eo eo eo en eo eo eo pt eo eo eo de it eo oc eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo pt en eo es eo az it it it eo pt eo it es lt eo en it eo lt eu eo eo eo eo eo de eo eo eo lt eo eo eo pt it eo eo eo it eo eo es eo hbs_lat vi eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo it eo eo eo pt eu eo eo eo eo eo id eo eo eo it eo hbs_lat eo eo eo eo hbs_lat es it pl it eo eo eo eo eo eo eo eo eo io it eo eo eo eo en it lt eo en eo eo it eo eo ro eo ceb sv eo lt eo en eo eo eo eo hu cs it eo eo eu it it lt pl hbs_lat eo en es en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo it eu eo pl de eo pt pt it eo io eo it it it nl lt eo eo eo en eo eo it eo ro eo sq pl eo eo eo eo gl ceb eo eo en en fi eo eo eo eo eo eo nl eo eo eo en de it eo cs eo it eo eo it eo eo eo eo nl eo eo eo it eo eo eo eo eo eo eo es en zh en it eo eo eo eo eo eo pl eo eo hu eo hbs_lat eo eo de eo eo eo en eo eo en eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo cv nl de an da ar arz en en az ku uz de lt ru sv bg new bn br hbs_lat uk ca en mhr id mzn hbs_lat vi cy da de el en es et eu fa fi et fr fy de ja gd lt gn gu de he hi hbs_lat tl hu hy it id en es is it bn ja fr jv ka en kk km ta ko ku cs it lb it nl lo lt lv en ml be ru ms my ceb ne nl nb nb fi fr pa en pl pnb pt io ro vi ru ru bxr jbo en hbs_lat si en sk sl en sq hbs_lat la sv hu ta te en th ceb tr en oc fy ur uz fr fi vi ceb pl zh xmf he es zh fr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Evoluo de vestoj tra epokoj
Vesto aŭ kostumo estas aro de vestaĵoj (foje ankaŭ nomitaj vestoj), kiun surmetas homoj por ne esti nudaj. Kelkaj vestaĵoj kovras la torson, la brakojn, kaj la krurojn; aliaj kovras la manojn (ekzemple gantoj), la piedojn (ŝuoj) aŭ la kapon (ĉapelo).
La kategorio vesto ekskluzivas diversajn aferojn, kiujn homoj ofte kunportas, surmetas aŭ alimaniere montras ĉe la korpo: dorsosakon, monujon, ombrelon, lambastonon kaj aliajn uzaĵojn. Ankaŭ ŝminko, parfumo, juvelaro kaj similaj ornamaĵoj, hararanĝo, tatuoj aŭ aliaj fenomenoj de la korpo mem ne estas parto de la vesto.
5.1 Kelkaj gravaj multnaciaj entreprenoj
Rolo de vestoj[redakti | redakti fonton]
Kelkaj junuloj en Gambio vestita por danci kaj sportumi
Homoj portas veston por protekti la korpon kontraŭ ĉio, kio povus malutili al ili: la suno, la pluvo, varmo, malvarmo, insektoj, venenaj kemiaĵoj, armiloj, premo, vakuo kaj tiel plu.
Oni vestas sin ankaŭ pro sociaj kialoj, por montri sian:
Rangon: En multaj socioj, altranguloj rezervas al si specialan veston. Tiel en la Romia Imperio nur la imperiestroj rajtis surmeti vestaĵon kun purpura tinkturo el Tiro; en Havajo nur al la ĉefoj estis permesite porti plummantelon. Foje oni faris leĝon por reguligi laŭrangan vestadon. Eĉ kiam mankas tia leĝo, vestaĵoj de altrangulaj ofte kostas tiom, ke la plejmultaj homoj ne povas aĉeti ilin.
Oficon: Inter multaj aliaj, policistoj, militistoj, fajrobrigadistoj, lernejanoj kaj anoj de religiaj ordenoj ofte portas uniformon. Foje vestaĵo povas per si mem montri la oficon de sia portanto: alta blanka ĉapelo signas ĉefkuiriston.
Membrecon: En multaj mondopartoj, nacia aŭ regiona kostumo signas apartenon al certa vilaĝo, religio, kasto aŭ [tribo]. Francaj kamparaninoj montradis per sia kufo sian membrecon al vilaĝo; skotoj povas sciigi sian klanecon portante tartanon kun difinita aspekto.
Sendependecon: Per la vesto oni povas anonci sian malkonsenton pri kutimaj sintenoj de sia socio au sian sendependecon ĝenerale. En Eŭropo en la 19-a jarcento, artistoj kaj aŭtoroj vivis bohemie kaj vestis sin kontraŭnorme. Hipioj kaj punkuloj agis simile en la 20-a jarcento. Nuntempe la alta vestmodo emas tiel rapide akcepti al si la plej novajn ŝokstilojn, ke ĉi tiuj apenaŭ plu ŝokas — inverse, ili nun forte influas la konduton de la laŭmoduloj.
Edz(in)econ: Hindua virino, edziniĝinte, ekportas ruĝan pulvoron en sia hardivido; vidvinigite, ŝi forlasas la pulvoron kaj portas simplan blankan veston. En la okcidenta mondo, gefianĉoj kaj geedzoj ĝenerale portas ringon surfingre.
Seksan modestecon: Multaj islamaninoj kovras la kapon aŭ korpon per ĉadoro aŭ simila vestaĵo, kia montras ilin respektindaj. Alispeca vesto povas signi flirtemecon: okcidentanino povas montri sin sekse preta, se ŝi surmetas ŝuojn kun tre altaj kalkanumoj, striktan nigran aŭ ruĝan formvidigan veston kaj aldonajn juvelojn, ŝminkon, kaj parfumon. La seksa allogeco de certaj vestaĵoj kaŭzas en multaj homoj la estiĝon de fetiĉismo pri tiuj objektoj.
La plej fruaj vestaĵoj konsistis verŝajne el feloj, ledo, folioj aŭ herbo, kiujn oni volvis aŭ nodis ĉirkaŭ la korpon por protekti sin kontraŭ la vetero. Ni scias malmulton pri tiaj pravestaĵoj, ĉar ili forputriĝis, sed en Rusio arkeologoj trovis ostajn kaj eburajn kudrilojn de antaŭ proksimume 30.000 jaroj.
Ĝis antaŭnelonge, kelkaj homaj socioj, ekzemple en la Arkta regiono, ankoraŭ faris sian veston el ornamitaj feloj kaj ledo. En aliaj mondopartoj, aldoniĝis al tio (aŭ anstataŭis ĝin) ŝtofo teksita aŭ trikita el diversaj fibroj animalaj kaj vegetaĵaj.
Jen kelkaj oftaj ŝtofoj kaj teksaĵoj:
Antaŭ ol oni maŝinigis la procedon, teksado estis tre laboriga, do oni emis malŝpari neniun parton de la produktita ŝtofo, kiam oni faris vestaĵon el ĝi. En multaj mondopartoj oni simple volvis tukon, fiksante ĝin per pingloj aŭ per zono, ekzemple ĉe la malaja sarongo aŭ la skota kilto. Homoj de diversaj grandoj povis porti tian veston. Se oni devis tamen tranĉi la ŝtofon, oni emis ne forĵeti la pecetojn sed alkudris ilin por plifortikigi la vestaĵon; tiel oni tradicie kreis ĉemizojn en Eŭropo. La moderna vestaĵindustrio ne tiom ŝparas la ŝtofon.
Dum oni portas veston, oni konstante malpurigas kaj kadukigas ĝin per falintaj haŭteroj, per ŝvito, per frotado kontraŭ mebloj kaj muroj kaj per koto ĝenerale. Homoj evoluigis multajn metodojn por purigi portitan veston, de simpla batado kontraŭ rokoj en rivereto ĝis elektronikaj lavmaŝinoj. Kelkaj vestaĵoj (ofte la formalaj) ruiniĝus, se oni malsekigus ilin; oni devas do sekpurigi ilin, forsolvante la malpuraĵojn ne uzante akvon.
Malnovaj vestaĵoj emas ŝiriĝi kaj disfali; ekzemple ĉemizo povas perdi butonon. Eblas ripari ŝiritan ŝtofon per flikaĵo, sed pro la relativa malmultekosteco de la ĉiutaga kostumo en la okcidenta mondo, multaj homoj nuntempe preferas simple aĉeti novan vestaĵon anstataŭ fliki kadukan.
Tradiciaj vestoj[redakti | redakti fonton]
La okcidenta vestomodo (kvankam multspeca) iagrade internaciiĝas, dum okcidentaj konceptoj kaj stiloj atingas ĉiujn mondopartojn. Restas tre malmultaj lokoj, kie homoj ne portas malmultekostajn vestaĵojn okcidentajn, eĉ se foje brokantajn. Tamen oni ankoraŭ ofte kostumas sin laŭetne aŭ laŭnacie por gravaj kunvenoj aŭ en certaj oficoj. Ekzemple, plejmultaj japaninoj adoptis okcidentecan veston dum ĉiutaga vivo, sed ankoraŭ portas luksan silkan kimonon en specialaj okazoj; tongano eble portas brokantan T-ĉemizon kun tradicia jupo.
Afriko[redakti | redakti fonton]
Azio[redakti | redakti fonton]
Tradiciaj vestoj de Irano
Tradiciaj vestoj de Tibeto
Tradiciaj vestoj de Uzbekio
Eŭropo[redakti | redakti fonton]
Tradiciaj vestoj de Batz
Tradiciaj vestoj de Bulonjo-ĉe-Maro
Tradiciaj vestoj de Piktavio
Germanio kaj germankulturaj regionoj
Tradiciaj vestoj de Alta-Silezio
Abruzoj: tradiciaj vestoj de Abruzoj
Basilikato: tradiciaj vestoj de bazilikato
Kalabrio: tradiciaj vestoj de Kalabrio
Sardio: tradiciaj vestoj de Sardio
Triesto: tradiciaj vestoj de Triesta regiono
Tradiciaj vestoj de Kimrio
Tradiciaj vestoj de Nederlando
Tradiciaj vestoj de Osetio: vidu Osetoj
Tradiciaj vestoj de Pollando
Tradiciaj vestoj de Rumanio
tradiciaj vestoj de Rusio, surmetitaj nur de infanoj por floklora festo en Permjo
Tradiciaj vestoj de Svedio
Sud-Ameriko[redakti | redakti fonton]
Tradiciaj vestoj de Bolivio
Tradiciaj vestoj de Meksiko
Tradiciaj vestoj de Peruo
Arĥaika mondo[redakti | redakti fonton]
Listo de vestaĵoj[redakti | redakti fonton]
Kapvestaĵoj[redakti | redakti fonton]
Kolvestaĵoj[redakti | redakti fonton]
Silka fulardo fare de la domo Casol en Liono.
Brustvestaĵoj[redakti | redakti fonton]
Krurvestaĵoj[redakti | redakti fonton]
Jupoj[redakti | redakti fonton]
Kompletoj[redakti | redakti fonton]
Manvestaĵoj[redakti | redakti fonton]
Piedvestaĵoj[redakti | redakti fonton]
Supervestaĵoj[redakti | redakti fonton]
Subvestaĵoj[redakti | redakti fonton]
Noktovestaĵoj[redakti | redakti fonton]
Virino kiu portas nigran noktoĉemizon.
Banvestaĵoj[redakti | redakti fonton]
Ornamaĵoj[redakti | redakti fonton]
Laborvestoj[redakti | redakti fonton]
Vestaĵindustrio[redakti | redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Vestaĵindustrio.
Vestaĵindustrio signifas la produktadon de vestoj en fabrikoj ĝenerale en amasproduktado sed almenaŭ en grandaj serioj. Vestaĵindustrio elkreskis el pretigo de vestoj por viroj, virinoj kaj infanoj en metiaj uzinoj de tajloroj, kudrejoj, sub la efiko de la poioma maŝinismo de la teknologiaj procedoj uzataj en ĉi tiuj uzinoj kaj kiel rezulto de la novaj merkataj bezonoj induktitaj de la urbanizado.[1]
Sekve, la nocio de la vestaĵindustrio, kiel industria sektoro, signifas la tutaĵon de la fabrikoj de diversaj grandecoj, kiuj okupiĝas kun amasproduktado respektive kun produktado de grandaj serioj de vestoj kaj aliaj tekstilaĵoj kiuj necesigas la teknologiojn de tajlo kaj kudro. Ĉi tiuj fabrikoj okupas nuntempe laboristojn en kvanto de kelkaj dek ĝis multaj mil.
La oficiala statistiko ĝenerale traktas la vestaĵindustrio kaj la tekstilindustrio kune kun sub kuna nomo („tekstil- kaj vestaĵindustrio“) kaj la laika publiko pensas ke la du sektoroj koheras. Fakte, pri du separataj sektoroj temas, kiuj strikte kontaktas unu kun la alia. La tekstilindustrio, plie ke liveras bazajn materialojn (ŝtofojn) kaj akcesorajn materialojn (kudrofadenojn, subaĵmaterialojn, bendojn ktp.) por pretigi vestaĵojn, liveras ŝtofojn ankaŭ al aliaj sektoroj por pretigi ekz. teknikajn, kuracistajn, sanitarajn, higienajn produktaĵojn. La vestaĵindustrio produktas el la ŝtofoj, uzante ankaŭ la akcesorajn materialojn, super- kaj subvestaĵojn, mastrumajn kaj hejmtekstilaĵojn de la plej diversaj specoj. Ĉi tiu cirkonstanco klarigas la disigon de la du sektoroj.
Tajlo aŭ Tajlado estas ago doni difinitan formon al materialo, eltranĉante el ĝi pecetojn aŭ eretojn, kaj tondi el ŝtofo la pecojn destinitajn fariĝi vesto, laŭ ŝablonoj aŭ laŭ la faritaj mezuroj.[2]
Kelkaj gravaj multnaciaj entreprenoj[redakti | redakti fonton]
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Proverboj[redakti | redakti fonton]
Ekzistas pluraj proverboj pri vesto en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili[3]:
„ Ĉe vesto velura suferas stomako. ”
„ Kia drapo, tia vesto. ”
„ Pli bona ĉifona vesto, ol riĉeco en malhonesto. ”
Referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ A ruhakészítés történetéből (El la historio de la pretigo de vestoj).
↑ NPIV [1] Alirita la 13an de Januaro 2018.
Libroj[redakti | redakti fonton]
Fakvortaro de Rebmann, Gerhard, Gerhard Rebmann, teksaĵo kaj modo, angle-germane-france-itale, Langenscheidt Praxiswörterbuch, Textil und Mode, Englisch-Deutsch-Französisch-Italienisch. 3-a eldono; Langenscheidt Praxiswörterbuch Textil und Mode; Langenscheidt Fakeldonejo; Aŭgusto 2010; 271 paĝoj kun bildoj; ISBN 3861173123 EAN: 9783861173120
Rebmann, Gerhard fakvortaro pri vestaĵo - germane, angle, france, itale, hispane, Bekleidungs-Wörterbuch : deutsch, englisch, französisch, italienisch, spanisch = Dictionary of garment terminology : English, German, French, Italian, Spanish = Dictionnaire de l’habillement : français, allemand, anglais, italien, espagnol = Dizionario della terminologia nell’abbigliamento : italiano, tedesco, inglese, francese, spagnolo = Diccionario de la confección : español, alemán, inglés, francés, italiano / Rebmann, Hertel 3-a eldono, Berlino : Eldonejo: Schiele & Schön, jaro 2000; 1079 paĝoj ISBN 3-7949-0654-3
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
tradiciaj vestoj de pluraj dekoj da landoj
Kategorio Vesto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Havendaj artikoloj malpli grandaj ol 30 kB
Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 18:33, 1 jan. 2019.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco