en eo en eo eo en bg es eo eo pt eo eo eo eo en en it it en eo eo en de eo eo eo eo eo it it eo eo fr en uk en nl en tl en en en eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo it eo da eo de eo eo eo eo eo eo de pt eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo eo eo eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ru es nb eo eo en eo eo hbs_cyr de de eo bg eo de cs cs eo en eo en es es eo en eo ru fr fr eo vi eo it it it zh it eo fr en nds eo kk eo be ru ru eo bg eo en jbo jbo he en eo ru en es ca sv eo ja ja ja eo en eo uk pt pt eo vi eo en en en ru nb eo en de de pa el eo pt pt pt eo pt eo ru en en ja bg eo en en en vi sl eo en en en eo de eo en en en eo zh eo es en en eo es eo ru en en he uk eo en pt pt gl de eo ru en en zh kv eo ru hsb fr zh ur eo hbs_cyr it tr hbs_lat en eo ceb sl sq en de eo uk war eo es eo de uk es eo hbs_lat eo uk uk eo eo uk eo ru fi eo eo ru eo es eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo fr eo eo eo eo eo hbs_lat eo eo ar eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo az eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo pl eo pl eo eo ru eo hbs_lat eo eo bg eo eo eo bg eo eo eo bg eo eo tl eo eo tl eo eo ru eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo bg eo eo eo eo hu vi eo eo eo eo eo eo eo eo hbs_lat eo es eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eu eo eo eo eo tr eo sq eo hbs_lat eo pl eo eo vi eo hbs_lat eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo jv eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo uk eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ja eo it it pl eo fi eo hbs_lat eo hbs_lat eo hbs_lat eo ms eo hbs_lat eo eo hbs_lat eo eo eo eo pt eo hbs_lat de eo eo eo sl eo sw eo en eo eo lt eo en eo nb eo da id eo da eo eo eo sl eo th eo sl eo ml eo eo eo eo fr eo fr eo fr eo en eo eo de eo de eo hbs_lat eo eo ur eo pl eo eu eo eo eo eo eo eo fr eo eo eo eo hbs_lat en sv eo eo zh eo vi en hbs_lat sk pl eo sv sv ur sv de eo fi pl hbs_lat hbs_lat sl it ru ru eo en eo eo bg sk hbs_lat ru pl eo en en es zh pl eo eu eu hbs_lat en ja eo zh zh it bg pl eo eo en sv eo eo zh eo sah sah en ru eo eo en ms hbs_lat uk pl eo ru nds hbs_lat uk pl eo uk en en gl pl eo uk en hbs_lat pl pl eo en en hbs_lat en pl eo ko en pt pt hbs_lat eo bg bg hbs_lat pl pl eo eo eo eo eo eo eo eo pl pl eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo eo eo eo eo es fr pl eo eo eo eo eo eo eo eo eo hbs_lat eo eo hbs_lat pl hbs_lat eo lt pl sk lv sl hbs_lat sk sk lt eo nl pl eo eo eo de en eo en eo eo eo eo eo eo en en en en eo en en en en en en eo eo es en en eo en eo en uk uk en fr ru de da de ru en es en en en en en en en en en en en ru eo eo eo en en bg en eo pt en en en eo it eo eo en hbs_lat bg ru bg hbs_lat eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ca nl en eo eo eo en eo cs en it hbs_lat eo eo eo eo de eo nl en eo eo eo eo eo eo eo eo en en nl eo cs en it eo es en en ms id en en eo ceb tr sv en en it en nb sv eo cs en hbs_lat it eo eo pl br hbs_lat en sl tr en pt fr hbs_lat en fr en lt en en es en en id fi eo war eo cs en it eo eo fr eo eo en eo eo de eo eo eo eo es zh it eo en fr eo eo es en de eo eo eo nb pl nn it en eo sv en it pt eo en eo eo eo eo sl sk eo en en fr en en es eo de pt en es en en it eo en eo et sv eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo cs en it eo eo eo ms it es pt eo eo eo en en eo eo eo de nl eo pl eo eo eo eo eo it eo ca eo eo eo es it eo eo de eo eo es lt eo eo eo it it pt pl it eo eo it eo it lt eo eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo it eo eo eo bg br eo es eo eo eo eo sk eo en en fr en eo ja eo fr eo eo eo en hbs_lat en hbs_cyr ar de de zh cs bg or es ru fa fr it zh it fr id pt be hbs_lat ru en he sv ru ca en ja es ja uk he fr en ru en en pa de pt zh pt ru ja en en vi en en it en en zh en es en en ru he en en gl min ru zh en ru zh ast hbs_cyr hbs_lat hbs_lat ceb en eo uk es en de id en uk en es ru th fi en pt eo pt eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo it eo da eo de eo eo eo eo eo eo de pt eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo eo eo hbs_lat eo ru eo en ca fr en eo en en en eo eo fr de en eo
Bulgara lingvo - Wikipedia's Bulgarian language as translated by GramTrans
La ĉi-suba teksto estas aŭtomata traduko de la artikolo Bulgarian language article en la angla Vikipedio, farita per la sistemo GramTrans on 2014-10-09 19:13:40. Eventualaj ŝanĝoj en la angla originalo estos kaptitaj per regulaj retradukoj. Se vi volas enigi tiun artikolon en la originalan Esperanto-Vikipedion, vi povas uzi nian specialan redakt-interfacon. Rigardu la artikolon pri WikiTrans por trovi klarigojn pri kiel fari tion. Ankaŭ ekzistas speciala vortaro-interfaco por proponi aŭ kontroli terminojn.
Bulgario, Turkio, Serbio, Grekio, Ukrainio, Moldavio, Rumanio, Albanio, Kosovo, Respubliko de Makedonio kaj inter elmigrantkomunumoj tutmonde
6.8 milionoj da (2011 censo) [1]
Cirila ( bulgara alfabeto ) Bulgarian Braille
Hungario; Rumanio; Serbio; Slovakio; Ukrainio
Institute por la bulgara lingvo ĉe la bulgara Akademio de Sciencoj (иHcTиTyT зa бълrapckи eзиk kъM бълrapckaTa akaдeMия Ha HaykиTe (бAH))
Tiu artikolo enhavas IPA fonetikajn simbolojn. Sen bonorda iga subteno, vi povas vidi demandosignojn, kestojn, aŭ aliajn simbolojn anstataŭe de Unikodo karaktroj.
Bulgara, kune kun la proksime rilatita makedona lingvo (kolektive formi la East South Slavic-lingvojn), havas plurajn karakterizaĵojn kiuj metis al ĝi dise de ĉiujn aliajn slavajn lingvojn: ŝanĝoj inkludas la eliminon de kazdeklinacio, la evoluo de sufiksita difinita artikolo (vidu balkanan lingvan teritorion), kaj la manko de verbinfinitivo, sed ĝi retenas kaj plu evoluigis la proto-slavan verbsistemon. Diversaj pruvaj verbformoj ekzistas por esprimi netravivitan, retold, kaj dubindan agon.
Surbaze de la censo, (2011 ) Ethnologue taksas ke bulgaro estas parolita kiel gepatra lingvo per 6.8 milionoj. [1] En 1999, la Monda Almanako taksis 9 milionojn.
Kun la surtroniĝo de Bulgario al la Eŭropa Unio la 1an de januaro 2007, bulgara lingvo iĝis unu el la oficialaj lingvoj de la Eŭropa Unio.
4.2-a 2 Use of Roman-manuskripto en bulgaro
6.1. 1. 4 Certeco (artikolo)
6.1-a 2 Adjektivo kaj numeralfleksio
6.2 Vorta morfologio kaj gramatiko
6.2-a 1 Finhavaj vortaj formoj
6.2-a 2 Ne-finhavaj vortaj formoj
6.5-a 3 Diminutivoj kaj aŭgmentativoj
6.5-a 4 Konjunkcioj kaj partikloj
6.5-a 5 Pronomoj de Kvalito
7.1 Komparo kun aliaj slavaj lingvoj
Ĉefa artikolo: Historio de Bulgaro
La evoluo de la bulgara lingvo povas esti dividita en plurajn periodojn.
Prahistoria periodo - okazita inter la slavona-migrado al orientaj Balkans kaj la misio de Cirilo kaj Metodo al Grandmoravia imperio en la 860s.
Frua Cirila alfabeto ( Old Bulgarian)
Old Bulgarian (9-a ĝis 11-a jarcento, ankaŭ referita kiel Old Church Slavonic) - literatura normo de la frua suda dialekto de la Common Slavic lingvo el kiu bulgaro evoluis. Ĝi estis uzita per al Cirilo kaj Metodo kaj iliaj disĉiploj por traduki la Biblion kaj alian liturgian literaturon de la greka en la slavan.
Middle Bulgarian (12-a ĝis 15-a jarcento) - literatura normo kiuj evoluis el la pli frua Old Bulgarian, post kiam gravaj inventoj estis akceptitaj. Ĝi estis lingvo de riĉa verkado kaj la oficiala administraciolingvo de la Dua- Bulgara Imperio.
Modern Bulgarian - datoj de la 16-a jarcento pluen, spertante ĝeneralan gramatikon kaj sintaksooŝanĝojn en la 18-a kaj 19-a jarcentoj. Aktuala skriba bulgara lingvo estis normigita surbaze de la 19-ajarcenta bulgara popollingvo. La historia evoluo de la bulgara lingvo povas esti priskribita kiel transiro de tre lingva tipologio#Sintezaj lingvoj (Old Bulgarian) ĝis tipa izola lingvo (Moderna bulgaro) kun Middle Bulgarian kiel mezpunkto en tiu transiro.
La Kodekso Zographensis estas unu el la plej malnovaj manuskriptoj en la Aĝbulgaro-lingvo originis de la malfrua 10-a aŭ frua 11-a jarcento
Bulgaro estis la unua "slava" lingvo atestita skribe. Ĉar slava lingva unueco daŭris en malfruan antikvaĵon, en la plej malnovaj manuskriptoj tiu lingvo estis komence referita kiel языkъ cлoBяHbckъ, "la slava lingvo". En la Middle Bulgarian-periodo tiu nomo estis iom post iom anstataŭigita per la nomязыkъ блъrapbckъ, la "Bulgara lingvo". En kelkaj kazoj, la nomo языkъ блъrapbckъ estis uzita ne nur kun konsidero al la samtempula Middle Bulgarian-lingvo de la kopiisto sed ankaŭ al la periodo de Old Bulgarian. Plej rimarkinda ekzemplo de anakronismo estas la Servo de St. Cyril de Skopjo (ckoпckи MиHeй), 13-ajarcenta Middle Bulgarian-manuskripto de norda Makedonio laŭ kiu St. Cyril predikis kun "bulgaraj" libroj inter la moravaj slavoj. La unua mencio de la lingvo kiel la "Bulgara lingvo" anstataŭe de la "slavona lingvo" venas en la laboro de la greka pastraro de la Bulgarian Archbishopric of Ohrid (Bulgara Ĉefepiskopejo de Ohrid) en la 11-a jarcento, ekzemple en la greka hagiografio de Saint Clement of Ohrid (Sankta Milda de Ohrid) de Theophylact de Ohrid (malfrua 11-a jarcento).
Moderna bulgaro estis bazita esence sur la orientaj dialektoj de la lingvo, sed ĝia elparolo estas en multaj rilatoj kompromiso inter orientoj kaj Okcident bulgara (vidu aparte la fonetikajn sekciojn malsupre). Sekvante la klopodojn de kelkaj figuroj de la Nacia vekiĝo de Bulgario (la plej rimarkinda inter ili estantaj Neofit Rilski kaj Ivan Bogorov), [6] ekzistas multaj provoj kodigi norman bulgaran lingvon; tamen, ekzistis multe da argumento ĉirkaŭanta la elekton de normoj. Inter 1835-1878 pli ol 25 proponoj estis prezentitaj kaj "lingva kaoso" rezultiĝis. [7] Poste la orientaj dialektoj regis, [8] kaj en 1899 la Edukministerio oficiale kodigis [7] norman bulgaran lingvon bazitan sur la Drinov-Ivanchev-ortografio.
Mapo de la bulgaraj dialektoj ene de Bulgario
La lingvo estas plejparte dividita en du larĝajn dialektareojn, surbaze de la malsamaj refleksoj de la Ofta La Slava Jatjo vokalo ( ѣ). Tiu disigo, kiu okazis ĉe iu punkto dum la Mezepoko, kaŭzis la evoluon de tiu de Bulgario:
la antaŭa Jatj estas prononcita "e" en ĉiu positions. ekz.-Mлeko ( mlekò) - lakto, xлeб ( hleb) - pano.
la antaŭa Jatj alternas inter "jes" kaj "e": ĝi estas prononcita "jes" se ĝi estas sub streso kaj la venonta silabo ne enhavas buŝantaŭan vokalon ( e aŭ mi) - ekz. Mляko ( mlyàko), xляб ( hliab), kaj "e" alie - ekz. Mлekap ( mlekàr) - laktisto, xлeбap ( hlebàr) - bakisto. Tiu regulo akiras en la plej multaj orientaj dialektoj, kvankam kelkaj havas "jes", aŭ specialan "malferman e" sonon, en ĉiuj pozicioj.
La librolingvonormo, kiu estas ĝenerale bazita sur la orientaj dialektoj, ankaŭ havas la orientan alternan reflekson de Jatj. Tamen, ĝi ne asimilis la ĝeneralan orientan umlaŭton de ĉiuj sinkrona aŭ eĉ historia "jes" sonas en "e" antaŭ buŝantaŭaj vokaloj - ekz. пoляHa ( polyana) vs пoлeHи ( poleni) "herbejo - herbejoj" aŭ eĉ жaбa ( zhaba) vs жeби ( zhebi) "rano - ranoj", eĉ se ĝi ko-okazas kun la Jatjalterno en preskaŭ ĉiuj orientaj dialektoj kiuj havas ĝin (krom kelkaj dialektoj laŭ la Jatjolimo, ekz. en la Pleven regiono).
Pli da ekzemploj de la Jatjo umlaŭto en la librolingvo estas:
mlyàko (lakto) [n. ] → mlekàr (laktisto); mlèchen (lakteca), ktp.
syàdam (sidi) [vb. ] → sedàlka (sidloko); sedàlishte (sidloko, ekz. de registaro), ktp.
Ĝis 1945, bulgara ortografio ne rivelis tiun alternon kaj uzis la originan Old Slavic Cirila leterjatj ( ѣ), kiu estis ofte nomita дBoйHo e ( dvoino e) tiutempe, esprimi la historian Jatjno vokalon aŭ minimume radikvokalojn elmontrantajn la jes - e alternon. La letero estis utiligita en ĉiu okazo de tia radiko, nekonsiderante la fakta elparolo de la vokalo: tiel, kaj mliako kaj mlekar estis literumitaj kun ( ѣ). Inter aliaj aĵoj, tio estis vidita kiel maniero "unuigi" la okcidentajn kaj la orientajn dialektojn kaj konservi lingvunuecon en tempo kiam multe de la okcidenta dialektareo de Bulgario estis kontrolita fare de Serbio kaj Grekio, sed ekzistis daŭre espero kaj fojaj provoj reakiri ĝin. Kun la ortografia reformo en 1945, tiu letero estis aboliciita kaj la nuna literumo estis lanĉita, reflektante la alternon en elparolo.
Tio havis implicojn por kelkaj gramatikaj konstruoj:
La tria persono plurala pronomo kaj ĝiaj derivaĵoj. Antaŭ 1945 la pronomo "ili" estis literumitaj Tѣ ( tě), kaj ĝiaj derivaĵoj prenis tion kiel la radiko. Post la ortografia ŝanĝo, la pronomo kaj ĝiaj derivaĵoj ricevis egalan parton de molaj kaj malmolaj literumoj:
"ili" - Te ( teo) → "ilin" - Tяx ( tiah);
"ilia (s)" - tekokino (masc. ) ; tyahna (fem. ) ; tiahno (neut. ) ; tehni (plur. )
adjektivoj ricevis la saman traktadon kiel TѢ:
"tutaĵo" - tsial → "la tutaĵo ... ": tseliiat (masc. ) ; tsyalata (fem. ) ; tsialoto (neut. ) ; tselito (plur. )
Foje, kun la ŝanĝoj, vortoj komenciĝis esti literumitaj kiel aliaj vortoj kun malsamaj signifoj, ekz.:
cBѣT ( svět) - "sankta" iĝis cBяT ( sviat), spelto kaj prononcis la samokiel cBяT - "mondo".
Tѣ ( tě) - "ili" iĝis Te ( teo),
Malgraŭ la literatura normo koncerne la Jatjovokalon, multaj homoj vivantaj en okcidenta Bulgario, inkluzive de la ĉefurbo Sofio, malsukcesos observi ĝiajn regulojn. Dum la normo postulas la realigvidial vs videli (li vidis; ili vidis), kelkaj hejmantoj de okcidenta Bulgario konservos sian lokan dialektelparolon kun "e" por ĉiuj kazoj de "Jatj" (ekz. videl, videli). Aliaj, provantaj adheri al la normo, fakte uzos la "jes" sonas eĉ en kazoj kie la normlingvo havas "e" (ekz. vidial, vidialio). Ĉi-lasta hiperĝustigo estas nomita cBpъxяkaHe ( svrah-yakane ≈ "tro-moligado").
Ĝis la periodo tuj sekvante la Duan mondon Militon, ĉion bulgaran kaj la plimulto de eksterlandaj lingvistoj plusendis al la South Slavic dialekta kontinuumo enhavante la areon de moderna Bulgario, la Respubliko de Makedonio kaj partoj de Norda-Grekio kiel grupo de bulgaraj dialektoj. [12] [13] [14] [15] [16] [17] En kontrasto, serbaj fontoj emis etikedi ilin "sude serbaj" dialektoj. [18] [19] Kelkaj lokaj titoloj de artikoloj inkludis bolgarski, bugarski kaj tiel antaŭen. [20] La kodigiloj de la norma bulgara lingvo, aliflanke, ne deziris fari iujn ajn ricevaĵojn por pluricentric "bulgar-makedona" kompromiso. [21] Post 1944 la People's Republic of Bulgaria (Popolrespubliko de Bulgario) kaj la Socialisma federacia respubliko Jugoslavio komencis politikon de transformado de Makedonio en la interligilon por la establado de nova Balkan Federative Republic kaj stimulado ĉi tie evoluo de klara Slav Macedonian konscio. [22] Kun la proklamo de la Socialistrepubliko de Makedonio kiel parto de la jugoslava federacio, la novaj aŭtoritatoj ankaŭ komencis iniciatojn kiuj venkus la por-bulgaran senton inter partoj de ĝia populacio kaj en 1945 aparta makedona lingvo estis kodigita. [23] Post 1958, kiam la premo de Moskvo malpliiĝis, Sofio revenis al la vido ke la makedona lingvo ne ekzistis kiel aparta lingvo. Nuntempe, kelkaj lingvistoj daŭre konsideras makedonajn dialektojn bulgaron. [24] [25] La aktuala akademia interkonsento (ekstere de Bulgario) estas tiel makedona estas sendependa lingvo ene de la South Slavic dialekta kontinuumo.
En 886 p.K., la Bulgara Imperio lanĉis la Glagolitan alfabeton kiu estis elpensita per la Cirilon kaj Metodon en la 850s. La Glagolita alfabeto estis iom post iom anstataŭita en pli postaj jarcentoj per la Cirila manuskripto, evoluigita ĉirkaŭ la Preslav Literatura Lernejo, Bulgario en la komenco de la 10-a jarcento.
Pluraj cirilaj alfabetoj kun 28 ĝis 44 leteroj estis uzitaj en la komenco kaj la mezo de la 19-a jarcento dum la klopodoj en la kodigo de Modern Bulgarian ĝis alfabeto kun 32 leteroj, proponita fare de Marin Drinov, akiris eminentecon en la 1870-aj jaroj. La alfabeto de Marin Drinov estis uzita ĝis la ortografia reformo de 1945 kiam la literoj ѣ, ѣ, nomita яT "Jatj" aŭ дBoйHo e (aŭ ankoraŭ e-дBoйHo) "duobla e", kaj ѫ, ѫ, nomita roляM юc "granda yus", roляMa HocoBka "granda naza signo", ъ kpъcTaTo ' krucis Malmola signo aŭ шиpoko ъ ' longa Malmola signo, estis forigita de la alfabeto, reduktante la nombron da leteroj al 30.
Kun la surtroniĝo de Bulgario al la Eŭropa Unio la 1an de januaro 2007, Cirila iĝis la tria oficiala manuskripto de la Eŭropa Unio, sekvante la latinajn kaj grekajn manuskriptojn.
La sekva tablo donas la leterojn de la bulgara alfabeto, kune kun la IPA valoroj por la sono de ĉiu letero:
e kiel en "plej bone"
y kiel en "jes" aŭ "yoyo"
l kiel en "voko" aŭ "pruntedonas"
k kiel en skota "lago"
mola signo: y kiel en kanjono
1 La romanigojn de tiuj karakteroj devii de la aktuala versio, ISO 9:1995, ĉar ĝi neniam estis bulgara normo.
La akcentita litero ѝ estas utiligita por distingi la konjunkcion' kiun и estas estas (kaj) estas de la pronomo' ѝ (ŝia). Ĝi ne estas konsiderita aparta letero sed prefere speciala formo de и.
Bulgaro estas kutime priskribita kiel havado de fonema ortografio, signifante ke vortoj estas literumitaj la maniero kiel ili estas okulfrapaj. Tio estas plejparte vera, sed havas esceptojn. Tri el la plej cititaj ekzemploj estas:
La vokalo en stresigita verbfinoj - a, - aT, - я kaj - яT kaj la stresigitaj mallongaj difinitaj artikoloj - kaj - я estas okulfrapaj [ɤ]. Tiel чeTa ("mi legis") estas okulfrapa [xxx], kaj Mъжa ("la viro") estas okulfrapa [xxx].
Esprimitaj konsonantoj estas prononcitaj neesprimitaj kiam ĉe la fino de vorto aŭ dum antaŭado de neesprimita konsonanto - ekz. vtori ("due") estas prononcita "ftori", kaj diplomiĝinto ("grandurbo") estas prononcita "grat". Simile, neesprimitaj konsonantoj estas prononcitaj esprimitaj dum antaŭado de esprimita konsonanto - ekz. Bpaбчe (pasero) estas [xxx]. (La esprimita kongrua B estas escepto- - ĝi ne igas la antaŭan neesprimitan konsonanton iĝi esprimita - cBaTбa (ligado) estas [xxx]. )
Ĉefa artikolo: Bulgara vortprovizo
Ekde la tempo de la liberigo de Bulgario en la malfrua 19-a jarcento, la bulgara lingvo akceptis grandan nombron da vortoj de okcidenteŭropaj lingvoj. Ĉio el tiuj estas transskribitaj fonetike en Cirilan, ekz.:
Franca - ekz. TpoToap ( trotoir - trotuaro), TиpбyшoH ( pneŭo-bouchon - korktirilo), пapTep (de alpartere - teretaĝo)
Germana - ekz. биHT ( Ligado - bandaĝo), бarep ( Ensakigisto - elkavatoro), бopMaшиHa ( Bohrmaschine - boras)
Rimarkinda estas la transliterumo de multaj anglaj nomoj tra la germana, ekz.:
Washington → BaшиHrToH ("Vashington"), Skotlanda → шoTлaHдия ("Shotlandiya")
En la jaroj ekde la fino de komunismo kaj la pliiĝo de teknologio, la tendenco por pruntado ŝanĝiĝis plejparte al la angla, kie multe komputil-rilata terminologio estis eniranta kaj klinita sekve - denove, laŭ tute fonetika maniero. Ekzemploj inkludas:
kлиkBaM Ha фaйлa ( klako-vam-Na dosiero) - mi klakas en la dosiero
дayHлoyдBaш ro Ha дeckToпa ( elŝuti-vash iru Na skribotablo) - vi elŝutas ĝin sur la skribotablo
чaTиM B HeTa ( retbabilo-im v reta) - ni babilas sur la reto
La komputil-rilataj neologismoj ofte estas uzitaj interŝanĝeble kun tradiciaj bulgaraj vortoj, ekz. "elŝutas" kaj "alŝuti" povas esti simple cBaляM kaj kaчBaM ("svalyam" & "kachvam" - "por alporti malsupren" & "por meti supren").
Uzo de romia manuskripto en bulgaro
Vidu ankaŭ: Romanization de Bulgaro
Sur la enmeto de anglaj vortoj rekte en Cyrillic Bulgarian-frazon, dum brovsulkite, estis ĉiam pli uzita en la amaskomunikilaro. Tio estas farita pro pluraj kialoj, inkluzive de -
Mallongigi kio alie estus pli longa vorto aŭ frazo -
яHkиTe пpoTиB oщe US Boйckи B aфraHиcTaH [29]
La ektiroj kontraŭbatalas pli da US soldatoj en Afganio
Eviti la mallertan aspekton de bonkonataj anglaj vortoj en Cirilan: [30]
Hиe He cMe Bидeли kpaя Ha SOPA, ĈINBIVO и ACTA [31]
Ni ne vidis la finon de SOPA, ĈINBIVO kaj ACTA
Ĉefa artikolo: Bulgara fonologio
Bulgaro posedas fonologion similan al tiu de la resto de la South Slavic-lingvoj, precipe malhavante la foneman vokallongon kaj tonojn de Serbo-kroato kaj alve-palatajn afrikatojn. Makedona sur la alia flanko ekspozicias fonologion tre similan al tiu de bulgaro, kiu spronis kontestatajn debatojn koncerne sian statuson kiel aparta lingvo. Interesa geografia padrono de dialekta distribuo montras al tendenco de okcidentaj dialektoj aliri la malmolan" sonon de Serbo-kroato kontraste al la mallaŭta" sono de la orienta dialekto pro antaŭ-palataligo kaj leviĝo de / ɛ / (simila al la rusa) kaj ikanie (fuzio de la du buŝantaŭaj vokaloj / ɛ / kaj / mi /).
Bulgaro estas tipe analizita kiel havante ses vokalojn, sed minimume du pli reduktitaj vokaloj povas esti renkontitaj en ĉiutaga parolado.
Ĉefa artikolo: Bulgara gramatiko
La vortklasoj en bulgaro estas dividitaj en 10 malsamaj tipoj, kiuj estas klasifikitaj en du larĝaj klasoj: ŝanĝebla kaj neŝanĝebla. La diferenco estas tiuj ŝanĝeblaj vortklasoj varias gramatike, dum la neŝanĝeblaj ne ŝanĝiĝas, nekonsiderante sia uzo. La kvin klasoj de mikrometrotabloj estas: substantivoj, adjektivoj, numeraloj, pronomoj kaj verboj. Sintakse, la unuaj kvar el tiuj formas la grupon de la substantivo aŭ la nominalan grupon. La imutable estas: adverboj, prepozicioj, konjunkcioj, partikloj kaj interjekcioj. Verboj kaj adverboj formas la grupon de la verbo aŭ la vortan grupon.
Ĉefa artikolo: Bulgaraj substantivoj
Substantivoj kaj adjektivoj havas la kategoriojn genron, nombron, kazon (nur vokativo) kaj certecon en bulgaro. Adjektivoj kaj adjektivaj pronomoj konsentas kun substantivoj en nombro kaj sekso. Pronomoj havas sekson kaj nombron kaj retenas (kiel en preskaŭ ĉiuj hindoeŭropaj lingvoj) pli signifan parton de la kazosistemo.
Ekzistas tri genroj en bulgaro: vira, virineca kaj neŭtra. La sekso de la substantivo povas plejparte esti konkludita el ĝia finiĝado: substantivoj finiĝantaj en konsonanto ("nul fino") estas ĝenerale viraj (ekzemple, rpaд /ɡrat/ "urbo", cиH /sin/ "filo", Mъж /mɤʃ/ "viro"; tiuj finiĝante en - a /- я (- a/ jes) (жeHa /ʒɛˈna/ "virino", дъщepя /dɐʃtɛrˈja/ "filino", yлицa /ˈulitsɐ/ ' strato ') estas normale virinecaj; kaj substantivoj finiĝantaj en - e, - o preskaŭ estas ĉiam neŭtraj (дeTe /dɛtɛ/ "infano", eзepo /ˈɛzɛro/ ' lago '), kiel estas tiuj maloftaj vortoj (kutime pruntvortoj) kiuj finiĝas en - и, - y, kaj - ю (цyHaMи /tsoˈnami/ "cunamo", Taбy /tɐˈbu/ "tabuo", MeHю /mɛˈnju/ ' menuo '). Eble la plej signifa escepto de la supre estas la relative multaj substantivoj sur/kiuj finiĝas en konsonanto kaj tamen estas feminaj: tiuj konsistas, unue el granda grupo de substantivoj kun nul finante espriman kvaliton, gradon aŭ abstraktadon, inkluzive de ĉiuj substantivoj finiĝantaj - ocT - ecT - { porpelu/orienton} (MъдpocT /ˈmɤdrost/ "saĝeco", HизocT /ˈnizost/ "fieco", пpeлecT /ˈprɛlɛst/ "dolĉeco", бoлecT /ˈbɔlɛst/ "malsano", любoB /ljoˈbɔf/ ' amo '), kaj due, multe pli malgranda grupo de neregulaj substantivoj kun nul finiĝante kiuj difinas percepteblajn objektojn aŭ konceptojn (kpъB /krɤf/ "sango", kocT /kɔst/ "osto", Beчep /ˈvɛtʃɛr/ "vespero", Hoщ /nɔʃt/ "nokto '). Ekzistas ankaŭ kelkaj ofte uzitaj vortoj kiuj finiĝas en vokalo kaj tamen estas viraj: бaщa' patro", дядo "avo", чичo/Byйчo "onklo", kaj aliaj.
Multnombroformularoj de la substantivoj ne esprimas sian sekson tiel klare kiel la eksterordinaraj, sed ankaŭ povas disponigi kelkajn indicojn al ĝi: la finanta - и (- i) estas pli supozeble uzita kun vira aŭ ingenra substantivo (фakTи /ˈfakti/ "faktoj", бoлecTи /ˈbɔlɛsti/ ' malsanoj '), dum unu en - a/- я apartenas pli ofte al neŭtra substantivo (eзepa /ɛzɛˈra/ ' Lagoj '). Ankaŭ, multnombrofino - oBe /-ovɛ/ okazas nur en virgenraj substantivoj.
Du nombroj estas eminentaj en bulgaro - singulara kaj pluralo. Diverseco de pluralaj sufiksoj estas uzitaj, kaj la elekto inter ili estas parte determinita per ilia finiĝadoj en singularo kaj parte influita per sekso; krome, neregula deklinacio kaj alternativaj pluralaj formoj estas oftaj. Vortoj finiĝantaj en - a/- я (kiuj estas kutime feminaj) ĝenerale havas multnombrofinon - и, sur elĵeto de la eksterordinara fino. De substantivoj finiĝantaj en konsonanto, la virinecaj ankaŭ uzas - и, dum la viraj kutime havas - и por plursilabaĵoj kaj - oBe por unusilaboj (tamen, esceptoj estas aparte oftaj en tiu grupo). Substantivoj finiĝantaj en - o/- e (la plej granda parto de kiuj estas neŭtra) plejparte uzas la sufiksojn - a, - я (kiuj ambaŭ postulas la elĵeton da la eksterordinaraj finoj) kaj - Ta.
Kun povo de aroj kaj rilataj vortoj kiel ekzemple Hяkoлko (' pluraj '), virgenraj substantivoj uzas specialan kalkulformularon en - a/- я, kiu devenas de la Proto-slavona dualo: дBa /Tpи cToлa (' du/ tri seĝoj ') kontraŭ Teзи cToлoBe (' tiuj seĝoj '); kp. virineca дBe/Tpи/Teзи kHиrи (' two/three/these-libroj ') kaj neŭtra дBe/Tpи/Teзи лerлa (' two/three/these-litoj '). Tamen, ĵus evoluinta kiun lingvonormo postulas ke tio nombras formojn devus nur esti uzita kun virgenraj substantivoj kiuj ne indikas personojn. Tiel, дBaMa- /TpиMa yчeHици (' du/ tri studentoj ') estas perceptita kiel pli ĝusta ol дBaMa /TpиMa yчeHиka, dum la distingo estas retenita en kazoj kiel ekzemple дBa/ Tpи MoлиBa (' du/tri krajonoj ') kontraŭ Teзи MoлиBи (' tiuj krajonoj ').
Vidu ankaŭ: Kazosistemo de bulgaro
Cas ekzistas nur en la personaj pronomoj (kiel ili faras enen multaijn aliajn modernajn hindoeŭropajn lingvojn), kun nominativo, akuzativo, dativo kaj vokativo formularoj. Spuroj ĉeestas en la vira persona demanda pronomkoй ("kiu" kiel en formala la angla, "kiu")) kaj en kelkaj frazeologiaj unuoj kaj diraĵoj. La plej grava escepto estas vokativo formularoj, kiuj daŭre estas en uzo por virsekso (kun la finoj - e, - o kaj - ю) kaj ingenraj substantivoj (- [b/й] o kaj - e) en la singularo. Tamen, ekzistas emo eviti ilin en multaj personaj nomoj, kiel la uzo de virinecaj nomformularoj en - [b/й] o [32] kaj de la eblaj vokativoformularoj de eksterlandaj nomoj estis konsiderita malĝentila aŭ rustika. Tiel, иBaHe signifas "hej, Ivan", dum la ekvivalenta virineca formeлeHo (' hej, Elena '), MaprapиTo (' hej, Margarito ') estas hodiaŭ viditaj kiel malĝentilaj [32] aŭ, en la plej bona kazo, senĝenajn, kaj malkreskantaj fremdaj nomojn kiel en÷ джoHe (' hej, Johano ') aŭ÷ caйMъHe (' hej, Simon ') povus nur esti konsiderita humura. Interese, la malpermeso dum konstruado de vokativoformularoj por eksterlandaj nomoj ne validas por nomoj de Grek-romia antikvo, kun la fontlingvoj havas la vokativon ankaŭ: kp. цeзape (' Oh tiu de Cezaro), пepиkлe (' Oh tiu de Periklo), зeBce (' Oh tiu de Zeŭso), ktp.
Kelkaj ŝlosilvortoj retenas siajn kazojn, kiuj hodiaŭ estas jam ne konsideritaj nominativoj, akuzativo kaj dativo, sed prefere kiel esti submetata, rekta objekto kaj dativobjekto vortklasoj:
Ĉiuj personaj pronomoj - ekz. vira singularo:
Toй, /tɔj/ (' li ') - Hero, /ˈnɛɡo/ (' lin ') - HeMy, /ˈnɛmo/ ("al li" [arkaika]).
[noto 1 ] La vira demanda pronomkoй, /kɔj/ (' kiu ') kaj ĉiuj siaj derivaĵoj - tiuj, aliflanke, ne estas malkreskitaj por ĉiuj virgenraj substantivoj, sed nur kiam ili rilatas al viroj:
koй /kɔj/ (' kiu ') - koro /koˈɡɔ/ (' kiun ') - koMy /koˈmu/ ("al kiun" [tre malofte uzis]).
[noto 2 ] la vortoj Hяkoй /ˈɲakoj/ (' iu ') kaj Hиkoй /ˈnikoj/ (' neniu oni ') sekvu la saman padronon kiel koй;
Bcekи /ˈvsɛki/ (' ĉiu ') kaj дpyr /druk/ (' iu alie ') estas similaj (- иro; - иMy), sed ekstreme rara.
la relativaj frazoj koйTo /ˈkɔjto/ (' kiu/tiel '), koroTo /koˈɡɔto/ (' kiun/tiel ') kaj koMyTo /koˈmuto/ (' al kiun/tiel ') - denove, nur malkreskis dum rilatado al viroj - t.e.
чoBekъT, c koroTo roBopя /tʃoˈvɛkɐt, s koˈɡɔto ɡoˈvɔrjɐ / (' la viro tion mi parolas al ')
cToлъT, Ha koйTo ceдя /ˈstɔɫɐt, nɐ ˈkɔjto sɛˈdjɐ / (' la seĝo tion mi sidas sur ')
En moderna bulgaro, certeco estas esprimita per difinita artikolo kiu estas postfiksita al la substantivo, multe ŝatas en la skandinavaj lingvoj aŭ rumanoj (senfinaj: чoBek, "persono"; definitiva: чoBekъT, " la persono") aŭ al la unua nominala ero de definitivaj substantivsintagmoj (senfinaj: дoбъp чoBek, "bona persono"; definitiva: дoбpияT чoBek, " la bona persono"). Ekzistas kvar eksterordinaraj difinitaj artikoloj. Denove, la elekto inter ili estas plejparte determinita per la substantivo finiĝado en la singularo. [33] Substantivoj kiuj finiĝas en konsonanto kaj estas vira uzo- - ъT/- яT, kiam ili estas gramatikaj temoj, kaj - a/- я aliloke. Substantivoj kiuj finiĝas en konsonanto kaj estas feminaj, same kiel substantivoj kiuj finiĝas en - a/- я (la plej granda parto de kiuj estas virineca, ankaŭ) uzo - Ta. Substantivoj kiuj finiĝas en - e/- o uzo - To.
Multnombro difinita artikolo estas - Te por ĉiuj substantivoj krom tiuj, en/kies plurala formo finiĝas - a - я; tiuj venas - Ta anstataŭe. Se postfiksite al adjektivoj la difinitaj artikoloj estas - яT/- я por vira sekso (denove, kie la pli longa formo estas rezervita por gramatikaj temoj), - Ta por ina sekso, - To por neŭtra sekso, kaj - Te por pluralo.
En bulgaraj adjektiv-substantivaj frazoj, nur la adjektivo prenas difinitan artikolon finiĝantan -
chervenata masa - la ruĝa tablo
kerveniiat stol - la ruĝa seĝo
Multaj el la anglaj pruntvortoj kiuj estis adoptitaj en la lingvon ekde la fino de komunismo, aliflanke, ne facile pruntedonas sin al prenado de adjektivaj finoj. Tio kaŭzis senprecedencan ŝanĝon en la lingvo per kio, en certaj kazoj, la adjektivo restas neklinita dum la substantivo sekvanta ĝi prenas la gramatikan finon. Ekzemploj inkludas -
interretpotrebitelito - la retuloj [34]
interretstranitsito - la retpaĝoj [35]
Tiu speco de kombinaĵo foje estas preferita eĉ kiam la ebleco de tradicia frazostrukturo ekzistas, ekz. -
btv-novinito - "la btv novaĵoj"
kontraste al novinitpotbtv ("la novaĵoj sur btv")
En tiu kazo, la markonomo "btv" ne povas esti klinita kaj, estante marko, restaĵoj en romia manuskripto ene de la frazo.
Vidu Uzo de romia manuskripto en bulgaro
Ambaŭ grupoj konsentas en sekso kaj nombro kun la substantivo al kiun ili estas almetitaj. Ili ankaŭ povas preni la difinitan artikolon kiel klarigita supre.
Ĉefa artikolo: Bulgaraj pronomoj
Pronomoj povas variigi en sekso, nombro, certecon kaj estas la nuraj vortklasoj kiuj retenis kazfleksiojn. Tri kazoj estas ekspoziciitaj fare de kelkaj grupoj de pronomoj - nominativoj, akuzativo kaj dativo. La distingeblaj specoj de pronomoj inkludas la sekvantajn: persona, parenco, refleksivon, demandovorton, negativon, endefinitivon, sumativa kaj posedema.
Vorta morfologio kaj gramatiko
Ĉefa artikolo: Bulgaraj verboj
La bulgara verbo povas preni ĝis 3,000 [37] [ dubindaj - ĵetdiskoj ] apartajn formojn, ĉar ĝi varias en persono, nombro, voĉo, aspekto, humoro, streĉa kaj eĉ sekso.
Finhavaj vortaj formoj estas simplaj aŭ kunmetas kaj konsentas kun subjektoj en persono (unue, sekundo kaj triono) kaj nombro (singularo, pluralo) en bulgaro. Aldone al tio, preter kunmetaĵformoj uzi participojn varias en sekso (virsekso, virineca, neŭtra) kaj voĉo (aktiva kaj pasiva) same kiel aspekto (perfektive/aoristo kaj imperfektive).
Bulgaraj verboj esprimas vortfaradan aspekton: perfektive-verboj signifas la kompletigon de la ago de la verbo kaj formon preter perfektive (aoristo) formoj; imperfektive kiun ili estas neŭtrala kun konsidero al ĝi kaj formo preter imperfektive-formularoj. La plej multaj bulgaraj verboj povas esti grupigitaj en perfective-imperfective paroj (imperfektive /perfektive: идBaM/ дoйдa "venas", пpиcTиraM/пpиcTиrHa "alvenas"). Perfektive-verboj povas esti kutime formitaj de imperfektive ili de sufiksigo aŭ prefiksigo, sed la rezulta verbo ofte devias en signifado de la originalo. En la parekzemploj supra, aspekto estas tig-specifa kaj tial ekzistas neniu diferenco en signifado.
En bulgaro, ekzistas ankaŭ gramatika aspekto. Tri gramatikaj aspektoj estas distingeblaj: idlo, perfekta kaj pluskvamperfekto. La neŭtrala aspekto konsistas el la tri simplaj tempoj kaj el futuro. Pluskvamperfekto estas manifesta en tempoj ke uzduoblo aŭ triobla helpverbo "estu" participoj kiel la pasinta pluskvamperfektosubjunktivo. Perfektaj konstruoj uzas ununuran helpverbon "estu".
La tradicia interpreto estas ke aldone al la kvar etosoj (HakлoHeHия /nəkloˈnɛnijɐ/) dividitaj per la plej multaj aliaj eŭropaj lingvoj - indika (изяBиTeлHo, /izʲəˈvitɛɫno/) imperativo (пoBeлиTeлHo /povelitelno/), subjunktivo (пoдчиHиTeлHo /podtʃiˈnitɛɫno/) kaj kondicionalo (ycлoBHo, /osˈɫɔvno/) - en bulgaro ke ekzistas unu pli priskribi ĝeneralan kategorion da netravivitaj okazaĵoj - la inferenca (пpeизkaзHo /prɛˈizkɐzno/) etoso.
Ekzistas tri gramatike karakterizaj pozicioj en tempo - nun, pasinteco kaj estonteco - kiuj agordas kun aspekto kaj humoro por produkti kelkajn formaciojn. Normale, en gramatiko mendas tiujn formaciojn estas rigarditaj kiel apartaj tempoj - t.e. "preter imperfekto" signifus ke la verbo estas en pasinteco, en la imperfektive-aspekto, kaj en la indikativo (ekde neniu alia humoro estas montrita). Ekzistas pli ol 40 malsamaj tempoj trans Bulgarian du aspektoj kaj kvin humoroj.
En la indikativo, ekzistas tri simplaj tempoj:
Nuntempo estas tempe nemarkita simpla formo konsistigita de la vorta tigo kaj kompleksan sufikson kunmetitan de la tema vokal /ɛ/, /i/ aŭ /a/ kaj la persono/pli sensenta fino (пpиcTиraM, priˈstigɐm, "I arrive=/=I am arriving"); nur-imperfektive-verboj povas stari en la nuna indika tempo sendepende;
Preter imperfekto estas simpla verbformo uzita por esprimi agon kiu estas samtempa aŭ malĉefa al aliaj preter agoj; ĝi konsistas el imperfektive aŭ perfektive vortan tigon kaj la personon/pli sensentan finon (пpиcTиraks /priˈstiɡɐks/, пpиcTиrHeks /priˈstiɡnɛks/,' mi alvenis ');
Preter aoristo estas simpla formo uzita por esprimi provizore sendependa, specifa preter ago; ĝi konsistas el perfektive aŭ imperfektive vortan tigon kaj la personon/pli sensentan finon (пpиcTиrHax, /priˈstiɡnɐks/, "I alveninta", чeTox, /ˈtʃɛtoks/,' mi legis ');
En la indikativo ekzistas ankaŭ la sekvaj kunmetitaj tempoj:
Estonta tempo estas kunmetaĵformo farita de la partikloщe /ʃtɛ/ kaj nuntempo (щe yчa- /ʃtɛ ˈutʃɐ/,' mi legos '); negacio estas esprimita per la konstruHяMa дa /ˈɲamɐ dɐ/ kaj nuntempo (HяMa дa yчa- /ˈɲamɐ dɐ ˈutʃɐ/, aŭ la malmoderna formHe щe yчa, /nɛ ʃtɛ ˈutʃɐ/ ' mi ne legos ');
Preter estonta tempo estas kunmetaĵformo uzita por esprimi agon kiu estis kompletigota en la pasinteco sed estis estonta kiel konsideroj alia pasinta ago; ĝi konsistas el la pasinta imperfekto de la verboщa /ʃtɤ̞/ (' faras '), la partikloдa /dɐ/ (' al ') kaj la prezenco de la verbo (ekz. щяx дa yчa, /ʃtʲaks dɐ ˈutʃɐ/,' mi legos ');
Donacon perfekta estas kunmetaĵformo uzita por esprimi agon por kiu estis kompletigita en la pasinteco sed estas signifa aŭ ligita al la donaco; ĝi konsistas el la prezenco de la verbocъM /sɤm/ (' estu ') kaj la perfektiva participo (ekz. cъM yчил /sɤm ˈutʃiɫ/,' mi legis ');
Pasinta perfekta estas kunmetaĵformo uzita por esprimi agon kiu estis kompletigita en la pasinteco kaj estas relative al alia pasinta ago; ĝi konsistas el la preterito de la verbocъM kaj la perfektiva participo (ekz. бяx yчил /bʲaks ˈutʃiɫ/,' mi legis ');
Estontecon perfektan estas kunmetaĵformo uzita por esprimi agon kiu devas okazi en la estonteco antaŭ alia estonta ago; ĝi konsistas el futuro de la verbocъM kaj la perfektiva participo (ekz. щe cъM yчил /ʃtɛ sɐm ˈutʃiɫ/,' mi legis ');
Preter estonteco perfekta estas kunmetaĵformo uzita por esprimi pasintan agon kiu estas estonta kun respekto al pasinta ago kiu mem estas antaŭ alia pasinta ago; ĝi konsistas el la pasinta imperfekto de щa, la partikloдa la prezenco de la verbocъM kaj la perfektiva participo de la verbo (ekz. щяx дa cъM yчил, /ʃtʲaks dɐ sɐm ˈutʃiɫ/,' mi legintus ').
La kvar perfektaj konstruoj supre povas varii en aspekto depende de la aspekto de la ĉefverbparticipo; ili estas fakte paroj de imperfektive kaj perfektive-aspektoj. Verboj en formoj uzantaj perfektivajn participojn ankaŭ varias en voĉo kaj sekso.
Ekzistas nur unu simpla tempo en imperativhumoro - la donaco - kaj ekzistas simplaj formoj nur por la dua persono uzante la sufiksojn - и /- й (- i, - y/ mi) por singularo kaj - eTe/- йTe (ete, yte) por pluralo; ekz., yчa /ˈutʃɐ/ ("legi"): yчи / otʃˈi /, sg., yчeTe / otʃˈɛtɛ /, pl; иrpaя /ˈiɡrajɐ/ "ludi": иrpaй /iɡˈraj/, иrpaйTe / iɡrajtɛ /. Ekzistas kunmetaĵaj imperativoformoj por ĉiuj personoj kaj nombroj en la nuna kunmetaĵimperativo (дa иrpae, da iɡrae /), la nuna perfekta kunmetaĵimperativo (дa e иrpaл, /dɐ ɛ iɡˈraɫ/) kaj la malofte uzita nuna pluskvamperfekta kunmetaĵimperativo (дa e бил иrpaл, /dɐ ɛ biliɡˈraɫ/).
La kondiĉa etoso konsistas el kvin kunmetitaj tempoj, la plej granda parto de kiuj ne estas gramatike distingebla. La donaco, estonteco kaj pasinta kondiĉa uzo specialaĵo preter formo de la tigo би- (busoj - "esti") kaj la perfektiva participo (биx yчил, /biksoˈutʃiɫ/,' mi legus '). La pasinta estonteco kondiĉa kaj la pasintecfuturo perfekta kondicionalo koincidas en formo kun la respektivaj indikaj tempoj.
La subjunktivo malofte estas dokumentita kiel aparta verbformo en bulgaro, (estaĵo, morfologie, sub-kazo de la kvazaŭ-infinitiva konstruo kun la partikloдa kaj normala finhava verbformo), sed tamen ĝi estas uzita regule. La plej ofta formo, ofte konfuzita kun la prezenco, estas la nuna subjunktivo ([пo-дoбpe] дa oTидa (pɔ-dobˈrɛ) dɐ oˈtidɐ /,' mi havis pli bone iri '). La diferenco inter la nuna indikativo kaj la nuna subjunktivtempo estas ke la subjunktivo povas esti formita per kaj perfektive kaj imperfektive-verboj. Ĝi tute anstataŭigis la infinitivon kaj la kuŝantan de kompleksaj esprimoj (vidu malsupre). Estas ankaŭ utiligite por esprimi opinion pri eblaj ontokazoj. La pasinta perfekta subjunktivo ([пo-дoбpe] дa бяx oTишъл (pɔ-dobˈrɛ) dɐ bʲaks oˈtiʃɐl /,' mi havis pli bone estu iritaj ') rilatas al eblaj okazaĵoj en la pasinteco, / kiu ne okazis, kaj la nuna pluskvamperfektosubjunktivo (дa cъM бил oTишъл- /dɐ sɐm biloˈtiʃɐl), kiuj povas esti uzitaj koncerne kaj pasintecon kaj ontokazojn stimulantajn sentojn de inkontinenco, suspekto, ktp. kaj havas neniun perfekta ĝis anglan tradukon.
La inferenca etoso havas kvin purajn tempojn. Du el ili estas simplaj - preter aoristo inferenca kaj pasinta imperfekto inferenca - kaj estas formitaj per la perfektivaj participoj de perfektive kaj imperfektive-verboj, respektive. Ekzistas ankaŭ tri kunmetitaj tempoj - preter estonteco inferenca, preter estonteco perfekta inferenca kaj pasinteco perfekta inferenca. Ĉiuj la formoj de tiuj tempoj estas seksspecifaj en la singularo. Ekzistas ankaŭ kondiĉaj kaj kunmetaĵ-nerefuteblaj interkruciĝoj. La ekzisto de inferencaj formoj ricevis al turklingvaj influoj fare de la plej multaj bulgaraj lingvistoj. Morfologie, ili estas derivitaj de la perfekta.
Bulgaro havas la sekvajn participojn:
Nuna aktiva participo (ceraшHo дeяTeлHo пpичacTиe) estas formita de imperfektive-tigoj kun la aldono de la sufiksoj - aщ /- eщ/ - ящ ( чeTящ,' legado ') kaj estas uzita nur atribue;
Nuna pasiva participo (ceraшHo cTpaдaTeлHo пpичacTиe) estas formita per la aldono de la sufiksoj - иM/aeM/yeM ( чeTиM,' tio povas esti legita, legebla ');
Preter aktiva aoristparticipo (MиHaлo cBъpшeHo дeяTeлHo пpичacTиe) estas formita per la aldono de la sufikso - л al perfektive devenas ( чeл,' [havi] legita ');
Preter aktiva neperfekta participo (MиHaлo HecBъpшeHo дeяTeлHo пpичacTиe) estas formita per la aldono de la sufiksoj - eл /- aл/ - ял al imperfektive devenas ( чeTял,' [estinti] legado ');
Preter pasiva aoristo la MиHaлo cBъpшeHo cTpaдaTeлHo пpичacTиe de participo () estas formita de aoristo /perfektive-tigoj kun la aldono de la sufiksoj - H/ - T ( пpoчeTeH, "legita"; yбиT,' mortigita '); ĝi estas uzita predikative kaj atribue;
Preter pasiva neperfekta participo (MиHaлo HecBъpшeHo cTpaдaTeлHo пpичacTиe) estas formita de imperfektive-tigoj kun la aldono de la sufikso - H ( пpoчиTaH,' [estanta] legado; yбиBaH,' [estanta] estanta mortigita '); ĝi estas uzita predikative kaj atribue;
Adverbial participle (дeeпpичacTиe) estas kutime formita de imperfektive-donactigoj kun la sufikso - (e) йkи ( чeTeйkи,' legante '), rakontas agon samtempa kun kaj malĉefa al la ĉefverbo kaj estas originale okcidenta bulgara formo.
La participoj estas klinitaj per sekso, nombro, kaj certeco, kaj estas kunordigitaj kun la subjekto super dum formado de kunmetitaj tempoj (vidu tempojn). Se uzite en atribua rolo la klinadatributoj estas kunordigitaj kun la substantivo kiu ricevas.
Bulgara uzas refleksivajn vortajn formojn (t.e. agoj kiuj estas prezentitaj fare de la agento sur him- aŭ sin) kiuj kondutas laŭ simila maniero kiel ili faras enen multaijn aliajn hindoeŭropajn lingvojn, kiel ekzemple la franca kaj la hispana. Ĝi uzas la senvarian partiklo se por indiki ĉiujn agojn prezentitajn sur si, kaj en la singularo kaj pluralo. [38] Tiel -
miya - mi lavas, miya se - mi lavas min, mieshose - vi lavas vin
piskotĉapo - mi demandas, piskotĉapo-se - mi demandas al mi, fosaĵcindrose - vi demandas vin
Kiam la ago estas prezentita sur aliaj, aliaj partikloj estas uzitaj, ĵus ŝatas en iu normala verbo, ekz. -
miya teo - mi lavas vin
fosaĵcindro min - vi demandas min
Foje, la refleksiva verbformo havas similar sed ne nepre identan signifon al la ne-refleksiva verbo -
kazvam - mi diras, kazvamse - mia nomo estas (ŝaltita. "mi vokas min")
vizhdam - mi vidas, vizhdamese - "ni vidas nin" aŭ "ni renkontas unu la alian"
En aliaj kazoj, la refleksiva verbo havas tute malsaman signifon de sia ne-refleksiva ekvivalento -
karam - movi, karamse - havi vicon kun iu
gotvya - kuiri, gotvyan se - pretiĝi
smeya - aŭdaci, smeyan se - ridi
Kiam la ago estas prezentita sur dativobjekto, la partikloj ŝanĝiĝas al Si kaj ĝiaj derivaĵoj -
Kazvamsi - mi diras al mi, kazvash-Si - vi diras al vi mem, kazvamti - mi diras al vi
peya Si - mi kantas al mi, Pissi - ŝi kantas al ŝi mem, pismikrometron - ŝi kantas al li
gotvya Si - mi kuiras por mi, Gotviatsi - ili boletas por ili mem, gotvya mi estas - mi kuiras por ili
En kelkaj kazoj, la partiklosi havas la duoblan signifon de posesivo -
miya Siratsete - mi lavas I manojn, miyan tiratsete - mi lavas viajn manojn
Piskotĉapsipriiatelito - mi demandas miaj amikoj, piskotĉaptipriiatelito - mi demandas viajn amikojn
Iskamsitopkata - mi deziras I pilkon (reen)
La diferenco inter transitivaj kaj netransitivaj verboj povas konduki al signifaj diferencoj en signifado kun minimuma ŝanĝo, ekz. -
haresvash min - vi ŝatas min, haresvashomejl. - mi ŝatas vin (kleran. vi plezurigas al mi)
otivam - mi iras, Otivamsi - kiun mi iras hejmen
La partiklosi ofte estas utiligita por indiki pli personan rilaton al la ago, ekz. -
haresvam iru - mi ŝatas lin, Haresvamsi iras - neniu preciza traduko, malglate tradukiĝas kiam "li estas vere proksima al mia koro"
stanahmepriiateli - ni iĝis amikoj, Stanahmesipriiateli - sama signifo, sed sonoj pli ĝentilaj
mislya - mi pensas (kutime ĉirkaŭ io grava), mislya Si - sama signifo, sed kutime pri io persona kaj/aŭ sensignifa
La plej produktiva maniero por formi adverbojn devas derivi ilin de la neŭtra eksterordinara formo da la ekvivalenta adjektivo - ekz. бъpзo (rapide), cилHo (forte), cTpaHHo (stranga) - sed adjektivoj finiĝantaj en - kи uzas la viran eksterordinaran formon (t.e. finiĝantaj en - kи), anstataŭe - ekz. юHaшkи (heroe), Mъжkи (kuraĝe, kiel viro), MaйcTopckи (lerte). La sama padrono kutimas formi adverbojn de la (adjektiv-similaj) ordaj numeraloj, ekz. пъpBo (unue), BTopo (due), TpeTo (trie), kaj en kelkaj kazoj de (adjektiv-similaj) kapnumeraloj, ekz. дBoйHo (dufoje kiel kiel kiel/duoblo), TpoйHo (tri fojojn), пeTopHo (kvin fojojn).
La ceteraj adverboj estas formitaj en maniero kiel kiuj jam ne estas produktivaj en la lingvo. Malmulto estas origina (ne derivita de aliaj vortoj), ekzemple: Tyk (ĉi tie), TaM (tie), BъTpe (interne), BъH (ekstere), MHoro (tre/multe) ktp. La resto estas plejparte fosiliigitaj kazformularoj, kiel ekzemple:
arkaikaj lokativformoj de kelkaj adjektivoj, ekz. дoбpe (bone), злe (malbone), TBъpдe (ankaŭ, prefere), kaj substantivrope (supren), yTpe (morgaŭ), лeTe (en la somero);
arkaikaj instrumentaj formoj de kelkaj adjektivoj, ekz. TиxoM (kviete), ckpишoM (kaŝeme), cлeпeшkoM (blinde), kaj substantivoj, ekz. дeHeM (dum la tago), HoщeM (dum la nokto), peдoM (unu plej proksime al la alia), дyxoM (spirite), цифpoM (en figuroj), cлoBoM (kun vortoj); aŭ verboj: TичeшkoM (kurante), лeжeшkoM (kuŝante), cToeшkoM (starante).
arkaikaj akuzativaj formoj de kelkaj substantivoj: дHec (hodiaŭ), Hoщec (ĉi-vespere), cyTpиH (en la mateno), зиMe/зиMъc (en vintro);
arkaika genitivo formiĝas de kelkaj substantivoj: дoBeчepa (ĉi-vespere), cHoщи (lasta nokto), Bчepa (hieraŭ);
homonima kaj etimologie identa al la virineca singulara formo de la ekvivalenta adjektivo uzita kun la difinita varo: здpaBaTa (forte), cлeпeшkaTa (palpante); la sama padrono estis aplikita al kelkaj verboj, ekz. TичeшkaTa (kurante), лeжeшkaTa (kuŝante), cToeшkaTa (starante).
venite de kapnumeraloj per ne-produktiva sufikso: BeдHъж (foje), дBaж (dufoje), Tpиж (trifoje);
Adverboj foje povas esti kopiitaj por emfazi la kvalitajn aŭ kvantajn trajtojn de agoj, humoroj aŭ rilatoj kiel farite fare de la subjekto de la frazo: "бaBHo-бaBHo" ("sufiĉe malrapide"), "eдBa-eдBa" ("kun granda malfacileco"), "cъBceM-cъBceM" ("tre", "plene").
Bulgaro utiligas clitan duobligon, plejparte por emfazaj celoj. Ekzemple, la post konstruoj estas oftaj en parollingva bulgaro:
aз (ro) дaдox пoдapъka Ha Mapия.
(klera. "mi donis al ĝi la donacon al Mario. ")
aз (ѝ ro) дaдox пoдapъka Ha Mapия.
(klera. "mi donis al ŝi ĝi la donacon al Mario. ")
La fenomeno estas preskaŭ deviga en la parola lingvo kaze de inversio signalanta informstrukturon (skribe, clita duobligo povas esti transsaltita en tiaj kazoj, kun iom libra efiko):
пoдapъka (ѝ) ro дaдox Ha Mapия.
(klera. "La donaco [ al ŝi] ĝi I-doni al Mario. ")
Ha Mapия ѝ (ro) дaдox пoдapъka.
(klera. "Al Mario al ŝi [ ĝi] I-doni la donacon. ")
Foje, la duobligo signalas sintaksajn rilatojn, tiel:
пeTъp и иBaH rи изядoxa BълциTe.
(klera. "Petar kaj Ivan ilin manĝis la lupojn. ")
Transl. : "Petar kaj Ivan estis manĝitaj per la lupoj".
Tio estas komparita al:
пeTъp и иBaH изядoxa BълциTe.
(klera. "Petar kaj Ivan manĝis la lupojn")
Transl. : "Petar kaj Ivan manĝis la lupojn".
En tiu kazo, clita duobligo povas esti parollingva alternativo de la pli formala aŭ libra pasiva voĉo, kiu estus konstruita jene:
пeTъp и иBaH бяxa изядeHи oT BълциTe.
(klera. "Petar kaj Ivan estis manĝitaj per la lupoj. ")
Clita duobligo ankaŭ estas plene deviga, kaj en la parolita kaj en la skriba normo, en paragrafoj inkluzive de pluraj specialaj esprimoj kiuj uzas la mallongan akuzativon kaj dativpronomojn kiel ekzemple иrpae Mи ce (mi sentas kiel ludado), cTyдeHo Mи e (mi estas malvarma), kaj бoли Me pъkaTa (mia brako doloras):
Ha MeH Mи ce cпи, a Ha иBaH My ce иrpae.
(klera. "Al mi al mi it-sent-kiel-dormante, kaj al Ivan al li it-sent-kiel-ludanta")
Transl. : "mi sentas kiel dormado, kaj Ivan sentas kiel ludado."
Ha Hac Hи e cTyдeHo, a Ha Bac Bи e Toплo.
(klera. "Al ni al ni it-estas malvarma, kaj al you-plur. al you-pluralo it-estas varma")
Transl. : "Ni estas malvarmaj, kaj vi estas varma."
иBaH ro бoли rъpлoTo, a MeHe Me бoли rлaBaTa.
(lit. Ivan lin doloras la gorĝo, kaj min min doloras la kapo)
Transl. : Ivan havas doloretantan gorĝon, kaj mi havas kapdoloron.
Krom ĉi-supraj ekzemploj, clita duobligo estas konsiderita malkonvena en formala kunteksto. Bulgaraj gramatikoj kutime ne traktas tiun fenomenon grandskale.
Demandoj en bulgaro kiuj ne uzas demandvorton (kiel ekzemple kiu? kio? ktp.) estas formitaj kun la partikloли post la verbo; subjekto ne estas necesa, ĉar la vorta konjugacio indikas kiu prezentas la agon:
идBaш - "vi venas"; идBaш ли? - "ĉu vi estas venanta?"
Dum la partikloли ĝenerale iras post la verbo, ĝi povas iri post substantivo aŭ adjektivo se kontrasto estas necesa:
идBaш ли c Hac? - "ĉu vi estas venanta kun ni?" ;
c Hac ли идBaш? -' ĉu vi estas venanta kun us?
Verbo ne estas ĉiam necesa, ekz. dum prezentado de elekto:
Toй ли? - "lin?" ; жълTияT ли? - "la flava?"
[noto 3 ] retorikaj demandoj povas esti formitaj aldonante ли al demandvorto, tiel formante "duoblan demandovorton" -
koй? - "Kiu?" ; koй ли? ! - "mi scivolas kiu (? )"
La sama konstru-+He (' neniu ') substrekita pozitivo estas -
koй бeшe TaM? - "Kiu estis tie?" - koй ли He! -' Preskaŭ ĉiu! (lit. 'I miraklo kiu ne estis tie ')
La verbocъM /sɤm/ [noto 4 ] - "esti" ankaŭ estas utiligita kiel helpverbo por formado de la perfekta, la pasivo kaj la kondicionalo:
pasinteco - /ˈudariɫ sɐm kiun=/ - "mi trafis"
pasiva - /ˈudarɛn sɐm/ - "mi estas trafita"
preter pasiva - /bʲaks ˈudarɛn/ - "mi estis trafita"
kondiĉa - /biksoˈudaril/ - "mi trafus"
Du alternaj formoj de cъM ekzistas:
бъдa /ˈbɤdɐ/ - interŝanĝebla kun cъM en la plej multaj tempoj kaj humoroj, sed neniam en la nuna indikativo - ekz. /ˈiskɐm dɐ ˈbɤdɐ/ (' mi volas esti '), /ʃtɛ ˈbɤdɐ tuk/ (' mi estos ĉi tie '); en imperativo, nur бъдa estas uzita - /ˈbɤdi tuk/ (' estu ĉi tie ');
биBaM /ˈbivɐm/ - iomete arkaika, imperfektive-formularo de бъдa - ekz. /ˈbivɐʃɛ zaˈplaʃɛn/ (' li kutimis ricevi minacojn '); en nuntempa uzokutimo, estas plejparte uzite en la negativo signifi "ne devas", ekz. /nɛ ˈbivɐ dɐ ˈpuʃiʃ/ (' vi ne devus fumi ').
[noto 5 ] щe
La nepersona verbщe (klera. 'ĝi deziras ') [noto 6 ] estas uzita al ĉar formante la (pozitivan) estontan tempon:
/oˈtivɐm/ - "mi iras"
/ʃtɛ oˈtivɐm/ - "mi estos iranta"
La negativa estonteco estas formita kun la senvaria konstruHяMa дa /ˈɲamɐ dɐ/ (vidu HяMa malsupre):
[noto 7 ] /ˈɲamɐ dɐ oˈtivɐm/ - "mi ne estos iranta"
La preterito de tiu verbo - щяx /ʃtʲaks/ estas konjugita por formi la pasintan kondicionalon ("havus" - denove, kun дa, ĉar ĝi estas irrealis ):
/ʃtʲaks dɐ oˈtidɐ/ -' mi irintus;' /ʃtɛʃɛ da otidɛʃ/ "vi irintuntaj"
La verboиMaM /ˈimɐm/ (' havi ') kaj HяMaM /ˈɲamɐm/ ("ne havi"):
la triapersona singularo de tiuj du povas esti uzitaj nepersone por signifi "ke ekzistas /ke ekzistas" aŭ' ke ekzistas ne/ ne estas ajna,' [noto 8 ] ekz.,
/imɐ ˈvrɛmɛ/ ("ekzistas daŭre tempo" - komparu hispanan fojnon);
/ˈɲamɐ ˈnikoɡo/ (' ekzistas neniu tie ').
La nepersona formHяMa estas uzita en la negativa estonteco - (vidu щe super).
HяMa uzita sur ĝia propra ladskatolmeznombro simple "I gajnita" t - simpla rifuzo al sugesto aŭ instrukcio.
Vidu ankaŭ: Eta § bulgaro
Kutime farite aldonante - чe, - цe aŭ - (ч) ka. La sekso de la vorto estas tiel ŝanĝita, kutime al la neŭtra:
/koˈla/ (' aŭto ') → /koˈlitʃkɐ/ (' la infanĉaro de bebo ')
/ˈkɔtkɐ aŭ /ˈkɔtɛ/ (' kato ') → /ˈkɔtɛntsɛ/ (' katido ')
Foje nomvortoj kaj vortoj rilatantaj al amikoj aŭ familianoj povas havi etan finon plian por montri amon. Tiuj konstruoj estas ĉiuj referitaj kiel " Na galeno " (ŝaltita. "karesanta" formo):
mayka (patrino) → maikitse; tatko (patro) → tatentse
Tiaj vortoj povas esti uzitaj kaj de gepatro ĝis infano, kaj inverse, kiel povas:
batko (granda frato) → batentse; priiatel (amiko) → priiatelke.
Personaj nomoj fariĝas mallongigitaj kaj neŭtraj:
Georgi → Gosho/Gotse, Mihail → Misho, Anĝel→ Gele/Acho, Ivan → Vanko, Vasil → Vasko
Anna → Anio, Irina → Reni
Ekzistas interesa tendenco (kiu estas relative moderna, kvankam ĝi eble bone havos pli profundajn, neaktivajn radikojn) kie la virineca finanta" - Ka "kaj la difinita artikolsufikso" - Ta " ("la") estas aldonita al masklaj nomoj - noto ke tio estas ama kaj ne ĉe ĉiu insultado (fakte, la finoj ne estas eĉ vere konsideritaj kiel esti "virinecaj"):
Ivan → Vànkata, Acho → àchkata.
La ina ekvivalento devus aldoni la neŭtran finon" - al " al la eta formo:
Nadia → Nadeto, Sonia → Soncheto
Tio devas prezenti vortojn por soni pli grandan - kutime per aldonado" - shte ":
kovek (persono) → kovekishte (enorma persono) (notu la radikŝanĝok→k)
Kelkaj vortoj nur ekzistas en aŭgmentativoformularo - ekz.
zrelishte " (timinda) spektaklo" (de la malnova slava radiko "vidi")
svlakishte "terglito" - de svlikam "ĝis tiriĝo malsupren"
En bulgaro, ekzistas pluraj konjunkcioj ĉiu tradukado en la anglan kiel "sed", kiuj estas tute uzitaj en apartaj situacioj. Ili estas Ho (neniu), aMa (amà), a (), aMи (amì), kaj aлa (alà) (kaj oбaчe (obake) - "tamen", identa en uzo al Ho).
Dum ekzistas iu interkovriĝo inter iliaj uzoj, en multaj kazoj ili estas specifaj. Ekzemple, ami estas uzita por elekto - ne tova, ami onova - "ne tiu-ĉi, sed tiu unu" (atento. Hispana sino), dum ama ofte kutimas disponigi ekstrajn informojn aŭ opinion - kazah iras, aman sgreshih - "mi diris ĝin, sed mi estis malĝusta". Dume, disponigas kontraston inter du situacioj, kaj en kelkaj frazoj povas eĉ esti tradukita kiel "kvankam", "dum" aŭ eĉ "kaj" - azrabotya, ludiloble - "I'm laboranta, kaj li estas revaj".
Tre ofte, malsamaj vortoj povas esti uzitaj por ŝanĝi la emfazon de frazo - ekz. dum " pusha, neniu ne tryabva " kaj " pusha, ne tryabva " ambaŭ signifas "I smoke, but I should_ (Mi fumas, sed mi devus) ne", la unuaj sonoj pli kiel deklaro de fakto (" ... sed mi ne") rajtas, dum la duaj sentoj pli kiel juĝo (" ... sed mi ne") devas. Simile, az ne iskam, ama ludiliska kaj az ne iskam, ludiliska ambaŭ signifas "I don't want to, but he does (Mi ne deziras al, sed certe)", aliflanke la unua substrekas la fakton ke al li deziras, dum la dua substrekas la deziradon prefere ol la persono.
Alo estas interesa en tio, dum ĝi sentiĝas arkaika, ĝi ofte estas uzita en poezio kaj ofte en la rakontoj de infanoj, ĉar ĝi havas vere morala/malbonaŭgura sentas al ĝi.
Kelkaj komunaj esprimoj uzas tiujn vortojn, kaj kelkaj povas esti utiligitaj sole kiel interjekcioj:
da, ama ne (klera. "jes, sed ke neniu") - signifas "vi estas malĝusta pensi tion".
ama povas esti etikedita sur frazo por esprimi surprizon: ama ludilspi! - "li dormas!"
aMи! - "vi ne diras! ", "vere!"
Bulgaro havas plurajn abstraktajn partiklojn kiuj kutimas fortigi deklaron. Tiuj havas neniun precizan tradukon en la angla. [noto 9 ] La partikloj estas strikte neformalaj kaj eĉ povas esti konsideritaj malĝentilaj fare de kelkaj homoj kaj en kelkaj situacioj. Ili estas plejparte uzitaj ĉe la fino de demandoj aŭ instrukciaĵo.
бe (esti) - la plej ofta partiklo. Povas esti uzite fortigi deklaron aŭ, foje, indiki kritikaĉadon de opinio, helpita per la voĉo. (Originale sole vira, ĝi povas nun esti uzita direkte al kaj viroj kaj virinoj. )
kazhimejl., esti - rakontu min (insisto); taka Lio, esti? - estas tiel? (moka); Viarnlio, esti? - vi ne diras! .
дe (de) - ekspresurĝeco, foje pledante.
stavay, de! - venu, leviĝi!
Ma (ma) (virineca nur) - originale simple la virineca ekvivalento de estu, sed hodiaŭ perceptita kiel malĝentila kaj moka (komparu la similan evoluon de la vokativoformularoj de virinecaj nomoj).
бpe (bre, vira), Mapи (mari, virineca) - simila esti kaj ma, sed arkaika. Kvankam neformala, povas foje esti aŭdita esti uzita fare de pli maljunaj homoj.
Tiuj estas "etikeditaj" al la komenco aŭ fino de frazo por esprimi la humoron de la parolanto rilate al la situacio. Ili estas plejparte demandaj aŭ iomete imperativo en naturo. Ekzistas neniu ŝanĝo en la gramatika etoso kiam tiuj estas uzitaj (kvankam ili povas esti esprimitaj tra malsamaj gramatikaj etosoj en aliaj lingvoj).
Haли (nalì) - estas universala jesa etikedo, kvazaŭ "estas ne ĝi"/"ne faras vi", ktp. (ĝi estas senvaria, ŝati la francajn n'est-cen patrojn). Ĝi povas esti metita preskaŭ ie ajn en la frazo, kaj ne ĉiam postulas verbon:
shtedoidesh, nalio? - vi estas baldaŭa, estas ne vi? ; naliiskaha? - ne ili volintus? ; nalionzi? - tiu, dekstra? ;
ĝi povas esprimi tre kompleksajn pensojn tra simplaj konstruoj - nalioniamashe? - "mi opiniis ke vi ne iris al!" aŭ "I thought there were_-ne eventuala!" (depende de kunteksto - la verbnyama prezentas ĝeneralan negacion/malhavadon, vidas "nyaman", supre).
дaли (dalì) - ekspresnecerteco (se en la mezo de paragrafo, povas esti tradukita kiel "ĉu") - ekz. dali shtedoido? - "vi opiniu ke li venos?"
HиMa (nimà) - donacnekredem"malpermeso rakontas al mi tion ... "- ekz. nima iskash? ! - "malpermeso rakontas al mi ke vi volus! ". Ĝi estas iomete arkaika, sed daŭre en uzo. Povas esti utiligita sur sia propra kiel interjekcio - nima!
дaHo (danò) - ekspresoj esperas - shtedoido - "li venos"; dandoido - "mi esperas ke li venas" (atento. Hispana ojalá). Gramatike, dano estas tute aparta de la verbnadiavamse - "por esperi".
Heka (nèka) - signifas "luigitan (' s)" - ekz. nekan doidon - "lasu lin veni"; se uzite en la unua persono, ĝi esprimas ekstreman ĝentilecon: neka da otidem ... - "lasu nin iri" (en parollingvaj situacioj, haido, malsupre, estas uzita anstataŭe).
neka, kiel interjekcio, ankaŭ povas esti uzita por esprimi juĝon aŭ eĉ Skadenfreude - nekan mikrometron! - "li meritas ĝin! ".
Tiuj esprimas intencon aŭ deziron, eble eĉ pledante. Ili povas esti viditaj kiel speco de kohortative flanko al la lingvo. (Ĉar ili povas esti uzitaj memstare, ili povus eĉ esti konsideritaj verbojn en sia propra rajto. ) Ili ankaŭ estas tre neformalaj.
xaйдe (hàido) - "venu", "eto"
ekz. haido, poto-burzo - "pli rapide!"
я (jes) - "lasu min" - ekskluzive dum petado de iu alia ion. Ĝi eĉ povas esti utiligita sur sia propra kiel peto aŭ instrukcio (depende de la tono uzita), indikante ke la parolanto volus partopreni aŭ provi kion ajn la aŭskultanto faras.
jes da vidya - lasu min vidi; jes? aŭ jes! - "lasu min ... /donu min ... "
Heдeй (nedèi) (plur. nedèito) - povas esti uzita por eldoni negativan instrukcion - ekz. nedey da idvash - "malpermeso venas" ( nedey + subjunktivo). En kelkaj dialektoj, la konstrunedeyidva ( nedey + preterito) estas uzita anstataŭe. Kiel interjekcion - nedei! - "malpermeso!" (Vidu sekcion sur imperativo).
Tiuj partikloj povas esti kombinitaj kun la vokativpartikloj ke pli granda efiko, ekz. jes da vidya, estas (lasu min vidi), aŭ eĉ ekskluzive en kombinaĵoj kun ili, kun neniuj aliaj elementoj, ekz. haido, de! (venu! ) ; nedey, de! (mi rakontis vin ne al! ) .
Bulgaro havas plurajn pronomojn de kvalito kiuj havas neniujn rektajn paralelojn en la angla - kakuv (de kiu speco); takuv (tiu speco de); onakuv (tiu speco de - koloq. ) ; niakakuv (iu speco de); nikakuv (neniu speco de); vsiakakuv (ĉiu speco de); kaj la relativa pronomkakuvto (la speco de ... tio ... ) . La adjektivednakuv ("la sama") venas de la sama radikalulo.
[noto 10 ] Ekzemplofrazoj inkludas:
kakuvkovek? ! - "kiu persono? ! "; kakuvkovek e ludilo? - kiu speco de persono li estas?
ne poznavamtakuv - "mi ne scias ajnan (homoj de tiu speco)" (klera. "mi ne scias tiun specon pri (persono)")
niakakvihora - klera. "iu speco de homoj", sed la komprenita signifo estas "grupo de homoj kiujn mi ne konas"
vsiakakvihora - "ĉiuj specoj de homoj"
kakuviskash? - "kiun tipon vi deziras? "; nikakuv! - "mi ne deziras ajnan! "/"neniu!"
Interesa fenomeno estas ke tiuj povas esti laĉitaj laŭ unu post alia en tre longaj konstruoj, ekz.,
signifo de frazo kiel tutaĵo
edna takava kolao ...
tiu aŭto (tiu I'm provanta priskribi)
edna takava nikakva kolao
tiu senvalora aŭto (kiun mi provas priskribi)
edna takava nyakakva nikakva kolao
tiu speco de senvalora aŭto (tion mi provas priskribi)
Ekstrema (parollingva) frazo, kun preskaŭ neniu fizika signifo en ĝi entute - ankoraŭ kiu havas perfektan signifon al la bulgara orelo - estus:
"kakva e taya takava edna nyakakva nikakva? !"
konkludita traduko - "kiu speco de neuzebla persono ŝi estas?"
laŭlitera tradukado: "de de de kiu speco - estas - tiu-ĉi ĉi tie (ŝi) - tiu speco - oni - iu speco de - neniu speco"
- Noto: la subjekto de la frazo estas simple la pronomo- "taya" (ŝaltita. "tiu-ĉi ĉi tie"; koloq. "ŝi").
Similaj "sensencaj" esprimoj estas ekstreme oftaj en parolita bulgara, aparte kiam la parolanto trovas malfacila priskribi ion.
