ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en
ენერგოუსაფრთხოება საფრთხის ქვეშ ‹ რეგიონული მედიის ქსელი
სანდო ინფორმაცია გვაძლიერებს | ანალიტიკა და გამოძიება აღმოსავლეთ ევროპისა და კავკასიის შესახებ
2016 წლის 18 მაისი   ავტორი: რეგიონული მედიის ქსელი
ენგურის ჰიდროელექტროსადგურს სასწრაფო რემონტი ესაჭიროება, რის გამოც მას თვეების, თუ არა წლების განმავლობაში, ფუნქციონირების შეწყვეტა მოუწევს.
ენგურის წყალსაცავი (ფოტო: იზიდა ჭანია).
ენგურჰესზე მაშტაბური სარემონტო სამუშაოების ჩატარების პერპსექტივა ბევრ კითხვას აჩენს როგორც საქართველოს, ასევე აფხაზეთის ენერგოუსაფრთხოებასთან დაკავშირებით.
ელექტროსადგური, რომელიც დე-ფაქტო საზღვრის ორივე მხარეს მდებარეობს და ელექტროენერგიით ორივე მხარეს ამარაგებს, არის ერთადერთი ერთობლივი პროექტი, რომელზეც აფხაზური და ქართული მხარე თანამშრომლობას ახერხებს.
1990-იანი წლებში აფხაზეთმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა და საქართველოს გამოეყო, მას შემდეგ, მხარეებს შორის ურთიერთობა უკიდურესად დაძაბულია. 2008 წელს რუსეთმა აფხაზეთის დამოუკიდებლობა აღიარა, საქართველო კი მას მის განუყოფელ ნაწილად მიიჩნევს.
სპეციალისტების დასკვნით, ენგურის ჰიდროელექტროსადგური, რომელიც 1978 წლიდან ფუნქციონირებს, სასწრაფო სარემონტო სამუშაოების ჩატარებას საჭიროებს. პროექტი საკმაოდ მასშტაბურია და დამატებითი გამოწვევების წინაშე აყენებს ისედაც არამყარ პარტნიორობას.
ენგურჰესის თაღოვანი კაშხალი, რომლის სიმაღლე 271, 5 მეტრია, ხოლო სიგრძე – 800 მეტრი, ერთ-ერთი უდიდესია მსოფლიოში. კაშხალი, წყალსაცავი და სადერივაციო გვირაბის ნაწილი ქართულ მხარეს მდებარეობს, ხოლო ჰიდროელექტროსადგურის შენობა, ოთხი ვარდნილჰესი და გვირაბის დანარჩენი ნაწილი – აფხაზურ მხარეს.
ჰესის მიერ გამომუშავებულ ენერგიას ორივე მხარე ინაწილებს, რაც მათ აიძულებს შეინარჩუნონ რეგულარული კონტაქტი და თანამშრომლობა.
„ეს სიამის ტყუპებივითაა, რომელთა გაცალკევებაც შეუძლებელია,“ – აცხადებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის საერთაშორისო სკოლის დირექტორი ერიკ ლივნი.
„ამ მომენტისათვის, ენგურის ჰიდროელექტროსადგური არის აფხაზეთსა და საქართველოს შორის ერთადერთი დამაკავშირებელი რგოლი. სხვა სფეროებში, კონფლიქტურ მხარეებს შორის თანამშრომლობა პრაქტიკულად არ არსებობს,“ – დასძინა ლივნიმ. „მე ვერ ვხედავ სხვა მომავალს ვერც საქართველოსთვის და ვერც აფხაზეთისათვის, თუ არა პირდაპირი თანამშრომლობა და პრობლემების ერთად მოგვარება.“
ენერგიის ახალი წყაროების მოძიება
ენგურჰესის სარემონტო სამუშაოები და რეკონსტრუქცია საკმაო ძვირი ჯდება, ამავდროულად, ჩნდება კითხვები იმასთან დაკავშირებითაც, თუ როგორ მოხდება ელექტროენერგიის დანაკარგის აღმოფხვრა და რა წყაროებით მოხდება დენის მიწოდების უზრულველყოფა სამუშოების წარმოების პროცესში. ამასთან ერთად, საფრთხის ქვეშ დგება ორივე მხარის ენერგეტიკული უსაფრთხოება.
2014 წელს, საერთაშორისო დონორების დაფინანსებით ფართომასშტაბიანი სარეაბილიტაციო სამუშაოები ჩაუტარდა ჰიდრო-მექანიკურ მოწყობილობას და მოხდა თაღოვანი კაშხლის გამაგრება. სარემონტო სამუშაოები ეტაპობრივად განხორციელდა, რასაც ელექტროსადგურის ფუნქციონირებისთვის ხელი არ შეუშლია.
ამჟამად, შეკეთებას საჭიროებს 15,5 კმ სიგრძის სადაწნეო სადერივაციო გვირაბი, რაც ნიშნავს, რომ ენგურჰესი თვეების განმავლობში ვერ იფუნქციონირებს.
დღევანდელი მდგომარეობით, გვირაბი წამში 22 კუბურ მეტრ წყალს ატარებს, საიდანაც 10 კუბური მეტრი – თითქმის ნახევარი, დაზიანებული საფარველის გამო, იკარგება. იმისთვის, რომ მოხდეს ყველაზე დაზიანებული მონაკვეთის შეფასება და შეკეთება, რაც დაახლოებით 300 მეტრი სიგრძისაა, უნდა მოხდეს მთლიანი ელექტროსადგურის გათიშვა.
„სრული რემონტისთვის აუცილებელი საპროექტო- შემსწავლელი სამუშაოების ჩასატარებლად უნდა მოხდეს გვირაბის დაცლა და ჰიდროელექტროსადგურის მუშაობის გაჩერება სამი ან სამ-ნახევარი თვით,“ – განაცხადა საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროს ენერგეტიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა დავით შარიქაძემ. „ამ პერიოდში უნდა მოხდეს ყველაზე დაზიანებული მონაკვეთის შეკეთება.“
რაც იმას ნიშნავს, რომ საქართველოსა და აფხაზეთს მოუწევთ არა მარტო სარემონტო სამუშაოების ხარჯების დაფარვა, არამედ ამ თვეების განმავლობაში ელექტროენერგიის ალტერნატიული წყაროებიდან შესყიდვა. კაპიტალური შეკეთების შემთხვევაში ელექტროსადგური უფრო დიდი ხნით შეწყვეტს ფუნქციონირებას.
აფხაზეთში ელექტროენერგიის მიწოდებაში შეფერხებები ამ ზამთარსაც აღინიშნებოდა. იანვარ-თებერვალში დენი ითიშებოდა დღისით – ორი საათით და ღამით – სამი საათის განმავლობაში.
დეფიციტის მიზეზად დასახელდა გასული ზაფხულის თვეებში მოსული მწირი ნალექი და აფხაზეთში ელექტროენერგიაზე გაზრდილი მოთხოვნა.
„ამ ზამთარს შექმნილმა სიტუაციამ ნათლად გვიჩვენა, რომ სარემონტო სამუშაოებში ორივე მხარემ უნდა ჩადოს ინვესტიცია,“ – აღნიშნა ლივნიმ. „სავსებით დასაშვებია, რომ ელექტროენერგიის მიწოდების დროებითმა შეფერხებამ და სიტუაციის სერიოზულობის გააზრებამ, უბიძგოს მხარეებს ერთობლივი ინვესტირების განხორციელებისკენ, რაც შესანიშნავი გადაწყვეტილება იქნება.“
თუმცა, მისივე აზრით, ასეთი ფართომასშტაბიანი სარემონტო სამუშაოების ჩატარება უახლოეს მომავალში ვერ მოხერხდება. მთლიანი გვირაბის შეკეთებას შესაძლოა რამდენიმე წელიწადი დასჭირდეს.
„ჯერჯერობით არ არსებობოს ისეთი რესურსი, რომელიც მოახდენს ელექტროენერგიის დანაკარგის კომპენსირებას,“ – დასძინა მან.
მიუხედავად ამისა, საქართველოს ხელისუფლება კომპლექსური სარემონტო სამუშაოების ჩატარებას არ გამორიცხავს.
„არ არის გამორიცხული, რომ უახლოეს მომავალში ჩვენ ისევ დავუბრუნდეთ ერთობლივი სტრატეგიული ობიექტის გარემონტების საკითხს,“ – განაცხადა ჩვენთან საუბრისას სახელმწიფო მინისტრმა შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში პაატა ზაქარეიშვილმა.
აფხაზეთში  ენერგეტიკის კუთხით სიტუაციამ კრიტიკულ ზღვარს მიაღწია.
ენგურჰესის თაღოვანი კაშხალი (ფოტო: იზიდა ჭანია).
90-იანი წლების ომის შემდეგ, ენგურჰესი რეგიონისთვის ელექტროენერგიის ერთადერთ წყაროს წარმოადგენს. რამდენიმე მცირე ელქტროსადგური, რომელიც საბჭოთა პერიოდში ფუნქციონირებდა, ან ომის დროს დაზიანდა ან მის შემდგომ პერიოდში გაიძარცვა.
ოც წელზე მეტია, რაც ორივე მხარეს შორის მოქმედებს არაოფიციალური შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც აფხაზეთი იღებს ენგურჰესის მიერ გამომუშავებული ენერგიის ორმოც პროცენტს, ხოლო საქართველო – სამოცს. აფხაზეთის სახელმწიფო ენერგოკომპანია ამ ელექტროენერგიას უფასოდ იღებს და მომხმარებელს დაბალ ფასად აწვდის.
მიუხედავად იმისა, რომ აფხაზეთის ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქცია არ ვრცელდება, საქართველოს ხელისუფლება თავის პოლიტიკურ პასუხისმგებლობად მიიჩნევს იმ რეგიონებზე ზრუნვას, რომლებიც ერთ დროს მისი ქვეყნის ნაწილი იყო.
აფხაზეთში ელექტროენერგიის მოხმარება იზრდება, რაც, ექსპერტების აზრით, დენზე მინიმალური ტარიფით და დაბალი გადახდის მაჩვენებლით არის განპირობებული.
ენგურჰესის ტექნიკური დირექტორის გის ხუბუას მიხედვით, აფხაზეთში ელექტროენერგიის მოხმარება თითქმის ათი პროცენტით არის გაზრდილი.
„ზამთრის გათბობის სეზონზე, ნოემბრის დასაწყისიდან მარტის ბოლომდე, აფხაზეთი მოიხმარს ერთ მილიარდ კილოვატს საათში ენერგიას, მაგრამ მისი მთლიანი წილი არ აღემატება რვაას მილიონ კილოვატს საათში,“ – განმარტა ხუბუამ.
აფხაზეთში ზამთრის პერიოდში არსებული  დეფიციტის შევსებას საქართველო რუსეთიდან იმპორტირებული ელექტროენერგიის ხარჯზე ახდენდა, თუმცა ეს იყო მხოლოდ დროებითი გამოსავალი.
ალტერნატიული წყაროებისა და ფულის არარსებობის პირობებში, აფხაზი პოლიტიკოსები მოლაპარაკებებს აწარმოებენ მოსკოვთან -აფხაზეთის ბიუჯეტის მთავარ დამფინანსებელთან.
აფხაზეთის სახელმწიფო ენერგოკომპანიის „ჩერნომორენერგოს“ ხელმძღვანელი ასლან ბასარია ენერგეტიკის სფეროში დიდი ინვესტიციების საჭიროებაზე საუბრობს.
„ჩვენი გამოთვლით, საუბარია დაახლოებით 30-35 მილიარდ რუბლზე (450-530 მილიონი დოლარი),“ – განაცხადა მან. „რაც შეეხება ვარდნილჰესებს [ენგურჰესის კომპლექსში შემავალი ოთხი ჰიდროელექტროსადგური მდინარე ერისწყალზე, აფხაზეთში მას ერცკარს ეძახიან] აქ დაახლოებით 10 მილიარდი რუბლი იქნება საჭირო  (დაახლოებით 150 მილიონი დოლარი).“
თუმცა, მისივე სიტყვებით, რუსული ენერგოკომპანია „როსსეტის“ შეფასებით, აფხაზეთის ენერგოსექტორი 73 მილიარდი რუბლის (1,1 მილიარდი დოლარის) ინვესტირებას მოითხოვს.
გამოწვევის მასშტაბის წარმოსადგენად – აფხაზეთის 2016 წლის მთლიანი ბიუჯეტი 13,5 მილიარდ რუბლს (200 მილიონ დოლარს) შეადგენს.
სახელმწიფოს საკუთრებაში მყოფი ენგურის ჰიდროელექტროსადგური ელექტროენერგიით საქართველოს ნახევარზე მეტს უზრუნველყოფს. მცირე კერძო ელექტროსადგურები და თბოელექტროსადგურები დარჩენილ ელექტროენერგიას გამოიმუშავებენ.
ზაფხულის თვეებში, როდესაც წყლის დონე იმატებს საქართველო დენის ექსპორტირებასაც ახერხებს.
თუმცა, ზოგადად, ჰიდროელექტროსადგურებზე ასეთი დამოკიდებულების გამო, ქვეყანას სეზონური დეფიციტის აღმოსაფხვრელად გაზის იმპორტირება უხდება. ზამთარში, როდესაც წყალსაცავში წყლის დონე საგრძნობლად იკლებს, საქართველო ელექტროენერგიის იმპორტირებას რუსეთიდან და აზერბაიჯანიდან ახდენს.
მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში ახალი ელექტროსადგურები შენდება, ქვეყნის ენერგოსისტემაში მთავარ როლს მაინც ენგურჰესი თამაშობს.
ერიკ ლივნის აზრით, თუ საქართველო გააგრძელებს ელექტრომომარაგების ქსელის გაფართოებას, ენგურჰესზე რემონტის დროს აფხაზეთის ელექტროენერგიით უზრუნველყოფა შესაძლოა სხვა ქართული ელექტროსადგურებიდან გამომუშავებული დენით მოხდეს.
„მაგალითად, კიდევ ერთი დიდი ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა სვანეთში, რომელიც უკვე აქტიურად იგეგმება. ამ შემთხვევაში, შესაძლოა, საქართველოს დაურჩეს იმდენი შესაძლებლობა, რომ აფხაზეთი მოამარაგოს ელექტროენერგიით. მაგრამ, ჯერჯერობით, არ ვიცი ეს რამდენად რეალურია, რადგან, ელექტროენერგიის მოხმარება, როგორც საქართველოში, ისე აფხაზეთში საგრძნობლად გაზრდილია,“ – განმარტა მან.
თუმცა, ასეთი პროექტის განხორციელება ორმხრივ თანამშრომლობას მოითხოვს, რაც საზოგადოებაში, ორივე მხარეს, ეროვნული ინტერესების ღალატად არის მიჩნეული.
ილიას უნივერსიტეტთან არსებული ენერგეტიკისა და მდგრადი განვითარების ინსტიტუტის დირექტორი მურმან მარგველაშვილი თვლის, რომ ორივე მხარემ უნდა გაითავისოს, რომ ელექტროენერგიის წარმოება არის ეკონომიკური პროცესი.
„აფხაზეთმაც და საქართველომაც უნდა გაიგოს, რომ გამომუშავებული ელექტროენერგია არის საერთო პროდუქტი, რომლის გაყიდვაც შეიძლება ნებისმიერ ბაზარზე და რომლისგან შეიძლება საერთო მოგების მიღება,“ – განაცხადა მარგველაშვილმა.
ერთობლივი სტატია მომზადებულია აფხაზური გაზეთის „ნუჟნაია გაზეტას“ მთავარი რედაქტორის იზიდა ჭანიასა და თბილისში IWPR-ის ვებრედაქტორის რეგინა ეგოროვა-ასკეროვას მიერ.
სტატია ნაწილობრივ შეიცავს თვითაღიარებულ რესპუბლიკაში დამკვიდრებულ ტერმინოლოგიას და სახელწოდებებს.
ავტორი რეგიონული მედიის ქსელი
აფხაზეთი რუსეთს უძრავი ქონების ბაზარს უხსნის
განცხადება საქართველოს თვითგამოცხადებული რეგიონის, აფხაზეთის ადმინისტრაციული საზღვრის გასწვრივ ბოლო დროს განვითარებული მოვლენების შესახებ
არქივები აირჩიეთ თვე სექტემბერი 2022 ივლისი 2022 მაისი 2022 აპრილი 2022 ნოემბერი 2021 სექტემბერი 2021 ივლისი 2021 აპრილი 2021 მარტი 2021 აგვისტო 2020 სექტემბერი 2019 აგვისტო 2019 ივნისი 2019 მაისი 2019 აპრილი 2019 დეკემბერი 2018 სექტემბერი 2018 ივლისი 2018 მაისი 2018 აპრილი 2018 თებერვალი 2018 სექტემბერი 2017 მაისი 2017 აპრილი 2017 მარტი 2017 თებერვალი 2017 იანვარი 2017 დეკემბერი 2016 ნოემბერი 2016 ოქტომბერი 2016 სექტემბერი 2016 აგვისტო 2016 ივლისი 2016 ივნისი 2016 მაისი 2016 აპრილი 2016 მარტი 2016 თებერვალი 2016 იანვარი 2016 დეკემბერი 2015 სექტემბერი 2015 აგვისტო 2015 ივლისი 2015 ივნისი 2015 მაისი 2015 აპრილი 2015 მარტი 2015 თებერვალი 2015 იანვარი 2015 დეკემბერი 2014 ნოემბერი 2014 ოქტომბერი 2014 სექტემბერი 2014 აგვისტო 2014 ივლისი 2014 ივნისი 2014 მაისი 2014 აპრილი 2014 მარტი 2014 თებერვალი 2014 იანვარი 2014 დეკემბერი 2013 ნოემბერი 2013 ოქტომბერი 2013 სექტემბერი 2013 აგვისტო 2013 ივლისი 2013 ივნისი 2013 მაისი 2013 აპრილი 2013 მარტი 2013 თებერვალი 2013 იანვარი 2013 დეკემბერი 2012 ნოემბერი 2012 ოქტომბერი 2012 სექტემბერი 2012 აგვისტო 2012 ივლისი 2012 ივნისი 2012 მაისი 2012 აპრილი 2012 მარტი 2012 თებერვალი 2012 იანვარი 2012 დეკემბერი 2011 ნოემბერი 2011 ოქტომბერი 2011 სექტემბერი 2011 აგვისტო 2011 ივლისი 2011 ივნისი 2011 მაისი 2011 აპრილი 2011 იანვარი 2011 დეკემბერი 2010 ნოემბერი 2010 ოქტომბერი 2010 სექტემბერი 2010 აგვისტო 2010 ივლისი 2010 ივნისი 2010 მაისი 2009 აპრილი 2009 მარტი 2009 თებერვალი 2009 იანვარი 2009 დეკემბერი 2008 ნოემბერი 2008 ოქტომბერი 2008 სექტემბერი 2008 აგვისტო 2008 ივლისი 2008 ივნისი 2008 მაისი 2008 აპრილი 2008 მარტი 2008 თებერვალი 2008 იანვარი 2008 დეკემბერი 2007
2008 წლის რუსეთ საქართველოს ომი EUMM IWPR ადამიანის უფლებები აზერბაიჯანი არმენ კარაპეტიანი არშალუის მგდესიანი არჩევნები აფგან მუხტარლი აფხაზეთი განათლება განცხადებები დევნილები ევროკავშირი ეკატერინა პოღოსიანი ეკონომიკა ვაჰე ჰარუტუნიანი თურქეთი ილჰამ ალიევი ირანი კავკასია კონფლიქტი კორუფცია ლგბტ ლილიტ არაკელიანი მედია მთიანი ყარაბაღი ნურგულ ნოვრუზი ომი პოლიტპატიმრები ჟურნალისტიკა რუსეთი რჩეული სამირა აჰმედბეილი სამხრეთ ოსეთი საპრეზიდენტო არჩევნები საქართველო სერჟ სარგსიანი სიტყვის თავისუფლება სომხეთი ტრენინგი ქალები ქალთა უფლებები შაჰლა სულთანოვა ჯანდაცვა
Institute for War and Peace Reporting | ომისა და მშვიდობის გაშუქების ინსტიტუტი | © 2007-2022
ვებგვერდის ფორმა და შინაარსი დაცულია Creative Commons-ის არაკომერციული 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიის ფარგლებში.
ჩვენ ვიყენებთ ქუქი ჩანაწერებს. თქვენი პარამეტრების დამახსოვრებით ჩვენ გაწვდით საუკეთესო მომსახურებას განმეორებითი ვიზიტების დროს. "თანახმა ვარ" ღილაკზე დაჭერით თქვენ გასცემთ ქუქი ჩანაწერების გამოყენების ნებართვას. თუმცა "პარამეტრები" ფუნქციით თქვენ შეგიძლიათ გააკონტროლოთ თქვენს მიერ ნებადართული მონაცემების გაზიარება. მეტი ინფორმაციისთვის იხილეთ სტატიები: ჩვენს მიერ გამოყენებული ქუქი ჩანაწერები | ინტერნეტის ისტორია.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.
Other uncategorized cookies are those that are being analyzed and have not been classified into a category as yet.