eo fr eo eo eo eo pt eo sv eo eo eo es da eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo fr it fr fr eo eo fr en en eo fr fr eo ca it eo es es eo de en eo es eo eo fr hu fr de fr es fr eo es fr eo fr fr en eo fr eo eo en eo fr fr pt fr eo fr en fr fr fr fr nl fr fr fr eo fr fr fr fr eo eo eo eo fr fr fr eo de de eo fr eo fr eo eo eo it fr eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl ar bg br hbs_lat ca hbs_lat cy da de el en es eu fa fi fr lt he hbs_lat hu hy it ja ka ko lb lv en nl pl pms pt ro ru hbs_lat sk sv tr fy vi zh fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Portreto de Colette ĉ. 1890
COLETTE, naskiĝnome Sidonie Gabrielle Colette (naskiĝis la 28-an de januaro 1873 en Saint-Sauveur-en-Puisaye (Yonne), mortis la 3-an de aŭgusto 1954 en Parizo) estis franca verkistino. Ŝi estis elektita membro de Akademio Goncourt en 1945.
Lasta filino de geedzoj, kiujn ŝi alinomis Sido (Sidonie Landoy) kaj kapitano Colette (pseŭdonimo kiun ŝi adoptis poste), ŝi ĝuis feliĉan infanecon en urbeto de Burgonjo. Adolesko, ŝi ekkonis Henry Gauthier-Villars, alinomitan "Willy", kun kiu ŝi edziniĝis la 15-an de majo 1893 en Châtillon. Willy, aŭtoro de popularaj romanoj, pariza bonvivanto kiu lukris ekspluatante siajn kunlaborantojn, tuj malkovris la verkistan talenton de sia edzino kaj instigis ŝin verki siajn unuajn verkojn, la serion de Claudine (1900-1903), rememoroj de la lernejaj jaroj de Colette, kaj kiuj senskrupule estis subskribitaj de lia edzo. Indignita de la malfideleco de sia edzo - Willy estis la amanto de Marie Louise Servat (nomita Germaine), edzino de Émile Courtet kun kiu li havis filon Jacques Henry Gauthier-Villars - kaj disreviĝinta vidante sin reduktita al rolo de ofendita kaj primokita edzino, Colette liberiĝis iom post iom de lia kuratoreco kaj kuraĝigita de Georges Wague, ŝi dediĉis sin al kontentigo de siaj teatraj ambicioj en muzik-halo. Estis jaroj de skandalo kaj morala liberiĝo dum kiuj ŝi havis plurajn aventurojn kun aliaj virinoj. En 1906 ŝi eksedziniĝis de "Willy". Dum ĉi tiuj jaroj, tamen, Colette plifirmiĝis kiel verkistino: precizeco en la vortoj kiuj priskribis la belecon de naturo, la analizon kaj sentemecon de bestoj, la volupton kaj sensualecon libere esprimitajn, postulante la rajtojn de karno super la spirito kaj tiujn de virino super la viro, estis la gvidlinioj de tiu verkistino, kiu ankoraŭ ne estis agnoskita de la literatura recenzo elstare masklisma.
Depost ŝia eksedziniĝo Colette ekkonis Henry de Jouvenel, politikisto kaj ĵurnalisto, kun kiu ŝi edziniĝis en 1911, de tiu unuiĝo naskiĝis ŝia unusola filino, Colette Renée de Jouvenel, kiun ŝi nomis Bel-Gazou. En la gazeto Le Matin, kies ĉefa redaktoro estis Jouvenel, Colette kunlaboris per diversaj artikoloj kaj raportaĵoj. En 1923 ŝi eksedziniĝis de Jouvenel.
Kiam ŝi estis kvardek-jara, ŝi fariĝis mentoro de la filo de Henry, Bertrand de Jouvenel, 17-jara, inicante lin al verkado. Tiu sperto utilis al Colette por disvolvi la temojn kaj situaciojn de Chéri kaj Le Blé en herbe.
La verkistino, ĉe la zenito de sia talento kaj gloro instalis sin en apartamento de Palais-Royal, kie ŝi loĝis ĝis sia morto. Delonga amiko, Maurice Goudeket, helpis ŝin elporti ŝian artriton kaj malgraŭ ŝia diskutinda reputacio, Colette estis la unusola franca verkistino kiu rajtis al nacia solena funebro. Ŝi estis entombigita en Tombejo Père-Lachaise en Parizo.
fare de Jacques Humbert ĉ. 1896
1904: Dialogues de bêtes (Dialogoj de bestoj)
1907: La Retraite sentimentale (La sentimentala retiriĝo)
1908: Les Vrilles de la vigne (La ĉiroj de la vinberujo)
1909: L'Ingénue libertine (La libertina naivulino)
1910: La Vagabonde (La vagabondino)
1913: L'Envers du music-hall (Trans la muzik-halo)
1916: La paix chez les bêtes (La paco ĉe bestoj)
1917: Les heures longues (La longaj horoj)
1918: Dans la foule (En la homamaso)
1922: La Chambre éclairée (aro da tekstoj publikigitaj en la gazetaro je la fino de la Unua mondmilito)
1922: La Maison de Claudine (La domo de Claudine)
1923: Le Blé en herbe (La tritiko en herbo)
1924: La Femme cachée (La kaŝita virino)
1926: La Fin de Chéri (La Fino de Chéri)
1926: Le fanal bleu (La blua signallampo)
1928: La Naissance du jour (La naskiĝo de l'tago)
1932: Le Pur et l'Impur (La Puro kaj Malpuro)
1933: La Chatte (La katino)
1936: Mes apprentissages (Miaj lernadoj)
1938: La Jumelle noire (aro da kvar volumoj de literaturaj kaj kinaj recenzoj: vol. 1 (1934), vol. 2 (1935), vol. 3 (1937), vol. 4 (1938))
1939: Le Toutounier (daŭrigo de Duo)
1940: Chambre d'hôtel (Hotel-ĉambro)
1943: Le Képi (La Kepo)
1946: L'Étoile Vesper (La vespera stelo)
1941: Julie de Carneilhan
1941: Journal à rebours (Inversa gazeto)
1944: Paris de ma fenêtre (Parizo el mia fenestro)
1949: Le Fanal bleu (La blua signallampo)
2010: Colette journaliste: Chroniques et reportages (1893-1945), neeldonita
Biografioj[redakti | redakti fonton]
1978: Michèle Sarde, Colette, libre et entravée, Parizo, Seuil
1985: Geneviève Dormann, Amoureuse Colette, Parizo, Albin Michel
1990: Herbert Lottman, Colette, Parizo, Fayard
1997: Claude Francis kaj Fernande Gontier, Colette, Parizo, Perrin
1999: Michel Del Castillo, Colette, une certaine France, Parizo, Stock
1999: Claude Pichois kaj Alain Brunet, Colette, biographie critique, Parizo, de Fallois
2004: Sylvain Bonmariage, Willy, Colette et moi, Parizo, Anagramme éditions (reeldono, kun antaŭparolo de Jean-Pierre Thiollet)
2008: Madeleine Lazard, Colette, Parizo, Gallimard
Recenzaj etudoj[redakti | redakti fonton]
Tombo de Colette en Tombejo Père-Lachaise
1972: Marcelle Biolley Godino, L'homme-objet chez Colette, Ed. Klincksieck
1989: Michel Gauthier, La Poétique de Colette, Parizo, Klincksieck
1990: Marie-Christine kaj Didier Clément, Colette gourmande, Albin Michel
1990: Marie-Christine Bellosta, «Colette», L’Hymne à l’univers, Parizo, Belin
1992: Lynne Huffer, Another Colette: The Question of Gendered Writing, Ann Arbor, University of Michigan Press
1992: Marie-Françoise Berthu-Courtivron, Espace, demeure, écriture. La Maison natale dans l’œuvre de Colette, Parizo, Nizet
1993: M.-F. Berthu-Courtivron, Mère et fille : l’enjeu du pouvoir. Essai sur les écrits autobiographiques de Colette, Ĝenevo, Droz
1993: Carmen Boustani, L’Écriture-corps chez Colette, Villenave d’Ornon, Fus-Art; 2000 (Bibliothèque d’Études féministes)
1995: Jacques Dupont, Colette ou l’univers concentré, eseo, Parizo, Hachette Supérieur (literaturaj portretoj)
1997: Nicole Ferrier-Caverivière, Colette l’authentique, Parizo, PUF (verkistoj)
1999: Francine Dugast-Portes, Colette, les pouvoirs de l’écriture, Rennes, Presses Universitaires de Rennes
1999: Régine Detambel, Colette, comme une Flore, comme un Zoo, un répertoire des images du corps, Parizo, Stock
2002: Julia Kristeva, Le Génie féminin 3, Colette, Parizo, Fayard
2004: Sylvain Bonmariage, Willy, Colette et moi, Parizo, Anagramme éditions (reeldono, kun antaŭparolo de Jean-Pierre Thiollet)
2004: Sabine Dewulf, Les jardins de Colette, parcours symbolique et ludique vers notre Eden intérieur, Le Souffle d'Or
2004: Marine Rambach, Colette pure et impure, éditions gaies et lesbiennes
2008: Stéphanie Michineau, L'Autofiction dans l'oeuvre de Colette, Parizo, Publibook
2009: Stéphanie Michineau, Construction de l'image maternelle chez Colette de 1922 à 1936, Parizo, Edilivre
2009: Colette, Lettres à Missy, eldono prezentita kaj prinotita de Samia Bordji kaj Frédéric Maget, Parizo, Flammarion
Adaptoj[redakti | redakti fonton]
Teatro[redakti | redakti fonton]
1925: Chéri, kun Colette, Maurice Lagrenée kaj Marguerite Moreno, (Théâtre Daunou)
1953: Le Ciel de lit de Jan de Hartog, (Théâtre de la Michodière)
1965: Gigi, reĝisoris Jean-Michel Rouzière, kun Muriel Baptiste, Philippe Dehesdin, Paul Guers, Jacqueline Ricard, Renée Saint-Cyr, Alice Tissot, (Théâtre du Palais-Royal)
2010: Mitsou de Cécile Jaquemet, (Cave Poésie)
Kino[redakti | redakti fonton]
1956: Mitsou de Jacqueline Audry kun Danièle Delorme
2009: Chéri de Stephen Frears kun Michelle Pfeiffer
Televido[redakti | redakti fonton]
2004: Colette, une femme libre de Nadine Trintignant kun Marie Trintignant [1]
Notoj kaj referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ Colette, une femme libre en franca vikipedio
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Kategorio Colette en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
33 Ĝardenoj priskribitaj de Colette
Komuneja kategorio kun loka ligilo sama kiel en Vikidatumoj
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 17:12, 1 jul. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj