eo en eo eo en en ru it eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es es es eo eo eo cs eo eo eo eo eo eo eo nb eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo pl de eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nb tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo it eo eo eo eo nb pt eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo it eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo pl eo eo eo eo eo eo nb de eo eo eo eo eo eo en en en fr de fr it fr fr eo fr eo eo es eo de eo de eo eo eo fr eo pl eo it eo eo eo eo eo it es eo eo eo pl eo eo eo it eo eo eo eo eo eo eo nb ro eo pl tr eo eo eo es pt eo es fr eo eo hbs_lat es eo eo eo eo eo eo et eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo nb eo eo eo eo eo eo eo eo de eo eo eo eo en cs eo eo eo eo eo ga fr eo eo en eo eo eo en eo eo nb en en en en eo eo uk es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo da en en eo en en eo eo eo en es eo eo en en eo en en en en eo eo nb eo eo de eo eo eo eo eo eo en en en en el en en en eo eo fr nl eo en eo en eo eo eo fr fr eo eo eo eo fr eo eo eo en es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo nb eo eo eo eu fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl es eo eo en es eo en eo eo eo en es eo eo eo eo fr eo eo eo en eo eo eo en en eo en en jv en en eo eo de da en da en en cs en en en cs da en da cs en en de da en da cs en en cs cs en en en cs cs da en cs da en en cs cs en en en cs cs da en da cs en en cs da en en en de cs da en da en en en cs da en en en cs cs da en da da en en cs en en cs cs da en da cs en en cs cs en da cs en cs cs cs da en cs cs en eo eo eo it it it en it it pt it it it es it eo eo de pt pl hu it eo de en et it it de de it pt eo en en en it fr it pt en lt fr it hu en en eo de en eo eo it hu it it it eo it es en en es cs pt hbs_lat fr pt hu en en de it it lt de it eo eo eo es it en tl it it en it es en eo pt en en en en pt en en eo eo eo en it eo eo it it pt eo hbs_lat en en en eo en it en en it it it it nl en es en eo fr en sv en en en it en en eo eo pt pt eo pt en en it fr it ceb it it it it eo pl en en lt it fr en eo hu eo it da pl hu io en it it de it it en is it de it it en en hu eo en en pt fr it eo id eo en en en de en ca hu en it it it ro it fr it es pt eo eo eo eo en es pt pt it fr eo it fr it en en eo es fy it it eo it en pt en en fr hu fr la eo eo eo eo es eo id hu it ceb eo es eo it en pt cs pt de cs eo nl en en la pt eo lt fr it it en en en en ro eo eo en en en en en en en it en de eo it hu hu en en it de it it it hu en en hbs_lat eo de hu it hu hu ceb ceb ru de pt en en en eo pt pt it it de fr fr fr pl en eo en de fr nl en en pt eo eo es pl eo eo it hu en es en pl es ceb es it es it pt it eo pt hu es it en es pt eo eo it eo es eo eo eo it tr it it it es nl it en it hu it hu pt pt eo it hu cs ceb sv fr pt fr en en en en en en nl nl hu hu eo hbs_lat cs cs en en eo en fr en cs cs de en en en hu pt pl en nl en de fi it en en en en fr en pt en en cs cs de en hu eo fr pt eo it pt en pl es es en de eo en lt it eo hbs_lat en eo es it hbs_lat hu it en en en it eo hu eo en en hbs_lat it eo pl pt it cs pl eo eo eo es eo en es pt eo cs it ceb pt eo it de de ca ceb hu eo it cs et pt hu en it pt eo id it pt it de de de is it es it eo cs it es en hbs_lat pl nl en eo pl eo it de eo hu la nl es en en fr it fr en pt it en cs pl eo es de en en it pt it eo ceb ceb uz eo en en en fr en it en pl pt en en en hu eo eo en it fr fr it ceb pl eo en sv en fr it es eo eo it en hu hu hu en it it eo eo it pt it it es it en fr hu en en eo eo it eo en it it tr en eo eo en eo it eo eo en it fr pt fr sv en pt en en it pt en it eo es en pt fr eo pt hbs_lat it en hu it es es en es it es de en cs nb en en de it en en eo fi en en eo hu it en fr sv cs en en en en fr en eo it eo eo eo it eo eo it hbs_lat eo it it es eo en en en it tr eo it en pl de en es pt eo en en sk hbs_lat en pt de fr it it en it eo it es en en en en it fr en en pt eo en pt de it fr eo pt ceb en es eo eo sv eo eo it it fr eo en sv hu hu pl es de it it en it eo eo pt en fr de eo eo it eo eo it it pt pt eo fr cs pt es eo it eo it it en eo pl it it it en it cs en en sv fr en it it en it it hbs_lat vi war it it pt tr pt eo it it en en fr en en it it fr hbs_lat it pt pt es it eo it en es id en hbs_lat it it en it cs it en eo pl eo eo eo es fr en en pl eo pl eo it en en en eo pt pt hu pt it it en en it ceb eo en eo cs nl de en en en en en en en en en it en en en gl en en pl de de ca pt es pl eo hu it eo eo en es en eo eo es eo eo eo nb eo eo ceb es de en eo en es en eo eo en eo it eo eo eo eo eo es eo fr it eo ro eo vo pl ro eo eo eo eo eo en eo en en lt sv eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo en en en en en en en en
skip to main | skip to sidebar
Esperanto-blogo, kelkfoje blago, de Ralph Dumain
Showing posts with label ateismo. Show all posts
Karel Čapek & Esperanto (7)
Mi lastatempe pensas pri Karel Čapek pro du kialoj. Unue, mi dum kelkaj jaroj pensas de tempo al tempo pri lia malutopia romano Milito kontraŭ salamandroj, kiun mi legis en liceo (en la angla, kompreneble) antaŭ 45 jaroj, kaj kiu estas plene aplikebla al la aktuala epoko.
Due, ĉi-sezone okazas serio da eventoj subtenata de la Ĉeĥa ambasadejo en Vaŝingtono pri Čapek okaze de lia 125a naskiĝdatreveno:
Mutual Inspirations Festival 2015 - Karel Čapek
Mi jam bloge afiŝis pri la multaj liaj verkoj haveeblaj en Esperanto, interreteje kaj ne. Mi ĵus retrovis libreton ....
Mi jam priblogis sed jen ripetas jene:
Karakterizaĵo de l'enhavo kaj tendencoj en la verkaro de fratoj Čapek kaj nome de Karel Čapek ĝis nun ne tradukita Esperanten [resumoj] (5-13)
Fragmento de la romano, kiu ankoraŭ ekzistas en manuskripto "Konferenco en Vaduco" (13-15)
Afero Makropulos (1922), teatraĵo. Fragmento el la tria akto. (15-17)
El Vivo de Insektoj. Fragmento el la unua akto. Papilioj. (17-19)
Fragmento el Granda Polica Fabelo (20-21)
Fragmento el al romano Hordubal (22-24)
Fragmento el la romano Meteoro (24-25)
Fragmento el la romano Ordinara Vivo (26-27)
(Plu pri tradukoj en Esperanto: 28-31)
Post 1987 aperis pluaj tradukoj. Jen retejo kiu ilin dokumentas:
Karel ČAPEK: Česká literatura v esperantu
Pri verkoj por kiuj mankas Esperantaj tradukoj nun interesas min unu, sed evidente ne tute: listita estas nepublikigita parta traduko: Fabrikejo de Absoluto - ĉap. 2-3 (tr. R. Hromada)
Jen priskribo en la supre menciita libreto Karel Čapek (p. 10):
Fabriko je Absoluto, romano, felietono (1922)
Motive: fisio de materio. La inventon de inĝeniero Marko aĉetas sinjoro Bondy, prospere komercas pri ĝi, inundas per ĝi la tutan mondon. El la fisiita materio emanas mistera Absoluto. Ĝi kapablas fari miraklojn, ankaŭ produktajn. Sed en la mondo de homoj ĝi ne konvenas, ĝi dezorganizas la ĝisnunan socian ordon, dissemas konfuzon. Ĝi estas kontraŭeklezia kaj antireligila teatraĵo. Ĝi kritikas episkopon, kiu ne volas agnoski la Absoluton, nur post kiam la eklezio misuzas ĝin por siaj interesoj. Ĝi estas vero pri la preso, kiu informojn adaptas laŭ bezonoj kaj interesoj de posedantoj. Vero pri idealistoj, kiuj sin organizas por vastigi humanismon, sed estas ridinte senpovaj, vero pri grandpotencoj, kiuj dividas al si la mondon kaj vualas sian rabistadon por frazoj. Ĝi estas kritiko de kia ajn fanatikismo, altigado de sia vero je la vero absoluta, kritiko pri maltoleremo kaj fanatikismo. Ĝi estas revuo de ĉiuj difektoj kaj mavaĵoj de l’socia vivo. Kiam la homaro preskaŭ formurdis sin, diras soldatoj de la Lasta Batalo: “Ne plu ni ludas”. Post jaroj ili kunvenas en gastejo kaj dum la manĝo ili fratiĝas. Laŭte ili eldiras tion, kion la aŭtoro per la teatraĵo volas diri: “Denove do tie, kie ni estis antaŭ la milito” . . . neniun veron oni povas elbatali . . . ĉiu kredas sian eminentan di-sinjoron, sed ne kredas al alia homo, ke tiu ankaŭ kredas je io bona. Homoj unue kredu al homoj kaj la cetero jam venos . . .
La romano evitas la tradiciajn imagojn pri romanoj. La aŭtoro uzis diversajn ĝenrajn elementojn, atencis la tradician konstruon de romano. Li uzis felietonon, riportojn, groteskojn. Tial li prezentis buntan kalejdoskopan bildon de la socio. La formo estas funkcia. Ĝi estas mesaĝo pri homeco, esprimas kredon pri homo, pri ordinaraj homoj. Li parolas pri tio, kio malutilas al homoj, kio pelas ilin en militon, kio starigas ilin kontraŭ sin . . .
Verkis Ralph Dumain je 9:35 PM 0 komentoj
Brazila beletro & brazilaj esperantistaj verkistoj, 1950-1980
En Beletra Almanako n-ro 23, junio 2015 troveblas kvin eseoj: (1) mia eseo "La tragedio de l' homo en tri medioj"; (2) "Kial Zamenhof ne povis antaŭvidi la mondan anglan (kaj ĉu ĝi entute ĝenus lin)?" de Jouko Lindstedt; (3) "Esperanto inter natura evoluado kaj lernfacileco" de Wim Jansen; (4) "Kiel funkcias klasika metrika poezio" de Gerrit Berveling; kaj (5) por mi la plej novinforma kaj interesa ...
"Komparo inter la esperanta kaj brazila literaturoj dum la jaroj 1950-1980" de Luiz Fernando Dias Pita, p. 107-121.
La aŭtoro resumas la paralelajn disvolviĝojn de la literaturoj de Brazilo kaj brazilaj esperantistoj kaj kelkaj intersekcoj, pritraktante ankaŭ la rilaton de brazilaj esperantistaj verkoj al la tutmonda Esperanta beletro.
Modernismo en brazila literaturo ekfloris en 1922, sed la kultura medio pli klasikiĝis ĉ. 1945. Tamen aperis nova kaj noviga generacio, samtempe kun la burĝono de brazila esperantista verkado, sen influo de la unua al la laste-menciita. De brazilaj verkistoj en 1956 aperis Manifesto da poesia concreta (t.e. pri konkreta poezio).
La brazila Esperanto-movado reviviĝis en la 1950aj jaroj. La unuaj verkoj de Geraldo Mattos aperis en 1953. La revuo Norda Prismo stimulis tutmondan disvastigon de novaĵoj en la Esperanta beletro, inkluzive de la skota skolo.
La du literaturaj revolucioj kunfluis en 1959 per la apero de Miniaturoj de Geraldo Mattos kaj  Animo prisma de Sylla Chaves. La eksperimentemo de Mattos troveblas en tankaoj (rigardu donitajn specimenojn) en Miniaturoj. La poemaron laŭdis Marjorie Boulton. En la poemaro de Chaves (rigardu specimenojn) aperis modernismaj poemoj, sonetoj, kaj tri unusilabaj poemoj (rigardu "Nokto"n). Poste Chaves klasikiĝis kaj poste forlasis poemverkadon. Mattos verkis du poemarojn da sonetoj. Entute oni povus konkludi, ke dum la 1960aj jaroj la brazila Esperanta poezio emis al tradiciaj formoj.
Sed aperis du avangardaj poetoj: Diderto Freto kaj Roberto Passos Nogueira.
Monosilaboj, aperinta en 1967, estas eĉ pli avangarda ol Chaves: forestas verboj, adjektivoj, kaj akukativoj. Plue, Diderto Freto kiel ateisto kaj anarkiisto novis ankaŭ per siaj temoj. En Esperanto li povis eskapi la cenzuradon de la brazila faŝista reĝimo. (Rigardu specimenojn.)
Roberto Passos Nogueira ribelis kontraŭ parnasismo kaj enkondukis avangardaĵojn el aliaj literaturoj aldone al la brazila. En sia poemaro Vojo kaj vorto (1972) aperis originalaj kaj tradukitaj poemoj diversforme. Inter liaj originalaj poemoj ekzemplas konkreta poezio, metapoemoj, Kaj usona "beat" (bitnika) poezio. (Rigardu specimenojn.) Mankis sekvoj de la poeziado de Nogueira. Liaj propraj poemoj estis nekompreneblaj. Eĉ Marjorie Boulton taksis ilin tro puzlaj. (Mi mem petis de li eksplikon de A World in a Grain of Sand.) Nogueira mem ne verkis plu. Pro ĉi tiuj kaj aliaj kialoj mankis daŭrigo de liaj metodoj. La 1970ajn jarojn ne markis forta avangarda poezia tendenco en la Esperanta poezio. Samtempe verkado de romanoj ekviglis.
A World in a Grain of Sand [Mondo en Sablero] de Roberto Passos Nogueira
Arta partikulareco kaj Esperanto [pri teorio de Georg Lukàcs] de R. P. Nogueira
“Pri Moderna Poezio kaj Esperanto” de Roberto Passos Nogueira
“Esperanto kaj la Vorta Poezio” de Roberto Passos Nogueira
Verkis Ralph Dumain je 4:17 PM 1 komentoj
Rubrikoj: ateismo, beletro, brazila literaturo, brazilaj esperantistoj, Diderto Freto, Geraldo Mattos, Marjorie Boulton, modernismo, poezio, Roberto Passos Nogueira, Sylla Chaves
William Auld: "En Barko Senpilota" (4)
William Auld, En Barko Senpilota: Plena Originala Poemaro, redaktis Aldo de’ Giorgi. Pizo: Edistudio, 1987. 874 p.
Komence de ĉi tiu antologio estas proksimume 120 paĝoj da enkondukoj. Mi jam pritraktis la Enkondukon de Aldo de’ Giorgi.
En Amble kun William Auld Juan Régulo Pérez emfazas kaj longe diskutas ateismon, kiun li dividas kun Auld. Li ankaŭ resumas sian historion de esperantisteco kaj kiel the poezio de Kvaropo instigis lian aprecon de Esperanto kiel seriozan kulturlingvon kaj liberigilon de la homa spirito. Li citas diversajn filozofojn, artistojn, kaj verkistojn, ekz. Markso, Heidegger, Kandinsky.
Edwin de Kock en La poeto William Auld trovas, ke la jardeko 1952-1961 estas la plej kreiva periodo de la verkaro de Auld, kiam Auld estis juna. La plej gravaj postmilitaj esperantistaj poetoj produktis pli multe da originalaj verkoj ol la plej gravaj poetoj de la antaŭmilita periodo. Auld en Kvaropo fakte ekzempligas kaj daŭrigas la antaŭan parnasismon. De Kock sekve kritikas tiun fenomenon, kiu havas ankaŭ aliajn nomojn, ekz. mikrostilo. Li traktas supozatajn mankojn de poemoj de Auld kiuj ekzempligas mikrostilon.
De Kock taksas "Deklaracio"n malpoezio, sed li aprobas aliajn politikajn kaj kontraŭreligiajn poemojn de Auld.
De Kock analizas la strukturon, poeziajn rimedojn, kaj enhavon de La Infana Raso. Tradiciaj kaj modernismaj trajtoj bone kunekzistas. Li asertas ankaŭ, ke la angla lingvo multe influis Esperantan literaturon. De Kock malkontentas, ke la ideoj de Auld ofte ne poeziiĝis. Aldone, de Kock malaprobas pritrakton de kristanismo kaj la tro altan takson de politeismo fare de Auld. Tamen, de Kock trovas aliloke vere poezie validajn esprimojn kontraŭreligiajn.
De Kock atentigas en poemaro Unufingraj Melodioj unue pri "La 'arto poetika' de W. Auld", en kiu Auld emfazas la intelektan dimension de poetiko. De Kock ne tute konsentas. Alie, De Kock detaligas eksperimentajn formojn uzitajn de Auld, kelkfoje mise, De Kock asertas. Sed plej majstra el la tuta verkaro estas "Konĉerto por unu fingro kaj orkestro".
De Kock trovas Humorojn grava kaj bedaŭrinde subtaksata. La menciitaj difektoj plejparte malaperis. De Kock notas referencojn al Biblio kaj klasikaj (grekromaj) kaj Shakespeare-aj fontoj. Li atentigas pri uzado de teknikaj kaj sentespirmaj vortoj kaj interjekcioj. Enhave, elstaras la sinteno al seksaj rilatoj, aldone al la melankolio.
De Kock recenzas Rimleteroj kaj El Unu Verda Vivo. Post Humoroj mankas io poezie atentinda.
Verkis Ralph Dumain je 11:54 AM 0 komentoj
Rubrikoj: antologioj, ateismo, beletro, Edwin de Kock, estetiko, Juan Régulo Pérez, kristanismo, literaturkritiko, parnasismo, poezio, psikologio, recenzoj, religio, sekso, Sigmund Freud, William Auld
William Auld, Humoroj. La Laguna: J. Régulo [Stafeto], 1969.
Henri Vatré en sia antaŭparolo citas el letero de Auld: "Mi sentas--kaj tio min kelkfoje ĝenis--ke ili (la nunaj poemoj) estas plu profunde personaj kaj sinceraj, ol miaj pli fruaj verkoj; stariĝis al mi la demando, ĉu eble tio estas falo?" Mi memoras legi ĉi tiujn vortojn kiam mi unuafoje legis ĉi tiun poemaron antaŭ pli ol 40 jaroj. Vatré ne ĝeniĝas.
Kurioze, ke ĉi tiu poemaro de mezaĝulo plej kaptis mian simpation kiam mi aĝis malpli ol 20 jaroj. Evidente propra melankolia temperamento respondis. Kiam mi mem atingis mezaĝon mi melankoliumis nur pri praktikaj, ne imagitaj, ĉagrenoj.
Nu, mi jam diskutis la (fi)faman malferman poemon "La poeto volas verki subjektive". Inter la melankolieceaj personaj, mezaĝperspektivaj poemoj kalkuleblas "La pasinteco ne ekzistas", "La gardantoj", "La urbo de mia animo","Festsaluto", "Koŝmaro", "Frosto","Vivkroniko", "Neĝo", "Postebrio", "Survoje", "Robinsono", "Malorientiĝo", "La ludo", "Enkaptile", "Spleno", "Denove tiu problemo", "Soneto".
Pli ĝenerale melankoliaj, t.e. pri la homaro ne specife pri Auld mem, estas "Novembra spleno", "Festeno","Roboto", "Velkoj", "La rivero", "Saŭdado", "Tiuj olduloj", "Paneo", "Sopiro", "Paŝoj en neĝo".
Pli humore neŭtralaj estas "Tagfina pikniko", "Trankvilo", "Post la ŝtormo", "Vesperinsulo", "Natura ĉirkaŭaĵo", "Printemposojle".
Jen perspektive pri junuloj: "Lerneja incendio", "Mi volis doni al vi kelke da violoj", "Vesperlernejo".
Auld komentas diverse kaj ofte ne flate pri amo, amoro, sekso: "Mia pietato", "Sklavo", "Trosentemo", "La respondoj", "Geedzoj", "Noktomeze", "Kiu kaperis la Mesalinojn?", "Geknaboj ludantaj", "Duobla stelo", "Agonie", "Amkanto de masoĥisto". Mi ne certas, ĉu "Vi + mi = ni" temas pri amoro aŭ amikeco, verŝajne batalema amparo.
Estas unika poemo pri sekso kiu estas ankaŭ socikritika: "Incitnudiĝo". Auld akre komentas pri la etoso de la profesia striptizo, kion li trovas malagrabla, ne erotika.
Aliaj socikritikaj poemoj estas"La prizono", "Mankas Krotaloj", "La turbo".
"Postedene" kombinas splenon kaj Genezon.
Jen pri literatura kreado: "Vortoj", "Plendo de poeto kiu aspiras belkreadon", "Sola pravigo".
La poemoj pri Esperanto kaj esperantistoj estas "Memore al Ferenc Szilágyi", "Letero al Aleksandro Logvin", "Bonan Matenon, Majstro", "Neebla", "La mondo kaj la koro de K. Kalocsay", "Rimletero" (pri John I. Francis).
Mi ne celas klasifi la jenajn: "Mia filino dektrijara", "Fanto de kero", "La purigemulino", "Optimisma rezolucio," "Malsukcesa truko", "Maristaj kantoj". Nesurprize, la unue menciita estas la plej ĝoja en la poemaro. Kio estas pli feliĉiga ol filino?
"Simfonieto" estas la plej longa kaj kompleksa poemo en Humoroj. Ĝi estas ekzistencialeca kaj politika, avangarda kvazaŭ sonĝo.
Ĉar Auld emas referenci sian dummilitan sperton kiel piloton, mi citas la kvaran stancon de "Vivkroniko":
Junviro. Kaj milit' ekestis hirte...
Timo kaj naŭzo, jes--sed ankaŭ birde
flugadi kun l' aliaj, kamarade!
Verkis Ralph Dumain je 7:37 PM 3 komentoj
Rubrikoj: amo, ateismo, aviado, beletro, Henri Vatré, kulturkritiko, kulturpolitiko, literaturkritiko, poezio, politiko, recenzoj, religio, sekso, William Auld
William Auld, Humoroj. La Laguna: J. Régulo [Stafeto], 1969.
Mi komencu per referenco al eseo de Julius Balbin:
The Secret Malady of Esperanto Poetry [La sekreta malsano de la esperanta poezio] (1973) by Dr. Julius Balbin
Jen mi informas pri la tradukoj de ĉi tiu eseo kaj mia postnoto en Esperanton.
Julius Balbin, mi, & aliaj en Beletra Almanako
Balbin plendas pri la eskapisma neglekto de realaj sociaj problemoj en la originala Esperanta poezio. Li citas el la unua poemo en Humoroj: "La poeto volas verki subjektive". Kvankam Balbin laŭdas Auld-on kiel originalan poeton, Balbin kritikas Auld-on pro ties supozata kontribuo al la menciita eskapismo.
Nu, kvankam tiu tendenco ja ekzistas en Esperantujo, kaj ofte la esperantista medio montras etoson de intenca naivo, la aserto de Balbin pri Esperanta poezio, se ne mencii Esperantan beletron entute, ne estas universale vera. Oni povus ankaŭ esplori, ĉu la supozata eskapismo estas en iuj kazoj fakte eskapo el reala subpremiteco.
Sed Auld senpolitika? Liaj fruaj poemoj plenas da politikeco. En Unufingraj Melodioj enestas unu specife politika poemo; cetere troveblas kritikoj de religio kaj puritanismo, kaj abstraktaj kritikoj de la homo. Ja, poemoj en Humoroj estas plejparte pli personaj, kaj multaj esprimas elreviĝo, seniluziiĝo, paneo de esperoj kaj entuziasmo, eble "mezaĝa krizo". Sed, kiel mi argumentis en mia postnoto al Balbin, eĉ "La poeto volas verki subjektive" havas paradokse politikan dimension: Auld forĵetas priokupon pri la ĉiutagaj raportoj de supozeble gravaj okazaĵoj en la burĝa socio.
Troveblas en Humoroj kelkaj poemoj kun evidente politika enhavo: "La prizono", "Mankas Krotaloj", kaj eĉ la supozebla naturpoemo "Malorientiĝo" ("burĝa komedio"). Oni povus taksi socikomentaj poemojn "Lerneja incendio", "Geedzoj", "Natura ĉirkaŭaĵo", "Mi volis doni al vi kelke da violoj", "La turbo", "Incitnudiĝo".
El 71 poemoj, la jenaj troveblas iuforme Interrete:
La gardantoj (el disko William Auld legas poezion)
"Velkoj," Orkestro kaj Koruso de la Podlaĥia Operejo kaj Filharmonio en Bjalistoko; kun angla traduko de D. B. Gregor
Verkoj de William Auld en korusa versio: Velkoj; Ebrio; Vi estas maro; Geedzoj; Memoro
Novembra spleno - Velkoj
William Auld (poemoj) . . . Velkoj
Neĝo: Snow: Nive (Interlingua)
Noktomeze - Muziko de Vitor Mendes, teksto de William Auld
Incitnudiĝo (el disko William Auld legas poezion)
Maristaj Kantoj: kelkaj versoj troveblas en La Velŝipo Magdalena, teksto de William Auld, muziko de Nanne Kalma, ludas Kajto
Rimletero (pri John I. Francis)
Verkis Ralph Dumain je 10:47 PM 0 komentoj
Rubrikoj: amo, ateismo, beletro, Julius Balbin, kulturkritiko, kulturpolitiko, literaturkritiko, poezio, politiko, recenzoj, religio, sekso, William Auld
William Auld: "En Barko Senpilota" (3): personaj rememoroj
Nelonge post ke mi kompetentis legi Esperantan literaturon mi komencis legi la poemojn de William Auld. Mi aĝis malpli ol 20 jaroj. Tiam la ekzistencialecaj poemoj kiajn oni trovus ĉe La Infana Raso kaj Humoroj plaĉis al mia sensibilo.
En 1975 mi bonŝancis studi kurson ĉe universitateto en Barrie, Ontario, Kanado kiun instruis William Auld.
Interalie, li uzis sian epopeon La infana raso. Laŭmemore, li detenis sin kaj ne deklamis la ĉapitron pri koito. Eble li ne volis tenti nin per la alvoko "Malfermu al peniso mia". Mi kredas, tamen, ke eble laŭtlego embarasus lin. Mi nebule memoras, ke kvankam li oponis kontraŭ puritanismo, ne plaĉis al la aktuala efektiviĝo de seksa liberiĝo; mi supozas ĉar Auld perceptis ĝin tro senpersoneca.
Nu, eble al Auld mankis sufiĉa tempo ripozi inter lecionoj, ĉar kiel entuziasmulo mi ofte ĝenis lin per demandoj. Sed evidente li ĝuis la kunecon de esperantistoj. Barrie estas nur urbeto ĉe lago. (Ni unufoje naĝis tie.) Ĉiutage ni vespermanĝis ĉe restoracio, kaj Auld insistis pagi por la tuta grupo. Jen foto:
Iufoje ludis iu muzikisto el Aŭstralio; Auld elkriis ion post iu kanto. Aliokaze studentino ludis la pianon. Auld enketis: "Ĉu vi povas ludi bluson?"
Unufoje, la prezidanto de la universitato invitis lin al sia hejmo vespere. Auld trovis pravigon eskapi el tiu invito. Li diris al ni: "Tiu medio estas tro burĝa; mi estas vagabondo!"
Do vi konstatas, kia amikeca kaj sindona homo Auld estis.
Kompreneble, el generacio hipia, mia spertaro kaj perspektivo diferencus de tiu de Auld, despli de la maljuneca etoso de la nordamerika (usona kaj kanada) esperantistaro. Ĝenerale, aliaj prioritatoj dum la 1970aj jaroj delogis min de pluraj favorataj verkistoj (kaj muzikistoj) de miaj fruaj jaroj, plejparte en la krokodila mondo sed kompreneble ankaŭ en Esperantujo. Al pluraj interesoj (mi referencas la krokodilajn) mi revenis en la 1990aj jaroj kun nova perspektivo. Kun historia konscio mi lernis apreci la atingojn de antauŭloj pli bone. Sed jen ĝeneraligo. Mi revenu al Auld.
Fine de 1986, la Esperanto-movado en Vaŝingtono reviviĝis, kaj mi fariĝis estrarano. Mia propra engaĝo je Esperanto intensiĝis. Tiam mi kontaktis Auld. Jen priskribo:
William Auld, William Blake, & Mi
Kaj jen letero de Auld responde al la mia:
William Auld: Letero al R. Dumain, 1987.01.26 (bildo de la originala)
Mi devas trovi sekvajn leterojn. Auld aprobis mian fondon de la Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo (ATEO) kaj donis permeson republikigi laŭ mia peto du poemojn. Li ankaŭ esprimis naŭziĝon pri la aktuala reakcia politiko reganta (en Usono kaj Britio).
Kaj Auld sendis al mi, kun la jena enskribo, ekzempleron de En Barko Senpilota:
Verkis Ralph Dumain je 11:51 AM 0 komentoj
Rubrikoj: amo, antologioj, ateismo, beletro, bildoj, Esperanto-movado, fotografoj, kapitalismo, laborista movado, leteroj, poezio, politiko, recenzoj, religio, sekso, William Auld
William Auld: "En Barko Senpilota" (2)
William Auld, En Barko Senpilota: Plena Originala Poemaro, redaktis Aldo de’ Giorgi. Pizo: Edistudio, 1987. 874 p.
Antaŭ mi estis 20-jara, mi jam legis la poemarojn La Infana Raso (1956, 1968), Unufingraj melodioj (1960), kaj Humoroj (1969). Tra jardekoj mi legis ĉi tiujn poemojn plurfoje. Mi neniam akiris Rimleterojn aŭ El Unu Verda Vivo ĉar ĝenerale ne plaĉas al mi rondeloj (la kutima formo en Esperantujo de rimportretoj kaj omaĝoj) aŭ poemoj pri la Esperanto-movado. Ĉiuj menciitaj poemlibroj estas inkluzivitaj en En Barko Senpilota, plus sekcio da antaŭe neenlibrigitaj poemoj.
Post ĉi tiu kompleta poemaro (1987) aperis libro Unu el Ni (1992). Ĉu restas aliaj neenlibrigitaj poemoj, mi ne scias. Oni trovos kelkajn poemojn Interrete kiuj ne aperis en En Barko Senpilota.
Estas 84 Rimleteroj, 16 poemoj en El Unu Verda Vivo, kaj 70 poemoj antaŭe neenlibrigitaj. Sube mi listigas poemojn el ĉi tri grupoj kiuj interesas min, ankaŭ ĉiujn kiuj troveblas Interrete.
[n-ro (paĝo): dato: temo]
#20 [Unikoda versio] (508): 1953.11.03: religio
#22 (Marjorie BOULTON) [Unikoda versio: 1953.11.04
#25 [Unikoda versio] 1953.11.09
#26 (Marjorie BOULTON) [Unikoda versio] 1953.11.10
#27 [Unikoda versio] (515): 1953.11.12: religio & etikomanko
#28 (Marjorie BOULTON) [Unikoda versio] 1953.11.14
#29 [Unikoda versio] 1953.11.16: "Nin regas fine apetitoj"
#30 (Marjorie BOULTON) [Unikoda versio] 1953.11.17
#32 (Marjorie BOULTON) [Unikoda versio] 1953.11.21
#31 [Unikoda versio] 1953.1119: Homo kiel "Tuberkulozo de la Ter'"
#34 (Marjorie BOULTON) [Unikoda versio] 1953.11.25
#33 [Unikoda versio] (521): 1953.11.23: cinike pri homoj: "samprobable porkoj flugos!"
#35 [Unikoda verio] 1953.11.27: optimismo
#36-39 (524-7) 1953.12.03-07: postmorta vivo
#61 (549) 1954.02.03: junuloj
#65 (553) 1954.02.10: sperto
#73 (561) 1954.03.19: La Infana Raso
#75-79 (563-7) 1954.03.26-1954.04.05: naciismo
#81 (569) 1954.04.12: individuoj / grupoj
El Unu Verda Vivo
Al samideanino kiu plendis ke la plej oftaj nocioj en miaj poemoj estas larmoj, ombroj, tristo, spleno kaj ŝtrumpoj
Mondo kaj infero (1948)
Kaj la disĉiploj admonis ilin (1949)
Kapitalismo Venkis en Britujo (26.10.1951)
Latitudo: Januaro, Longitudo: 1952 (29.1.1952)
Unu, kiun kara Schwartz ne rimarkis (2.9.1953)
Al iuj kritikintoj (1962)
En Bona Espero (3.8.1981), teksto de William Auld, muziko de ĴomArt
Nico Aluisio kantas "En Bona Espero"
Plendo de Maljuna Fantasciencamanto (1986)
"De Kie Kien" / "Where From, Where To?" de William Auld, trad. K. Gilmore
Kulturo estas komunaĵo (1986)
La Paco Eblas (1986)
Al Novnaskita Nepineto (1986)
Verkis Ralph Dumain je 12:11 PM 1 komentoj
Rubrikoj: amo, antologioj, ateismo, beletro, kapitalismo, laborista movado, Marjorie Boulton, poezio, politiko, recenzoj, religio, sekso, William Auld
William Auld: "Spiro de l' pasio" (1)
La poemaro "Spiro de l' pasio" de William Auld estas parto de la epokfara poemaro Kvaropo (1952), kiu inaŭguris la skotan skolon. Ĉe Vikipedio troveblas enhavtabelo de la tuta volumo. Auld kontribuis 63 poemojn. Mi krude klasifas ilin sub kategorioj konforme al miaj celoj. Kvankam pluraj poemoj estas plurtemaj, mi elektis nur unu temon po poemo. Jen:
Am(or)o / Erotiko           17
Arto / Beletro                 1
Filozofio / Mondbildo  1
El la socikritikaj poemoj oni sorbas senton de grizeco de postmilita Britujo. Jen mia listo:
"Godiva" temas pri historia legendo. "Mallumo" kaj "Kondamnite" temas pri la deprima mondsituacio ĝenerale. Interalie, minacas ebleco de mondmilito. La ceteraj poemoj montras la premon kaj deprimon ĉe Auld pri la sorto de la laborista klaso.
Al ĉi tiuj mi aldonus poemon tiutempan neenlibrigitan antaŭ apero en antologio En barko senpilota:
Kapitalismo Venkis en Britujo (26.10.1951)
En apartan kategorion mi metas 3 poemojn en kiu rolas religio:
Al homo sapiens (Jen parto II: Homaro!)
La du lastaj aperis en mia revuo Ateismo kun permeso de Auld. En sama letero al mi Auld esprimis ĉagrenon pri la aktuala (1980aj jaroj) reakcia stato de la socio.
En "Alvoko optimisma" Auld esprimas sian ĝeneralan (filozofian) perspektivon pri esperata socia kaj morala progreso de la homaro.
Do resume, konstateblas la socia kaj filozofia perspektivo de la juna Auld. Liaj valoroj restus konstantaj sian tutan vivon, sed circkonstancoj ja ŝanĝiĝus.
Verkis Ralph Dumain je 8:38 PM 0 komentoj
Rubrikoj: ateismo, beletro, filozofio, laborista movado, poezio, politiko, recenzoj, religio, socialismo, William Auld
Petro el la pasinteco
Antaŭ jardekoj mi akiris libron eldonitan de Sennacieca Asocio Tutmonda:
Petro: Kursa Lernolibro por Laboristoj de Norberto Bartelmes (6a eld. Paris: S.A.T., 1934. 112 p.) 1a eldono: 1925.
Krom la enhavtabelon mi enretigis du ĉapitrojn kiuj kontraŭas religion:
18. Petro lernas metion & 29. Al la kongreso
La tuta lernolibro estas didaktike maldekstra aldone al instruado de la lingvo.
Plue pri la aŭtoro: Norbert Barthelmess (Bartelmes) [OLE]
Tie vi trovos ligojn al kelkaj verkoj de Bartelmes. Cetere, troveblas interrete la jena:
Estas interesa vidpunkto de Vinko Markov pri Petro (el Sennaciulo, oktobro 2004) ĉe la retejo de SAT.
Estas longa pritrakto hispanlingva pri Petro ĉe blogo Esperantaj Bitoj.
Verkis Ralph Dumain je 1:24 PM 0 komentoj
Rubrikoj: ateismo, edukado, katolikismo, kongresoj, laborista movado, Norberto Bartelmes, religio, sennaciismo, socialismo
Ladislav Podmele / Jiří Karen
Mia konatiĝo kun Ladislav Podmele okazis per lia aliĝo al Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo (ATEO), faka asocio kiun mi kunfondis en 1987.
Tiutempe aktivis Filozofia Asocio Tutmonda kaj aperis ties revuo Simpozio. Tie mi trovis:
"Pri Falsa Konscio kaj Mistifiko" de Ladislav Podmele (Simpozio, n-ro 3, marto 1984, p. 26-29)
Podmele estas konata kiel poeto, en la ĉeĥa kaj en Esperanto, sub sia plumnomo Jiří Karen. Jen bazaj informoj kaj omaĝpaĝo:
Jiří Karen - Vikipedio
Jen detala nekrologo: Forlasis nin poeto Jirí Karen (Starto 3/2000 (194))
Podmele/Karen aktivis pri aliaj planlingvaj projektoj. Unu estas variaĵo de Interlingvao. Alia estis interslava planlingvo Mežduslavjanski Jezik. Jen pluaj informoj en la angla lingvo:
(Tiuteme rimarku ankaŭ esperantido Neposlava.)
Jen tre interesa, legenda pritrakto fare de Probal Dasgupta tiesbloge, kiu poste aperis en Beletra Almanako #19:
Mukur: _Flugilhava ŝtono: la poezio de Jiří Karen
Verkis Ralph Dumain je 12:24 PM 0 komentoj
Rubrikoj: A. Z. Foreman, ateismo, beletro, filozofio, ideologio, interlingvistiko, Ladislav Podmele / Jiří Karen, marksismo, poezio, Probal Dasgupta
Jewish utopian nostalgia & Esperanto in fiction: 2 reviews
This seems to be a trend in Jewish novels for a number of years now. Looking backward, reflecting on dashed hopes and lost possibilities, ideals failed or betrayed: Jewish fiction is casting Esperanto in a utopian role.  Here are my two latest reviews:
Is Emigration Good for Soviet Latvian Jews? David Bezmozgis, The Free World reviewed by R. Dumain
Amos Oz Mourning Jewish Utopia: Between Friends reviewed by R. Dumain
Verkis Ralph Dumain je 3:52 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Amos Oz, ateismo, cionismo, David Bezmozgis, Esperanto-movado, fikcio, Israelo, judoj, laborista movado, Latvio, recenzoj, romanoj, sennaciismo, socialismo, Sovetunio, stalinismo, utopio, Zamenhof
Langston Hughes en Esperanto
Ĵus aperis Esperanta traduko de fama poemo de negra-usona verkisto Langston Hughes:
Harlemo (Harlem), tradukis Joshua "Sproŝŭa" Birns-Sprague
Estas iomete plu da Hughes en Esperanto:
Kvar Poemoj de Langston Hughes, tradukis Carlos A. Castrillón
La poemoj: Ankaŭ Mi Prikantas Amerikon, Negraj Laboristoj, La Minejoj de Johannesburg, Mi Estas Negro
. . . Kaj mia traduko:
"Adiaŭ Kristo" [Goodbye Christ], tradukis R. Dumain
Mi eltrovis forgesitan recenzon en Literatura Mondo:
Observo: Negraj Poetoj en Ameriko [Recenzo de “L.”]
Mi memoras, ke en 1987, mi diskutis kun la tiama vicprezidanto de la Esperanto-Societo de Vaŝingtono komunan deziron traduki verkojn de Hughes, li prozajn, mi poeziajn. Eble de tempo al tempo mi provetis. Mi memoras nur provojn traduki la faman poemon "The Negro Speaks of Rivers" [La Negro Rakontas pri Riveroj].
Mi ne plenumis tiun aferon, sed ĉe mia retejo vi trovos miajn Esperantajn tradukojn de verkoj de Paul Robeson, Duke Ellington, LeRoi Jones/Amiri Baraka, kaj miajn proprajn Esperantajn poemojn pri ĵazmuzikistoj John Coltrane, Hilton Ruiz, kaj Miles Davis.
Verkis Ralph Dumain je 8:50 AM 0 komentoj
Rubrikoj: ateismo, Harlema Renesanco, laborista movado, Langston Hughes, muziko, negra kulturo, negraj usonanoj, poezio, rasismo, religio, tradukado
Trevor Steele on original Esperanto novels
Trevor Steele summarizes the importance and achievements of Esperanto literature in this lecture in English, given in Sydney, 2 June 2013:
Romanoj en Esperanto, prelego de Trevor Steele
SOME NOTES ON NOVELS IN ESPERANTO
Following a general orientation to the subject, Steele summarizes the content of historically key original novels of varying quality written in Esperanto, with English translations of snippets of each.  The novels summarized are:
Ivan Ŝirjaev: Sen titolo (Without a Title 1903/1919, 1995)
Henri Vallienne: Ĉu li? (Was it Him?, 1908)
Heinrich August Luyken: Pro Iŝtar (For Ishtar, 1924)
Hendrik Jan Bulthuis: La vila mano (The Shaggy Hand, 1928)
Julio (Gyula) Baghy: Hura! (1930)
Sándor Szathmári: Vojaĝo al Kazohinio (Voyage to Kazohinia, 1935, 1941, 1958)
Raymond Schwartz: Kiel akvo de l‘ rivero (Like Water in the River, 1962)
Vladimir Varankin: Metropoliteno (The Underground Railway, 1933)
John Islay Francis: La granda kaldrono (The Great Cauldron, 1978)
Anna Löwenstein: La ŝtona urbo (The City of Stone, 1999)
Steele mentions but skips over Jean Forge (Jan Fethke), István Nemere, Stellan Engholm, and Cezaro Rossetti.
In this treatment of Szathmári's Vojaĝo al Kazohinio, Steele quotes from William Auld's commentary (in English translation).
Steele's characterizations of these novels are useful. Among the authors listed Baghy is iffy as a novelist. Löwenstein is fairly new on the scence and I have not read her work. Some of the early Esperantist writers are rather mediocre, thematically, as you can see. Schwartz, though known mainly as a humorist, did write a serious novel, and from what I call it take be taken as serious fiction, though I did not see it as adding up to much philosophically. But Steele does include three of the most important fictional works written in Esperanto, those of Varankin, Szathmári, and Francis. He does not mention that the novels of Szathmári and Varankin are available in English translation.
The bad novels had to be mentioned for historical reasons. There, however, many good and a few excellent fiction writers not mentioned in this talk. Among the most profound is Endre Tóth (1931-1981), whom I will discuss in my next post.
Verkis Ralph Dumain je 1:04 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Anna Löwenstein, ateismo, beletro, fikcio, Henri Vallienne, Ivan Ŝirjaev, John I. Francis, Julio Baghy, Raymond Schwartz, romanoj, Sándor Szathmári, Trevor Steele, Vladimir Varankin, William Auld
Ludwig Feuerbach ne en Esperanto
Estas mirinde, ke mi ne povas trovi ajnan verkon de Feuerbach en Esperanto. La tezoj de Marx pri Feuerbach ekzistas en esperantaj tradukoj, sed ne Feuerbach mem. Ĉu Feuerbach troveblas en via nacia lingvo? Kiuj verkoj?
Ludwig Feuerbach - Vikipedio
La fama tezaro de Markso estas trovebla libroforme:
Tezoj pri Fojerbaĥo, Principoj de komunismo kaj aliaj tekstetoj de Karlo Markso, Frederiko Engelso; tradukis el la germana Vilhelmo Luterman.
Markso kritikas la mankojn de Feuerbach (kiu lin dum temo inspiris) rilate al socia teorio, limo de ĉiuj Junhegelanoj, kiuj kritikadis religion kaj politikon sed ne penetris sub la tavolon de la ideologiaj superstrukturoj de la socio. Sed ĉi tie oni ne trovos la riĉaĵojn de Feuerbach pri la motivoj kaj trajtoj de religioj kaj superstiĉoj.
Jen mia bibliografio de verkoj en kaj pri Feuerbach en la angla: Ludwig Feuerbach.
Verkis Ralph Dumain je 9:07 PM 0 komentoj
Rubrikoj: ateismo, filozofio, Hegel, humanismo, ideologio, Karl Marx, kulturkritiko, Ludwig Feuerbach, marksismo, materiismo, religio, tradukado
Atheist Alliance International meets & greets Esperanto-speaking atheists
My Words in Esperanto
Written by Tanya Smith, 09 May 2012
I co-founded Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo (ATEO) in 1987, Esperanto's centennial year. Others are now carrying on the work and forging links with non-Esperantist organizations.
