nl nl en en en en nl es en nl nl nl fr en nl en en en nl de en id nl nl nl oc nl nl da nl nl nl nl nl nl nl en nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl en nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl oc nl nl da nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl it nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl de nl nl en ht nl es en en en ht nl es en en nl en nl nl nl ko en nl en nl en nl en nl en nl en en en en nl nl nl nl nl nl tr es es en en en en en es en en en nl nl de nl ia tr nl nl en nl nl nl fr nl nl en en en nl de en es nl nl nl
Ik krijg deze vragen regelmatig: wat voor tekstsoorten zijn er? Wat voor tekstdoelen zijn er? En welke tekstvormen zijn er? Niet zelden komen ze van middelbare scholieren. Maar ook voor professionals is het belangrijk om te weten wat tekstsoorten, tekstvormen en tekstdoelen zijn. En vooral: wat is het verschil tussen deze begrippen?
Je kunt dit artikel ook als video bekijken:
1. Persuasieve of activerende teksten
3. Verklarende of uiteenzettende teksten
4. Overtuigende of betogende teksten
5. Beschouwende of opiniërende teksten
6. Amuserende of ontspannende teksten
Elke tekst begint met een tekstdoel. Een tekstdoel is het doel dat de schrijver van de tekst met zijn verhaal wil bereiken. Waarom heeft hij de tekst geschreven?
Het tekstdoel van dit blogartikel is bijvoorbeeld: uitleg geven over de verschillende tekstsoorten, tekstdoelen en tekstvormen. Het zal duidelijk zijn dat een advertentie een ander tekstdoel heeft dan een songtekst. En dat een blogartikel een ander tekstdoel heeft dan een ingezonden brief in de krant.
Elke tekst heeft ook een vorm. Dat is hoe de tekst eruitziet. De tekst die je nu leest heeft de vorm van een blogartikel. Maar ook nieuwsberichten, lesboeken, advertenties, recensies en handleidingen zijn voorbeelden van tekstvormen. Elke tekst die je ergens leest kun je in een specifieke vorm indelen.
Tekstsoorten zijn de verschillende typen teksten die je kunt gebruiken. Soms worden er meer tekstsoorten aangegeven, soms minder. Soms kunnen tekstsoorten ook onder meerdere categorieën worden geschaard. In het algemeen onderscheiden we de volgende tekstsoorten.
1. Persuasieve of activerende teksten
Dit zijn teksten die bedoeld zijn om je over te halen of aan te sporen iets te gaan doen. Met deze tekstsoort heb je veel te maken als je in de reclame werkt, als copywriter of tekstschrijver.
Voorbeelden van persuasieve of activerende teksten zijn folders, advertenties, reclame op internet en recensies.
Een informerende tekst laat je iets nieuws weten. Je krijgt bij een informerende tekst meestal alleen informatie, geen mening of verdere uitleg.
Voorbeelden van informerende teksten zijn nieuwsberichten op nos.nl of rtlnieuws.nl, verslagen van bedrijven of verenigingen, een werkstuk of een brief van de gemeente.
3. Verklarende of uiteenzettende teksten
Verklarende of uiteenzettende teksten hebben als doel uitleg te geven hoe iets werkt, in elkaar zit of verstaan moet worden. Schoolboeken, handleidingen, instructies, whitepapers en brochures bevatten vaak verklarende of uiteenzettende teksten.
4. Overtuigende of betogende teksten
Met een overtuigende of betogende tekst wil de schrijver de mening van de lezer met argumenten beïnvloeden.
Voorbeelden kunnen zijn: een commentaar of column in een krant of tijdschrift, een toespraak in de Tweede Kamer, een post op sociale media, een recensie over een boek, film of game of een ingezonden brief.
Maar ook een reclametekst moet uiteraard als overtuigende tekst zijn geschreven.
5. Beschouwende of opiniërende teksten
Beschouwende teksten lijken soms op betogende teksten, maar willen het onderwerp eerder van verschillende kanten laten zien dan dat ze de mening van de lezer direct willen beïnvloeden.
Achtergrondartikelen in de krant en op internet kunnen tot de beschouwende teksten worden gerekend, maar ook blogartikelen, columns en brieven. Deze teksten kenmerken zich meestal door argumenten voor meerdere standpunten aan te dragen: enerzijds, anderzijds…
6. Amuserende of ontspannende teksten
Tot slot zijn er de amuserende of ontspannende teksten. Hieronder verstaan we bijvoorbeeld verhalen, strips, romans en gedichten. Het zijn teksten die je meestal voor je plezier leest. Ook songteksten kunnen we tot de amuserende teksten rekenen.
Uiteraard kan een andere tekstsoort dan een amuserende tekst ook amusant zijn. Daarom zit er meestal wel wat overlap in de tekstsoorten.
Een tekstdoel is: wat wil de schrijver bereiken met zijn tekst?
Een tekstsoort is: wat is het soort tekst waaronder je de tekst zou scharen?
Een tekstvorm is: welke vorm heeft de tekst aangenomen?
Hier vind je nog een goede mindmap waarin tekstsoorten, tekstvormen en tekstdoelen duidelijk in schema staan aangegeven.
Wil je zelf betere teksten van alle soorten leren schrijven? Begin dan hier.
Whitepaper schrijven: een stappenplan
10 jaar freelancen: 13 lessen die ik heb geleerd
Dit vind je ook interessant
Recensenten NBD Biblion ingeruild voor software
DoorEdward Hendriks 11 maart 202211 maart 2022
Afgelopen maandag kregen de ruim 700 recensenten die jaarlijks vele korte besprekingen van nieuwe boeken voor bibliotheekorganisatie NBD Biblion schrijven te horen dat ze overbodig zijn geworden. Slimme software gaat hun werk overnemen. Dat leidde tot veel ophef. Niet zozeer vanwege het wegvallen van hun freelance-inkomsten. Boeken recenseren voor NBD Biblion was toch al geen…
Lees meer Recensenten NBD Biblion ingeruild voor software
DoorEdward Hendriks 24 mei 201926 maart 2021
Bijgewerkt op 26 maart 2021 Nou ja, trend. Het is al jaren aan de gang. Maar je ziet het naar mijn idee steeds vaker terugkomen, vooral in de reclame: personificatie. Een tijdje terug had ik al het plan opgevat om hier een blogartikel over te schrijven. Maar ik wilde er eerst nog wat goede voorbeelden…
Lees meer Trend: personificatie
15 manieren om méér te schrijven
DoorEdward Hendriks 4 oktober 201912 juli 2020
Bijgewerkt op 12 juli 2020 Schrijven kost tijd, veel tijd. Dat heb je wel gemerkt omdat je zelf artikelen, een kort verhaal of misschien wel een complete roman wilt schrijven. Maar niet als dat schrijfwerk ten koste gaat van je (andere) werk, je familie of je hobby’s. En eerder opstaan zie je ook niet echt…
Lees meer 15 manieren om méér te schrijven
DoorEdward Hendriks 27 september 20197 mei 2021
Bijgewerkt op 7 mei 2021 Ik krijg regelmatig opdrachten om teksten te redigeren. Maar er zijn verschillende vormen van redactie die je op een tekst toe kunt passen. Van eenvoudige tekstcorrectie tot een complete rewrite. Wat is redigeren? Eerst maar eens de algemene betekenis van redigeren. Redigeren is het verbeteren van teksten voor publicatie. Dat…
Lees meer Redigeren of herschrijven?
Speciale tekens: zo haal je ze uit je toetsenbord
DoorEdward Hendriks 15 oktober 202115 oktober 2021
Geen schrijver kan eromheen. Af en toe heb je speciale tekens nodig. Van een simpel accentstreepje tot een vinkje en van een cedille tot een copyright-teken. Maar waar vind je ze ook alweer op je toetsenbord? En hoe zorg je ervoor dat je zo min mogelijk tijd verliest? Vandaag een heel praktisch ingestoken blogartikel over…
Lees meer Speciale tekens: zo haal je ze uit je toetsenbord
7 dingen die ik heb geleerd van mijn eigen e-book uitgeven
DoorEdward Hendriks 18 oktober 201918 oktober 2019
Begin dit jaar gaf ik mijn eerste e-book zelf uit. Ja, ik had al eerder verhalen in e-bookvorm gepubliceerd, maar nog niet een boek met de lengte van een novelle. Omdat ik weet dat veel anderen ook hun eigen boek willen uitgeven, deel ik je in dit blogje de lessen die ik heb geleerd. Inhoudsopgave1….