eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo eo eo eo eo eo eo nl eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Franca Okcidenta Afriko - Vikipedio
Averto: Vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via salutnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
[[Dosiero:french west africa.png|eta|dekstre|250px|Franca Okcidenta Afriko (verde, dum aliaj francaj kolonioj estas markitaj malhele)]] '''Franca Okcidenta Afriko''' (en franca ''Afrique occidentale française'', ''AOF'') estis [[federacio]] de ok [[Franca kolonia imperio|francaj koloniaj]] teritorioj en [[Afriko]]: nome [[Maŭritanio]], [[Senegalo]], [[Franca Sudano]] (nuna [[Malio]]), [[Franca Gvineo]], [[Eburbordo]], [[Franca Supra Volto|Supra Volto]] (nuna [[Burkino]]), [[Franca Dahomejo]] (nuna [[Benino]]) kaj [[Niĝero]]. La ĉefurbo de la federacio estis [[Dakaro]]. Tiu federacio ekzistis el 1895 ĝis 1960. ==Historio== Ĝis post la [[Dua Mondmilito]] preskaŭ ĉiuj afrikanoj loĝantaj en la kolonioj de Francio ne estis civitanoj de Francio. Anstataŭe, ili estis "Francaj Subjektoj", kun manko de juraj rajtoj, de posedaj rajtoj, rajtoj al veturado, malkontento, aŭ voĉdonado. La escepto estis la ''Kvar Komunumoj'' de Senegalo: tiuj areoj estis urboj de la malgranda Senegala Kolonio en 1848 kiam, ĉe la nuligo de sklaveco fare de la [[Dua Respubliko de Francio]], ĉiuj loĝantoj de Francio ricevis egalecajn politikajn rajtojn. Ĉiu ajn kiu povas provi, ke ĝi naskiĝis en tiuj urboj estis laŭleĝe franca. Ili povus voĉdoni ĉe parlamenta elektado, kiu estis antaŭe dominata de blankuloj kaj de mestizoj loĝantoj en Senegalo. La [[Reĝlando Dahomejo]] estis afrika reĝlando lokita en la sud-okcidento de la nuna Benino inter la 17-a jarcento kaj la fino de la 19-a jarcento. Francio partoprenis en la [[Disdivido de Afriko]] en la 1880-aj kaj 1890-aj jaroj, ili konkeris grandajn internajn areojn, kaj dekomence ili refis ilin ĉu kiel parto de la senegala kolonio, aŭ kiel sendependaj entoj. Tiuj konkeris areojn kiuj estis kutime regataj de francarmeaj oficiroj. Fine de la 1890-aj jaroj, la franca registaro ekestris la teritorian etendon fare de siaj oficiroj, kaj transdonis ĉiun teritorion okcidente de [[Gabono]] al ununura guberniestro baze en Senegalo, kun rekta informo al la Ministro de Transmaraj Aferoj. La unua ĝenerala guberniestro de Senegalo estis nomita en 1895, kaj en 1904, la teritorioj sub lia estrado formale iĝis la Franca Okcidenta Afriko (AOF). Gabono iĝis poste la sidejo de sia propra federacion Franca Ekvatora Afriko (AEF), kies okcidenta limo estis ĉe la moderna limo inter Niĝero kaj Ĉado. Post la Falo de Francio, dum la [[Dua Mondmilito]], la francaj kolonioj restis ĉe la registaro de Vichy. Okazis du bataloj por revenigi la koloniojn al la flanko de la Libera Francio. Finfine liberfrancaj fortoj prenis kontrolon de Gabono kaj la Franca Ekvatora Afriko, dum la Franca Okcidenta Afriko restis sub kontrolo de Vichy ĝis la invado fare de aliancanoj en Nordafriko (Operacio Torĉo) en novembro 1942. Post la [[Dua Mondmilito]], la franca registaro ekis procezon por etendi limigitajn politikajn rajtojn en siaj kolonioj. En 1945 la Provizora Franca Registaro rezervis dek sidlokojn por la Franca Okcidenta Afriko en la nova Konstitufara Asembleo alvokita al verkado de nova [[Franca konstitucio]]. Tiuj elektoj alportis novan generacion de franc-edukitaj afrikanoj. La [[21an de oktobro]] [[1945]] estis elektitaj ses afrikanoj nome [[Lamine Gueye]], el Senegalo/Maŭritanio [[Leopold Sedar Senghor]], el Eburbordo/Supra Volto [[Felix Houphouet-Boigny]], Dahomejo/Togo [[Sourou Migan Apithy]], Sudano-Niĝero [[Fily Dabo Sissoko]], kaj Gvineo [[Yacine Diallo]].<ref>{{cite book |last=Chafer |first=Tony |title=The End of Empire in French West Africa: France's Successful Decolonization |publisher=Berg |year=2002 |isbn=1-85973-557-6 |pages=62–63 }}</ref> Ekde 1946, tio precizigis en balotadoj por lokaj reprezentantoj, dekomence kun nur limigita konsulta povaro, sed ili jam povis aprobi lokajn buĝetojn. Ekde Junio de 1956 funkciis [[universala voĉdonrajto]] ĉe ĉiuj elektoj en ĉuj francaj afrikaj kolonioj, unuafoje por la municipa balotado fine de 1956. La Konstitucio de la [[Kvina Respubliko de Francio]] de 1958 denove ŝanĝis la strukturon de kolonioj el la Franca Unio al la [[Franca Komunumo]]. Ĉiu teritorio iĝus "Protektorato" kun konsulta asembleo nome Nacia Asembleo. La franca registaro nomunis afrikanojn por la postenojn de guberniestroj kun rango de ŝtatestroj. Laŭjure, la federacio ĉesis ekziston post Septembro de 1958 kiam [[referendumo]] aprovis la kreon de la [[Franca Komunumo]]. Ĉiuj kolonioj escepte [[Gvineo]] voĉdonis resti en la nova strukturo. Gvineanoj<ref>[http://www.asnom.org/en/151_aof.html]</ref> voĉdonis klare por sendependeco. En 1960, nova revizio de la franca konstitucio, permesis al la membroj de la Franca Komunumo unuflanke ŝanĝi siajn proprajn konstituciojn. Senegalo kaj la iama Franca Sudano iĝis la Malia Federacio (1960–61), dum Eburbordo, Niĝero, Supra Volto kaj Dahomejo sekve formis la mallongvivan enton Unio Sahel-Benino. Poste aliaj tujaj ŝanĝoj okazis ĝis la nuna ŝtataro. ==Notoj== {{Reflist}} ==Bibliografio== *Robert Aldrich (1996). ''Greater France: a History of French Overseas Expansion''. Palgrave Macmillan ISBN 0-312-16000-3. *Alice L. Conklin (1998). ''A Mission to Civilize: the Republican Idea of Empire in France and West Africa 1895–1930''. Stanford: Stanford University Press ISBN 978-0-8047-2999-4. *Patrick Manning (1998). ''Francophone Sub-Saharan Africa, 1880–1995''. Cambridge University Press ISBN 0-521-64255-8. *Jean Suret-Canale (1971). ''Afrique Noire: l'Ère Coloniale''. Paris: Éditions Sociales; Eng. translation, ''French Colonialism in Tropical Africa, 1900–1945''. New York, 1971. *Crawford Young (1994). ''The African Colonial State in Comparative Perspective''. Yale University Press ISBN 0-300-06879-4. ==Eksteraj ligiloj== *[http://www.sandafayre.com/atlas/fwaia.htm Map of the progression of French expansion in West Africa in the period 1885–1920]. Related maps of French West African expansion are at [http://www.sandafayre.com/atlas/fwaf.htm sandafayre.com, Sandafayre Stamp Atlas: French West Africa. Datita 2000, konsultita Januaro 2008]. [[Kategorio:Koloniismo]] [[Kategorio:Historio de Francio]] [[Kategorio:Okcidenta Afriko]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Franca Okcidenta Afriko: Sitelink
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:Citaĵo el libro (redakti)
Ĉi tiu paĝo estas membro de 1 kaŝita kategorio:
Kategorio:Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj