ka ka ka ka ka ka ka es ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en
ტფილისი, თფილისი, თბილისი... | | მადათოვი | Madatovi
როგორ გადაწყდა სატახტო ქალაქის სახელის მართლწერის საკითხი?!
★ მსჯელობის შემდეგ კომიტეტმა კომისიის დადგენილება დაამტკიცა. ბ. თავმჯდომარემ მოაგონა კომიტეტს, რომ გადასაწყვეტია საკითხი: საქართველოს სატახტო ქალაქის სახელის მართლწერა. კომისიამ ამ საკითხის გადაწყვეტა საბოლოოდ ვერ მოახერხა:
ხუთი წევრიდან 2 ხმა მისცა „ტფილისს“, 2-მაც „თფილისს“ და ერთმა „თბილისს“.
ბ. თავმჯდომარე აღნიშნავს, რომ „ტფილისი“ უნდა იწერებოდეს, ვინაიდან ასე იწერებოდა ძველიდანვე, მე-7-დე საუკუნიდან, ჩვენს წყაროებში. ასეთივე მართლწერა არის დაცული სხვა ერთა ენებში, რომლებთანაც დამოკიდებულება გვქონდა, მაგ. ბერძნებს, არაბებს, სომხებს და სხვათა. ჩვენ ახალ ეს მართლწერა რომ შევცვალოთ მაშინ როდესაც უცხოელები არ სცვლიან, უხერხულობა და შეუწყნარებელიც იქნება. სატახტო ქალაქის სახელი უნდა დარჩეს ისე, როგორც საუკუნეებმა გადმოგვცეს ჩვენ. რაც შეეხება ზედსართავის მართლწერას, იქ შეიძლება დარჩეს თფილი ან თბილი. ეს ორი საკითხი შეიძლება სულ სხვადასხვა იყოს.
ბ. აკ. შანიძე აღნიშნავს, რომ იმ საკითხის გადაწყვეტის დროს, თუ როგორ უნდა დაიწეროს სატახტო ქალაქის სახელი, ჩვენ მით უნდა ვიხელმძღვანელოთ თუ როგორ იწერება ქართულში იმ სახელის ძირი. ძველად ამ სიტყვის ფუძე იყო ტფ. ასევე არის მეგრულ და სვანურ ენებში. მაშინ ასეთი გამოთმა ადვილად გამოიხატებოდა ხოლმე, ახალს ქართულში კი ეს გამოთქმა აღარ არის. ჩვენ ახლა გვესმის თფილი ანუ, თბილი. მისი დაკვირვებით „თბილი“ უფრო გავრცელებულია და ამავე ფუძით უნდა იწერებოდეს სატახტო ქალაქის სახელიც. რადგან უფრო მოსახერხებელია ორივე შემთხვევაში ერთი და იგივე ფუძე ვიხმაროთ, ჩვენს გეოგრაფიულს სახელებს ახსოვთ ასეთი მართლწერის ცვალებადობა. მაგ. ძველად ქუთათააი - ახლა ქუთაისი, ქრცხინვალი ახლა ცხინვალი და სხვა.
ბ. თ. კიკვაძე უარყოფს თითქოს „თბილი“ უფრო გავრცელებული იყოს. უმეტესი ნაწილი ქართველობისა გამოსთქვამს „თფილი“: თუ ახლა ტფილისი მკვდარი ფორმაა და მისი დატოვება არ შეიძლება, მაშინ უკეთესია გავამეფოთ ფორმა თფილისი.
ბ. ს. გორგაძე არ ეთნხმება ვითომე თბილისი უფრო გავრცელებული იყოს. პირიქით, როდესაც ის მუშაობდა კომიტეტის დავალებით თავის მოხსენებაზე „ლიტერატურული ქართულიდან“ და ისტორიულად ირკვეოდა რომელი ფორმა უფრო ადრე შეგვხვდება მწერლობაში, აღმოჩნდა, რომ თფილი, თფილისი, უფრო ადრეა ნახმარი. შემდეგ ორივე ფორმა თფილისი და თბილისი შეგვხვდება. რაც შეეხება ხალხში გავრცელებას, იგი ამტკიცებს, რომ ხალხში თფილი, თფილისი გაცილებით ხშირად იხმარება. ძველად იწერებოდა ტფილისი; აქ ფონეტიკურად „ფ“ ზედგავლენით „ტ“ შეიცვალა „თ“ - ასეთი მოვლენა ბუნებრივიც არის და ხშირიც: თუ თბილისს მივიღებთ ვერ აღვნიშნავთ საიდან გაჩნდა „ბ“.
ბ. ტ. ახვლედიანი მომხრეა ისტორიული ნიადაგის და სრულიად მისაღებად სთვლის ვწეროთ სატახტო ქალაქის სახლი „ტფილისი“ ამის დასამტკიცებლად გარდა იმ მოსაზრებებისა, რომელიც მოიყვანა ბ. თავმჯდომარემ, კიდევ ის არის რომ ფონეტიკურად საკუთარი სახელები უფრო დიდიხანი სძლებენ უცვლელად. შეცვლა მაშინ შეგვეძლო თუ ახლანდელს დაობისათვის ეს ძველი გამოთქმა შეუძლებელი შეიქნებოდა. მაგრამ ჩვენ ამას არ ვამჩნევთ. გამოთქმაში ერთგვარი რყევაა „ტფ“ – „თფ“ ისე რომ გამოთქმა „ტფ“ არ არის სრულიად მოსპობილი. და შეგვხვდება კიდეც ხოლმე ქართულში მაგ. ლატფარი და სხვ.
ბ. მ. კონიაშვილი მომხრეა ზედსართავის და სატახტო ქალაქის სახელის გამოსახატავად იხმარებოდეს ერთი სახელი. რადგანაც უფრო გავრცელებულია თფილისი, ამისათვის ქალაქის აღსანიშნავად შემოვიღოთ თფილისი.
ბ. დ. უზნაძე მომხრეა სატახტო ქალაქის აღსანიშნავად დარჩეს ისტორიულად მიღებული სახელი „ტფილისი“ ხოლო რაც შეეხება ზედსართავს; უნდა აღინიშნოს, რომ ორივე ფორმას „თფილი“ და „თბილი“ ერთნაირი უფლება აქვთ, როგორც ერთნაირად გავრცელებულებს. ზეპირი გამოთქმით გადაჭრით უპირატესობას ვერ მივცემთ ვერც ერთს, ხოლო დაწერის მხრივ ჩვენ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ თბილი უფრო ადვილი ფორმაა.
ბ. აკ. შანიძე აღნიშნავს, რომ „ბ“ თბილში შეიძლება იყოს უფრო ძველი („ტბილისი“), რადგანაც მეგრულში არის „ტიბუ“, ისე, რომ პირვანდელი სიტყვის ძირი შეიძლება იყოს „ტბ“.
ბ. ვ. ბერიძე აღნიშნავს, რომ „ტბ“ ახალს ენაში შეიცვალა „თფ“. ეს როგორც ეტყობა მოთხოვნილებაა ხორხისა და ამისათვის ორივე შემთხვევაში უნდა იწერებოდეს თფილი, თფილისი.
მსჯელობის შემდეგ კომიტეტმა გადასწყვიტა სატახტო ქალაქის სახელი იწერებოდს ძველი მართლწერით „ტფილისი“ / ხმა მისცა 14 - წინააღმდეგ 6/ ზედსართავის გამოსახატავად იხმარებოდეს თბილი / ხმა მისცა 7; თფილს მისცა 4/
(ბ. ივ. გაჩეჩილაძის „გრაფიკები“ 6. I I921 წლ. გამოცემა ქ. ტფილისი. ნებადართულია, როგორც სახელმძღვანელო სკოლებში სახმარებლად.)
წყარო: საქართველოს ეროვნული არქივი
• ერთი ამბავი •
გამოცემები ერთი ამბავი ინტერვიუ ლიტერატურული ქალაქები მადათოვის კუნძული მოგონებები ფიროსმანზე მულტიმედია პერსონაჟი პირველი რესპუბლიკა საბჭოთა თბილისის ქრონიკები სტატია სტუმრად ტფილისში სხვადასხვა ტფილისის ბუკინისტები ტფილისური ლეგენდა ტფილისური ტრადიციები უცხოელი მოგზაურები ტფილისზე ქალაქზედ ჩანაწერები ძველი თბილისის აშუღები ძველი თბილისის კრიმინალური ქრონიკა ძველი პრესა ძველი ქართული რეკლამა
ორიოდე სიტყვა აისორებზე |
ვანო ხოჯაბეგოვი - მეთულუხჩე „ტფილისის პოლიცმეისტერი აცნობებს ტფილისის გუბერნატორს, რომ გასულს 1895 წელს ტფილისში სულ 162, 351 მცხოვრებე...
ყარაჩოღელი VS კინტო |
★ „ ყარაჩოღელი! კინტო! ხშირად კინტოსა და ყარაჩოღელს ერთმანეთში ურევენ. ჩვენ, ძველი თბილისის სინიდისის შენარჩუნებისათვის, ამ ორ ტიპს განვ...
მადათოვის დაკარგული კუნძული |
მადათოვის კუნძული ★   ძნელად თუ მოიძებნება ადგილი ტფილისში, იმაზე მისტიკური, ვიდრე მადათოვის კუნძული. კუნძული, პრაქტიკულად, ლეგენდადაა...
ლევან ბერძენიშვილი - ლამაზ-ქალაქი; კამორა; კანუდოსი | ლიტერატურული ქალაქები
★ გურამ დოჩანაშვილის რომანში - „სამოსელი პირველი“, მაგიური რეალიზმი გამოიხატება იმით, რომ აქ სამყარო შეტრიალებულია; ანუ, ჩვენ რომ ქართვე...
თბილისურ შენობათა მაკეტების კოლექცია |
თბილისურ შენობათა მაკეტების კოლექცია - სახლი აბას აბადის მოედანზე ★  თბილისის ისტორიის მუზეუმის ხის ფონდში დაცულია თბილისურ შენობათა...
კუდიანი ვარსკვლავი თფილისის ცაზე... | 1881 წ.
„1881 წლის დიდი კომეტა“, C/1881 K1 [★ 1881 წელს, ცაზე, „დიდი კომეტა“, [C/1881 K1] გამოჩნდა... როგორც ჩანს, ამ მოვლენამ იმდენად შეაშფ...
მხატვარი გიგო გაბაშვილი... |
★ „გუშინდელს რუსულს გაზეთებში იყო მოხსენებული, რომ ქართველს მხატვარს ბ-ნ გაბაშვილს უნდა გამოჰფინოს თვის მიერ ნახატი სურათები, რიცხვით 50,...
Copyright © 2019 მადათოვი | Madatovi
Created with by Beauty Templates | Distributed by Gooyaabi Templates