en nl en id en nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl mg nl nl nl nl nl nl nl nl nl fr es es it nl es nl nl nl nl nl nl nl nl nl fr es es it nl es nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl fr es es it nl es nl nl nl nl nl nl nl fr es es it nl es nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en en fr es es it nl es nl nl nl nl nl nl nl nl af nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl fr es es it nl es nl nl nl nl la nl nl es nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en nl en nl en en nl en nl nl nl en nl nl nl de nl fr nl nl en nl en nl it nl en en
Ze doen maar. Dit is een fragment uit een gedicht van Hermans. Hij schreef het misschien wel in de jaren dat hij aan de Ossenmarkt woonde, hoek Spilsluizen.
In het Nederlands hebben we de lijdende vorm. Die vorm ontslaat de spreker of de schrijver van de plicht om een handelend onderwerp te benoemen. In de lijdende vorm zou deze strofe hebben geluid:
of de straat is verzakt.
Ik kan er niet over kijken,
ik kan niet tot bovenaan reiken.
en de bomen ervoor gerooid.
Met dat ‘Ze’ roept de schrijver een heel ander wereldbeeld op. Een wereld waarin mensen doelbewust de boel verstieren. Die mensen zijn bijvoorbeeld ambtenaren of politici of bestuurders. Een amorfe kluit van koppen die over ons beslissen, over ons beschikken. We kennen ze niet. Dat helpt als je iemand de schuld wilt geven.
In het Gronings zegt men als het KNMI regen voorspelt: ‘Ze willen regen.’
Auteur Wout SorgdragerGeplaatst op 9 december 20219 december 2021Categorieën Kanttekeningen, Over taalTags Groningen, lijdende vorm, w.f. hermansGeef een reactie op Ze doen maar
Engelse werkwoorden die we vernederlandsen. Noem het een hobby.
Zouden ze in andere landen dat jatwerk net zo onbekommerd doen? En hoe werkt dat dan? Ik zal het mijn Franse schoondochter eens vragen. Zijn er überhaupt Nederlandse werkwoorden verfranst? Als we een buitenlands woord inpikken noemen we dat vaak een leenwoord. Maar dat blijkt vaak niet te kloppen. Wat we lenen, houden we ook.
Het gemak waarmee we woorden als assignen, bloghoppen, bungeejumpen en troubleshooten oppikken, gebruiken en vervoegen. Adembenemend. Gisteren hoorde ik een meneer op de televisie de hoop uitspreken dat we in december alle ouderen geboost hebben.
Mijn vrouw corrigeerde hem, het betreft hier niet de ouderen maar hun immuunsysteem. Ik complimenteerde hem. Ja, kom maar op. Nieuwe woorden zijn altijd welkom. Hoewel, de Taalunie nam het nog niet op in de Woordenlijst. Maar van mij mogen die woorden. We zijn een gastvrij land. Toch?
En wilt u ze ook nog spellen? Geen probleem. Onze Taal heeft een prachtig overzicht van vernederlandste Engelse werkwoorden. Genieten. En natuurlijk, ‘boosten’ staat erin.
Auteur Wout SorgdragerGeplaatst op 3 december 20212 december 2021Categorieën Over taalTags onze taal, Taalunie2 Reacties op Boosten
‘Om de grootste gezondheidswinst te behalen, moeten de ouderen het eerst worden gevaccineerd, of die nou thuis wonen of in de verpleeghuizen. Dan vermindert de sterfte het meest en neemt ook de druk op de ziekenhuizen flink.’ aldus voorzitter Bart-Jan Kullberg van de Gezondheidsraad (in de Volkskrant vanochtend).
Dat klinkt vertrouwd en dat is het ook. De gezondheidsraad adviseerde dit al driemaal eerder. En hun advies is al driemaal in de wind geslagen.
In mijn trainingen geef ik deelnemers altijd mee dat als een advies niet wordt overgenomen, ze bij zichzelf te rade moeten gaan. En vaak zul je dan zien dat het advies inhoudelijk deugde en de cliënt ook van goede wil was, maar dat het gewoon beroerd is verkocht. Ik heb meneer Kullberg bij mijn weten nooit in de klas gehad maar kennelijk heeft hij nu ook die les geleerd.
Gisteren is hij er voor gaan zitten en heeft de Volkskrant gebeld. Ze hadden die ochtend de minister namelijk opnieuw een advies gestuurd en vreesden kennelijk het ergste. Ik ook. Want om nou te zeggen dat ze de minister echt voor het blok zetten … Dat nu nog geen ouderen worden gevaccineerd noemen de Gezondheidsraad ‘een onwenselijke situatie’.
Ik begrijp dat je als chique raad je je toon matigt. Als trainer Schriftelijke communicatie zou ik echter adviseren om datgene wat de Gezondheidsraad als ‘onwenselijk’ aanduidt iets minder omfloerst te omschrijven. Woorden als ‘schandalig’, ‘idioot’, ‘oerstom’ en ‘onverantwoordelijk’ zijn ook nog erg genuanceerd maar komen toch meer in de buurt. Maar misschien moeten Wilders of Baudet even meedenken.
Nog 1  citaat dan. In het nieuwe advies zegt de Gezondheidsraad nu dat minimaal 90 procent van de beschikbare vaccins van Pfizer en Moderna voor  ouderen moeten worden bestemd. Dat de raad een getal noemt, is opmerkelijk. Kullberg zegt daarover:
‘Toen wij zagen dat het Kabinet ervoor koos om te beginnen met de vaccinatie van zorgmedewerkers hebben we gezegd: hoe kunnen we in het volgende advies het woord ‘prioritair’ uit het vorige advies verduidelijken? Dat we echt bedoelen dat volgens ons bijna alle mrna-vaccins voor de ouderen bestemd zouden moeten zijn. Omdat die vaccins zo buitengewoon goed werken bij ouderen, terwijl vaccins het in het algemeen niet zo goed doen bij die groep. Dan kan het helpen er een getal aan te hechten.’
Hoe kunnen we het woord ‘prioritair’ verduidelijken?
Er zit – ben ik bang voor meneer Kullberg – maar een ding op. Kom met je hoofd op de televisie. Niet 1 keer, niet 2 keer maar dagelijks. En vermijd moeilijke woorden als ‘onwenselijk’ en ‘prioritair’.
Auteur Wout SorgdragerGeplaatst op 12 januari 2021Categorieën Over taal, SchrijvenGeef een reactie op Duidelijke taal
Zonder enige aarzeling stapte Lasse de kaaswinkel Van der Ley binnen. ‘Mag ik wel een plakje kaas?’ Hij is meestal wat beducht voor de kaasmeneer maar liet alle schroom varen toen hij zag welke monsterplak hem zou toevallen. Hij liep zonder aarzeling naar de toonbank en strekte de armen. En eenmaal voorzien ging hij er eens goed voor zitten.
‘Mag ik wel …?’ De formulering is nieuw. Tot nu toe benoemde hij het object van zijn begeren en dat moest maar voldoende zijn. ‘Plakje kaas’ Geen vraagteken, geen uitroepteken ook. Hij heeft ontdekt dat je makkelijker krijgt wat je hartje begeert als je het vooraf laat gaan door ‘Mag ik wel’: ‘Opa, mag ik wel …’
Is dat groeien? Is dat groter worden? Dat je steeds beter leert in te spelen op wat anderen doet bewegen? Misschien, waarschijnlijk. Maar het is ook gewoon taalkunde. Zei hij voorheen ‘Helpen’ als hij wilde helpen, nu zegt hij ‘Mag ik wel helpen?’ als hij geholpen wil worden! De frase ‘Mag ik wel’ is voor hem de start van een vraag. En datgene wat volgt het te bereiken doel. Het zorgde een uur of wat voor veel verwarring in huize S.
Auteur Wout SorgdragerGeplaatst op 2 juli 20202 juli 2020Categorieën Kleinzoon, Over taal1 reactie op Mag ik wel
Positief formuleren is helemaal niet zo moeilijk. Positief formuleren is eenvoudig.
Gisteren betrapte ik mezelf  op de formulering ‘Niet alleen is het eenvoudiger maar het is ook nog …’ De formulering is opmerkelijk populair. Hoe zou dat komen? Je ontkent iets, waarna je met het woordje ‘maar’ dat ook nog eens ontkent. ‘Maar’ ontkent nu eenmaal zo’n beetje alles wat ervoor komt.
Positief formuleren is helemaal niet zo moeilijk. Integendeel. Je moet negatieve termen zo veel mogelijk vermijden en alleen gebruiken als het echt niet anders kan. Je weet alleen niet half hoeveel woorden negatief geladen zijn. En niet alleen zijn veel van deze woorden gespeend van positieve lading, ze liggen ook nog eens beduidend minder prettig in het gehoor. Niet negatief geformuleerde zinnen zijn ten slotte vaak minder lang.
Wie een beetje oplet, ontdekt al snel meer van dat soort negatief getoonzette formuleringen. Iets is ‘niet niks’. En: ‘Ik kan niet anders zeggen: dit is echt lekker.’ Of, in über Gronings: ‘Het kon minder.’
Wie een beetje oplet, krijgt ook oog voor de alternatieven.
Positief formuleren is eenvoudig. Kies voor positieve woorden en gebruik woorden met een negatieve lading alleen als het echt nodig is. Er zijn zoveel fijne alternatieven die bovendien ook nog eens prettiger in het gehoor liggen. En bovendien: ze zijn vaak een stuk bondiger.
Auteur Wout SorgdragerGeplaatst op 4 juni 20203 juni 2020Categorieën Over taal, SchrijvenGeef een reactie op Positief formuleren
Wat zien we op de afbeelding hierboven: een vissende man in een winters landschap of een Eskimo-jongetje? Onze Taal verspreidde een enquête onder de leden over “schurende taal”. Wat kan, wat kan niet? Precies, de moorkoppen-discussie. Ik ben verreweg het braafste jongetje van de klas. Geef mij een vragenlijst en ik vul hem in. Dat was in dit geval uiterst leerzaam. Al klikkend ontdekte ik hoe het ongeveer bij mij werkt.
De eerste vraag luidde: Wat vindt u ervan als u iemand dit hoort zeggen? En dan krijg je onder meer de volgende aanduidingen:
Ik merk dat de aanduidingen die bestaan uit een neutrale term als ‘man’ of ‘vrouw’ met een bijvoeglijk naamwoord mij prima voorkomen. Maar aanduidingen als ‘een jood’ of ‘een kleurling’ stuiten mij tegen de borst. Dan reduceer je iemand tot dat ene begrip. Ik – frik eerste klas –  corrigeer mensen die mij vegetariër noemen. Ik ben geen vegetariër. Mijn eetpatroon is vegetarisch. Ik eet geen vlees.
En dan het begrip ‘een mongooltje’ springt er nog wel uit door het verkleinwoord. Mijn moeder had een zus over wie zij zeer liefdevol sprak als ‘een mongooltje’. Uit haar mond klonk dat volkomen acceptabel. En tegelijkertijd begrijp ik dat voor heel veel mensen dat begrip totaal ongepast is.
De tweede vraag betrof een zin als ‘Mijn schoonzus is directeur van een lagere school’ en  ‘Mijn schoonzus is directrice van een lagere school.’ Waar geef je de voorkeur aan? Ingewikkeld. Voor mij is ‘directeur’ de mannelijke vorm van ‘directrice’ en omgekeerd. Het is een functie-aanduiding. Ik koos dus telkens voor de vrouwelijke aanduiding. Voor de goede orde: over de correctheid laat Onze Taal zich totaal niet uit. De enquête is louter inventariserend bedoeld.
En zo volgt er nog een achttal onderwerpen. Erg instructief.
U bent waarschijnlijk lid van Onze Taal en vulde de enquête ook in. Maar als u nou geen lid bent kunt u de enquête hier invullen.
Auteur Wout SorgdragerGeplaatst op 4 maart 20204 maart 2020Categorieën Over taalGeef een reactie op Acceptabel of niet?
Pagina 1 Pagina 2 … Pagina 48 Volgende pagina
Geen stukje missen? Klik en ontvang alle nieuwe stukjes per e-mail. Alleen even je e-mailadres invullen.
Je bent hier op de blog-site van Wout Sorgdrager, tekstschrijver in Groningen. Hier schrijf ik stukjes voor mijn eigen plezier. Mijn zakelijke site vind je op www.woutsorgdragercommunicatie.nl.
Populaire berichten & pagina’s
Hoe een goede e-mail je relatie verbetert
Zoek in categorieën Categorie selecteren Bevingen in Groningen Boeken Groningen Kanttekeningen Kleinzoon Leermens Over kunst Over poëzie Over spelling Over taal Schrijven Trainen Uncategorized
Archief Maand selecteren september 2022 augustus 2022 juli 2022 juni 2022 mei 2022 april 2022 maart 2022 februari 2022 januari 2022 december 2021 november 2021 oktober 2021 september 2021 augustus 2021 juli 2021 juni 2021 mei 2021 april 2021 maart 2021 februari 2021 januari 2021 december 2020 november 2020 oktober 2020 september 2020 augustus 2020 juli 2020 juni 2020 mei 2020 april 2020 maart 2020 februari 2020 januari 2020 december 2019 november 2019 oktober 2019 september 2019 augustus 2019 juli 2019 juni 2019 mei 2019 april 2019 maart 2019 februari 2019 januari 2019 december 2018 november 2018 oktober 2018 september 2018 augustus 2018 juli 2018 juni 2018 mei 2018 april 2018 maart 2018 februari 2018 januari 2018 december 2017 november 2017 oktober 2017 september 2017 augustus 2017 juli 2017 juni 2017 mei 2017 april 2017 maart 2017 februari 2017 januari 2017 december 2016 november 2016 oktober 2016 september 2016 augustus 2016 juli 2016 juni 2016 mei 2016 april 2016 maart 2016 februari 2016 januari 2016 december 2015 november 2015 oktober 2015 september 2015 augustus 2015 juli 2015 juni 2015 mei 2015 april 2015 maart 2015 februari 2015 januari 2015 december 2014 november 2014 oktober 2014 september 2014 augustus 2014 juli 2014 juni 2014 mei 2014 april 2014 maart 2014 februari 2014 januari 2014 december 2013 november 2013 oktober 2013 september 2013 augustus 2013 juli 2013 juni 2013 mei 2013 april 2013 maart 2013 februari 2013 januari 2013 december 2012 november 2012 oktober 2012 september 2012 augustus 2012 juli 2012 juni 2012 mei 2012 april 2012 maart 2012 februari 2012 januari 2012 december 2011 november 2011 oktober 2011 september 2011 augustus 2011 juli 2011 juni 2011 mei 2011 april 2011 maart 2011 februari 2011 januari 2011 december 2010 november 2010 oktober 2010