ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en
როგორ ვებრძოლოთ პლუტოკრატიას ‹ რეგიონული მედიის ქსელი
სანდო ინფორმაცია გვაძლიერებს | ანალიტიკა და გამოძიება აღმოსავლეთ ევროპისა და კავკასიის შესახებ
2019 წლის 1 აგვისტო   ავტორი: გია ნოდია
განვითარებადი დემოკრატიის ქვეყნებში კვლავაც მაღალი რჩება სახელმწიფო ინსტიტუტების მიტაცების საფრთხე მდიდარი და გავლენიანი ჯგუფების მიერ.
გია ნოდია, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი (ფოტო: გია ნოდია)
საქართველოს, მოლდავეთსა და უკრაინას ბევრი რამ აქვთ საერთო. სხვა პოსტსაბჭოთა ქვეყნებთან შედარებით, მათი პოლიტიკური სისტემები ბევრად უფრო ღიაა. ევროკავშირთან ასოცირების შესახებ შეთანხმებაზე ხელის მოწერით მათ დაადასტურეს თავიანთი სტრატეგიული არჩევანი და განვითარების ევროპული გზა აირჩიეს. თუმცა, შემდგარი დემოკრატიის ქვეყნებს მათ მაინც ვერ ვუწოდებთ.
მათი პოლიტიკური ინსტიტუტები ჯერ კიდევ სუსტია და არ არის თავისუფალი მდიდარი ადამიანების გავლენებისგან. ოლიგარქიის, უფრო სწორად კი პლუტოკრატიის წინააღმდეგ ბრძოლა, კვლავაც პრიორიტეტულია სამივე ქვეყნისთვის.
რასაკვირველია, მსგავსებების პარალელურად არის მნიშვნელოვანი განსხვავებებიც.
მოლდავეთის და საქართველოს შემთხვევაში დომინირებს ორი ფიგურა – ვლად პლაჰოტნიუკი და ბიძინა ივანიშვილი – წარმატებული ბიზნესმენები, რომლებიც ფინანსურ რესურსებს პოლიტიკურ ძალაუფლების მოპოვებას მოახმარენ. არცერთ მათგანს არ უკავია ოფიციალური თანამდებობა (თუ არ ჩავთვლით ბიძინა ივანიშვილის პრემიერ-მინისტრობას 2012-2013 წლებში), თუმცა გავლენის შენარჩუნებას საპარლამენტო უმრავლესობის მეშვეობით ახერხებენ – დემოკრატიული პარტია მოლდავეთში და ქართული ოცნება საქართველოში. რაც შეეხება უკრაინას, აქ მოქმედებს პლუტოკრატიული პლურალიზმის სისტემა, რომლის დროსაც გავლენის მოპოვებას ცდილობს რამდენიმე ძალიან მდიდარი ადამიანი, ძირითადად, მედიისა და პოლიტიკური პარტიების გაკონტროლების გზით. ერთ-ერთი მათგანი იყო პეტრო პოროშენკო –  ქვეყნის ყოფილი პრეზიდენტი.
წელს, მოლდავეთმაც და უკრაინამაც შეძლო არჩევნების გზით მოეხდინა პოლიტიკური გარღვევა, თუმცა საკმაოდ უჩვეულოდ. უკრაინაში გამოჩნდა ახალბედა პოლიტიკოსი – პოპულარული კომიკოსი ძალიან ბუნდოვანი გზავნილებით, რომელმაც შეძლო კორუმპირებულ პოლიტიკურ ელიტასთან დაპირისპირება. სწორედ პოლიტიკური გამოცდილების არქონა გახდა გადამწყვეტი ფაქტორი, რის გამოც ხალხმა ვოლოდიმირ ზელენსკის დაუჭირა მხარი და ჩათვალა, რომ ის ყველაზე მეტად შეეფერებოდა პრეზიდენტის თანამდებობას: ამომრჩეველთა უმეტესობა პოლიტიკურ გამოცდილებას ავტომატურად კორუფციასთან აკავშირებს. 21 ივლისის საპარლამენტო არჩევნებზე ზელენსკის პარტია „ხალხის მსახურმა“ გაიმარჯვა, რამაც მისი მანდატი კიდევ უფრო გააძლიერა.
მოლდავეთმა უფრო ტრადიციულ გზა აირჩია. თებერვლის საპარლამენტო არჩვენებზე სამი პოლიტიკური პარტია დაწინაურდა: დემოკრატიული პარტია, ღიად პრორუსული სოციალისტური პარტია და პროევროპული ბლოკი ACUM. კონსტიტუციით დადგენილი ვადის თითქმის ბოლო მომენტში სოციალისტებმა და ACUM-მა გვერდზე გადადეს მათ შორის არსებული პოლიტიკური უთანხმოება და ჩამოაყალიბეს მთავრობა. პლაჰოტნიუკი თამაშ გარეთ აღმოჩნდა.
ჯერჯერობით ნაადრევია იმაზე საუბარი,  თუ რამდენად წარმატებული იქნება ახალი მთავრობები. შეიძლება მხოლოდ ვივარაუდოთ, თუ რა სიკეთეს მოუტანს ზელენსკის მმართველობა უკრაინას და რამდენად წარმატებული იქნება ორი რადიკალურად განსხვავებული პარტიის მოკავშირეობა მოლდავეთში. თუმცა, თავად ის ფაქტი, რომ მოქმედმა ხელისუფლებებმა შეძლეს არჩევნებზე დამარცხების აღიარება უკვე ძალიან მნიშვნელოვანია.
საქართველოში, მართალია ივანიშვილი და მისი ქართული ოცნება აღარ არიან ისეთი პოპულარულები როგორც ადრე, თუმცა ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ ისინი არჩევნებს წააგებენ. ამ მხრივ აღსანიშნავია შარშანდელი საპრეზიდენტო არჩევნები. ეს იყო მნიშვნელოვანი გამოცდა, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს კონსტიტუციით პრეზიდენტს მხოლოდ ცერემონიული ფუქციები დარჩა. გაიმარჯვა მთავრობის მიერ მხარდაჭერილმა კანდიდატმა, თუმცა, ამომრჩეველთა დაშინების, მოსყიდვის და ხმების გაყალბების ბრალდებების ფონზე. ამის გამო ბევრმა დაიწყო პესიმისტური დასკვნების კეთება: თუ ასეთი მეთოდები ნორმად დამკვიდრდება, ოპოზიცია ვერ გაიმარჯვებს. გარდა ამისა, არსებული შერეული საარჩევნო სისტემა ძალიან ხელსაყრელია მოქმედი ხელისუფლებისთვის: 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს მმართველმა პარტიამ ხმების 48% დააგროვა პარტიული სიებით, მაგრამ მოიგო ყველა მაჟორიტარული ოლქი (73 მანდატი 150 წევრიან პარლამეტში).
სულ ახლახან, ხელისუფლებამ მნიშვნელოვანი გამარჯვება მოიპოვა მედიასივრცეში. 2017 წელს, ქართული სასამართლოს გადაწყვეტილებით წამყვანი ოპოზიციური ტელეკომპანია რუსთავი 2 ხელისუფლებასთან დაახლოებულ ბიზნესმენ ქიბარ ხალვაშს გადაეცა მფლობელობაში. რუსთავი 2-მა სარჩელი შეიტანა ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში, რომელმაც საბოლოო განჩინებამდე  ქართული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულება შეაჩერა. თუმცა, მიმდინარე წლის 18 ივლისს, ევროსასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც არ დადგინდა საქართველოს სასამართლოების მიერ რუსთავი 2-ის უფლებების დარღვევა და შესაბამისად, ქიბარ ხალვაში ტელეკომპანიის ახალი მფლობელი გახდა. როგორიც არ უნდა იყოს საქმის სამართლებრივი გარემოებები, შედეგად მივიღეთ შეცვლილი მედიაბალანსი ხელისუფლების სასარგებლოდ. საქართველოში სხვა დამოუკიდებელი მედიასაშუალებებიც არსებობს, მაგრამ ვერცერთი მათგანი ვერ მივა ახლოს რუსთავი 2-ის პოპულარობასთან.
ასეთ პირობებში, როგორც ჩანს, ტრადიციულ პოლიტიკურ მეთოდებზე უფრო წარმატებული იარაღი ქუჩის აქციები ამოჩნდა. 20 ივნისს, რუსმა დეპუტატმა სერგეი გავრილოვმა, მართლმადიდებლური ერების საპარლამენტო ასამბლეის სესიას საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის სავარძლიდან უხელმძღვანელა, რამაც  საზოგადოება უკიდურესად აღაშფოთა. ხელისუფლებამ საოკუპაციო ძალის წარმომადგენელი მძღოლის სავარძელში ჩააჯინა და შედეგად მიიღო მასობრივი საპროტესტო აქციები ახალგაზრდების თაოსნობით, რომლებსაც არანაირი პარტიული კუთვნილება არ გააჩნია.
შესაძლოა გავრილოვის ინციდენტი იყო ერთგვარად ბიძგის მიმცემი, თუმცა მასობრივი საპროტესტო ტალღა ზოგადად მოქმედი ხელისუფლების წინააღმდეგ იყო მიმართული. თანამდებობიდან გადადგა პარლამენტის თავმჯდომარე ირაკლი კობახიძე და რაც მთავარია, მთავრობა დათანხმდა საკონსტიტუციო ცვლილებების შემოღებას, რომლის მიხედვითაც, შემდეგი საპარლამენტო არჩევნები 2020 წლის ოქტომბერში სრულად პროპორციული სისტემით ჩატარდება. ამ კონკრეტულ საკითხთან დაკავშირებით, ქართული ოცნება მუდმივად უგულებელყოფდა სამოქალაქო საზოგადოების, ოპოზიციისა და საერთაშორისო საზოგადოების დამოკიდებულებას – მაგრამ დანებდა ქუჩას.
ამ გადაწყვეტილებამ შესაძლოა მნიშვნელოვნად შეცვალოს თამაშის წესები. არავინ ელოდება არჩევნებზე თანაბარი ბრძოლის პირობებს, თუმცა, მაშინ როცა მმართველ პარტიას უმცირდება სრული უმრავლესობის მოპოვების შანსი და კოალიციის შესაქმნელად პარტნიორების მოზიდვას ეცდება, ოპოზიციისთვის ჩნდება გამარჯვების რეალური შესაძლებლობა.
მაგრამ ვინ არის ოპოზიცია? ამ დროისთვის, მთავარ მოთამაშეებად რჩებიან მიხეილ სააკაშვილის ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა და მისი განაყოფი ევროპული საქართველო. ამასთან, ამომრჩეველთა დიდი ნაწილისთვის ერთნაირად მიუღებელია როგორც ქართული ოცნება, ისე ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა და სწორედ ასეთი გადაუწყვეტელი სეგმენტისთვის გაიმართება ძირითადი ბრძოლა.
9 ივლისს, ბიზნესმენმა მამუკა ხაზარაძემ, რომელმაც დაკარგა ბიძინა ივანიშვილის კეთილგანწყობა, ახალი მოძრაობის შექმნის თაობაზე გააკეთა განცხადება.  ექსპერტებმა დაიწყეს ვარაუდი, რომ სწორედ ეს ახალი მოთამაშე შეძლებდა გადაუწყვეტელი ამომრჩევლის მოზიდვას.
თუმცა, თხუთმეტი დღის შემდეგ, პროკურატურამ ხაზარაძის ბრალი წაუყენა ფულის გათეთრების საქმეში. ხელისუფლება ამტკიცებს, რომ ეს უბრალო დამთხვევაა, მაგრამ ფაქტი ფაქტად რჩება და მოლოდინი მძაფრდება: საქართველო განსაკუთრებით ბინძური საარჩევნო კამპანიის მომსწრე გახდება.
გია ნოდია არის ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.
Click to share on Twitter (Opens in new window)
Click to share on Facebook (Opens in new window)
გია ნოდია არის ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.
არქივები აირჩიეთ თვე სექტემბერი 2022 ივლისი 2022 მაისი 2022 აპრილი 2022 ნოემბერი 2021 სექტემბერი 2021 ივლისი 2021 აპრილი 2021 მარტი 2021 აგვისტო 2020 სექტემბერი 2019 აგვისტო 2019 ივნისი 2019 მაისი 2019 აპრილი 2019 დეკემბერი 2018 სექტემბერი 2018 ივლისი 2018 მაისი 2018 აპრილი 2018 თებერვალი 2018 სექტემბერი 2017 მაისი 2017 აპრილი 2017 მარტი 2017 თებერვალი 2017 იანვარი 2017 დეკემბერი 2016 ნოემბერი 2016 ოქტომბერი 2016 სექტემბერი 2016 აგვისტო 2016 ივლისი 2016 ივნისი 2016 მაისი 2016 აპრილი 2016 მარტი 2016 თებერვალი 2016 იანვარი 2016 დეკემბერი 2015 სექტემბერი 2015 აგვისტო 2015 ივლისი 2015 ივნისი 2015 მაისი 2015 აპრილი 2015 მარტი 2015 თებერვალი 2015 იანვარი 2015 დეკემბერი 2014 ნოემბერი 2014 ოქტომბერი 2014 სექტემბერი 2014 აგვისტო 2014 ივლისი 2014 ივნისი 2014 მაისი 2014 აპრილი 2014 მარტი 2014 თებერვალი 2014 იანვარი 2014 დეკემბერი 2013 ნოემბერი 2013 ოქტომბერი 2013 სექტემბერი 2013 აგვისტო 2013 ივლისი 2013 ივნისი 2013 მაისი 2013 აპრილი 2013 მარტი 2013 თებერვალი 2013 იანვარი 2013 დეკემბერი 2012 ნოემბერი 2012 ოქტომბერი 2012 სექტემბერი 2012 აგვისტო 2012 ივლისი 2012 ივნისი 2012 მაისი 2012 აპრილი 2012 მარტი 2012 თებერვალი 2012 იანვარი 2012 დეკემბერი 2011 ნოემბერი 2011 ოქტომბერი 2011 სექტემბერი 2011 აგვისტო 2011 ივლისი 2011 ივნისი 2011 მაისი 2011 აპრილი 2011 იანვარი 2011 დეკემბერი 2010 ნოემბერი 2010 ოქტომბერი 2010 სექტემბერი 2010 აგვისტო 2010 ივლისი 2010 ივნისი 2010 მაისი 2009 აპრილი 2009 მარტი 2009 თებერვალი 2009 იანვარი 2009 დეკემბერი 2008 ნოემბერი 2008 ოქტომბერი 2008 სექტემბერი 2008 აგვისტო 2008 ივლისი 2008 ივნისი 2008 მაისი 2008 აპრილი 2008 მარტი 2008 თებერვალი 2008 იანვარი 2008 დეკემბერი 2007
2008 წლის რუსეთ საქართველოს ომი EUMM IWPR ადამიანის უფლებები აზერბაიჯანი არმენ კარაპეტიანი არშალუის მგდესიანი არჩევნები აფგან მუხტარლი აფხაზეთი განათლება განცხადებები დევნილები ევროკავშირი ეკატერინა პოღოსიანი ეკონომიკა ვაჰე ჰარუტუნიანი თურქეთი ილჰამ ალიევი ირანი კავკასია კონფლიქტი კორუფცია ლგბტ ლილიტ არაკელიანი მედია მთიანი ყარაბაღი ნურგულ ნოვრუზი ომი პოლიტპატიმრები ჟურნალისტიკა რუსეთი რჩეული სამირა აჰმედბეილი სამხრეთ ოსეთი საპრეზიდენტო არჩევნები საქართველო სერჟ სარგსიანი სიტყვის თავისუფლება სომხეთი ტრენინგი ქალები ქალთა უფლებები შაჰლა სულთანოვა ჯანდაცვა
Institute for War and Peace Reporting | ომისა და მშვიდობის გაშუქების ინსტიტუტი | © 2007-2022
ვებგვერდის ფორმა და შინაარსი დაცულია Creative Commons-ის არაკომერციული 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიის ფარგლებში.
ჩვენ ვიყენებთ ქუქი ჩანაწერებს. თქვენი პარამეტრების დამახსოვრებით ჩვენ გაწვდით საუკეთესო მომსახურებას განმეორებითი ვიზიტების დროს. "თანახმა ვარ" ღილაკზე დაჭერით თქვენ გასცემთ ქუქი ჩანაწერების გამოყენების ნებართვას. თუმცა "პარამეტრები" ფუნქციით თქვენ შეგიძლიათ გააკონტროლოთ თქვენს მიერ ნებადართული მონაცემების გაზიარება. მეტი ინფორმაციისთვის იხილეთ სტატიები: ჩვენს მიერ გამოყენებული ქუქი ჩანაწერები | ინტერნეტის ისტორია.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.
Other uncategorized cookies are those that are being analyzed and have not been classified into a category as yet.