ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en
ყარაბაღის სამშვიდობო პერსპექტივა ჩამოგდებულ ვერტმფრენთან ერთად დასამარდა? ‹ რეგიონული მედიის ქსელი
სანდო ინფორმაცია გვაძლიერებს | ანალიტიკა და გამოძიება აღმოსავლეთ ევროპისა და კავკასიის შესახებ
2014 წლის 30 ნოემბერი   ავტორი: არევიკ საჰაკაინი
ურთიერთბრალდებები საფრთხეს უქმნის სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის დიალოგის აღდგენის მცდელობებს.
ლამია ადილგზი, ზიარევიკ საჰაკაინი – კავკასია
აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების მიერ სომხეთის სამხედრო ვერტმფრენის ჩამოგდების ფაქტი ყველამ სერიოზულ ინციდენტად აღიარა. ოცწლიანი არამყარი ზავის მანძილზე ეს პილოტირებული საფრენი აპარატის ჩამოგდების პირველი შემთხვევა იყო.
მომხდართან დაკავშირებით განსხვავებული პოზიციები აქვთ ანალიტიკოსებს. ზოგი ფიქრობს, რომ ამან შესაძლოა კონფლიქტის განახლება გამოიწვიოს, ზოგი კი პირიქით, თვლის, რომ ეს ფაქტი დიდად არ იმოქმედებს სამშვიდობო პროცესზე, რომელიც ისედაც ჩიხშია შესული.
აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტროს მიხედვით, საბრძოლო ვერტმფრენი მი-24 აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების პოზიციებზე შეტევას აპირებდა, რის გამოც ის, საპასუხოდ გახსნილი ცეცხლის შედეგად, 12 ნოემბერს ჩამოაგდეს. სამინისტროს ინფორმაციით, ვერტმფრენი სომხეთის შეიარაღებულ ძალებს ეკუთვნოდა.
სომხეთის ხელისუფლება სამი სამხედრო პირის გარდაცვალებას ადასტურებს და ამტკიცებს, რომ ვერტმფრენი ყარაბაღის საჰაერო ძალებს ეკუთვნოდა. ისინი ასევე აღნიშნავენ, რომ ინციდენტი მოხდა ე.წ. „გამყოფი ხაზის“ შიგნით, რომელიც ერთდროულად ყარაბაღის საზღვარსაც და ფრონტის ხაზსაც წარმოადგენს.
აზერბაიჯანი არ აღიარებს ყარაბაღის დამოუკიდებლობას და შესაბამისად, არ ცნობს არც მის საჰაერო სივრცეს. რეგიონს სომხური ადმინისტრაცია 1994 წლიდან – საომარი მოქმედებების დასრულების დღიდან – უდგას სათავეში. აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრო 13 ნოემბერს გავრცელებულ განცხადებაში ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ „ოკუპირებულ ტერიტორიებზე“ აკრძალულია ნებისმიერი სახის ფრენის განხორცილება, იგულისხმება როგორც მთიანი ყარაბაღი, ისე სომხების მიერ კონტროლირებადი მისი მიმდებარე რაიონები.
თუმცა, ამის შემდეგ ცნობილი ხდება, რომ სომხეთის პრეზიდენტი სერჟ სარგსიანი ყარაბაღის დედაქალაქში, სტეპანაკერტში ვერტმფრენით ჩადის.
ერევანში მოქმედი კვლევითი ორგანიზაცია „ვოსკანაპატის“ დირექტორის ლევონ მელიქ-შაჰნაზარიანის თქმით, აზერბაიჯანის განცხადება, რომ ვერტმფრენი ჩამოგდების დროს ყარაბაღის ტერიტორიაზე იმყოფებოდა, არის ფაქტის ჩუმი აღიარება. მისი თქმით, ამის დადასტურება ვიდეო მასალაზე დაყრდნობით, ჭურვის ფრენის მარშრუტის გამოთვლით გახდა შესაძლებელი.
ორი მი-24 ტიპის სამხედრო ვერტმფრენი სომხეთი-ყარაბაღის შეიარაღებული ძალების ერთობლივ სამხედრო წვრთნებში იღებდა მონაწილეობას. მასში სულ 47 000 მოსამსახურე იყო ჩართული და ის ძალის დემონსტრირების შესანიშნავ მაგალითს წარმოადგენდა. ყარაბაღის თავდაცვის მინისტრის მოვსეს ჰაკობიანის განცხადებით, ამ წვრთნებს არაფერი ჰქონდათ საერთო ზაფხულში საზღვრისპირას განვითარებულ მოვლენებთან, რადგან ისინი ერთი წლით ადრე იყო დაგეგმილი.
სომხეთის თავდაცვის მინისტრი სეირან ოჰანიანის განცხადებით კი, ერთობლივი წვრთნების შესახებ სხვა ქვეყნებიც იყვნენ ინფორმირებული.
„ამ სასტიკ საქციელს საკადრისი პასუხი გაეცემა, შესაძლოა საკმაოდ მკაცრიც კი“, – განაცხადა მან.
ამ ინციდენტამდე რამდენი ხნით ადრე შედგა სომხეთის და აზერბაიჯანის პრეზიდენტების ორი შეხვედრა, სადაც ყარაბაღის კონფლიქტის მშვიდობიანი გზით მოგვარების მზაობა გამოიკვეთა (იხილეთ: აზერბაიჯანი-სომხეთის ურთიერთობებში გადატვირთვაა?). შედეგად, მოხდა საზღვრისპირა დაძაბულობის განმუხტვა და ფართომასტაბიანი კონფლიქტის თავიდან აცილება.
ვერტმფრენის ჩამოგდებას დიდი გამოხმაურება მოჰყვა საერთაშორისო საზოგადოების, განსაკუთრებით ეუთოს მხრიდან, რომელიც მინსკის ჯგუფში შემავალი სამი ქვეყნის -ამერიკის, რუსეთის და საფრანგეთის თანათავმჯდომარეობით – კონფლიქტის მოგვარების მთავარი მედიატორია.
„კონფლიქტის გამწვავება არავის ინტერესებში არ შედის. მხარეები უნდა ერიდონ შემდგომ ესკალაციას და უარი უნდა თქვან ომზე“, – განაცხადა ტვიტერის საშუალებით მინსკის ჯგუფის თანათავმჯდომარემ შეერთებული შტატებიდან ჯეიმს ვორლიკმა.
ატლანტიკური საბჭოს წარმომადგენლის, ექსპერტის საბინა ფრეიზერის შეფასებით, ეს ინციდენტი 1994 წელს დადებული ზავის შემდეგ „ყველაზე საშიში შემთხვევაა“.
„სულ უფრო იზრდება შანსი, რომ საფრთხის არასწორი შეფასების და არასწორი ტაქტიკის გამო „შემთხვევით ომი“ დაიწყოს“, – განაცხადა მან ჩვენთან საუბრისას. „ვერტმფრენის ჩამოგდების შედეგად, სავარაუდოდ, იმატებს დაძაბულობა და ძალადობა, ვიდრე მხარეები საბოლოოდ არ მიაღწევენ შეთანხმებას ნდობის აღდგენისკენ მიმართული ზომების განხორციელების თაობაზე, როგორც გამყოფი ხაზის გასწვრივ, ისე მთელი საზღვრის პერიმეტრზე“.
აზერბაიჯანის დიპლომატიური აკადემიის წარმომადგენელი, პოლიტოლოგი ელნურ სოლთანოვი არ ეთანხმება მოსაზრებას, რომ ინციდენტი ნეგატიურად იმოქმედებს განახლებულ სამშვიდო პროცესზე. მისი აზრით, „დასაზიანებელი პროცესი არ არსებობს, შესაბამისად, ბევრი არაფერი შეიცვლება“.
