eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo en eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Omar Ĥajam - Vikipedio
Averto: Vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via salutnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
[[Dosiero:033-Earth-could-not-answer-nor-the-Seas-that-mourn-q75-829x1159.jpg|thumb|Omar Ĥajam]] '''Omar ĤAJAM''', [[Irano|irana]] [[astronomo]], [[matematikisto]] kaj [[poeto]] ([[18-a de majo]], [[1048]] - [[1122]]) naskiĝis en [[Nejŝaburo]] en provinco [[Ĥorasano]], [[Persio]] (nuna [[Irano]]), kaj estis nomita ''Gijas-od-din Abol-Fath '''Omar''' ebn Ibrahim Al-Nejŝaburi al-'''Ĥajami''''' (''al-Ĥajam'' signifas la tend(far)iston). En Esperanto skribita ankaŭ "Kajam" laŭ prefero de prof. [[Gaston Waringhien|Gaston Warighien]] ([[1901]]-[[1991]]). Kvankam ankaŭ al [[astronomio]] kaj [[matematiko]] li faris gravajn kontribuojn, tamen verŝajne sian famon tra la mondo Ĥajam pleje ŝuldas al siaj poemetoj verkitaj en formo de [[robaio]]. Ĥajamajn robaiojn oni jam tradukis en tre multajn lingvojn, ĉar tio, kion li esprimas sia-robaie, ententas problemojn, kiujn vid-al-vidiĝas ĉiu homo dum la vivo, sendepende de la nacio, haŭt-koloro, lando, ... t.e. simple pri estado kaj ne-estado - kaj kia estado. <br /> Alivorte li pli ol ĉio scivolemas, filozofias kaj poemas pri tio ke: :'''kial kaj kiel: :'''ni venis en la mondon :'''kaj foriros el ĝi :'''- kaj, eble plej grave, pasigu nian vivtempon dum ene de ĝi.''' [[Dosiero:Inscript in Morića Han.JPG|thumb|Surskribaĵo en Morića Han]] [[Dosiero:Bucureşti - Omar Khayam 3.jpg|thumb|Bucureşti - Omar Khayam 3]] == Pri Ĥajamaj Robaioj en Esperanto == [[Dosiero:Rubaiyat Morris Burne-Jones Manuscript.jpg|right|thumb|200px|Ilustrita paĝo el manskribita angla traduko de Ĥajamaj robaioj.]] Tradukiĝo de Ĥajamaj [[robaio]]j en la [[angla lingvo|anglan lingvon]] (1859) fare de [[Edward Fitzgerald]] ([[1809]]-[[1883]]) kaŭzis profundajn efikojn sur la lingvon kaj literaturon de la angla - eble, similo okazis por la Internacia Lingvo sekve de la Esperanta tradukiĝo de la robaioj fare de prof. Waringhien. Jen partoj de Antaŭparolo de - eldonota - libro nomata '''Sennombraj Mioj de Mi''' (fare de [[Uzanto:A.R. Mamduhi|A.R. Mamduhi]], entenanta Esperantan tradukon de iom da poemoj de [[Biĵan Ĝalali|Ĝalali]]) rilate al Kajjam en Esperanto-mondo: :"Mi jam prisciis la interesiĝ-gradon de granda Waringhien al Kajjam la eterna; liaj poemeskaj laŭdoj pri Ĥajam kaj liaj robaioj, por mi – estante esperantisto persa - ĝuindis duoble: ::'Kaj kion diri pri la rafinita ellaboriteco de liaj verkoj? En la malvasta sino de la robaia kristalo li sciis enfermi vastajn pensojn kaj drastajn bildojn, nedetrueble fiksitajn per la oraj hoketoj de la triobla rimo. Perloj el pura poezio, kiuj eternigas lian nomon.' (1) :Instiga estis por mi ankaŭ tio ke la samideana publiko tiel varme bonvenigis Kajjaman mesaĝon tra la majstra traduko: ::'La Robaioj estas en Esperanto la plej multe eldonita verko. El deko da eldonoj la verko restas havebla nun en kvin diversaj vestoj; jen io, pri kio Esperanto-aŭtoroj eĉ ne fantazius ...'" (2) En la Enkonduko de la sama libro, i.a. diriĝas pri Ĥajam: :"Feliĉe la robaioj estas delonge kaj bone konataj ankaŭ en la E-a mondo dank’ al la majstra kaj “la plej fidela traduko de Omar Kajjam” (3) fare de prof. Gaston Waringhien (1901-1991), kvankam li mem modeste esprimas: ::'Mi esperas, ke, ĉerpinte el ĉiu fidinda fonto la plej pitoreskajn kaj elokventajn robaiojn, mi havigas al la leganto ne tro misformitan bildon de la granda Perso.'(4) :Kiam en 1927 naskiĝis [[Biĵan Ĝalali]], jam pasis pli ol ok jarcentoj ekde kiam Omar Kajjam estis forpasinta. Tamen la fortega influo, kion havis Kajjam sur siajn posteulojn, ne limiĝis al lia lando, lingvo aŭ tempo. Kajjamaj robaioj disatingis plej multajn landojn en ĉiujn kontinentojn de la mondo, tradukiĝinte en plej diversajn lingvojn kaj verŝajne transvivos ankaŭ nian eraon . (5) :Ĝalali estis sub la efikoj de Ĥajama pensmaniero kaj rekte de li mem, kaj pere de sia onklo, [[Sadeg Hedajat]] ([[1903]]-[[1951]]), granda verkisto de Irano kaj “la plej influa persa prozverkisto de post [[Mosleh-od-din Sadio|Sadio]] (ĉ. [[1215]]-ĉ. [[1290]])” (6). Fakte Hedajat verkis du librojn prezentantaj la robaiojn de Kajjam" (7). == Kelkaj Robaioj trad. fare de G. Waringhien == Kaj jen, kiel ekzemploj, tri robaioj de Kajjam tradukitaj de prof. Warighien: :Printemp’ kaj am-idolo, kiu huriojn spitas, :kaj ĉe herbeja rando min al vinkruĉ’ invitas: :nu, estu mi – ne gravas orelojn malrespekti – :de hundoj malŝatata, se mi Edenon citas! :Ne scias mi, ĉu mia Farint’ antaŭmedite :min al Eden’ destinis aŭ al Infero: kvite! :Manĝeto, am-idolo kaj vin’ sur verda herbo, :jen tri, kontante: via Eden’ estas kredite! :La libron de l’ flortagoj revolvis mi kaj bukis. :La freŝa vivprintempo en vintron jam kadukis. :Kaj tiu gaja birdo, kies nom’ estas Juno, :ve! mi ne scias, kiam ĝi venis, kaj forflugis ... == Notoj kaj fontoj == (1) La Robaioj, Umar Kajjam, Trad. G. Waringhien, Antverpeno: 1984 (2a eld.), 107 p, p. 27. (La unua eldono aperis en 1953.) (2) [[Paul Peeraerts]] La kvin vestoj de La Robaioj, ''[[Monato (gazeto)|Monato]]'', citita en: [http://www.esperanto.be//fel/mon/rec/roba_l.html] (Lasta adapto de tiu ĉi paĝo: 11 junio 2001) (3) ROBIN, Armand. La Nouvelle Revue Francaise, Nov. 1958, citita en la antaŭparolo de: La Robaioj, Umar Kajjam, Trad. G. Waringhien, [[Antverpeno]]: 1984 (2a eld.), 107 p. (4) La Robaioj, Umar Kajjam, Trad. G. Waringhien, Antverpeno: 1984 (2a eld.), 107 p, p. 29. (5) Kiel ekz-o, jena libro entenas Ĥajamajn robaiojn en 30 lingvoj, inkluzive la E-an fare de prof. G. Waringhien:<br /> Rubaiyat of Omar Khayyam in 30 languaes, Komp. M. Ramezani, [[Tehrano]]: Padide, 1987, 709 p. <br /> Jen du eldonoj de la robaioj en E-o trad. fare de Waringhien: <br /> La Robaioj, Umar Kajjam, Trad. G. Waringhien, Antverpeno: 1984 (2a eld.), 107 p. <br /> La Robaioj, 3a eld., Reviziita kaj plivastigita, Umar Kajjam, Trad. G. Waringhien, [[Chapeco]]: [[Fonto]], 1997, 151 p. (6) HILLMANN, Michael. An Autobiographical Voice: [[Forug Farroĥ-Zad|Forugh Farrokhzad]], Editor Afsaneh NAJMABADI, Harvard University Press Cambridge, Massachusetts, 1990. Citita en: http://www.forughfarrokhzad.org/papers/papers2.htm (7) ''Robaijjate Omar Ĥajjam'', Ed. kaj 12paĝa enkondoko fare de [[Sadeg Hedajat]], Tehrano: Bruĥim, 1923. <br /> ''Tarane-haje Ĥajjam'' (Kanzonoj de Ĥajam), Ed. kaj 40paĝa enkondoko fare de Sadeg Hedajat, Tehrano: Bruĥim, 1933. <br /> Lastatempe, lia nevo publikigis ambaŭ librojn en unu volumo, aldonante 15-paĝan enkondukon:<br /> HEDAJAT, Ĝahangir, ''Ĥajjame Sadeg'' (ambigua titolo en la persa: Kajjam laŭ Sadeg kaj Verdira Ĥajam), Tehrano: Naŝre Ĉeŝme, 2002, 183 p. Plie, estis eldonitaj diversaj esperantaj tradukoj de la angla versio ''The Rubáiyát of Omar Khayyám'' de [[Edward FitzGerald]] (1809-1883). Inter aliaj troviĝas ''La Rubajtoj de Omar Kajjam'' de C. M. Bean, kiu aperis en la bulteno ''The British Esperantist''; kaj ''Omar Kajam - La Robajoj'' elangligita de [[William Auld]] (Glasgovo, Eldonejo Kardo, 1980). Bean mencias, ke en la biblioteko de la Brita Esperanto-Asocio ekzistas traduko de la tuta verko, farita en 1908 de [[Richard H. Geoghegan]], konata irlanda esperantisto. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.khayam.info Informoj pri Omar Ĥajam] ([[angle]], [[arabe]], [[ĉine]], [[france]], [[perse]] kaj [[ruse]]). * [http://en.wikisource.org/wiki/Author:Omar_Khayy%C3%A1m Verkoj de Omar Ĥajam] ĉe [[Vikifontaro]] ([[angle]], [[ĉeĥe]], [[perse]], [[pole]] kaj [[ruse]]). {{Commons|Omar Khayyam}} [[Kategorio:Mortintoj en 1122|ĤAJAM, Omar]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1048|ĤAJAM, Omar]] [[Kategorio:Iranaj poetoj|ĤAJAM, Omar]] [[Kategorio:Perslingvaj verkistoj|ĤAJAM, Omar]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Omar Ĥajam: Other (Statements), Sitelink, Statement: P225, Statement: P373
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:Commons (vidi fontkodon) (duon-protektita)
Ŝablono:Projektoj (vidi fontkodon) (protektita)
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj