80cm.
De dwarsbalken die de vierkanten maken, kunnen op twee manieren worden gemonteerd, de eerste manier is door kleinere planken te zagen en deze vervolgens te monteren. De tweede manier is door inkepingen te vrezen en zo een stevige constructie te maken.
Voor het toekomstige gebruiksgemak boren veel modelspoorbouwers alvast gaten in de dwarsbalken, waar later de bedrading doorheen getrokken kan worden.
Een open onderbouw is de perfecte basis voor het bouwen van bergen d.m.v. de spantenbouw constructie, doordat de spanten op de dwarsbalken van de open onderbouw gebouwd kunnen worden.
– Gebruik schroeven in plaats van spijkers, deze trillen minder makkelijk los en splijten het hout niet.
– Het is belangrijk alle hout op hout verbindingen ook te lijmen met houtlijm.
– Gebruik  voor de stevigheid nooit planken langer als 2 meter.
– Breng minimaal om de 2,5 meter poten aan.
Bedankt voor het lezen van dit artikel, ik waardeer het altijd als je een reactie achter laat of dit bericht hieronder liked op facebook, google+ of een van de andere kanalen 🙂
Vandenabeele Lieven op 16 februari 2014 om 10:24
Ik vorige week een nieuwe onderbouw gemaakt, praktisch zoals de voorstelling van u. De hoogte heb ik bepaald op 95 cm en de bedientafel op 74 cm (vaste tafelhoogte).
De bedientafel heb ik trouwens gemonteerd met hoekprofielen aan de onderbouw van de treintafel.
Albert de Jong op 16 februari 2014 om 10:34
Over enige weken ga ik een start maken met de onderbouw van mijn baan; de tips en aanwijzingen genoemd in dit artikel zijn heel nuttig en ik zal deze dan ook toepassen in de uitvoering!
Willem op 16 februari 2014 om 10:36
Nuttig zijn je tips zeker,en als ik wat toe mag voegen ik heb een open onderbouw gemaakt(4 jaar terug en nog steeds recht) van 18mm multiplex wat niet teveel kosten met zich mee brengt en uitstekend voldoet.
Hendrik op 16 februari 2014 om 10:50
Beste modelbouwers, Mijn tafel is gebouwd met behulp van HANDY TUBE. Dit is een aluminium koker profiel van 2,5/2,5 cm. Hiervoor zijn diverse hulpstukken verkrijgbaar om zodoende de tafel te bouwen. De tafel is 2,5/2,5 m met daarop 2,5cm multiplex. Onder de tafel, in het midden, is er ruimte om te zitten en alles aan te sluiten. Tevens deze tafel staat op wielen en als je de achterkant wil bereiken de tafel gewoon verrijden.
A.Th.Kort op 16 februari 2014 om 11:19
Fijn, weer eens een keertje helemaal opnieuw beginnen met opbouwen van de
modelbaan.Een paar weken geleden helemaal uit elkaar gehaald, om foutjes die ontstaan waren er uit te halen.
Dus een goed moment om alles weereens onder de loep te nemen.
Hoop weer veel van je te leren.
J. Dijkxhoorn op 16 februari 2014 om 11:19
Nuttige informatie. Goed geschreven, alleen jammer van die paar foutjes in het Nederlands. Maar voor de goede orde de modelbaan-bouwer zal daar niet wakker van liggen.
Arend Jan vd Boscj op 16 februari 2014 om 11:39
Ik heb 24 jaar geleden zo’n gesloten onderbouw gemaakt deze is 20 jaar geleden verhuisd, en nog steeds in gebruik. 9mm meranti multiplex op latten van 5,5 x 2 cm in vierkanten frame gemaakt, half hout verbindingen ingezaagd gelijmd en geschroefd. In de staanders heb ik driehoek verstevigingen voor extra stabiliteit.
Arend Jan vd Bosch
Arjan op 16 februari 2014 om 12:01
Wat ook erg belangrijk is om eerst te boren voordat je gaat schroeven. Het beste is om een gat te boren voor je schroefgaten wat 1 a 2 mm kleiner is dan de schroefdikte.
Hiermee voorkom je dat het hout gaat splijten.
Henk op 16 februari 2014 om 12:27
Bij de gesloten onderbouw is het handig de bovenzijde van de plaat geheel te schilderen in een kleur, zodat later het hout niet zo opvalt.
Dit kan met een roller. Als je als laatste wat verschillende kleuren (donkergrijs, bruin, groen maar niet mengen) kriskras “droog” opbrengt, dan krijg je geen egale kleur en een mooie ondergrond. Dan lijkt het zelfs tijdens de opbouw of je al met scenerie bezig bent geweest.
Vooral bij MDF of spaanplaat is het handig omdat dit materiaal erg zuigend is. De verf laag wordt na één laag niet egaal. Later bij de scenerie heb je voordeel dat lijm minder nodig is en beter werkt.
Joop van Kampen op 16 februari 2014 om 12:59
Goede tips en handreikingen zijn altijd handig. Vaak weet je het al in grote lijnen maar, de details zij dan vaak wat minder bekend en op deze manier wordt je er toch nog even opgewezen
Joost van der Lee op 16 februari 2014 om 13:57
Bedankt, komt op het goede moment. Begin net met een nieuwe start na 25 jaar.
Jan Peter op 16 februari 2014 om 14:29
De informatie is zeer nuttig en duidelijk
Zelf ga ik na mijn verhuizing mijn spoorbaan weer opbouwen.
Ik werk met twee Noch aluminium-tafels van 2 x 230x 80 cm in L- vorm
Deze worden bovenop het alu-profiel houten lijsten met daarop 2mm multiplex.
Als extra maak ik aan de binnenkant van de houtenlijsten ronde openingen voor de toevoer van bedradingen.
Als laatste krijgt de multiplex nog een laag van 2 mm kurkenrol.
Dan kan ik gaan beginnen met de opbouw van mijn Z baan.
Hendrik K. op 16 februari 2014 om 16:00
Dank voor de goede tips van Koen en overige hobbyisten.
Wil zelf een open onderbouw constructie maken met een totale oppervlakte van 2,44 x 6,10 m1 bestaande uit 5 delen/modules van 1,22 x 2,44 m1 die op een gemakkelijke manier gekoppeld en ontkoppeld kunnen worden met het complete modelspoorplan en afwerking erop. Dit t.b.v. transport buitenshuis.
Heeft hier iemand ervaring mee? en zijn er punten waar ik nog rekening mee moet houden?
Mervin Bool op 16 februari 2014 om 16:43
Mijn kameraad had ook een keer zelf een onderbouw gemaakt na twee weken was de gehele spoorbaan ingestort ….. Heeft gelijk al zijn treinen verkocht ..
Hahaha Ja had tie toen maar je model spoorbaan gekocht…
W.R.Tammer op 16 februari 2014 om 16:57
Open spantenbouw Is inderdaad de beste constructie methode.
Ik heb daar inmiddels al veel profijt van gehad. Slimme tip.
leendert bos op 16 februari 2014 om 17:38
Hier is wel wat mee te doen tips zijn altijd prettig even een opfrissertje nooit verkeerd
Jan Beuze op 16 februari 2014 om 18:11
prima artikel maar ik heb mijn onderbouw net klaar een tafel van 4 bij 2 meter
stefan op 16 februari 2014 om 19:42
bedankt voor de goede tips
zal ik zeker gebruik van maken
piet op 16 februari 2014 om 21:48
toppie uitleg weer koen hier hebben alle modelbouwers wat aan en zeker zoals ik de beginnende bouwer
Voorts heb ik het besturingsgedeelte zo gemaakt los op een plaat zoals de konstruktie van de keukenlade met geleiders
Johan Draayer op 17 februari 2014 om 10:32
Een duidelijk artikel, Koen, ik mis alleen nog wel wat dingen:
Ik ben een gesloten baan aan het bouwen, een grote.
De baan is L-vormig, en een aantal plaatsen zijn (onder normale omstandigheden) vanaf de zijkant niet bereikbaar. Ik heb dit opgelost door in de grote tafel een uitneembaar luik te maken. Misschien een tip om te vermelden?
