eo eo eo eo eo eo pt eo es es es eo eo eo eo eo eo es eo en eo es es es eo eo eo eo es eo nl eo es en pt eo nb de es eo nb en pt eo nb en nl eo eo eo eo eo eo es eo en eo en eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo en ro en hbs_lat eu sv eo pt eu fa fr eo pt eu zh de eo fr zh en de eo hbs_lat da zh fr eo it bg en fr eo eo ceb ceb fr war jbo ceb en sv eo pt de de en eo en hbs_lat de eo eo eo fr en en en en en en eo en eo fr eo fr eo en eo fr eo nl en eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ar az bg hbs_lat ca hbs_lat da de en es et eu fa fi fr de lt he hi hbs_lat tl hu hy id es it ja kk lt lv be nl nb nb fr pl pt ro ru en hbs_lat en sk sl en hbs_lat sv fy uz fr vi he zh fr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Dureco aŭ malmoleco estas la mekanika rezistanco, kiun mola korpo kapablas kontraŭ pli dura korpo. Ankaŭ ĝi povas esti difinita kiel la kvanto da enegio, kiun korpo eblas absorbi pro aplikita forto antaŭ rompiĝi aŭ deformiĝi. Kelkaj aliaj fizikaj ecoj rilataj al dureco estas la resilienco kaj duktileco.
La durec-mezuro de korpoj ebligas konkludojn pri kelkaj ecoj, depende de la speco de la korpo. Ekzemplo estas la eluziĝmaniero. Duraj okulvitroj malpli gratdifektiĝas, duraj dentradoj malpli rapide uzdifektiĝas. Je la elekto de eĝaj iloj kiel frezkapo aŭ rotaciĉizilo, la dureco havas gravan signifon, ĉar duraj iloj pli longe sin tenas akraj.
Metodoj de durec-ekzameno[redakti | redakti fonton]
En fiziko, kemio, geologio kaj scienco pri materialoj ekzistas kelkaj manieroj kaj metodoj por mezuri durecon de materialo. La plej uzataj estas jenaj:
Metodo de Brinell[redakti | redakti fonton]
La metodo estas proponita far la sveda inĝeniero Johan August Brinell. La bazo de ĝi estas mezuro de diametro de premsigno, kreita per premo de ŝtala globeto en surfacon de materialo. La dureco laŭ tiu skalo estas markita per HB kaj kalkulita laŭ jena ekvacio:
HB = 2 P π D ( D − ( D 2 − d 2 ) ) {\displaystyle {\mbox{HB}}={\frac {2P}{\pi D({D-{\sqrt {(D^{2}-d^{2})}})}}}}
P = aplikita forto (en kgf)
D = diametro de la globo (mm)
d = diametro de premsigno (mm)
Plej ofte la diametro de globo estas 10 mm kaj la forto estas 3000 kgf. Por molaj materialoj oni ofte uzas pli malgrandajn fortojn.
La metodo estas neaplikebla, se la pristudata materialo estas pli dura ol la globo. Tial por pli duraj materialoj oni uzas volframan globon anstataŭ ŝtala. Se oni uzis volframon, oni markas la mezuron kiel HBW, se ŝtalon – HBS. En priskribo de materialoj oni skribas la rezulton de Brinell-testo kiel ekz. HBW 10/3000, kie la numero antaŭ oblikvo estas la diametro de la globo kaj la nombro post la oblikvo estas la aplikita forto en fortaj kilogramoj.
La Brinell-testo estas norma testo en inĝenierado kaj metalurgio. Ĝi estas regulita per la internaciaj normoj ISO 6506-1, 6506-2 kaj 6506-3.
Metodo de Rockwell[redakti | redakti fonton]
Tiu metodo mezuras la durecon laŭ profundeco de premsigno por premo de metala globo aŭ diamanta konuso en la surfaco de la materialo. La dureco, mezurita per tiu metodo, markiĝas HR. Depende de la premforto, formo de premilo kaj kalkulaj koeficientoj ekzistas kelkaj skaloj de Rockwell: HRA, HRB, HRC ktp. ĝis HRT. Plej popularaj estas la unuaj tri:
kun vertica angulo de 120°
kun diametro 1/16 de colo.
kun vertica angulo de 120°
HR = k − H − h 0 , 002 {\displaystyle {\mbox{HR}}=k-{\frac {H-h}{0,002}}}
H – profundeco de premsigno post apliko de forto
h – profundeco de premsigno antaŭ apliko de forto (plej ofte nulo, krom ĉe ege molaj materialoj)
k – koeficiento de la skalo. Plej ofte ĝi egalas al 100 por konusa mezurilo kaj 130 por la globa.
Do, la maksimuma valoro de HR por ĉiu skalo estas k. Tre molaj materialoj povas havi negativajn valorojn de HR.
Ĉar la metodo de Rockwell estas pli simpla kaj facile aplikebla ol la metodo de Brinell, ĝi estas vaste uzata en industria inĝenierado. La internacia normo, kiu ĝin regulas, estas ISO 6508-1.
Metodo de Vickers[redakti | redakti fonton]
La metodo de Vickers estis inventita en la 1920-aj jaroj kiel perfektigo de la metodo de Brinell. Kiel mezurilo por ĝi estas uzata diamanta regula piramido kun kvadrata bazo kaj angulo inter la edroj egala al 136°. La dureco laŭ Vickers, markita kiel HV aŭ HV, kalkulatas laŭ la ekvacio
H V = F A {\displaystyle H_{V}={\frac {F}{A}}}
kie F estas la aplikita forto en kgf kaj A estas la proporcio inter la proksimuma areo de la premsigno kaj la bazo de la piramido:
A = d 2 2 sin ⁡ ( 136 ∘ / 2 ) {\displaystyle A={\frac {d^{2}}{2\sin(136^{\circ }/2)}}}
Notu, ke ĉar la premsigno ne nepre estas kvadrata, por d oni uzas ĝian diagonalon, sed ne flankolongon.
En praktika kalkulo oni plej ofte proksimumigas la sinuson:
A ≈ d 2 1 , 854 {\displaystyle A\approx {\frac {d^{2}}{1,854}}} , kaj do H V ≈ 1 , 854 F d 2 {\displaystyle H_{V}\approx {\frac {1,854F}{d^{2}}}} .
Ĉar la angulo de piramido estas neakra, la premsigno plej ofte estas sufiĉe malprofunda. Pro tio la metodon de Vickers oni povas uzi por eĉ tre maldikaj tavoloj de materialo aŭ por materialoj, kies surfacoj estas durigitaj aŭ moligitaj. Por materialoj de malsama dureco oni uzas malsaman premforton kaj ankaŭ kelkiam malsaman premtempon. Pro tio la valoroj de dureco laŭ Vickers estas skribataj je du manieroj: xxxHVyy aŭ HVyy/tt–xxx, kie xxx estas valoro de Vickers mem, yy la premforto en fortaj kilogramoj kaj tt estas premtempo en sekundoj.
Dureco laŭ Mohs[redakti | redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Mohs-skalo.
En mineralogio oni uzas la Mohs-skalon, kreita de la germano Friedrich Mohs en 1820, ĝi mezuras la skrapa rezistanco de la materialoj. Je profesia nivelo, estas uzataj en la minerologio, la skaloj de Rosiwal kaj la skalo de Knoop, ĉar ili permesas multe pli ekzaktaj kaj utilaj mezuroj.
Talko, (Estas facile skrapebla per la ungo)
Gipso, (Oni eblas skrapi ĝin per la ungo iomete pli malfacile)
Kalcito, (Oni eblas skrapi ĝin per kupra monero)
Fluorito, (Estas skrapebla per tranĉilo)
Apatito, (Oni eblas skrapi ĝin per tranĉilo iomete pli malfacile)
Feldspato, (Ĝi eblas skrapi per ŝtala klingo)
Kvarco, (Ĝi skrapas la ŝtalon)
Korundo, (Nure skrapebla de diamanto)
Diamanto, (La plej dura natura mineralo)
Ekvivalento inter metodoj[redakti | redakti fonton]
La jena estas ekvivalenta tabulo inter la malsamaj metodoj por mezuri la dureco de la materialoj, ĝi estas proksimumada tabulo por ne-aŭstenitaj ŝtaloj je la Rockwell-C skalo.[1]
H B ⇔ H V {\displaystyle HB\Leftrightarrow HV}
H B ≈ 0 , 95 H V {\displaystyle HB\approx 0{,}95HV}
H R B ⇔ H B {\displaystyle HRB\Leftrightarrow HB}
H R B ≈ 176 − 1165 H B {\displaystyle HRB\approx 176-{\frac {1165}{\sqrt {HB}}}}
H R C ⇔ H V {\displaystyle HRC\Leftrightarrow HV}
H R C ≈ 116 − 1500 H V {\displaystyle HRC\approx 116-{\frac {1500}{\sqrt {HV}}}}
H V ⇔ H K {\displaystyle HV\Leftrightarrow HK}
H V ≈ H K {\displaystyle HV\approx HK} (Nur por etaj premoj)
R m ≈ c H B {\displaystyle R_{m}\approx cHB}
Ŝtalo (Fera-matrizo kuba centrita je la korpoo)
Cu kaj ĝiaj alojoj, hardigita
Cu kaj ĝiaj alojoj, "cold working"
Al kaj ĝiaj alojoj
Referencoj[redakti | redakti fonton]
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 21:52, 19 mar. 2017.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj