eo en eo eo eo eo eo eo eo es pl de pl tr pl pl pl pl pl eo eo eo eo eo eo it pl pl pl en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo de eo eo eo eo id la en pl eo eo es es es sq eo ca eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo id en eo eo en eo it es tr eo ca es id hbs_lat eo eo pl eo es es eo es eo eo eo eo eo ceb eo es eo es eo eo eo eo eo pl es eo fi es de it eo eo eo en sv en pt en en en en en war en en pl eo en cs eo en it eo eo eo eo eo eo en nl en fr it de de de de en es hu de cs eo en es it ceb es eo en it vi en ms de en it it es es en eo en es eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr fi eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl ar az ru sv bg br hbs_lat ca hbs_lat pl vi da de el en es eu fa fi et fr lt he hbs_lat it hu id is it ja ka ko lt lv en ne nl nb pl pt ro ru jbo hbs_lat en sk sl hbs_lat sv hu tr fy vi pl zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Solidarność (esp. Solidareco) estas la pola asocio fondita 31-an de aŭgusto 1980 kiu per strikoj kaj sensangaj protestoj venkis super la komunismo kaj diktaturo en Pollando.
Post sangaj ribeloj de Poznań en 1956, Warszawa en 1968 Gdańsk en 1970 Radom en 1976 oni komencis multe protesti kontraŭ diktaturo, cenzuro kaj mallibereco. Jam en la Ribelo de Poznań en 1956 la protesto de laboristoj ŝanĝiĝis en la ribelo pri nacia sendependeco. La nova asocio opozicia Solidarność estis kreita en Gdańsk danke al Anna Walentynowicz kaj Lech Wałęsa. En la jaro 1980 tiuj protestantoj formigis siajn 21 kondiĉoj al la komunista diktaturo de Wojciech Jaruzelski. La intelekta kaj artista klaso kiun konsistis la Solidareco kreis la Komitet Obrony Robotników (KOR). Pro tre granda ekfortiĝo de strikoj en Pollando la komunista registaro konsentis subskribi 21 kondiĉojn. La Strikoj de Lublin (pole: Strajki lubelskie 1980 (Lublinaj strikoj 1980), Lubelski Lipiec (Lublina Julio), Świdnicki Lipiec (Julio de Świdnik)) estis la unuaj strikoj en Lublin kaj Świdnik komencigantaj la eraon de Solidareco.
En 1981 jaro strikoj kontraŭ komunismo tiel ekfortiĝis ke en decembro Wojciech Jaruzelski enkondukis militjuron en Pollando. Post la persekutado kaj batalado de komunista registaro kun protestuloj la nacio ne ĉesis striki. Multaj homoj estis murditaj de la komunistoj, ekzemple la martiro de pola kontraŭ-komunisma movado- pastro Jerzy Popiełuszko. Danke al pola ribelistoj de Solidareco komencis striki ankaŭ aliaj nacioj de la Varsovia Kontrakto. Post senesperaj bataloj baldaŭ en Sovetunio registaro komunista kun diktaturo de Miĥail Gorbaĉov komencis organizi la perestrojkon de 1985 jaro. Inspirante de la pola Ronda tablo oni komencis striki en Ĉeĥio, Hungario kaj aliaj landoj kreante novajn strukturojn de siaj landoj. Ĉe tiu Ronda tablo oni komencis diskuti en Pollando pri reformojn en la organiko de la ŝtato kaj ĝia registaro. Oni kreis novan konstitucion, ŝanĝis formon politikan al demokratian respublikon kaj enkondukis aliajn liberaĵojn. Tre grava al la sensanga venko de la Solidareco estis apogo de la pola papo- Johano Paŭlo la 2-a. Tre grava estis ankaŭ edukanta kaj primemoriganta agado de la grava pola-emigracia gazeto Kultura de Jerzy Giedroyc, al kiu kontribuis ekzemple Czesław Miłosz kaj Witold Gombrowicz. Tre grava ago estis ankaŭ honorigo de Lech Wałęsa per la Nobel-premio pri paco. La plej granda gazeto de strikoj kaj poste de liberaj elektoj en Pollando estis Gazeta Wyborcza. En 1989 jaro Pollando sendependigis de la komunista diktaturo kiu daŭris de 1947 jaro. Solidareco estas opiniata kiel simbolo de sensanga revolucio kaj sendependigado de komunismo en Eŭropo- inspirante per ĝi venkis ribeloj en Hungario, Germanio, Sovetunio, Ĉeĥio, Albanio, Bulgario kaj aliaj landoj. Sendependigis ankaŭ aliaj landoj kiujn konsistis antaŭe Sovetunio- Ukraino, Litovio, Bulgario, Latvio kaj Estonio. La agado de Solidareco en 1980oj estas opiniata kiel la plej grava kaŭzo de la falo de komunismo en Eŭropo.
Plej gravaj agantoj de la Solidareco:
Mesaĝo al laboristoj de Orienta Eŭropo[redakti | redakti fonton]
Laŭ iniciato de Henryk Siciński, delegito de Ostrovo al la 1-a Landa Kunveno de Delegitoj de Sendependa Aŭtonomeca Sindikato "Solidareco" oni voĉdonis la 8-an de septembro 1981 mesaĝon kun alvoko al sindikatistoj el la landoj de Orienta Bloko por komuna batalo por siaj rajtoj al libera asociiĝo. Aŭtoro de la teksto estis Bogusław Śliwa.
Leonid Breĵnev, unua sekretario de la Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio post tralego estis diranta: Danĝera kaj provoka dokumento.
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Strikoj en la Pola Marbordo
Milita stato en Pollando
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Programo de "Solidareco" voĉdonita de la 1-a Landa Kunveno de Delegitoj
Prezentado de la Fenomeno de Solidareco (PL, EN, DE, FR, ES, RU)
Fondaĵo Centro de Solidareco
Zono de solidarecanoj 10milionoj.pl
Ne kaŝu memorajojn en tirkeston. Intervjuo de Mariusz Kubik kun Janina Jankowska, ĵurnalistino, fondintino de la radiostacio "Solidareco", okaze de 25-a datreveno de la eventoj en la Ŝipfarejo de Gdansko, "Leteroj", Olomouc, n-ro 4/2005
Markemblemo de Solidareco. Intervjuo de Roman Daszczyński kun Jerzy Janiszewski, grafikisto, aŭtoro de la fama markemblemo de Solidareco, Gazeta Wyborcza, 24-08-2005
Solidareco (Pollando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Solidareco (Pollando) en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kronologio de eventoj de malvarma milito
Ribelo en GDR en 1953
Hungara revolucio de 1956
Krizo pri U-2 en 1960
Invado en la Golfo de porkoj
Vizito de Nixon en Ĉinio en 1972
Nuklea akcidento de Ĉernobilo
Protestoj sur placo Tian An Men en 1989
Kantanta Revolucio (en Baltio)
Ĉeĥoslovaka revolucio en 1989
Rumana revolucio en 1989
Movado de Nealiancitaj Landoj
Konkurso en konkerado de la kosmo
Komplemento de Bricker de la Konstitucio de Usono
Soveta spionado en Usono
Ostpolitik (la politiko de okcidenta Germanio rilate al ŝtatoj de la Varsovia Kontrakto)
George H. W. Bush
Papo Johano Paŭlo la 2-a
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 12:33, 7 jul. 2015.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj