pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo ru eo eo eo eo sk eo eo eo eo eo es eo eo fr br uk ja nl ja es fr tl zh pt fr eo eo eo eo eo eo eo war fr eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo fr eo eo eo eo lt eo eo it eo eo eo es es fr de hbs_lat eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr nl eo eo eo eo lt eo eo
Esperanto - Gpedia, Your Encyclopedia
Por aliaj uzoj, vidu la paĝon Esperanto (apartigilo).
Esperantujo: 120 landoj en la mondo
almenaŭ 120 landoj[1]; nenie oficiala lingvo
laŭ taksoj inter mil kaj “pluraj miloj”[2][3]
neniu lando; oficiale instruata ekz. en Hungario kaj Ĉinio; multaj NRO-oj (ĉefe Esperanto-asocioj); rekonita de PEN kaj Katolika Eklezio
Sur la kampo, for de l’ mondo,
Antaŭ nokto de somero,
Amikino en la rondo
Kantas kanton pri l’ espero.
Kaj pri vivo detruita
Ŝi rakontas kompatante, –
— L. L. Zamenhof, Mia penso
v • d • r
Esperanto, origine la Lingvo Internacia, estas la plej disvastigita internacia planlingvo.[4] En 1887 Esperanton parolis nur manpleno da homoj; Esperanto havis unu el la plej malgrandaj lingvo-komunumoj de la mondo. En 2012, la lingvo devenis la 64-an tradukeblan per Google Translate[5]; laŭ 2016, Esperanto aperis en listoj de lingvoj plej lernataj[6] kaj konataj en Hungarujo[7]. La nomo de la lingvo venas de la kaŝnomo “D-ro Esperanto„ sub kiu la juda kuracisto Ludoviko Lazaro Zamenhofo en la jaro 1887 publikigis la bazon de la lingvo. La unua versio, la rusa, ricevis la cenzuran permeson disvastiĝi en la 26-a de julio; ĉi tiun daton oni konsideras la naskiĝtago de Esperanto[8][9]. Li celis kaj sukcesis krei facile lerneblan neŭtralan lingvon, taŭgan por uzo en la internacia komunikado; la celo tamen ne estas anstataŭigi aliajn, naciajn lingvojn.
Prelego de Zamenhof en la 1-a monda kongreso de Esperanto en Bulonjo (1905)
Kvankam neniu ŝtato akceptis Esperanton kiel oficialan lingvon, Esperanto tamen eniris en la oficialan instruadon en pluraj landoj kiel Hungario kaj Ĉinio. La lingvo estas uzata de internacia komunumo, nombranta laŭ diversaj taksoj cent mil ĝis du milionojn da parolantoj (depende de la lingvonivelo); estas laŭ diversaj taksoj inter proksimume unu kaj pluraj miloj da denaskaj parolantoj[10].
Esperanto akiris kelkajn internaciajn distingojn, ekzemple du rezoluciojn de UNESCO aŭ subtenon de konataj personoj de la publika vivo. Nuntempe ĝi estas uzata por vojaĝado, korespondado, interkompreniĝo dum internaciaj renkontiĝoj kaj kulturaj interŝanĝoj, kongresoj, sciencaj diskutoj, origina kaj tradukita literaturo, muziko, teatro, kino, presita kaj interreta raportadoj, radia kaj televida elsendadoj.
La vortprovizo de Esperanto devenas plejparte el la okcidenteŭropaj lingvoj, dum ĝia sintakso kaj morfologio montras ankaŭ slavlingvan influon. La morfemoj ne ŝanĝiĝas kaj oni povas ilin preskaŭ senlime kombini, kreante diverssignifajn vortojn, Esperanto do havas multajn kunaĵojn kun la analizaj lingvoj, al kiuj apartenas ekzemple la ĉina; kontraŭe la interna strukturo de Esperanto certagrade respegulas la aglutinajn lingvojn, kiel la japanan, svahilan aŭ turkan.
1.1.1 Junaĝo de Zamenhofo
1.3 Disvastiĝo de la lingvokomunumo
1.4 Post la dua mondmilito
2.1 Stato de la lingvoevoluo
2.3 Instruado kaj lernado
2.3.1 Ofertantoj de Esperanto-lerniloj kaj lingvo-helpiloj
2.3.2 Specifeco de lernado
2.4.2 Herzberg - die Esperanto-Stadt
2.5.1 Renkontiĝoj kaj vojaĝado
2.5.2 Esploro kaj bibliotekoj
2.5.3 Profesiaj kontaktoj kaj fakaj interesoj
2.7 Statistiko de Esperantujo
5 Alfabeto kaj ortografio
8.1 Komparo kun aliaj planlingvoj
9 Movado por Esperanto
10 Subteno de internaciaj organizoj
12 Esperanto kaj internacia uzo por pagata laboro