eo hbs_lat eo eo eo eo eo eo eo pt eo eo hbs_lat eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo es lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl de ar ru sv bg ca hbs_lat vi da de el en es et eu fa fi fr lt he hbs_lat id es it ja ka kk ko en it en ms my nb nb fr pl pt ro ru hbs_lat en sk sl sq sv hu th tr fy ur vi xmf zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Protektorato estas parte suverena ŝtata teritorio, kies administrado, eksterlanda reprezentiĝo kaj landa defendo subordigatas al alia ŝtato. Ĝi havas pli grandan aŭtonomecon ol kolonio, sed neniel estas aŭtonoma teritorio. Ĝi parencas al dependa ŝtato.
La nocio deriviĝas de la latina participo protectum = protektata, ofte eŭfemisme uzata.
La nocion revivigis Britio post 1815, por jure apogi, validigi sian de facto okupadon de Korfuo kaj la sep Ioniaj insuloj dum la lastaj tagoj de la Napoleona hegemonio. La insuloj aperis en la Pariza traktato de 1815 kiel la sendependaj 'Unuiĝintaj ŝtatoj de la Ioniaj insuloj' sub brita protektorateco. Tiun protektoraton sekvis multaj aliaj.
En 1894 la registaro de ĉefministro William Gladstone oficiale deklaris la protektoratigon de Ugando al Britio, ĉar tie la bataloj inter islamanoj kaj kristanoj allogas pli grandan internacian prizorgon. La brita registaro atente elektis lokajn reĝojn kaj kreis britio-regatan civilan servon.
La lasta brita protektorato estis Salomona insularo, kiu sendependiĝis en 1978.
1 Ligo de Nacioj
2 Protektorato je ŝtatoj kaj organizaĵoj
2.5 Protektorato de NATO
Ligo de Nacioj[redakti | redakti fonton]
La Ligo de Nacioj kreis protektoratojn por "responsaj" Eŭropaj potencoj en ekster-eŭropaj regionoj.
Protektorato je ŝtatoj kaj organizaĵoj[redakti | redakti fonton]
Dana protektorato[redakti | redakti fonton]
Gronlando estas hodiaŭ dana protektorato.
Francaj protektoratoj[redakti | redakti fonton]
Tunizio kaj Maroko iam estis protektoratoj de Francio en Magrebo. Franca Hindoĉinio enhavis plurajn protektoratojn.
Germanaj protektoratoj[redakti | redakti fonton]
Germanaj protektoratoj estis komence de la 20-a jarcento:
Germana Sudokcidenta Afriko (hodiaŭ: Namibio)
Germana Orienta Afriko (hodiaŭ: Tanzanio, Ruando, Burundo);
Estas disputate, ĉu tiuj teritorioj estis veraj kolonioj de la Germana Imperio aŭ nur protektoratoj.
Post faligo de la Munkena interkonsento de 1938, Ĉeĥoslovakio (escepte de la areo de t.n Sudetoj) iĝis Protektorato Bohemio kaj Moravio.
Usona protektorato[redakti | redakti fonton]
La 16-an de septembro de 1915, Haitio iĝis protektorato de Usono je masiva armea premo. Usono kaj Haitio subskribis traktaton, kiu ebligis tutan usonan regadon super la administrado kaj financoj de Haitio. Tio daŭris ĝis 1934.
Protektorato de NATO[redakti | redakti fonton]
Kosovo estas t.n. "NATO-protektorato" ekde 1999.
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 17:27, 2 dec. 2015.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj