en fr nl en en en nl fr en nl en pl en nl es fr en it en es es nl en nl it en nl de nl fr en en en nl nl en it nl en en nl en pl en nl es fr en it en es es es es tr es en en en fr uk nl fr en nl nl en nl nl nl nl nl nl nl en nl ru id it ku it en ro hbs_lat en en en en sv hbs_lat en nl fr fr nl en nl en fr fr en en nl es fr fr en en nl es fr fr en en nl es fr fr en eo nl es en nl nl nl en nl it en sv nl en en es es tr es en en
Een verpakking doet niet altijd recht aan de inhoud. Dat is te zien en te horen bij het album Masimba Na Ngombi, een verzameling indrukwekkende en soms prachtige opnames van rituele muziek uit Gabon. De opnames worden helaas gepresenteerd als een antropologisch museumobject, compleet met gortdroge beschrijvingen van de muziek die geen recht doen aan de schoonheid daarvan.
Op dit album (onderdeel van de Collection de Musiques Populaires Du Monde) staan interpretaties van volksliedjes van de Tsogo – een bevolkingsgroep in Gabon, gespeeld door twee muzikanten die de Ngombi – een boogharp – bespelen. De snaren van deze harp hebben een hoog, kletterend en houtachtig geluid. Dit geeft de muziek een extra percussieve lading. Door de razendsnelle klaterende melodieën, aangevuld met ratels, geklap en handpercussie krijgen de nummers een rammelende, maar beslist voorwaartse kracht die de andere zangers, muzikanten en luisteraar – mee zuigt.
Dat is ook het doel van de muziek. De meeste nummers op dit album hebben een rituele functie. Het zijn nummers die rituele dansen, initiaties en andere ceremoniën begeleiden. Bij sommige van deze rituelen wordt door deelnemers ook Iboga gegeten – een sterk hallucinogene plant.  De golvende afwisseling tussen voorzang en achtergrondzang met brede harmonieën, het kletterende geluid van de Ngombi, geklap en het getik en geratel van andere percussie voeren langzaam naar een trance.
Soms zijn de nummers sober en ingetogen, donker en aards, zoals op Mitombo, waar de donkere stem van de zanger, soms meer pratend dan zingend zweeft boven een simpele, maar wiegende en snelle melodie van de Ngombi. De muziek moet met behulp van de Iboga visioenen opwekken bij de deelnemers aan de ceremonie. Andere nummers zijn vol en uitbundig, zoals Mobu, waarop de falsetstem van de zanger het antwoord van de achtergrondzangers inleidt. Ratels en handpercussie zorgen voor een voortdurende ritmische deken waarin elke snaar van de Ngombi zijn eigen leven leidt.
De nummers op dit album zijn niet in de studio opgenomen, maar op locatie. Daardoor is de muziek  verre van vlekkeloos, maar het mooie hiervan is dat het verschil tussen (achtergrond)zangers, muzikanten en deelnemers wegvalt. Af en toe is geroep op de achtergrond te horen, zangers of deelnemers vallen soms wel en soms niet in met gezang, en het geklap van de deelnemers is net zo goed onderdeel van de muziek als de harp en de percussie. Zoals ook het verschil tussen muzikant en deelnemer wegvalt, overstijgen de klanken van de muziek de noten en het ritme en lost muziek op met de omgevingsgeluiden – soms kraait op de achtergrond een haan. In deze klanklandschappen lijken de noten en de percussie soms op kletterende regen of een groot nachtelijk concert van insecten.
Tussen de meeste luisteraars van hier (en van buiten de Tsogo-gemeenschap) en deze muziek gaapt een enorme kloof – de oorspronkelijke betekenis en lading van de muziek zal luisteraars hier dan ook compleet ontgaan. Masimba Na Ngombi laat muziek horen die compleet anders is dan veel muziek hier. Niet qua noten of ritmes, maar wel in de plek en functie die de muziek heeft. Deze muziek is  ontstaan op een plek waar deze onderdeel is van een collectieve beleving, waar de scheiding tussen muzikant en toeschouwer niet strikt is en waar de klanken van de muziek samenvloeien met die van de omgeving. De muziek van de Tsogo geeft daardoor stof tot nadenken over hoe vanzelfsprekend (en zinvol) onze opvattingen, ideeën en consumptie van muziek zijn.
Het is daarom jammer dat de muziek in het cd-boekje wordt gereduceerd tot feiten en droge beschrijvingen van rituelen. Deze teksten raken slechts de oppervlakte en presenteren de muziek als een geconserveerd museumobject. Dat is ironisch, omdat deze nummers oorspronkelijk een organisch onderdeel vormden van dans, toeschouwers, ritueel en omgeving. Gelukkig is dat op het album zelf duidelijk te horen.
Het album Masimba Na Ngombi van Dieudonné Mondjo & Dydas Hymbila is uitgebracht door Celophon Records op 20 mei 2020.
Aanbevolen om verder te lezen
Comorian – We are an island, but we’re not alone
De Comoren bevonden zich lange tijd in de absolute periferie van de geschiedenis. De eerste permanente nederzettingen ontstonden waarschijnlijk pas...
Ustad Saami – Pakistan is for the Peaceful
De Pakistaanse zanger Naseeruddin ‘Ustad’ Saami is de laatste beoefenaar van de Surti toonladder – een toonladder bestaande uit 49...
Anoushka Shankar, Metropole Orkest with Jules Buckley & Manu Delago – Between Us…
Een album zat er natuurlijk aan te komen nadat sitarspeelster Anoushka Shankar in 2018 met het Metropole Orkest, onder leiding...
Fanfara Station – Boussadia
Een masker biedt verschuiling, schakelt emoties uit, is bedreigend en beschermt het verborgen personage. De in zwart gehulde Boussadia camoufleert...
Nani Noam Vazana – Ke Haber
Noam Vazana is een erg bevlogen componiste en zangeres. In haar jeugd hoorde ze de Ladino, taal, gesproken en gezongen...
Is hét online magazine waar de liefde voor muziek centraal staat. Een magazine bedoeld om eenieder die niet binnen één bepaald genre kijkt en luistert optimaal te kunnen bedienen met muziekrecensies, -nieuws, interviews, concertverslagen en uitgebreide artikelen & specials.
Written in Music weet zich omringd door de meest veelzijdige en enthousiaste muziekjournalisten die ons land rijk is.