ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en
აზერბაიჯანი-სომხეთის ურთიერთობებეში გადატვირთვაა? ‹ რეგიონული მედიის ქსელი
სანდო ინფორმაცია გვაძლიერებს | ანალიტიკა და გამოძიება აღმოსავლეთ ევროპისა და კავკასიის შესახებ
2014 წლის 18 ნოემბერი   ავტორი: შაჰინ რზაევი
უმაღლესი დონის შეხვედრები ყარაბაღის კონფლიქტის მოგვარების პროცესში ახალ შესაძლებლობებს აჩენს.
საფრანგეთის პრეზიდენტი ფრანსუა ოლანდი აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევთან (მარცხნივ) და სომხეთის პრეზიდენტთან სერჟ სარგსინთან (მარჯვნივ) ერთად (ფოტო: საფრანგეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაცია).
ეკატერინა პოღოსიანი, შაჰინ რზაევი – კავკასია
დიპლომატიურმა აქტიურობამ, როგოც ჩანს, შეძლო ფართომასშტაბიანი კონფლიქტის თავიდან არიდება და თითქოს ადიგილიდან დაძრა უშედეგო და ერთ ადგილას გაყინული სამშვიდობო პროცესი.
ალიევი და სარგსიანი, ბოლო წლების მანძილზე, სულ რამდენჯერმე შეხვდნენ ერთმანეთს: 2013 წლის ნოემბერში, მანამდე კი 2012 წლის იანვარში. არცერთ შეხვედრაზე არ მომხდარა რაიმე კონკრეტული შეთანხმების მიღწევა, თუმცა ანალიტიკოსების აზრით, თავად შეხვედრის ფაქტი იყო უკვე ძალიან მნიშვნელოვანი, როგორც სტაბილურობის აღდგენის, ისე მისი შენარჩუნების თვალსაზრისით.
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, მთიან ყარაბაღში მცხოვრებმა სომხებმა აზერბაიჯანის შემადგენლობიდან გასვლა მოითხოვეს, დაიწყო ომი, რომელიც 1994 წელს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებით დასრულდა, თუმცა საბოლოო სამშვიდობო შეთანხმება ჯერაც არ არის მიღწეული. მას შემდეგ, ყარაბაღს და მის მიმდებარე ტერიტორიებს სომხური ადმინისტრაცია მართავს და ის დამოუკიდებლობის აღიარებას ითხოვს. აზერბაიჯანი ყარაბაღის ადმინისტრაციასთან მოლაპარაკებების წარმოებაზე უარს აცხადებს, სამშვიდობო პროცესს მინსკის ჯგუფი შუამავლობს და მასში ჩართულები არიან აზერბაიჯანული და სომხური მხარეები.
წლების მანძილზე მიმდინარე მოლაპარაკებებს მნიშვნელოვანი შედეგი არ მოჰყოლია, რადგან ყარაბაღის მომავალთან დაკავშირებით ორივე მხარეს რადიკალურად განსხვავებული ხედვა აქვს. ერთმანეთის პირისპირ დგას დამოუკიდებლობა და რეინტეგრაცია, ასეთ ვითარებაში კი წარმოუდგენელია რომელიმე კონკრეტულ საკითხზე საუბარი, მათ შორის დევნილების დაბრუნებაზე და რესტიტუციაზე.
ამასობაში, აზერბაიჯანი-სომხეთის საზღვართან და ასევე მთიანი ყარაბაღის ე.წ. „გამყოფი ხაზის“ მიმდებარედ ხშირად ისმის სროლის ხმა და პერიოდულად შეტაკებებიც ხდება.
წელს ზაფხულში ინციდენტების რაოდენობის მხრივ განსაკუთრებულად საგანგაშო ვითარება დაფიქსირდა, დაიღუპა ბევრი ადამიანი, როგორც სამხედრო პირი ასევე მშვიდობიანი მოქალაქე. ანალიტიკოსები ომის დაწყების საშიშროებაზე ალაპარაკდნენ. (იხილეთ:აზერბაიჯანი-სომხეთის საზღვარზე სროლები გახშირდა).
ასეთ ფონზე, 10 აგვისტოს სოჭში, რუსეთის პრეზიდენტის ინიციატივით, შედგა აზერბაიჯანისა და მისი სომეხი კოლეგის პირისპირ შეხვედრა. მიუხედავად იმისა, რომ არანაირი ოფიციალური სახის შეთანხმება არ ყოფილა მიღწეული, ადგილზე ვითარება განიმუხტა (იხ: მერყევი მშვიდობა სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვარზე).
ეს შეხვედრა პუტინის პირადი ინიციატივით ჩატარდა, ეუთოს მინსკის ჯგუფის გვერდის ავლით. ფრანგი და ამერიკელი თანათავმჯდომარეები ამ შეკრებას არ ესწრებოდნენ.
5 სექტემბერს, აშშ სახელმწიფო მდივანი ჯონ კერი აზერბაიჯანისა და სომხეთის პრეზიდენტებს უელსში გამართულ ნატოს სამიტზე შეხვდა.
ალიევი სარგსიანის ბოლო შეხვედრა ამა წლის 27 ოქტომბერს, პარიზში გაიმართა და ამჯერად მას საფრანგეთის პრეზიდენტი ფრანსუა ოლანდი მასპინძლობდა. შეხვედრას მინსკის ჯგუფის სამივე თანათავმჯდომარე ესწრებოდა.
შესამჩნევი პროგრესი არც ამ შეხვედრას მოჰყოლია, გარდა იმისა, რომ გაჩნდა საუბრის დაწყების მზაობა, რაც ბოლო თვეების განმავლობაში მიმდინარე დაპირისპირების შემდეგ საკმაოდ დიდ შედეგად შეიძლება ჩაითვალოს.
სარგსიანის პრესსამსახურის ინფორმაციით, ის და ალიევი შეთანხმდნენ რომ კიდევ შეხვდებოდნენ ერთმანეთს და რომ „კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარებას ალტერნატივა არ გააჩნია“. ისინი ასევე შეთანხმდნენ „ეუთოს მინსკის ჯგუფის ფორმატით დიალოგის გაგრძელების აუცილებლობაზე“.
მინსკის ჯგუფის დიპლომატებმა დამატებითი ოფიციალური შეხვედრები გამართეს როგორც ბაქოში, ისე ერევანში, რითაც ხაზი გაუსვეს, რომ მოლაპარაკებების პროცესში კვლავ ეუთო რჩება წამყვან მექანიზმად.
რეგიონული კვლევების ინსტიტუტის დირექტორი რიჩარდ გირაგოსიანი აღნიშნავს, რომ ეს იყო ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხი, რაც პარიზში გამართულ შეხვედრას მოჰყვა შედეგად. პუტინის ინიციატივით გამართული ცალმხრივი შეხვედრის შემდეგ „ეუთოს მინსკის ჯგუფის თანათავმჯდომარეებს უნდოდათ კიდევ ერთხელ განემტკიცებინათ და განესაზღვარათ თავიანთი პოზიცია“.
საფრანგეთში გამართული შეხვედრის შემდეგ სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ედვარდ ნალბანდიანმა განაცხადა, რომ საუბარი იყო „სასარგებლო, გულახდილი და კონსტრუქციული“.
მისმა აზერბაიჯანელმა კოლეგამ კი აღნიშნა, რომ ლიდერებს შორის გამართული ნებისმიერი შეხვედრა „პოზიტიურია“, რადგან ის იძლევა შესაძლებლობას „გაიგო მოწინააღმდეგე მხარის განწყობა, რაც კონფლიქტის მოგვარების პროცესის დაჩქარების საწინდარია“.
„შეხვედრის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი შედეგი იყო ის, რომ საფრანგეთის პრეზიდენტმა ფრანსუა ოლანდმა მოუწოდა სომხეთს და აზერბაიჯანს, როგორც დაპირისპირებულ მხარეებს, დაეწყოთ მუშაობა სამშვიდობო შეთანხმების პროექტზე“, – განაცხადა მამადიაროვმა ონლაინ გამოცემა Trend.az-თვის მიცემულ ინტერვიუში. „აზერბაიჯანმა კიდევ ერთხელ გამოხატა სრული მზადყოფნა ამ სამუშაოს დასაწყებად“.
თავის მხრივ, ნალბანდიანმა აღნიშნა, რომ ყოვლისმომცველ შეთანხმებაზე საუბარი ჯერ ძალიან ნაადრევია. მისი განმარტებით, „რადგანაც საბოლოო შეთანხმების მიღწევა ძირითადი პრინციპების გათვალისწინებით უნდა მოხდეს, ამ საკითხის განხილვა ახლა შეუძლებელია“.
მინსკის ჯგუფის ხედვა ყარაბაღის მომავალთან დაკავშირებით „მადრიდის პრინციპებს“ ეფუძნება. პაკეტს 2007 წელს მოეწერა ხელი და ის ყარაბაღის კონფლიქტის მოგვარების საქმეში ერთ-ერთი საბაზისო დოკუმენტს წარმოადგენს. დოკუმენტი ითვალისწინებს ყარაბაღისთვის რეფერენდუმის ჩატარებამდე დროებითი სტატუსის მინიჭებას, ამჟამად სომხების მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიების აზერბაიჯანისთვის დაბრუნებას, დევნილების საკუთარ სახლებში დაბრუნებას, სომხეთისა და მთიანი ყარაბაღის დამაკავშირებელი დერეფნის შენარჩუნებას და საერთაშორისო სამშვიდობო კონტინგენტის განთავსებას.
არსებობს უთანხმოება მთელ რიგ საკითხებზე, მათ შორის იმაზეც, თუ რა თანმიმდევრობით უნდა მოხდეს ამა თუ იმ ელემენტის განხორციელება.
შეხვერდაზე ოლანდმა მხარეებს ნდობის აღდგენისთვის მიმართული ღონისძიებების გატარებისკენ მოუწდა. პირველ რიგში კი, ურჩია გაეყვანათ სნაიპერები წინა პოზიციებიდან და დაეწყოთ საზღვრისპირა შეტაკებების დროს მომხდარი ცალკეული ინციდენტების გამოძიება. ამის საპასუხოდ, ნალბანდიანმა განაცხადა, რომ სომხეთი და ყარაბაღი იზიარებენ ამ წინადადებას, განსხვავებით აზერბაიჯანისგან, რომელიც თვლის, რომ ნდობის აღდგენისკენ მიმართული ნაბიჯები მხოლოდ მოლაპარაკებებზე ხელშესახები შედეგის მიღწევის შემდეგ უნდა იყოს გადადგმული. ნალბანდიანის აზრით, ეს არგუმენტი ყოველგვარ აზრს არის მოკლებული, რადგან „თუ მოლაპარაკებში იქნება წინსვლა და მოხდება შეთანხმების მიღწევა, არა მგონია, რომ ნდობის აღსადგენად რაიმე ზომების გატარება გახდეს საჭირო“.
ამავე საკითხზე მამადიაროვის კომენტარის მიხედვით, სნაიპერების ყოფნის საჭიროება თავისთავად გაქრება, როცა სომხური საჯარისო შენაერთები დატოვებენ აზერბაიჯანულ მიწა-წყალს.
მამადიაროვის მიხედვით, პრეზიენტ ალიევს არაერთხელ განუცხადებია იმის შესახებ, თუ რა ნაბიჯები უნდა გადაიდგას იმისთვის, რომ მოხდეს საბოლოო შეთანხმების მიღწევა. უპირველეს ყოვლისა, სომხურმა ჯარმა უნდა დატოვოს „ოკუპირებული ტერიტორია“- მხედველობაშია ყარაბაღის ირგვლივ მის მიერ კონტროლირებადი რაიონები. „როგორც კი შესრულდება აზერბაიჯანის ეს მოთხოვნა, რომელსაც ღიად უჭერენ მხარს ეუთოს მინსკის ჯგუფის თანათავმჯდომარეები და გაეროს უსაფრთხოების საბჭო თავისი რეზოლუციებით, შესაძლებელი გახდება რეგიონში უსაფრთოების უზრუნველყოფა, საზღვრების გახსნა, კომუნიკაციის აღდგენა და ისეთ საკითხებზე შეთანხმება, როგორიცაა ნდობის აღდგენა და ა.შ.“, – განაცხადა მინისტრმა.
როგორც ბაქოს ნატოსთან თანმშრომლობის ინსტიტუტის დირექტორმა ფარუხ მამედოვმა გაზეთ იენი მუსავათს განუცხადა ეს ნიშნავს, რომ „თავდაპირველად უნდა მოხდეს შვიდი რაიონის გათავისუფლება, შემდეგ ლაჩინის დერეფნის შენარჩუნების სანაცვლოდ [სომხეთის და ყარაბაღის დამაკავშირებელი გზა], გაიხსნება მეგრი-ნახიჩევანსის დერეფანი“. სომხეთის მიერ მთლიანდ მოწყვეტილია ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა, რომელიც აზერბაიჯანის შემადგენლობაშია.
მანვე დასძინა, რომ „სომხეთი ამ გეგმით სრულებითაც არ არის აღფრთოვანებული, რადგან, როგორც აგრესორმა, სწორედ მან უნდა გადადგას პირველი კონკრეტული ნაბიჯი“.
ვიდრე ყველა შეხვედრის დადებით მხარეებზე საუბრობს, არაერთგვაროვანია ექსპერტების აზრი იმის თაობაზე, თუ რა სიახლეა მოსალოდნელი ყარაბაღის სამშვიდობო მოლაპარაკებების მიმართულებით და არის თუ არა  მინსკის ფორმატი ამისთვის შესაფერისი.
მთიანი ყარაბაღის ხელისუფლებაში აცხადებენ, რომ მათ პარიზის შეხვედრასთნ დაკავშირებით დიდი მოლოდინი არ ჰქონიათ, თუმცა მიესალმებიან მას, ისევე როგორც სხვა ნებისმიერ შეხვედრას, რომელიც ზავის შენარჩუნებისკენ იქნება მიმართული.
ამასთანავე, ყარაბაღის პრეზიდენტის პრესსსპიკერი დავიდ ბაბაიანი აცხადებს, რომ „შეუძლებელი იქნება კონფლიქტის მოგვარება, ვიდრე პროცესში მთავარი მხარე – არცახი [ყარაბაღი] არ იქნება სრულად წარმოდგენილი“.
რიჩარდ გირაგოსიანის განცხადებით, შეხვედრა წარმატებული იყო იმ თვალსაზრისით, რომ დაგვანახა სად ვიმყოფებით ამჟამად.
„მიუხედავად იმისა, რომ პარიზის შეხვედრაზე არ მოხდა შესამჩნევი გარღვევის მიღწევა, გამართლდა უკვე ისედაც არსებული მცირე მოლოდინი, რადგან „საწყისებთან დაბრუნების“ დიპლომატიურ სტრატეგიას ორი მინიმალური მიზანი ამოძრავებს – სამშვიდობო პროცესის შენარჩუნება და ყარაბაღში ომის დაწყების თავიდან აცილება“, – განაცხადა მან.
ბაქოელმა ჟურნალისტმა და პოლიტიკურმა მიმომხილველმა რიზვან ჰუსეინოვმა ჩვენთან საუბრისას განაცხადა, რომ ის „დიდი სკეპტიციზმით“ უყურებს მინსკის ჯგუფის როლს და შესაბამისად, მშვიდობის მიღწევის სამომავლო პერსპექტივასაც.
„როდესაც მინსკის ჯგუფში შემავალი სამი ქვეყნის საქმიანობას ვაფასებ, პირველი, რაც თავში მომდის არის კრილოვის იგავ-არაკი გედზე, კიბორჩხალაზე და ქარიყლაპიაზე. ტვირთით სავსე ურემს სამივე თავისკენ ექაჩებოდა და შედეგად, ვერც ერთმა ადგილიდან ძვრა ვერ უყო“, – გვითხრა მან.
ერევნის კავკასიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სერგეი მინასიანი კი აღნიშნავს, რომ „რუსეთსა და დასავლეთს შორის არსებული დაძაბულობის გათვალისწინებით, მინსკის ჯგუფის წევრებს აღარ სჭირდებათ დამატებითი თავის ტკივილი, ამიტომაც მოლაპარაკებების პროცესი რუსეთის, ამერიკის და საფრანგეთის კონსენსუსით მიმდინარებს“.
მიუხედავად ამისა, მინასიანი ოპტიმისტურად არის განწყობილი და სამშვიდობო პროცესში წინსვლის იმედი აქვს.
„ზოგადად,მოლაპარაკებების პროცესში არის გარკვეული წინსვლის წინაპირობები…მოლაპარაკებების დაწყება ნულიდან, გამყოფ ხაზთან შეიარაღებულ ძალებს შორის დაძაბულობის შემცირება და ნდობის აღდგენის მექანიზმების ამოქმედება“, – განაცხადა მან. „ეს არის ყველაფრის ნულიდან დაწყება, ამის გარეშე შეუძლებელი იქნება შემდეგ ეტაპებზე გადასვლა“.
ეკატერინა პოღოსიანი საინფორმაციო სააგენტო მედიამაქსის რეპორტიორია სომხეთში.
შაჰინ რზაევი IWPR ოფისის დირექტორია აზერბაიჯანში.
Click to share on Twitter (Opens in new window)
Click to share on Facebook (Opens in new window)
ვაქცინაცია და დეზინფორმაცია აზერბაიჯანში
აზერბაიჯანის ჯანდაცვის სისტემის ნაკლოვანებები
აზერბაიჯანში რეფერენდუმი საპროტესტო აქციებით აღინიშნა
არქივები აირჩიეთ თვე სექტემბერი 2022 ივლისი 2022 მაისი 2022 აპრილი 2022 ნოემბერი 2021 სექტემბერი 2021 ივლისი 2021 აპრილი 2021 მარტი 2021 აგვისტო 2020 სექტემბერი 2019 აგვისტო 2019 ივნისი 2019 მაისი 2019 აპრილი 2019 დეკემბერი 2018 სექტემბერი 2018 ივლისი 2018 მაისი 2018 აპრილი 2018 თებერვალი 2018 სექტემბერი 2017 მაისი 2017 აპრილი 2017 მარტი 2017 თებერვალი 2017 იანვარი 2017 დეკემბერი 2016 ნოემბერი 2016 ოქტომბერი 2016 სექტემბერი 2016 აგვისტო 2016 ივლისი 2016 ივნისი 2016 მაისი 2016 აპრილი 2016 მარტი 2016 თებერვალი 2016 იანვარი 2016 დეკემბერი 2015 სექტემბერი 2015 აგვისტო 2015 ივლისი 2015 ივნისი 2015 მაისი 2015 აპრილი 2015 მარტი 2015 თებერვალი 2015 იანვარი 2015 დეკემბერი 2014 ნოემბერი 2014 ოქტომბერი 2014 სექტემბერი 2014 აგვისტო 2014 ივლისი 2014 ივნისი 2014 მაისი 2014 აპრილი 2014 მარტი 2014 თებერვალი 2014 იანვარი 2014 დეკემბერი 2013 ნოემბერი 2013 ოქტომბერი 2013 სექტემბერი 2013 აგვისტო 2013 ივლისი 2013 ივნისი 2013 მაისი 2013 აპრილი 2013 მარტი 2013 თებერვალი 2013 იანვარი 2013 დეკემბერი 2012 ნოემბერი 2012 ოქტომბერი 2012 სექტემბერი 2012 აგვისტო 2012 ივლისი 2012 ივნისი 2012 მაისი 2012 აპრილი 2012 მარტი 2012 თებერვალი 2012 იანვარი 2012 დეკემბერი 2011 ნოემბერი 2011 ოქტომბერი 2011 სექტემბერი 2011 აგვისტო 2011 ივლისი 2011 ივნისი 2011 მაისი 2011 აპრილი 2011 იანვარი 2011 დეკემბერი 2010 ნოემბერი 2010 ოქტომბერი 2010 სექტემბერი 2010 აგვისტო 2010 ივლისი 2010 ივნისი 2010 მაისი 2009 აპრილი 2009 მარტი 2009 თებერვალი 2009 იანვარი 2009 დეკემბერი 2008 ნოემბერი 2008 ოქტომბერი 2008 სექტემბერი 2008 აგვისტო 2008 ივლისი 2008 ივნისი 2008 მაისი 2008 აპრილი 2008 მარტი 2008 თებერვალი 2008 იანვარი 2008 დეკემბერი 2007
2008 წლის რუსეთ საქართველოს ომი EUMM IWPR ადამიანის უფლებები აზერბაიჯანი არმენ კარაპეტიანი არშალუის მგდესიანი არჩევნები აფგან მუხტარლი აფხაზეთი განათლება განცხადებები დევნილები ევროკავშირი ეკატერინა პოღოსიანი ეკონომიკა ვაჰე ჰარუტუნიანი თურქეთი ილჰამ ალიევი ირანი კავკასია კონფლიქტი კორუფცია ლგბტ ლილიტ არაკელიანი მედია მთიანი ყარაბაღი ნურგულ ნოვრუზი ომი პოლიტპატიმრები ჟურნალისტიკა რუსეთი რჩეული სამირა აჰმედბეილი სამხრეთ ოსეთი საპრეზიდენტო არჩევნები საქართველო სერჟ სარგსიანი სიტყვის თავისუფლება სომხეთი ტრენინგი ქალები ქალთა უფლებები შაჰლა სულთანოვა ჯანდაცვა
Institute for War and Peace Reporting | ომისა და მშვიდობის გაშუქების ინსტიტუტი | © 2007-2022
ვებგვერდის ფორმა და შინაარსი დაცულია Creative Commons-ის არაკომერციული 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიის ფარგლებში.
ჩვენ ვიყენებთ ქუქი ჩანაწერებს. თქვენი პარამეტრების დამახსოვრებით ჩვენ გაწვდით საუკეთესო მომსახურებას განმეორებითი ვიზიტების დროს. "თანახმა ვარ" ღილაკზე დაჭერით თქვენ გასცემთ ქუქი ჩანაწერების გამოყენების ნებართვას. თუმცა "პარამეტრები" ფუნქციით თქვენ შეგიძლიათ გააკონტროლოთ თქვენს მიერ ნებადართული მონაცემების გაზიარება. მეტი ინფორმაციისთვის იხილეთ სტატიები: ჩვენს მიერ გამოყენებული ქუქი ჩანაწერები | ინტერნეტის ისტორია.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.
Other uncategorized cookies are those that are being analyzed and have not been classified into a category as yet.