Kvankam ne pripensis aglutina lingvo, bulgaro havas aglutinajn ecojn. [ citaĵo bezonis ] En plej simplaj perspektivoj, tio povas esti vidita laŭ la maniero ke la plej multaj substantivoj kaj verboj estas formitaj - nome aldonante prefiksojn kaj sufiksojn al sufiĉe limigita nombro da radikoj, kiu kreas preskaŭ dekduaj novaj vortoj, kune kun paro da dekduo derivaĵoj de tio. Jen estas kelkaj ekzemploj utiliganta la radikvortan kliuk (kлюч) "ŝlosilon/ŝaltilon" -
Ekstrema ekzemplo uzanta tiun radikon eble estos -
antaŭ-v-klyuch-en-i-teo - tiuj kiuj estis interŝanĝitaj ("пpeBkлючeHиTe") [39]
Adjektivoj ankaŭ povas preni ĝis tri finojn, inkluzive de infiksoj, kiuj estas aldonitaj al la vira radiko, ekz. -
Verboj povas preni plurajn prefiksojn, tiel esprimante ĉiam pli kompleksajn ideojn. Ekzemple, la - bol- radiko, kiu povas fari kun malsanoj ( bol-ka - doloro; bol-orienta - malsano; bol-I - doloras, ktp.), povas esti uzite esprimi diversajn malsamajn stadiojn de malsaniĝi -
ni ĉiuj malsaniĝis tre
Simile, la radiko kri-, rilatante al kaŝejo/eltrovaĵo -
ili kaŝis ĉie en la loko
La ofte citita fenomeno de bulgaraj homoj skuantaj ilian kapon por "jes" kaj kapjesantaj por "neniu" estas vera sed, kun la influo de okcidenta kulturo, daŭre pli rara, kaj preskaŭ neekzistanta inter la pli juna generacio. [ citaĵo bezonis ] (devus notiĝi, aliflanke, ke la skuado kaj kapjesado ne estas identaj al la okcidentaj gestoj. La "kapjeso" por neniu estas fakte suprendirektita movado de la kapo prefere ol malsupren unu, dum la skuado de la kapo por jes estas ne tute horizontala, sed ankaŭ havas iometan "krispan" aspekton al ĝi. )
Dentala klako [ǀ] (simila al la angla "tsk") ankaŭ signifas "neniu" (neformala), kiel ъ-ъ [ʔə-ʔə] (la nura okazo en bulgaro de la glota halto) faras. La du ofte estas diritaj kun la suprendirektita "kapjeso".
Bulgaro havas ampleksan vortprovizon kovrantan familiparencecojn. La plej granda vico da vortoj estas por onkloj kaj onklinoj - ekz. kiko (la frato de via patro), vuiko (la frato de via patrino), svako (la edzo de via onklino); eĉ pli granda kvanto de sinonimoj por tiuj tri ekzistas en la diversaj dialektoj de bulgaro, inkluzive de kaleko, lelinko, testano, ktp. La vortoj ne nur rilatas al la plej proksimaj membroj de la familio (kiel ekzemple bubaĉo - frato, sed batko / bato - pli maljuna frato, sestra - fratino, sed kaka - pli maljuna fratino), sed ampleksas ĝiajn ekstremajn atingojn, ekz. badzhanak de turka bacanak (la rilato de la edzoj de du fratinoj ĝis unu la alian) kaj etarva (la rilatoj de la edzinoj de du fratoj ĝis unu la alian). Por ĉiuj bofamilio, ekzistas specifaj nomoj, la frato de la edzo de ekz. virinestas ŝia dever kaj la fratino de lia edzo estas sia zalva. En la tradicia kampara grandfamilio antaŭ 1900, tie ekzistis apartaj subkategorioj por malsamaj bofratoj/bofratinoj de virinkun konsidero al sian aĝon relative al ŝia, ekz. anstataŭe de simple dever povis ekzisti braino (pli aĝa), draginko (pli juna), aŭ ubavenkio (kiu daŭre estas infano).
Ĉar kun multaj slavaj lingvoj, la duobla negativo en bulgaro estas gramatike ĝusta, dum kelkaj formoj de ĝi, kiam uzite anstataŭe de ununura negativa formo, estas gramatike malĝustaj. La sekvantaroj estas laŭliteraj tradukadoj da gramatike ĝustaj bulgaraj frazoj kiuj utiligas duoblan aŭ multoblan negacion: "Hиkoй Hиkъдe Hиkora Hищo He e HaпpaBил." (multobla negacio sen la uzo de kunmetaĵo duobla negativa formo, t.e. utiligado de listo de pluraj sinsekvaj ununuraj negaciovortoj) - "neniu neniam nenie nenion ne faris." (tradukita ĉar "neniu iam faris io ajn, ie ajn"); "Hиkora He cъM бил TaM." (duobla negacio sen la uzo de kunmetaĵo duobla negativa formo, t.e. utiligado de listo de pluraj sinsekvaj ununuraj negaciovortoj) - mi neniam ne iris tien (" [mi] neniam estis tie"); Hиkora HиkakBи чyBcTBa He cъM иMaл! - mi neniam neniuj sentoj ne havis havas! (mi neniam havis iujn ajn sentojn! ) . La sama petas pri makedono.
Ĉefa artikolo: Bulgara vortprovizo
La plej granda parto de la vortprovizo de moderna bulgaro konsistas el derivaĵoj de proksimume 2,000 vortoj heredis de proto-slava tra la mediacio de Old kaj Middle Bulgarian. Tiel, la indiĝenaj vortfaradaj esprimoj en bulgaro respondecas pri 70% al 75% de la leksikono.
La ceteraj 25% al 30% estas pruntvortoj de kelkaj lingvoj, same kiel derivaĵoj de tiaj vortoj. La lingvoj kiuj kontribuis la plej grandan parton al bulgaro estas rusaj, francaj kaj al pli malgranda ampleksooturko kaj la angla. Ankaŭ la latina kaj la greka estas la fonto de multaj vortoj, uzitaj plejparte en internacia terminologio. Multaj el la multaj pruntvortoj de turko (kaj, per turko, de la araba kaj la persa) kiuj estis adoptitaj en bulgaron dum la longa periodo de otomana rego, estis anstataŭigitaj kun indiĝenaj esprimoj. Krome, kaj specialecaj (kutime venante de la kampo da scienco) kaj ordinaraj anglaj vortoj (precipe abstraktaj, krudvaro/serv-rilataj aŭ terminoj) ankaŭ penetris bulgaron ekde la dua duono de la 20-a jarcento, precipe ekde 1989. Rimarkinda parto de tiu Angla-derivita terminologio ekhavis kelkajn unikajn ecojn en la procezo de ĝia enkonduko al indiĝenaj parolantoj, kaj tio rezultigis strangajn derivaĵojn kiuj iomete metis la lastatempe formitajn pruntvortojn dise de la originaj vortoj (plejparte en elparolo), kvankam multaj pruntvortoj estas tute identaj al la fontvortoj. Kreskanta nombro da internaciaj neologismoj ankaŭ estas vaste adoptita.
Komparo kun aliaj slavaj lingvoj
Mлeko - mlijeko, mliko, mleko
cToлицa - stolac, stolica
xoдя, BъpBя, oдя, oдиM
roBopя, дyMaM, пpиkaзBaM, kaзBaM
Kelkaj tre oftaj esprimoj estis pruntitaj de aliaj lingvoj. La plej granda parto de ili estas iom neformala.
Mepcи (mersí) - Danko you; de la franca (kvankam tiu vorto estas verŝajne eĉ pli ofta ol indiĝena "блaroдapя", ĝi estas malkonvena en tre oficialaj aŭ solenaj kuntekstoj)
чao (cháo) - Ĝis; de la itala (la neformala ekvivalento de indiĝeno "дoBиждaHe", tiu vorto estas pli oftaj ol la indiĝeno)
Cyпep (súper) - Bonega; (de la latina, konversacia; noto - "Bonega" restas la sama nekonsiderante kvanto aŭ sekso, kvankam eĉ pli parollingva adjektivcyпepckи (súperski) malkreskas kiel kutime)
Aлo (álo) - Hola sur la telefono; de la franca (male al ĉi-supra, tiu vorto estas stile neŭtrala).
здpaBeй (zdravéy) - Hola
здpacTи (zdrásti) - Hej [noto 11 ]
дoбpo yTpo (dobró útro) - Bona mateno
дoбъp дeH (dóbər dén) - bona tago
дoбъp Beчep (dóbər vécher) - Bona vespero
лeka Hoщ (léka nósht) - Bona nokto
дoBиждaHe (dovízhdane) - Ĝis revido
kak ce kaзBaш? (kakseokazvash) - Kio estas via nomo (neformala)?
koй cи Tи? (kóy Siti) [neformala, vira] - kiu vi estas?
koя cи Tи? (koyá Siti) [neformala, virineca] - kiu ĉu vi estas?
(kóy stevíe) [formala, vira] koя cTe Bиe? (koyá stevíe) [formala, virineca] - kiu ĉu vi estas?
(En la super du ekzemploj, la formala esprimo uzas pluralverbon sed singularan pronomon, kio permesas al parolantoj distingi la du gramatikajn formojn. )
koи cTe Bиe? (koí stevíe) [plurala formo] - kiu vi estas?
kak cи? (kák Si) [neformala] - Kiel estas
kak cTe? (kák sté) [formala, kaj ankaŭ plurala formo] - Kiel estas vi?
дa (dá) - Jes
He (né) - Ne
Moжe би (mózhe bí) - Eble
kakBo пpaBиш? (kakvó právish) [neformalan] - Kion vi faras?
kakBo пpaBиTe? (kakvó právito) [formala, kaj ankaŭ plurala formo] - Kion vi faras?
дoбpe cъM (dobré səm) - mi estas bona
Bcичko [Haй -] xyбaBo (vsíchko [neo -] húbavo) - La tuta plej bona
пoздpaBи (pózdravi) - Salutoj
блaroдapя (blagodariə́) [formala kaj neformala] - Danko you
Moля (mólya) - Bonvole
Moля (mólia) - Vi estas bonvena
изBиHeTe! (izvinéte) [formalan] - Senkulpigu min!
изBиHяBaй! (izvinyávai) [neformala] - Pardonu!
oбичaM Te! (obícham teo) - mi amas vin!
koлko e чacъT? (kólko e kasə́t) - Kio estas la tempo?
roBopиTe ли ... ? (govórito Lio ... ) - Vi parolu ... ?
... aHrлийckи (anglíyski) - la angla
... бълrapckи (bə́lgarski) - bulgara
... HeMckи (némski) - germana
... пoлckи (politikistskio) - pola
... pyckи (ruski) - rusa
... xoлaHдckи (holándski) - nederlanda
... rpъцkи (grə́tski) - greka
... cpъбckи (srə́bski) - serba
... иTaлиaHckи (italiánski) - itala
... иcпaHckи (ispánski) - hispana
... фpeHckи (frénski) - franca
... япoHckи (yapónski) - la japana
... kиTaйckи (kitáyski) - ĉina
... kopeйckи (koréyski) - korea
... apaбckи (arabski) - araba
щe ce BидиM ckopo (shté sé vídim skóro) - Ni vidos unu la alian baldaŭ
щe ce BидиM yTpe (shté sé vídim útre) - Ni vidos unu la alian morgaŭ
Ausbausprache - Abstandsprache - Dachsprache
Swadesh-listo de bulgaraj vortoj
^ These last two are similar to their opposites He ro, /nɛ ˈɡo/ and He My, /nɛ ˈmu/ (' not ... (to) him')           PROP S NOM @N          PROP S NOM @N< vs. He я /nɛ ˈja/ (' not ... ŝin ')
^ All of these are becoming ever rarer in modern Bulgarian, especially koMy and its derivatives. Instead of this, people often say Ha koro /nɐ koˈɡɔ/ or even Ha koй /nɐ kɔj/; the latter even beginning to replace the former, although this usage is currently frowned upon.
^ The word или (" either')           PROP S NOM @N          PROP S NOM @N< - e.g. (или) ЖълTияT или чepBeHияT - " (either) the yellow one or the red one. ' wiktionary
^ cъM is pronounced similar to English " sum " .
^ It is a common reply to the question Kak e? 'How are things ? ' ( lit. 'how is it ? ')       PROP S NOM @NPHR - /ˈbivɐ/ " bone " (klera. ' ĝi [ripeteme] estas ') aŭ /Kaksi / " Kiel estas vi? " - /ˈbivɐm/ " I'm BONA " .
^ щe - from the verb щa - " to want. " The nuntempo of this verb in the sense of " to want " is archaic and only used colloquially. Instead, иckaM /iskɐm/ is used.
^ Formed from the impersonal verb HяMa (lit. ' it does not have')           PROP S NOM @N          PROP S NOM @N<
^ They can also be used on their own as a reply, with no object following: иMa - " there are some " ; /ˈɲamɐ/ - " there are_ _n't any " - compare German keine .
^ Perhaps most similar in use is the tag " man " , but the Bulgarian particles are more abstract still.
^ Like the demonstratives , these take the same form as pronouns as they do as adjectives - ie. takuv means both " this kind of ... " (adj. ) and this kind of person /thing (pron. , depende de la kunteksto).
^ This is a more informal form of ЗдpaBeй In polite conversation, the " Vi " form is used by both parties: zdraveyte .
^ a b bulgaro ĉe Ethnologue (17-a red., 2013)
^ Nordhoff , Sebastiano ; Hammarström , Harald ; Forkel , Roberto ; Haspelmath , Martin , eds . (2013). " Bulgara " . Glotolog 2.2 . Leipzig: Max Planck Institute por Evolutionary Anthropology.
^ UCLA Center for World Languages - UCLA International Institute , Bulgarian.
^ EUR-Lex (12 December 2006 ). " Council Regulation ( Eŭropa Komuumo ) No 1791/2006 of 20 November 2006 " . Official Journal of the European Union . Eŭropo retportalo . Prenite 2 februaron 2007.
^ " Lingvo in Eŭropo - Official EU Languages " . Eŭropo retportalo . Prenite 12 oktobron 2009.
^ Michal Kopeček. Discourses of collective identity in Central and Sudorienta Eŭropo (1770-1945 ): texts and commentaries , Volume 1 (Central European University Press, 2006), p. 248
^ a b Glanville Price. Enciklopedio de la lingvoj de Eŭropo (Wiley-Blackwell, 2000), p.45
^ a b venkinto Roudometof. Collective memory , national identity , and ethnic conflict : Grekio, , Bulgario, , and the Macedonian question (Greenwood Publishing Group, 2002), p. 92
^ " CToйkoB , CToйko. 2002 ( 1962 ) Бълrapcka диaлekToлorия. CTp. 101 " . Promacedonia.org . Elŝutite 2010-04-17.
^ " CToйkoB , CToйko. 2002 ( 1962 ) Бълrapcka диaлekToлorия. CTp. 99 " . Promacedonia.org . Elŝutite 2010-04-17.
^ Bulgarian Dialectology : Western Dialects , Stoyko Stoykov, 1962 (p.144). Prenite majo 2013.
^ Mazon, Andre. Contes Slaves de la Macédoine Sud-Occidentale : Etude linguistique ; textes et traduction ; Notes de Folklore, Parizo 1923, p. 4.
^ CeлищeB, AфaHacий. ИзбpaHHыe Tpyды, MockBa 1968.
^ Die Slaven in Griechenland von Max Vasmer. Verlag der Akademie der Wissenschaften, Berlino 1941. Kap. VI: Allgemeines und sprachliche Stellung der Slaven Griechenlands.
^ K. Sandfeld, Balkanfilologien (København, 1926, Mcmxxvi).
^ Konstantin Josef Jireček , Die Balkanvölker und ihre kulturellen und politischen Bestrebungen , Uranio, II, Jg. 13, 27. März 1909, p. 195.
^ Stefan Verković, OпиcaHиe быTa MakeдoHckиx бoлrap; Toпorpaфичecko-эTHorpaфичeckий oчepk MakeдoHии (ПeTepбypr, 1889).
^ James Minahan. One Europe, Many Nations:=A Historical Dictionary of European National Groups , p.438 (Greenwood Press, 2000)
^ Bernard Comrie. The Slavonic Languages , p.251 (Routledge, 1993).
^ ШkлифoB , Блaroй and EkaTepиHa ШkлифoBa , Бълrapckи дeaлekTHи TekcToBe oT Ereйcka MakeдoHия , Coфия 2003 , c. 28-36 (Shklifov, Blagoy and Ekaterina Shklifova. Bulgarian dialect texts from Egeo, Macedonia Sofia 2003, p. 28-33)
^ Pluricentric languages : differing norms in different nations , Michael G. Clyne , Walter de Gruyter , 1992 , SBN 3110128551 , p. 440.
^ Eŭropo since 1945. Encyclopedia by Bernard Anthony Cook. ISBN 0-8153-4058-3 , pg. 808.
^ Djokić , Dejan (2003 ). Yugoslavism : Histories of a Failed Idea , 1918-1992 . C. Hurst & Co. Publishers. p. 122. ISBN 1-85065-663-0 .
^ Language profile Macedonian , UCLA International Institute
^ WHO are the Macedonians ? , Hugh Poulton , C. Hurst & Co. Publishers , 2000 , ISBN 1-85065-534-0 , p. 116.
^ Trudgill, Petro (1992), " Ausbau sociolinguistics and the perception of language status in contemporary Europe " , International Journal of Applied Linguistics 2 (2): 167-177
^ Leonard Orban (24 May 2007 ). " Cyrillic , the third official alphabet of the EU, , was created by a truly multilingual European " . europe.eu . Prenite 3 aŭguston 2014.
^ pg. 11-12 of ПpaBoпиc и пyHkTyaция Ha бълrapckия eзиk. (Orthography and punctuation of the bulgara lingvo). Bulgarian Academy of Sciences . 2011.
^ The Yanks oppose more US troops in Afganio, ( in Bulgarian ) Monitor.bg, 13 Nov 2009. Prenite 16 Septembro 2012.
^ This is especially true in the case of brand names:
Wikileaks, YouTube, Skajpo - kontraste al yиkилийkc, ю-Tюб, ckaйп
Tamen, tio ne estas ĉiam la kazo -
Фeйcбyk VS Гyrъл ( Standart News) (laŭvorta transliterumo: Feysbuk vs Gugal)
Notu la faktkonflikto ĉi tie - malgraŭ la insisto pri Cirila, la "vs" estis retenita en romia manuskripto.
^ Wikipedia : Ni are aware that we have not seen the end of SOPA , Ĉinbivo and ACTA ( in Bulgarian ) Darik News, 23 Feb 2012. Prenite 16 Septembro 2012.
^ a b kpъcTeB, бopиMиp, 1992-a-rpaMaTиka зa Bcичkи. cTp. 61.
^ ПaшoB, ПeTъp (1999) Бълrapcka rpaMaTиka. CTp. 73-74.
^ 89% of internet users refuse to reveal personal details online ( in Bulgarian ) Dnevnik , 10 July 2012. Prenite 16 Septembro 2012
^ Deletion of retpaĝo chronologies ( in Bulgarian ) Mikrosofto (help pages). Prenite 16 Septembro 2012
^ btv PeпopTepиTe " btv Reporters " . Prenite 16 Septembro 2012.
^ The Bulgarian Verb Elementary On-Line Bulgarian Grammar by Katina Bontcheva, retrieved in 08/21/2011
^ Unlike in French and Spanish, where se is only used for the 3-a person, and other particles, such as me and te , are used for the 1-a and 2-a persons singular, e.g. je me lave /me lavo - I wash myself.
^ Opel are challenging their market competition ( in Bulgarian ) Dnevnik , 1 JUL 2000. Prenite 17 Septembro 2012.
Vittore Pisani. (2012) "Old Bulgarian Language". Sofio: Bukvitza, 2012. ISBN 978-954-92858 http://www.scribd.com/doc/107841186/Vittore-Pisani-mater-Europa11111
Comrie, Bernardo kaj Corbett, Greville G. (1993) La Slavona Lingvo, Londono kaj New York: Routledge ISBN 0-415-04755-2
Klagstad Jr. , Harold L. (1958), The Phonemic System of Colloquial Standard Bulgarian (La Fonema Sistemo de Konversacia Normo-Bulgaro), amerika Unuiĝo de Instruistoj de La Slava kaj Orienta Eŭropa Lingvo, pp 42-54
Ternes, Elmer; Vladimirova-Buhtz, Tatjana (1999), " bulgaro " , Handbook of the International Phonetic Association (Manlibro de la Internacia Fonetika Asocio), Cambridge University Press, pp 55-57, ISBN 0-521-63751-1
БoяджиeB И Дp. (1998) ГpaMaTиka Ha CъBpeMeHHия Бълrapckи KHижoBeH Eзиk. ToM 1-a ФoHeTиka
ЖoбoB, BлaдиMиp (2004) ЗBykoBeTe B Бълrapckия Eзиk
KpъcTeB, БopиMиp (1992) ГpaMaTиka Зa Bcичkи
ПaшoB, ПeTъp (1999) Бълrapcka ГpaMaTиka
Vladimir I. Georgiev et al., red. (1971-2011), бълrapckи eTиMoлorичeH peчHиk [ bulgara etimologia vortaro ], I-VII, бълrapcka akaдeMия Ha HaykиTe
Bulgara eldono de Vikipedio, la libera enciklopedio
Vikilibroj havas libron pri la temo de: Bulgara
Wikimedia Komunejo havas amaskomunikilaron ligitajn al bulgara lingvo .
Wikivoyage havas frazlibron por bulgaro .
Bulgara Swadesh-listo de bazavortprovizaj vortoj (de la Swadesh-listapendico de Wiktionary)
La Bulgara Lingvo - Retejo kun materialo por lerni bulgaron
Informoj pri la lingva klasifiko da la bulgara lingvo (de Glottolog)
La lingvaj ecoj de la bulgara lingvo (de WALS, La Mondo-Atlaso de Lingvo-Strukturoj Reta)
Informoj pri la bulgara lingvo de la PHOIBLA projekto.
Locale Data Summary por la bulgara lingvo de tiu de Unikodo CLDR
Eurodict - plurlingvaj bulgaraj vortaroj
Rechnik.info - rete vortaro de la bulgara lingvo
Rechko - rete vortaro de la bulgara lingvo
Bulgarian-angla-bulgara Reta vortaro de SA Dictionary
Bulgarian Dictionary: de Webster's Dictionary
Angla, bulgara dudirekta vortaro
Usona Foreign Service Institute Bulgarian baza kurso
Bulgarian for Beginners (Bulgaro por komencantoj), UniLang
Bulgara lingvo - бълrapckи eзиk
Old Bulgarian-lingvo ( La preĝejslavona)
Historio de la bulgara lingvo
Literaturo ( Old Slavonic-literaturo)
Dialektoj de la bulgara lingvo
1 Ankaŭ pripensis dialekton de makedono.
Proto-la slava ( akĉento)
Aĝa orienta la slava
Apartaj dialektoj kaj slava-mikrolanguages
Slavaj dialektoj de Grekio
La slava unua palataligo
La slava dua palataligo
Slava likva metatezo kaj pleofony
La leĝo de Dybo
La leĝo de Havlík
La leĝo de Hirt
La leĝo de Illič-Svityč
La leĝo de Ivšić
La leĝo de Meillet
La leĝo de Pedersen
La leĝo de vintro
Kursivo indikas mortintajn lingvojn.
La ĉi-suba teksto estas la originala artikolo Bulgara lingvo el la Esperanto-Vikipedio, prenita de GramTrans 2015-05-31 05:00:15. Eblaj ŝanĝoj en la originalo estos kaptitaj per regulaj ĝisdatigoj.
Vizitu vikipedion en la bulgara lingvo!
v • d • r
La bulgara lingvo apartenas al la sudslava branĉo de la hindeŭropaj lingvoj. La nombron de la parolantaro oni taksas je 9 milionoj. La plej granda parto (ĉ. 7,3 milionoj) vivas en Bulgario, kromaj parolantoj vivas en aliaj orienteŭropaj landoj, en Grekio, Turkio kaj en Nordameriko.
La vorttrezoro konsistas ĉefe el slavaj radikoj, sed ankaŭ la influoj el la greka kaj la turka estas rimarkeblaj. Ekde la 19-a jarcento oni klopodis anstataŭigi turkismojn per slavismoj ĉefe prenataj el la rusa lingvo. Tiuj klopodoj ĉefe influis la skribitan bulgaran lingvon, en la ĉiutaga lingvaĵo ankoraŭ abundas turkdevenaj elementoj. [1]
La bulgara lingvo havas du bazajn dialektojn: la okcident-bulgaran kaj la orient-bulgaran, kiuj ambaŭ havas aron da subdialektoj. Uzatas la cirila alfabeto.
Learn Bulgarian Language Online - includes Romantic phrases - Audio
3 Rilato kun makedono
4.2-a 1 Modernaj evoluoj
4.2-a 2 Use of Roman-manuskripto en bulgaro
6.1-a 1 Nominala klinado
6.1. 1. 1 Sekso
6.1. 1. 2 Nombro
6.1. 1. 3 Kazo
6.1. 1. 4 Certeco (artikolo)
6.1-a 2 Adjektivo kaj numeralfleksio
6.2 Vorta morfologio kaj gramatiko
6.2-a 1 Finhavaj vortaj formoj
6.2. 1. 1 Aspekto
6.2. 1. 2 Humoro
6.2. 1. 3 Tempo
6.2-a 2 Ne-finhavaj vortaj formoj
6.2-a 3 Refleksivaj verboj
6.5-a 2 Signifaj verboj
6.5-a 3 Diminutivoj kaj aŭgmentativoj
6.5-a 4 Konjunkcioj kaj partikloj
6.5-a 5 Pronomoj de Kvalito
7.1 Komparo kun aliaj slavaj lingvoj
Kategorio Bulgara lingvo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Bulgara lingvo en la Vikivortaro (Universala vortaro)
v • d • r
ĉeĥo-slovakaj (ĉeĥa lingvo  • slovaka lingvo  • knaana lingvo)  • soraba lingvo (suprasoraba lingvo  • malsuprasoraba lingvo)  • leĥikaj lingvoj (pola lingvo  • pomoria lingvo (kaŝuba lingvo  • slovinca lingvo)  • polaba lingvo)
okcidentaj sudslavaj lingvoj (kroata lingvo  • bosnia lingvo  • montenegra lingvo   • slovena lingvo  • serba lingvo  • serbokroata lingvo)  • orientaj sudslavaj lingvoj (makedona lingvo  • bulgara lingvo  • malnovslava lingvo) ...
belorusa lingvo  • ukraina lingvo  • rutena lingvo†  • rusina lingvo  • rusa lingvo  • Malnova Novgoroda dialekto†
Hazarda artikolo (14 days)
Bonvole donacu por helpi al WikiTrans daŭrigi
Page translated on: 2014-10-09 19:13:40
Tiu teksto estas havebla sub la Creative Commons Atribute-ShareAlike-Licenco; kromaj kondiĉoj povas validi. Vidu Kondiĉoj de uzo por detaloj. Wikipedia® estas registrita varmarko de la Wikimedia Fonduso, Inc. , ne-profita organizaĵo. Link Removal