eo eo en eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Urtiko - Vikipedio
Jump to navigation Jump to search
Averto: vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via uzantnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
{{Taksonomio |nomo = Urtiko |koloro = lightgreen |dosiero = Brennnessel.jpg |dosiero larĝo = 270px |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj plantoj|Dukotiledonoj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = [[Rozaloj]] ''Rosales'' |familio = [[Urtikacoj]] ''Urticaceae'' |genro = '''Urtiko''' ''Urtica'' |specioj de subdivizio = [[Specio (biologio)|Specioj]] |subdivizio2 = Vidu tekston |vikispecio = |komunejo = }} '''''Urtiko''''' estas nomo por 30-40 [[Specio (biologio)|specioj]] de [[angiospermoj]] de la [[Genro (biologio)|genro]] ''[[Urtica]]'' en la [[Familio (biologio)|familio]] de [[urtikacoj]]. Plejparto el ili estas [[Staŭdo|staŭdaj]] [[Herbo|herbaj]] plantoj ofte konsiderataj [[trudherbo]]j. Ili disvastiĝas forte per siaj subgrunderampantaj [[rizomo]]j. Ili kreskas precipe en terenoj riĉaj je [[nitrogeno]], ĉefe forlasitaj terenoj, iamaj rubdeponejoj ktp. Iliaj [[brulharo]]j brulas pro sia entenata [[Formika acido]]. Tamen eblas fari supon aŭ eĉ salaton el la folioj. Sed ili havas grandan virton de la vidpunkto ekologia: ili estas ĉefa, kaj ofte ununura, nutrofonto de la [[raŭpo]]j de kelkaj el la plej belaj [[papilio]]j de Eŭropo. == Kuraca efiko == La folioj enhavas klorofilon, vitaminojn C (ĝis 60 mg en 100 g, precipe junaj folioj), K kaj B2, [[glikozido]]n, [[tanino]]n, albuminojn, acidojn formikan, silician kaj askorban, [[histamino]]n, [[karoteno]]n, [[klorofilo]]n, [[celulozo]]n, mineralajn substancojn (kalio, kalcio, fero). Urtiko estas delonge uzata kiel [[kuracplanto]] kaj printempa [[legomo]] en la kuirado (jam en antikvaj kuiradoj oni uzis ĝin kiel spinacon). Ĝi purigas la sangon, haltigas internan kaj eksteran sangadon (sangado el la nazo, tusado de sango, longa [[menstruo]]), malaltigas la nivelon de la sukero en la sango, efikas kontraŭ konstipo (plibonigas la peristaltikon de intestoj), arterosklerozo, digestaj malfacilaĵoj, stomakaj kaj intestaj doloroj, plibonigas la ĝeneralan metabolon, bonefikas ĉe [[diabeto]], kuracas malsanojn de la hepato kaj galo. La alta enhavo de vitaminoj, hemoglobino kaj eritrocitoj bonefikas ĉe anemioj, hipovitaminozoj, post malsanoj kaj operacioj. La planto efikas kontraŭ reŭmataj artikdoloroj, muskola reŭmato kaj astmo. Dekokto de urtiko plibonigas la laboron de la kormuskolo, stimulas la koaguliĝon de la sango. La popola medicino kuracas reŭmaton per urtikvipado, la radikojn oni uzas kontraŭ griziĝo kaj elfalo de haroj en formo de dekoktaĵo (interna uzo) aŭ dekoktaĵo kun vinagro (ekstera uzo, lavado kaj masaĝoj). La dekokton oni faras per du supkuleroj da drogherbo, boligita en 500 ml da akvo dum tri minutoj, lasi maceri unu horon kaj filtri. Oni uzas 120 ml antaŭ la manĝo. Prelego de [[Stano Marček]] en la klubo La Verda Stelo en Antverpeno en oktobro 2014  == Specioj == * ''Urtica angustifolia''. [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Koreio]]. * ''Urtica ardens''. Ĉinio. * ''Urtica atrichocaulis''. [[Himalajo]], sud-okcidenta Ĉinio. * ''Urtica atrovirens''. Okcidenta [[Mediteraneo|Mediteranea regiono]]. * ''Urtica cannabina''. Okcidenta [[Azio]] de [[Siberio]] al [[Irano]]. * ''Urtica chamaedryoides''. Sud-orienta [[Nordameriko]]. * ''[[Urtica dioica]]''. [[Eŭropo]], [[Azio]], [[Nordameriko]]. * ''Urtica dubia''. [[Kanado]]. * ''Urtica ferox''. [[Nov-Zelando]]. * ''Urtica fissa''. Ĉinio. * ''Urtica galeopsifolia''. Centra kaj orienta Eŭropo. * ''Urtica gracilenta''. Sud-orienta [[Usono]]. * ''Urtica hyperborea''. Altaj grundoj: [[Pakistano]] al [[Butano (lando)|Butano]], [[Mongolio]] al [[Tibeto]]. * ''Urtica incisa''. [[Aŭstralio]]. * ''Urtica kioviensis''. Orienta Eŭropo. * ''Urtica laetivirens''. Japanio, [[Manĉurio]]. * ''Urtica mairei''. Himalajo, sud-okcidenta Ĉinio, nord-orienta [[Barato]], [[Mjanmao]]. * ''Urtica membranacea''. Mediteranea regiono, [[Acoroj]]. * ''Urtica morifolia''. [[Kanarioj]] (endemia). * ''Urtica parviflora''. Malalta Himalajo. * ''Urtica pilulifera''. Suda Eŭropo. * ''Urtica platyphylla''. Ĉinio, Japanio. * ''Urtica pubescens''. Sud-okcidenta [[Rusio]], orienta al centra Azio. * ''Urtica rupestris''. [[Sicilio]] (endemia). * ''Urtica sondenii''. Nord-orienta Eŭropo, norda Azio. * ''Urtica taiwaniana''. [[Tajvano]]. * ''Urtica thunbergiana''. Japanio, Tajvano. * ''Urtica triangularis''. * ''[[Urtica urens]]''. Eŭropo, Nord-Ameriko. == Referencoj == {{referencoj}} {{Commons|Urtica dioica}} [[Kategorio:Urtikacoj]] [[Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj]] [[Kategorio:Kuracplantoj]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (malfermiĝas en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Urtiko: Other (Statements), Sitelink, Statement: P225, Statement: P373
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:!) (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:!- (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:(! (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:2 ĉeloj en linio (redakti)
Ŝablono:Commons (vidi fontkodon) (duon-protektita)
Ŝablono:Kesta ombro (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:Lin serĉi (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:Projektoj (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:Tnavbar (vidi fontkodon) (duon-protektita)
Ŝablono:Ŝanĝu ŝablonon (vidi fontkodon) (protektita)
Modulo:InfoboxImage (vidi fontkodon) (protektita)
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco