nl en nl nl nl nl nl nl en nl nl nl nl en en nl nl nl nl ca nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en nl nl en nl en nl nl nl nl nl nl en nl
Nog nooit is er zó veel betaald voor een liter melk. Feest op het boerenerf, toch? Dat valt vies tegen: de kosten voor melkveehouders zijn minstens zo historisch hoog. ,,Het wordt echt nog heel spannend.”
Kassa! Daar komt de vrachtwagen van Campina het boerenerf oprijden bij familie Van de Ven in Zijtaart. Chauffeur Eddy van den Bergh stapt uit en koppelt de slang aan. De melk vloeit de tanks in, de (denkbeeldige) teller loopt razendsnel op. De prijs voor een litertje melk was met 52,50 cent immers nog nooit zo hoog als nu. De oorzaak in een notendop: de alsmaar toenemende vraag naar zuivel, het mindere aanbod én de oorlog in Oekraïne.
Maar Stefan en Maartje van de Ven staan heus niet met eurotekens in de ogen te kijken hoe Campina dat andere witte goud meeneemt. Later zullen broer en zus vertellen dat ze onder aan de streep helemaal niet zo gek veel wijzer worden van die zo historisch hoge melkprijs.
Stefan werkt fulltime in het familiebedrijf van vader Henry en moeder Tiny. Ze vormen samen een maatschap. Maartje heeft een ‘gewone’ baan bij een mengvoerleverancier, springt bij ‘waar het nodig is’ en heeft sinds dit jaar het winkeltje Weide de Biezen op de boerderij waar ze eigen melk, yoghurt en ijs verkoopt. ,,Je koopt hier de melk, terwijl je de koeien ziet.”
6000 liter melk per dag
En daar is geen woord aan gelogen. De koeien staren je letterlijk aan vanuit de stal, een paar meter verderop. Het bedrijf telt 220 melkkoeien; de helft hier in Zijtaart, de andere helft in Keldonk. Samen goed voor gemiddeld 6000 liter melk per dag. En dat met de huidige melkprijzen... ,,De afgelopen maand kwam er in één keer 4 cent bij. Dat is echt heel zeldzaam”, zegt Stefan. ,,Meestal ging het om een cent extra, vaker nog minder. De melkprijs heeft heel lang (een aantal decennia, red.) zo rond de 30-35 cent per liter gezeten.”
Voor melkveehouders als de familie Van de Ven was het (boeren)leven maar heel even lucratiever. In de eerste maanden van het jaar, met een melkprijs in de lift en een wereld in vrede. ,,Toen konden we er echt een mooie cent aan overhouden.”
Maar door de oorlog explodeerde de kostprijs. Het simpele rekensommetje van - ongeveer - 20 cent aan extra inkomsten per liter gaat dus allang niet meer op.  Voor alles wat er nodig is om koeien te kunnen melken, betalen boeren nu zélf ook de hoofdprijs. ,,Iedere schakel is zeker 30 procent duurder geworden”, weet Stefan.
Neem krachtvoer. ,,Door zelf goed ruwvoer (gras, red.) te telen, proberen we er zo min mogelijk van te hoeven kopen. Maar je hebt het altijd nodig. Dat wordt voor een deel uit Oekraïne gehaald en is natuurlijk veel duurder geworden. Vorig jaar zaten we ruim onder de 10 cent qua kosten. Nu is daar 7 of 8 cent per liter bijgekomen”, rekent Stefan voor. Daar gaat dus al een heel groot deel van de bonus. ,,En dat is nog maar één aspect.” Nog zo eentje: elektriciteit. De Van de Vennetjes hebben daar zelf overigens geen last van - want zonnepanelen - maar collega’s klagen steen en been. De energiekosten zijn vier keer over de kop gegaan.
Het steekt de familie dat melkveehouders ‘onderaan bungelen’ in de keten. Dat zij degenen zijn die het meeste opdraaien voor de extra kosten. ,,Dat voelt wel echt zo”, zegt Maartje. ,,We zouden eigenlijk sterk moeten staan, omdat zuivel een dagvers product is. Maar we willen die melk niet weg laten lopen, of een keer niet leveren. Zo zitten we niet in elkaar. Dit is de passie waar we alles voor doen. Het is niet alleen ons werk, maar ook ons leven.”
Dat geldt zeker voor vader Henry, die is aangeschoven nadat hij de koeien van vers gras heeft voorzien. Hij liep al rond op de boerderij in rampjaar 1976. Toen er na een gortdroge periode zo weinig voer beschikbaar was dat er zelfs koeien geslacht moesten worden. ,,We hebben het echt overal vandaan moeten scharrelen. En dan nog was het niet genoeg. Dat is bij al die boeren hier blijven hangen hoor. Zij weten er natuurlijk niks van”, stelt Henry, wijzend naar zijn kinderen. ,,Maar ik álles. En dat willen we niet nog een keer meemaken.”
Met de al torenhoge kosten in het achterhoofd is dat wat de Zijtaartse melkveehouders het meeste vrezen nu: de droogte. Een paar kilometer verderop, in het werkgebied van waterschap De Dommel, geldt bijvoorbeeld al een beregeningsverbod. Hier mag de haspel nog wel gewoon z’n werk doen - en dat doet-ie ook. Stefan: ,,Als er een verbod komt, hebben we een groot probleem. Dat zou een ramp zijn. Het wordt echt nog heel spannend. Het weer gaat bepalen of we van die 20 cent extra nog een cent overhouden.”