eo pl eo eo eo eo pt eo eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo eo en eo en eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl de ar as az ru sv bg bn hbs_lat ja ca ckb hbs_lat da de el en es et eu fa fi et fr de lt gu he hi hbs_lat hu hy id is it ja jv ka uz kk ta ko ku cs it it nl lt lv ru en ml be mr ms my ne nl nb nb pa pl ps pt io ro ru hbs_lat si en sk sl sq hbs_lat sv hu ta te en th ceb tr fy ur uz vi he zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Deksesuma nekropsio de la viruso Blaster, kiu havas ĉifritan mesaĝon al Bill Gates de Microsoft.
Komputviruso estas komputila programeto kiu kapablas mem-kopiiĝi de komputilo al komputilo sen scio de la uzanto. Por ke la viruso povu disvastiĝi, ĝi enmetas kopiojn de sia programkodo en aliajn lanĉeblajn dosierojn aŭ dokumentojn. Tia programo tial kondutas simile kiel biologia viruso, kiu disvastiĝas per enmetado de sia genetika kodo en vivantajn ĉelojn. Analogie la procezo de disvastiĝo de la viruso nomiĝas infektado kaj la atakita dosiero infektito (gastiganto). Virusoj estas nur unu de la specoj de t. n. misprogramaro. Ĝenerale oni kiel virusojn nomas (malĝuste) ankaŭ vermojn kaj aliajn specojn de misprogramaro.
4 Listo de virusoj kaj vermoj
Dum iuj virusoj povas esti celate detruivaj (ekz. kun tasko forviŝi dosierojn sur la durdisko), multe da aliaj virusoj estas relative sendamaĝaj, eventuale nur ĝenantaj. Ĉe iuj virusoj la detruanta kodo lanĉiĝas nur post ioma prokrasto (ekz. je iu konkreta tago aŭ post infekto de certa nombro da aliaj infektitoj), kion oni foje nomas (logika) bombo.
Flankaj malbonefikoj[redakti | redakti fonton]
Plia negativa influo de virusoj estas mem ilia reproduktado, kiu ŝarĝas komputilajn sistemojn kaj okupas iliajn rimedojn.
Eĉ „sendanĝera“ aŭ bonintenca viruso povas kaŭzi difekton de dosieroj pro misfunkcio. Ekzemple, se iu dosiero ŝajnas al viruso havi datenaranĝon infekteblan (aŭ alie „konscie“ ŝanĝeblan) de ĝi, sed efektive la aranĝo estas tute alia, la viruso aldonos sin aŭ alie ŝanĝos la dosieron tiel, ke ĝi probable ne plu estos konforma al la aranĝo kaj povos esti nesaveble difektita de programo destinita por ĝia prilaboro.
Simile, iu dosiero povas ŝajni al kontraŭvirusilo infektita de viruso, kaj la kontraŭvirusilo „forigos la viruson“, produktante efikon, kiu, se la kontraŭvirusilo ne kreis sekurkopion, estos eĉ pli malbona ol tiu de fuŝa „sendanĝera“ viruso.
Protekto[redakti | redakti fonton]
Por protekti sin kontraŭ komputilaj virusoj, oni uzas specialajn programojn - komputilajn kontraŭvirusilojn. Oni tamen povas protekti sin kontraŭ ili ankaŭ pere de simpla komputika sekureca regulo: Neniam malfermi dosierojn aŭ kunsendaĵojn kiam oni ne precize scias de kiu ĝi venas kaj kion ĝi entenas. Malgraŭ tio ekzistas ankaŭ virusoj, kiuj misuzas truojn kaj erarojn trovitajn en diversaj gravaj programoj (ekz. retpoŝtiloj) kaj pro tio povas aŭtomate startiĝi tuj post alveno. Kontraŭ tiuj funkcias tial nur la kontraŭ-virusiloj.
Nuna stato[redakti | redakti fonton]
Hodiaŭ (2005) estas komputilaj virusoj cedantaj favore al vermoj kaj spionprogramaro, kiuj disvastiĝas per komputilaj retoj, ĉefe per interreto. La plej multaj hodiaŭ konatoj misprogramoj uzas la retpoŝtadresaron kaj memsendiĝas al aliaj komputiloj per retpoŝtmesaĝoj. Aliaj troviĝas en programoj elŝuteblaj de interreto. Kiam la infektita programo estas uzata, la viruso ankaŭ startiĝas kaj infektas aliajn programojn, kaj povas esti plusendota al aliaj viktimoj.
Listo de virusoj kaj vermoj[redakti | redakti fonton]
Ĉiutage aperas kelkdeko da novaj virusoj. Entute povas ekzisti jam dekoj da miloj da komputilaj virusoj. Inter ili kelkaj plej konataj kaj plej interesaj estas:
Elk Cloner (1982) - la unua disvastiĝinta viruso (ĉe Apple komputiloj)
(c)Brain (1987) - la unua viruso por IBM PC komputiloj
Esperanto (1997) - la unua interplatforma viruso celanta ataki ne nur DOS-on kaj Vindozon, sed ankaŭ Macintosh-ajn komputilojn (tiel similanta la internaciecon de la samnoma lingvo)
CIH (1998) - konata kiel Ĉernobilo (aktiviĝas la 26-an de aprilo, je la datreveno de la katastrofo en la nuklea elektrocentralo Ĉernobilo)
Melissa (1999) - makroviruso atakanta dosierojn de Microsoft Word kaj Microsoft Outlook.
VBS/Loveletter (2000) - konata kiel I love you - grandege disvastiĝinta vermo, la plej kosta viruso laŭ damaĝoj (daŭre valida ankoraŭ en 2004)
Code Red (2001) - aŭtomate disvastiĝanta vermo misuzanta sekurecan truon en la interretservilo Microsoft Internet Information Services
SQL slammer (2003) - aŭtomate disvastiĝanta vermo misuzanta sekurecan truon en la datumbankservilo Microsoft SQL Server
MyDoom (2004) - la plej rapide disvastiĝinta vermo misuzanta sekurecan truon en Vindozo (daŭre valida ankoraŭ en 2005)
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Paul Peeraerts: RETPOŜTO: Kiu sendis al mi tiun viruson? Monato (gazeto) (2003/11, p. 17)
Novaĵoj el Koreio: Centmiloj da komputiloj estis damaĝitaj de la viruso CIH
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 14:26, 1 sep. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj