ka ka en en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka nl en ka ka ka ne ka en ka ka ka ka en en ka ka ka en en en ka en en en en ka en en en es en ka en en es en en en ka ka ka ka en en en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka en en ka ka ka ka ka xmf ka xmf sv ka ka ka en en sv fr de de fr fr fr sv en fr en ja fr de fr es nb fr de en en sv de de fr en fr it fr de en nl ka en en ka en ka en ka en en en en en en en en en ka en en en en en ka ka ka ka en de ka en en en en ka ka en en ka ka ka nb ka en ka ka ka ka en en ka ka ka en en en en en ka en en ka ka en en en ka ka ka ka ka en en en en en en en en en ka ka ka en
ბნელი მატერიის რევოლუციური თეორია | სამყარო შენს ოთახში
The Universe in your room
კოსმოსის გასაღები – ანუ საიდან ვიცით უცნაური რაღაცეები →
იანვარი 27, 2013 %(count)s კომენტარი
სამყარო სავსეა ბნელი მატერიით. არავინ იცის რისგან შედგება ის. ოსლოს უნივერსიტეტის ფიზიკოსი ამ მისტერიის მათემატიკურ ამოხსნამდე მივიდა.
ასტროფიზიკოსებმა უკანასკნელი 80 წლის მანძილზე იციან რომ სამყაროს უდიდესი ნაწილი შედგება უცნობი ბნელი მატერიისგან. “ჩვენ ვეძებთ ახალ წევრს ჩვენს ნაწილაკთა ზოოპარკში, რათა ამოვხსნათ ბნელი მატერია. ვიცით რომ ის ძალზედ ეგზოტიკური ცხოველია. ვფიქრობ მივაგენით დამაჯერებელ ამოხსნას.” – ამბობს არე რაკლევი ნაწილაკების ფიზიკის პროფესორი ოსლოს უნივერსიტეტის ფიზიკის დეპარტამენტში. ის უნივერსიტეტის წამყვანი თეორიტიკოსია. მის ჰიპოთეზას აქვს პრეტენზია რომ ხსნის ბნელი მატერიის შემადგენლობას და იმას თუ როგორ არის შესაძლებელი უჩინარი ნაწილაკების ექსპერიმენტულად აღმოჩენა.
თუმცა ბნელი მატერია უჩინარია, ასტროფიზიკოსებმა იციან რომ ის არსებობს. მის გარეშე შეუძლებელია აიხსნას თუ როგორ კრავს სამყარო ხილულ მატერიას ერთად. მსოფლიოში ცნობილი შვეიცარელი ფიზიკოსი ფრიც ზვიკი ჯერ კიდევ ადრეულ 1930-იანებში აყალიბებდა ბნელი მატერიის კონცეფციას. ასტროფიზიკოსებმა გამოითვალეს რომ დაკვირვებადი  სამყაროს მასის 80% უჩინარია. გრავიტაციის წყალობით ბნელი მატერია ერთად იკვრება, როგორც ჩვეულებვრივი მატერია.
იგი ხსნის თუ რატომ მოძრაობენ ვარსკვლავები იმგვარად როგორც ვხედავთ. ის ასევე ხსნის გალაქტიკების ბრუნვის სიჩქარეს. “მიუხედავად იმისა რომ შეგვიძლია გამოვითვალოთ ბნელი მატერიის რაოდენობა სამყაროში. მის შესახებ ბევრი არაფერი ვიცით. ბნელი მატერიის ნაწილაკებს ან დიდი მასა აქვთ, ან თვითონ ნაწილაკები უნდა იყვნენ ძალიან ბევრნი.”
არე რაკლევი ცდილობს დაამტკიცოს რომ ბნელი მატერია შედგება გრავიტინოებისგან. ამ ნაწილაკებს უსამართლოდ ეპყრობოდნენ წლების განმავლობაში. რა არის გრავიტინოები? გრავიტინო არის გრავიტონის სუპერსიმეტრიული პარტნიორი. კიდევ უფრო რომ დავაზუსტოთ. “გრავიტინო არის ჰიპოთეზური ნაწილაკის გრავიტონის ასევე ჰიპოთეზური, სუპერსიმეტრიული პარტნიორი. ასე რომ ამაზე უფრო ჰიპოთეზური ნაწილაკის წარმოდგენა შეუძლებელია” იცინის რაკლევი. რომელიც წერს მის ვებ გვერდზე რომ იგი ეძებს ბნელ მატერიას საკუთარი დივანის ქვეშ და სხვა ადგილებზე.
იმისთვის რომ ჩავიხედოთ ღრმად, თუ რატომ სჯერა რაკლევს, რომ ბნელი მატერია შედგება გრავიტინოებისგან, და გავიგოთ რას ამბობს თეორია ამ ნაწილაკებზე, უნდა განვიხილოთ რამდენიმე ნაბიჯი:
ფიზიკოსებს სურთ გაიგონ არის თუ არა ბუნება სუპერსიმეტრიული. სუპერსიმეტრია ნიშნავს რომ ძალებს და მატერიას შორის არსებობს სიმტერია. სუპერსიმეტრიის მიხედვით ყოველი ტიპის ელექტრონთვის და კვარკისთვის არსებობს წარმომადგენლობითი მძიმე სუპერსიმეტრიული პარტნიორი. სუპერსიმეტრიული ნაწილაკები წარმოიქმნენ დიდი აფეთქების შემდეგ თითქმის მყისიერად. თუ ისინი გადარჩნენ დღემდე, შეიძლება სწორედ ეს ნაწილაკები ქმნიან ბნელ მატერიას. როგორც უკვე ვთქვით გრავიტინოს სუპერსიმეტრიული პარტნიორია გრავიტონი. “გრავიტონი არის ნაწილაკი, რომელსაც გადააქვს გრავიტაციული ძალა. როგორც ფოტონს ელექტრომაგნიტური ძალა. თუ გრავიტონები არაფერს იწონიან საერთოდ, გრავიტინოს მასა შესაძლოა საგრძნობლად შესამჩნევიც იყოს. თუ ბუნება სუპერსიმეტრიულია და გრავიტონები არსებობენ, მაშინ გრავიტინოებიც არსებობენ და პირიქითაც. – ეს სუფთა მათემატიკაა” თუმცა აქ არის პატარა “მაგრამ” ფიზიკოსებს არ შეუძლიათ აღწერონ გრავიტონებისა და გრავიტინოების ურთიერთქმედება, სანამ ისინი არ გააერთიანებენ ბუნების ყველა ძალას ერთ თეორიაში.
ერთ-ერთი უდიესი საქმე რის გაკეთებასაც ფიზიკოსები დიდი ხანია ცდილობენ ეს არის ბუნების ყველა ძალის გაერთიანება ერთ თეორიაში. მეცხრამეტე საუკუნის შუა წლებში ფიზიკოსებმა აღმოაჩინეს რომ ელექტრობა და მაგნიტიზმი ერთიდაიგივე ძალის შემადგენელს წარმოადგენენ. მას შემდეგ ამ ძალას ელექტრომაგნიტიზმი ქვია. ბუნების ორი დანარჩენი ძალა არის ბირთვული ძალები. ძლიერი ურთიერთქმედება და სუსტი ურთიერთქმედება. სუსტი ურთიერთქმედება შეიძლება ნახოთ რადიოაქტიური დაშლისას. ძლიერი ბირთვული ურთიერთქმედება ათ მილიარდჯერ უფრო ძლიერია ის კრავს ნეიტრონებს და პროტონებს ერთად ატმომის ბირთვში.
1970-იანებში ელექტრომაგნიტიზმი გაერთიანდა ძლიერ და სუსტ ბირთვულ ძალებთან, რასაც ფიზიკოსებმა სტანდარტული მოდელი უწოდეს. ბუნების მეთხე ძალას წარმოადგენს გრავიტაცია. მიუხედავად იმისა რომ კიბიდან ჩამოვარდნა ძალიან მტკივნეულია, გრავიტაცია მაინც ყველაზე სუსტია ბუნების ოთხ ძალას შორის. პრობლემა მდგომარეობს იმაში რომ ფიზიკოსები ჯერ-ჯერობით ვერ აერთიანებენ  გრავიტაციას დანარჩენ სამ ბუნების ძალასთან. როდესაც ეს გაერთიანება შედგება, ყოველივე მოგვცემს უნიკალურ ცოდნას სამყაროს შესახებ. ის მოგვცემს შესაძლებლობას რომ აღვწეროთ ნებისმიერი შესაძლო ნაწილაკის ურთიერთქმედება. ამას ფიზიკოსები ყველაფრის თეორიას ეძახიან – ToE (Theory of Everything)
“იმისთვის რომ გრავიტაცია გააერთიანო დანარჩენ სამ ძალასთან, ის უნდა გაიგო კვანტურ დონეზე, კვანტური თეორიის ფარგლებში. ეს ნიშნავს იმას რომ გვჭირდება თეორია სადაც ატომის ბირთვი შეიცავს ნაწილაკ გრავიტონს” დღესდღეობით მკვლევარები ეძებენ როგორც სუპერსიმეტრიას ასევე ყველაფრის თეორიას. გრავიტონის აღმოჩენა იქნებოდა უზარმზარი ნაბიჯი ამ მიმართულებით.
“როდესაც არ ხდება ელექტრომაგნიტური ურთიერთქმედება ხილულ ნაწილაკებთან. ნაწილაკებს შეუძლიათ გადაკვეთონ ჩვენი სხელი, პლანეტა, ისე რომ არც ერთმა ხელსაწყომ არ დააფიქსიროს. აქ ერთვება სუპერსიმეტრია, თუ სუპერსიმეტრია მართალია, ფიზიკას შეუძლია აღწეროს რატომ არსებობს ბნელი მატერია. ეს არის საინტერესო” ამბობს რაკლევი. ის ამტკიცებს რომ ბნელი მატერია შედგება გრავიტინოებისგან. “სუპერსიმეტრია ყველაფერს ამარტივებს, თუ ყველაფრის თეორია არსებობს, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ თუ შესაძლებელია ბუნების 4 ძალის გაერთაინება. მაშინ გრავიტინოები უნდა არსებობდნენ.” “დიდი აფეთქებიდან მცირე ხანში გვქონდა ნაწილაკების ბულიონი რომლებიც ეჯახებოდნენ ერთმანეთს. გლუონები რომელიც არის ძალის გადამტანი ნაწილაკები ბირთვულ ძლიერ ურთიერთქმედებაში, ეჯახებოდა სხვა გლუონებს და გამოიყოფოდა გრავიტინოები. ბევრი გრავიტინო ჩამოყალიბდა დიდი აფეთქების შემდეგ როდესაც სამყარო ჯერ კიდევ პლაზმურ მდგომარეობაში იყო. ასე რომ ჩვენ გვაქვს ახსნა თუ რატომ არსებობენ გრავიტინოები.”
4) სიცოცხლის ხანგრძლივობის ცვლილება
ფიზიკოსები გრავიტინოებში პრობლემას ხედავდნენ. მათ სჯეროდათ რომ სუპერსიმეტრია არ გამოდგებოდა “ფიზიკოსები ცდილობდნენ გამოერიცხათ გრავიტინოები თავიანთი მოდელებიდან. ჩვენ მეორეს მხრივ ვიპოვეთ ახალი ამოხსნა რომელიც აერთიანებს სუპერსიმეტრიის მოდელს ბნელ მატერიასთან. თუ ბნელი მატერია არასტაბილურია, მაგრამ ხანგრძლივი სიცოცხლით გამოირჩევა. შესაძლებელია ბნელი მატერიის შემცველობა აიხსნას გრავიტინოებით.”  ძველ მოდელებში ბნელი მატერია ყოველთვის მუდმივი იყო. ეს ნიშნავდა იმას რომ სუპერსიმეტრიის ეს ნაწილი, კერძოდ გრავიტინოები მომაბეზრებელი იყო. რაკლევის ახალ მოდელში გრავიტინოების სიცოცხლის ხანგრძლივობა უსასრულო აღარაა, თუმცა გრავიტინოს საშუალო სიცოცხლის ხანგრძლივობა ძალიან დიდია, უფრო დიდიც კი ვიდრე სამყაროსი. დიდი განსხვავებაა უსასრულო სიცოცხლის ხანგრძლივობასა და 15 მილიარდ წელიწადზე მეტ სიცოცხლის ხანგრძლივობას შორის. ლიმიტირებული სიცოცხლის ხანგრძლივობის პირობებში გრავიტინო უნდა გარდაიქმნეს სხვა ნაწილაკად. სწორედ ამ გარდაქმნის მომენტი შეიძლება გაიზომოს. და სწორედ ეს გარდაქმნა ამოხსნის მოდელს.
“ჩვენ გვჯერა რომ თითქმის მთელი ბნელი მატერია გრავიტინოებისგან შედგება. ამოხსნა ძალიან რთულ მათემატიკაში მდგომარეობს. ჩვენ ვაყალიბებთ სპეციალურ მოდელებს რათა გამოვთვალოთ იმ თეორიების შედეგები რომელსაც ჩვენ ვწინასწარმეტყველებთ, თუ როგორ უნდა დაიმზიროს ნაწილაკები ექსპერიმენტზე”
მკვლევარები ცდილობენ შეამოწმონ ექსპერიმენტულად და ახსნან თუ რატომ ვერ იქნა ნაპოვნი ეს ნაწილაკები ცერნის ექპსერიმენტებზე. ჟენევაში. “მეორეს მხრივ თეორიულად ნაწილაკები შეიძლება დამზერილ იქნას კოსმოსური ზონდიდან” ყველაზე მარტივი გზა გრავიტინოების დასამზერად იქნებოდა ორი ნაწილაკის შეჯახების შესწავლა კოსმოსში, როდესაც ისნი შეჯახებისას გარდაიქმნებიან სხვა ნაწილაკებად, როგორიცაა ფოტონები ან ანტიმატერია. მიუხედავად იმისა რომ შეჯახება ხდება ძალიან იშვიათად, ბნელი მატერია იმდენად ბევრია რომ მნიშვნელოვანი რაოდენობის ფოტონები უნდა წარმოიქმნას. დიდი პრობლემა ისაა რომ გრავიტინოები არ ეჯახებიან, “ანდაც ეს ხდება იმდენად იშვიათად რომ იმედი უსაფუძვლოა”
6) თუმცა არის იმედი
“ჩვენდა საბედნიეროდ გრავიტინოები არ არიან (თეორიის მიხედვით) ასი პროცენტით სტაბილური, ისინი იცვლებიან, გარდაიქმნებიან სხვა რამედ, ჩვენ შეგვიძლია ვიწინასწარმეტყველოთ როგორია სიგნალი მას შემდეგ რაც გრავიტინო გარდაიქმნება. გარდაქმნა გამოყოფს მცირე ელექტრომაგნიტურ ტალღას, მას ასევე ქვია გამა გამოსხივება.” ამჟამად NASA-ს კოსმოსური ზონდი Fermi-LAT ზომავს გამა გამოსხივებას, მკვლევართა რამდენიმე ჯგუფი აანალიზებს მონაცემებს. “აქამდე ჩვენ მხოლოდ ხმაური გვინახავს, მაგრამ ერთ ერთი მკვლევართა ჯგუფი ამტკიცებს რომ მათ მოახდინეს საეჭვოდ ზედმეტი გამა გამოსხივების დამზერა ჩვენ გალაქტიკის ცენტრში. მათი დაკვირვებები შესაძლოა დაემთხვეს ჩვენს მოდელს” ამბობს პროფესორი არე რაკლევი.
Like იტვირთება. . .
Filed under ასტროფიზიკა, სამყარო Tagged with ასტროფიზიკა, ბნელი მატერია, ბუნების ძალები, გრავიტინო, გრავიტონი, კოსმოსი, ნაწილაკი, სუპერსიმეტრია, ფიზიკა, ყველაფრის თეორია, Physics, Theory of everything
One Response to ბნელი მატერიის რევოლუციური თეორია
გამოხმაურება: ბნელი მატერიის რევოლუციური თეორია | nanasoutlook
კომენტარის დატოვება კომენტარის გაუქმება
Enter your comment here...
Fill in your details below or click an icon to log in:
ელფოსტა (სავალდებულო) (Address never made public)
You are commenting using your WordPress.com account. ( Log Out /  შეცვლა )
You are commenting using your Twitter account. ( Log Out /  შეცვლა )
You are commenting using your Facebook account. ( Log Out /  შეცვლა )
Notify me of new comments via email.
Notify me of new posts via email.
Misha Kaulashvili | Create Your Badge
😊 — traveling to Florence, Italy from Bologna facebook.com/10000051057612… 2 years ago
ტოპაობა არ მოგვიწია, ამინდმაც ხელი შეგვიწყო, ერთი ის იყო რომ წმ. მარკოზის ბაზილიკის ტურზე დაგვაგვიანდა და გავმაზეთ,… twitter.com/i/web/status/1… 2 years ago
წავედით სატოპაოდ, — traveling to Venice, Italy from Bologna facebook.com/10000051057612… 2 years ago
It takes one minute to create change forever ☝️ chng.it/qBrDjb285j 2 years ago
! youtube.com/watch?v=qEMJwV… 2 years ago
Download vampire-academy-the-complete-collection-16--ebook.zip fileis.in/9682524100#kin… 8 years ago
რატომ არ არსებობს მარადიული ცხოვრება და სული nblo.gs/YPwhl 8 years ago
მარსზე კოლონიის დაარსებისთვის პირველი ნაბიჯი მზადდება wp.me/p32vH9-aC 8 years ago
ეგზოპლანეტების "აწონვის" ახალი მეთოდი wp.me/p32vH9-aq 8 years ago
მულტი სამყარო, ბნელი დინება და კოპერნიკის პრინციპი wp.me/p32vH9-a9 9 years ago
მარსზე კოლონიის დაარსებისთვის პირველი ნაბიჯი მზადდება
ეგზოპლანეტების “აწონვის” ახალი მეთოდი
მულტი სამყარო, ბნელი დინება და კოპერნიკის პრინციპი
ირმის ნახტომის ახალი რუკა
არქივი აირჩიეთ თვე დეკემბერი 2013 ივლისი 2013 ივნისი 2013 აპრილი 2013 მარტი 2013 თებერვალი 2013 იანვარი 2013
Curiosity GPS Kepler LHC mars Mars Exploration Rover Mars One NASA Space Warp drive ადამიანი აინშტაინი ალკუბიერეს ძრავი აპოლო 17 აპოფისი ასტეროიდი ასტრონავტი ასტრონომია ასტროფიზიკა ბიოლოგია ბიოჩიპი ბნელი მატერია გეიზერი დედამიწა დიდი ადრონული კოლაიდერი ეგზოპლანეტა ევოლუცია ევროპა ენცელადე ვარპ ძრავი ვარსკვლავი ვოიაჯერი ვულკანი ინსტრუმენტი ინტერვიუ იო კასინი კაცობრიობა კეპლერის მისია კიბორგი კოლონია კოლონიზაცია კომეტა კოსმოსი კოსმოსური ხომალდი მარსი მარსმავალი მეცნიერება მზე მთვარე მისია მომავალი მუსიკა პილოტირებული მისია პლანეტა პლანკი პროგრესი რადიოტელესკოპი რობოტი სამყარო სატურნი სივრცე-დრო სპეტრომეტრი სტივენ ჰოკინგი ტელესკოპი ტექნოლოგია ტიტანი ტრეინინგი ფასი ფიზიკა ფიზიკოსი შავი ხვრელი ძრავი ჰერშელის ტელესკოპი ჰიუგენსი
ბლოგის გამოწერა ელ ფოსტით
Join 601 other followers
რატომ არ მივფრინავთ მარსზე?
მულტი სამყარო, ბნელი დინება და კოპერნიკის პრინციპი
ნახეთ ჩემი გამოწერილი ბლოგები
A Brief History of Time
The Elegant Universe: Superstrings, Hidden Dimensions, and the Quest for the Ultimate Theory
Black Holes and Baby Universes
სტივენ ჰოკინგის ესეების და ლექციების (და ინტერვიუ) ნაკრები, სადაც ის მისთვის ჩვეული ადვილად გასაგები ენით მოგიყვებათ კოსმოლოგიის იმ მთავარ საკითხებზე რომლებზეც კარიერის განმავლობაში მუშაობდა და ფიქრობდა. მეცნიერული თემების გარდა, შეხვდე...
Six Easy Pieces: Essentials of Physics By Its Most Brilliant Teacher
by Richard P. Feynman
Share book reviews and ratings with Misha, and even join a book club on Goodreads.
Create a free website or blog at WordPress.com.
ყოველდღიურობით დაღლილი მიმტანი წუწუნს იწყებს!
vichoraot.wordpress.com © 2012 ~ 2016
Why Evolution Is True
Why Evolution is True is a blog written by Jerry Coyne, centered on evolution and biology but also dealing with diverse topics like politics, culture, and cats.
ბლოგერი არა ისა, ბლოგერი მამაშენია
assume nothing! question everything!
ბლოგი სიზმრებსა და ძილზე
ყველაზე საინტერესო ბლოგები მხოლოდ ჩვენთან!!! 2kci.wordpress.com
Z E I T G E I S T
ასტრიდ ლინდგრენი – 111
Just another WordPress.com site
I know but one freedom, and that is the freedom of the mind. Antoine De Saint-Exupery
WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.
Privacy & Cookies: This site uses cookies. By continuing to use this website, you agree to their use.
To find out more, including how to control cookies, see here: Cookie Policy
Join 601 other followers
Already have a WordPress.com account? Log in now.