eo ca eo eo ca nds eo eo it tr eo eo ru eo eo eo eo sk eo eo eo en et eo eo eo eo eo eo uk en nl en es en tl en ja eo fr eo pt eo eo lt eo pt ca eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo en eo en nds nds sw nl nds oc nds nds nds nds oc id id nds eo nds eo eo en eo nds eo eo nds eo nl eo eo sv eo nl eo eo nds eo id eo eo nl eo nds eo eo eo eo de eo eo eo en en nl tr hbs_lat de nl en it ca br it et et nl de mk pt eo fr en fr eo en de mk en es tr en es eo ca eo eo eo eo fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ca eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl de am an da ar en ru sv br hbs_lat ca hbs_lat da de fr en es et eu fa fi fr da fy de lt ku he hu is it ja ko sk it en lt lv pl en ceb nds af nl nb nb fr pa cs en pl pt io ro ru es sv hbs_lat sk sl hbs_lat nl sv ta tr ug fy fr vi zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Plattdüütsch, Plattdütsch, Plattdüütsk, Plattdütsk, Plattdietsch, Plauttdietsch
Areo de Germanio kaj Nederlando kie la platdiĉa nun parolatas
Oficiale agnoskita kiel regiona lingvo en 8 federaciaj landoj de Germanio. Agnoskita kiel regiona aparta lingvo de la Eŭropa Ĉarto pri Lingvoj
Vizitu vikipedion en la la platdiĉa lingvo!
v • d • r
La platgermana lingvo (ankaŭ nomata malaltsaksa aŭ platdiĉa lingvo) estas grupo de ĝermanaj dialektoj parolataj de ĉirkaŭ 5 milionoj da homoj en nordo de Germanio, Nederlando kaj Danio. Ĝia ISO-kodo estas nds. Ekzistas Vikipedio en la platdiĉa lingvo kaj en la nederlanda malaltsaksa dialekto.
7 Famaj aŭtoroj de la platgermana
Iam la platgermana estis multe pli grava ol nuntempe: ĝi estis la oficiala lingvo de urboj de la Hansa Ligo, kaj estis komerca interlingvo de Londono ĝis Novgorodo kaj tra la Balta maro. Pro tio, ĝi forte influis la danan, norvegan kaj svedan lingvojn, en kiuj granda parto de la vortaro ĝis hodiaŭ estas platgermandevena.
Ankaŭ en la baltaj landoj senteblas la kultura kontakto kun la platgermana lingvo: en Tallinn, la ĉefurbo de Estonio, ekzemple la plej granda turo de la mezepoka urbomuro ankoraŭ hodiaŭ platgermane nomiĝas "Kiek in de Köök" (Rigardo en la kuirejon), ĉar en la urbo oni - se iel la vetero ebligis - subĉiele kuiris en internaj kortoj de la domoj, kaj el la urbomura turo eblis rekte enrigardi la grandajn kaldronojn de la najbaraj domoj. En la litova lingvo, kiu principe alprenas tre malmultajn fremdajn vortojn, multaj slangaj vortoj estas platgermanaj, ekzemple biški (platgermane n bischken aŭ n bejten, iomete), knopkė (platgermane Knopke, butoneto) aŭ šnekėti (platgermane schnacken aŭ snacken, babili).
El lingvistika vidpunkto, historiaj antaŭŝtupoj de la nuntempa platgermana lingvo estas la malnovsaksa kaj poste mezmalaltgermana lingvoj.
La areo de la platgermana lingvo
La gramatiko similas al tiu de la nederlanda lingvo, kaj ankaŭ iom al tiu de la altgermana:
La platgermana havas nur tri kazojn; personaj formoj de la verboj estas samaj en singularo kaj pluralo.
Genitivecon donas al substantivoj la finaĵo -s: De Fischer "La fiŝisto"; Fischers Huus "La domo de la fiŝisto".
La verboj apartenas al du grupoj, fortaj kaj malfortaj verboj. La malfortaj formas pasintecon per sufikso, dum la fortaj per vokalŝanĝo ĉe la radiko, aŭ per nura redono de la radiko.
Vort-provizo[redakti | redakti fonton]
La platgermana lingvo havas multajn vortojn de ĝermana origino, sed en formo aparta por la platgermana. Ĝi enhavas multajn vortojn el la altgermana lingvo. Tamen la kernon konsistigas praĝermanaj vortoj parencaj al altgermanaj, nederlandaj ktp, sed kelkaj vortoj estas nur platgermanaj.
Nuntempe la amasa influo de la germana lingvo forte minacas la koheron kaj platgermanecon de la platgermana vortprovizo.
Dialektoj[redakti | redakti fonton]
La platgermana lingvo havas multajn dialektojn kaj normigita formo ankoraŭ preskaŭ ne ekzistas. La aŭtoroj ĝenerale verkis dialekte.
Specimeno[redakti | redakti fonton]
Unse Vader in' Himmel !
Laat hilligt warrn dienen Namen.
Laat kamen dien Riek.
Laat warrn dienen Willen so as in'n Himmel,
so ok op de Eerd.
Uns' dääglich Brood giff uns vundaag.
Un vergiff uns unse Schuld,
as wi di vergeben hebbt,
de an uns schüllig sünd.
Un laat uns nich versöcht warrn.
Mak uns frie vun dat Böse.
Denn dien is dat Riek un de Kraft un de Herrlichkeit in Ewigkeit.
Popola kanto platgermana[redakti | redakti fonton]
Dat du myn Leevsten büst,
Ke vi estas mia plejkarulo
dat du wol weest!
Kum by de Nacht, Kum by de Nacht,
Venu dumnokte, venu dumnokte,
segg wi du heest.
diru kiel vi nomiĝas.
Kum du üm Middernacht,
kum du Klok een!
venu je la unua.
Vader slöpt, Möder slöpt,
Paĉjo dormas, panjo dormas,
Klop an de Kamerdör,
Frapu ĉe la ĉambropordo,
faat an de Klink!
Vader meent, Moder meent,
Paĉjo pensas, panjo pensas,
dat deit de Wind.
ke tion faras la vento.
(Pri la resto de la nokto silentas la kanto...)
Famaj aŭtoroj de la platgermana[redakti | redakti fonton]
Fritz Reuter - Klaus Groth - Julius Strinde - Gorch Fock - Oswald Andrae - Wolfgang Sieg
Klasifiko[redakti | redakti fonton]
La platdiĉa estas Hindeŭropa, pli precize ĝermana, parenca al la nederlanda, la germana, la jida kaj, pli fore, la frisa kaj dana lingvoj.
zelanda [zea] Zeeuws ?
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Plattdeutsches Wörterbuch, Platgermana vortaro (en germana/platgermana), de Sass, ISBN 3-529-03000-7
tatoeba Multlingva frazaro kun multaj platgermanaj frazoj, 2012-07: 16000 platgermanaj frazoj.
Notoj[redakti | redakti fonton]
v • d • r
Lingvistiko • Interlingvistiko • Planlingvo • Lingvaj familioj • Lingva filono • Senparenca lingvo
alfabetorde • laŭ ISO 639 • laŭ familio • laŭ parolantaro • laŭ skribsistemo
nombroj • Saluti • danki • idiotismo kaj idiotismaj esprimoj
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
listego de ligiloj pri platdiĉa
Pri Platgermana lingvo en Ethnologue (angle)
Lengua alemana (Germana lingvo kaj ties dialektoj) en Promotora Española de Lingüística (hispane)
Lingva Mapo de Germanio, Nederlando, ktp (angle, france)
Lingva Mapo de Germanio (hispane)
Serĉrezultoj de Rosetta Project
Platgermana lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Platgermana lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Platgermana lingvo en la Vikivortaro (Universala vortaro)
Vikipedio en Platgermana lingvo (Reta enciklopedio)
Aŭtomata traduko de platdiĉa_lingvo en WikiTrans el la angla artikolo : Dutch_Low_Saxon
Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 11:07, 15 apr. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj