eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo it eu hbs_lat fr eo eo en eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr fi eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ar bg hbs_lat ca hbs_lat da de en es et fa fr he hbs_lat hu hy it ja ko lt lv en nb pl pnb pt ro ru sk sv oc fy uz vi zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
La fenolo, la pli simpla el la fenolaj kombinaĵoj.
Kemia strukturo de salikata acido, aktiva parto de aspirino.
La fenoloj estas membroj de tiu organika kombinaĵ-familio, en kiuj unu hidroksilgrupo (OH) aliĝas al karbono, kiu estas membro de benzolringo aŭ alia aromata ringo konsistanta el karbonatomoj. La nomo fenolo ne estas nur grupnomo de diversaj kombinaĵoj. Oni nomas ankaŭ fenolo la plej simplan membron de la familio, la monohidroksi-benzolon (C6H5OH) (ankaŭ nomata karbolatacido).
La fenoloj similas al la alkoholoj, sed en fenoloj la oksigena atomo estas forte ligita kun la aromata ringo, kaj la ligo inter la hidrogena kaj oksigena atomoj estas do malpli forta, ol en alkoholoj. Pro tio la fenoloj solviĝas en la akvo pli bone kaj la bolpunkto estas pli alta. Ili havas acidan pH-n.
La fenoloj estas - en ĉambra temperaturo - aŭ senkoloraj likvaĵoj aŭ blankaj solidaĵoj. Multaj fenoloj havas pikan, spican odoron. La monohidroksi-benzolo havas agrablan, dolĉetan odoron, sed ĝi estas tre venena kaj kaŭtera.
Produkto[redakti | redakti fonton]
Oni produktas la t.n. naturan monohidroksi-benzolon el ligna gudro aŭ karba distilado, sed la kombinaĵo estas ankaŭ gajnebla el nafto aŭ el plantoj. La pluaj fenoloj troviĝas en volatila oleo de plantaj grajnoj kaj folioj. Oni pli frue produktis la sintezitajn fenolojn el karbogudro, sed nun oni produktas ilin per benzolo.
Reago[redakti | redakti fonton]
La acidaj fenoloj reagas kun la fortaj bazoj kaj formas diversajn alkal-metalsalojn – fenoksidojn, fenolatojn aŭ fenatojn. La plej grava reago de la monohidroksi-benzolo estas la kondensado kun formaldehido (aperas ankaŭ akvo). Oni produktas laŭ tiu reago al sintezajn polimerojn, fenol-formaldehid-rezinojn kaj el tiuj plastajn artiklojn.
Oni uzas la fenolojn ankaŭ kiel purigaĵoj, desinfektaĵoj.
Kombinaĵoj[redakti | redakti fonton]
v • d • r
Aldehido  • Alkano  • Alkeno  • Alkino  • Alkilooksida grupo  • Alkoholo  • Amido  • Aminogrupo  • Benzeno  • Estero  • Etero  • Fenoloj  • Fosfonata acido  • Halogenido  • Hidroksila grupo  • Izonitrilo  • Karboksilata acido  • Karbonila grupo  • Ketono  • Metilogrupo  • Nitrilo  • Sulfonata acido  • Tiocianatoj  • Tioloj  • Ureo
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 20:04, 24 jul. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj