eo it eo eo it it eo eo it eo eo eo it pt eo eo hbs_lat eo eo eo da eo fr eo pt it it eo it eo eo eo eo eo eo eo eo it eo eo eo eo de eo eo eo eo eo it eo eo it es eo it es es en eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ar en ca hbs_lat de el en es et eu fa fi fr lt he hbs_lat hu hy it id it ja ko it lb mr ms nds nl nb nb fr pl pt ro ru jbo en hbs_lat en sk sl hbs_lat sv th ceb tr fy uz he zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
v • d • r
Giuseppe Piazzi (naskiĝis la 7-an de julio 1746, en Ponte in Valtellina, mortis la 22-an de julio 1826, en Napolo) estis itala astronomo, matematikisto kaj monaĥo Li fondis observatorion en Palermo, nun konata kiel Osservatorio Astronomico di Palermo – Giuseppe S. Vaiana[1]
4 Noto kaj referencoj
Vivo[redakti | redakti fonton]
En 1757, 11-jaraĝa, li komencis lernis en la seminario de Como kaj, en 1763, en la jezuita seminario de Brera en Milano. Li eniris en la ordenon de la Teatinoj je la aĝo de 18 aŭ 19 jaroj.
En julio 1770, li tenis katedron pri matematiko en la Universitato de Malto, en 1773 li instruis pri filozofio kaj matematiko en Raveno. Post mallonga restado en Kremono kaj Romo, li iris al Palermo kiel lektoro pri matematiko en la universitato de Palermo.
En 1787 li fariĝis profesoro pri astronomio, kar ricevis permeson iri al Parizo kaj Londono por plibonigi sian praktikon pri astronomio kaj akiri specialajn instrumentojn por observatorio, pri kiu li estis komisiata. Tiam li ekkonis iujn el plej famaj francaj kaj britaj astronomoj. Reveninte en Sicilion en 1789, li entreprenis la konstruon de la observatorio en 1790. La astronoma observatorio de Palermo estas finita en 1791 kaj li estis nomumita ties direktoro ĝis 1817.
En 1817, la reĝo Ferdinando la 1a de ambaŭ Sicilioj venigis lin en Napolon por estri la konstruon de la astronoma observatorio de Capodimonte, kaj li fariĝis generala direktoro de ambaŭ observatorioj de Palermo kaj Napolo.
Libro de Piazzi « Della scoperta del nuovo pianeta Cerere Ferdinandea, ottavo tra i primarj del nostro sistema solare » Pri la malkovro de la nova planedo Cerere Ferdinandea, la oka konata en nia sunsistemo
Astronomio[redakti | redakti fonton]
Malkovro de Cereso[redakti | redakti fonton]
La 1-an de januaro 1801, Giuseppe Piazzi, (intence precizi la pozicion de unu stelo de la katalogo de Tobias Mayer) ekvidis objekton, kiu ŝajnis al li kiel stelo. Ĉar ĝia pozicio ŝanĝiĝis, nokto post nokto, li opiniis, ke ĝi estas kometo. Kiam la matematikisto Carl Friedrich Gauss estis kalkulinta ĝian orbiton, evidentiĝis ke temas pri planedo; cetere ĝi situis tie, kie la Regulo de Titius-Bode postulis ke planedo ekzistu.
Piazzi nomiĝis ĝin "Cerere Ferdinandea" honore al la romia diino Cereso kaj al la reĝo Ferdinando la 1-a. Pro politika kialo, la omaĝon al Ferdinando la 1-a oni forgesis, kaj la planedo (pli malfrue klasifikata kiel nanoplanedo) gardis la nomon Cereso.
Stela katalogo[redakti | redakti fonton]
Piazzi komencis en 1789 establi katalogon de 7646 steloj[2] kun tiam ankoraŭ neatingita precizio. Li studis la propran movon de la steloj rilate al Suno por precizigi la mezurojn per paralakso.
Honoroj[redakti | redakti fonton]
Li ricevis en 1803 la premion Lalande de la Franca Akademio de Sciencoj, li fariĝis ano de la Reĝa Societo de Londono la 12-an de aprilo 1804.
Post lia morto, ricevis lian nomon:
La luna alfrapa kratero Piazzi;
La asteroido 1000 Piazzia.
Detalo de Cereso (verŝajne alfrapa kratero) fotita de la kosmoteleskopo Hubble, kiu estis neformale nomita "Piazzi".
Noto kaj referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ Osservatorio Astronomico di Palermo – Giuseppe S. Vaiana (itale)
↑ el "Historio de la astronomio" (france)
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
itale Giuseppe Piazzi, far de Guido Masotto sur "Portal del Sud"
angle La historio de la observatorio de Palermo
angle Pri Giuseppe Piazzi el Catholic Encycopedia
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 22:41, 3 nov. 2015.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj