eo eo lt pt eo eo eu en es br eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo de eo eo eo eo eo hbs_lat eo en eo eo it eo eo it es eo eo eo hbs_lat fr pt eo pl eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl eo eo eo eo eo en eo de eo eo fr eo de eo bg ca cs da de es es br es nah fi fr es hbs_lat hu id it zh ka lt nl nb pl pt ru sk hbs_lat sv th tr nl vi zh zh eo
Ekzistas du specoj de vortoj en Esperanto: finaĵvortoj kaj vortetoj:
Iuj radikoj estas uzataj ĉefe en vortokunmetado. Oni nomas ilin afiksoj: EBL, UL, MAL, GE k.a.
Vorteto ne bezonas finaĵon, sed povas aperi en frazo tia, kia ĝi estas. La vortetoj estas limigita grupo de vortoj, kiuj montras tre bazajn ideojn, gramatikajn rilatojn k.t.p. Ili estas precipe prepozicioj, ekz. al, de, en; personaj pronomoj, ekz. mi, vi, ŝi; substantivecaj vortetoj kaj adjektivecaj vortetoj, ekz. kiu, tiu, kio, tio, kia, tia, kies, ties, ambaŭ; numeraloj, ekz. unu, du, tri, dek, cent; konjunkcioj, ekz. kaj, aŭ; subjunkcioj, ekz. ke, ĉu, se; adverbecaj vortetoj, ekz.: kie, tie, for, kiam, tiam, baldaŭ, hodiaŭ, kial, tial, kiel, tiel, kiom, tiom, ankaŭ, eĉ, jes, ne; interjekcioj, ekz. adiaŭ, bis, ho.
45 el la vortetoj ŝajnas havi iajn finaĵojn, ŝajnas kunmetitaj, sed estas nekunmetitaj: tio, tia, kio, kie, iu, iel, ĉiam, ĉiom, nenial, nenies k.a. Tiujn vortetojn oni nomas tabelvortoj (aŭ korelativoj).
Frazo estas vico de vortoj, kiuj kune esprimas penson. Frazparto estas vorto aŭ grupo de vortoj, kiuj rolas kiel unuo en frazo.
La plej grava frazparto estas la predikato. Ĝi estas verbo kun iu el la finaĵoj AS, IS, OS, US kaj U (normale ne I): iras, sidis, batos, vidus, pensu k.t.p. Predikato montras, pri kia ago aŭ stato temas.
La predikato estas la centro de la frazo. Ĉiuj aliaj (ĉefaj) partoj de la frazo rilatas en diversaj manieroj al la predikato. Ili ludas diversajn frazrolojn, ekz. subjekto, objekto, adjekto, vokativo, predikativo.
La junulo legas libron. - La junulo legas libron.
La verbo legas estas predikato. La junulo estas subjekto. Libron estas objekto. La frazrolo de la subjekto estas montrata per foresto de rolmontrilo (per nominativo). La frazrolon de la objekto montras ĉeesto de la akuzativa finaĵo -N.
Ŝi veturis tutan tagon per sia aŭto. - Ŝi veturis tutan tagon per sia aŭto.
La frazparto tutan tagon estas akuzativa adjekto, kiu montras, kiel longe daŭris la ago. La frazparto per sia aŭto estas prepozicia adjekto, kiu informas pri la ilo, kiun oni uzas por la ago. La frazrolon de la unua adjekto montras la akuzativa finaĵo -N. La frazrolon de la dua adjekto montras la prepozicio per.
Andreo, ĉu vi renkontis Paŭlon hodiaŭ? - Andreo, ĉu vi renkontis Paŭlon hodiaŭ?
La frazparto Andreo estas vokativo.
La apartamento de Andreo estas malgranda. - La apartamento de Andreo estas malgranda.
La frazparto malgranda estas subjekta predikativo. Ĝi priskribas la subjekton la apartamento pere de la predikata verbo estas:
Ekzistas tri rimedoj montri frazrolon: nominativo, la akuzativa finaĵo N kaj prepozicioj.
Frazparto konsistas el ĉefvorto, al kiu povas esti aldonita diversaj priskriboj:
Andreo loĝas en bela apartamento kun du ĉambroj. - Andreo loĝas en bela apartamento kun du ĉambroj.
En la loka adjekto la substantivo apartamento estas ĉefvorto. Krome la adjekto enhavas adjektivon, bela, kiu estas epiteto de la ĉefvorto, kaj frazparton kun du ĉambroj, kiu estas suplemento de la substantivo apartamento. (La subordigita frazparto kun du ĉambroj ne rilatas rekte al la predikato, sed estas nur parto de la adjekto en bela apartamento kun du ĉambroj.)
Vidu ankaŭ la liston de gramatikaj terminoj en la Enkonduko.
3 Skribo kaj elparolo
4 Vortospecoj kaj frazroloj
8 Singularo kaj pluralo
9 Artikolo kaj aliaj difiniloj
12.3.6 Anstataŭ kaj krom
18 Demandoj kaj respondoj
24 Verboj kaj frazroloj
Reen al la supro
bg - Бълrapckи 46%
ca - Català 100%
cs - Česky 76%
da - Dansk 96%
de - Deutsch 100%
el - Eλλnvιkά 25%
en - English 100%
eo - Esperanto 100%
es - Español 74%
fa - فارسی 99%
fi - Suomi 100%
fr - Français 100%
he - עברית 65%
hr - Hrvatski 75%
hu - Magyar 92%
id - Bahasa Indonesia 64%
it - Italiano 99%
ja - 日本語 51%
ka - ქართული 93%
lt - Lietuvių 44%
nl - Nederlands 62%
no - Norsk bokmål 98%
pl - Polski 38%
pt - Português 100%
ru - Pycckий 100%
sk - Slovenčina 42%
sr - Cpпckи / srpski 100%
sv - Svenska 85%
th - ไทย 23%
tr - Türkçe 28%
uk - ykpaïHcbka 100%
vi - Tiếng Việt 35%
zh-cn - 简体中文 100%
zh-tw - 正體中文 100%
Helpu nin traduki la paĝaron! Pli da informoj