es en eo eo es pt eo es es hbs_lat ro es es de eo es es de eo es es eo eo es es eo eo es es it eo es es fr eo es es ro it es es es tr eo es es mg eo es es es en eo es es uz eo es es es eo eo es es es it eo es es it eo es es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es es it eo es es eo es es es pt eo es es id eo es es pt eo es es es eo eo es es es eo es es eo eo es es it eo es es es es eo es es nl eo es es eo eo es es tr eo es es it eo es es eo eo es es es eo eo es es es eo eo es es es eo eo es es es eo eo es es eo eo es es es es eo es es tr eo es es es eo eo es es vo eo es es it eo es es eo eo es es eo eo es es it eo es es it eo es es eo eo es es eo eo es es es en eo es es es it eo es es de es es es eo eo es es en mg es es de eo es es es eo eo es es fi eo es es pt jbo es es sv eo es es pl eo es es es gu eo es es tr eo es es pt eo es es es en mwl es es it eo es es eo eo es es hbs_lat eo es es es eo es es es io eo es es pl eo es es ko eo es es eo eo es es eo eo es es eo eo es es es eo eo es es eo eo es es es cs es es es es pl eo es es it eo es es es eo eo es es eo eo es es eo eo es es fr eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo en es es fi eo eo es es ro eo es es es eu eo es es es es eo hbs_lat eo eo en de en en fr it en es fr en de sv ja fr en de pt en en de en en cs ru eo cs it cs it en es pt hbs_lat de de eo eo it fr ro tr mg en uz eo it it eo it eo pt id pt eo es eo it es nl eo tr it eo eo eo eo eo eo es tr eo vo it eo eo it it eo eo en it de eo en de eo fi pt sv pl gu tr pt en it eo hbs_lat es io pl ko eo eo eo eo eo cs pl it eo eo eo fr fi ro eu es eo eo es eo eo es es en
skip to main | skip to sidebar
(kun la materialo de la iama "vikia vortaro" plus novaj vortoj, ekzemploj ktp)
domingo, 31 de diciembre de 2006
abrakadabr'o (ankaŭ abrakadabra, ekz. ĉe ŜU en La sorĉisto [1954], en 33R [1964]) 1 magia vokformulo, kabala sorĉvorto: "Kaj - abrakadabro! - mi malkovris, ke [...]" SPE (el Interreto). 2 (fig.) galimatio, sensencaĵo: "Glutinte ĉi tion, mi imunas kontraŭ via kretena abrakadabro" SJ (Memor' mortiga [2003], p. 40); "Kompreneble enestas iom da pseŭdoscienca abrakadabro [...]" SJ (el Interreto). RIM La esperantigita formo aperas ankaŭ en NV, kun mencio ke ĝin uzis RR kaj SZA, kaj en NG, mencianta kiel fonton Man [1955] de RR (informoj pri la respektivaj fontoj kaj datoj bonvenas).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
amik'o ALD kor'amik'o 1 kora amiko, intima amiko. 2 (evitinda) umik'o.
anatif'o: krustaco simila al lepado: "ŝtona muro [...] sen lepadoj kaj anatifoj" JC (poemo Muro [2002], Sat [2004], p. 83).
arbiter'o (Diego, Gran Diccionario Español-Esperanto, sub arbitrar kaj árbitro; ankaŭ en Neologisma Glosaro, nescieble ĉu nur por sporto) = ompir'o.
arbitraci'ant'o, arbitraci'ist'o (sporta) = ompir'o.
Publicado por Jorge en 10:30 1 comentario:
sábado, 30 de diciembre de 2006
viernes, 29 de diciembre de 2006
jueves, 28 de diciembre de 2006
Ĉomolungm'o nekoloniisma nomo de la plej alta monto sur la tero: "Mi ne revas surgrimpi Ĉomolungmon" JC (poemo De nun [2000-2003], Sat [2004], p. 65). RIM la koloniisma nomo estas Everest'o.
miércoles, 27 de diciembre de 2006
delt'o ALD flug'delt'o deltaplano. motor'delt'o tre leĝera aviadilo, similstruktura sed ne nepre samforma kiel flugdelto, movata de motoro (la unuaj motordeltoj estis flugdeltoj kun motoro).
ding'o ALD ding'o 2 en Ĉinujo, antikva tripieda vazo argila, bronza aŭ fera por kuirado, aŭ por posta enteno de incenso: "forteguloj, kiuj povas levi dingon" LAŬ (Akv, p. 1369); "Incenso brulas en la dingo" LAŬ (Akv, p. 1617).
direkt'o 2 RIM En esperanto, estas kelka konfuzo pri la signifo de prepoziciaj vortgrupoj sekvantaj kompasdirektan adverbon. Kion signifas "la domo situas norde de Londono"? Ĉu ke ĝi situas en la norda parto de la urbo? Aŭ ekster la urbo, sed pli norde? Jen propono por malambiguigi:
Tajpeo situas norde en Tajvano.
Helsinko situas sude en Finnujo.
Lisbono situas okcidente en Portugalujo.
Novjorko situas oriente en Usono.
Sed (kaj jen iom nova uzo de ol, vorteto orfa je propra signifo):
Kanado situas norde ol Usono.
Sudano situas sude ol Egiptujo.
Kanariaj Insuloj situas okcidente ol Saharo.
Filipinoj situas oriente ol kontinenta Azio.
Literatura referenco: "Kopulon de du papilioj / norde ol Madrido" JC (poemo Precizigoj al "Sen dato" [2006], Ekl [2007], p. 81).
Publicado por Jorge en 11:50 1 comentario:
dirt'a PG3 NG malpura: "Krome, prezentiĝis dirta afero de polica karaktero" FD (Tir, p. 69); "dirta kaj malvirta" vv. RIM oni ne konfuzu kun sordid'a, t.e. naŭze malpura, plej ofte nur figurasence. dirt'o malpur(ec)o: "Neniiĝu la fantomaj revoj de la taga dirt' " UB (Ĉdf, p. 46).
Publicado por Jorge en 11:40 No hay comentarios:
Donkiĥot'o el Manĉ'o esperantigo de la hispanlingva nomo Don Quijote de la Mancha.
Publicado por Jorge en 11:30 No hay comentarios:
dos'o cilindra ladskatolo, precipe por trinkaĵo aŭ manĝaĵo: "Kiam la manĝo estis preta, Tobias alportis dosojn da biero" SJ rakonto Frotvundo, 3a premio en BK de UEA 2007, BA1 [2007]. RIM La vorton registras la jenaj vortaroj: KVE [1927], OA [1957], MG [1958], PBE [1979], NV2 [1988], NG3 [1989], GDE [2003].
Publicado por Jorge en 11:20 No hay comentarios:
driokocel'o insekto simila al akridoj, lokustoj k.a.; oni kredis ĉi specion formortinta antaŭ epokoj kaj konis ĝin nur fosilia, sed lastatempe (en 2000 aŭ 2001) troviĝis ankaŭ vivaj individuoj: "dum mi kontemplas la foton de du driokoceloj" JC (Sat /2004/, p. 61)
Publicado por Jorge en 11:20 No hay comentarios:
drogman'o dragomano, interpretisto (paroltradukisto): "kaj mi ne ekspektis trovi eĉ la fuŝ-anglaĵon de la drogmanoj" L. N. Newell, Bakŝiŝ, skizoj el la vivo de egiptoj [1938], p. 59; RIM la tiulibra glosaro donas alian difinon, poste reprenitan de NG (aldone al la signifo "paroltradukisto, interpretisto"): "gvidisto por turistoj en orientaj landoj"; ĝi tamen ne kongruas kun la etimologia signifo, nek kun tiu de aliaj citaĵoj. Plia ekzemplo: "Waringhien, drogman' de Omar Kajjam!" KK, poemo Dediĉo (ene de la poemserio Kalendaro [1956]) en Dissemitaj floroj de Kálmán Kalocsay [2005], , p. 45. Ankaŭ en NV.
Publicado por Jorge en 11:10 1 comentario:
martes, 26 de diciembre de 2006
ekspekt'i supozi aŭ kredi, ke io okazos: "kaj mi ne ekspektis trovi eĉ la fuŝ-anglaĵon de la drogmanoj" L. N. Newell, Bakŝiŝ, skizoj el la vivo de egiptoj [1938], p. 59.
Publicado por Jorge en 12:10 No hay comentarios:
entropi'o [vastasence] la emo mem al malordo aŭ hazardo de fermita sistemo; ĥaoseco, ĥaosiĝo, ĥaosemo: "Utopio baborde; triborde, Entropio"JC (Sat /2004/, p. 105)
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
esperant'o (aŭ Esperant'o) ALD esperant'ul'o
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
Everest'o koloniisma (kaj do evitinda) nomo de la monto Ĉomolungm'o.
Publicado por Jorge en 11:40 1 comentario:
Etiquetas: 0 evitindaj, e
lunes, 25 de diciembre de 2006
fals'a ALD fals'ul'o persono karakterizata de falseco, t.e. kiu trompocele falsas sian identecon aŭ ŝajnigas esti iu alia (hispane kaj angle: impostor): "La verko ne paktos kun la falsulo Jesuo Kristo"JC ("La sekreta miraklo" [2007?!] de Borges).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
farmak'o ĉia substanco objekto de farmakologio. RIM1 La sama aŭ simila substanco, depende de la uzo kaj kvanto (aŭ dozo) povas esti 1 drogo, 2 farmako (2a kuracilo, medikamento; aŭ 2b narkotilo, t.e. dormigilo) aŭ 3 veneno. Krome, ne ĉiu kuracilo estas substanco aŭ farmako; la samo validas ankaŭ inverse. RIM2 La grekdevena vorto "farmako", latenta jam en "farmakologio" (en kies difino ĉe SPiv ĝi fakte aperas), estas bezonata fakvorto, cetere sufiĉe intenacia por apliki al ĝi la 16an regulon. Ĝin uzas ekzemple MM en sia SOV. Parenca vorto: "farmacio".
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
fengŝu'o nomo de la pseŭdoscienco aŭ arto esplori, konstati kaj klarigi la topografian (mal)bonecon kaj (ne)taŭgecon de loko por konstruado de loĝejoj por homoj aŭ de tombejo por mortintoj (el la ĉina fengshui, siavice el feng [vento] kaj shui [akvo]). RIM En la romano Akv, unua volumo, p. 547, la tradukinto LAŬ difinas fengŝuon, tamen esperantigas ĝin per la kunmeto vento-akvo: "Li petis tranokti en mia domo kaj asertis, ke li lertas pri juĝo de jino-jango kaj vento-akvo". En Interreto oni trovas ankaŭ la formon ventakviko. Kvankam en la angla kaj hispana lingvoj oni emas uzi nuntempe la formojn fengshui aux feng shui, oni ankaŭ tradukas la ideon respektive per geomancy kaj geomancia. Oni tamen ne konfuzu fengŝuon kun la aŭgur-arto geomancio.
Publicado por Jorge en 11:40 No hay comentarios:
fraktal'o fraktoNP2: "ni ludu per fraktaloj"JC (Sat /2004/, p. 63)
Publicado por Jorge en 11:30 No hay comentarios:
franz'i: frandzi (intermeto de dentalo povus embarasi la langon): "Mi volus /.../ nuanci vian sinon kaj vin franzi"JC (Sat /2004/, p.11).
Publicado por Jorge en 11:20 No hay comentarios:
Fuĵi'o Fuĵi-monto, en Japanujo: "Japanino surgrimpis Fuĵion /por renkonti la plej veran sion. / Krom doloraj muskoloj / kaj grupeto da poloj / sur la pinto ŝi trovis nenion." JC [2007] en http://esperantarespubliko.blogspot.com/2007/08/bonvenon-al-la-unua-limeriko.html.
Publicado por Jorge en 11:10 No hay comentarios:
domingo, 24 de diciembre de 2006
Gaja patrino de la Titanoj [NP2 sub Titan'o].
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
sábado, 23 de diciembre de 2006
ĝarden'o ALD ĝarden'ist'o 3 (t.e. ptilonorinko) = pergol'ul'o.
Publicado por Jorge en 12:00 1 comentario:
viernes, 22 de diciembre de 2006
hibakuŝ'o postvivinta viktimo de atombombo aŭ (pro akcidento k.s.) de radioaktiveco (uzita de ŜT en "Nesenditaj leteroj el Japanio" /1990/) : "Novtipa bombo kaj viktim' novtipa / aŭ hibakuŝo [...]"JC ("Datreveno", en "Fonto" n-ro 295 [julio 2005], p. 26).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
jueves, 21 de diciembre de 2006
ĥanon'o eklezia aŭ arta regulo, precepto aŭ modelo (ekz. de idealaj korpaj proporcioj); sekvenda regul(ar)o aŭ tekst(ar)o (en religio, juro, arto ktp). RIM alternativo al la formo kanon'o (2) en Piv kaj NP2. ĥanon'a, laŭ'ĥanon'a rilata aŭ konforma al ĥanono: "Apudis lin du brunverdaj, laŭĥanonaj mantiĉoj"JC (Sul, p. 33).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
Ĥeops'o Keopso, Ĥufu: "Kaj kiel la piramido de Ĥeopso / holmos, dunos"JC (Sat /2004/, p. 109)
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
miércoles, 20 de diciembre de 2006
in'o ALD mal'in'o viro (kontraste kun virino): "la nova kabineto de la registara prezidanto /.../ Zapatero, kiu konsistas el ok inoj kaj ok malinoj"; "Ekzemple, nun en Hispanio du inoj povas edziniĝi kaj du malinoj povas edziĝi" (Itoigawa Miki, en "Hispanaj lingvoj kaj plurala Hispanio", en La Revuo Orienta, n-ro 1018, feb 2006, p. 21/65).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
intifad'o [1990] palestina rezistado kaj ribelo kontraŭ la israelaj okupaciantojJC (Lep, p. 2): "Oni povus paroli ankaŭ pri saharia intifado kontraŭ Maroko"vv. intifad'a: "Sed je tioma horo kaj laŭ decido de la intifada gvidantaro [...]"JC (Lep, p. 5). intifad'i: "Ankaŭ saharianoj intifadis en Ajuno kontraŭ la marokaj okupaciantoj"vv.
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
domingo, 17 de diciembre de 2006
kalentur'o [1970?] furioza deliro, observebla ĉe la maristoj en la tropikaj zonoj, akompanata de vidaj halucinoj kaj de nerezistebla emo ĵeti sin en la maron; ĝin kaŭzas sun- aŭ varmofrapo. RIM aperas en Piv; mankas en NP2. kalentur'a: "Vrakulo kalentura"JC (Sat /2004/, p. 103).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
Kana'o la biblia Kana kaj la (probable samsitua) sudlibana Qānā, okazejo de du masakroj de civiluloj fare de la israela armeo, je 18.4.1996 kaj 30.6.2006.
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
kanon'o (2) (t.e. sekvenda regulo) preferindas formo ne konfuzebla kun kanon'o (1) (t.e. pafilego), ekzemple ĥanon'o.
Publicado por Jorge en 11:40 No hay comentarios:
kantabr'o ano de iama gento loĝinta en la nordo de Hispanujo (iom pli vaste ol inter la nuntempaj Asturio kaj Eŭskujo). kantabr'a rilata al kantabroj; al la historia regiono Kantabrujo; al la geografia regiono inter Galegujo kaj Pireneoj ("la kantabra marbordo"); al la nuna Auxtonoma Komunumo Kantabrujo aŭ Kantabrio (kies loĝantoj nomiĝas kantabrujanoj aŭ kantabrianoj).
Publicado por Jorge en 11:30 No hay comentarios:
kaŭdil'o [1948] (el la hispana caudillo) ĉefo, estro, gvidanto kaj komandanto de militistaro aŭ, pli vastasence, gvidanto, kiel hispana lingva-socia ekvivalento de la germana Führer, itala duce, rumana conducator, laŭ asociado de ideoj kun Francisco Franco, kiu proklamis sin Caudillo de España (Kaŭdilo de Hispanujo): "Ni laŭdu lin kaŭdilon Franco, / venkinton super la hispanoj"KK ("La balado de Franco" [1948], en "Internacia Kulturo 3" [n-ro 1-2], p. 13; citita de JR en "Hispanidaj neologismoj en Esperanto", en "Rikolto"). Antaŭ Franco, la vorto kaŭdilo rilatis al lokaj estroj sen nobela deveno. kaŭdil'ism'o [1993] (el la hispana caudillismo) sistemo de regado surbaze de la despoteco de militaj ĉefoj, ĝenerale en la hispanlingva Latin-Ameriko en kelkaj epokoj: "[...] la origina organizado komunuma de la indiĝenoj ruiniĝis kaŭze de la hispana individuismo, kiu siavice generis nian kaŭdilismon"FD (Tir, p. 184).
Publicado por Jorge en 11:20 No hay comentarios:
kolazion'i /1970?/ (ntr) fari manĝeton inter tagmezo kaj vespero. RIM aperas en Piv; mankas en NP2. kolazion'o tia neĉefa manĝo: "Ili iomete ripozis kaj Sanĉo prenis kolazionon"AM ("Don Kiĥoto eksterlande", en "Donkiĥoto parolas esperanton" /2005/, p. 67).
Publicado por Jorge en 11:00 1 comentario:
koltan'o (el kolumbito-tantalito) mineralo necesa por la fabrikado de poŝtelefonoj, tekokomputiloj ktp; ĝi abundas en Demokratia Respubliko Kongo, okazejo de militoj neklarigeblaj. koltan'a: "nia mondo ferbetona, koltana, ŝtala, vitra" JC (Sat [2004], p. 113).
Publicado por Jorge en 10:50 No hay comentarios:
kontakt'o ALD 3 (parolante pri la kontakto inter poŝtelefono kaj la poŝtelefona reto) kapablo fari aŭ ricevi vokon: "Jes, sed ĉi tie mankas kontakto"; "Tamen sufiĉas paŝi kelkcent metrojn supren laŭ la deklivo, kaj vi havos kontakton" SJ rakonto Frotvundo, 3a premio en BK de UEA 2007, BA1 [2007]. RIM En GDE (sub cobertura) aperas la esprimo: "la poŝtelefono elretiĝis".
Publicado por Jorge en 10:45 No hay comentarios:
Kromanjon'o ALD kromanjon'o (unu) prahomo el Kromanjono: "Kavernaj pensoj de neandertalin' pri kromanjonoj"JC (Sat /2004/, p. 33). kromanjon'in'o tia prahomino. RIM jen formo analoga al boston'o, esperant'o, kelvin'o, madejr'o, madras'o, maraton'o ktp; oni bonvolu rigardi ĝin licenco, aŭ primitivaĵo.
Publicado por Jorge en 10:40 No hay comentarios:
sábado, 16 de diciembre de 2006
lit'o ALD lit'e'n: "iru liten, ne militen!"JC (Ekst /1997/, p. 79; malmodeste mi deklaras min aŭtoro de ĉi esperantigo de fama slogano, citita en NP2 sub "lito", kaj samtempe reklamas nian novelaron).
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
viernes, 15 de diciembre de 2006
makgufin'o (en filmo, romano, ktp) rakont-arta preteksto, dekomenca elemento de la intrigo, arbitre elektita por startigi ĝin altirante la atenton de la rolulo(j) kaj de la publiko; la koncepton formulis la brita reĝisoro Alfred Hitchcock, majstro de suspenso: "Pliaj kanajloj venos por nin regi / per avataraj makgufinoj"JC (Sat [2004], p. 109).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
mal ALD mal'in'o vidu malino.
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
matem'o stud-objekto de matem(at)iko: "verkas vi matemojn"JC (Sat [2004], p. 45). RIM ĉi vorton mi audis unuafoje de JS. matem'ik'o matematiko.
Publicado por Jorge en 11:30 No hay comentarios:
medit'i ALD medit'ad'o 2 (evi) zenado.
Publicado por Jorge en 11:20 No hay comentarios:
mokr'a malseka: "Estis terure, ni vivis kiel hundoj, ĉiam mokraj"FD (Tir, p. 175).
Publicado por Jorge en 11:00 No hay comentarios:
jueves, 14 de diciembre de 2006
naŭt'o: naviganto (retroderive el aeronaŭto, astronaŭto, kosmonaŭto kaj naŭtiko en PIV kaj PIV2, k.a. kiel cibernaŭto): “Naŭton mi himnos kaj universe faman arkeon / kiuj elsavis vivon el tutplaneda diluvo”AM (komencaj versoj de Poemo de Utnoa, 1993). naŭt'i: navigi: “post vrakiĝo de la ŝipo sur kiu li plaĉe naŭtis”JC (el la rakonto antaŭtagmeze, en Sul).
Publicado por Jorge en 11:00 No hay comentarios:
Neandertal'o ALD neandertal'o (unu) prahomo el Neandertalo. neandertal'in'o tia prahomino: "Kavernaj pensoj de neandertalin' pri kromanjonoj"JC (Sat [2004], p. 33). RIM jen formo analoga al boston'o, esperant'o, kelvin'o, madejr'o, madras'o, maraton'o ktp; oni bonvolu rigardi ĝin licenco, aŭ primitivaĵo.
Publicado por Jorge en 10:50 No hay comentarios:
nepr'e ALD nepr'ej'o necesejo.
Publicado por Jorge en 10:40 No hay comentarios:
niktalop'a kapabla vidi nokte, noktevid(iv)a. RIM ĉi vorton el Piv oni anstataŭigis en NP2 per nokt'o'vid'a, kiu tamen fakte signifas "vidanta la nokton". niktalop'ul'o niktalopa individuo, aŭ ano de tia specio: "Belas ĉi nia mond'. Niktalopula"JC (Sat /2004/, p. 59).
Publicado por Jorge en 10:30 No hay comentarios:
niktereŭt'o vulpeca besto parenca al hundo kaj simila al prociono (nyctereutes procyonoides; uzita de ŜT en "Nesenditaj leteroj el Japanio" [1990]) : "kaj kiel la fuĝema niktereŭto / (aux prociona hund')"JC ("Datreveno", en "Fonto" n-ro 295 [julio 2005], p. 24).
Publicado por Jorge en 10:20 No hay comentarios:
miércoles, 13 de diciembre de 2006
ol ALD norde ol, okcidente ol, oriente ol, sude ol vidu ĉe direkt'o.
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
ompir'o sporta arbitraciisto aŭ arbitracianto ("Praktika Bildvortaro de Esperanto" [1979], el la angla umpire; "Esperanta Bildvortaro" [1989]: "Kia ompiraĉo!"vv. ompir'i (tr.) oficiale zorgi pri la respekto de la reguloj en sporta konkurso, matĉo ks: "Kiu ompiras la hodiaŭan matĉon?"vv.
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
orient'o ALD orient'ism'o (nomata ankaŭ orientalism'o, vidu RIM1) aro aŭ sistemo da missupozoj subkuŝantaj en la diroj kaj agoj de t.n. Okcidento vidalvide al t.n. Oriento. La nomon proponis, denunce, la uson-palestina kulturologo, politikologo kaj literaturkritikisto Edward Said en sia mejloŝtona verko "Orientalism" ("Orientismo" [1978]). Laŭ li, oni pensas, mensas rasisme kiam oni atribuas similan karakteron al ĉiuj homoj de difinita mondregiono, ekzemple Oriento, ŝajne reale ekzistanta sed efektive nur arbitre elpensita kaj plene fantasta. En orientisma pensado ĉiuj 'orientanoj', iamaj nunaj kaj venontaj, distingiĝas bloke de la tute aparta bloko de 'okcidentanoj'. Dum oni apenaŭ parolus pri 'eŭropa kuirarto', kontraste oni ofte aŭdas kaj legas pri kuirarto, pensmaniero, arĥitekturo ktp 'orientaj'. RIM1 Kvankam tia konfuzo ekzistas en multaj lingvoj, oni ne konfuzu ĝin kun la orientalism'o de orientalistoj (t.e. orient'ik'o, orient'olog'i'o). RIM2 En sia libro "Orientismo", Said denuncis "la subtilan kaj konstantan eŭropcentran antaŭjuĝadon kontraŭ arab-islamaj popoloj kaj ĉi ties kulturo". Li asertis, ke longa tradicio de falsaj kaj romantismaj bildoj de Azio kaj t.n. Mez-Oriento en la t.n. okcidenta kulturo efektive servis kiel implicita pravigo de la koloniaj kaj imperiaj ambicioj de Eŭropo kaj Usono. Verkante en 1980, Said ruze antaŭvidis la mondpercepton postan al la terorismaj atakoj kontraŭ Novjorko de la 11-a de septembro 2001: "Rilate tion kio ŝajne koncernas Usonon, estas nura eta troigo diri ke islamanojn kaj arabojn oni esence vidas aŭ kiel petrolprovizantojn aŭ kiel potencialajn teroristojn. Ege malmulte el la detaloj, la homa denseco, la pasio de la arab-islama vivo eniris la konscion de eĉ tiuj personoj kies profesio estas raporti pri la araba mondo. Anstataŭe ni havas serion da krudaj, esencecigitaj karikaturoj de la islama mondo tiel prezentitaj, ke oni igas tiun mondon pli facile milit-agresebla". Kritikante liajn teoriojn, Christopher Hitchens skribis ke Said rifuzis ajnan eblecon de tio, "ke rekta engaĝiĝo de Okcidento en la regiono estus legitima?" kaj ke liaj analizoj rigardas "ĉian montron de eŭropa scivolo pri Oriento kiel parton de granda plano por ekspluati kaj refari tion, kion okcidentanoj vidas kiel pasivan, riĉan, sed last-instance malŝatindan 'orientan' sferon".
Publicado por Jorge en 11:40 No hay comentarios:
martes, 12 de diciembre de 2006
paper'o ALD vuc'paper'o papero uzata en vuco.
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
pergol'o ALD pergol'ul'o ptilonorinko (ĝarden'ist'o 3 en NP2: "Kiel verki poemon pri ptilonorinkoj / (nomataj ankaŭ pergoluloj) [...]?"JC (Sat [2004], p. 61). RIM oni komparu ĉi formon kun aliaj familiaraj bestnomoj, kiel glut'ul'o (lupo), griz'ul'o (azeno), rapid'ul'o (ĉevalo), ramp'ul'o (i.a. reptilio).
Publicado por Jorge en 11:30 No hay comentarios:
pot'o RIM pot'aĵ'o la signifo "vazo, telero ks, farita el argilo"Piv NP2, t.e. argil'aĵ'o aŭ ceramik'aĵ'o, evitindas; ĝi estas paŭsaĵo de la franca "poterie" kaj la angla "pottery", kiuj havas ne signifan sed nur etimologian rilaton kun "poto". ANST aŭ ALD pot'aĵ'o 2 manĝaĵo kuirita en poto; plej ofte temas pri densa supo el legomoj aŭ fabacoj, eventuale kun viandaj pecoj aŭ resteroj? (france "potage", hispane "potaje", portugale "potagem"): "Joxemari Sarasua donis al mi la recepton de sia kikera potaĵo, kiun mi ege ŝatas"vv.
Publicado por Jorge en 11:20 No hay comentarios:
pozitroni'o [2003] kvazaŭstabila, tre mallongdaŭra atomsimila kombino de pozitrono kun elektrono, formanta t.n. ekzotan atomon: "Aliflanke, oni nomas pozitronio [...]"JC (poemo "Pozitronio", Sat [2004], p. 113).
Publicado por Jorge en 11:10 No hay comentarios:
primaver'o ALD mal'primaver'o: "Kosmo kaj tero / printempas. Sed tra la mondo / malprimavero" JC (poemo Klaroskuro, Ekl [2007], p. 17).
Publicado por Jorge en 11:00 No hay comentarios:
lunes, 11 de diciembre de 2006
Sahar'o ALD Sahar'i'o alia nomo por la regno nomata Okcidenta Saharo (en NP2) aŭ Demokratia Sahara Araba Respubliko (iama Hispana Saharo): sahar'i'a, sahar'i'an'o.
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
scen'o ANST scen'ar'o aro de scenoj (en NP2 sub fantasm'o: "Imagata scenaro, kiu kontentigas konscian aŭ nekonscian deziron, kaj en kiu la subjekto mem ofte rolas"). RIM la nuna signifo en Piv kaj NP2 estas francismo; preferindas uzi novan radikon kiel skript'o (kina aŭ filma, teatra ktp).
Publicado por Jorge en 11:40 No hay comentarios:
serendip'a rilata al necelita malkovro, ĝenerale scienca, kiun esploristo atingis hazarde sed ankaŭ per ioma talento (difino de JS anstataŭ tiu en SPiv por serendip'o: "sistemo de induktoj ebligantaj al detektivo solvi krim-enigmon"). serendip'e: "Mi volus [...] serendipe / esplori vian varman latitudon"JC (Sat [2004], p.11).
Publicado por Jorge en 11:30 No hay comentarios:
sezon'o ALD pluv'sezon'o pluva sezono; vidu cuj'o, varŝ'o.
Publicado por Jorge en 11:20 No hay comentarios:
skript'o provizora aŭ definitiva antaŭteksto de kultura produkto, ekz. de filmo (kin'o'skript'o aŭ film'o'skript'o, t.e. la francismo scen'ar'o en Piv kaj NP2), intervjuo, komikso, libro, prelego, radia programo, teatraĵo, televida programo ktp; man(o)skript'o, tajp'o'skript'o, print'o'skript'o; skript'i; skript'ist'o.
Publicado por Jorge en 11:10 No hay comentarios:
supr'e ALD de'supr'i malsupreniri, descendi: "Tie oni devas resti aŭ desupri" HV (Antaŭparolo al Humoroj de WA [1969], p. 13).
Publicado por Jorge en 10:50 No hay comentarios:
domingo, 10 de diciembre de 2006
Ŝangrila'o (el la angla Shangri-La) nomo de fikcia loko, konkrete de utopia, kaŝita surtera paradizo, laŭ la samnoma loko ie en Himalajo en la romano Lost Horizon (Perdita Horizonto) de James Hilton, 1933.
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
ŝinkansen'o 1 kolektiva nomo de la ĉefaj fervojaj linioj por kuglorapidaj aŭ ultraekspresaj trajnoj tra Japanujo. 2 ĉiu el tiuj trajnoj (uzita de SXT en Nesenditaj leteroj el Japanio [1990]; registrita de Ŝimizu en Japana Esearo N-ro 3 [2003] kaj uzata de japanaj esperantistoj, ne nur skribe sed ankaŭ parole) .
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
sábado, 9 de diciembre de 2006
Tejd'o la plej alta monto de Hispanujo, en Tenerifo.
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
viernes, 8 de diciembre de 2006
ukroni'o historia utopio, aŭ rekreado de la historio surbaze de hipotezaj aŭ fikciaj datumoj: "Historiisto ne dediĉu sin al ukronio; sufiĉas, ke li klarigu aŭ provu klarigi kio reale okazis, anstataŭ komenci spekulativi pri kio povintus okazi" (José Muñoz Pérez, traduke el la hispana).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
umik'o [1995] persono havanta amrilaton kun alia persono, ofte kun la intenco nupti au vivi pare: "Antaŭe mi daŭre revis iĝi ŝia umiko" JC (Ekst [1997], p. 101). umik'in'o tia personino. ge'umik'o'j tia geparo: "Hannu kaj Silja, geumikoj" JC (Ĉap [1995], p. 1). RIM oni uzas por tiu ĉi koncepto ankaŭ la derivaĵon kor'amik'o; ĝi tamen ne taŭgas, i.a. ĉar 1) persono povas havi plurajn korajn amikojn (aŭ kor-amikojn), sed kutime nur unu umikon; 2) ne nepre umiko estas samtempe amiko (temas pri du tute alispecaj tipoj de rilato).
Publicado por Jorge en 11:50 3 comentarios:
miércoles, 6 de diciembre de 2006
varŝ'o [1977] pluvsezono: "Nian someron ili nomas tagmezo; kiam venas varŝo, mallumiĝas, kaj estas vespero al ili." PD (Primico, p. 60). RIM vidu cuj'o.
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
vestiĝ'o (evitinda) = vestiĝi'o.
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
vestiĝi'o restaĵo de io malaperinta, laŭ kies ekzisto oni povas imagi la antaŭan staton Piv RIM ĉi vorton korektitan en Piv (en la erartabelo) oni retrokorektis en NP2 al la evidente kaj evitende konfuziva vestiĝ'o. "zenita kaj fragila vestiĝio" JC (Sat [2004], p. 103; en la sama poemo aperas la jenaj versoj: "Plian matenon / ni vestiĝas kaj impetas avenuen").
Publicado por Jorge en 11:40 No hay comentarios:
Vladimir'o ALD vladimir'o nomo de kvarversa strofo kun jena strukturo: la unua kaj la tria versoj konsistas el po ok silaboj (4 trokeoj) kaj estas senrimaj; la dua kaj la kvara verso konsistas el po 6 silaboj (3 trokeoj) kaj rimiĝas inter si (8— / 6A / 8— / 6A). Normale unu poemo konsistas el multaj vladimiroj, kvankam nenio malhelpus verki ankaŭ unustrofajn poemetojn. Analoge al aleksandroj, vladimiro ricevas sian nomon el la verko La bapto de caro Vladimir, de Karel Havlíček Borovský, en kies esperantigo fare de Tomáš Pumpr ĉi tiu poemformo estis uzata:
pri la fia vorto,
aĉe kraĉis, akre sakris,
kaj kun li la Korto.
La tradukinto klarigas en librofina Komentario ke la metriko de la poemo imitas la ukrainajn popolkantojn nomatajn "kolomijkoj", kies regula skemo estas du kvartrokeoj alternantaj kun du tritrokeoj, kun kelkaj ritmaj neregulaĵoj ne sekvitaj en la esperantigo; ke rimiĝas plejparte nur la paraj versoj, neofte ankaŭ la malparaj; ke ŝatataj estas ankaŭ la internaj rimoj (ene de unu sama verso), pli oftaj en la traduko ol en la originalo; kaj ke la rimoj estas jen puraj, jen pli-malpli asonancaj.
Uzis vladimirojn ankaŭ pluraj aŭtoroj de originala esperantlingva literaturo. Ekzemple, Julio Baghy en sia poemo Al unu el la poetofratoj, Kálmán Kalocsay en Letero al La Vagabondo, aŭ JC en Al nekonata malamiko.
La nomon al la strofo donis JC en Majst ("Cetere, li metrikis ĝin vladimire") kaj, jarojn poste, per sia poemo Feliĉan LKK-naskalon! (en Cel):
mi, kun helpo de l' Parnasa,
Publicado por Jorge en 11:20 No hay comentarios:
vu'o [1995] nomo de la neesperanta litero w, kiun la plimulto rigardas duobla vo, sed kiun anglalingvanoj nomas duobla u; kombinante ambaŭ nomojn oni ricevas formon similan al la pola wu kaj al tiuj de aliaj literoj: ku'o, mu, nu; oni proponis ankaux la nomon vav'o, sed ĉi tiu estas nomo de hebrea litero kun grafika formo tute malsimila al w: vu-vu-vuo, tri vuoj, trivuo (www); bomovuo (auxto BMW); vuc'o (WC t.e. neprejo: vuc'i). RIM La nomon proponis Pokrovskij en Komputika Leksikono [1995] kaj en Komputada Leksikono:
Publicado por Jorge en 11:10 No hay comentarios:
vuc'o [2006] necesejo, neprejo (el vu'o + co, WC; kp aboc'o, aidos'o). vuc'i feki aŭ pisi k.s. en vuco: "veni, vidi, vuci" vv; "—Kion vi faras? —Vici por vuci" vv. vuc'uj'o fekseĝo. vuc'paper'o t.n. higiena, neceseja aŭ nepreja papero.
Publicado por Jorge en 11:00 No hay comentarios:
martes, 5 de diciembre de 2006
zen'o ALD zen'i, zen'ad'o "La vorto meditado apartenas al la okcidenta kulturo, kaj oni tradicie uzis ĝin en la religia sfero por la ĉefe monaĥa praktiko direkti vole la pensadon al edifaj pensoj, kiel la misteroj de la kredo, la instruoj de Kristo, la vivo de l' sanktuloj ktp. La orientan praktikon de la mensa silento, tre malsaman je meditado, oni nomis per la sama vorto pro la ekstera simileco inter ambaŭ. Se paroli precize, oni fakte devus nomi ĝin kontemplado" (Giulio Cesare Giacobbe en Come smettere di farsi le seghe mentali e godersi la vita [Kiel ne plu fari al si mensajn masturbojn kaj ĝui la vivon]); en esperanto oportunas la formoj zen'i kaj zen'ad'o, el la japana zen, siavice el la ĉina chán. zen'ej'o loko, kie oni zenas.
Publicado por Jorge en 12:00 1 comentario:
Entradas más recientes Entradas antiguas Página principal
Suscribirse a: Entradas (Atom)