eo eo en eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Ripozo - Vikipedio
Jump to navigation Jump to search
Averto: Vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via salutnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
[[Dosiero:Girl with styrofoam swimming board.jpg|eta|dekstra|300px|Ripozanta knabino en naĝejo.]] '''Ripozo''', '''ŝatokupo''' aŭ '''libera tempo''' estas periodo de [[tempo]] uzata ekster [[laboro]] kaj baza hejma aktivado. Ĝi estas ankaŭ periodo de laŭvole disponebla tempo antaŭ aŭ post bezonaj agoj kiel [[manĝo]] kaj [[dormo]], iro al laboro, laboro mem, [[edukado]] kaj plenumado de hejmtaskoj, mastrumado kaj ĉiutaga [[streso]]. La diferenco inter ripozo (plezuro) kaj bezona ago estas nuance aplikita, ekzemple foje homoj faras diversajn taskojn pro plezuro kaj pro longdaŭra utileco.<ref>Goodin, u Robert E.; Rice, James Mahmud; Bittman, Michael; & Saunders, Peter. (2005). "The time- c pressure illusion: Discretionary time vs. free time". ''Social Indicators Research k '' '''73''' (1), 43–70. ([http://www.jamesmahmudrice.info/Time-Pressure.pdf PDF file])</ref> Pri sperto konsiderinda kiel '''ŝatokupo''', ĝi devas plenumi tri kondiĉojn: 1) Tiu sperto respondas al preciza mensostato. 2) Ĝi devas esti entreprenita laŭvole. 3) Ĝi devas esti interne motivita de si mem. (Neulinger, 1981) Ne konfuzu '''liberan tempon''' kun '''libertempo''', kiu signifas ĉiujaran ripozon de laboro dum kelkaj semajnoj.<ref>Henrik Seppik, ''La tuta Esperanto'', [http://eo.lernu.net/lernado/gramatiko/seppik/lec04.php §27]</ref> ==Historio== La konceptoj de '''ripozo''', '''ŝatokupo''' aŭ '''libera tempo''' estas supozataj kiel eliritaj el [[Viktoria epoko|viktoria]] [[Britio]] fine de la [[19a jarcento]], malfrue de la [[Industria Revolucio]]. Pli fruaj fabrikoj dungis laboristojn por plenumo de longaj laborperiodoj, ofte ĝis la dekokhoraj ĉiutage, kun nur liberaj dimanĉoj. Ĉirkaŭ la [[1870aj jaroj]], pli efikaj maŝinaroj kaj apero de [[sindikato]]j kaŭzis malpliigon de laborhoroj por tago kaj permesis la industriistojn havigi al siaj laboristoj kromajn liberajn sabatojn. Plibonigo de transportoj ĉe [[fervojo]]j permesis al urbaj laboristoj forveturi dum siaj libertempoj, en la unuaj tagoj de [[ferio]]j ĉefe al marbordaj turistaj ejoj en la 1870aj jaroj, modo, kiu disvolviĝos al industriaj landoj en [[Eŭropo]] kaj [[Nordameriko]]. Dum laboristoj uzis sian monon por libertempa agado, ekis la moderna industrio de plezuro en industriitaj landoj. Tiu viktoria koncepto - la [[semajnfino]] - antaŭvidis la komencon de la plezurtempo, kiel ĝi estas konata nuntempe. Kompreneble al aliaj socihistoriaj realaĵoj, ekzemple inter [[indiĝeno]]j de [[Ameriko]], [[Afriko]] aŭ [[Aŭstralio]], la disigo inter bezona aŭ deviga agado (kiel laboro) kaj libertempa agado ne estas tiom klara kaj pro tio la apero de la koncepto de libera tempo estas diferenca. Alimaniere dirite ĉe kelkaj kulturoj ĉiu tempo estas libera. ==Tipoj de ripozo== [[Dosiero:Relaxation in Tel Aviv hotel by David Shankbone.jpg|eta|230px|dekstra|Ripozado en kafejo ĉe la [[Mediteraneo]] en [[Tel Aviv]], [[Israelo]].]] *'''Aktiva ripozo''' estas aktivaĵoj kiuj implicas uzadon de fizika aŭ mensa energio. Malaltaj fizikaj aktivaĵoj inkludas [[piedirado]]n kaj [[jogo]]n, kiu bezonigas malmulte da energio kaj bezonas malmulte da kontakto aŭ konkurenceco. Altaj fizikaj aktivaĵoj kiel [[piedboksado]] aŭ [[futbalo]] konsumas multe da energio kaj estas tre konkurencemaj. Kelkaj aktivaj ŝatokupoj implicas malmulte da fizika aktiveco, sed postulas grandan mensan penon, kiel [[ŝako]] aŭ [[pentrado]]. Aktiva ripozo kaj [[plezuro]] ege koincidas. *'''Pasiva ripozo''' estas aktivaĵoj ĉe kiuj persono ne uzas grandan fizikan aŭ mensan energion, kiel iri al [[kinejo]], rigardi [[televido]]n, aŭ [[hazardludo]] ĉe [[vetaŭtomato]]j. Multaj ripozfakuloj malkonsilas tiujn tipojn de ripoza aktivado, ĉar ili ne havigas profitoj kiel tiuj de la aktivaj ŝatokupoj. Ekzemple, ludi en komunuma teatraĵo (aktiva ŝatokupo) povus konstrui kapablecojn de memestimo aŭ memfido ĉe persono. Tamen, pasiva ripozaktivaĵoj estas bonaj metodoj malstreĉi multajn homojn. ==Ekzemploj de ŝatokupoj== Homoj kiuj laboras eksterhejme kaj pasigas multe da tempo sidante kaj farante sidajn oficejajn taskojn povas kromporti fizikan aktivadon al siaj vivoj per faro de sportoj dum sia libera tempo, kiel ludi pilkon, kampadi, padiri aŭ fiŝkapti. Alifalnke, homoj kies laborpostenoj postulas multe da fizka aktivado povas preferi pasigi sian liberan tempon farante trankvilajn, malstreĉigantajn aktivaĵojn, kiel legi librojn aŭ gazetojn aŭ spekti televidon. Kelkaj homoj ĝuas kiel ŝatokupon kolekti [[poŝtmarko]]jn, [[poŝtkarto]]jn, ladaĵojn, modelojn de aŭtoj aŭ ŝipoj, [[botelo]]jn aŭ antikvaĵojn. Liberan tempon oni organizas en multaj lernejoj kaj institucioj. Lernejoj preferas multajn eksterfakajn aktivaĵojn inkludante hobigrupojn, sportajn aktivaĵojn, [[ĥoro]]jn. Aliaj institucioj kiel aziloj aŭ malsanulejoj preferas ankaŭ aktivaĵojn kiel kluboj aŭ kunsidoj por ludi. Multe da homoj ŝatas sociigi kun geamikoj por vespermanĝo aŭ trinkado post labortago. Por multaj junuloj havi regulan fornokton por semajno estas normala parto de sia libera tempo, ĉu ili renkontas geamikojn por drinki en iu kafejo, vespermanĝi en restoracio, spekti filmon, ludi videoludojn aŭ danci en noktodancejo. Kelkaj homoj faras ripozajn aktivaĵojn, kiuj havas ankaŭ longdaŭran celon. En kelkaj kazoj homoj faras ripozajn aktivaĵojn, pri kiuj ili esperas, ke tiuj iĝu plentempa aktivaĵo (ekz., volontuloj, kiuj faras sansisteman helpon intence por eventuale iĝi profesia kvazaŭkuracisto). Multaj homoj studas provizore en vesperaj universitatoj aŭ altlernejoj, kaj pro lernoŝato kaj por helpi siajn karierplanojn. ==Kulturaj diferencoj== La tempokvanto dediĉita al ripozo varias de socia al najbara, kvankam antropologoj opinias, ke [[Ĉasistoj-kolektistoj]] kutimas ripozi multe pli longe ol homoj de pli kompleksaj socioj. Kiel rezulto, [[tribo]]j kiel [[Ŝoŝonoj]] de la [[Granda Baseno]] aspektis tute mallaboremaj al la unuaj eŭropaj koloniistoj.<ref>{{cite book |last=Farb |first=Peter |authorlink=Peter Farb |title=Man's Rise to Civilization As Shown by the Indians of North America from Primeval Times to the Coming of the Industrial State |pages=28 |year=1968 |publisher=[[E. P. Dutton]] |location=[[New York City]] |id={{LCC|E77.F36}}|quote= Most people assume that the members of the Shoshone band worked ceaselessly in an unremitting search for sustenance. Such a dramatic picture might appear confirmed by an erroneous theory almost everyone recalls from schooldays: A high culture emerges only when the people have the leisure to build pyramids or to create art. The fact is that high civilization is hectic, and that primitive hunters and collectors of wild food, like the Shoshone, are among the most leisured people on earth.}}</ref> Kapitalistaj socioj ofte pririgardas aktivajn ripozaktivaĵojn pozitive, ĉar aktivaj ripozaktivaĵoj postulas la akiron de ilaro aŭ servoj, kio enkuraĝigas ekonomion. Kapitalistaj socioj ofte samopinias pri atribui pli gravan statuson al membroj, kiuj havas pli da riĉaĵoj. == Proverbo == Ekzistas pluraj [[proverbo]]j pri ripozo en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili<ref>[http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php Lernu]</ref>: * {{citaĵo|''Laboro finita, ripozo merita.''}} * {{citaĵo|''Kiu tro ripozas, baldaŭ almozas.''}} * {{citaĵo|'' Post nokta ripozo helpas la muzo. ''}} == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Libera tempo]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:Citaĵo el libro (redakti)
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj