eo nl eo eo eo eo eo eo pt eo eo sv eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nn es eo es eo eo en es eo eo eo nl eo fi pl eo en eo eo eo hbs_lat eo es nb hbs_lat fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo id eo eo eo id eo id eo eo fr eo de nl eo eo it nl eo eo eo pl eo pl nl nl eo eo eo eo eo eo eo en pt en en eo eo eo eo en eo eo eo it eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl ar en az de ru sv bg bn br hbs_lat ca id mzn hbs_lat cy da de el en es et eu fa fi fr da gd lt gu he hi hbs_lat hu hy it id is it ja jv ka kk ta ko ku cs lb lt lv en ml mr ms nl nb nb fr pa pl pnb pt io ro ru en hbs_lat en sk sl sq hbs_lat sv ta te en th tr fy ur uz vi pl xmf zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Situo de la dezertoj kaj kserofitaroj en la mondo.
Atakama-Dezerto aŭ Atakamo (hispane : Atacama) estas la plej malnova kaj plej seka dezerto de la mondo. Ĝi situas en norda Ĉilio.
Tamen ĝi ankaŭ estas tersupraĵa ekoregiono el la centr-anda ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al dezertoj kaj kserofitaroj. Kune kun Seĉura-Dezerto, Atakama-Dezert konstituas la tutmondaj 200-regionon "atakama kaj seĉura dezertoj".
Oni esploris la sedimentaĵojn de la dezerto kaj evidentiĝis, ke la dezerto aĝas 20 milionojn kaj en kelkaj lokoj de la dezerto, ne pluvis de 120 000 jaroj.
La sola ebleco por precipitaĵo estas la nebulo. La oazo-loĝantoj de la dezerto eluzas tion kaj kaptas la humidecon de la aero per nebul-kaptilo, tiel ili povas eĉ akvumi plantojn meze de la dezerto. La nebulkaptilo estas dense plektita retaro, kiun oni starigas vertikale ĉe lokoj de nebula estiĝo, sub kiu oni establas kanalon kaj forkondukas ĝin al la oazo. Per tiu tekniko, la loĝantoj de vilaĝo Ĉungungo povas kolekti 10.000 litrojn da akvo, kiu sufiĉas ne nur por akvumado sed por sinpurigado, manĝado. Antaŭe kamiono liveris la akvon al la loĝantaro.
La ĉirkaŭaj 6.000-metraj montopintoj estas senneĝaj, sengleĉeraj.
La dezerto estas riĉa je natria nitrato kaj ruĝa kupro, kelkloke eĉ arĝento. Pro tiu lasta, okazis bataloj en la 19-a jarcento.
NASA uzis la dezerton por elprovi marsajn esplorveturilojn.
Geografiaj elementoj[redakti | redakti fonton]
Llullaillaco aŭ Jujajjako estas dormanta stratovulkano ĉe la limo de Argentino (Salta Provinco) kaj Ĉilio. Ĝi kuŝas en la Puna de Atacama, nome regiono de tre altaj vulkanaj pintoj sur alta altebenaĵo ĉe la Atakama Dezerto, unu el la plej sekaj lokoj en la mondo. Ĝi estas la dua plej alta aktiva vulkano en la mondo post Ojos del Salado.
La Escondida (Kaŝita) estas kupro-mino en la Atakama Dezerto. La kuŝejo Escondida estas unu el aro de porfirkupraj minoj en longa areo ĉirkaŭ 18 km nord-suda kaj 3 km orient-okcidenta kaj estas asocia kun la 600 km longa sistemo de Okcidenta Fendo (Falla Oeste), kiu siavice asocias kun plej el ĉefaj ĉiliaj porfirkuŝejoj.
Bildaro[redakti | redakti fonton]
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Atakama-Dezerto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Atakama-Dezerto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Neotropisaj dezertoj kaj kserofitaroj
v • d • r
Neotropisaj ekoregionoj laŭ ekoprovinco
NT0116 :Kokos-insulaj humidaj arbaroj  • NT0148 :Centlaj marĉarbaroj  • NT0154 :Petenaj-verakrucaj humidaj arbaroj  • NT0162 Ĉiapas-patrinmontaraj humidaj arbaroj  • NT0167 :Talamankaj montaraj arbaroj  • NT0176 :Verakrucaj humidaj arbaroj  • NT0204 :Baĥiaj sekaj arbaroj  • NT0205 :Balsasaj sekaj arbaroj  • NT0227 :Laguna-montaraj sekaj arbaroj • NT0303 :Centramerikaj miksaj koniferaroj  • NT0307 :Laguna-montaraj pinaroj-kverkaroj  • NT0308 :Oaĥak-patrinmontaraj pinaroj-kverkaroj  • NT0309 :Sud-patrinmontaraj pinaroj-kverkaroj  • NT0310 :Neĝmontaraj pinaroj-kverkaroj  • NT1009 : Zakatonalo  • NT1314 :Sankt-lukaj kserofitaroj  • NT1316 :Tehuakan-vala kserofitaro  • Meksikaj altaĵaraj lagoj  •
NT0120 :Kubaj humidaj arbaroj  • NT0164 :Sud-floridaj rokejoj  • NT0226 : Portorikaj sekaj arbaroj  • NT0301 :Bahamaj pinaroj  • NT0304 :Kubaj pinaroj  • NT0305 :Hispaniolaj pinaroj  • NT0904 :Evergladoj  • NT1424 :Miskit-nikaragvaj marbord-karibaj mangrovoj  •
NT0231 :Sekaj arbaroj de Trinidado kaj Tobago  • NT0709 :Llanos  •
NT0142 :Napaj humidaj arbaroj  • NT0166 :Humidaj arbaroj de sudokcidenta Amazonio  • NT0212 : Ĉikitaj sekaj arbaroj
NT0117 : Mar-andaj montarbaroj  • NT0121 : Montarbaroj de orienta Reĝa Kordilero  • NT0207 : Kaŭko-valaj sekaj arbaroj  • NT0223 : Maranjonaj sekaj arbaroj  • NT0232 : Tumbesiaj kaj pjuriaj sekaj arbaroj  • NT1308 :Gvaĥiraj-barankilaj kserofitaroj  • NT1413 : Guajakil-golfaj kaj tumbesiaj mangrovoj  •
NT0105 :Boliviaj jungaoj  • NT0153 :Peruaj jungaoj  • NT0165 :Sud-andaj jungaoj  • NT1110 :Centr-andaj sekaj punaoj  • NT1303 :Atakama-Dezerto  • NT1315 :Seĉura-Dezerto  •
NT0101 :Araŭkariaj humidaj arbaroj  • NT0102 :Atlantik-marbordaj restingaoj  • NT0103 :Bahiaj marbordaj arbaroj  • NT0106 :Kaating-enklavaj humidaj arbaroj  • NT0123 :Humidaj arbaroj de Fernando de Noronho-Atolo das Rocas  • NT0144 :Nordorient-brazilaj restingaoj  • NT0150 :Paranaj-paraibaaj landinternaj arbaroj  • NT0151 :Pernambukaj marbordaj arbaroj  • NT0152 :Pernambukaj landinternaj arbaroj  • NT202 : Atlantikaj sekaj arbaroj  • NT0210 :Ĉako  • NT0701 :Arida Ĉako  • NT0704 :Cerado  • NT0708 :Humida Ĉako  • NT1304 :Kaatingo  • NT1404 :Bahiaj mangrovoj  • NT1419 : Maranjaj mangrovoj  •
NT0402 :Magelanaj subpolusaj arbaroj  • NT0404 :Valdiviaj moderaj pluvarbaroj  • NT0710 :Urugvaja savano  • NT0802 :Monte-Arbedaro  • NT0803 :Malseka Pampo  • NT0804 :Patagonaj herbejoj  • NT0805 :Patagona Stepo  • NT0806 :Seka Pampo  •
Vidu ankaŭ Neotropiso, ekoprovinco kaj ekoregiono
v • d • r
Bajuda-Dezerto • Ĉalbi-Dezerto • Danakila dezerto • Orienta dezerto • Ferlo • Kaoko-Dezerto • Kalaharo • Libia dezerto • Dezerteto de Lompul • Namibo • Nubia dezerto • Njiri-dezerto • Richtersveld-dezerto • Saharo • Ténéré-dezerto • White dezerto
Aral Karakum • Badain Jaran-dezerto • Betpak-Dala • Dzoosotoyn Elisen-dezerto • Gobio • Hami-dezerto • Indus-vala dezerto • Karakumo • Kum-tagh-dezerto • Kizilkumo • Lop-dezerto • Ordos-dezerto • Qaidam-dezerto • Registan-dezerto • Saryesik-Atyrau-dezerto • Taklamakano • Tengger-dezerto • Thal-dezerto • Tar-Ĉolistano • Tottori sablodezerto • Ustyurt ebeno
Gibson-Dezerto • Granda Sablodezerto • Granda Viktoria-Dezerto • Malgranda Sablodezerto • Pentrita dezerto • Rangipo-dezerto (Novzelando) • Simpson-Dezerto • Strzelecki-Dezerto • Tanami-Dezerto • Okcidenta Dezerto
Akona-dezerto • Bardenas Reales • Błędów-dezerto • Deliblatska Peščara • Hálendi • Oltenia Saharo • Ryn-dezerto • Tabernas-dezerto
Granda Araba dezerto : Daĥnao · Nefudo · Rub-al-Ĥalo · Tihamaho • Dasht-e Kavir • Dasht-e Lut • Dasht-e Margoh • Dasht-e Naomid • Judea dezerto • Negev • Siria dezerto
Agate-dezerto • Alvord-dezerto • Amargosa-dezerto • Kaliforni-duoninsula Dezerto • Black Rock-dezerto • Channeled scablands • Ĉiuaŭa Dezerto • Colorado Plateau • Escalante-dezerto • Great Basin • Great Salt Lake-dezerto • Jornada del Muerto • Kaʻū-dezerto • Mojave-Dezerto • Nk'mip-dezerto • Owyhee-dezerto • Painted dezerto • Smoke Creek-dezerto • Sonora-Dezerto • Tule-dezerto (Nevada)
Atakama-Dezerto • La Guajira-dezerto • Médanos de Coro National Park • Monte-Dezerto • Patagona Stepo • Seĉura-Dezerto • Tatacoa-dezerto
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
angle Ekoregiono NT1303 : Atakama-Dezerto (WWF)
angle Atakama-Dezerto (Wildworld) - Nacia Geografia Societo
angle Atakama-Dezerto (The Encyclopedia of Earth)
angle Situo de la ekoregiono : tajpu Atacama desert
angle Tutmondaj 200; numero 133 : Atakama kaj seĉura dezertoj (WWF)
angle Raporto de revuo National Geographic pri Atakamo
angle Aŭtonoma Roboto Trovas Vivon en Atakama-Dezerto
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 19:03, 5 feb. 2017.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj