ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka ka de ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka el ka ka ka ka ka ka ka ka ka el ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka el ka ka ka ka ka ka ka sv ka ka ka ka ka ka ka fr en ka fr ka sv en ka en ka ka ka de ka ka ka ka ka en ka de en ka ka de da ka ka ru pt ka ka pl de ka ka en ka ka ka ka ka ka ka de ca ka ka de pl ka ka de fr ka ka de de ka ka de oc ka ka de ca ka ka de nds ka ka de fa ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka ceb ceb en ka ceb en en ka en da ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka de en sv ka de fr fr ka de en ka ka ka ka de ka de ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka es en ka
სახელმძღვანელო მშობელთათვის - ფრაგმენტები აუტიზმის მქონე ბავშვის დედის ჩანაწერებიდან - mshoblebi
To See This Web Page You Need Java Script!!!
ეს ჩემი ბრძოლაა! ჩემი ომი! მოთმინებაა ჩემი აბჯარი, ჯავშანი, გნებავთ – ბრონე ჟილეტი. ვებრძვი სიმბოლოებს, სივრცეში ქაოტურად გაბნეულ ციფრებს და ნიშნებს. თავგამეტებით ვკაფავ ქაოსს, მსურს დავამყარო წესრიგი ყველგან, კანონზომიერებებს დავუმორჩილო ურჩი მოვლენები და უცნაური ფაქტები.
არა, ამიხსენით, რატომ უნდა გაგახსენდეს სამშობიარო მაგიდაზე ქალს გურამიშვილი? თუ ჯანზე ხარ, რასაკვირველია. მე კი გამახსენდა! მთელი მშობიარობის მანძილზე საკუთარ თავს ერთადერთ ფრაზას ვუმეორებდი – "ყრმის სიყვარულით... (მერე კიდევ რაღაც იყო) ილაოს მსგავსსა სენებსა". ბევრი არც არაფერი მახსოვს სასკოლო პროგრამიდან და წესით, არც ეს უნდა მხსომებოდა,
მაგრამ ტკივილმა რომ შემომიტია, ტვინში
აქვს თუ არა ბავშვს აუტიზმის განვითარების რისკი? - ჩაატარეთ ეს მცირე ტესტი და უპასუხეთ 5 შეკითხვას
ცნობილი და წარმატებული ადამიანები, რომელთაც აუტიზმისა და ასპერგერის სინდრომის დიაგნოზი დაუსვეს
სწორედ ის უჯრედი გააქტიურდა, ქართული ენისა და ლიტერატურის მე-7 კლასის პროგრამა რომ ახსოვდა.
ღმერთო, ნუ გამაგიჟებ! ხმამაღლაც ვერ ამხელ – დაგცინებს ყველა! ჩუმად იმეორებ გულში და საკუთარ თავს ნიშნს უგებ – აი, ხომ მიხვდი, რა ყოფილა ილაოს მსგავსი სენები. აი, ხომ მიხვდი!
მოკლედ, იმის თქმა მინდოდა, რომ დიდი სხვაობაა მშობიარობას – "ტკვილით" და მშობიარობას – "გაუტკივარებით" შორის. იმდენად დიდი, რომ ეს ახალშობილისადმი დედის გრძნობების სიძლიერესა და ხარისხზეც კი ახდენს გავლენას. ცოტა ხნით, ჰა-ჰა, რამდენიმე წუთით, მაგრამ მაინც. და არ დამიწყოთ ეხლა - რა სისულელეაო, ყველა დედას შვილი დაბადებისთანავე უყვარდებაო. ვიცი, რასაც ვამბობ – სამჯერ გამოვცადე. უფრო სწორად - ორჯერ "ტკივილით" და ერთხელ "გაუტკივარებით". სად ტკივილისგან თავისუფალი გონება რომ მყისიერად იღებს შვილის სიყვარულს, და სად - როგორც ხსნას ტანჯვისაგან და შვებას! ამაშია საქმე!
სინამდვილეში, ჩემი ბრძოლა იმაზე ადრე დაიწყო, ვიდრე მე აღმოვაჩენდი. აღმოვაჩენდი კი არა, ვიდრე თავგანწირვით არ ჩავერთვებოდი მასში. ცოდვა გამხელილი სჯობს და, დიდი სიმამაცით არც იქამდე გამოვირჩეოდი და არც ახლა მქონდა იმედი, რომ რამე გამომივიდოდა. მით უმეტეს, რომ ბრძოლის ერთადერთი იარაღი - მოთმინება - ჩემნაირი სულსწრაფი და სუსტი ნერვების მქონე ქალისთვის, რთული მოსაპოვებელი და მერე, შესანარჩუნებელი იქნებოდა.
- დღეიდან თქვენი ცხოვრება შეიცვლება, - "გრიფით საიდუმლოსავით" დამასვა ახალგაზრდა ფსიქოლოგმა, რომელიც ამაოდ ცდილობდა, მათესათვის სათამაშო ამწეს სანაცლოდ სიტყვე "მომე" გამოეტყუებინა.
სიმართლე რომ ვთქვა, ხეირიანად ვერც მივხვდი, რას გულისხმობდა, რატომ უნდა შეცვლილიყო ჩემი ცხოვრება, სავარაუდოდ უფრო ცუდისკენ, მაშინ როცა ბედით უკმაყოფილო ნამდვილად არ ვიყავი. სულ პირიქით - ვფიქრობდი, რომ ცხოვრებაში ძალიან გამიმართლა - მყავდა სამი შვილი, მზრუნველი ქმარი, მქონდა საყვარელი საქმე და ამ საქმეში ვიყავი წარმატებული. თურმე სად ბანაობ! მორჩა შენი ბედნიერება და ამას, შენს გარდა, ყველა ხედავს. მარტო შენ გიკეთია ვარდისფერი სათვალე და გიხარია გათენება.
ჰო, იმას ვამბობდი – ბრძოლა ამ დღემდე წელიწადნახევრით ადრე დაიწყო, როცა ზუსტად ათწლიანი შუალედის შემდეგ, ნათლიღება ღამეს სამშობიარისკენ გამაქანეს. ყველაფერი მეორდებოდა, რაღაც ხანგრძლივი დეჟა ვუ იყო, როგორც სიზმარში, რომელსაც მეორედ ხედავ და წინასწარ იცი, როგორია დასასრული. ათი წლის წინაც, ნათლიღება ღამეს წავედით. ახლაც, როგორც მაშინ, მორიგე ექიმმა გამსინჯა, თავი გადააქნია და თქვა:
- არ მგონია, ამაღამ რამე იყოს, მაგრამ მაინც უნდა დავტოვოთ.
მათე 21-ში დაიბადა - უფროს დაზე 10 წლითა და ერთი დღით გვიან. ამჯერად ყველაფერი უფრო მეტად გაიწელა დროში. ჩემი, მშობიარობისთვის საკმაოდ ხანდაზმული ასაკისა და კიდევ რაღაც-რაღაც ჩვენებების გამო, აგრეთვე ჩემი ისტერიული შიშების გათვალისწინებით, საკეისრო კვეთა გადაწყდა. უცნაური შეგრძნებაა - სხეულის ნაწილს საერთოდ ვერ გრძნობ, სამაგიეროდ გრძნობ, ატომივით როგორ იყოფი და როგორ ამოდის შენიდან მეორე, პატარა სხეული.
- რა ლამაზი ბიჭია, - სახესთან ახლოს მომიყვანა ექთანმა კომბოსტოსავით გახვეული ჩვილი. არ მახსოვს როგორი იყო. მახსოვს მხოლოდ ის, რომ სახეზე მისი მშვიდი სუნთქვა ვიგრძენი, გული ამიჩუყდა და ავტირდი.
ინტენსიური თერაპიის პალატიდან ჩვეულებრივში მეორე დღეს გადამიყვანეს. ახალშობილს წამით არ ვიშორებდი. ერთთავად ჩაბღუჯული მყავდა, თითქოს ვინმე მართმევდა და თითქოს პირველად მეჭირა ბავშვი.
ჩვენს პალატაში ახალი გოგო შემოიყვანეს, აზერბაიჯანელი. ახალგაზრდა იყო, ალბათ 20-22 წლის. ქართულად არ ლაპარაკობდა. პრინციპში, არც რუსულად და საერთოდაც, არ ლაპარაკობდა. ჩუმად, თაგვივით გალურსული იწვა და დანარჩენებს გვაკვირდებოდა. ბავშვი არ შემოუყვანიათ. როცა პროცედურაზე გაიყვანეს, სანიტარმა მოასწრო და ჩაგვიკაკლა - ბავშვი დაუნის სინდრომით გაუჩნდა. ოჯახი ტოვებს და ახლა საბუთებს აგროვებენო.
- როგორ თუ ტოვებს? - ყველამ ერთხმად შევიცხადეთ.
- აი ასე, დედამთილმა თქვა – "ვაი, ზაჩემ ნამ ბალნოი რებიონოქ"-ო და დატოვეს. ისე კი დიდხანს ათვალიერებდნენ და მხრებს იჩეჩავდნენ – "ვროდე აბიჩნი რებიონოქ"-ო, – ამბობდნენ, მაგრამ როცა აუხსნეს, რაშიც იყო საქმე, მაინც დატოვება გადაწყვიტესო. დედისთვის არც არაფერი უკითხავთ. დედამთილმა, მამამთილმა, ქმარმა, სავარაუდოდ მულებმა, მაზლებმა და სხვა და ნათესავებმა ასე გადაწყვიტეს.
ესეც შენი დასაწყისი! ის დრო იყო, იარაღზე და ტყვია-წამალზე მეზრუნა და ეს დღეც დადგა.
- რა უცნაური ბავშვია! რამდენ ბავშვს არ გაუვლია ჩემს ხელში, ასეთი არ მახსენდება, რამდენიც არ უნდა ეძახო, ერთხელ არ მოგხედავს, - ამბობს კატო ბებო და მათეს ეფერება.
ვბრაზობ, უფრო იმიტომ, რომ სიმართლეს ამბობს. მათე ჩუმად, თავისთვის თამაშობს და ყურადღებას არავის გვაქცევს. არც თვალებში გვიყურებს. მხოლოდ ბლენდერის ხმას აყოლებს ხმას და იმასთან ერთად "მღერის".
- მგონი მომღერალი გამოვა, - ასკვნის ისევ კატო ბებო.
მათე ოთახში, მაგიდის გარშემო, ძირითადად ერთ ტრაექტორიაზე იწყებს სირბილს. შიშით გული მისკდება, თუმცა წარმოდგენა არ მაქვს, რისი მეშინია. გონება სრულიად უსაფუძვლო იმედს დაეძებს და ახლოს არ იკარებს აზრს – რაღაც ხდება, რაღაც ისე ვერაა. მერე, ნაცნობების რჩევით - "მაინც, ყოველი შემთხვევისთვის, მშვიდად რომ იყო" - მოტივაციით მივდივართ სპეციალისტთან და ზუსტად ვიცი, რომ ერთადერთი, რასაც ის მეტყვის, იქნება: - "დაანებეთ ამ ბავშვს თავი. არაჩვეულებრივი ბავშვია, ნუ აკვირდებით გამადიდებელი შუშით".
მათე ექიმის ოთახს ურბენს, პრინტერთან მიდის და გადმოშლილ პლასტმასის ფირფიტას ხელს არტყამს. ფირფიტა ინერციით იწყებს რხევას, მათე აკვირდება ფირფიტას, ექიმი – მათეს. მერე პატარა მანქანას იღებს, ბორბალს ატრიალებს, თვალებთან ახლოს მიაქვს და ისევ აკვირდება. ექიმი შეკითხვებს მისვამს, თანაც ისეთს, წარმოდგენა არ მაქვს, რა კავშირშია ბავშვის ეს ქცევა პრობლემასთან. თუმცა ეს "პრობლემაც" ძალიან ბუნდოვანია ჩემთვის. მაგალითად, მეკითხება, აქვს თუ არა ბავშვს თვალის კონტაქტი, მიმითითებს თუ არა საგნებზე თითით, იყენებს თუ არა ჩემს ხელს რაიმეს მისაღებად, ალაგებს თუ ართ მწკრივში საგნებს.. ყველაფერი სწორედ ასეა, მაგრამ რა იცის, როგორ იქცევა სახლში ბავშვი. ან რატომ უჩნდება საერთოდ ასეთი შეკითხვები.
პასუხი ჩემი მოლოდინს სრულიად აქარწყლებს:
- დიდი ალბათობით, აუტისტური სპექტრის აშლილობაა. კიდევ უნდა დავაკვირდეთ. მაგრამ მუშაობა დაუყოვნებლივ უნდა დავიწყოთ.
წარმოდგენა არ მაქვს, რა მითხრეს ახლა. თუმცა ძარღვებში სისხლი წამით შემიჩერდა. შინ დაბრუნებულმა დიდხანს ვიწრიალე, დამეგუგლა თუ არა. ალბათ იმედს ვიხანგრძლივებდი, ან მეშინოდა, გული არ გამსკდომოდა.
გუგლმაც საიმედო ბევრი ვერაფერი მამცნო. ერთდაერთი, რაც ცხადზე უცხადესი იყო, დრო იყო, აბჯარი შემომეცვა, ხელში რკინის ჯოხი დამეჭირა და გზას გავდგომოდი – გზას, რომელსაც ბოლო არ უჩანდა და არც ის არავინ იცოდა, რა დამხვდებოდა იმ გზის ბოლოს. ასე ჩავები უთანასწორო ბრძოლაში, რომელშიც მეტოქე, ჩემზე დიდი უპირატესობით, გაურკვეველ მომავალს, გაცრუებულ იმედს და დანგრეულ ცხოვრებას მიქადდა.
მას შემდეგ, რაც 5 წლიანი გამოცდილების მქონე, პრობლემაში კარგად ჩახედული, ყველა სამეცნიერო და პოპულარულ სტატიებს თუ კვლევებს გაცნობილი, აუტისტ ბავშვთან მუშაობით თუ გაზრდით გამობრძმედილი დედა გავხდი, თავს მოვალედ მივიჩნევ, ყველას გაგიზიაროთ ჩემი გამოცდილება. თუ საკუთარ შვილზე არა (ღმერთმა დაგიფაროთ), იმაში მაინც გამოგადგებათ, რომ ავტობუსში ან სადმე, ქალაქის ქუჩებში ისეთი ბავშვის დანახვაზე, რომელიც ვერანაირად იცავს საყოველთაოდ მიღებულ ქცევის ნორმებს, ასაკობრივი განვითარების გათვალისწინებით, არ აღშფოთდეთ, "უზნეო" არ უწოდოთ, მის მშობელს ჭკუის დარიგება არ დაუწყოთ, ან უფრო უარესი – ბავშვის აღზრდა არ დაიწყოთ იქვე, სახელდახელოდ და იმაშიც, რომ თქვენც გასწავლოთ მოთმინება, როგორც ასეთი. რამეთუ მოთმინება - ერთადერთი თუ არა, ერთ-ერთი მთავარი თვისებაა, რომელიც ასეთ ბავშვებთან ურთიერთობისას გამოგადგებათ.
არც კი ვიცი, რით დავიწყო. დიაგნოზის დასმა - განაჩენივითაა. ყველაფერის შეცვლას და გადაწყობას მოითხოვს. დასაწყისისთვის, სამსახურში განცხადების დაწერა და წამოსვლა მოგიწევთ. შეიძლება ეს ყველამ საპირველაპრილო ხუმრობად მიიღოს – კოლეგებმაც და მოსწავლეებმაც, ან სხვას რას იფიქრებენ. ერთ დღეში ვინ იღებს ასეთ გადაწყვეტილებას! სამსახურიდან წამოსვლის შემდეგ მიდიხართ ფეხსაცმლის მაღაზიაში და ყიდულობთ კედებს ან რაიმე მოხერხებულ ფეხსაცმელს - წინ დიდი მარათონი გელით. იმარაგებთ მანის ბურღულს, პირის გასაპარს ქაფს, წითელ პომადას და რასაც თქვენი ფინანსები გასწვდება – სათამაშოებს.
და იწყება! ყოველდღიურად, შინ მოსული ფსიქოლოგის დახმარებით იწყებთ ახალი პროფესიის დაუფლებას. ყურადღებას ნუ მიაქცევთ ხახვისთვის შემოსული მეზობლის გაოცებულ მზერას, როცა ხალათში გამოწყობილი, თმადაუვარცხნელი, მაგრამ წითელპომადაწასმული დახვდებით. ასე ბავშვის ყურადღება უფრო იოლად გადაგაქვთ ტუჩების მოძრაობაზე. თუ ტუჩებზე სათამაშო კონუსის რგოლსაც მიიდებთ, მთლად უკეთესი. ბავშვი ფიქსირებულად აკვირდება მხოლოდ ტუჩებს და იმეორებს ხმოვნებსა და თანხმოვნებს. რაც შეეხება მანის ბურღულსა და პირის გასაპარს ქაფს, რომელიც ზემოთ ვახსენე, საუკეთესო საშუალებაა სენსორული შიმშილის დასაცხრობად. მგონი ასე ჰქვია. ტერმინებში ჯერ კარგად ვერ ერკვევით, მაგრამ არა უშავს, თანდათან ყველაფერს ისწავლით და მიხვდებით, რომ სიტყვა საკმაოდ კეთილხმოვანი ჟღერადობით "ექოლალია" თქვენი პატარას მიერ ყოველი გაგონილი სიტყვას ექოსავით გამეორებას ნიშნავს. ექოლალია როგორმე უნდა ჩააქროთ, რაზეც, ჯერ კიდევ არ იცით, რომ წლები დაგჭირდებათ. ისიც მნიშვნელოვანია, ბავშვს საკუთარი თავის აღქმაში დაეხმაროთ. კარგი იქნება, თუ სარკესთან დააყენებთ, მისსავე ხელს მის პატარა მკერდზე მიადებინებთ და გაუმეორებთ:
- მე, მათე! მე, მათე!
მართალია, არაფერი გამოგდით, მაგრამ გავა ორიოდე წელი და შედეგს დაინახავთ.
ეზოში სეირნობისას ათი თვალის და ყურის გამობმა დაგჭირდებათ. ჯერ კარგად უნდა შეისწავლოთ მოძრაობის მარშრუტი. თუ გზად რომელიმე მარკეტი შეგხვდათ, ბავშვის გაჯიუტება და ქცევის დარღვევა გარანტირებული გაქვთ. არადა, ყოველ ნაბიჯზე მარკეტია გახსნილი და თქვენც, ყოველთვის მზად უნდა იყოთ, რომ გაჭირვეულებულ ბავშვს, ვიდრე ეს ისტერიკაში გადაზრდილა, რაიმე სასუსნავი უყიდოთ. ამ სასუსნავს ახლა სხვა სახელი - "განმამტკიცებელი" ჰქვია. განმამტკიცებლად ნებისმიერი რამ შეიძლება გამოდგეს, რაც იმ მომენტში ბავშვს სურს, რომ მიიღოს. მაგალითად, ტკბილეული, სათამაშო და ხშირად ყოვლად უცნაური ნივთიც. განმამტკიცებელი თქვენი ბრძოლის მთავარი იარაღია. სწორედ მისი მეშვეობით აიძულებთ პატარას თქვას მაგალითად "დედა!" ან შეასრულოს თქვენი, ყოვლად უწყინარი მოთხოვნა. მაგალითად, აიღოს ძირს დავარდნილი კუბიკი.
და სწორედ მაშინ, როცა გგონია, რომ თქვენი ცხოვრება ჯოჯოხეთად იქცა, რომ მიუხედავად ყოველდღიური რუტინული შრომისა შედეგი არა და არ დგება, თქვენს ცხოვრებაში ჩნდება იმედის ნაპერწკალი - ტემპლ გრანდინი. ფილმის პერსონაჟი, რომელიც სულაც არაა გამოგონილი და ნამდვილზე ნამდვილია. და თქვენც, ამ პატარა იმედს მოჭიდებული, ლამის ყოველდღე უყურებთ ფილმს, რომელშიც აუტისტი გოგო საოცრებებს ახდენს და მთელს მსოფლიოში სახელგანთქმული მეცნიერი ხდება. ყველაზე მთავარი კი თქვენთვის მთელ ამ ამბავში ერთია - "ჩასახუტებელი" მანქანა, რომელსაც ტემლი გამოიგონებს და რომლის ანალოგს თქვენი მკლავებით ქმნით - დღეში ათჯერ, ოცჯერ, ასჯერ იხუტებთ თქვენს პირმშოს, რადგან ახლა უკვე იცით, რომ ეს - თერაპიის ნაწილია. თუმცა, ეს ადრეც ხომ ასე იყო...
როცა დგება დიაგნოზი ან ჩნდება ეჭვი, რომ ბავშვი აუტიზმის მქონეა, უპირველეს ყოვლისა, ცდილობთ ბავშვის ინტეგრირებას სხვა ბავშვებთან, კომუნიკაციის გაუმჯობესების მიზნით, რასაკვირველია. ამისათვის კი ყველაზე კარგი გარემო - საბავშვო ბაღია. იმედია, გაგიმართლებთ და საბავშვო ბაღში მოხვდებით (როგორც წესი, აუტიზმის გაგონებაზე ბაღის მესვეურები, განსაკუთრებით კი კერძო ბაღების, ფრთხებიან და ყველა შესაძლო მიზეზით ცდილობენ თქვენს თავიდან მოშორებას). არ დანებდეთ! გამოიყენეთ ყველა ბერკეტი – მორალურიდან დაწყებული კანონით დამთავრებული.
ერთი სიტყვით, თუ გაგიმართლათ და ბაღში მიგიღეს (მით უმეტეს თუ ბაღი სხვადასხვა ინკლუზიურ პროგრამებშია ჩართული და ყოვლად დატრენინგებული აღმზრდელები ჰყავს), ყურადღება არ მოადუნოთ. ყოველდღე მოგიწევთ სხვა მშობლების პრეტენზიების და აღმზრდელების ბუზღუნის მოსმენა თქვენი შვილის ქცევის გამო. მაგრად დადექით! მშობლებს, რომლებიც გეტყვიან, რომ არ სურთ, თავისი შვილი აუტისტის გვერდით თამაშობდეს და იზრდებოდეს, უპასუხეთ: - "მერედა ვინ გაიძულებთ, მაინცდამაინც ამ ბაღში ატაროთ ბავშვი? შეგიძლიათ სხვაგან წაიყვანოთ". მეტი დამაჯერებლობისათვის სტატისტიკა მოიშველიეთ და აუხსენით, რომ ყოველი 64-ე ბავშვი აუტისტური სპექტის აშლილობით იბადება და ღმერთს მადლობა შესწიროს, რომ სწორედ ის არ აღმოჩნდა რიგით 64-ე. ასე რომ ეხლა ნება იბოძოს და, აიტანოს განსხვავებული ბავშვის გვერდით თავისი შვილი. თუ პირიქით... როგორც არის...
დამერწმუნეთ, ეს ყველაზე უკეთ ჭრის. არსად ბავშვის წამყვანი არაა. იმიტომ რომ დიდი არჩევანი, როგორც თქვენ, არც იმას აქვს და იძულებულია, მიიღოს ბავშვი, რომელიც, საბოლოო ჯამში არც არაფერს აშავებს, გარდა იმისა, რომ ვერ ლაპარაკობს (რის გამოც ყველაფერი მას ბრალდება, თავს მაინც ვერ იმართლებს და პასუხსაც ნაკლებად მოსთხოვენ), ხანდახან ოთახში სირბილი უნდება და მითითებებს ისე არ ემორჩილება, როგორც სხვები.
მერე რა, თუ ინტეგრირების ნაცვლად თქვენი შვილი ცალკე მაგიდასთან ზის თავისთვის და ხატავს. ან ფიზკულტურის გაკვეთილზე თავისთვის წევს სადღაც, დარბაზის კუთხეში, როცა ყველა დანარჩენი ბავშვი დახტის. ბევრი არც არაფერია საჭირო - წინასწარ უნდა დაადგინოთ გაკვეთილის განრიგი, სამსახურიდან დაეთხოვოთ (თუ ამ დროს უკვე მუშაობთ), მიქანდეთ საბავშვო ბაღში, შეხვიდეთ დარბაზში, ხელი ჩაჰკიდოთ თქვენს შვილს და რიგში ჩააყენოთ - დამერწმუნეთ, მომენტალურად ჩაერთვება საერთო მხიარულებაში. ეს ხომ ძალიან მარტივია.
ერთ მშვენიერ დღეს კი, მზად იყავით, რომ აღმზრდელი "ვინმეს" აყვანას მოგთხოვთ. აყვანას, ანუ დაქირავებას. ვინმე, ახალგაზრდა, სტუდენტი ფსიქოლოგის, რომელიც თქვენს შვილზე ზრუნვას აიღებს საკუთარ თავზე და დააცდის აღმზრდელებს (ერთდროულად სამს) არ დახარჯონ ზედმეტი წუთები და ხელი არ შეეშალოთ "პროექტების განხორციელებაში". როცა ამას გეტყვით, აღმზრდელი აუცილებლად პირჯვარს გადაისახავს და წარბის მეტყველი აწევით გაგანდობთ თავისი მამაოს სახელს, რომლის მრევლშიც თავად ირიცხება და რომ ის განსაკუთრებით გულისხმიერია "ასეთი" ბავშვების მიმართ, მაგრამ დამატებით ვინმეს დაქირავება მაინც ცუდი არ იქნება.
ამას იმიტომ გეუბნებით, რომ საკუთარ ბიუჯეტს გაახედოთ, დაითვალოთ, თვეში რამდენი გჭირდებათ გადასახადებისათვის, დანარჩენი შვილების გამოსაკვებად და საერთოდ ოჯახის სარჩენად. "ამ" შვილის რეაბილიტაციის თანხაც არ გადავიწყდეთ, რომელიც თქვენს ხელფასს უტოლდება და თუ რაიმე დაგრჩებათ, დაიქირავებთ ვინმეს, აღმზრდელს რომ დაეხმაროს. და ნუ ეცდებით აღშფოთებული გამგესთან გავარდეთ საჩივლელად - აზრი არ აქვს, იმიტომ რომ გამგემ თქვენზე უკეთ იცის, სახელმწიფო აღმზრდელს სათანადოდ ვერ უხდის ხელფასს და ისიც თავს არ შეიწუხებს "ასეთ" ბავშვებთან ურთიერთობით და ვერც დაავალდებულებს. აი, ასეთი ჩაკეტილი წრეა და რა გინდა რომ ქნა! ყველას თავის სიმართლე აქვს.
ამის შემდეგ კი აღარაფერი გრჩებათ იმის გარდა, რომ მოძებნოთ ფსიქოლოგიის ფაკულტეტის სტუდენტი და დაიქირაოთ. სხვანაირად თქვენი შვილი ყველაფერს გამოაკლდება, ზეიმებიდან დაწყებული ექსკურსიით დამთავრებული. თქვენ კი ეს ნამდვილად არ გსურთ, იმიტომ რომ მთავარი ბავშვის ჩართულობაა.
შეეგუეთ იმ აზრს, რომ მოგიწევთ საზოგადოებრივ ტრანსპორტში და საერთოდ, ქალაქის ქუჩებში ქცევის წესების ხელახლა შესწავლა. უფრო ზუსტად - საკუთარი ნერვების კონტროლი, ვინაიდან შეიძლება გაჩერებაზე, ავტობუსის მოლოდინში, როცა თქვენს შვილს ფეი-ბოქსთან თამაში ურჩევნია მოთმინებით ერთ ადგილას დგომას, თქვენ კი ამდროს ბოდიგარდივით აკონტროლებით მისი გადაადგილების პერიმეტრს და ყველა შესაძლო და მოსალოდნელ საფრთხეს ითვალისწინებთ, თქვენთან მოვიდეს დარბაისელი ქალბატონი და დიდაქტიკური ტონით გიბრძანოთ, ბავშვს ხელი ჩაჰკიდოთ. როდესაც თქვენგან გულგრილ მზერას მიიღებს პასუხად, კიდევ უფრო ბრაზობს და გეუბნებათ, რომ ის პედაგოგია და ზუსტად იცის, რომ ბავშვისთვის ხელის ჩაკიდება აუცილებელია. როცა, ბოლოსდაბოლოს, მოთმინებას კარგავთ, თქვენ პასუხობთ, რომ ეს მისი საქმე არაა და რომ თქვენი შვილის უსაფრთხოებას თავად უზრუნველყოფთ და სულაც - თავადაც პედაგოგი ხართ და როგორმე თავად მიხედავთ თქვენს შვილს. საუბარი კამათში, კამათი კი ჩხუბში გადადის და საბოლოოდ, იძულებული ხართ, საჯაროდ აღიაროთ, რომ თქვენი შვილი აუტისტია და სწორედ ამ მომენტში ხელის ჩაკიდებამ შეიძლება მისი გაღიზიანება და ტანტრუმი გამოიწვიოს. პედაგოგი ქალბატონი, რა თქმა უნდა, აზრზე არაა, რას ნიშნავს ტანტრუმი და ხმას უწევს: – მით უმეტეს, ხელი უნდა მოკიდოთ!
საქმე იმით მთავრდება, რომ თქვენ ბავშვთან ერთად პირველსავე სამარშრუტო ტაქსიში ადიხართ, თუმცა ის სულაც არ მიდის იქ, სადაც გჭირდებათ, იწყებთ ტირილს და ჩამოსვლისას ჩანთა გრჩებათ, რომელსაც ვერასდროს იბრუნებთ. ასე რომ, ერიდეთ ქუჩაში მოსიარულე მაღალი ზნეობისა და მორალის მქონე ადამიანებს, მათ არასდროს დაეზარებათ თქვენთვის რჩევის მოცემა, თქვენი აღზრდის მეთოდების დაწუნება და გალანძღვაც კი.
მძღოლებსაც ერიდეთ. კაცმა არ იცის, რა გააღიზიანებთ. მაგალითად ბავშვის ფეხების ბაკუნი, სამგზავრო ბარათის სალაროზე ორჯერ ან მეტჯერ დადება ან უბრალოდ, ჭირვეულობა. შეიძლება რომელიმე მათგანმა ავტობუსი გააჩეროს და ბავშვიანად ჩამოგსვათ კიდეც. მეორემ კი - საერთოდაც, აგიკრძალოთ მის სამარშრუტო ტაქსიში მეორედ ჩაჯდომა. ამ დროს თქვენ, ისევ ნერვებმოშლილი, ბრუნდებით შინ და ერთადერთი, რისი გაკეთებაც შეგიძლიათ, ფეისბუქზე სტატუსის დაწერაა. სტატუსის შემდეგ, შესაძლოა დაგირეკონ კიდეც, მაგალითად, სატრანსპორტო კომპანიიდან, აღშფოთდნენ და გითხრან, რომ მაგ მძღოლს სამსახურიდან დავითხოვთო. დაგპირდებიან, რომ ხვალ დაგირეკავენ. და შენ უკვე სინდისი გქენჯნის, რომ კაცი, რომელმაც ცოტა ხნის წინ შენს პატარა შვილს უღრიალა ან ტაქსიდან ჩამოსვა, შენს გამო პრობლემა შეექმნება, ვინ იცის, ოჯახი ჰყავს სარჩენი. მაგრამ სინდისის ქენჯნა მალევე გაგივლით, ვინაიდან იმ კაცს არც არავინ დასჯის და საერთოდაც აღარავინ შეგეხმიანებათ. შეიძლება სახალხო დამცველის აპარატიც დაინტერესდეს ამ ფაქტით, როგორც დისკრიმინაციის გამოვლინებით, თუმცა გაგრძელება არც ამას მოჰყვება.
აქედან მორალი: თუ ამის გადატანა არ გსურთ, იარეთ ფეხით, ან შეიძინეთ საკუთარი ავტომანქანა.
და ადრე თუ გვიან დგება აღიარების მომენტი. აღიარებისა საკუთარი თავის და ყველას წინაშე. რთულია, რა თქმა უნდა, მაგრამ არაღიარება უარესია. ჭირი თავს მაინც არ დამალავს და ზურგსუკან ჩურჩულს ისევ პირდაპირ საუბარი აჯობებს, დამიჯერეთ. აღიარების შემდეგ ამ ყველაფრის სამართლებრივი სტატუსის მინიჭება მოჰყვება. სტატუსის მისაღებად კი კომისიას უნდა ეწვიოთ.
აი, აქ დიდი მოთმინებით აღჭურვა მოგიწევთ. დაწესებულებაში, რომელიც შშმ პირის სტატუსს გასცემს, თანაც მენტალური ჯანმრთელობის დარღვევის მქონე პირებზე (ამ შემთხვევაში ბავშვებზე), მოკლედ, ამ დაწესებულებაში ყველას ნერვები აქვს მოშლილი. რა ვიცი, ერთი შეხედვით ასე ჩანს. პერსონალი საჭიროზე მაღალ რეგისტრში გესაუბრება და სულ გგონია, გეჩხუბებიან და გსაყვედურობენ, რომ ახლა აქ ხარ და მათი მომსახურეობით სარგებლობა გიწევს. ან თავად რა თავში იხლი ამ მომსახურეობას, სჯობდა რომ სულაც არ ყოფილიყო, მაგრამ ვინაიდან ცნობილი მიზეზებისა გამო, მაინც აღმოჩნდი მათ ბენეფიციართა შორის, მცირე ხნით უნდა გაგიძლონ. ეს მცირე ხანი იმაზე დიდხანს გრძელდება, ვიდრე თქვენს პატარას შეუძლია აიტანოს. ცნობილი ამბავია, აუტიზმის მქონე ბავშვებს არ შეუძლიათ ლოდინი. აი, საერთოდ არ შეუძლიათ! ერთ ადგილზე გაჩერებაც არ შეუძლიათ და რას იზამ. ჰოდა, კომისიაზე მისულს, არ გაგიკვირდეთ, თუ მრავალრიცხოვანი რიგის წამებით განლევის შემდეგ ექიმი თუ მთლად თვალებში არ შემოგხედავთ, ან საერთოდაც, ზედაც არ შემოგხედავთ, ეს სულაც არაა მისი ბრალი. იმიტომ რომ საქმე იმდენი ბიუროკრატიული ქაღალდების წარმოებას ავალებს (ალბათ), რომ თავის ასაწევად ნამდვილად ვერ მოიცლის. თავდახრილი დაგისვამს ორიოდე შეკითხვას, მერე მისი თანაშემწეებიც რამეს დაამატებენ და მერე იწყება მთავარი – თქვენთვის ამ ავადსახსენებელი სტატუსის აღმნიშვნელი მწვანე ბარათის გადმოცემის ცერემონიალი, რომლის მიღების სიკვდილივით გეშინიათ, მაგრამ მაინც მოუთმენლად ელით. და ამ მოლოდინში იწურება ერთი საათი. ამ დროისათვის თქვენმა შვილმა მოასწრო და მოწმინდა კლინიკის ყველა დერეფნის ყველა იატაკი და მოირბინა ყველა კუთხე და კუნჭული. თქვენც, ნარბენი და დაქანცული, იმედით და მორიდებით აკაკუნებთ კარზე, საიდანაც ხსნად ელით ამ ფურცელს. კარი ოდნავ ღრიჭოდ იღება, იქიდან ცხვირში გეცემათ ჩაქაფულის ან ოსტრის ან რაღაც ამდაგვარის სურნელი და მას გამოჰყვება ნანატრი ფურცელი. ღრიჭოდან პირდაპირ თქვენს ხელში აღმოჩნდება და თქვენც მოდიხართ ბედნიერი, იმით რომ დასრულდა ლოდინის ჯოჯოხეთი და უბედური – იმით, რაც ხელში გიჭირავთ – სტატუსი.
და დგება მომენტი, როცა თქვენი შვილი სასკოლო ასაკს აღწევს. ეს დღე ისეთი შორეული ჩანდა, ახლა კი, ისე მოულოდნელად მოახლოვდა, რომ თქვენ შემცბარი და დადარდიანებული ხართ. სკოლის მოძებნა - იოლი საქმე არ გეგონოთ. უპირველეს ყოვლისა, არკვევთ, რომელი სკოლაა ჩართული ინკლუზიურ პროგრამებში, რომელ სკოლას გააჩნია ე.წ. რესურს ოთახი თავისი სპეცპედაგოგებით. ყოველივე ამის შემდეგ, თქვენ ღრმად დარწმუნებული, რომ თქვენი შვილი მაღალკვალიფიციური სპეციალისტების ხელში აღმოჩნდება, არჩევანს ერთ-ერთ სკოლაზე აჩერებთ. თუმცა, არ გაოცდეთ, რომ სამ დღეში თქვენი შვილის გვერდით სამი სხვადასხვა ბავშვს ზის, მეოთხე დღეს კი ერთ-ერთი მშობლის შეშფოთებულ მზერას შეეფეთები, რომლის შვილიც, სავარაუდოდ, თქვენი შვილის გვერდით დასვეს. არც იმან დაგაფრთხოთ და წარბი არ შეიხაროთ, როცა მასწავლებელი ოცი მშობლის თანდასწრებით, შეშფოთებით დაიწყებს თქვენი შვილის ქცევის განხილვას და ისედაც ამრეზილ მშობლებს კიდევ უფრო დაზაფრავს. ნურც "კარისკაცის" შეკითხვა გაგაღიზიანებთ - თქვენი შვილი უძლურიაო? - რას იზამთ, მხოლოდ ტერმინებშია აცდენა. დაბოლოს, ყველა სიკეთესთან ერთად, არ აღშფოთდეთ, თუ აღმოჩნდება, რომ თქვენს მიერ დიდი რუდუნებით შერჩეული სკოლის რესურსოთახი სულაც აღარ არის რესურსოთახი და ჩვეულებრივ კლასად გადააკეთეს. ამის გარეშე კი, კარგად გესმით, რომ ბავშვის ახალ გარემოსთან შეგუება ვერ მოხდება. გირჩევთ, წახვიდეთ ახალი სკოლის საძებნელად, იმ იმედით, რომ იპოვით მას.
მიუხედავად ამ ყველაფრისა, გულს ნუ გაიტეხთ! მერე რა, რომ თქვენს შვილს ძილის წინ ზღაპრებს ვერ უკითხავთ, მერე რა, რომ მეგობრებში ვერ იამაყებთ, რამდენი ახალი ლექსი ისწავლა. ნურც ის დაგწყვეტთ გულს, რომ თქვენს ბიჭუნას იშვითად ეპატიჟებიან დაბადების დღის წვეულებაზე, თუმცა მას ძალიან უყვარს ტორტზე სანთლების ჩაქრობა და "ჰეფიბირსდეისაც" მღერის. მერე რა, რომ თქვენს სახლში საგრძნობლად იკლო სტუმრების რიცხვმა და თქვენი, სტუმრად მიწვევის შემთხვევებმაც.
მიიღეთ ეს, როგორც თქვენი წილი საზიდი ჯვარი! და ნურავის დაადანაშაულებთ!
ყველაფერი არც ისე ცუდადაა. ისეთი ადამიანებიც შეგხვდებიან, რომლებიც მიიღებენ თქვენ შვილს ისეთს, როგორიც არის და თქვენ - როგორც თქვენი შვილის დედას.
თუმცა, საბოლოო ჯამში ეს მაინც თქვენი ბრძოლაა. მხოლოდ თქვენი!
და თქვენ აუცილებლად მოიგებთ მას!
მოგვწერეთ თქვენი შეკითხვები და მოსაზრებები
მე წლებია ვიცნობ ასეთ ბავშვებს და მათ მშბლებს. არ მოდუნდეთ, ნამდვილად არის კაშკაშა სინათლე გივრაბის ბოლოს! ყელაფერი კარგად იქნება. ჩემი ახლობელბის ბავშვები წამოიზარდნენ და საზოგადოებაში სრულიად ინტეგრირებულები არიან. ბედნიერებას გისურვებთ ორივეს!!
ძალიან გთხოვთ ნუნშეზღუდავთ თქვენ თავს და ბავშვსს საზოგადოებაში ყოფნით. ვენ საზოგადოებამ უნდა ვისწავლოთ და შევისწავლოთ როგორ მოვექცეთ და მივიღოთ თქვენი შვილის ნაირი პიროვნებები. ასებე თქვენი შვილიც უნდა მიეჩვიოს საზოგადოებას . მათ აგრესიას ან სიყვარულს . ჩვენ გვეშინია განსხვავეულთან ყოფნა და შეხება იმიტომ რომ არ ვიცით როგორ მოვიქცეთ ამ დროს . წარმატებებს გისურვებ თქვენც და თქვენ შვილს . გმირი დედა ხართ ბევრ დედას არ შეუძლია ბავშვის აღზრდა . ერთეულები კი ამას ახერხებენ .
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.
აქვს თუ არა ბავშვს აუტიზმის განვითარების რისკი? - ჩაატარეთ ეს მცირე ტესტი და უპასუხეთ 5 შეკითხვას
ცნობილი და წარმატებული ადამიანები, რომელთაც აუტიზმისა და ასპერგერის სინდრომის დიაგნოზი დაუსვეს
როგორ ამოვიცნოთ აუტიზმი ადრეულ ასაკში - ბავშვთა ნევროლოგის რეკომენდაციები
"ოღონდ ბავშვმა არ იტიროს და არ „შეარცხვინოს“ მშობელი, მაშინვე უსრულებენ ყველაფერს" - ფსიქოლოგი ბავშვებში გავრცელებულ დარღვევებზე
პრობლემები, რომელსაც კბილის დაკარგვა იწვევს – „სმაილ სტუდიო . . .
ხორცპროდუქტები, რომლებიც მსოფლიოსა და საქართველოში ყველაზე . . .
ინსულტის რისკის შესამცირებლად თანამედროვე პროცედურა საქართვ . . .
საქართველოში თევზის მოხმარება იზრდება - რა არის მიზეზი?
რა მნიშვნელობა აქვს ცხიმის შემცველობას რძის პროდუქტებში და . . .
როდის და რა ასაკიდან სჭირდება ბავშვს ბრეკეტები? - ზრუნვა ჩვ . . .
ჯიუტი და გაუგონარი ბავშვი - რა არის ხოლმე ამის მიზეზი და როგორ გამოვასწოროთ ვითარება
"ეს არც დისციპლინის პრობლემაა, არც აღზრდის და არც ხასიათის გამოვლინება გახლავთ" - პრობლემა, რომელსაც მშობელი რთულად იჯერებს და მიზეზს მხოლოდ სკოლაში ეძებს
"ბავშვს ეზარება სწავლა, არ უყვარს კითხვა, უჭირს მათემატიკა" - როცა სწავლის პრობლემების მიზეზი არც სიზარმაცეა და არც გონებრივი განვითარება
"გამონახეთ დრო შვილებისთვის, სანამ გვიანი არაა. უბრალოდ, მერე ვეღარ იცნობთ და არ გაგიკვირდეთ!.."
ბავშვები, რომელთა ოჯახებში ასეთი ტრადიციაა, უფრო ლაღები იზრდებიან და მაღალი თვითშეფასება აქვთ
10 ფრაზა, რომელიც ყოველდღე უნდა უთხრათ თქვენს შვილს, რომ ბედნიერი გაიზარდოს
"პედოფილების ამოცნობა ასეთი მარტივი რომ იყოს, ამდენი შემთხვევა არ გვექნებოდა" - რა უნდა ასწავლოთ ბავშვებს, რომ სექსუალური ძალადობისგან დაიცვათ
მშობლების სამი მთავარი შეცდომა, რომლებიც ბავშვს ხელს უშლის, რომ წარმატებული ადამიანი გაიზარდოს
"ჩვენი შვილი წელს სკოლაში მივიდა და კლასში მხოლოდ ერთი კლასელი დახვდა" - მთაში დაწყებული სიყვარულის ამბის გაგრძელება და წყვილი, რომელიც ქალაქიდან გუდამაყარში გადასახლდა
სინათლის მოცეკვავე ტალღები - მაგიური მოვლენა: მითი და რეალობა მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე უჩვეულო სანახაობაზე
"თავმდაბალი ადამიანი ვარ, მაგრამ არა უთავმოყვარეო... ერთხელ რომ მითხრა სამინისტრომ დაფინანსებაზე უარი, მეორედ აღარც მივედი" - ქართველი მხატვარი, რომლის ნახატები ლუვრის მუზეუმში მოხვდა
ზეითუნის ზეთის მოხმარება სიცოცხლის ხანგრძლივობას ზრდის
თავის ტკივილის ხუთი ნიშანი, რომელთა დროს დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოთ ექიმს
რა იწვევს სებორეას - ნერვული სტრესი, ავიტამინოზი და სხვა მაპროვოცირებელი ფაქტორები
"არავის უნდა მკვლელი გახდეს" - რას ამბობენ რუსები, რომლებიც დიდუბის ავტოსადგურზე ეს-ესაა ჩამოვიდნენ
“არ ვიცი როგორ დავიწყო, ეს ადამიანი ცხოვრობს ღია ცის ქვეშ...“ - უმძიმესი კადრები დიდი დიღმიდან, რომელმაც საზოგადოება შეძრა
“მეტროს ამოსასვლელს დააშენეს კორპუსები! ამით უნდა ესარგებლა თემქის და მუხიანის ხალხს...“ - შოკისმომგვრელი კადრები გლდანიდან, სადაც მეტროს მეორე ამოსასვლელი შახტა ჯერ კიდევ საბჭოთა დროს გაიყვანეს
ელის-მარია სააკაშვილი მამას ეძახის - რა ვიდეოს აქვეყნებს სოფო ნიჟარაძე?
