ka en en en en en en nl en en en en en en en ceb en en en id en en et en en en en es en en en en fa dty en en ca en en lt en en en en en en en en en es en es vi ka en ka en ka en en en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en en en en gu en en en en en en en en zh en en en zh en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en
საზღვრები ჩაიკეტა, მაგრამ ვაჭრობა უნდა გაგრძელდეს
Asian Development Blog Straight Talk from Development Experts
China, People's Republic of | 中文
Viet Nam | Tiếng Việt
მიწოდების ჯაჭვი, რომელიც მსოფლიოს სამედიცინო საქონლით და სურსათით ამარაგებს, პანდემიის დროს დიდი წნეხის ქვეშ მოექცა. ფოტო: iStock
კორონავირუსის პანდემიამ ვაჭრობის ხელშეწყობის აუცილებლობა დაგვანახა, არა მხოლოდ სამედიცინო ტვირთების მიმოცვლისთვის, არამედ ეკონომიკის გასაძლიერებლად.
COVID-19-ის გლობალური პანდემია შეგვახსენებს, რომ მსოფლიო მჭიდროდ ურთიერთდაკავშირებული ადგილია და გლობალური პრობლემები გლობალურ გადაწყვეტას და სიტუაციის ფხიზლად შეფასებას საჭიროებს.
ვირუსის გავრცელების თავიდან ასაცილებლად ფიზიკური საზღვრები იკეტება, მაგრამ კრიზისი აშკარას ხდის ისეთი მნიშვნელოვანი კავშირების გაუმჯობესების აუცილებლობას, როგორიცაა ვაჭრობა. რამდენად შესაძლებელია სავაჭრო ნაკადების შენარჩუნება მაშინ როცა ყველას ყურადღება სასაზღვრო შეზღუდვებისკენაა მიპყრობილი? როგორ გაგრძელდეს საქონლის მიმოცვლა, თუ ფინანსური სისტემები, რომლებზეც კომპანიები არიან დამოკიდებულნი, პრობლემებს აწყდებიან?
გარდა იმისა, რომ გლობალურ ვაჭრობას ყოველდღიურ ცხოვრებაში დიდი მნიშვნელობა აქვს, ქვეყნებს მარტივი წვდომა ესაჭიროებათ მედიკამენტებზე, სამედიცინო აღჭურვილობასა და მოსახლეობის ჯანდაცვისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან სხვა საქონელზე. მსოფლიოს მხოლოდ რამდენიმე ქვეყანა აწარმოებს საკუთარი მოსახლეობისთვის საჭირო ყველა პროდუქტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ აღნიშნული საქონლის სავაჭრო ნაკადი ჩაკეტილი საზღვრების გამო არა თუ არ უნდა შეწყდეს, არამედ პირიქით, მოძრაობას ხელი უნდა შეეწყოს.
ბოლოდროინდელმა კვლევამ აჩვენა, რომ მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის 164 წევრი ქვეყნიდან მხოლოდ 50 ქვეყანა ათავისუფლებს  სამედიცინო მოწყობილობებს იმპორტის გადასახადისგან. კრიზისში მყოფ 79 ქვეყანას საპონზე 15%-იანი იმპორტის გადასახადი აქვს დაწესებული ­— აღნიშნულია პროფესორ საიმონ ჯ. ევენეთის კვლევაში, შვეიცარიის საერთაშორისო ეკონომიკების ინსტიტუტისა და ეკონომიკის დეპარტამენტიდან.
კვლევაში ნათქვამია, რომ „საპონზე დაწესებული გადასახადი წარმოადგენს ჰიგიენაზე დაწესებულ გადასახადს, რაც თავის მხრივ ხელს უწყობს კორონავირუსის გავრცელებას“.
გონივრული იქნება მთავრობებმა მოხსნან სავაჭრო ბარიერები COVID-19-ის წინააღმდეგ ბრძოლაში კრიტიკულად მნიშვნელოვან საქონელსა და კომპონენტებზე.
უკვე ზეწოლას განიცდიან გლობალური ეკონომიკები, ფინასური სისტემები და მჭიდროდ ურთიერთდაკავშირებული მიწოდების ჯაჭვები. დახურულია ქარხნები, ბევრ ქვეყანაში შეზღუდულია მოძრაობა და იზრდება შიშები, რომ ჯანდაცვის კრიზისმა შესაძლოა 2008-2009 წლების გლობალური ფინანსური კრიზისის განმეორება ან მისი კიდევ უფრო მძიმე ფორმით დაბრუნება გამოიწვიოს.
აზიის განვითარების ბანკის ბოლოდროინდელი კვლევის თანახმად, პანდემიის აფეთქება მნიშვნელოვან უარყოფით გავლენას იქონიებს აზიის განვითარებად ეკონომიკებზე, მრავალი მიმართულებით, მათ შორისაა შიდა მოთხოვნის მკვეთრი კლება, ტურიზმისა და სამსახურებრივი მივლინებების კლება, ვაჭრობისა და მრეწველობის ჯაჭვის შესუსტება, მიწოდების კუთხით არსებული ხარვეზები და გავლენა ჯანდაცვაზე.
ეკონომიკური ზარალის მასშტაბი დამოკიდებულია პანდემიის განვითარებაზე, რაც ამ ეტაპზე რთულად პროგნოზირებადია.
აღსანიშნავია, რომ მიმდინარე კრიზისი არ წარმოადგენს გლობალური ფინანსური კრიზისის განმეორებას, რაც ფინანსური მაქინაციების, პრობლემური სესხებისა და არასათანადო კაპიტალიზაციის ერთიანობამ გამოიწვია.
მიმდინარე კრიზისი დაკავშირებულია მოკლევადიან მიწოდება-მოთხოვნის შოკთან, ან სათანადო მართვის შემთხვევაში, შესაძლებელია მისი ამ დონემდე შემცირება. შესაბამისად, ის ყურადღებით შესწავლას საჭიროებს, რადგან მეორდება რეალური და ფინანსური მიწოდების ჯაჭვის მეშვეობით. ზოგიერთი ცვლილება უკვე გატარდა, ზოგიერთიც ჯერ ისევ დასაგეგმია.
ფინანსური და მატერიალური წარმოების დარგების მოკლევადიანი შოკისგან თავის დაღწევაში დასახმარებლად და საშუალო ან გრძელვადიანი ეკონომიკური და ფინანსური კრიზისის თავიდან ასაცილებლად, საბანკო სექტორმა სასურველია ვალდებულებებზე სამთვიანი საშეღავათო პერიოდი დააწესოს, როგორც ბანკთაშორის, ასევე ბანკებსა და მათ კომერციულ და საცალო კლიენტებს შორის. რა თქმა უნდა, აღნიშნული უნდა შეეხოს სავაჭრო სესხებსაც.
სასურველია მთავრობებმა განიხილონ მოსახლეობისთვის 12 თვიანი გარანტირებული მინიმალური შემოსავლის შესაძლებლობა. ეს ხალხს კრიზისის დროს თავის გატანაში დაეხმარება და შეამცირებს პოტენციურად დამანგრეველ ეკონომიკურ ზემოქმედებას, რასაც უკიდურესად დაბალი მოთხოვნა და სახლში, შემოსავლის გარეშე დარჩენილი მომხმარებელი გამოიწვევს.
პანდემიის დროს ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია
შთამბეჭდავია იმის ნახვა, თუ როგორ უმკლავდება ხალხი მათ წინაშე არსებულ გამოწვევას. თუ შევადარებთ 12 წლის წინანდელ კრიზისს, დღეს ვაჭრობის დაფინანსებაში არსებული კოორდინაცია და მართვა პრობლემების დანახვისა და ზომების მიღების საშუალებას  ბევრად უფრო სწრაფად  იძლევა.
ვირუსის დამარცხების მიზნით, აზიის განვითარების ბანკი ხელს უწყობს იმ კომპანიებს, რომლებიც ახორციელებენ მედიკამენტებისა და სხვა საჭირო ნივთების წარმოებასა და დისტრიბუციას. აღნიშნული მხარდაჭერა, რომელიც ხორციელდება კომერციულ ბანკებთან თანამშრომლობით, დამატებითი სამუშაო კაპიტალით ეხმარება კომპანიებს აზიასა და წყნარ ოკეანეთში, საქმიანობის გაფართოებისა და სხვა საჭიროებების დაკმაყოფილების მიზნით.
ჩვენი მხარდაჭერა გულისხმობს „მიწოდების ჯაჭვის დაფინანსების პროგრამის“ ფარგლებში 200 მილიონი აშშ დოლარის გამოყოფას ვირუსის წინააღმდეგ სასიცოცხლო მნიშვნელობის სამეციდინო პროდუქციის — ტესტების, N95 ნიღბების და ხელოვნური სუნთქვის აპარატების მწარმოებელი კომპანიებისთვის.
იმის გათვალისწინებით, რომ მიწოდების ჯაჭვის ერთი ჯგუფის დაფინანსება ხმარდება შემდგომ მიწოდებას, დაახლოებით 120-180 დღის განმავლობაში, აღნიშნული ინსტრუმენტით შესაძლებელია დახმარების უზრუნველყოფა მომდევნო 12 თვის განმავლობაში, 400 მილიონი აშშ დოლარის დაფინანსებით. პარტნიორ კომერციულ ბანკებთან ერთად რისკების 50/50-ზე გადანაწილებით, შესაძლებელი იქნება აღნიშნული ინსტრუმენტის ფარგლებში, იმავე ვადებში მხარდაჭერის 800 მილიონ დოლარამდე გაზრდა.
ასევე ვმუშაობთ ჩვენს პარტნიორებთან მსგავსი საქონლის მიწოდების ჯაჭვის, მათ შორის ცალკეული კომპონენტების მწარმოებელი კომპანიების აღრიცხვაზე. სულ მცირე რამდენიმე პროდუქტის სრულად აღრიცხვისთანავე მიზნად ვისახავთ აღნიშნული ინფორმაციის გასაჯაროებას, რათა ბანკებმა და ინვესტორებმა შეძლონ მიწოდების მთელ ჯაჭვში ჩართული კომპანიების მხარდაჭერა.
აზიის განვითარების ბანკის „ვაჭრობის დაფინანსების პროგრამა“ ასევე მალე გააკეთებს განცხადებას მისი ფინანსური რესურსების ზრდის შესახებ, რაც თავის მხრივ დაგვეხმარება ხელი შევუწყოთ ბანკებს უზრუნველყონ ვაჭრობის დაფინანსება საკმარისი თანხებით, რათა არ მოხდეს ვაჭრობის ნაკადების შემცირება. აღნიშნული იქნება კრიზისზე რეაგირების ძლიერი ინსტრუმენტი, როგორც 10 წლის წინ, ათეულობით ქვეყანაში ასეულობით ბანკთან გაფორმებული ხელშეკრულებების გამო, რაც ძალიან კარგ საშუალებას წარმოადგენს დაუყოვნებლივ საჭირო დახმარების მიწოდების კუთხით. ჩვენ ვაპირებთ აღნიშნული პროგრამის მანდატის გაზრდას, რათა მან ასევე მოიცვას გადაუდებელი სიტუაციების დროს შიდა ტრანზაქციების მხარდაჭერის კომპონენტი.
ახლა პანიკის დრო არ არის. ჩვენი ამჟამინდელი ქმედებები გადაწყვეტს იქნება კრიზისი ხანმოკლე, მივიღებთ ძლიერ შოკს თუ ხანგრძლივ დაღმასვლას.
Published: 30 March 2020
Steven Beck Head of ADB’s Trade and Supply Chain Finance Program, Private Sector Operations Department, ADB
More from the Author(s)
A Global ID System That Could Revolutionize Finance
ADB Trade Finance Program Ready for 2016 Trade Challenges
Asia’s Fabled Supply Chains to be Tested by COVID-19 Vaccine Delivery
Blockchain Pilots Making Waves in Developing Asia
Can the Pandemic Help End the Paper Chase That is Hobbling International Trade?
Online Job Listings Rebounded Strongly After the Pandemic
Preparing Southeast Asia’s Youth to Enter the Digital Economy
Your Questions Answered: How Resilient Have Asia’s Economies Been During the Pandemic?
View the discussion thread.
About the Asian Development Blog
The Asian Development Blog is a forum for high-quality commentary and insights from ADB staff and other development experts about issues and challenges facing Asia and the Pacific.
The views expressed in these blogs are those of the authors and do not necessarily reflect the views of the Asian Development Bank, its management, its Board of Directors, or its members.
View the discussion thread.
Subscribe to our Newsletter
Never miss a blog post. Get updates on development in Asia and the Pacific into your mailbox.
Straight Talk in Your Inbox
Never miss a blog post. Get updates on development in Asia and the Pacific into your mailbox.
Subscribe to our RSS feed ADB Blog RSS
Contact Us Blog Disclaimer Blog Reuse Policy
Business Center Projects & Tenders Countries Data & Research News & Events About ADB
ADB Compliance Review Panel Asia Regional Integration Center Asian Bonds Online ADB Data Library Development Asia ADB Knowledge Events
© 2022 Asian Development Bank. ADB Contacts Access to Information Anticorruption and Integrity Terms of Use
ADB encourages websites and blogs to link to its web pages.