eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Eŭgeniko - Vikipedio
Averto: Vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via salutnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
[[Dosiero:Eugenics congress logo.png|dekstra|eta|275px|« Eŭgeniko estas la memdirekto de la homa evoluo » : Devizo de la Dua Internacia Kongreso de Eŭgeniko, [[1921]], reprezentata kiel arbo kiu unuigas diversecon de diferencaj fakoj.]] [[Dosiero:Francis Galton 1850s.jpg|eta|[[Francis Galton]], patro de eŭgeniko]] [[Dosiero:Anthropometry exhibit.jpg|eta|Pruvo de [[antropomezuro]] por prelego pri eŭgeniko de [[1921]].]] '''Eŭgeniko''' estas [[socia filozofio]] kiu defendas la plibonigon de la [[Genetika heredo|heredaj trajtoj]] de la [[homo]] pere de diversaj metodoj. ''Development of a Eugenic Philosophy'' de [[Frederick Osborn]] en ''[[American Sociological Review]]'', Vol. 2, Nº 3 (Jun., 1937), paĝoj. 389-397.  Alimaniere dirite, temas pri la artefarita selektado por la plibonigo de la homa specio. La celoj variis inter la kreado de personoj pli [[Sano|sanaj]] kaj [[Inteligento|inteligentaj]], la ŝparado de la [[Ekonomiko|resursoj]] de la socio kaj la malpeziĝo de la homa [[sufero]]. La unue proponitaj metodoj por atingi tiujn celojn baziĝis sur la [[artefarita selekto]], dum la modernaj baziĝas sur la antaŭnaska diagnozo kaj la feta esplorado, la [[Gentekniko|genetika orientado]], la [[kontraŭkoncipilo|naskecokontrolo]], la [[artefarita fekundigo]] kaj la [[Gentekniko|genetika inĝenierado]]. La kontraŭstarantoj asertas, ke la eŭgeniko estas [[Moralo|malmorala]] kaj baziĝas sur, aŭ estas mem, [[pseŭdoscienco]]. Historie, eŭgeniko estis uzata kiel justigo por devigaj [[diskriminacio]]j kaj perfortoj kontraŭ la [[homaj rajtoj]] faritaj de ŝtatoj, kiel la deviga [[steriligo]] de genetikaj kripluloj, la institucia murdo kaj, eĉ la [[genocido]] de rasoj aŭ etnoj konsiderataj malsupraj. La artefarita selektado de homaj estaĵoj estis sugestita de antikve, almenaŭ ekde [[Platono]], sed la moderna versio estis formulita unuafoje de Sir [[Francis Galton]] (1822-1911) en [[1865]], pri la ĵusa verko de lia kuzo [[Charles Darwin]]. Ekde la komenco, la eŭgeniko (termino devena el la [[greka]] ‘bone naskita’ aŭ ‘bona reprodukto’) estis apogita de elstaraj pensuloj, inkludante [[Alexander Graham Bell]], [[George Bernard Shaw]] kaj [[Winston Churchill]]. La eŭgeniko estis akademia fako en multaj lernejoj kaj universitatoj. Ties scienca reputacio falis en la 1930-aj jaroj, kiam [[Ernst Rüdin]] ekuzis la eŭgenikan parolmanieron por la Raspolitiko de la [[Nazia Germanio]]. Post la [[Dua Mondmilito]], plej parto de la publiko kaj de la scienca komunumo asociis la eŭgenikon al la [[Naziismo|naziaj]] ekscesoj, kiuj inkludis la praktikon de la «rasa higieno» kaj de la ekstermado, sed ankoraŭ kelkaj regionaj kaj naciaj registaroj pluhavis eŭgenikajn programojn ĝis la [[1970-aj jaroj]]. Tamen la naskiĝo de la eŭgeniko ne estis tiom malbonintenca kaj rilatas la teoriojn de la [[novmaltusanismo]]. Krom la ideologia polemiko, dum la [[1920-aj jaroj]] kaj antaŭe utilis por emfazi la debaton pri klare plibonigaj temoj, kiel [[higieno]] ĝenerale, ekzercado, ĝuo de naturo, saniga nutrado, evito de drinkado, [[tabako]] aŭ [[venera malsano|veneraj malsanoj]]. Se la novmaltusanismo pririgardis la kvanton de la populacioj, la eŭgeniko pririgardis ties kvaliton. == Notoj == {{referencoj}} == Referencoj == Xavier Diez, ''El anarquismo individualista en España (1923-1938)'', Virus, Bilbao, 2007. Spuroj de eŭgeniko troviĝas en Darvino kiu en (The descent of Man = Origino de la homo) malaprobas «la eksiston de protektantajn «internejojn por frenezuloj, lamuloj kaj fizikaj defektitoj», kaj leĝojn por favori al mariĉuloj, liberajn geedziĝojn , nome tro liberaj, inter «uloj feblaj kaj handikapitaj». En aliaj citindaĵoj, apogiĝante sur lia kuzo ''Francis Galton'', li subtenas ke la ''« eterna lukto por la vivo estas la malsupera kaj malpli dotita raso la venkanta » popolita, ekzemple, de la « [...] mizera irlandano, senambicia », « kiu pluafoje (bedaŭrinde) venkas ».'' (Historiisto Francesco Agnoli [http://www.ibs.it/code/9788889913130/agnoli-francesco/contro-darwin-suoi.html] == Eksteraj ligiloj == * {{eo}} [http://eo.mondediplo.com/article1211.html Henry Ford, inspirinto de Adolf Hitler], el [[Le Monde diplomatique]] [[Kategorio:Eŭgeniko| ]] [[Kategorio:Medicina etiko]] [[Kategorio:Reproduktado]] [[Kategorio:Filozofiaj movadoj]] [[Kategorio:Demografio]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj