nl nl de nl de en nl en en en nl nl nl nl nl en nl nl en en nl en nl nl nl nl nl fr en en en nl nl en nl nl en nl en en es nl en nl nl id en nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl fr nl nl nl nl nl nl nl en nl en nl de en nl nl en nl en nl en nl en pl nb nl it de nl az nl nl nl nl nl nl nl nl nl en en nl nl es tr es nl nl es tr es nl nl nl fr en nl en en en en nl en en nl nl en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en fr
Er wordt een hoop zin en on-zin over organisaties geroepen. In een serie van de organisatiefilosoof zet ik een aantal misverstanden voor je op een rij. Te beginnen met de organisatie, dat ‘ding’ waar we voortdurend over praten en zo druk mee zijn. Maar wat is dat eigenlijk?
Mensen in organisaties zijn nogal druk met de organisatie van hun werk. Ze vergaderen, houden een administratie bij van wat ze doen, overleggen, doen projecten om de processen te verbeteren, reorganiseren, gaan een dagje op de hei zitten om de missie en visie te bepalen, drinken op vrijdagmiddag een biertje om de sfeer op de afdeling te verbeteren… Allemaal dingen die niet per se bij hun ‘echte’ werk horen (boeven vangen, lesgeven, gave dingen maken, zorgen voor mensen), maar die wel nodig worden geacht voor een goede organisatie daarvan. Ze houden daarmee namelijk ‘de organisatie’ in stand en gezond.
Een interessante vraag die zelden wordt gesteld, is: wat is dat eigenlijk, een organisatie? We hebben het er voortdurend over, en denken ook dat we het dan over hetzelfde hebben, maar is dat ook zo? Als ik jou vraag de organisatie waar jij voor werkt te tekenen, wat teken je dan? De meeste mensen zullen misschien ‘een hark’ tekenen, een hiërarchische structuur die bovenaan smal begint en steeds breder wordt naarmate je bij de werkvloer komt (ook een interessante term, trouwens, de werkvloer. Wat is dat? Is dat letterlijk een vloer?) Of, als de organisatie een vorm van zelfsturing heeft omarmd, zal de structuur bestaan uit cirkels die met elkaar verbonden zijn via verschillende lijntjes.
Dit simpele voorbeeld geeft al aan dat de organisatie niet de structuur is die je kunt tekenen op een vel papier, maar iets anders. Maar wat? Zijn het de gebouwen? Niet per se. Er bestaan ook gebouw-loze organisaties, denk aan wikipedia. Is het een merk? Soms veranderen organisaties hun merk; is het dan nog wel dezelfde organisatie? Zijn het de mensen? Dat zou je zeggen, maar ook hierin heb je nogal wat wisselingen (iemand gaat met pensioen, er komt een stagiaire, er wordt een hele afdeling gesloten), zonder dat er sprake is van een andere organisatie.
Volgens Yuval Noah Harari is een organisatie niet meer (en niet minder) dan een mythe, een verhaal. Neem Peugeot. Wat is Peugeot, behalve een merknaam en een beeldmerk?, zo vraagt Harari zich in zijn meeslepende boek Sapiens af. ‘In welk opzicht kunnen we zeggen dat Peugeot SA echt bestaat? Er rijden veel Peugeots rond, maar die zijn duidelijk niet het bedrijf zelf. […] Het bedrijf bezit fabrieken, machines en showrooms en heeft monteurs, boekhouders en secretaresses in dienst, maar die vormen samen nog niet het bedrijf Peugeot. Als alle Peugeot-employés getroffen worden door een ramp, die vervolgens alle lopende banden en directiekantoren verwoest, dan nog kan het bedrijf geld lenen, nieuwe mensen in dienst nemen, nieuwe fabrieken bouwen en nieuwe machines aanschaffen.’ Peugeot, zo concludeert Harari, is ‘een collectief hersenspinsel.’ En wel een heel krachtige, want miljoenen mensen kennen het en geloven erin. Ze denken zelfs dat Peugeot echt bestaat en kopen er blind een auto van.
Foto van Ivy Barn, Unsplash
Dat is de kracht van verhalen, of mythen zo je wilt: dat mensen erin geloven en ze mensen weten te verbinden. Het beschrijven van organisaties als mythen is dus ook geen diskwalificatie, in tegendeel. ‘Elke vorm van grootschalige menselijke samenwerking,’ zegt Harari, of het nu een moderne staat is, een middeleeuwse kerk, een antieke stad of een organisatie, ‘is geworteld in gemeenschappelijke mythen die alleen bestaan in de collectieve fantasie.’ Hierdoor is het mogelijk dat mensen die elkaar niet kennen en op twee totaal verschillende plekken op de wereld leven, toch met elkaar samenwerken aan een gemeenschappelijk doel.
Er is alleen één probleem: die mythe van de organisatie gaat zijn eigen leven leiden. We denken dat zij echt bestaat, en we passen ons gedrag zelfs aan deze illusie aan. Waarom dat een probleem is? Omdat de wereld niet ophoudt bij de grenzen van de organisatie. Sterker nog: er zijn helemaal geen grenzen. En zeker in een complexe wereld als de onze, waar het aantal onderlinge afhankelijkheden exponentiële vormen aanneemt, moeten mensen steeds meer samenwerken met mensen van andere organisaties. Dat is knap lastig, als je denkt dat die mensen tot een andere stam of geloofsovertuiging behoren.