Tanya Smith of Atheist Alliance International met the vice-president of ATEO, Anna Löwenstein, and wrote a greeting in English which Anna subsequently translated into Esperanto and published in our journal Ateismo.  The translation is in the graphic to the left. Here is Tanya's original message:
"Hello atheist esperantists! As is common with native English speakers I am quite bad with other languages (it's embarrassing really), so I appreciate ATEO's translation of this greeting from me. I understand that the key goal of Esperanto is to facilitate communication and cooperation between people of different backgrounds, with the intention that this will foster goodwill and harmony on our small planet. It's a noble goal, and esperantists who are also atheists may appreciate that Atheist Alliance International has similar objectives. By challenging religion and its privileged place in society we seek a secular world that is fair to all people, and ultimately more peaceful. For all our sakes, I hope the efforts of both communities are successful in fostering a better world."
Verkis Ralph Dumain je 9:04 AM 0 komentoj
Rubrikoj: Anna Löwenstein, ateismo, liberpensado
Michel Onfray pri Albert Camus recenzita
Mi blogis pri Michel Onfray anglalingve . . .
Michel Onfray @ Reason & Society
. . . eĉ pri Onfray en Esperanto:
Michel Onfray in Esperanto
. . . kaj blogis en Esperanto ĉi-bloge antaŭe jam kvar fojojn. Oni trovas artikolojn en Le Monde Diplomatique en Esperanto fojfoje.
La lasta nova filozofo de Jean-Pierre GARNIER
Le Monde Diplomatique en Esperanto, 1a marto 2012
Temas pri negativa recenzo de L’Ordre libertaire: La vie philosophique d’Albert Camus de Onfray (Flammarion, Parizo, 2012).
En la manpleno de jam aperintaj anglalingvaj recenzoj kiujn mi legis, troveblas adoraj aŭ negativaj komentoj. Sed ĉi tiu recenzo detale kritikas la filozofion kaj asertojn de Onfray, kritikojn nevideblaj en la anglalingvaj recenzoj. Mi jam skeptikis pri Onfray, do mi pretas kredi la recenzon de Garnier. Mi supozas, ke finfine en anglalingvujo ni vidos.
Verkis Ralph Dumain je 8:57 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Albert Camus, anarkiismo, ateismo, filozofio, Friedrich Nietzsche, hedonismo, historia materiismo, individuismo, Jean-Paul Sartre, kulturkritiko, liberpensado, marksismo, Michel Onfray, politiko, recenzoj, videoj
Ĉu Libera Merkato Por Kredoj?
Jen mia eseo verkita por 5-minuta prezento al la kunsido de Ateista Tutmonda Esperanto-Asocio (ATEO) okazonta ĉe la Universala Kongreso en Vjetnamio. Mi mem ne ĉeestos.
ĈU LIBERA MERKATO POR KREDOJ?
Saluton, Esperantistoj! Vekiĝas en mi stranga sento pri kunveno en Vjetnamio: la vorto mem incitas dolorajn memorojn pri tiu horora milito kiu ruinigis ne nur Vjetnamion sed ankaŭ la politikan kaj ekonomian ordon de Usono.
Nu, kiam mi kunfondis ATEOn en 1987, motivis min la aktuala politika situacio en Usono en kombino kun impeto fari ion praktikan per Esperanto en la jubilea jaro. Kaj kiam mi pripensas la hodiaŭan temon de ĉi tiu kunveno, mi pensas pri la ideologio kaj realo de la tiel nomita “libera merkato” en mia lando. La ideologio kaj realo de individuismo estas duflanka afero, kaj oni ne povas inteligente alfronti ambaŭ sen konscio de ties kontraŭdiroj. Kaj nia propra situacio montras, kiel la iluzio de libereco, eĉ se ĝi valoras kiel idealo, fakte povas servi kiel ilo de diktatoreco kaj servuteco.
La liberala idealo de individuaj rajtoj, kiu iam estis ilo de progresemuloj, estas ŝtelita de reakciaj teokrataj banditoj kiuj subfosas racian medicinon kaj publikan edukadon en Usono, utiligante la ŝtaton por kontraŭi la racian funkciadon de la ŝtato kaj per ŝtato rajtigi la arbitrajn decidojn kaj instruojn de frenezaj religiaj dekstruloj defie al komuna sekulara sociorda normigo.
Do kia estas la libereco en praktiko, kaj preter tio, en kio kuŝas la vojo al homa emancipiĝo en diversaj sociaj kuntekstoj? Kaj ĉu iu ŝtato rajtas ekskludi religiajn organizojn, speciale kaze de importo aŭ invado de alia lando?
Jen ĝeneralaj konsideroj retenindaj en via diskuto.
(1) Kia estas la karaktero de la koncerna ŝtato? Kia ĝia ĝenerala orientiĝo pri homaj rajtoj?
(2) Kia la karaktero de la eniranta religio? Pli bona demando, eble rilata, sed pli prioritata: kia la organiza kaj homrilata karaktero kaj politiko de la “invadanta” religio, t.e. religia organizo? Ĉu temas pri centrisma, hierarkia strukturo, kiel la Katolika Eklezio, aŭ pluraj privataj entreprenemaj aŭ diversideologiaj instancoj de sama religio, kiel diversaj Protestantaj kristanaj ordoj, aŭ despotismaj kultoj? Ĉu la organiza strukturo de la religio praktike distingeblas de la doktrina sistemo de la religio? Ĉu la praktikoj legitimitaj de religia doktrino estas tolereblaj aŭ nepermesinde kontraŭdiras la aktualajn konceptojn, praktikojn, kaj leĝajn kriteriojn de homaj rajtoj?
(3) Se kaj la invadanta religia instanco kaj la koncerna ŝtato estas reakciaj eksludemaj aferoj, ĉu oni povas dece subteni unu partion aŭ la kontraŭan? Ĉu oni malfavoru nur, aŭ almenaŭ unuaprioritate, la malstabiligan partion?
(4) Ĉu la individua homo, sendepende de ordonema organizo, libere rajtas esprimi kaj praktiki sian kredon laŭ principo de libereco de konscienco, aŭ ĉu estas limoj, ekz. pri pritrakto de inoj aŭ infanoj?
En Usono, historie, la libermerkata ideologio estis uzata por rajtigo de libereco de esprimado, eldonado, ktp., kontraŭ cenzurado kaj enkarcerigo, t.e. laŭ la principo de la neŭtraleco kaj senbrido de la kapitalisma merkato. Sed estas aliaj konceptoj de liberrajto; cetere, en praktiko, pura libera merkato ne ekzistas; la reala situacio estas manipulata, tendenca, monopolema merkato, kaj eĉ pluralisma ideologio povas kaŝi la realon.
Verkis Ralph Dumain je 12:28 AM 1 komentoj
Rubrikoj: ateismo, faŝismo, ideologio, individuismo, kulturkritiko, liberpensado, novliberalismo, religio, Universala Kongreso, usona historio, Vjetnamio
Mi ĵus elfosis kolekton da tajpitaj originalaj poemoj en plastika kovrilo, verkitaj inter 1970 kaj 1972. Unu poemo estas en Esperanto; la ceteraj en la angla. Mi esperantiĝis en 1968 (kiam mi estis liceano), do ĉi tiu estas unu el miaĵ plej fruaj kompletigitaj provoj verki en Esperanto. Jen la Esperanta poemo, iomete reviziita (hodiaŭ) por elimini erarojn. Mi ankaŭ elfosis la originalan manskribitan tekston: mi aldonos la daton sube.
(La Peko de Dio)
Laciĝas jam la mondo;
Jam penis ĝi sufiĉe.
Ĝi grizas ĉe la rondo,
Sed strangaj urĝoj ĉe la antipodoj
Plu urĝas ĝin kaprice.
Ne plu mi zorgas sed mi notas.
Mi kuŝas sur la grundo.
Plu vundus ĉe la jama vundo.
Forpasas jaroj aŭ sekundoj—
Kiuj estas kiuj jam ne gravas.
(Nur forgesi . . .) de la pekabundoj
Jen la sekvoj. Neniel pravas.
Ĉu la mondo aŭ la raso ne reprovu?
Respiru! Respondu! ekkrias mia sango,
Kiu rapidkuras nun denove—
Sed vane svingas mia lango.
La laca lag’ fiaskas,
Nenio okazas, nenio efikas.
La tero ne plu naskas;
La morton ĝi indikas.
La vivo velkas, nur atendi—
Por ĉiam manoj ĉion lasas,
Kaj mi rigardas sur ruino.
Obscene, kiel ŝi forpasas,
Mi korpe kuŝas kun virino.
6an de oktobro 1970
Verkis Ralph Dumain je 11:43 PM 0 komentoj
Tago de Monthy Python
Hodiaŭ estas "oficiala" tutamonda tago por festi Monty Python. Anglalingve:
International Monty Python Status Day '11
La angla filmo "Life of Brian" (Vivo de Brajan) de fama komedigrupo Monty Python estas ridegiga satiro pri religio, mesiismo, martireco, kaj naciliberiga revolucio. Brian kontraŭvole fariĝas mesio en la tempo de Jesuo. Li ankaŭ partoprenas la subteran kontraŭromian gerilan movadon. La jena sceno estas ĉerpaĵo kun tekstotradukoj (subtitles) en Esperanto.
Verkis Ralph Dumain je 10:50 AM 0 komentoj
Rubrikoj: ateismo, humuro, kristanismo, liberpensado, Monty Python, religio, satiro, videoj
Michel Onfray en Esperanto
Pere de SAT, Traité d'athéologie, la fama libro de Michel Onfray, estas nun havebla en Esperanto, tradukita de Paŭlo Sinjoreto, sub titolo Traktaĵo pri Ateologio.
Jen antaŭparolo de Onfray:
Ĉe du lingvaj ekstremoj
Kaj jen la franca versio de la sama afero, aperinta en Le Monde:
Le Monde - 11/12 juillet 2010 - Tribune de Michel Onfray : Les deux bouts de la langue
Jen bonega, ege bezonata kritiko de Onfray:
Ateismo subjektiva, limigita kaj katolika, recenzo de Nikolao Gudskov, en Sennaciulo, n-ro 1263-1264, sep-okt 2010, p. 28-30
Taŭgan kritikon kian tian fare de Gudskov mi ne trovis en la angla lingvo. Mi legis la anglan tradukon, en Usono Atheist Manifesto, kaj verkis propran kritikon. Anglalingvanoj rigardu mian blogon:
Reason & Society: Michel Onfray
La afero de Onfray ekzempligas diferencojn inter naciaj ideologiaj/filozofiaj kulturoj, kvankam individuoj ne ĉiukaze enkorpigas la dominantan mensokadron de propra nacia kulturo. Ĝenerale, personoj en la angla-usona ideologia sfero rekonus nek la francan subtekston de Onfray nek la perspektivon de historia materiismo.
Verkis Ralph Dumain je 10:00 AM 2 komentoj
Rubrikoj: anarkiismo, ateismo, filozofio, Friedrich Nietzsche, historia materiismo, individuismo, kristanismo, kulturkritiko, laborista movado, liberpensado, marksismo, Michel Onfray, politiko
Subscribe to: Posts (Atom)
Pri Mi / About Me
View my complete profile
Feathers / Plumoj & Esperanto (7)
Feathers / Plumoj & Esperanto (6)
Serĉu ĉi-bloge / Search This Blog
A. K. Tolstoj (1)
A. N. Tolstoj (1)
A. Z. Foreman (8)
Aldo de’ Giorgi (2)
Alfred Hermann Fried (1)
Arthur Dawson Foote (2)
Benjamin Lee Whorf (1)
Carl Van Vechten (1)
Carlos A. Castrillón (1)
Charles F. Hockett (1)
Chloe Yelena Miller (1)
D. H. Lawrence (1)
David J. Peterson (1)
David K. Jordan (1)
David N. Myers (2)
Donald E. Morse (1)
E. James Lieberman (1)
Edgar Allan Poe (2)
Eduardo Rózsa Flores (1)
Edward Page Mitchell (1)
Edwin de Kock (4)
Enrique Gaspar y Rimbau (2)
Ezra Clark Stillman (1)
Fernando de Diego (1)
Forrest J. Ackerman (3)
G. M. Tamás (1)
Gotthold Ephraim Lessing (1)
H. G. Wells (9)
H. P. Lovecraft (1)
Imre Baranyai (Emba) (6)
Independent Labour Party (2)
Insulo de la Rozoj (1)
Ivy Kellerman Reed (1)
J. D. Bernal (1)
J. R. R. Tolkien (4)
Jacques Le Puil (1)
James Branch Cabell (1)
Jan Amos Komensky (3)
Jewish Daily Forward (2)
Joel Augustus Rogers (3)
Johan Hammond Rosbach (1)
John I. Francis (11)
Jorge Luis Borges (34)
José Antonio Vergara (1)
Juan Régulo Pérez (1)
K. R. C. Sturmer (8)
Kurt Vonnegut Jr. (3)
L. N. Newell (2)
Ladislav Podmele / Jiří Karen (4)
Lester del Ray (1)
Lev S. Vygotsky (1)
Library of Congress (1)
Lodewijk Cornelius Deij (4)
Louis de Beaufront (1)
Ludovic Rodo Pissarro (2)
Luis Jorge Santos Morales (1)
Martin Luther King (2)
Melvin B. Tolson (1)
Michael G. Smith (1)
Miguel A. Caycedo (1)
Parley Parker Christensen (1)
Paul D. Brazill (1)
Paulo Silas R. Sena (2)
Percy Bysshe Shelley (1)
Philip José Antonio Vergara (1)
Philip José Farmer (1)
Rainer Maria Rilke (1)
Rejna de Jong (1)
Roberto Passos Nogueira (6)
Rodrigo Alberto Ramirez (1)
Ronald J. Glossop (1)
Samuel R. Delany (2)
Sander L. Gilman (1)
T. S. Eliot (1)
The Daily Show (1)
Theodor W. Adorno (10)
Universal Races Congress (10)
Universala Esperanto Asocio (3)
W. A. Verloren van Themaat (1)
W. E. B. Du Bois (4)
William James Sidis (1)
William Sanders Scarborough (2)
William Thomas Stead (1)
Zamenhof Symposium 2009 (1)
Zamenhof Symposium 2010 (19)
Ligoj al miaj projektoj
Esperanto Study Guide / Esperanto-Gvidilo
Esperanto & Laborista Movado / Esperanto & the Labor Movement
Heinrich Heine en Esperanto
Philosophical & Universal Languages, 1600-1800: Bibliography
William Blake en Esperanto
Ateismo / Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo
Marxists Internet Archive: Esperanto-sekcio
La Blogo de Tonyo
Gazetoj / Revuoj / Bultenoj
Kajeroj el la Sudo (HALE)
La Ondo de Esperanto
Le Monde diplomatique en Esperanto - la "Diplo"
Ligoj al aliaj retejoj
Elektronika Bibliografio de Esperanto-Artikoloj (EBEA)
Esperanta Literaturo (indekso--Don Harlow)
Esperanta literaturo en la reto (serĉilo)
Esperanto League for North America
Katalogo de artikoloj en E-periodaĵoj
Literaturo en Esperanto (Don Harlow)
Project Gutenberg - Esperanto
Serĉilo de pluraj librokatalogoj
TROVANTO (Aŭstria Nacia Biblioteko)