ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en
საქართველოს როლი ყარაბაღის კონფლიქტში ‹ რეგიონული მედიის ქსელი
სანდო ინფორმაცია გვაძლიერებს | ანალიტიკა და გამოძიება აღმოსავლეთ ევროპისა და კავკასიის შესახებ
2016 წლის 6 მაისი   ავტორი: გიორგი კუპატაძე
თბილისი კონფლიქტის მხარეებს შორის მედიატორის როლის შესრულების შესაძლებლობას განიხილავს.
სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში ეთნიკური სომხებით დასახლებული სოფელი სხვილისი (ფოტო: გაზეთი სამხრეთის კარიბჭე).
აზერბაიჯანის და მთიანი ყარაბაღის შეიარაღებულ ძალებს შორის ბოლო დროს განვითარებულმა საომარმა მოქმედებებმა სერიოზული შეშფოთება გამოიწვია საქართველოში.
საქართველოს მჭიდრო პოლიტიკური, ეკონომიკური და ენერგეტიკული კავშირები აქვს როგორც ერევანთან, ასევე ბაქოსთან. ამასთან ერთად, აზერბაიჯანელები და სომხები საქართველოში საკმაოდ მრავალრიცხოვან ეთნიკურ თემს წარმოადგენენ. ამის გამო, საქართველო ძალიან მტკივნეულად აღიქვამს მთიან ყარაბაღში ბოლო დროს განვითარებულ დაპირისპირებას, რომელიც ყველაზე სერიოზულია 1990-იანი წლების შემდეგ.
5 აპრილს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებით დასრულებული შეიარაღებული დაპირისპირების შედეგად ორივე მხარეს დაიღუპა 191 ადამიანი და ათეულობით დაიჭრა.
პოლიტიკოსები და ანალიტიკოსები ფიქრობენ, რომ საქართველოს ესკალაციის განახლების შემთხვევაში და ქვეყნის შიგნით დაძაბულობის პრევენციისთვის მკაფიოდ შემუშავებული სამოქმედო გეგმა ესაჭიროება.
საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსი მიიჩნევს, რომ საქართველომ კონფლიქტის გამწვავების თავიდან ასარიდებლად მხარეებს შორის მედიატორის როლი უნდა შეასრულოს.
„ჩვენ ყურადღებით ვაკვირდებით მოვლენების განვითარებას და საკმაოდ მჭიდრო კავშირი გვაქვს ჩვენს კოლეგებთან აზერბაიჯანსა და სომხეთში,“  – განაცხადა გენერალური შტაბის უფროსმა ვახტანგ კაპანაძემ.
„იმედი მაქვს, რომ მხარეები შეძლებენ კონფლიქტის მოგვარების მშვიდობიან ფაზაზე გადასვლას. თუ ეს შესაძლებელია, ჩვენ მედიატორის როლი უნდა ვიტვირთოთ. ჩვენ ერთ-ერთი ის ქვეყანა ვართ, ვისაც ორივე ქვეყანასთან კარგი ურთიერთობები აქვს,“ -დასძინა მან.
მსგავსი ინიციატივით გამოვიდა ერთიანი ნაციონალური მოძრაობაც, რომლის ერთ-ერთმა ლიდერმა, დავით ბაქრაძემ განაცხადა: „ჩვენ, საქართველოს, გაგვაჩნია უნიკალური პოზიცია, რომ დამატებით შევასრულოთ შუამავლის როლი ამ ორ ყველაზე ახლობელ ერს შორის.“
წლების განმავლობაში ეუთოს მინსკის ჯგუფის სამი თანათავმჯდომარე ქვეყნის – რუსეთის, საფრანგეთის და შეერთებული შტატების – შუამავლობით მიმდინარე მოლაპარაკებებს შედეგი არ მოუტანია.
თუმცა, ექსპერტთა ნაწილი ეჭვობს, რომ საქართველო ვერ შეძლებს შუამავლის როლის შესრულებას, რადგან თავად აქვს მოუგვარებელი ტერიტორიული კონფლიქტები აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში.
საქართველო მტკიცედ იცავს ტერიტორიული ერთიანობის პრინციპს, რაც წინააღმდეგობაში მოდის სომხეთის და მთიანი ყარაბაღის პოზიციასთან, რის გამოც, მას გაუჭირდება სრული ნეიტრალიტეტის და ბალანსის შენარჩუნება.
„1990-იან წლებში, საქართველო წარმატებით ახორციელებდა ე.წ. აქტიური ნეიტრალიტეტის პოლიტიკას, რომელიც აკმაყოფილებდა ჩვენს ორივე მეზობელ სახელმწიფოს,“ – განაცხადა დამოუკიდებელ ექსპერტთა კლუბის პრეზიდენტმა სოსო ცისკარიშვილმა. „თბილისში ეწყობოდა შეხვედრები, რომლებშიც ორივე კონფლიქტური მხარის წარმომადგენლები, სხვადასხვა სფეროს პროფესიონალები იღებდნენ მონაწილეობას. მაგრამ, შემდეგ, სამწუხაროდ, ჩვენ დავკარგეთ ეს ‘მშვიდობისმყოფელობის’ ფუნქცია,“- დასძინა მან.
საქართველოს სტრატეგიული კვლევების ინსტიტუტის ვიცე-პრეზიდენტის ირაკლი ფორჩხიძის აზრით, მთავარი არის ის, თუ რა ფორმატით წარიმართება მედიაციის პროცესი.
„როდესაც მიდის საუბარი მოლაპარაკებებისა და მედიაციის პროცესისთვის საქართველოს ტერიტორიის გამოყენებაზე, მნიშვნელოვანია მკაფიოდ განისაზღვროს მისი ფორმატი, რადგანაც მედიაცია, სადაც რუსეთი თამაშობს წამყვან როლს მკვეთრად ეწინააღმდეგება საქართველოს ინტერესებს, რომელიც ამ შეთხვევაში ორ მხარეს შორის ბალანსის დამცველი უნდა იყოს.“
რუსეთი, რომელიც სომხეთის სტრატეგიულ პარტნიორია, იარაღის გაყიდვებს აწარმოებს სომხეთშიც და აზერბაიჯანშიც, იმისთვის რომ, როგორც მოსკოვი ამბობს – შეინარჩუნოს რეგიონში პარიტეტი.
13 აპრილს, სომხეთის დედაქალაქში გაიმართა საპროტესტო აქცია რუსეთის მიერ აზერბაიჯანისთვის იარაღის მიყიდვის წინააღმდეგ, რომლის მონაწილეთა აზრით, სწორედ ეს ფაქტორი გახდა ყარაბაღში დაძაბულობის განახლების მთავარი მიზეზი.
ირაკლი ფორჩხიძე თვლის, რომ ყარაბაღში განვითარებული მოვლენები არის საქართველოსთვის პირდაპირი პოლიტიკური, ეკონომიკური და სამხედრო რისკების მატარებელი.
„თურქეთს და აზერბაიჯანს, ისევე როგორც, რუსეთს და სომხეთს მჭიდრო სამხედრო-პოლიტიკური თანამშრომლობა აკავშირებს და შესაძლოა დადგეს საქართველოს საჰაერო სივრცის  ან სახმელეთო კორიდორის გამოყენების საკითხი. ასეთ შემთხვევაში, თავიდანვე უნდა არსებობდეს მკვეთრი პოზიცია, რომელსაც საქართველოს მთავრობა მტკიცედ დაიცავს. არ ვიცი, რამდენად არის მზად საქართველოს ხელისუფლება ასეთი გამოწვევისთვის, ამასთან დაკავშირებით არსებობს გარკვეული კითხვები,“ – განაცხადა მან.
სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ესკალაციის განახლებამ საქართველო ძალიან დელიკატურ მდგომარეობაში ჩააყენა. ერთი მხრივ არის თურქეთი, რომელიც ღიად უჭერს მხარს აზერბაიჯანს და არის საქართველოს მთავარი სავაჭრო პარტნიორი. მეორე მხრივ, რუსეთი – სომხეთის სტრატეგიული პარტნიორი, რომელსაც 2008 წლის აგვისტოს ომის შემდეგ სამხედრო ბაზები აქვს განთავსებული საქართველოს სეპარატისტულ რეგიონებში -აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში.
ესკალაციის გაღრმავების შემთხვევაში საქართველოს გაუჭირდება ბალანსის შენარჩუნება.
საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მონაცემებით, 2015 წელს აზერბაიჯანი იყო საქართველოს უმსხვილესი უცხოელი ინვესტორი, ხოლო 2016 წლის იანვარ-თებერვალში ქვეყნის იმპორტის რვა პროცენტიანი წილი აზერბაიჯანზე მოდიოდა.
საქართველოს გავლით აზერბაიჯანი აწარმოებს ნავთობის ექსპორტს ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანისა და ბაქო-სუფსა ნავთობსადენების საშუალებით, ასევე გაზის  ექსპორტს ბაქო-თბილისი-ერზრუმის გაზსადენით. მხარეები ერთობლივად ახორციელებენ ახალ სარკინიგზო პროექტს – ბაქო-თბილი-ყარსი, რომელიც აზერბაიჯანს, საქართველოს და თურქეთს დააკავშირებს ერთმანეთთან.
სომხეთი, რომელსაც თურქეთთან და აზერბაიჯანთან ჩაკეტილი აქვს საზღვარი, სატრანსპორტო გადაზიდვების მნიშვნელოვან ნაწილს საქართველოს გავლით აწარმოებს. 2016 წლის იანვარ-თებერვალში საქართველომ ექსპორტის ექვსი პროცენტი სომხეთში განახორცილა.
ფორჩხიძე თვლის, რომ ყარაბაღში მიმდინარე დაპირისპირებაზე საქართველოს მთავრობის პასუხი იყო ძალინ „პასიური.“ მისი განცხადებით, სიტუაციის გამწვავების შემთხვევაში საქართველოს ხელისუფლებას უნდა ჰქონდეს სამოქმედო გეგმა და ასევე ქვეყნის შიგნით დესტაბილიზაციის პრევენციის მიზნით საჭიროა უფრო აქტიური მუშაობა სომხურ და აზერბაიჯანულ თემებთან.
ქვეყნის შიგნით დაძაბულობის რისკი
საქართველოში მცხოვრებ ეთნიკურ უმცირესობებს შორის აზერბაიჯანელები და სომხები ორ ყველაზე დიდ ჯგუფს წარმოადგენს. 2002 წლის აღწერის მიხედვით,  მათი რაოდენობა ქვეყნის მოსახლეობის 12 პროცენტს შეადგენს, აქედან დაახლოებით 300 000 აზერბაიჯანელია და 250 000 სომეხი. ჯერ არ არის გამოქვეყნებული 2014 წელს ჩატარებული აღწერის საბოლოო შედეგები.
მათი უმეტესობა თბილისიდან მოშორებით, პატარა სოფლებსა და დაბებში, კულტურულ იზოლაციაში ცხოვრობს, უმეტეს შემთხვევაში არ იციან ქართული.
საქართველოს რეგიონალურ მაუწყებელთა ასოციაციის თავმჯდომარე ნათია კუპრაშვილი ქვემო ქართლისა და სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში პოტენციური საფრთხეების შესახებ საუბრობს, რაც ეფუძნება რეგიონებში ტელემაყურებლებისგან მიღებული ინფორმაციას.
„სიტუაცია დაძაბულია,“ – განაცხადა მან ჩვენთან საუბრისას.
მისი სიტყვებით, იმის გამო, რომ საქართველოს ნაციონალური არხებით არ ხდებოდა კონფლიქტის სათანადოდ გაშუქება, შეიქმნა საკმაოდ დიდი რისკი სომხებსა და აზერბაიჯანელებს შორის დაძაბულობის წარმოქმნის თვალსაზრისით.
„საქართველოს ნაციონალურ მაუწყებლებს … ჰყავთ თავიანთ კორესპონდენტები ევროპაში, რუსეთში და ამერიკის შეერთბულ შტატებში, მაგრამ არ ჰყავთ ისინი თბილისიდან რამდენიმე საათის სავალ მანძილზე -სომხეთში და აზერბაიჯანში,“ – განაცხადა კუპრაშვილმა.
ეს გამოაშკარავდა ყარაბაღში კონფლიქტის გაშუქების დროს, როდესაც ქართული მედიასაშუალელები იქ მიმდინარე მოვლენებს სხვა წყაროებზე დაყრდნობით აშუქებდნენ .
„იმის გამო, რომ მიმდინარე მოვლენების შესახებ ვერ იღებდნენ დაბალანსეულ ინფორმაციას, [ეთნიკური აზერბაიჯანელები და სომხები] იძულებულები იყვნენ დაყრნობოდნენ სომხური, აზერბაიჯანული და რუსული წყაროებიდან მიღებულ ინფორმაციას,“ – ამბობს კუპრაშვილი.
სომხური და აზერბაიანული მედია იყო მიკერძოებული და „მოვლენებს ისე აშუქებდა, რომ დაძაბულობა ჩვენს სომეხ და აზერბაიჯანელ მოქალაქეებს შორის მხოლოდ იზრდებოდა.“
ამავე აზრს იზიარებს სოსო ცისკარიშვილიც და დასძენს: „მინდა გავიგო, რომ უახლოეს მომავალში შეიკრიბება უშიშროების საბჭო ამ საკითხის განსახილველად.“
„საჭიროა არსებულ პრობლემებსა და სიტუაციაზე მუდმივი საუბარი და არა ყვითელ პრესაში დაბეჭდილის განხილვა, იმისთვის, რომ შევინარჩუნოთ ის ურთიერთობები, რაც ახლა გაგვაჩნია.“
ფორჩხიძის აზრით, ხელისუფლებამ უფრო აქტიურად უნდა იმუშაოს საქართველოში მცხოვრებ სომხურ და აზერბაიჯანულ თემებთან, რათა თავიდან აიცილოს მომავალში ქვეყნის შიგნით რაიმე სახის დაძაბულობა.
„არსებობენ ძალები, პირდაპირ ვიტყვი, ეს არის რუსეთი, რომელიც დაინტერესებულია, რომ საქართველოში იყოს დესტაბილიზაცია და საქართველო იყოს დანაწევრებული სახელმწიფო,“ – დასძენს ის. „საჭიროა მუდმივად პულსზე გვედოს ხელი იმ ადგილებში, სადაც ეთნიკური უმცირესობები ცხოვრობენ, რადგან არაკეთილმოსურნეები აუცილებლად შეეცდებიან გამოიყენონ შექმნილი სიტუაცია დესტაბილიზაციის მიზნით.“
გიორგი კუპატაძე, IWPR-ის რედაქტორია საქართველოში.
ვაქცინაცია და დეზინფორმაცია აზერბაიჯანში
აზერბაიჯანის ჯანდაცვის სისტემის ნაკლოვანებები
აზერბაიჯანში რეფერენდუმი საპროტესტო აქციებით აღინიშნა
არქივები აირჩიეთ თვე სექტემბერი 2022 ივლისი 2022 მაისი 2022 აპრილი 2022 ნოემბერი 2021 სექტემბერი 2021 ივლისი 2021 აპრილი 2021 მარტი 2021 აგვისტო 2020 სექტემბერი 2019 აგვისტო 2019 ივნისი 2019 მაისი 2019 აპრილი 2019 დეკემბერი 2018 სექტემბერი 2018 ივლისი 2018 მაისი 2018 აპრილი 2018 თებერვალი 2018 სექტემბერი 2017 მაისი 2017 აპრილი 2017 მარტი 2017 თებერვალი 2017 იანვარი 2017 დეკემბერი 2016 ნოემბერი 2016 ოქტომბერი 2016 სექტემბერი 2016 აგვისტო 2016 ივლისი 2016 ივნისი 2016 მაისი 2016 აპრილი 2016 მარტი 2016 თებერვალი 2016 იანვარი 2016 დეკემბერი 2015 სექტემბერი 2015 აგვისტო 2015 ივლისი 2015 ივნისი 2015 მაისი 2015 აპრილი 2015 მარტი 2015 თებერვალი 2015 იანვარი 2015 დეკემბერი 2014 ნოემბერი 2014 ოქტომბერი 2014 სექტემბერი 2014 აგვისტო 2014 ივლისი 2014 ივნისი 2014 მაისი 2014 აპრილი 2014 მარტი 2014 თებერვალი 2014 იანვარი 2014 დეკემბერი 2013 ნოემბერი 2013 ოქტომბერი 2013 სექტემბერი 2013 აგვისტო 2013 ივლისი 2013 ივნისი 2013 მაისი 2013 აპრილი 2013 მარტი 2013 თებერვალი 2013 იანვარი 2013 დეკემბერი 2012 ნოემბერი 2012 ოქტომბერი 2012 სექტემბერი 2012 აგვისტო 2012 ივლისი 2012 ივნისი 2012 მაისი 2012 აპრილი 2012 მარტი 2012 თებერვალი 2012 იანვარი 2012 დეკემბერი 2011 ნოემბერი 2011 ოქტომბერი 2011 სექტემბერი 2011 აგვისტო 2011 ივლისი 2011 ივნისი 2011 მაისი 2011 აპრილი 2011 იანვარი 2011 დეკემბერი 2010 ნოემბერი 2010 ოქტომბერი 2010 სექტემბერი 2010 აგვისტო 2010 ივლისი 2010 ივნისი 2010 მაისი 2009 აპრილი 2009 მარტი 2009 თებერვალი 2009 იანვარი 2009 დეკემბერი 2008 ნოემბერი 2008 ოქტომბერი 2008 სექტემბერი 2008 აგვისტო 2008 ივლისი 2008 ივნისი 2008 მაისი 2008 აპრილი 2008 მარტი 2008 თებერვალი 2008 იანვარი 2008 დეკემბერი 2007
2008 წლის რუსეთ საქართველოს ომი EUMM IWPR ადამიანის უფლებები აზერბაიჯანი არმენ კარაპეტიანი არშალუის მგდესიანი არჩევნები აფგან მუხტარლი აფხაზეთი განათლება განცხადებები დევნილები ევროკავშირი ეკატერინა პოღოსიანი ეკონომიკა ვაჰე ჰარუტუნიანი თურქეთი ილჰამ ალიევი ირანი კავკასია კონფლიქტი კორუფცია ლგბტ ლილიტ არაკელიანი მედია მთიანი ყარაბაღი ნურგულ ნოვრუზი ომი პოლიტპატიმრები ჟურნალისტიკა რუსეთი რჩეული სამირა აჰმედბეილი სამხრეთ ოსეთი საპრეზიდენტო არჩევნები საქართველო სერჟ სარგსიანი სიტყვის თავისუფლება სომხეთი ტრენინგი ქალები ქალთა უფლებები შაჰლა სულთანოვა ჯანდაცვა
Institute for War and Peace Reporting | ომისა და მშვიდობის გაშუქების ინსტიტუტი | © 2007-2022
ვებგვერდის ფორმა და შინაარსი დაცულია Creative Commons-ის არაკომერციული 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიის ფარგლებში.
ჩვენ ვიყენებთ ქუქი ჩანაწერებს. თქვენი პარამეტრების დამახსოვრებით ჩვენ გაწვდით საუკეთესო მომსახურებას განმეორებითი ვიზიტების დროს. "თანახმა ვარ" ღილაკზე დაჭერით თქვენ გასცემთ ქუქი ჩანაწერების გამოყენების ნებართვას. თუმცა "პარამეტრები" ფუნქციით თქვენ შეგიძლიათ გააკონტროლოთ თქვენს მიერ ნებადართული მონაცემების გაზიარება. მეტი ინფორმაციისთვის იხილეთ სტატიები: ჩვენს მიერ გამოყენებული ქუქი ჩანაწერები | ინტერნეტის ისტორია.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.
Other uncategorized cookies are those that are being analyzed and have not been classified into a category as yet.