eo eo en eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo de eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de 1984 (romano) - Vikipedio
Jump to navigation Jump to search
Averto: vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via uzantnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
{{kursiva titolo}} [[Dosiero:1984 fictious world map.png|eta|300px|Fiktiva mondmapo. Klaku por vidi ĝin pli grande.]][[Dosiero:27-a IS.jpg|eta|150px|la [[27-a IS|27-a Internacia Seminario]] de [[GEJ]] komence de la jaro 1984 traktis la romanajn utopiojn kompare al la realo de elektronika kontrolo de la civitanaro en industriigitaj landoj]] <cite>'''1984'''</cite>, ankaŭ konata sub la angla titolo ''Nineteen Eighty-Four,'' estas [[malutopio|malutopia]] [[romano]] de [[George Orwell]] aperinta en [[1948]]. En ĉi tiu libro Orwell prezentas sian vizion sur la okcidenta mondo en [[1984]], en kiu la individuo dronas en tute senespera lukto kontraŭ [[Totalismo|totalisma]] registaro. Ĝi estas averto kontraŭ totalismaj reĝimoj, kiel [[Nazia Germanio]] kaj [[Stalinismo|Sovetunio de Stalino]]. == Enhavo == Laŭ la romano, en jaro [[1984]], la mondo estas dividita inter tri grandaj [[imperio]]j kiuj senĉese intermilitadis. Ĉiu civitano estas sub la senlaca okulo de la ŝtato, havante en sia domo [[televido]]n kiu ade vomas ŝtatan propagandon kaj ebligas la ŝtaton (la "Granda Frato") spioni pri la civitano. La signifoj de vortoj mem estas inversigitaj: la Ministrejo de Vero disvastigas mensogojn, la Ministrejo de Paco batalas militojn, kaj la Ministrejo de Amo estas la sekreta polico. Ĵurnaloj, libroj kaj eĉ [[vortaro]]j estas sub la boto de la ŝtato: Se homo falas el la favoro de la ŝtato, lia nomo estas zorgeme forviŝita for de ĉiu skribita arkivo; li fariĝas ''nepersono''. == "1984" kaj Esperanto == Dum Orwell loĝis en Parizo en 1927, li spertis [[Esperanto|Esperanton]] malrekte kaj verŝajne sufiĉe supraĵe dum li vizitis la domon de sia onklino [[Kate Limouzin]], kiu estis la edzino de [[Eŭgeno Lanti]]. La [[angla lingvo]] parolita en 1984 estas [[Newspeak]] ("Novparolo"), angla kripligita kaj malbela. La Partio en ''1984'' evoluigas kaj uzas Newspeak por malampleksigi la homan penskapablon. Malgraŭ ke la politikaj celoj de Newspeak kaj Esperanto estas tre malsamaj, la gramatikaj principoj tre samas. Ekzemple, en Newspeak ne ekzistas plu propra vorto por esprimi ''malbona'' (angle ''bad''), sed kunmetitaĵo ''un-good'', kiu laŭas la Esperantan vorton ''mal-bona''. == Devizoj kaj novaj vortoj == Devizoj de <cite>1984</cite>: "Granda Frato spektas vin", "Senscio estas potenco", "duoblaparolo", "pensokrimo". Ĉi tiuj nun estas vulgara parto de la angla. Orwell ankaŭ donas alian vorton al la angla: sia nomo. En la angla la vorto ''Orwellian'' ("orvela") signifas stato kie la ŝtato estas ĉiopova kaj ĉioscia. ''Orvela'' ankaŭ temas pri vorto, kiu signifas la kontraŭan de ĝia originala signifo (ekzemple, kie "vero" signifas ŝtatajn mensogojn). Orwell ne intencis troigi en <cite>1984</cite>: li opiniis ke tia estos la probabla stato de la mondo en [[1984]]. Dum la [[1930-aj jaroj]], multaj opiniis, ke la [[demokratio]]j (precipe Usono, Britio kaj [[Francio]]) forvelkus sub la pli granda milita forteco de la tiranecoj, precipe de [[Germanio]] kaj Rusio. Aldone, Orwell mem opiniis ke la [[logiko]] de [[kapitalismo]] emas al faŝismo. La estonteco de demokratio estis tre malluma. == Historia kunteksto de la romano == Kvankam ĝia atako kontraŭ la stalinismo de Rusio estis huraita post [[1947]] dum la [[Malvarma milito]], tamen dum la Dua mondmilito, kiam Britio kaj Usono batalis kune kun Rusio kontraŭ [[Germanio]], la libro estis neeldonebla. Kvankam Orwell estis maldesktrema, la maldesktro dum la 1930-aj jaroj ne ŝatis lin pro la sama ''kontraŭ''-[[stalinismo]]. Antaŭ [[1945]], multaj maldekstruloj evitis rigardi rekte al stalinismo, sed Orwell rifuzis esti ŝafo. Ĝuste ĉi tio estas la valoro de Orwell : menso klara kaj sendependa, menso kiu ne estas koruptita de la [[nobla mensogo|noblaj mensogoj]] de la tempo. == Vidu ankaŭ == [[Amasa gvatado]] Listo de vortoj en [[Novparolo|Newspeak]] ([[:en:List_of_Newspeak_words|en]]) [[Makintoŝo]], komputilo enkondukita en la jaro 1984, kies reklamo sin bazas sur la universo de 1984. En griza diktaturo, muta grupo da homoj aŭskultas diskurson de la mastro, sed virino kun kolora vestaĵo alvenas kaj frakasas la ekranon kie oni vidas la vizaĝon de la mastro. La reklamo finiĝas dirante ''« La 24-an de januaro, Apple Computer lanĉas la Makintoŝon. Kaj vidos kial 1984 [(la jaro)] ne similos al 1984 [(la romano)] »''. Ĝi estas ofte konata kiel la plej bona reklamo de la 1980-aj jaroj. Ĝi uzis tute novan koncepton, ĉar ĝi nek montris la komputilon, nek parolis pri tio. [[La Besto-Farmo]], alia kontraŭ[[Stalinismo|stalinisma]] romano de Orwell [[V for Vendetta (filmo)]], sciencfiksia filmo kun similaĵoj : futuro en Britio, kie regas diktaturo. == Eksteraj ligiloj == [http://i-espero.info/files/elibroj/eo%20-%20orwell,%20george%20-%201984.pdf Mil naŭcent okdek kvar] - en traduko de [[Donald Broadribb]], 230 paĝoj {{citaĵo el la reto | url = http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/la-besto-farmo-kaj-1984-ne-perfektaj.html | titolo = “La besto-farmo” kaj “1984” — ne perfektaj, sed legindaj | titolo-aldono = | alirdato = 2017-09-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Stanislavo Belov]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2011-11-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Blogger]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170918161958/http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/la-besto-farmo-kaj-1984-ne-perfektaj.html | arkivdato = 2017-09-18 | citaĵo = }} [[Kategorio:Libroj de George Orwell]] [[Kategorio:Anglaj romanoj]] [[Kategorio:Sciencfikcia literaturo]] [[Kategorio:1984]] [[Kategorio:Malutopioj]] [[Kategorio:Malutopiaj romanoj]] [[Kategorio:Eldonaĵoj de Mondial]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (malfermiĝas en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:Citaĵo el la reto (redakti)
Ŝablono:Lin longo (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:Lin mald (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:Lin serĉi (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:Lin ≤ longo (redakti)
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco