eo es eo eo eo eo eo id eo eo eo eo eo tr sv eo eo sv eo eo id lt eo eo eo eo eo eo sv eo eo eo pt eo de eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo en eo es id eo en eo es en es nl eo fr en lt eo eo es es eo eo eo eo eo fr fr es en de pl eo eo eo nn lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl de ar de ru sv bg br hbs_lat ca hbs_lat da de el en es et eu fa fi fr fy de lt he hbs_lat hu hy id it ja jv ka kk ko ku cs it lb it lt lv en ml it nl nb nb fi es pl pnb pt ro ru es en hbs_lat en sk sl hbs_lat nl sv ta th ceb tr fy vi zh fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Tiu ĉi artikolo estas parto de
Secesi-stilo estas unu el pluraj nomoj por eŭropa art-historia epoko ĉirkaŭ la ŝanĝo de la 19-a al la 20-a jarcento. Ĝin karakterizas pluraj parencaj stiloj, diversnomaj, sed ofte malfacile distingeblaj. Eble la plej trafa kaj klara nomo estas Stilo de 1900; ĝi estas foje uzata laŭ la jaro de la pariza mondekspozicio (en la franca lingvo style 1900). Sed la stilo ja daŭris ekde la fruaj 1880-aj jaroj ĝis la Unua Mondmilito, kion ununura jaro ne respegulas.
Historio[redakti | redakti fonton]
La stilo viglis en Eŭropo inter 1895 – en Barcelono eĉ ekde 1883 – kaj 1914, precipe en grafikaj kaj konstruaj artoj, sed ankaŭ en muziko kaj beletro.
Ĝi estas iom miskonata stilo, parte pro malsamaj nomoj laŭ la landoj (modernismo en Katalunio kaj tuta Hispanio, liberty en Italio, Jugendstil en Germanio, Art Nouveau aŭ "Modern Style" (jes, anglavorte) en Francio, Secesio en Aŭstrio kaj aliaj, ktp.), parte pro malklara dislimo al samepokaj skoloj (angla antaŭrafaelismo, francaj nabiaj pentristoj, simbolismaj beletristoj, ktp.).
La esprimo "secesio" venas de la arta skolo Viena Secesio (germane: Wiener Sezession), kiu en 1897 disiĝis de la Viena Artista Domo (germane: Wiener Künstlerhaus). Ankaŭ la ekspoziciejo de tiu grupo estas nomata La Secesio.
La germana esprimo Jugendstil deriviĝas de la ilustrita revuo Die Jugend (la junularo), fondita en 1896. La franca esprimo Art Nouveau, uzata en pluraj lingvoj, devenas de la nomo de tiama pariza vendejo de Siegfried (Samuel) Bing, malfermita en 1895. La kataluna kaj hispana Modernismo estas malsamsignifa kun la sama vorto en multaj aliaj lingvoj.
Ecaro[redakti | redakti fonton]
La stilo serĉas inspiron en detale observata naturo, prefere ol en arta tradicio. Ĝi estas parte artisma reago al la tiama raciismo kaj al la maleleganto de la unuaj produktoj de moderna industrio.
Tial secesio favoras kurbajn, elipsajn, vorticajn formojn kun simbola valoro, freŝajn, diafanajn, mildajn kolorojn. Ĝi aplikiĝas same al mebloj, etaj objektoj, kaj al vastaj konstruaĵoj.
Ĉi stilon flegis pluraj talentaj artistoj, kiuj funde regis siajn respektivajn metiojn, eĉ plurajn kiel arĥitekturo kaj meblaro kun kongruaj vestaĵoj, kaj inventis novajn teĥnikojn.
Artistoj[redakti | redakti fonton]
Afiŝistoj[redakti | redakti fonton]
Konstruistoj[redakti | redakti fonton]
Hector Guimard /ektor gimar/
Victor Horta /viktor orta/
Charles Rennie Mackintosh /ĉalz reni mekintoŝ/
Joseph Maria Olbrich /jozef maria olbriĥ/
Pentristoj[redakti | redakti fonton]
Aubrey Beardsley /obri birdzli/
Egon Schiele /ŝile/ (ekde 1917)
Vitristoj[redakti | redakti fonton]
Émile Gallé /emil gale/
Louis Comfort Tiffany /luis comfet tifeni/
Kritiko[redakti | redakti fonton]
Ĝuste tiu kurboplena stilo ja iom estas en Viena Secesio, ekz. en la pentrarto de Klimt, sed en arĥitekturo tre malofte (ekz. Majolikahaus). Ĝenerale la Viena Secesio kun siaj severaj angulaj linioj, estas pli proksima al posta Bauhaus kaj Art Déco. Pro tio eble pli bonus la vorto Novarto en Esperanto, ĉar ĝi estas uzata en multaj lingvoj (Art Nouveau, bulgare: Ap HyBo, japane: アール・ヌーヴォー) kaj vaste komprenata en pliaj lingvoj.
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Secesio (stilo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Secesio (stilo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Secesio (stilo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Secesio (stilo) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
http://muzeumsecesji.pl/ Secesia stilo en Pollando
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 23:28, 2 sep. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj