ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en
ერაყელი იეზიდები სომხეთში თავშესაფარს ეძებენ ‹ რეგიონული მედიის ქსელი
სანდო ინფორმაცია გვაძლიერებს | ანალიტიკა და გამოძიება აღმოსავლეთ ევროპისა და კავკასიის შესახებ
2015 წლის 19 სექტემბერი   ავტორი: არმინე მარტიროსიანი
სომხეთში იეზიდური თემის დიდი ხნის არსებობის მიუხედავად, ერაყიდან დევნილმა მხოლოდ რამდენიმე ოჯახმა მიიღო აქ ჩამოსვლის გადაწყვეტილება.
ჩრდილოეთ ერაყში ისლამური სახელმწიფოს მიერ იეზიდების მასობრივი მკვლელობების დაწყებიდან ერთი წლის შემდეგ, ამ ეთნიკური ჯგუფის ძალიან მცირერიცხოვანმა ნაწილმა მიმართა სომხეთს თავშესაფრის მოთხოვნით, მიუხედავად იმისა, რომ აქ იეზიდების თემი საკმაოდ დიდი ხანია სახლობს და მათ მასპინძლობის გაწევა არ გაუჭირდებოდათ.
ივლისის ბოლოს ერაყის ქურთისტანის ქალაქ ერბილიდან ერევანში პირდაპირი რეისით სამი ოჯახი ჩამოფრინდა. მათ, შესაძლოა, ასობით სხვა დევნილმაც მიჰბაძოს, თუ რასაკვირველია, შეძლებენ თურქეთიდან საქართველოს გავლით შემოვლით გზაზე წარმოქმნილი ბიუროკრატიული ბარიერების გადალახვას.
იეზიდები, რომლებიც ქურთულ ენაზე საუბრობენ, მთელ ახლო აღმოსავლეთში არიან გავრცელებული. მათ რელიგიას ისლამისდროინდელი ფესვები აქვს და ის ზოროასტრიზმთან არის დაკავშირებული. ისლამურმა სახელმწიფომ, რომელიც თავის მისიად ფუნდამენტალისტური შეხედულებების მოწინააღმდეგე ყველა რელიგიის მიმდევრის განადგურებას მიიჩნევს, თავის სამიზნეში შიიტი მუსლიმები, ქრისტიანები და იეზიდები მოაქცია.
2014 წლის აგვისტოში მთელი მსოფლიოს ყურადღება მიიპყრო სინჯარის მთებში გახიზნული იეზიდების გასაჭირმა, რომელთა დასახმარებლადაც დასავლეთის ქვეყნებმა წყლით და საკვებით დატვირთული თვითმფრინავები გააგზავნეს.
სომხეთში ერთ-ერთი ახალჩამოსული ბაშარ ჰანამი გვიყვება, თუ როგორ გამოიქცა ის ჩრდილოეთ ერაყის შანგალის პროვინციიდან თავის ცოლთან, ხატუმ კასმისთან და 11 შვილთან ერთად
„გაგვაფრთხილეს, რომ ტერორისტები აპირებდნენ შეტევას. ჩემი ძმა ადგილობრივ ბოევიკებსა და მეამბოხეებს შორის გაჩაღებული შეტაკების დროს დაიღუპა. როცა მივხვდით, რომ ვერაფრის შეცვლას ვეღარ შევძლებდით, გაქცევა გადავწყვიტეთ,“ – გვიყვება ის.
გაქცევის დროს ტრაგიკულად დაიღუპა მისი ექვსი ქალიშვილიდან ორი, 16 და 17 წლის.
„ტერორისტებს რომ გაურბოდნენ, კლდიის ერთი ნაპირიდან მეორეზე გადახტომის დროს ხევში გადაიჩეხნენ და დაიღუპნენ,“ – ამბობს ხატუმ კასმი.
მოგვიანებით, უსაფრთხო ადგილის ძებნაში, მთებში ხანგრძლივი ხეტიალის დროს, საკვების და წყლის უკმარისობის გამო, მათი სხვა მოზარდი ქალიშვილი გახდა ავად.
„მისი გადარჩენის იმედი აღარ გვქონდა, მაგრამ მთებში მაინც არ დავტოვეთ … ექიმებმა რომ გასინჯეს ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო,“ – თქვა ხატუმ კასმიმ.
ბოლოს და ბოლოს, მიაღწიეს ლტოლვილთა ბანაკამდე ერაყის ქურთისტანში, სადაც ჯერ კიდევ რჩება მათი ხუთი ვაჟიდან ერთ-ერთი და ორი ქალიშვილი, რომლებსაც საბუთებთან დაკავშირებული პრობლემები აქვთ.
ოჯახის დანარჩენი წევრები ერბილიდან ერევანში ჩამოფრინდნენ, სადაც ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციის სინჯარის იეზიდთა ნაციონალური კავშირის დახმარებით მათ დახვდათ საკვები, ტანსაცმელი და თავშესაფარი.
სამი ოჯახი, საერთო ჯამში 19 ადამიანი, მათ შორის მოხუცები და ბავშვები, თურქეთის საზღვართან ახლოს მდებარე არმავირის რაიონის სოფელ არაქსში დასახლდა. სინჯარის იეზიდთა ნაციონალური კავშირის დახმარებით ბაშარ ჰანამი თავის ოჯახთან ერთად რუსეთში საცხოვრებლად გადასული ადგილობრივი ეიზიდის სახლში დაბინავდა.
რაშუ ჰამო იეზიდი სასულიერო პირია. მისი ოჯახიც დანარჩენ ორ ოჯახთან ერთად ჩამოვიდა სომხეთში. ჩვენთან საუბრისას ის იეზიდების დევნის და შევიწროების ხანგრძლივ ისტორიას გვიყვება.
„ერაყელი მუსლიმები ჩვენი ხელით მიწოდებულ არც წყალს დალევდნენ და არც პურს შეჭამდნენ,“ – ამბობს ის. „მათ არასწორად მიაჩნიათ, რომ ჩვენი მთავარანგელოზი მალაქ ტაუსი [„ანგელოზი ფარშევანგი“] არის დაცემული ანგელოზი და რომ ჩვენ, იეზიდები, ბოროტ სულებს ვემსახურებით. ისინი ფიქრობენ, რომ თუ იეზიდს მოკლავენ, გაანადგურებენ ბოროტ ძალას.“
ჰანამის თქმით, სწორედ ამ მიზეზის გამო იეზიდებს სულ ჰქონდათ იარაღი და მზად იყვნენ ნებისმიერი თავდასხმის მოსაგერიებლად.
„ადრე თავს ვიცავდით არაბებისგან, ახლა კი ისლამაური სახელმწიფოსგან ვიცავთ თავს,“ – ამბობს ის.
თუმცა, იეზიდები ვერაფერს გახდნენ კბილებამდე შეიარაღებულ მებრძოლების წინააღმდეგ, რომლებიც ქარიშხალივით შემოიჭრნენ დასავლეთ ერაყიდან, დახოცეს მამაკაცები, ხოლო ქალები და გოგონები მონებად გაყიდეს.
„ჩვენ გაგვიმართლა. გაგვაფრთხილეს, რომ ჩვენს სოფელზე აპირებდნენ თავდასხმას, ამიტომაც მოვახერხეთ დროზე გამოქცევა,“ – დასძინა ჰანამმა.
ჩვიდმეტი წლის ფადილ ბაშარი მოგვიყვა, რომ მისი საცოლეც, სხვა ქალებთან ერთად სოფელ სიბა შეიხ ქიდრიდან გაიტაცეს და მოსულში წაიყვანეს. მოგვიანებით, მან გაიგო, რომ ის მონად გაიყიდა საუდის არაბეთში.
„მას შემდეგ მასზე აღარაფერი მსმენია,“ – თქვა მან.
სომხეთში იეზიდები ყველაზე დიდ უმცირესობას წარმოადგენენ. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, მათი რაოდენობა 35 ათასია, მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით ერთი პროცენტი. ბევრი იეზიდი აქ მე-19 საუკუნეში, რუსეთ-თურქეთის ომის დროს დასახლდა, უფრო მეტი კი ოსმალეთის იმპერიიდან სომხებთან ერთად 1915 წლის მასობრივ მკვლელობებს გამოიქცა.
ჰანამის წინაპრებიც თურქეთიდან გამოიქცნენ. ნაწილი ახლანდელი ერაყის ტერიტორიაზე დასახლდა, ნაწილმა კი სომხეთში იპოვა თავშესაფარი.
„ბაბუა ყოველთვის გვეუბნებოდა, რომ თუ ოდესმე დაგვირჩებოდა საშუალება, მოგვეძებნა ჩვენი ნათესავები სომხეთში და გაგვეცნო ისინი,“ – დასძინა მან.
სომხეთის საიმიგრაციო სამსახური ამჟამად განიხილავს ოჯახების განაცხადებს ლტოლვილის სტატუსის მინიჭების შესახებ. უწყების მიერ გავრცელებულ განცხადებაში ნათქვამია, რომ „ლტოლვილის სტატუსის მინიჭებასთან დაკავშირებით ყველა აუცილებელი ფორმალური პროცედურა დასრულდება უმოკლეს ვადებში.“
გაეროს ლტოლვილთა სააგენტოს წარმომადგენელი ანაიტ ჰაირაპეტიანი ჩვენთან საუბრისას აცხადებს, რომ სამი ოჯახის განაცხადის განხილვა ლტოლვილის სტატუსის მინიჭებასთან დაკავშირებით გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის ნორმების გათვალისწინებით მიმდინარეობს.
ჰანამი ამბობს, რომ მის ოჯახს შანგალში უზრუნველი ცხოვრება ჰქონდა, ისინი ფლობდნენ მეფრინველეობის ფერმას, რამდენიმე მაღაზიას და ბენზინგასამართ სადგურს.
მისი 25 წლის ვაჟი ტალაკასი ამბობს, რომ არ იცის რითი უნდა იარსებონ არაქსში, სადაც უმრავლესობა სოფლის მეურნეობას მისდევს.
„წარმოდგენა არ მაქვს ეს როგორ კეთდება,“ – ამბობს ის.
იეზიდური თემი სომხეთში ცდილობს ერაყში მცხოვრები მათი თანამოძმეების მდგომარეობის შესახებ საზოგადოებაში ცნობიერება აამაღლოს, რისთვისაც ორგანიზებას უკეთებს სხვადასხვა ღონისძიებებსა და აგროვებს შემოწირულობებს.
სინჯარის იეზიდთა ნაციონალური კავშირის წარმომადგენელი ჰამლეტ სმოიანი აცხადებს, რომ მისი ორგანიზაცია ყველაფერს აკეთებს იმისათვის, რომ დაეხმაროს დევნილებს ინტეგრაციაში, მისი თქმით, ამჟამად ყველაზე დიდ პრობლემას სომხური ენის არცოდნა ქმნის.
მისივე თქმით, ერაყის ქურთისტანის ლტილვილთა ბანაკებში ბევრია სომხეთში ჩამოსვლის მსურველი. ერთი წლის წინ ის და მისი რამდენიმე თანამშრომელი იმყოფებოდნენ ერთ-ერთ ასეთ ბანაკში თურქეთში და აპირებდნენ 200 იეზიდის სომხეთში ჩამოყვანას. მიუხედავად იმისა, რომ ორგანიზაცია მზად იყო სრულად დაეფარა მგზავრობის ხარჯები, აღმოჩნდა, რომ ლტოლვოლების უმეტესობას პასპორტები არ ჰქონდა.
სომხეთის პრეზიდენტმა სერჟ სარგსიანმა და სხვა პოლიტიკურმა პირებმაც თავიანთ განცხადებებში შექმნილი მძიმე მდგომარეობის გამო იეზიდების მიმართ თანაგრძნობა გამოხატეს. 2014 წლის აგვისტოში მთავრობამ ერაყელი იეზიდების დასახმარებლად 100,000 აშშ დოლარის ოდენობის დამხარება გამოყო.
სმოიანის განცხადებით, ხელისუფლებას უფრო მეტის გაკეთება შეუძლია, მაგალითად, მისმა ორგანიზაციამ თხოვნით მიმართა საგარეო საქმეთა სამინისტროს, დაეწყო მუშაობა თავის ქართველ კოლეგებთან, რათა გამარტივებულიყო დევნილი იეზიდების თურქეთიდან გადმოყვანა. სომხეთსა და თურქეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები არ არსებობს, დაკეტილია ქვეყნებს შორის საზღვარი.
„საჭიროა მხოლოდ მათი გამოტარება თურქეთ-საქართველოს საზღვარზე და შემდეგ ლტოლვილის სტატუსის მინიჭება უკვე როცა სომხეთის საზღვარს გადმოკვეთენ,“ – დასძენს სმოიანი. „თუმცა, სომხეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში აცხადებენ, რომ ეს გრძევლადიანი პროცესია, რადგან ეროვნული უსაფრთხოების სამსახური ვალდებულია ყველა პიროვნება ცალ-ცალკე შეამოწმოს.“
არმინე მარტიროსიანი ვებგვერდ Kavkazky Uzel-ის კორესპონდენტია სომხეთში.
Click to share on Twitter (Opens in new window)
Click to share on Facebook (Opens in new window)
არქივები აირჩიეთ თვე სექტემბერი 2022 ივლისი 2022 მაისი 2022 აპრილი 2022 ნოემბერი 2021 სექტემბერი 2021 ივლისი 2021 აპრილი 2021 მარტი 2021 აგვისტო 2020 სექტემბერი 2019 აგვისტო 2019 ივნისი 2019 მაისი 2019 აპრილი 2019 დეკემბერი 2018 სექტემბერი 2018 ივლისი 2018 მაისი 2018 აპრილი 2018 თებერვალი 2018 სექტემბერი 2017 მაისი 2017 აპრილი 2017 მარტი 2017 თებერვალი 2017 იანვარი 2017 დეკემბერი 2016 ნოემბერი 2016 ოქტომბერი 2016 სექტემბერი 2016 აგვისტო 2016 ივლისი 2016 ივნისი 2016 მაისი 2016 აპრილი 2016 მარტი 2016 თებერვალი 2016 იანვარი 2016 დეკემბერი 2015 სექტემბერი 2015 აგვისტო 2015 ივლისი 2015 ივნისი 2015 მაისი 2015 აპრილი 2015 მარტი 2015 თებერვალი 2015 იანვარი 2015 დეკემბერი 2014 ნოემბერი 2014 ოქტომბერი 2014 სექტემბერი 2014 აგვისტო 2014 ივლისი 2014 ივნისი 2014 მაისი 2014 აპრილი 2014 მარტი 2014 თებერვალი 2014 იანვარი 2014 დეკემბერი 2013 ნოემბერი 2013 ოქტომბერი 2013 სექტემბერი 2013 აგვისტო 2013 ივლისი 2013 ივნისი 2013 მაისი 2013 აპრილი 2013 მარტი 2013 თებერვალი 2013 იანვარი 2013 დეკემბერი 2012 ნოემბერი 2012 ოქტომბერი 2012 სექტემბერი 2012 აგვისტო 2012 ივლისი 2012 ივნისი 2012 მაისი 2012 აპრილი 2012 მარტი 2012 თებერვალი 2012 იანვარი 2012 დეკემბერი 2011 ნოემბერი 2011 ოქტომბერი 2011 სექტემბერი 2011 აგვისტო 2011 ივლისი 2011 ივნისი 2011 მაისი 2011 აპრილი 2011 იანვარი 2011 დეკემბერი 2010 ნოემბერი 2010 ოქტომბერი 2010 სექტემბერი 2010 აგვისტო 2010 ივლისი 2010 ივნისი 2010 მაისი 2009 აპრილი 2009 მარტი 2009 თებერვალი 2009 იანვარი 2009 დეკემბერი 2008 ნოემბერი 2008 ოქტომბერი 2008 სექტემბერი 2008 აგვისტო 2008 ივლისი 2008 ივნისი 2008 მაისი 2008 აპრილი 2008 მარტი 2008 თებერვალი 2008 იანვარი 2008 დეკემბერი 2007
2008 წლის რუსეთ საქართველოს ომი EUMM IWPR ადამიანის უფლებები აზერბაიჯანი არმენ კარაპეტიანი არშალუის მგდესიანი არჩევნები აფგან მუხტარლი აფხაზეთი განათლება განცხადებები დევნილები ევროკავშირი ეკატერინა პოღოსიანი ეკონომიკა ვაჰე ჰარუტუნიანი თურქეთი ილჰამ ალიევი ირანი კავკასია კონფლიქტი კორუფცია ლგბტ ლილიტ არაკელიანი მედია მთიანი ყარაბაღი ნურგულ ნოვრუზი ომი პოლიტპატიმრები ჟურნალისტიკა რუსეთი რჩეული სამირა აჰმედბეილი სამხრეთ ოსეთი საპრეზიდენტო არჩევნები საქართველო სერჟ სარგსიანი სიტყვის თავისუფლება სომხეთი ტრენინგი ქალები ქალთა უფლებები შაჰლა სულთანოვა ჯანდაცვა
Institute for War and Peace Reporting | ომისა და მშვიდობის გაშუქების ინსტიტუტი | © 2007-2022
ვებგვერდის ფორმა და შინაარსი დაცულია Creative Commons-ის არაკომერციული 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიის ფარგლებში.
ჩვენ ვიყენებთ ქუქი ჩანაწერებს. თქვენი პარამეტრების დამახსოვრებით ჩვენ გაწვდით საუკეთესო მომსახურებას განმეორებითი ვიზიტების დროს. "თანახმა ვარ" ღილაკზე დაჭერით თქვენ გასცემთ ქუქი ჩანაწერების გამოყენების ნებართვას. თუმცა "პარამეტრები" ფუნქციით თქვენ შეგიძლიათ გააკონტროლოთ თქვენს მიერ ნებადართული მონაცემების გაზიარება. მეტი ინფორმაციისთვის იხილეთ სტატიები: ჩვენს მიერ გამოყენებული ქუქი ჩანაწერები | ინტერნეტის ისტორია.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.
Other uncategorized cookies are those that are being analyzed and have not been classified into a category as yet.