ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en
სირიელი რეპატრიანტები აფხაზეთში ინტეგრაციას ცდილობენ ‹ რეგიონული მედიის ქსელი
სანდო ინფორმაცია გვაძლიერებს | ანალიტიკა და გამოძიება აღმოსავლეთ ევროპისა და კავკასიის შესახებ
2016 წლის 29 დეკემბერი   ავტორი: დომინიკ ცაგარა
სირიიდან დევნილი ჩერქეზების ნაწილმა აფხაზეთში იპოვა თავშესაფარი, თუმცა ვერ გაამართლა აფხაზი ნაციონალისტების მოლოდინი.
დანა ბარსბაი ეთნიკური ჩერქეზია ქალაქ დამასკოდან. ის ერთ-ერთია იმ ხუთასი სირიელიდან, რომლებიც ომს გამოექცნენ და აფხაზეთში იპოვეს თავშესაფარი.
დანას ოჯახის წევრები და ნათესავები ავსტრიაში, ბელგიაში, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში, ასევე ჩრდილოკავკასიის რესპუბლიკებში – ადიღესა და ყაბარდო-ბალყარეთში ცხოვრობენ.
„აფხაზეთში სამი წლის ცხოვრების შემდეგ, ჩემმა ბიჭმა ავსტრიაში არალეგალურად გამგზავრება არჩია – იმ პერიოდში, როცა საზღვრები დროებით იყო ღია,“ – ამბობს ბარსბაი. „აფხაზეთი მოსწონს, ამბობს, ჩამოვალ სტუმრადო, მაგრამ აქ სამუშაო არ არის. ძნელია მებაღედ და დარაჯად მუშაობა. სირიაში ჩვენ ასეთ სამუშაოს არ ვიყავით მიჩვეულები. მე თვითონ არასოდეს მიმუშავია, არ მჭირდებოდა, ახლა მიმტანი ვარ. თუმცა, აფხაზური სტანდარტებით, ჩემი ხელფასი თვეში 15 000 რუბლი (198 ევრო) და კიდევ „ჩაის ფული,“ არ ითვლება ცუდ შემოსავლად. სხვა სირიელებს ასე არ გამართლებია. უმეტესობა უმუშევარია, ზოგი კიდევ ქარხნებში მუშაობს.“
იმის გათვალისწინებით, რომ რუსეთი ახლა აქტიურად არის ჩართული სირიის ომში და ამავე დროს, აფხაზეთის მთავარ მოკავშირეს წარმოადგენს, ბარსბაი თვლის, რომ ბედნიერია, საერთოდ რომ აქვს თავშესაფარი.
„ჩემთვის ეს აღარაა პრობლემა. უბრალოდ მინდა, რომ მშვიდი ცხოვრება მქონდეს,“ – ამბობს ის. „ერთ დღეს, თუ მშვიდობა იქნება…რა თქმა უნდა, დავბრუნდები.“
2011 წელს აფხაზეთის ხელისუფლებამ მთელი მსოფლიოდან ეთნიკური აფხაზებისა და სხვა ჩრდილოკავკასიელი ხალხების რეპატრიაციის ყოვლისმომცველი სტრატეგია შეიმუშავა. აფხაზები, აბაზები, ჩერქეზები და უბიხები ეთნიკურად და ლინგვისტურად მონათესავე ხალხებად ითვლებიან, რომლებსაც საერთო ისტორია აერთიანებს – საკუთარი სამშობლო ყველა მათგანს იძულებით დაატოვებინებს და გადაასახლეს მუჰაჯირობის დროს, ძირითადად, ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში.
სირიის სამოქალაქო ომის შედეგად, ეგრეთ წოდებული რეპატრიანტების უპრეცედენტო ნაკადი თავშესაფრის ძიებაში გამოედინა ქვეყნიდან და ახლა ისინი საკუთარი ადგილის  პოვნას აფხაზეთშიც ცდილობენ.
მიუხედავად იმისა, რომ ამჟამინდელი მიგრანტები ძირითადად ლტოლვილები არიან და საკუთარი სახლები მათ თავიანთი ნებით არ დაუტოვებიათ, აფხაზეთის ხელისუფლება მათ მაინც რეპატრიანტებად მიიჩნევს და ხაზს უსვამს იმას, რომ ისინი არიან ძირძველი ჩრდილოკავკასიელები, რომლებიც თავიანთ ისტორიულ სამშობლოს  დაუბრუნდნენ.
აფხაზურ ელიტაში არსებობს კონსენსუსი იმის თაობაზე, რომ რესპუბლიკაში ეთნიკური აფხაზების რაოდენობის ზრდა ქვეყნის უსაფრთხოებისთვის იმდენად მნიშვნელოვან საკითხს წარმოადგენს, რომ პოლიტიკა უნდა გაფართოვდეს და მან უნდა მოიცვას ეთნიკურად და კულტურულად მონათესავე ჩრდილოკავკასიელი ერები, მათ შორის ჩერქეზებიც.
„უმეტესობამ არ ვიცით ვინ ვართ, რეპატრიანტები თუ ლტოლვილები,“ – ამბობს მურატი, დამასკოელი ჩერქეზი. „მთავრობას ურჩევნია ჩვენ რეპატრიანტები გვიწოდოს, რადგან თვლის, რომ ჩვენ ჩვენს „სამშობლოში“ დავბრუნდით. იმის მერე, რაც ფულადი დახმარება, შეგვიმცირდა, უფრო ლტოლვილებად ვგრძნობთ თავს. ბევრი აფხაზური ოჯახი, განსაკუთრებით სოფლებში, ჩვენზე უარეს პირობებში ცხოვრობს, მაგრამ სირიელები აქაურ ცხოვრებას მათ ადრინდელ ცხოვრებას ადარებენ და ამიტომ არიან იმედგაცრუებულები. თუმცა, აფხაზეთის ეკონომიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით ვფიქრობ, რომ ჩვენ ძალიან კარგად გვექცევიან,“ – დასძენს მურატი.
აფხაზეთის ეკონომიკურ კეთილდღეობას მთლიანად  რუსეთიდან მიღებული ფინანსური დახმარება განაპირობებს. აფხაზი პენსიონერების უმეტესობა პენსიას რუსეთიდან იღებს, გალის რაიონის გამოკლებით, სადაც ეთნიკურად ქართველები ცხოვრობენ და ნაწილი პენსიასაც საქართველოდან იღებს.
საინფორმაციო სტენდი რეპატრიაციის კომიტეტის წინ სოხუმში, სადაც გამოკრულია გაზეთი “აფსადგილ აგვეისიბზ” (სამშობლოს გულისცემა), რომელიც გამოიცემა რეპატრიანტებისთვის აფხაზურ და თურქულ ენებზე (ფოტო: დომინიკ ცაგარა/IWPR)
რეპატრიანტების ყველა ოჯახს ჩამოსვლისთანავე ენიშნებათ დახმარება, რაშიც შედის ბინის ქირისთვის გამოყოფილი თანხა პირველი ხუთი წლის განმავლობაში, რაც ყოველთვიურად შეადგენს ერთ სულზე ორი ათასიდან სამი ათას რუბლამდე (26-39 ევრო). ასევე, რეპატრიაციის პროგრამის ფარგლებში, პირველ დღეებში თითოეული ადამიანი იღებს 10 000 რუბლამდე ოდენობის თანხას (132 ევროს). რეპატრიანტებისთვის ასევე მოქმედებს აფხაზური და რუსული ენების შემსწავლელი უფასო კურსები და ჯანდაცვის მომსახურება, ასევე უფასოდ.
ვადიმ ჰარაზია აფხაზეთის რეპატრიაციის სახელმწიფო კომიტეტს ხელმძღვანელობს.
„სიამაყით ვამბობ, რომ აფხაზეთში ცხოვრობს ჩვენი 3 500 თანამემამულე, ისინი სრულად არიან ადაპტირებული ენის, კულტურის და დასაქმების თვალსაზრისით. ჩვენ ვცდილობთ ჩამოსვლის დღიდან, ცხოვრების ყველა ეტაპზე გავუწიოთ მათ დახმარება,“ – ამბობს ჰარაზია.
კომიტეტი 1993 წელს, საქართველოსთან ომის დროს დაფუძნდა. 1998 წელს კი შეიქმნა არასაბიუჯეტო რეპატრიაციის ფონდი, რომელიც აფინანსებს რეპატრიანტების ჩამოყვანასა და ინტეგრაციას. რეპატრიაციის პროგრამა სრული დატვირთვით 2012 წლიდან, სირიაში სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ ამოქმედდა.
ოფიციალური სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით, 1993 წლიდან შვიდი ათასზე მეტმა რეპატრიანტმა მიიღო აფხაზეთის მოქალაქეობა, მათ შორის უმეტესობა თურქეთში მცხოვრები ეთნიკური აფხაზია. ბოლო სამი წლის განმავლობაში, სირიიდან ხუთასზე მეტი ადამიანი იყო რეპატრიირებული, მათი უმეტესობა ჩერქეზია.
ყველა რეპატრიანტი ავტომატურად ხდება აფხაზეთის მოქალაქე და იღებს აფხაზურ პასპორტს. თუმცა, ის ფაქტი, რომ აფხაზეთი აღიარებულია  მხოლოდ რუსეთის და კიდევ რამდენიმე ქვეყნის მიერ ბევრ რეპატრიანტს უჩენს დაუცველობის განცდას, განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ სირიული პასპორტების ვადის გასვლის შემდეგ, ისინი ფაქტობრივად  საერთაშორისოდ აღიარებული დოკუმენტის გარეშე რჩებიან.
აფხაზურ საზოგადოებაში ინტეგრაცია კი არც ისეთი ადვილი აღმოჩნდა, როგორც მოსალოდნელი იყო.
მურატის ვარაუდით, ხუთასიდან დაახლოებით ორასმა სირიელმა უკვე დატოვა აფხაზეთი. ისინი ან ისევ სირიაში დაბრუნდნენ ან კიდევ ევროკავშირის რომელიმე ქვეყანაში ან თურქეთში გაემგზავრნენ. მისი თქმით, წასვლის მიზეზი ძირითადად დაბალი ხელფასები და უმუშევრობაა.
„იყო დამსაქმებლების მხრიდან შეურაცხყოფის შემთხვევებიც. ზოგიერთი აფხაზი სარგებლობს იმით, რომ ადამიანები სასოწარკვეთილები არიან და ნებისმიერ სამსახურზე არიან თანახმა, იყვანენ არალეგალურად სამსახურში და შემდეგ, რამდენიმე თვეში ხელფასის გარეშე უშვებენ.“
ყველაზე დიდი სირთულე, რასაც ყველა მიგრანტი აწყდება, აფხაზური ენის შესწავლაა. მიუხედავად იმისა, რომ აფხაზ ნაციონალისტებს უნდათ, რომ რეპატრიანტებმა ისწავლონ მათი ენა, ამისთვის ინიციატივას არ იჩენენ. რესპუბლიკაში მთავარ საკომუნიკაციო ენად, როგორც საყოფაცხოვრებო დონეზე, ისე პოლიტიკურ, საგანმანათლებლო, მედიისა და სავაჭრო სფეროებში, კვლავ რუსული რჩება.
ბარსბაი თავიდან ეცადა აფხაზურის შესწავლას, თუმცა მერე რუსულის სწავლა არჩია.
„ერთი თვე დავდიოდი კურსებზე. მიუხედავად იმისა, რომ ჩერქეზული ვიცი და ბევრი სიტყვაა მსგავსი, მაინც საკმაოდ რთული ენა აღმოჩნდა. ბევრი ადამიანი ეცადა აფხაზური ესწავლებინა ჩემთვის, თუმცა არაფერი გამოვიდა.“
ადგილობრივ საზოგადოებაში ინტეგრაციის სირთულეებს თავისებურად აფასებს მურატი.
„დიდი განსხვავებაა ტრადიციებსა და განათლებას შორის. სირიაში იშვიათია ქალებსა და კაცებს შორის მეგობრობა და ერთად დროის გატარება. აფხაზეთში ყველა სუფრაზე ყოველთვის არის ალკოჰოლური სასმელი, რაც სირიაში მიუღებელია. დიდი განსხვავებაა განათლების თვალსაზრისითაც. სირიიდან ჩამოსულების უმრავლესობას უმაღლესი განათლება აქვს და თანამედროვე ტექნიკური უნარებსაც ფლობენ, აფხაზეთში კი თავიანთ  პროფესიით სამსახურს ვერ პოულობენ,“ – გვიხსნის მურატი.
მიუხედავად იმისა, რომ ბარსბაიც და მურატიც აფხაზებს კარგ მასპინძლებად თვლიან, ადგილობრივ საზოგადოებაში სირიელი რეპატრიანტების მიმართ ხშირია უარყოფითი დამოკიდებულება.
მოსახლეობაში გავრცელებული აზრი იმის თაობაზე, თითქოს მთავრობა დღემდე ეხმარება 10 000 რუბლით (132 ევრო) ყველა რეპატრიანტს, ხალხში უკმაყოფილებას იწვევს და ხელს უწყობს მათ მიმართ სტერეოტიპული დამოკიდებულების ჩამოყალიბებას – ისინი ზარმაცები არიან და ბევრს წუწუნებენ, თუმცა „სხვებზე გაცილებით უკეთ ცხოვრობენ.“
International Alert-თვის მომზადებულ ანგარიშში ჟურნალისტ არიფა კაპბას აღნიშნული აქვს, რომ აფხაზების უკმაყოფილებას იწვევს ის ფაქტი, რომ ხელისუფლება უფრო მეტ თანხას ხარჯავს „სირიელებზე“, ვიდრე გაჭირვებულ „ადგილობრივ მოსახლეობაზე.“
თუმცა, იმ დროს, როცა ხელისუფლებაც და აფხაზური მედიაც რეპატრიაციის პოლიტიკის მხარდაჭერისას მუდმივად პატრიოტიზმსა და ნაციონალურ ინტერესებზე ახდენს აპელირებას, საზოგადოებაში ხშირად ისმის კითხვები იმის თაობაზე, უნდა მიეცეს თუ არა საერთოდ ჩერქეზებს რეპატრიაციის უფლება. მათი კავშირი აფხაზეთთან ხომ უფრო ენობრივ და კულტურულ სიახლოვეს ეფუძნება, ვიდრე ეთნიკურს, რაც, თავის მხრივ, ეჭვებს აჩენს მათი სახელმწიფოსადმი ერთგულების თვალსაზრისით.
რეპატრიანტებს აბრალებენ, რომ ისინი აფხაზეთში არა პატრიოტული მიზეზით, არამედ გამოუვალი მდგომარეობის გამო ჩამოვიდნენ.
ნაციონალური სულისკვეთებით გაჟღენთილი საიმიგრაციო პოლიტიკა საკმაოდ დიდი დილემის წინაშე აღმოჩნდა. ერთი მხრივ, თუ სირიელი „რეპატრიანტები“ დაარღვევენ დაუწერელ სოციალურ კონტრაქტს  და წავლენ, ბევრს გაუჩნდება პროტესტი იმასთან დაკავშირებით, რომ ფული, რომელიც მათი კეთილდღეობისთვის დაიხარჯა, შესაძლებელი იყო მოხმარებოდა ადგილობრივი მოსახლეობის საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებას.
მეორე მხრივ, რთულია შეეწინააღმდეგო იმასაც, რომ დახარჯული თანხით შესაძლებელი გახდა ასობით ადამიანისთვის სიცოცხლის შენარჩუნება, მიუხედავად იმისა, რომ მათ შესაძლოა არც არასდროს მოახდინონ თავიანთი თავის იდენტიფიცირება აფხაზეთთან.
თუ ერთ დღეს, ბარსაი, მურატი და სხვა მათი თანამემამულე სირიაში გადაწყვეტს დაბრუნებას, აფხაზ პოლიტიკოსებსა და საზოგადოებას მოუწევს იმის შეფასება, ღირდა თუ არა რეპატრიაციის პროექტში ამდენი ფულის ჩადება.
სტატია მომზადებულია IWPR-ის დავალებით აფხაზეთში.
გამოქვეყნებულ მასალაში ნაწილობრივ დაცულია ავტორის მიერ გამოყენებული ტერმინოლოგია და ტოპონიმიკა. ავტორის მიერ საინფორმაციო მასალაში გამოთქმული მოსაზრება არ გამოხატავს IWPR-ის ან დონორი ორგანიზაციის პოზიციას. ვებგვერდის რედაქცია არ აგებს პასუხს საავტორო მასალების შინაარსობრივ მხარეზე.
Click to share on Twitter (Opens in new window)
Click to share on Facebook (Opens in new window)
დომინიკ ცაგარა - ჟურნალისტი, მთარგმნელი და სამოქალაქო აქტივისტი. ის კავკასიის რეგიონში მშვიდობის, უსაფრთხოების და უმცირესობების საკითხებს აშუქებს. ამჟამად მუშაობს მედია გამოცემებისთვის Democracy & Freedom Watch და The Clarion.
აფხაზეთი რუსეთს უძრავი ქონების ბაზარს უხსნის
განცხადება საქართველოს თვითგამოცხადებული რეგიონის, აფხაზეთის ადმინისტრაციული საზღვრის გასწვრივ ბოლო დროს განვითარებული მოვლენების შესახებ
არქივები აირჩიეთ თვე სექტემბერი 2022 ივლისი 2022 მაისი 2022 აპრილი 2022 ნოემბერი 2021 სექტემბერი 2021 ივლისი 2021 აპრილი 2021 მარტი 2021 აგვისტო 2020 სექტემბერი 2019 აგვისტო 2019 ივნისი 2019 მაისი 2019 აპრილი 2019 დეკემბერი 2018 სექტემბერი 2018 ივლისი 2018 მაისი 2018 აპრილი 2018 თებერვალი 2018 სექტემბერი 2017 მაისი 2017 აპრილი 2017 მარტი 2017 თებერვალი 2017 იანვარი 2017 დეკემბერი 2016 ნოემბერი 2016 ოქტომბერი 2016 სექტემბერი 2016 აგვისტო 2016 ივლისი 2016 ივნისი 2016 მაისი 2016 აპრილი 2016 მარტი 2016 თებერვალი 2016 იანვარი 2016 დეკემბერი 2015 სექტემბერი 2015 აგვისტო 2015 ივლისი 2015 ივნისი 2015 მაისი 2015 აპრილი 2015 მარტი 2015 თებერვალი 2015 იანვარი 2015 დეკემბერი 2014 ნოემბერი 2014 ოქტომბერი 2014 სექტემბერი 2014 აგვისტო 2014 ივლისი 2014 ივნისი 2014 მაისი 2014 აპრილი 2014 მარტი 2014 თებერვალი 2014 იანვარი 2014 დეკემბერი 2013 ნოემბერი 2013 ოქტომბერი 2013 სექტემბერი 2013 აგვისტო 2013 ივლისი 2013 ივნისი 2013 მაისი 2013 აპრილი 2013 მარტი 2013 თებერვალი 2013 იანვარი 2013 დეკემბერი 2012 ნოემბერი 2012 ოქტომბერი 2012 სექტემბერი 2012 აგვისტო 2012 ივლისი 2012 ივნისი 2012 მაისი 2012 აპრილი 2012 მარტი 2012 თებერვალი 2012 იანვარი 2012 დეკემბერი 2011 ნოემბერი 2011 ოქტომბერი 2011 სექტემბერი 2011 აგვისტო 2011 ივლისი 2011 ივნისი 2011 მაისი 2011 აპრილი 2011 იანვარი 2011 დეკემბერი 2010 ნოემბერი 2010 ოქტომბერი 2010 სექტემბერი 2010 აგვისტო 2010 ივლისი 2010 ივნისი 2010 მაისი 2009 აპრილი 2009 მარტი 2009 თებერვალი 2009 იანვარი 2009 დეკემბერი 2008 ნოემბერი 2008 ოქტომბერი 2008 სექტემბერი 2008 აგვისტო 2008 ივლისი 2008 ივნისი 2008 მაისი 2008 აპრილი 2008 მარტი 2008 თებერვალი 2008 იანვარი 2008 დეკემბერი 2007
2008 წლის რუსეთ საქართველოს ომი EUMM IWPR ადამიანის უფლებები აზერბაიჯანი არმენ კარაპეტიანი არშალუის მგდესიანი არჩევნები აფგან მუხტარლი აფხაზეთი განათლება განცხადებები დევნილები ევროკავშირი ეკატერინა პოღოსიანი ეკონომიკა ვაჰე ჰარუტუნიანი თურქეთი ილჰამ ალიევი ირანი კავკასია კონფლიქტი კორუფცია ლგბტ ლილიტ არაკელიანი მედია მთიანი ყარაბაღი ნურგულ ნოვრუზი ომი პოლიტპატიმრები ჟურნალისტიკა რუსეთი რჩეული სამირა აჰმედბეილი სამხრეთ ოსეთი საპრეზიდენტო არჩევნები საქართველო სერჟ სარგსიანი სიტყვის თავისუფლება სომხეთი ტრენინგი ქალები ქალთა უფლებები შაჰლა სულთანოვა ჯანდაცვა
Institute for War and Peace Reporting | ომისა და მშვიდობის გაშუქების ინსტიტუტი | © 2007-2022
ვებგვერდის ფორმა და შინაარსი დაცულია Creative Commons-ის არაკომერციული 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიის ფარგლებში.
ჩვენ ვიყენებთ ქუქი ჩანაწერებს. თქვენი პარამეტრების დამახსოვრებით ჩვენ გაწვდით საუკეთესო მომსახურებას განმეორებითი ვიზიტების დროს. "თანახმა ვარ" ღილაკზე დაჭერით თქვენ გასცემთ ქუქი ჩანაწერების გამოყენების ნებართვას. თუმცა "პარამეტრები" ფუნქციით თქვენ შეგიძლიათ გააკონტროლოთ თქვენს მიერ ნებადართული მონაცემების გაზიარება. მეტი ინფორმაციისთვის იხილეთ სტატიები: ჩვენს მიერ გამოყენებული ქუქი ჩანაწერები | ინტერნეტის ისტორია.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.
Other uncategorized cookies are those that are being analyzed and have not been classified into a category as yet.