მოსალოდნელ შედეგებზე აღელვების მიზეზს ვერც სომხეთის ეროვნული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის დირექტორი მანველ სარგსიანი ხედავს. მისი თქმით, ყარაბაღი იმდენად დიდი ხნის მანძილზე იმყოფება არსებობის საფრთხის წინაშე, რომ „რასაც ჩვენ შიშის ატმოსფეროს ვეძახით იქ კარგა ხანია აღარ არსებობს“.
ჯერ-ჯერობით არ მომხდარა ვერტმფრენის ჩამოგდების ადგილის შესწავლა და არც დაღუპული ეკიპაჟის წევრების გვამების გადმოყვანა. დაღუპულები არიან შეიარაღებული ძალების მაიორი სერგეი საჰაკიანი, ლეიტენატი აზატ საჰაკიანი და უფროსი ლეიტენანტი სარგის ნაზარიანი.
სომხეთის თავდაცვის სამინისტროს პრესსპიკერის არტურ ჰოვანესიანის მტკიცებით, მათ „უკვე გამოხატეს მზადყოფნა საერთაშორისო ექსპერტიზის ჩატარების თაობაზე“.
სომხეთის ხელისუფლების წარმომადგენლებმა შემთხვევის ადგილზე დახმარების გაწევის თხოვნით მიმართეს ეუთოსა და წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს. მათივე განცხადებით, აზერბაიჯანი, მათთვის ხელის შეშლის მიზნით, ტერიტორიის მიმართულებით სისტემატიურად ხსნის ცეცხლს.
ჰოვანესიანი თვლის, რომ ადგილის დათვალიერება ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან „ვერტმფრენის ფრაგმენტების შესწავლა შესაძლებელს გახდის დავამტკიცოთ, რომ მას შეიარაღება არ გადაჰქონდა“.
„თუ ბაქო საერთაშორისო ორგანიზაციებს არ დართავს ცხედრების ამოყვანის ნებას, ყველანაირი კომენტარი ზედმეტი იქნება“, – დასძინა მან.
ფრეიზერის აზრით, „უთანხმოება სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის იმის თაობაზე, იყო თუ არა ვერტმფრენი შეიარაღებული, კიდევ ერთხელ ამტკიცებს იმას, რომ კონფლიქტურ რეგიონს უფრო გაფართოებული საერთაშორისო მონიტორინგი და ინციდენტების პრევენციის მექანიზმები ესაჭიროება“.
ლამია ადილგიზი აზერბაიჯანელი ჟურნალისტია და ის ამჟამად სტამბოლში მუშაობს. არევიკ საჰაკაინი თავისუფალი ჟურნალისტია სომხეთში.
Click to share on Twitter (Opens in new window)
Click to share on Facebook (Opens in new window)
არქივები აირჩიეთ თვე სექტემბერი 2022 ივლისი 2022 მაისი 2022 აპრილი 2022 ნოემბერი 2021 სექტემბერი 2021 ივლისი 2021 აპრილი 2021 მარტი 2021 აგვისტო 2020 სექტემბერი 2019 აგვისტო 2019 ივნისი 2019 მაისი 2019 აპრილი 2019 დეკემბერი 2018 სექტემბერი 2018 ივლისი 2018 მაისი 2018 აპრილი 2018 თებერვალი 2018 სექტემბერი 2017 მაისი 2017 აპრილი 2017 მარტი 2017 თებერვალი 2017 იანვარი 2017 დეკემბერი 2016 ნოემბერი 2016 ოქტომბერი 2016 სექტემბერი 2016 აგვისტო 2016 ივლისი 2016 ივნისი 2016 მაისი 2016 აპრილი 2016 მარტი 2016 თებერვალი 2016 იანვარი 2016 დეკემბერი 2015 სექტემბერი 2015 აგვისტო 2015 ივლისი 2015 ივნისი 2015 მაისი 2015 აპრილი 2015 მარტი 2015 თებერვალი 2015 იანვარი 2015 დეკემბერი 2014 ნოემბერი 2014 ოქტომბერი 2014 სექტემბერი 2014 აგვისტო 2014 ივლისი 2014 ივნისი 2014 მაისი 2014 აპრილი 2014 მარტი 2014 თებერვალი 2014 იანვარი 2014 დეკემბერი 2013 ნოემბერი 2013 ოქტომბერი 2013 სექტემბერი 2013 აგვისტო 2013 ივლისი 2013 ივნისი 2013 მაისი 2013 აპრილი 2013 მარტი 2013 თებერვალი 2013 იანვარი 2013 დეკემბერი 2012 ნოემბერი 2012 ოქტომბერი 2012 სექტემბერი 2012 აგვისტო 2012 ივლისი 2012 ივნისი 2012 მაისი 2012 აპრილი 2012 მარტი 2012 თებერვალი 2012 იანვარი 2012 დეკემბერი 2011 ნოემბერი 2011 ოქტომბერი 2011 სექტემბერი 2011 აგვისტო 2011 ივლისი 2011 ივნისი 2011 მაისი 2011 აპრილი 2011 იანვარი 2011 დეკემბერი 2010 ნოემბერი 2010 ოქტომბერი 2010 სექტემბერი 2010 აგვისტო 2010 ივლისი 2010 ივნისი 2010 მაისი 2009 აპრილი 2009 მარტი 2009 თებერვალი 2009 იანვარი 2009 დეკემბერი 2008 ნოემბერი 2008 ოქტომბერი 2008 სექტემბერი 2008 აგვისტო 2008 ივლისი 2008 ივნისი 2008 მაისი 2008 აპრილი 2008 მარტი 2008 თებერვალი 2008 იანვარი 2008 დეკემბერი 2007
2008 წლის რუსეთ საქართველოს ომი EUMM IWPR ადამიანის უფლებები აზერბაიჯანი არმენ კარაპეტიანი არშალუის მგდესიანი არჩევნები აფგან მუხტარლი აფხაზეთი განათლება განცხადებები დევნილები ევროკავშირი ეკატერინა პოღოსიანი ეკონომიკა ვაჰე ჰარუტუნიანი თურქეთი ილჰამ ალიევი ირანი კავკასია კონფლიქტი კორუფცია ლგბტ ლილიტ არაკელიანი მედია მთიანი ყარაბაღი ნურგულ ნოვრუზი ომი პოლიტპატიმრები ჟურნალისტიკა რუსეთი რჩეული სამირა აჰმედბეილი სამხრეთ ოსეთი საპრეზიდენტო არჩევნები საქართველო სერჟ სარგსიანი სიტყვის თავისუფლება სომხეთი ტრენინგი ქალები ქალთა უფლებები შაჰლა სულთანოვა ჯანდაცვა
Institute for War and Peace Reporting | ომისა და მშვიდობის გაშუქების ინსტიტუტი | © 2007-2022
ვებგვერდის ფორმა და შინაარსი დაცულია Creative Commons-ის არაკომერციული 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიის ფარგლებში.
ჩვენ ვიყენებთ ქუქი ჩანაწერებს. თქვენი პარამეტრების დამახსოვრებით ჩვენ გაწვდით საუკეთესო მომსახურებას განმეორებითი ვიზიტების დროს. "თანახმა ვარ" ღილაკზე დაჭერით თქვენ გასცემთ ქუქი ჩანაწერების გამოყენების ნებართვას. თუმცა "პარამეტრები" ფუნქციით თქვენ შეგიძლიათ გააკონტროლოთ თქვენს მიერ ნებადართული მონაცემების გაზიარება. მეტი ინფორმაციისთვის იხილეთ სტატიები: ჩვენს მიერ გამოყენებული ქუქი ჩანაწერები | ინტერნეტის ისტორია.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.
Other uncategorized cookies are those that are being analyzed and have not been classified into a category as yet.