eo eo eo eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo en zh en it en en sv en zh ja nb pt ja en en en da en da eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo es eo eo en eo nl eo eo nl eo es es eo eo es eo es tr eo eo es de eo lt eo eo es es it eo eo lt eo es eo en eo pl eo es en en en eo fr eo pt eo es eo it de eo eo eo en it eo eo ro cs en en eo es es en eo lt eo eo en lt en eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ru hbs_lat de en es fa fr it it ja ko nl pl pt ru en th fy eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Ĉi tiu artikolo citas neniun fonton.
Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj. (Novembro 2012)
Ĉi tiu artikolo temas pri ĉiuj planlingvoj forte influitaj de Esperanto. Ekzistas ankaŭ unu memstara planlingvo kiu nomiĝas Esperantido.
Oni nomas Esperantidoj tiujn planlingvojn forte influitajn de Esperanto. La unua Esperantido estas eble Mundolinco, proponita de J. Braakman (aŭ Braakmann) el Noordwijk, Nederlando en 1888. La terminon kreis Claus J. Günkel.
2 Celo de nefikciaj Esperantidoj
3 Ŝanĝiĝo de la kritikpunktoj
4 Argumentoj de Esperantistoj kontraŭ Esperantidoj
Specoj de Esperantidoj[redakti | redakti fonton]
Estas projektoj, kiel Ido aŭ la multaj projektoj de René de Saussure, kiuj klare estas Esperantidoj, ĉu ĉar la aŭtoroj tion deklaris, ĉu ĉar la strukturo evidentigas ĝian parencecon. Aliaj Esperantidoj ne estas deklaritaj, sed oni povas vidi ĝian esperantidecon laŭ ties strukturo (pastiĉaj Esperantidoj). Fine estas kelkaj Esperantidoj, kies aŭtoroj deklaris malkaŝe rilaton al Esperanto, sed oni ne klare vidas tion en la strukturo, kiel ekzemple Romanal. Multaj esperantidaj projektoj estas nerektaj Esperantidoj, ĉar ili vere estas "ididoj", do provoj pri reformo de Ido, ĉar idistoj dum la historio pli ofte emis al reformoj ol esperantistoj.
Laŭ la celo, oni povas dividi Esperantidojn en fikciajn kaj nefikciajn. Fikciaj Esperantidoj, kiel Adjuvilo aŭ Arcaicam Esperantom estas proponitaj nur kun literaturaj celoj. Nefikciaj Esperantidoj estas projektoj kiuj celas anstataŭigi la Esperanton laŭ la Fundamento, kiel Ido. Oni povas dividi nefikciajn Esperantidojn en radikalaj kaj kompromisaj. Radikalaj projektoj, kiel Ido proponas gravajn ŝanĝojn en Esperanto; kompromisaj planlingvoj, kiel Antido, proponas malpli grandajn ŝanĝojn, kaj ofte restas ie inter Ido kaj Esperanto.
La reformo kaj plibonigo de Esperanto estas celo kaj eĉ revo de centoj kaj centoj da homoj. Kelkaj el ili kredante, ke la manko de sukceso de Esperanto fontas el internaj lingvostrukturaj malperfektaĵoj. Solvinte ilin, la rezulta lingvo atingus la internacian kaj interhoman rolon dezirata por Esperanto.
Ŝanĝiĝo de la kritikpunktoj[redakti | redakti fonton]
Se oni studas la problemon skeptike, oni vidas ke kritikoj profunde ŝanĝiĝas dum jardekoj; do tio kio estas nepardonebla eraro por unu generacio, fariĝas malgrava detalo al alia. Ekzemple, la unua kritiko al Esperanto flanke de idistoj estas "mallogikeco" ĉefe de vortstrukturo; post generacioj, oni ne rigardas tion kiel gravan problemon, ĉar laŭ nuna pensomaniero, lingvoj ne funkcias laŭ logiko, sed laŭ internaj reguloj, kiuj ne nepre sekvas formalan logikon kaj, alie, oni rigardas sintakson kiel pli grava ol morfologio. Sekva grava kritiko, de interlingvaistoj estis, ke Esperanto ne estas sufiĉe naturalisma aŭ agrabla al eŭropanoj; hodiaŭ oni batalis ĝuste kontraŭ Eŭropcentrismo kaj trovas Esperanton esti tro Eŭropcentra.
Argumentoj de Esperantistoj kontraŭ Esperantidoj[redakti | redakti fonton]
Zamenhof diris ke oni forgesas "ke la mondo ne akceptas lingvon internacian ne pro tiuj aŭ aliaj ĝiaj detaloj, sed nur pro malkonfido al la tuta afero", li mem agnoskis ke Esperanto ne estas perfekta, sed nur estas taŭga. Sed por multaj Esperantistoj taŭgeco sufiĉas. Esperantistoj ofte rimarkigas kritikantojn pri tio, ke la supozate "pli perfektaj" planlingvoj estas uzataj multe malpli ol Esperanto. Laŭ Esperantistoj, tio montras ke aŭ la Esperantidoj ne estas signife pli bonaj ol Esperanto, aŭ ke ne multe gravas la perfekteco de lingvo.
Listo de Esperantidoj[redakti | redakti fonton]
Ĉi tiu listo kompreneble ne estas kompleta listo de ĉiuj Esperantidoj, sed ja listas la plej konatajn kaj plurajn ne tiel konatajn.
A[redakti | redakti fonton]
Antido (de Saussure, 1907)
Arcaicam Esperantom (1969) de Manuel Halvelik: fikcia dialekto por aspekti arĥaisma.
C[redakti | redakti fonton]
D[redakti | redakti fonton]
E[redakti | redakti fonton]
Eo, mallongaj radikoj (1926)
Edo (Anton Antonov, 1994)
Esk (M. Sendahl, Brazilo, 1912 aŭ 1913)
Esperan, (2003 kreita pro estetikaj kialoj)
Esperant' (1998), alternativa ĵargono
Esperanto de DLT, traduksistemo (1983)
Esperantido (Berna variaĵo) (de Saussure, 1919)
Esperantido (Neuchâtel-a variaĵo) (de Saussure, 1920)
F[redakti | redakti fonton]
Framasona Esperanto (1913), speciala ĵargono
G[redakti | redakti fonton]
Gavaro de Manuel Halvelik: fikcia lingvo por traduki slangaĵojn aŭ parolmanierojn de krimuloj
I[redakti | redakti fonton]
K[redakti | redakti fonton]
L[redakti | redakti fonton]
Latin-Esperanto, (Giuliano Vanghetti, 1911. Vortprovizo baze prenita al Latino sen fleksio de Peano; gramatiko de Esperanto)
Latin-Ido (Giuliano Vanghetti, kun influo de Ido)
Linguo internationala (Evacustes Phipson, Groydon, 1908)
Lingvo monde (Wladislas Kozlowski, San-Diego (Kalifornio), 1949)
Logo (esperantido) (Edgar Darde, Makcjevka, 1907)
M[redakti | redakti fonton]
Menimo (Diego Starrenburg, Valencia, 1922)
Moderna Esperanto (Teddy Hagner, Houston, 1958)
N[redakti | redakti fonton]
Normlingva Esperanto, teĥnika ĵargono
Nov-Esperanto (de Saussure, 1925)
Nuv-Esperanto (Jean Barral, 1910-12)
O[redakti | redakti fonton]
P[redakti | redakti fonton]
Poliespo, polisinteza, per ĉeroka lingvo
Popido de Manuel Halvelik: fikcia lingvo por traduki popolajn esprimojn kaj parolmanierojn de malkleruloj.
R[redakti | redakti fonton]
S[redakti | redakti fonton]
Sen:esepera, svarabakta, kun 14 konsonantoj (1996)
Sintesal (N. Rubinin, Rusio, 1931)
Slava Esperanto (Josef Konechný, 1912)
Spelling (Johano Kubacki, Indiana, 1949)
U[redakti | redakti fonton]
Union-Sistem (Jean Barral, 1914)
Universala lingva kodo, fikcia
V[redakti | redakti fonton]
W[redakti | redakti fonton]
Womeze (Michele Guglielmino, 2012)
X[redakti | redakti fonton]
Xomeze (Michele Guglielmino, 2009)
Senfontaj artikoloj pri nekonata temo
Senfontaj artikoloj ekde novembro 2012
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 23:07, 5 aŭg. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj