xmf ka ka en ka ka ka en ka ka en en en en ka nl en xmf en en hi ca en fr ka ka eo ka ka ka ka ka ka ka ka ka hbs_lat en ca en fr xmf xmf ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka ka hbs_lat en en xmf en en en en ka ka xmf xmf ka en en ka ka ka en en en en en en en ka en ka en ka en ka en ka en ka en ka en ka en en en en en
Would you like to react to this message? Create an account in a few clicks or log in to continue.
არმური - ლიტარენა, უფრო კი – ბიბლიოთეკა
Armuri - literary Arena, or library from Georgia (country)
Forum started: Sun 9 Nov 2008
Home   Portal   Register   Log in
არმური Armuri :: მთქმელი და გამგონებელი (ავტორები და ტექსტები) :: ესეებისა და კრიტიკოსთათვის
Number of posts : 7134
Subject: ალექსი ჭინჭარაული    Wed Jan 26, 2011 11:23 am
დაიბადა 1925 წლის 25 დეკემბერს დუშეთის რაიონის სოფ. შატილში. 1950 წელს შევიდა და 1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიური ენების განყოფილება. 1958 წელს დაამთავრა ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ასპირანტურა და მუშაობა დაიწყო ლექსიკოლოგიის განყოფილებაში.
1961 წელს მას მიენიჭა ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაცული დისერტაციის («ხევსურულის დარგობლივი ლექსიკა“) საფუძველზე. 1960 გამოიცა მისი მონოგრაფია «ხევსურულის თავისებურებანი“.
ალ. ჭინჭარაული მონაწილეობდა «ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის“ და შემდეგ ამ ლექსიკონის ერთტომეულის შედგენის სამუშაოებში (სიტყვების განმარტება, განმარტებულის პირველადი რედაქცია, რედაქტირებული მასალის რეცენზირება და სხვ.).
1969 წელს ალ. ჭინჭარაულმა გამოაქვეყნა «ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი“. მას აქვს ენათმეცნიერული შრომები «ვეფხისტყაოსნის“ ტექსტისა და ენის, ვაჟა-ფშაველას თხზულებათა ტექსტისა და ენის, ქართული ენის დიალექტებისა და სხვათა შესახებ.
1977 წელს ალ. ჭინჭარაულმა გამოსცა ორი წიგნი _ «ვაჟა-ფშაველას თხზულებათა ტექსტის დადგენისათვის“ და «აკაკი შანიძე - მთის მკვლევარი“.
1982 წელს მან გამოაქვეყნა წიგნი «ვეფხისტყაოსნის ენისა და ტექსტის საკითხები“. ლექსიკოლოგიის განყოფილებაში მუშაობისას ალ. ჭინჭარაულმა შეადგინა «ხევსურული ლექსიკონის“ (დაახოლებით 25 000 სიტყვა-სტატია) და «ფშაური ლექსიკონი“ (დაახლოებით 15 000 სიტყვა-სტატია).
1993 წელს მას მიენიჭა ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი ენათმეცნიერების ინსტიტუტში დაცული დისერტაციის (მხატვრული ტექსტის ენობრივი ანალიზის საკითხები «ვეფხისტყაოსნის და ვაჟა-ფშაველას თხზულებათა მიხედვით) საფუძველზე.
«ხევსურული ლექსიკონი“ გამოიცა 2005 წელს, ხოლო ფშაურ ლექსიკონზე კვლავ მიმდინარეობს მუშაობა.
იგი არის გელათის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით. მას აქვს 250-მდე გამოკვლევა ან წაკითხული მოხსენების თეზისები.
Number of posts : 7134
Registration date : 09.11.08
Subject: Re: ალექსი ჭინჭარაული    Wed Jan 26, 2011 11:25 am
ცოტა რამ დიდ ადამიანზე
ერთი ხევსური ხმითმატირალი ასე მიმართავს უდროოდ წასულ კაი ყმას:
"შენ შენფერნ გინდან მატირალნიო,
მე არ ვიცი, საერთოდ როგორ მუშაობდა რეზო, ის კი მახსოვს, რომ თავის ერთ-ერთ საბავშვო მოთხრობას საჯარო ბიბლიოთეკაში წერდა. წერდა ფანქრით. მეორეჯერ გადაკითხვისას ზოგ სიტყვას ჩააჟინდებოდა, ბოლოს უკეთესს მოძებნიდა, ძველს ამოშლიდა და ახალს ჩაწერდა. იქვე ვიჯექი და ამას ყველლაფერს ვხედავდი. არც არაფერს მალავდა: მუშაობდა, ისე უტრიალებდა ამ თავის საქმეს, როგორც კარგი მევენახე ვაზს. რეზო საკმაოდ კარგად ხატავდა, ლექსის წერა კი არ ეხერხებოდა. ის საბავშვო მოთხრობა ხევსურზე იწერებოდა, და როცა რამდენიმე სტრიქონი უბრალო ლექსი დასჭირდა, მე დამაწერინა…
შატილშიაც ერთად ვიმგზავრეთ. იმ მგაზვრობის შემდეგ დაიწერა "ჩაჩაურის წასვლა".
რეზოს "მყვირალა" თემები არ უყვარდა, მაგრამ სრულიად უმნიშვნელო ამბავს ისე ააჟღერებდა, რომ ყველას ყურადღებას მიიპყრობდა. ჩაჩაურის (სახელი, რა თქმა უნდა, შეცვლილია) "წასვლას" მე თვითონ ვესწრებოდი და მე ვუამბე რეზოს.
ჩემთვის იქ მხოლოდ ის იყო დიდებული და ამაღლებული, რომ კაცმა სიკვდილის წინ თვითკონტროლის უნარი შეინარჩუნა, "კარგად სიკვდილის" სურვილი გაამჟღავნა.
რეზომ ამ ამბავს სხვაგვარი ჟღერადობა მისცა, სხვა გმირებიც (მათ შორის – ბავშვებიც) შემოიყვანა და ბრწყინვალე მოთხრობა დაწერა.
ერთხელ გამომცემლობა "ნაკადულში" მივედი ჰონორარის ასაღებად. ფული არ აღმოაჩნდათ. პოეტ მინდია არაბულთან ვლაპარაკობდი კორიდორში. გამოჩნდა რეზო. მოვიკითხეთ ერთმანეთი. ჩემი მისვლის მიზეზი რომ გაიგო, ჰონორარი არ არი, მგონი, იმდენი ფული კი მიდევს ჯიბეში, რომ ერთ-ერთი საათი რესტორანში თავი შევიქციოთ, – ბრძანა რეზომ. ჩვენ უარი ვთქვით რესტორანზე. ერთი ხომ მე დაგითმეთ, მეორე თქვენ უნდა დამითმოთ: სახლში კარგი ღვინო მაქვს, გავიაროთ ბაზარში, ცოტა რამ სურსათს ავიღებ და ჩვენსა ვისადილოთო. დაგვიყოლია. მართლა სასიამოვნო დრო გავატარეთ, გვიანღამემდე ვისხედით. მეორე დილით პიჯაკის ჯიბეში ასი მანეთი აღმომაჩნდა. რა მიხვედრა უნდოდა: ბატონმა რეზომ იფიქრა, ეგება ფული არა აქვთ სახლშიო და ჩუმად ჩადო ჩემი პიჯაკის ჯიბეში ასი მანეთი. ასი მანეთი მაშინ კარგი ფული გახლდათ, - ოჯახს რამდენიმე დღე შეინახავდი.
ერთხელ რეზოს ვუთხარი ძველ ქართულ ხელნაწერში ამოკითხული ერთი ბრძნული ფრაზა:
"ძაღლი, რომელი ჰლოკდეს ქლიბსა, თვისისა სისხლისაგან სუამს".
ძალიან მოეწონა: რა კარგად იცოდნენ ხოლმე დალოცვილებმა თქმაო.
რეზოს რომ უკანასკნელ გზაზე მივაცილებდით, ეს ფრაზა ამეკვიატდა: რუსთაველზე ქართველები ქართველებს ხოცავდნენ. მტერმა თავისუფლების წყურვილის მოსაკლავად ქლიბი მოგვიგდო და ჩვენც ხარბად ვლოკავდით ამ ქლიბ სატყუარას. ვფიქრობდი იმ დიდ ტკივილზე, რაც რეზომ წაიყოლა "მართალთა საიქიოში".
ამასწინათ ოთარ ჭილაძის წერილი რომ წავიკითხე "ლიტერატურულ საქართველოში" რევაზ ინანიშვილის საფლავის მოუვლელობის თაობაზე, მაშინვე რეზოს მიერ კახეთში გაგონილი და ჩემთვის ნაამბობი ერთი ლეგენდა გამახსენდა:
შაჰ-აბაზმა თვითონ კახელებს გააჩეხინა და ამოაძირკვინა ვენახები. ბრძანება გასცა: ვის ვენახშიაც თუნდაც ერთ ძირ ვაზს აღმოაჩენთ, ვენახის პატრონს თავი მოჰკვეთეთო. ერთ-ერთი გლეხის ვენახში მართლა ნახეს ერთი ძირი შემთხვევით ჩარჩენილი ვაზი; პატრონი საჯაროდ დასაჯეს, თავი მოჰკვეთეს და სახელდახელოდ გათხრილ მიწაში ჩააგდეს. იმ საფლავზე მეორე წელს ვაზის რქამ ამოიყარა: თურმე დასჯილ კახელ გლეხს ხალათის საღილეებში ვაზის ლერწი ჰქონდა გაყრილ-გამოყრილი და ის ამოზრდილიყო...
მაშინ რომ ვკითხე, ეგ ლეგენდა არსად გამოგიყენებია-მეთქი?
მიპასუხა: ამას რაღა დაწერა უნდა, ეს ხომ თავისთავად ლამაზიაო.
არც შემდეგ შემხვედრია რეზოს ნაწერებში ეს ქართული და მართლაც, ლამაზი ლეგენდა.
რეზო ინანიშვილი თვითონ ჰგავდა ფესვმდგარ და ღონიერ ვაზს – ქართული სიტყვის მადლითა და სიბრძნით იყო დახუნძლული.
Page 1 of 1
Permissions in this forum:
You cannot reply to topics in this forum
არმური Armuri :: მთქმელი და გამგონებელი (ავტორები და ტექსტები) :: ესეებისა და კრიტიკოსთათვის
არმური Armuri :: მთქმელი და გამგონებელი (ავტორები და ტექსტები) :: ესეებისა და კრიტიკოსთათვის
Jump to: Select a forum||--მართალს ვიტყვი, შევიქნები ტყუილისა მოამბე რად? (საცნობარო)|--მთქმელი და გამგონებელი (ავტორები და ტექსტები)|   |--პოეტების ქვეყანა|   |--მთხრობელთა და მოსათხრობთათვის|   |--ესეებისა და კრიტიკოსთათვის|   |--მთარგმანებელთა და თარგმანთათვის|   |--ლიტერატურა უსაზღვრებოდ|   |--ისტორიისათვის|   |--ბალღოო, აეს არი შენ სამშობლო...|   |--"ლიტერატურის თეორია" – სტუმრად რენე უელეკთან და ოსტინ უორენთან|   |--საკამათო|   |--ბობოისკარი|   |--მინიმალისტური პოეზია|   |--სიტყვითდუელები|   |--მწერლები - მწერლებზე|   |--შეუნდოთ ღმერთმა...|   |--ლიტერატურული კონკურსები|   |--აგორა|   |--სტუმრები და მასპინძლები (ერთნიც და მეორენიც ფეისბუკზე დაიკარგნენ)|   |--"ვერცხლის თასადამც მაქცია" - სტუმრად სანათასთან|   |--არაგვიანი – სტუმრად არაგვთან|   |--"ბრანდი-ბრუნდი" - სტუმრად მარიამ წიკლაურთან|   |--ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ - სტუმრად გია არგანაშვილთან|   |--სადისკუსიო კლუბი - სტუმრად ნინი მელივასთან|   |--”ვაჟკაცობისას ამბობენ” და "უკვდავებისა წყაროო" - სტუმრად ვაჟიკა კაწალხეველთან|   |--კაცობრიობა დანა-ჩანგლით ითხრის სამარეს! - სტუმრად ვაჟა ხორნაულთან|   |--ნაფეხურები - სტუმრად ნინო დარბაისელთან|   |--”დარდების შემგროვებელთან” - სტუმრად გოდერძი ჩოხელის გამიხარდასთან|   |--საუბრები სიტყვის ხელოვნების შესახებ - სტუმრად ზევსის დაქალთან|   |--"მზე ხატავს სახლის ფერად რიკულებს..." - სტუმრად კესოსთან|   |--”მითოლოგია ჩემი სისუსტეა...” - სტუმრად ნინო ნეკერიშვილთან|   |--"ცისკარი" – სტუმრად ძველ მეგობართან|   |--ქართული ჟარგონის ლექსიკონი - სტუმრად ლევან ბრეგაძესთან|   |--მზერის გადანაცვლება (მხატვრობა, კინო, თეატრი, მუსიკა)|   |--მხატვრობა არმურზე: "ნიკალა და მარგარიტა"|   |--კინო არმურზე: კამერითაც ცხონდების კაცი|   |--თეატრი არმურზე: მელპომენე და თალია|   |--მუსიკა არმურზე: ხმა - სინათლეა...|   |--Georgian Authors in English|--Deutsche Übersetzung Georgischer Literatur
:: I forgot my password
Yesterday at 1:39 pm by Admin
Yesterday at 1:36 pm by Admin
» ქართული ხალხური პოეზია
Sat Sep 24, 2022 1:47 pm by Admin
Fri Sep 23, 2022 8:05 am by Admin
Fri Sep 23, 2022 7:58 am by Admin
Fri Sep 16, 2022 9:00 am by Admin
Sun Sep 11, 2022 11:39 am by Admin
Bookmark and share the address of არმური Armuri on your social bookmarking website
Free forum | © phpBB | Free forum support | Contact | Report an abuse | Latest discussions