"ახლა კი მიხვდნენ, რომ უმიზნოდ სიკვდილი არავის უნდა და - ამიტომაც გამორბიან"
"დედა ქართველი მყავს, მამა - რუსი... სახელს და გვარს ნუ უყურებ, ქართულს დავატარებ სულს"
"მე მაქვს პატარა, მაგრამ ლამაზი სახლი..." - გიორგი კალანდიამ თავისი სახლის ფოტოები გამოაქვეყნა
"ამ სახლს 20 წელი შიშველი ხელებით ვაშენებდი... ქვა-ღორღი იყო, თუ აგური და ხის მორები, ჩემი ველოსიპედით მოვზიდე" - ვინ არის ფოთის სანაპიროზე მდგარი "იდუმალი სახლის" პატრონი
კიმ კარდაშიანმა მალიბუში სინდი კროუფორდის სახლი 70 მლნ დოლარად იყიდა - დაათვალიერეთ
რიზ უიზერსპუნი შვილებს ასწავლის, რომ უფროსებს განსაკუთრებული პატივისცემით მოექცნენ, იცოდნენ ფულის ფასი და სახლში წესრიგი შეინარჩუნონ - მსახიობის აღზრდის 7 მთავარი საიდუმლო
რატომ გაცივდა პრინც უილიამსა და ჰარის შორის ურთიერთობა პრინცესა დიანას გარდაცვალების შემდეგ - სამეფო ექსპერტი განმარტავს
ყველაზე მნიშვნელოვანი თარიღები და ასტროლოგიური მოვლენები ოქტომბერში, რომლებსაც თქვენი ყოველდღიურობის შეცვლა შეუძლია
რას წარმოადგენს ქაფი, რომელიც ხორცის ხარშვისას წარმოიქმნება და საჭიროა თუ არა მისი მოცილება
ლეღვის ტყლაპი შაქრის, სახამებლისა და აპარატში გამოშრობის გარეშე - მარინე აზბარიანის რეცეპტი
რა უნდა ვიცოდეთ ცნობილ დიეტაზე, რომელსაც 18 საათიან ინტერვალურ შიმშილს ეძახიან - რა გვერდითი ეფექტები აქვს და რამდენ ხანს შეიძლება მისი დაცვა: ინტერვიუ ნატა გაგუასთან
როგორ ეძახის მამას ელის-მარია სააკაშვილი - ვიდეო
თაკო ტაბატაძისა და მისი რჩეულის ფოტოები - წყვილი კადრებს ბოდბიდან აქვეყნებს
„მიყვარს ის და არასდროს გავცვლი სხვა რამეზე, დროებითი პაუზა მაქვს და კმაყოფილი ვარ ჩემი გადაწყვეტილებით“- რას წერს გვანცა დარასელია
რა ეტაპზეა სექტემრბის მდგომარეობით რიკოთის მშენებარე ავტო-მაგისტრალი
გაიზარდა თუ არა საქართველოში რუსების მხრიდან ავტომობილებზე მოთხოვნა
რატომ არ ჯარიმდებიან რუსული სანომრე ნიშნიანი ავტომობილები საქართველოში
ქართული საბავშვო მოთხრობები, ლექსები, იგავ-არაკები
10, 15, 20, 25 და 30 სტუმარზე დაბადების დღის გადახდა თინეიჯერებისთვის
მხიარული ანიმატორი ბიჭებისთვის და გასართობი შოუ-პროგრამა, ბონუსად ვარსკვლავის გახსნა!
დაბადების დღის თემატური პაკეტი 10+1 ბავშვზე, თემატური გაფორმება, ქაღალდის შოუ და ანიმაციური გმირი. საჩუქრად წვეულების დეკორაცია
ექნებათ თუ არა მშობლებს საბავშვო ბაღის შენობაში შესვლის უფლება ახალი სასწავლო წლიდან და რას სთავაზობს ბაღი იმ მშობლებს, რომლებსაც პირველად შეჰყათ შვილები ბაღში
"საკუთარ დედას ჩემი რცხვენია, რადგან ქმარს გავშორდი... მეუბნება, ყველაფერი მოითმინე და აცადე შენს ქმარს "დაღვინებაო"
უუფლებო ქალები საუდის არაბეთში - რისი ატანა უწევდათ ქალებს, რომლებიც მთლიანად მამაკაცებზე იყვნენ დამოკიდებულნი და რა აკრძალვები აქვთ ახლა
სამსუნგის სარეცხი მანქანა AI Ecobubble™ ტექნოლოგიით - ჭკვიანი რეცხვა, უნაკლო სისუფთავე
„მოასწარი ზაფხული“ - ლიბერთის ახალი აქცია სამომხმარებლო სესხებზე დაიწყო
30 შოკისმომგვრელი ფოტო, რომელთა გადაღებაც მხოლოდ აზიაში შეგიძლიათ
ეს ამბავი არსად თქმულა - როგორ გადაარჩინა მამუკა ონაშვილმა ნინაკა გელაშვილი
„ბრიტანეთი აღარასოდეს იქნება ისეთი, როგორიც ელისაბედის დროს იყო“ - რა ელის გაერთიანებულ სამეფოს დედოფალ ელისაბედის გარეშე?
"წუხელ წყალგაღმა დედაჩემმა ცოცხალი დამიტირა" - როგორ გადაარჩინეს საქართველო შავი ჭირის ეპიდემიას ხევსურეთში
"ადამიანების ზოოპარკი"- ევროპის უდიდესი სირცხვილი, რომელსაც მეორე მსოფლიო ომამდე კონტინენტის არაერთ ქვეყანაში ნახვადით
როგორ მოვაგვაროთ ურთიერთობა უყურადღებო ოთახის მეგობართან
როგორ იმოგზაურო მსოფლიოს გარშემო უფასოდ, ან ბიუჯეტურ ფასად
რომელი ვიტამინები სჭირდება ქალის ორგანიზმს 40 წლის ასაკიდან
შალვა ამონაშვილი - "როგორ აღვზარდოთ ჩვენი შვილები"
პატარა ნინო სურგულაძის მიერ საოცრად შესრულებული "ჰერიო ბიჭებო"
გოგონას სიმსივნისგან თმა გასცვივდა... აი, რა მოიფიქრა მისმა მამიკომ
რა უნდათ ბავშვებს ყველაზე მეტად - ვიდეო, რომელიც ყველა მშობელს ცრემლს მოგვრის
აუცილებელი რჩევები, თუ როგორ მივაჩვიოთ ბავშვი დამოუკიდებლად დაძინებას