Ik zal een voorbeeld geven: eenzaamheid onder jongeren. Dat schijnt een steeds groter probleem te worden. Wie moet daar wat aan doen? De zorg? Jeugdzorg? Ouders? De gemeente? Scholen? Verenigingen? Of zou het verstandig zijn dat al deze mensen en organisaties hierin gezamenlijk optrekken? Lijkt me wel, toch? Maar dan gaat het vervolgens over vragen als: wiens verantwoordelijkheid is het? Wie neemt het voortouw? Hoe regelen we de financiering? Wie krijgt wat? Et cetera.
Nou ja, je begrijpt het al: gedoe. Ingewikkeld. En het helpt niet als de mensen die zeggen dat ze ‘van’ de gemeente zijn, of ‘van’ de Jeugdzorg (ook een interessante uitdrukking, trouwens) ook echt in die mythe geloven. Wat we namelijk nodig hebben zijn mensen die over ‘de grenzen van de eigen organisatie’ heenstappen en doen wat nodig is. En dat is makkelijker als je je realiseert dat dat beeld van de organisatie maar een constructie is, die je net zo makkelijk kunt vervangen door een andere constructie. Waar ben je van? Ja, van het probleem natuurlijk.
Een gastblog van Ben Kuiken, Organisatiefilosoof: “Wil je op de hoogte blijven van mijn boek wat in november verschijnt? Stuur een bericht via organisatiefilosoof.nl”
Tags: Ben Kuiken, organisatie, Organisatiecultuur, organisatiefilosoof, organisatiestructuur, zelfsturing
https://hr-communicatie.nl/wp-content/uploads/2019/09/illusie-900x300.png 300 900 Redactie HR & Communicatie https://hr-communicatie.nl/wp-content/uploads/2017/03/logo-hrcommunicatie-300x77.png Redactie HR & Communicatie2019-09-11 00:17:162019-09-13 12:19:42De organisatie is een illusie
Misschien ook iets voor u
Deze factoren zijn nú bepalend voor een Gezonde Werksfeer op afstand (gratis Crisis Monitor!)
De ideale werk-privé balans voor je medewerkers vind je zo!
Het kan écht: een aanspreekcultuur creëren
Flex verandert de zaak (1)
Flex verandert de zaak (2)
Transparant reorganiseren door gebruik van IT-tools
Werkstress data rapport: energiebronnen en stressoren tijdens coronacrisis
7 Redenen waarom DEI-doelen deel uit moeten maken van de beloning van het management
Geef een antwoord Reactie annuleren
Je moet inloggen om een reactie te kunnen plaatsen.
Zo stimuleer je veranderbereidheid
Een goed gesprek voeren, begint bij jezelf
Bedrag ineens / de pensioenjackpot; datum wetsvoorstel gaat naar 1 juli 2023
Digitale onboarding, hoe doe je dat?
Nieuw leiderschap: actieve open mind, dialoog en de denkkracht van velen
Publiceren op deze site
Gebruik onze inzichten, handvatten, tips en tops om Duurzaam Werkgeverschap verder vorm te geven
2daysmood Academie voor Arbeidsmarktcommunicatie arbeidsmarkt arbeidsmarktcommunicatie betrokkenheid bevlogenheid Bex*communicatie branding CircleLytics communicatie diversiteit duurzame inzetbaarheid employee engagement employee experience employer branding Engagement feedback goed werkgeverschap hr hr-communicatie HRM inclusie Inge Beckers internal branding interne communicatie Leiderschap luisteren medewerker engagement medewerkersbetrokkenheid ontwikkeling Organisatiecultuur personeelsbeleid podcast Ravestein & Zwart Raymond Godding recruitment sociale media social media thuiswerken verandering vitaliteit Vivian Acquah werkgeluk werving whitepaper
Annet van Duren op Interview met Annet van Duren van Strategisch Opleiden: ‘Een organisatie kan optimaal succesvol zijn als medewerkers betrokken en gelukkig zijn’
Inge Beckers op Interview met Annet van Duren van Strategisch Opleiden: ‘Een organisatie kan optimaal succesvol zijn als medewerkers betrokken en gelukkig zijn’
Sandra op Een Next Steps Aanpak voor Diversiteit & Inclusie
tomwhaak op 10 HR-trends voor 2022: van adaptatie naar transformatie
Rudie Martens op 10 HR-trends voor 2022: van adaptatie naar transformatie
Volg ons op Twiter
Mail ons via deze site of rechtstreeks via redactie@hr-communicatie.nl
Copyright HR & Communicatie
De ideale werk-privé balans voor je medewerkers vind je zo! Uitnodiging: 10 jaar hr-communicatie.nl – wat een feest!
De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld om u de beste bezoekerservaring te geven. Als u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Analytics".
The cookie is set by GDPR cookie consent to record the user consent for the cookies in the category "Functional".
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Other.
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookies is used to store the user consent for the cookies in the category "Necessary".
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Performance".
The cookie is set by the GDPR Cookie Consent plugin and is used to store whether or not user has consented to the use of cookies. It does not store any personal data.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.
Other uncategorized cookies are those that are being analyzed and have not been classified into a category as yet.