ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en
სომხეთი: სიძულვილის ენა სიტყვის თავისუფლების წინააღმდეგ ‹ რეგიონული მედიის ქსელი
სანდო ინფორმაცია გვაძლიერებს | ანალიტიკა და გამოძიება აღმოსავლეთ ევროპისა და კავკასიის შესახებ
2015 წლის 25 მაისი   ავტორი: პარანძემ ავაგიანი
მოქმედი კანონმდებლობით იკრძალება რასისტული და სხვა მსგავსი გამონათქვამები, მაგრამ არა ვერბალური თავდასხმები ლგბტი თემის წარმომადგენლებზე.
ბოლოდროინდელი სასამართლო დავების დროს გამოვლენილმა საკანონმდებლო ხარვეზებმა ცხადყო, რომ სომხეთში სექსუალური უმცირესობების წარმომადგენლები დაუცველები არიან სიძულვილის ენისა და დისკრიმინაციული გამონათქვამების წინაშე.
გასულ კვირას, რაიონულმა სასამართლომ გაზეთ „ირავუნკის“ წინააღმდეგ გამამტყუნებელი განაჩენი გამოიტანა. საქმე ეხება სამი პირის მიერ შეტანილ საჩივარს, რომელშიც ისინი გამოცემას ცილისწამებასა და დისკრიმინაციაში ადანაშაულებენ მათი სექსუალური ორიენტაციის გამო.
მომჩივანეებმა არმან საჰაკიანმა, ჰოვანეს მკრტიჩიანმა და გრიგორ გევორგიანი გაზეთის რედაქტორს ჰოვანეს გალაჯიანს მის მიერ 2014 წლის მაისში დაწერილი სტატიის გამო უჩივლეს. სატატიაში ის საზოგადოებას გეი ადამიანების მიმართ „ნულოვანი ტოლერანტობისკენ“ მოუწოდებდა რომლებიც, მისი სიტყვებით, „საერთაშორისო ჰომოსექსუალი ლობის ინტერესებს ემსახურებოდნენ“.
გალაჯიანმა სტატიაში სამოცი ადამიანი დაასახელა და ისინი „ხალხის და სახელმწიფოს მტრებად“ შერაცხა. მან ასევე მოუწოდა საჯარო და კერძო სექტორის, ასევე მედია და საგანმანათლებლო დაწესებულებების წარმომადგენლებს არ აიყვანათ ეს ადამიანები სამსახურში და არ მიეცათ მათთვის აზრის გამოხატვის საშუალება.
როდესაც სიაში დასახელებული ადამიანები რედაქტორს სასამართლოში ჩივილით დაემუქრნენ, გაზეთმა ჰომოფობიური შინაარსის მქონე სტატიების გამოცემა უფრო გაახშირა.
ერევნის კენტრონის და ნორკ-მარშის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით, გაზეთ „ირავუნკში“ 2014 წლის მაისში გამოქვეყნებული სტატია ცილისმწამებლურად იქნა მიჩნეული. რედაქციას მისი გამაბათილებელი სტატიის გამოქვეყნება, ხოლო გალაჯიანს მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად, თითოეული მომჩივანისათვის 250 000 (500 აშშ დოლარის) დრამის გადახდა დაეკისრა.
სასამართლოს ეს გადაწყვეტილება მოულოდნელი იყო, რადგან მარტში სომხეთის სააპელაციო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა გაზეთ „ირავუნკის“ წინააღმდეგ შეტანილი ანალოგიური საჩივარი, რომელიც იმავე საგაზეთო სტატიას ეხებოდა. სასამართლოს სტატიაში ნახსენებმა სხვა თექვსმეტმა პიროვნებამ მიმართა, რომლებიც გაზეთის რედაქციას ცილისწამებასა და დისკრიმინაციაში ადანაშაულებდნენ.
სააპელაციო სასამართლოს დადგენილებით, გაზეთ „ირავუნკში“ გამოქვეყნებული მასალებით ამ თექვსმეტი მომჩივანის უფლებები და რეპუტაცია არ დაზარალებულა, რადგან რედაქცია გამოხატვის თავისუფლების უფლებით ხელმძღვანელობდა.
გალაჯიანის თქმით, ის „ჰომოსექსუალი ლობის“ მსხვერპლი გახდა, რომელიც ეცადა მის გაჩუმებას და რომ უკვე არსებობს ჟურნალისტების მიერ გამოხატვის მძაფრი ფორმების გამოყენების სამართლებრივი პრეცედენტები.
გალაჯიანის ინტერესებს რესპუბლიკური პარტიის და პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის წევრი ჰოვანეს საჰაკიანი იცავდა.
„გალაჯიანმა, როგორც ეროვნული აზროვნების მქონე ცნობილმა ჟურნალისტმა, უბრალოდ თავისი აზრი გამოხატა, ზუსტად ისე, როგორც ამას უმცირესობების წარმომადგენლები აკეთებენ,“ – თქვა საჰაკიანმა. მისი განმარტებით, სომხური კანონმდებლობის მიხედვით, სექსუალურ უმცირესობებს „არ გააჩნიათ არანაირი პრივილეგიები, თუმცა არც დისკრიმინაციას განიცდიან.“
შესაძლებელია ეს გადაწყვეტილება უფრო მაღალი ინსტანციის სასამართლოს მიერ შეიცვალოს, თუმცა ნებისმიერ შემთხვევაში ის შეიძლება პრეცედენტად დარჩეს.
ამასთან დაკავშირებით უფლებადამცველები, რომლებიც აქტიურად აკვირდებოდნენ საქმეს, უფრო მეტი სიფრთხილით საუბრობენ. არასამთავრობო ორგანიზაციის „უფლებების დაცვა საზღვრების გარეშე“ ხელმძღვანელი ჰაიკუჰი ჰარუტუნიანი აღნიშნავს, რომ დადგენილება დეტალურად ჯერჯერობით არავის წაუკითხავს.
„თუ გადაწყვეტილებაში წერია, რომ სტატია იყო მხოლოდ შეურაცხმყოფელი და არაფერი იქნება ნახსენები დისკრიმინაციასა და სიძულვილის ენაზე, მაშინ ეს პრეცედენტს ვერ შექმნის,“ – ამბობს ის.
ჰარუტუნიანის აზრით, გალაჯიანის დაცვის არგუმენტი მხოლოდ იმის გამო გახდა მისაღები, რომ სომხეთში ანტიდისკრიმინაციული კანონი არ არსებობს.
„იმის გამო, რომ სომხეთში არ არსებობს ანტიდისკრიმინაციული კანონი, გაზეთის რედაქტორმა დაცვის არგუმენტად გამოხატვის თავისუფლება მოიშველია,“ – ამბობს ის. „ანტიდისრიმინაციული კანონი არის მთავარი დოკუმენტი, რომელიც მკაფიო საზღვარს ავლებს გამოხატვის თავისუფლებასა და სიძულვილის და არატოლერანტობის პროპაგანდას შორის, უფრო მეტიც პასუხსაც აგებინებს იმას, ვინც ამ ზღვარს გადააბიჯებს.“
სიძულვილის ენა კრიმინალიზებულია სომხეთის სისხლის სამართლის კოდექსის 226 მუხლით, რომლის მიხედვითაც სასჯელის მზარდი სისტემა არის განსაზღვრული და იკრძალება ეთნიკური, რასობრივი და რელიგიური ნიშნით შუღლის გაღვივება ძალადობის ან ძალადობის მუქარის გამოყენებით.
იუსტიციის მინისტრის ჰოვანეს მანუკიანის განცხადებით, მისი უწყება განიხილავს ასეთი კანონის არსებობის აუცილებლობას და იმასაც, თუ როგორც უნდა წარიმართოს, საჭიროების შემთხვევაში, მისი მოსამზადებელი პროცესი.
„საჭიროა გავარკვიოთ საერთოდ რამდენად მიზანშეწონილია ასეთი კანონის მიღება“, – განუცხადა მან ევრაზიის პარტნიორობის ფონდის მიერ ორგანიზებულ დისკუსიაზე ჩვენს რეპორტიორს.
ორი წლის წინ ანტიდისკრიმინაციული კანონპროექტი სომხეთის ომბუდსმენის აპარატმა მოამზადა, თუმცა არაოფიციალური კონსულატაციების მიუხედავად, ის პარლამენტს განსახილველად არ გადაეგზავნა.
სახალხო დამცველის მოადგილე ტატევიკ ხაჩატრიანი აღნიშნავს, რომ ერთიანი ანტიდისკრიმინაციული კანონის მიღებით ყველა მოიგებს, რადგან ცალკეული კანონები, რომლებიც იმავე საკითხს ეხება არაორგანიზებულია და არასათანადოდ ფუნქციონირებს.
„ასეთ კანონებს არ ღებულობენ რომელიმე ერთი კონკრეტული სოციალური ჯგუფის დასაცავად,“ – ამბობს ის. „ანტიდისკრიმინაციული კანონის მიღებით დაცული იქნება ყველა მოქალაქე განურჩევლად სქესისა, სოციალური სტატუსისა, ჯანმრთელობის მდგომარეობისა, პოლიტიკური შეხედულებისა და ა.შ.“
სერგეი გაბრიელიანი საქველმოქმედო ორგანიზაციის „ნორ სერუნდის“ („ახალი თაობა“) ხელმძღვანელია, რომლის წევრებიც არიან საჰაკიანი და სტატიაში დასახელებული სხვა ადამიანები. მისი მტკიცებით, არ არსებობს იმის პოლიტიკური ნება, რომ ახალი კანონის საშუალებით სიძულვილის ენას უფრო ფართო განმარტება მიეცეს.
პოლიტიკური ნების არარსებობის დასტურად ის აღნიშნავს, რომ სასამართლო დავების მიუხედავად, გაზეთის დირექტორი, პარლამენტარი და რესპუბლიკური პარტიის წევრი – ჰაიკ ბაბუხანიანი, შარშან ოქტომბერში პრეზიდენტმა სერჟ სარგსიანმა სახელმწიფო ღირსების ორდენით დააჯილდოვა.
ერევნის პრესკლუბის თავმჯდომარე ბორის ნავასარდიანი შიშობს, რომ სომხეთის გაწევრიანება ევრაზიის ეკონომიკურ კავშირში, რომელიც ამა წლის იანვარში მოხდა, თუმცა 2013 წლიდან იგეგმებოდა, ხელს შეუწყობს რუსეთის მიერ ინსპირირებული რეტროგრადული საკანონმდებლო ნაბიჯების განხორციელებას.
„თექვსმეტი პირის მიერ შეტანილი სარჩელის არდაკმაყოფილება არის არსებული პოლიტიკური კლიმატის შედეგი,“ – თქვა მან ჩვენთან საუბრისას. „იმ ნორმების გამოყენება, რომლებიც ადამიანის უფლებათა კონვენციებით რეგულირდება არ ხდება იმ გეოპოლიტიკუტი არჩევანის გამო, რომელიც სომხეთმა წელიწად-ნახევრის წინ გააკეთა.“
Amnesty International-ის ბოლო ანგარიშის მიხედვით, ანტიდისკრიმინაციული კანონპროექტი, რომელიც სომხეთს ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების ხელმოწერის შემდეგ უნდა მიეღო, მას შემდეგ გაიყინა, რაც პრეზიდენტმა სარგსიანმა 2013 წელს რუსულ ეკონომიკურ ბლოკში გაწევრიანების შესახებ გააკეთა განცხადება.
„ევრაზიულ კავშირში გაწევრიანების შემდეგ, სომხეთი ცდილობს გადმოიღოს ისეთი პოლიტიკა და დამოკიდებულება, როგორიც ლგბტი თემის მიმართ არსებობს რუსეთში,“- ამბობს გაბრიელიანი. „ჯერჯერობით სომხეთს არ მიუღია სამარცხვინო კანონი გეი პროპაგანდის შესახებ, რომელიც რუსეთში არის მიღებული და უკვე მიიღო ყაზახეთმაც“.
თუმცა არსებობს ნიშნები, რომ ევროკავშირის კარი არ არის საბოლოოდ დახურული, რამაც შესაძლოა ცოტათი დააცხროს რეპრესიული ტენდენცია.
ერევანში ევროკავშირის დელეგაციის პრესისა და ინფორმაციის სამსახურის უფროსი დირკ ლორენცი აცხადებს, რომ ადამიანის უფლებათა სფეროში რეფორმების განხორციელების ვალდებულება სომხეთმა ვილნიუსის სამიტზე მიღწეული შეთანხმებით აიღო და ის საბოლოოდ ორმხრივი შეთანხმებით განმტკიცდება.
„იმის მიუხედავად, თუ რა არჩევანს გააკეთებს სომხეთი და რომელ ბლოკში გაწევრიანების გადაწყვეტილებას მიიღებს, ორივე მხარე [ევროკავშირი და ერევანი] მზადაა გააგრძელოს თანამშრომლობა სომხეთში ადამიანის უფლებათა დაცვის სფეროში,“ – განაცხადა ლორენცმა.
პარანძემ ავაგიანი და ლილიტ არაკელიანი თავისუფალი ჟურნალისტებია სომხეთში.
Click to share on Twitter (Opens in new window)
Click to share on Facebook (Opens in new window)
ევროკავშირის პრიზი ჟურნალისტიკაში 2017 გახსნილად გამოცხადდა
მედია კონკურსი – სასურსათო უსაფრთხოების გამოწვევები საქართველოში
სომხეთი ვერც რუსეთს ელევა და ვერც ევროკავშირს
არქივები აირჩიეთ თვე სექტემბერი 2022 ივლისი 2022 მაისი 2022 აპრილი 2022 ნოემბერი 2021 სექტემბერი 2021 ივლისი 2021 აპრილი 2021 მარტი 2021 აგვისტო 2020 სექტემბერი 2019 აგვისტო 2019 ივნისი 2019 მაისი 2019 აპრილი 2019 დეკემბერი 2018 სექტემბერი 2018 ივლისი 2018 მაისი 2018 აპრილი 2018 თებერვალი 2018 სექტემბერი 2017 მაისი 2017 აპრილი 2017 მარტი 2017 თებერვალი 2017 იანვარი 2017 დეკემბერი 2016 ნოემბერი 2016 ოქტომბერი 2016 სექტემბერი 2016 აგვისტო 2016 ივლისი 2016 ივნისი 2016 მაისი 2016 აპრილი 2016 მარტი 2016 თებერვალი 2016 იანვარი 2016 დეკემბერი 2015 სექტემბერი 2015 აგვისტო 2015 ივლისი 2015 ივნისი 2015 მაისი 2015 აპრილი 2015 მარტი 2015 თებერვალი 2015 იანვარი 2015 დეკემბერი 2014 ნოემბერი 2014 ოქტომბერი 2014 სექტემბერი 2014 აგვისტო 2014 ივლისი 2014 ივნისი 2014 მაისი 2014 აპრილი 2014 მარტი 2014 თებერვალი 2014 იანვარი 2014 დეკემბერი 2013 ნოემბერი 2013 ოქტომბერი 2013 სექტემბერი 2013 აგვისტო 2013 ივლისი 2013 ივნისი 2013 მაისი 2013 აპრილი 2013 მარტი 2013 თებერვალი 2013 იანვარი 2013 დეკემბერი 2012 ნოემბერი 2012 ოქტომბერი 2012 სექტემბერი 2012 აგვისტო 2012 ივლისი 2012 ივნისი 2012 მაისი 2012 აპრილი 2012 მარტი 2012 თებერვალი 2012 იანვარი 2012 დეკემბერი 2011 ნოემბერი 2011 ოქტომბერი 2011 სექტემბერი 2011 აგვისტო 2011 ივლისი 2011 ივნისი 2011 მაისი 2011 აპრილი 2011 იანვარი 2011 დეკემბერი 2010 ნოემბერი 2010 ოქტომბერი 2010 სექტემბერი 2010 აგვისტო 2010 ივლისი 2010 ივნისი 2010 მაისი 2009 აპრილი 2009 მარტი 2009 თებერვალი 2009 იანვარი 2009 დეკემბერი 2008 ნოემბერი 2008 ოქტომბერი 2008 სექტემბერი 2008 აგვისტო 2008 ივლისი 2008 ივნისი 2008 მაისი 2008 აპრილი 2008 მარტი 2008 თებერვალი 2008 იანვარი 2008 დეკემბერი 2007
2008 წლის რუსეთ საქართველოს ომი EUMM IWPR ადამიანის უფლებები აზერბაიჯანი არმენ კარაპეტიანი არშალუის მგდესიანი არჩევნები აფგან მუხტარლი აფხაზეთი განათლება განცხადებები დევნილები ევროკავშირი ეკატერინა პოღოსიანი ეკონომიკა ვაჰე ჰარუტუნიანი თურქეთი ილჰამ ალიევი ირანი კავკასია კონფლიქტი კორუფცია ლგბტ ლილიტ არაკელიანი მედია მთიანი ყარაბაღი ნურგულ ნოვრუზი ომი პოლიტპატიმრები ჟურნალისტიკა რუსეთი რჩეული სამირა აჰმედბეილი სამხრეთ ოსეთი საპრეზიდენტო არჩევნები საქართველო სერჟ სარგსიანი სიტყვის თავისუფლება სომხეთი ტრენინგი ქალები ქალთა უფლებები შაჰლა სულთანოვა ჯანდაცვა
Institute for War and Peace Reporting | ომისა და მშვიდობის გაშუქების ინსტიტუტი | © 2007-2022
ვებგვერდის ფორმა და შინაარსი დაცულია Creative Commons-ის არაკომერციული 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიის ფარგლებში.
ჩვენ ვიყენებთ ქუქი ჩანაწერებს. თქვენი პარამეტრების დამახსოვრებით ჩვენ გაწვდით საუკეთესო მომსახურებას განმეორებითი ვიზიტების დროს. "თანახმა ვარ" ღილაკზე დაჭერით თქვენ გასცემთ ქუქი ჩანაწერების გამოყენების ნებართვას. თუმცა "პარამეტრები" ფუნქციით თქვენ შეგიძლიათ გააკონტროლოთ თქვენს მიერ ნებადართული მონაცემების გაზიარება. მეტი ინფორმაციისთვის იხილეთ სტატიები: ჩვენს მიერ გამოყენებული ქუქი ჩანაწერები | ინტერნეტის ისტორია.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.
Other uncategorized cookies are those that are being analyzed and have not been classified into a category as yet.