Je geeft aan dat veel bouwers alvast gaten in de onderbouw boren om bedrading door te trekken. Ik zou dan wel de waarschuwing erbij zetten dat dit mogelijk de stevigheid van de constructie aan kan tasten.
Stukjes pijp in beugels tegen de onderzijde van de baan geschroefd kan dit probleem voorkomen.
Verder complimenten, je geeft veel nuttige tips.
Henk op 17 februari 2014 om 20:26
Hallo ik ben een kameraad van Mervin.cm
De onderbouw van de meeste banen is veel te zwaar.
Als je tengels gebruikt van 2 x 5 cm koud tegen elkaar.
Met bruislijm bizon en schroeven wel voor boren.
De openingen in het frame zijn 60 x 60 cm.
Door het plaat materiaal wordt het een geheel.
Mijn baan is 310 x 180 cm en wordt omhoog gehesen.
Fred op 18 februari 2014 om 10:22
Deze tips zijn altijd nuttig voor elke spoorder.
Ik zelf ben ook in de fout gegaan door een grote spoorbaan te bouwen op een vaste plaat
NOOIT DOEN !!!!!! Geeft altijd problemen met aansluiten van de draden
aart op 24 februari 2014 om 09:58
Leuke tips geef je altijd.
Zelf heb ik voor mijn baan, een L vorm, gebruik gemaakt van houten jukken.
De jukken met multiplex stroken aan elkaar geschroefd.
De jukken staan op kleine zwenkwielen zodat ik overal bij kan.
Bordbreedte is max 120 cm, maar door het verrijdbare heb je overal maar een werkbreedte van 60 cm.
Tip: ga niet lijmen, maar schroef alles aan elkaar, zodat alles goed demontabel is. Wel even voorboren.
De rails worden op dichte mdf, 9 mm, platen gemonteerd en vooraf worden de mdf platen zwart of bruin geschilderd.
Aan de buitenzijde rondom, 4 zijden, zijn er staande mdf platen, 6 mm dik en 200 mm hoog, aangebracht om de baan a.h.w. in te sluiten en creëer je a.h.w. een besloten baan. De achter en zijwanden kan je beplakken of schilderen.
Advies schilder ze in een luchtblauwe kleur om een rustig geheel te krijgen.
De zijwanden zijn eenvoudig uitneembaar, zodat ze bij het werken aan de baan niet in de weg zitten.
2 zijden van de 6 zijn open gehouden zodat je een mooi inzicht blijft houden op het bord zelf.
Door de hogere zij en achterwanden creëer je a.h.w. een besloten baan.
De treinen rijden op een hoogte van 100 cm. Het bedieningspaneel is tussen 2 jukken aangebracht op een uitschuifbare plaat.
joop veeninga op 30 november 2014 om 00:24
Zoals altijd, goed leesbare instructie en duidelijke voorbeelden dmv plaatjes.
MartenW op 10 december 2014 om 20:31
Zijn er ook tips om een onderbouw te maken die je makkelijk kan demonteren.
Mijn beoogde treinbaan past op een standaard plaat (220×120), die ik als het even kan wil maken in twee delen.
Eduard op 21 januari 2015 om 09:30
Ik heb nog extra gaten in de onderbouw tussen de vakken gemaakt. Daar kun je dan makkelijk je kabels doortrekken. Is ook makkelijk als je een kleine schaal hebt. kun je de “bak” ook gewoon op een normale tafel leggen en hoef je niet bang te zijn dat je draden plat gedrukt worden en is tevens ales netjes afgewerkt. Helemaal makkelijk is om er nog een kabelgootje ertussen monteren 😉
frank Renes op 23 januari 2015 om 13:35
Was voor mij niet zo nuttig aangezien ik me met een LGB buitenbaan bezig hou, dus met zand, grind, beton en bestrating.
Reactie verzenden Reactie annuleren
Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *
Leave this field empty
Ontdek nu welke fouten jij kunt voorkomen tijdens het bouwen van jouw modelbaan. En bespaar jezelf TIJD, GELD en FRUSTRATIES.