eo it pt it eo eo eo eo eo eo eo es eo eo pt eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo uk eo es tr en eo fr eo pt en li eo en eo de eo pt eo eo eo la eo la eo fr eo en eo en eo en eo ca eo eo eo sk eo en eo id eo vo eo en eo zh eo de eo ca eo en eo ru eo nb eo ceb eo it eo ro eo fr eo de eo fy eo fi eo tr eo en eo sl eo eo en eo en eo fr eo cs eo es eo en eo eo eo eo it hu fr eo fr eo eo fr en en hu hu es hu hbs_lat pt ms en eo en eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo be eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo km eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo
Amikiĝu kun ni ankaŭ en Facebook
Teknikaj konvencioj por kunlaborantoj de MONATO
MONATO sekvas la rekomendojn el 2009 de la Akademio de Esperanto. Se la Akademio citas formojn en -io kaj en -ujo, MONATO uzas la -io-formojn.
Brita Regnaro (Commonwealth of Nations)
Eŭropa Fonduso por Stabiligo Financa
Ĝenerala Konvencio pri Dogano kaj Komerco
Internacia Banko por Rekonstruo kaj Evoluigo
Interregistara Organizaĵo por Marafera Konsultado
Internacia Pun-Tribunalo por Eksa Jugoslavio
Kunlabora Konsilio de la Golfo
Konferenco de UN pri Komerco kaj Evoluigo
Organizaĵo de Arabaj Petrol-Eksportaj Landoj
Organizaĵo por Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo
Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo
Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo
Organizaĵo de UN por Edukado, Scienco kaj Kulturo
Organizaĵo de UN pri Industria Disvolvado
Jen estas listeto de personaj nomoj (eventuale kun la prononco) pri kiuj ofte estas dubo:
José María Aznar [ĥosé maria asnár]
Jean-Pierre Chevènement [ĵapjér ŝevenemán]
Jacques Chirac [ĵak ŝirák]
Charles de Gaulle [ŝarl de gol]
Jörg Haider [jerg hajda]
Sadam Husajn [sadám husájn]
Lionel Jospin [lionél ĵospén]
Margaret Thatcher [mágaret faĉe]
Lech Wałęsa [leĥ vaŭensa]
* MONATO decidis pri la uzo de la formo Muhamado, kiun rekomendas la plimulto de la spertuloj pri la araba lingvo. Tamen se aŭtoro preferas uzi la klasikan zamenhofan formon Mahometo, tiu ne estos korektita.
Transskribo de ĉinaj nomoj
Por transskribi ĉinajn nomojn MONATO uzas la sistemon de El Popola Ĉinio.
Transskribo de rusaj nomoj
Rusaj nomoj estas transskribitaj jene:
a = a б = b B = v r = g д = d ж = ĵ з = z и = i й = j k = k л = l M = m H = n o = o п = p p = r c = s T = t y = u ф = f x = ĥ ц = c ч = ĉ ш = ŝ э = e
щ = ŝĉ: Vereŝĉagin, Ŝĉusev, Ŝĉebetovka, Blagoveŝĉensk; ы = i: Kujbiŝev, Ribakov, Siktivkar, Groznij, Beliĥ, Ĉernovci; e = * e post konsonantoj: Fedorenko, Vasilevskij, Iĵevsk, Tuapse; * je en aliaj okazoj: Jesenin, Dmitrijev, Mendelejev, Gurjev; ë = * o post л, ш, щ, ч: Mogilov, Gumilov, Liĥaĉov, Ŝĉolkovo; * jo en aliaj okazoj: Jolkin, Fjodorov, Okajomov, Solovjov; ю = * u post л, ш, щ, ч: Ludmila, Lubimov, Iluŝin, Kluĉi, Mamlutka, Luba; * ju en aliaj okazoj: Jutkeviĉ, Neftejugansk, Izjum, Temrjuk, Vjugin; я = * a post л, ш, щ, ч: Ĉelabinsk, Polana, Ŝalapin, Lapunov, Gala; * ja en aliaj okazoj: Jalta, Krasnojarsk, Pjatigorsk, Uljanovsk, Tatjana, Majja; b = * antaŭ 'и', 'o' – j: Iljiĉ, Zaĥarjin, Ruĵjin; * alie estas ellasata: Grigorjev, Prokofjev, Oĵerelje, Darja; Tiraspol, Uralsk, Ilmen, Ĥarkov, Ust-Labinsk ks.; ъ estas ellasata: Podjablonskij, Objaĉevo, Izjurov.
Transskribo de ukrainaj nomoj
La supraj reguloj pri la rusa validas ankaŭ por la ukraina, kun escepto de:
La litero r, el la rusa transkribata per g, el la ukraina transskribiĝas kiel h. La maloftan sonon g en ukraina oni skribas per alia litero, nome ґ. i kaj и en la ukraina ĉiam transskribiĝas kiel i. La ukraina litero ï, ne ekzistanta en la rusa, transskribiĝas kiel ji, sed post vokaloj oni ankaŭ povas transskribi ĝin per i La litero e ĉiam transskribiĝas per e. Per je oni transskribu nur la unike ukrainan literon є
MONATO uzas majusklojn por propraj nomoj, ne por adjektivoj aŭ adverboj derivitaj de ili. Tio validas ankaŭ por la vortoj „esperanta” kaj „esperante” derivitaj de Esperanto.
Per komencaj majuskloj oni skribas nur verajn nomojn de personoj, asocioj, kompanioj, landoj ktp. Aŭtoroj tre ofte forgesas aŭ neglektas tion, do la redaktoro devas korekti, ĉar revuo aspektu unueca. Ni ne povas toleri, ke en unu artikolo „la Franca ministro nomis la Teron rubujo” kaj en alia „la brita ministro opinias, ke la tero ...”. La regulo tamen estas simpla. MONATO uzas majusklojn nur por propraj nomoj: Marso, Mitterrand, Kanado. Sed: la dua mondmilito, la hispana ministro, la tero, la francoj. Se propra nomo konsistas el pli ol unu vorto, oni skribas nur la substantivojn kaj adjektivojn majuskle, sen citiloj: Nigra Maro, Arkta Oceano, Monto Blanka, Bonespera Kabo, Beringa Markolo, Unuiĝo Franca por Esperanto.
Por valutoj MONATO ne uzas la simbolojn €, £, $ ktp, sed la plenajn nomojn: la eŭro, la brita pundo, la usona dolaro. Nur en tabeloj oni povas uzi ilin, se la signifo de la simboloj klare montriĝas el la teksto.
MONATO uzas la „Internacian sistemon de unuoj”, se temas pri rezulto de mezurado, ekzemple „La distanco inter A kaj B estas 120 km.” Se tamen temas pri ronda cifero en alia mezursistemo, oni uzas tiun alian sistemon kun parenteza aldono de la valoro en la internacia sistemo, ekzemple „La maksimuma permesita rapideco sur usonaj ŝoseoj estas plejparte 65 mejloj hore (ĉ. 105 km/h).”
Nombrojn de nulo ĝis dek oni skribas per literoj, se ne temas pri decimaloj. Oni skribas per ciferoj la pli altajn kvantojn: ses-cilindra motoro, dek eŭroj sed inter la 11 unuaj, oni vendis 16 450 ekzemplerojn
Pro kohereco oni skribas ĉiujn kvantojn de la sama serio per ciferoj, se almenaŭ unu estas pli granda ol dek: 5 libroj, 9 kajeroj kaj 15 skribiloj
Por eviti nulojn, oni skribas la vortojn „miliono” aŭ „miliardo”, krom se temas pri nerondaj kvantoj: unu miliono, du miliardoj, 35 milionoj, 1 450 340 675
Kiam kvanto ne estas entjera oni skribas ĝin per ciferoj: 7,89 miliardoj, 3,141 592 654 5
Nombrojn oni skribas per triopaj grupoj disigitaj per fiksa spaco, krom kiam ili enhavas kvar aŭ malpli da ciferoj: 8215 metroj, 34 514 eŭroj, 5 453 232 loĝantoj
Oni uzas la tiel nomatan „longan skalon” por grandaj nombroj: 106 = unu miliono, 109 = unu miliardo.
Oni uzas komon por disigi la entjeran parton de la decimala.
Procentojn oni indikas per ciferoj sekvitaj de fiksa spaco kaj la simbolo %: 1 % de la loĝantaro, voĉdonis 73,4 % de la membroj
Onojn kaj opojn oni skribas per literoj: pli ol la duono de la ĉeestantoj, du trionoj de la homaro, la kvaropo el Kembriĝo
Proksimumajn kvantojn oni skribas per literoj, se substantivaj: partoprenis dudeko da homoj
Ordon ĝis dek oni povas skribi per literoj aŭ per ciferoj: unua loko, 3a kongreso
Postan klasadon oni skribas per ciferoj: 56a eldono
La gramatika finaĵo (a, aj, an, ajn) sekvas senpere la numeron: 1a de majo, sed oni uzas streketon en la aliaj okazoj: 50-jarulo
Numeroj distingantaj elementojn: Por la numera distingo de elementoj oni ĉiam uzas ciferojn: Zamenhof-strato n-ro 3, artikolo 7, Eliro 2:1, Ludoviko la 14a
Romiaj ciferoj: MONATO ne uzas romiajn ciferojn.
Por datoj, tempo kaj daŭro MONATO uzas la ISO-normon. En tabeloj kaj inter krampoj estas uzata
- por la tempo: 2017-02-14 23:59:59 (aŭ partojn de tio)
- por la daŭro: 24h12m59s
kaj en kurantaj tekstoj, oni skribu kiel oni prononcas.
- Tio okazis la 14an de februaro 2017 je la 7a horo 30.
- Li kuris la maratonon en 2 horoj, 57 minutoj kaj 45 sekundoj.
- Oni prognozas, ke daŭron de malpli ol du horoj (1h59m59s) oni povus atingi jam venontjare.
Por referencoj al aperintaj artikoloj en paperaj kaj PDF-numeroj de MONATO estas uzata la jena sintakso:
Monato  2006/02, p. 13
Ĉe numeraloj sekvata de sola finaĵo, oni ne uzas streketojn (do ne 2-a sed 2a) sed ja se sekvas afikso aŭ alia radiko (ekzemple 30-ono, 50-jarulo).
Oni uzas spacon antaŭ m, km, kg, % ktp (do 8 m). Oni ne uzas spacon antaŭ dupunkto, demanda kaj kria signo.
Post dupunkto principe sekvas minusklo. Necesas majusklo, se la dupunkto enkondukas plurajn frazojn. Se post la dupunkto sekvas citaĵo, la uskleco de la unua litero restas kiel en la origina citaĵo.
Uzado de la komo
1. Antaŭ la konjunkcioj „kaj” kaj „aŭ” oni kutime ne uzu komon.
En pluraj landoj ĵurnaloj, televido kaj radio kritikas la misfarojn.
Li redonis la leteron kaj pardonpetis.
Vi devas pagi la kalkulon aŭ peti konsilon de advokato.
Ĉar li estas komercisto kaj ĉar li dominas amaskomunikilojn, en li unuiĝas preskaŭ ĉiuj gravaj povoj de la lando.
1.1. Oni ne uzu komon antaŭ „ktp”.
1.2. Se „kaj” aŭ „aŭ” kunligas tutajn ĉeffrazojn, oni uzu komon.
Ŝi rigardis lin severe, kaj li silentiĝis.
2. Antaŭ aliaj konjunkcioj („sed”, „nek”, „tio estas” ktp) oni uzu komon.
Pluvis, sed li tamen veturis per biciklo.
3. Ĉirkaŭ subfrazo oni uzu komojn. Subfrazo normale komenciĝas per subjunkcio (KI-vortoj, „ĉar”, „ĉu”, „ke”, „kvankam”, „ol”, „se” ktp) aŭ plurvorta frazenkondukilo („nur ĉar”, „antaŭ ol”, „por ke”, „sed ke” ktp).
Homo, kiun oni devas juĝi, estas juĝoto.
Ĉu ekzistas kampo de moderna vivo, en kiu ne rolas elektroniko?
Kvankam li nin komprenis, li ne respondis.
Mi faros tion, nur ĉar vi mem petis min.
4. Ĉirkaŭ apudmeto, parentezo kaj aldona klarigo oni uzu komojn.
Danubo, la plej longa rivero en Eŭropo, enfluas en la Nigran Maron.
Nu, ekzemple, mi skribos al vi jenon.
Eĉ helporganizaĵoj, precipe neregistaraj, retiras siajn komisiitojn.
Sinjoro Arnold, la direktoro de la biblioteko, vizitis nin hieraŭ.
4.1. Se titolo (aŭ simila esprimo) staras antaŭ propra nomo, ĝi ne estas apudmeto, do oni ne uzu komojn.
La direktoro de la biblioteko Arnold vizitis la provincon Zelando.
5. Ĉirkaŭ komplemento, en kiu la ĉefvorto estas adverba participo, oni uzu komojn.
Promenante sur la strato, mi falis.
Parolprezento antaŭ la citaĵo
Poirot murmuris: „Ĝi ne estas tiel simpla, mia amiko.”
Parolprezento post la citaĵo
sen komo, se la citaĵo finiĝas per interpunkcio:
„Kial vi demandas?” diris Bertie.
„Jes, faru!” diris Mavis.
„Sed kun dudek jaroj, ĉu vi ne ...” komencis Ella.
ne citu simplan punkton ĉe la fino de la citaĵo, sed uzu anstataŭe komon post la citaĵo:
„Vi pravas”, konsentis Mellowkent.
Parolprezento meze de la citaĵo
Se la parolprezento aperas post ĉeffrazo, uzu punkton post la parolprezento:
„Tio estas terura”, diris Jane. „Oni tuj informu vian patrinon.”
„Kiom ridinde!” diris s-ino Sangrail. „Ĉu neniu el iliaj amikoj povis pacigi la kverelon?”
Se la parolprezento aperas meze de citita frazo, kie tiu frazo mem ne havus interpunkcion, metu komojn ekster la citiloj:
„Eble”, diris la amiko, „ĝi estas alia turdo.”
Se la parolprezento aperas post komo aŭ tripunkto, lasu tiun interpunkcion en la unua parto de la citaĵo kaj metu komon post la parolprezento:
„Iam estis eta knabino nomita Bertino,” komencis la fraŭlo, „kiu estis ekterordinare bonkonduta.”
„La respondo estas ...” anoncis la voĉo, „kvardek du!”
Se la parolprezento aperas post punktokomo aŭ dupunkto, lasu tiun interpunkcion en la unua parto de la citaĵo kaj metu punktokomon post la parolprezento:
„Ne ĝenu min per via infaneca babilado;” li komentis al Bertie van Tahn; „mi verkas senmortajn versojn.”
„Mi vendas ĉiajn fruktojn:” li diris; „bananoj, piroj ...”.
Verŝajne en la esperanta literaturo estas pli kutime indiki cititan parolon per haltostrekoj ol per citiloj, tamen MONATO aplikas citilojn kaj ne haltostrekojn.
Ĉi tiuj reguloj estas faritaj por obei la bazan principon, ke ĉio ene de la citiloj aperus same, se la teksto ne estus tiel citita. Aldonitaj komoj, kiuj ne estas parto de la citita teksto, estas do metitaj ĉiam ekster la citiloj.
Parolprezento estas frazo, kiun kompletigas la citita teksto. Notu, ke kelkaj aŭtoroj interrompas citaĵojn per kompletaj rakontaj frazoj, kiuj ne estas parolprezento; tiaj frazoj ofte priskribas geston de la parolanto aŭ simile:
„Ĉu nun?” Li rigardis al la horloĝo. „Tio ne eblas.”
Unuopaj vortoj ne nepre traktiĝas kiel citita parolo:
La sistemo estas „genia”.
„Sunsubiro” estas bela vorto.
MONATO uzas kursivon en la jenaj okazoj:
vortoj en fremdaj lingvoj (traduko interkrampe, romie)
nomoj de firmaoj (eĉ kiam esperantigitaj)
titoloj de libroj, artikoloj ktp (se fremdlingva, do traduko en rondaj krampoj, romie, la unua vorto majuskligita)
vortoj kiujn la aŭtoro volas reliefigi
Dikajn literojn MONATO kutime ne uzas en la korpo de la tekstoj mem.
Malantaŭ propraj nomoj, kiuj kernas en la raporto, kaj kies prononco verŝajne ne estas konata al la plimulto de la legantoj, MONATO aldonas prononcindikon inter rektaj krampoj. En prononcindikoj MONATO uzas la literojn de la Esperanto-alfabeto. Se la akcento ne troviĝas sur la antaŭlasta silabo, ĝi estas montrata per dekstra korno super la akcentata vokalo. La prononcindikoj ne uzas majusklojn. Ekzemplo: Lech Wałęsa [leĥ vaŭensa]
Uzu "Kaunas estas la due plej granda urbo de Litovio" kaj ne "... dua plej granda ...".
Propraj nomoj, kiuj identigas substantivojn, aperu post tiuj substantivoj. Ekzemple: la urbo Pekino, la libro Paradizo ŝtelita, la familio Zamenhof, la supera lernejo Dag Hammarskjöld.
Po: La prepozicio po rilatas nur al la nombro, kiu sekvas. Alivorte: Kiam la ĉeestanta substantivo estas akuzativigita, ĝi ne dependas de po. Ekzemple: Ili ricevis po kvar bombonojn.
aboli: Uzu „aboli” kaj ne „abolicii”.
aidoso: Uzu „aidoso” kaj ne „aideso”, „disao” aŭ „iposo”.
a.K.: Uzu „a.K.” kaj „p.K.” (sen r).
antaŭ nelonge: Uzu „antaŭ nelonge" (duvorte).
buĝeto: Uzu „buĝeto” kaj ne „budĝeto”.
disketo: Uzu „disketo” kaj ne „diskedo”.
fare de: Uzu „fare de” kaj ne „far”.
fazo: En iuj elektosistemoj necesas pli ol unu voĉdonado por atingi finan rezulton. Tiaokaze oni parolas pri „fazoj” de la elektado. En komenca fazo eliminiĝas la kandidatoj ricevintaj malplej multajn voĉojn; en fina fazo elektiĝas la kandidato ricevinta plej multajn voĉojn.
firmao: Uzu „firmao” kaj ne „firmo”.
ĝihado: Uzu „ĝihado”, sed ne „jihado” aŭ „ĵihado”.
jarcento: Uzu „jarcento” ke ne „jc”.
islamo: La religio, kiun fondis la profeto Mahometo, nomiĝas islamo. Ĝiaj adeptoj estas do en Esperanto islamanoj.
k.s.: Uzu „k.s.” kaj ne „k. s.” aŭ „ks”.
komputilo: Uzu tiun formon kaj ne komputoro, komputero, kompjutro, kompjutero, ordinatoro, komputatoro ktp.
ktp: MONATO uzas „ktp” (sen punkto) kaj ne „k.t.p.”
loĝanto: uzu tiun formon kaj ne „enloĝanto”.
matĉo: MONATO uzas „matĉo” kaj ne „maĉo”.
ministrejo: MONATO uzas „ministrejo pri ekonomio” kaj ne „ministerio por ekonomio”.
ministro: Uzu „la usona ministro pri eksteraj aferoj” kaj ne „la usona ŝtatsekretario”
Nobel-premio: MONATO uzas „Nobel-premio pri” kaj ne „por”.
organizaĵo: Uzu „organizaĵo” kaj ne „organizo”.
poŝtelefono: MONATO uzas simple „poŝtelefono” por ĉiaj nun modernaj tiaj telefonoj. Se nepre necesas distingi inter malnova poŝtelefono kaj poŝtelefono kun tuŝekrano, oni povas aldoni iun priskribon, kiel „moderna telefono”, „lerta telefono”. La vorton „saĝtelefono” la redaktoraro opinias erara.
speguli: Uzu „speguli” kaj ne „respeguli”.
sunaanoj kaj ŝijaanoj: Uzu „sunaanoj” kaj „ŝijaanoj” kaj ne la PIV-ajn formojn.
t.e.: Uzu „t.e.” kaj ne „t. e.”
Eduki: „Eduki” ne signifas „instrui”. Instruistoj instruas, sed gepatroj edukas.
Informadiko: „Informadiko” estas la scienco pri informado. Oni ne konfuzu ĝin, sub influo de aliaj lingvoj, kun komputiko aŭ komputoscienco.
Kazo/okazo: „Kazo” havas plejparte gramatikan, juran, medicinan, matematikan, logikan, komputadan kaj aliajn formalajn signifojn. Oni evitu la uzon de „kazo” kun la signifo de „okazo”.
Komunumo/komunaĵo: „Komunaĵo” estas „io komuna al pluraj personoj” (tiel difinite en PIV sed kun maltaŭga ekzemplo), do plej ofte io komune posedata, ekz. la familia loĝejo estas komunaĵo de geedzoj - kaj la komune loĝata insulo estas komunaĵo de kaj grekaj kaj turkaj kipranoj.
„Komunumo” estas esence io, kion komune konsistigas la homoj: la membroj de komunumo ne komune posedas ĝin sed estas mem parto de ĝi - sen ĝiaj membroj komunumo simple ne ekzistas. Grandaparte eblas facile ekvivalentigi „komunumo”n kun la respondaj vortoj en eŭropaj lingvoj communauté/community/Gemeinschaft/comunità/gemeenschap ktp.
Kontrakto/traktato: „Kontrakto” estas jure valida interkonsento, laŭ kiu ĉiu partio ricevas difinitajn rajtojn kaj devojn. „Traktato” estas skriba interkonsento inter du ŝtatoj aŭ aro da ŝtatoj. Teorie ankaŭ ŝtatoj povas kontrakti inter si, sed se temas pri normalaj komercaj kontraktoj temas kutime pri iuj pli subaj organoj.
Eŭropa Konsilio/Konsilio de Eŭropo: Oni ne miksu tiujn du tute malsamajn instancojn. „Eŭropa Konsilio” (Europese Raad, Conseil européen, European Council, Europäischer Rat, Consejo Europeo, Consiglio europeo ...) konsistas el la ŝtat- kaj registar-estroj de Eŭropa Unio. En la „Konsilio de Eŭropo” (Raad van Europa, Conseil de l'Europe, Council of Europe, Europarat, Consiglio d'Europa, EuuBoύλιo tnς Eupώπnς ...) membras 46 ŝtatoj, inkluzive de Rusio kaj la kaŭkazaj respublikoj.
Momente: La signifo de „momente” estas „dum momento”. Ne miksu ĝin kun „ĉi-momente”, „nun”, „hodiaŭ”, „nuntempe” ktp.
Nacia: „Nacia” signifas „apartenanta al difinita nacio”. Ĝi ne estas sinonimo de „ŝtata” aŭ „tutlanda”. La vorto „internacia” tamen ricevis ankaŭ duan signifon „interŝtata”.
Negoci: „Negoci” estas komerca termino. Pri leĝoj, interkonsentoj k.s. oni traktas.
Oferti: „Oferti” estas proponi varon aŭ servon al kliento kontraŭ difinita prezo. FEL povas ekzemple rabate oferti libron kontraŭ 10 eŭroj. Sed lando ne povas oferti multajn belajn pejzaĝojn. Ĝi proponas ilin, aŭ havigas, aŭ ĝi regalas vin per belaj pejzaĝoj ktp.
Pozitiva - negativa: Tiuj du vortoj estas ofte intermiksitaj kun „favora” kaj „malfavora” sub influo de naciaj lingvoj. En Esperanto „pozitiva” ne signifas „favora”, sed „jesa”, „reala”, „ekzistanta”.
Recikligi: Atentu, ke „recikl-” estas netransitiva. Oni do recikligas rubon, paperon ktp.
Startigi: Atentu, ke „start-” estas netransitiva. Do oni startigas komputilon.
Novaj kaj aktualaj terminoj
bova spongeca encefalopatio: bovofrenezo
droneo: telestirata aviadileto, kies piloto stiras ĝin defore, interalie uzata de aerarmeoj, policoj, sekretaj servoj por kaj civilaj kaj militaj celoj.
la eŭro-regiono, la eŭro-ŝtatoj: la ŝtatoj en kiuj la eŭro estas la oficiala valuto
netipa pneŭmonio: la scienca vorto por tiu malsano kiu trafis ĉefe Ĉinion komence de la jaro 2003 estas „netipa pneŭmonio”. Multaj tamen sentas la bezonon por iu pli kompakta termino, kiel la angla SARS. Montriĝas ke en Esperanto ĉi-momente estas uzataj ĉi-cele tri terminoj, nome „sarso”, „saroso” kaj „sasoso”. La redaktoroj de MONATO ne venis al iu rekomendo. Pro tio la ĉefredaktoro „tranĉis la nodon” kaj decidis provizore uzi „sarso” apud la pli longa nomo „netipa pneŭmonio”. Vidu ankaŭ la artikolon en Reta Vortaro.
ŝengena areo: la areo, kiu konsistas el 26 eŭropaj landoj, kiuj forigis siajn landlimajn kontrolejojn en la komunaj landlimoj.
talibo: ano de islama politika movado en Afganio, kiu originis en Kandahar en 1994 kaj ĝis 2001 regis 90 % de la lando.
... kaj aliaj konsideroj
La vorto „alternativo” laŭ PIV estas „necesa elekto inter du eblaj kaj ofte kontraŭaj decidoj aŭ proponoj”. El la nuna lingvouzado montriĝas, ke „alternativo” krome povas esti „alia elektebla afero” (ekz.: Ne montriĝas alternativo al Jelcin en Ruslando) kaj „unu el pluraj elekteblaj aferoj” (ekz.: La komputilo demandas la tajpanton de la tradukata teksto, kiun alternativon ĝi uzu).
La adjektiva formo „alternativa” ricevis krome la signifon „ne damaĝanta la homon nek la naturon”.
Lasta adapto de tiu ĉi paĝo: 2017-07-26