eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Dua Ĉeĉenia milito - Vikipedio
Averto: Vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via salutnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
La '''dua Ĉeĉenia milito''', en malfruaj fazoj konata kiel '''Nord-Kaŭkazia milito'''<ref>{{citnovaĵo|title=War in the north Caucasus |publisher=The Economist |date=junie 2004 |url =http://www.economist.com/world/europe/displaystory.cfm?story_id=2794465}}</ref> estas lanĉita fare de [[Rusa Federacio]] kontraŭ defakte sendependa respubliko de [[Iĉkerio]] en [[26-a de aŭgusto]] [[1999]]. Per ĝi la Rusia registaro de [[Putin]] penis rekontroli la regionon de [[Ĉeĉenio]]. Formala kialo de komenco de la milito estis invado al [[Dagestano]] fare de [[Islama Internacia Brigado]], kiu reagis al subpremo de ribelo en du vilaĝoj de Dagestano. Ankaŭ la Rusia registaro akuzis la ĉeĉenoj je teroreksplodoj en kelkaj urboj de Rusio, kvankam ekzistas neniu pruvo de konekto inter tiuj eksplodoj kaj la ĉeĉenaj separistoj. La kampanjo plejparte nuligis la rezultojn de [[unua Ĉeĉenia milito]], post kiu Iĉkerio gajnis liberecon kaj sendependecon. Kvankam Rusia armeo sukcesis repreni kontrolon super la teritorio de Ĉeĉenio, la ĉeĉenoj daŭre luktas por sendependeco kaj la milito ĝis nun ne estas efektive finita. Plimulto de internaciaj ĵurnalistoj rigardas la konflikton kiel interna konflikto de Rusio, kaj pro tio ne multaj informoj venas en Eŭropaj kaj Usonaj informiloj. Tamen, multaj [[muĝahido]]j el la Islama mondo venis por helpi al la luktanta ĉeĉena popolo. Dum komenca kampanjo la Rusia armeo kaj pro-Rusiaj kunlaborantoj de Ĉeĉenio atakis la separistojn en malkaŝita batalo kaj okupis la ĉefurbon [[Grozno]]n post vintra [[sieĝo]] kiu daŭris ekde malfrua [[1999]] ĝis februaro [[2000]]. Rusio establis rektan regon super Ĉeĉenio, dum Ĉeĉenaj rezistgrupoj tra tuta [[Norda Kaŭkazio]] komencis longan [[gerilo]]n kaj mortigis multajn okupantojn dum multaj jaroj. Ankaŭ kelkaj grupoj kiujn oni opinias konektaj kun la Ĉeĉenia rezista movado okazigis kelkajn [[teroro|teroratakojn]] kontraŭ Rusio, inkluzive kontraŭ pacaj civitanoj. La [[terorismo]] kaj rompoj de [[homaj rajtoj]], farataj de ambaŭ Rusio kaj la Rezista movado, alvokis protestojn de multaj internaciaj humanistaj organizaĵoj. Nun Rusio estas plejparte detruinta la Ĉeĉenian ribelulan movadon, kvankam apartaj etaj grupoj, organize kaj ideologie sendependaj unu de la aliaj, daŭre aktivas en diferaj regionoj de Norda Kaŭkazio<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rs.html CIA - The World Factbook - Rusio]</ref>. Anstataŭ malfermitaj atakoj la partizanoj uzas [[gerilo]]n kaj organizas eksplodojn, celante okupantajn trupojn kaj federacian registaron de la regiono. Oni ne scias precizan nombron de mortintoj pro tiu ĉi konflikto. Neoficiaj informoj deklaras ĉ. 50000 mortis, plimulto el kiuj estis ĉeĉenaj pacaj civitanoj<ref>[http://www.gfbv.de/inhaltsDok.php?id=394&PHPSESSID=0aa4cee618e675e3d00e8bfe9c1a3fbe Effective human rights work is the best weapon against terrorism]</ref>. La datumoj pri perdoj de Rusia armeo estas neatingeblaj. == Historia bazo de la konflikto == === Rusia Imperio === <!--{{Ĉefartikolo|Rusia invado al Kaŭkazo}} artikolo ne ekzistas! --> [[Dosiero:Chechnya and Caucasus.png|eta|300px|Ĉeĉenio en la Kaŭkaza regiono]] Ĉeĉenio estas regiono en Norda Kaŭkazo, kiu konstante defendas sian sendependecon ekde antikvaj tempoj. En [[15-a jarcento]] ĝi kontraŭstaris invadon de [[Otomana Imperio]]. Ĉ. [[1577]] komunumo de [[kozakoj]] estas establita en ebena Ĉeĉenio apud rivero [[Terek]]. En [[1983]] Rusio kaj [[Kartvelio|Kartvelia]] reĝejo [[Kartli-Kaĥeti]] signis [[Traktato de Georgijevsk|Traktaton de Georgijevsk]], laŭ kiu Kartvelio iĝis [[protektorato]] de Rusio. Por pli sekuraj konektoj kaj transportado inter Rusio kaj Kartvelio, samkiel al [[Transkaŭkazio|Transkaŭkaziaj]] regionoj, la [[Rusia Imperio]] komencis disvastigi sian influon al la regiono de Kaŭkazo, kaj tiel en [[1817]] komencis la [[Rusia invado al Kaŭkazo]]. Rusiaj trupoj unue eniris al montara Ĉeĉenio en [[1830]] kaj la milito en tiu areo daŭris ĝis [[1830]], kiam armeo de ĉ. 250000 soldatoj sub gvido de [[generalo]] [[Aleksandr Barjatinskij]] subpremis reziston de la montaranoj. Tamen, la lukto por libero ne finis post la [[anekso]] de Kaŭkazo, kaj multaj trupoj de Kaŭkazanoj luktis kontraŭ Rusio dum [[Rusia-Turkia milito de 1877-1878]]. === Sovetunio === Post la [[Rusia revolucio de 1917]] la Ĉeĉenoj rekreis la [[Kaŭkaza Imamato|Kaŭkazan Imamaton]] (t.n. ''kvara Imamato''), kiu inkludis partojn de Ĉeĉenio, [[Inguŝio]] kaj [[Dagestano]]. La Imamato ekzistis nur dum kelkaj monatoj kaj estis detruita fare de [[bolŝeviko]]j. Alia post-revolucia Kaŭkaza ŝtato, la [[sekulara]] [[Montara respubliko de Norda Kaŭkazio]] ekzistis pli longe - ekde [[1917]] ĝis [[1921]]<ref>Armstrong, Patrick. "Conflict in Chechnya: A Background Perspective." ''Journal of Conflict Studies.'' November 1999; Evangelista, Matthew. ''The Chechen Wars: Will Russia Go the Way of the Soviet Union?'' Washington, D.C.: Brookings Institution Press, 2003. ISBN 0-8157-2498-5; Dunlop, John B. ''Russia Confronts Chechnya: Roots of a Separatist Conflict.'' Cambridge, Mass.: Cambridge University Press, 1998. ISBN 0-521-63184-X; Seely, Robert. ''Russo-Chechen Conflict, 1800-2000: A Deadly Embrace.'' Florence, Ky.: Routledge, 2000. ISBN 0-7146-4992-9.</ref>. La sendependaj Ĉeĉenaj landoj estis malapogitaj fare de ambaŭ flankoj de [[Rusia enlanda milito]] kaj plejparto de rezisto estis subpremita fare de bolŝevikoj antaŭ [[1922]]. Kelkajn monatojn antaŭ deklaro de kreo de [[Sovetunio]], Ĉeĉenio estis agnoskita kiel [[Aŭtonoma oblasto]] de [[RSFSR]]. Pro reprezalioj de bolŝevika registaro kontraŭ [[kozakoj]] (t.n. ''raskazaĉivanie'' расказачивание), al la oblasto estas donita parto de teritorio de [[Terekaj kozakoj]]. Ĉeĉenio kaj najbara Inguŝio formis na [[Ĉeĉenia-Inguŝia Aŭtonoma Soveta Socialista Respubliko]] en [[1936]]. La respubliko ĝuis relativan sendependecon de centra Soveta registaro. En [[1941]], dum [[Dua mondmilito]] en Ĉeĉenio okazis la [[Ribelo en Ĉeĉenio en 1940-1944|ribelo]] sub gvido de [[Ĥasan Israilov]]. Pro tio [[Stalin]] akuzis la ĉeĉenojn je helpo al [[nazio]]j kaj perfido. En februaro [[1944]] Stalina persekutisto [[Lavrentij Berija]] okazigis la [[Operacio Lentil|Operacion Lentil]], dum kiu preskaŭ ĉiuj la [[ĉeĉenoj]] kaj [[inguŝoj]] estis deportitaj el Ĉeĉenio al [[Kazaĥio]], [[Kirgizio]] kaj [[Siberio]]. Multaj deportitoj estis mortigitaj dum komencaj etapoj de "transloĝigo", aliaj mortis dum la vojo aŭ en kolonioj pro malsato kaj malbonaj kondiĉoj. Laŭ reporto de [[Lavrentij Berija]] al [[Josif Stalin]], ĉ. 150000 el 478479 (do, 31,3%) deportitoj mortis dum unuaj kvar jaroj de "transloĝigo".<ref>Kleveman, Lutz. ''The New Great Game: Blood and Oil in Central Asia.'' Jackson, Tenn.: Atlantic Monthly Press, 2003. ISBN 0-87113-906-5</ref>. Alia esploristo ekspektas la mortokvanto de ĉ. 22.7%: laŭ reportoj de [[NKVD]],ĉ. 113000 inguŝoj kaj ĉeĉenoj mortis (3000 mortigitaj antaŭ transporto, 10000 dum transporto kaj 100000 dum unuaj tri jaroj post transloĝigo el tuta kvanto de 496460 deportitoj<ref>Naimark, Norman M. ''Fires of Hatred: Ethnic Cleansing in Twentieth-Century Europe.'' Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 2001. ISBN 0-674-00994-0.</ref>. Alia fonto statas ke ĉ. kvarono el tuta kvanto de ĉ. 650000 deportitaj ĉeĉenoj, inguĉoj, [[karaĉajoj]] kaj [[kalmikoj]] mortis dum unuaj kvar jaroj de translokigo<ref>Mawdsley, Evan. ''The Stalin Years: The Soviet Union 1929-1953.'' Manchester, England: Manchester University Press, 2003. ISBN 0-7190-6377-9</ref>. La nombro de deportitoj, tamen, diferencas en diferaj fontoj. Almenaŭ du esploristoj asertas ke entute estis deportitaj ĉ. 700000 ĉeĉenoj kaj inguŝoj, kvarono el kiuj mortis<ref>Fischer, Ruth and Leggett, John C. ''Stalin and German Communism: A Study in the Origins of the State Party.'' Edison, N.J.: Transaction Publishers, 2006. ISBN 0-87855-822-5</ref><ref>Conquest, Robert. ''The Nation Killers.'' New York: Macmillan, 1970. ISBN 0-333-10575-3</ref>. La [[Eŭropa Parlamento]] agnoskis la deporton kiel [[genocido]]n laŭ decido de [[26-a de februaro]] [[2004]]<ref>[http://www.massviolence.org/The-Massive-Deportation-of-the-Chechen-People-How-and-why?artpage=8#outil_sommaire_5 Campana, Aurélie. "Case Study: The Massive Deportation of the Chechen People: How and why Chechens were Deported." Online Encyclopedia of Mass Violence. November 2007.] Vidita la 11-an de aŭgusto 2008; [http://www.canada.com/topics/news/world/story.html?id=9f271375-e372-4ce9-acb0-64ce7bf80458 Nurbiyev, Aslan. "Relocation of Chechen 'Genocide' Memorial Opens Wounds." ''Agence France Press.'' June 4, 2008]; Jaimoukha, Amjad M. ''The Chechens: A Handbook.'' Florence, Ky.: Routledge, 2005. ISBN 0-415-32328-2.</ref>. Nur en [[1953]], post morto de [[Stalin]], [[Ĥruŝĉov]] permesis al kelkaj ĉeĉenoj reveni al ilia hejmlando. Malgraŭ granda [[reprezalio]] kontraŭ la ĉeĉenoj, aŭtoritato de Soveta registaro inter ili, neniam tre alta, eventuale malkreskis. === Unua Ĉeĉenia milito === [[Dosiero:Evstafiev-helicopter-shot-down.jpg|eta|200px|Rusia [[helikoptero]], kaptita fare de Ĉeĉenaj militantoj apud [[Grozno]] dum [[unua Ĉeĉenia Milito]]]] {{Ĉefartikolo|Unua Ĉeĉenia milito}} Post [[disfalo de Sovetunio]] en [[1991]], la Ĉeĉenia-Inguŝia Respubliko deklaris sendependecon. En [[1992]], estroj de Ĉeĉenio kaj Inguŝio signis pakton, laŭ kiu Ĉeĉenio kaj Inguŝio disigis unu de la alia. Poste Inguŝio revenis en [[Rusa Federacio]] kaj Ĉeĉenio restis sendependa. Ĉar Rusia registaro de [[Jelcin]] ne volis agnoski sendependan respublikon de [[Iĉkerio]] kaj la debato kondukis al malgranda [[enlanda milito]] ekde [[1992]], kiu komencis post kiam Rusio subtenis la opozicion kontraŭ tiama Iĉkeria prezidento [[Ĝoĥar Dudajev]]. En [[1994]] komenciĝis plenskala invado de Rusia federacia armeo en Ĉeĉenio kaj dujara milito ene de resspubliko. Pro konfliktoj mortis almenaŭ 100000 homoj, kaj ĉeĉenoj, kaj rusoj, kaj anoj de aliaj Kaŭkazaj popoloj. En [[1996]] oni signis [[Unua Ĉeĉenia milito#Traktato de Ĥasav-Jurt|Pactraktaton de Ĥasav-Jurt]], laŭ kiu Rusiaj trupoj estu eltenita el respubliko. La lando iĝis defakte sendependa, kvankam ĝian sendependecon oficie agnoskis nur unu [[ŝtato]] - [[Kartvelio]] de [[Zviad Gamsaĥurdia]]. == Preludo por la Dua milito == === Kaoso en Ĉeĉenio === {{Ĉefartikolo|Iĉkerio inter 1996 kaj 1999}} Post la unua milito, granda parto de infrastukturo de Ĉeĉenio estis ruinigita. La regpovo de sendependa registaro estis malforta, aparte ekster [[Grozno]], en kiu ĝi sidis. Multaj vastaj areoj estis kontrolataj fare de politike diferaj ekstremistaj grupoj, aparte de diferaj branĉoj de radikala [[Islamo]], kiel [[Vahabismo]]<ref name="global">{{cite web|title=Second Chechnya War - 1999-???|publisher=GlobalSecurity.org|url=http://www.globalsecurity.org/military/world/war/chechnya2.htm|accessdate=2008-04-15}}</ref>. Manko de iu funkcianta [[industrio]] kaj [[ekonomia blokado]], instigita el [[Rusio]] kondutis al situacio ke multaj armitaj kaj bataltrejnitaj grupoj de eksaj [[gerilo|gerilistoj]] ne havis iun alian laboron krom krimo kaj perforto. Krimoj, aparte [[kidnapo]]j, iĝis unu el plej gravaj fontoj de enspezo por multaj eksaj partizanoj. Dum tri jaroj de sendependeco, pri ol 200 milionoj da[[usona dolaro|dolaroj]] estis atingitaj per kidnapoj fare de diferaj grupoj<ref>Valerij Tiŝkov (Valery Tishkov). ''Chechnya: Life in a War-Torn Society.'' Berkeley: University of California Press, 2004. Paĝo 114.</ref>. Entute kidnapitaj inter [[1996]] kaj [[1999]] iĝis pli ol 1300 da homoj. En [[1998]] registaro de [[Aslan Masĥadov]] deklaris [[krizostato]]n kaj rektan [[ŝario|ŝarian]] juĝon. Post tio ĝi komencis grandan kampanjon kontraŭ kidnapoj kaj ostaĝoprenoj. La registaraj trupoj kaj anoj de krimaj grupoj ofte okazigis grandajn batalojn. Ekzemple, en julio de [[1998]] pli ol 50 homoj mortis en unu el tiaj bataloj inter anoj de [[Ĉeĉenia Nacia Gvardio]] kaj Vahabistaj militantoj en [[Gudermes]]. === Rusiaj-Ĉeĉeniaj interrilatoj dum sendependeco === En [[1997]] okazis prezidenta baloto en Ĉeĉenio, kiun gajnis [[Aslan Masĥadov]]. Li celis krei ekonomie sendependan ŝtaton surbaze de ideoj de [[demokratio]]. En Rusia registaro estis kutima opinio, ke se tiu projekto realiĝos, la sukcesa separiĝo de Ĉeĉenio povus instigi [[separismo]]n en aliaj regionoj. Do, Rusio uzis sian diplomatan potencon por eviti agnoskon de Ĉeĉenia sendependeco fare de [[UN]] kaj apartaj ŝtatoj. La sendependa respubliko iĝis efektive en ekonomia blokado. Ekde [[1998]] ĝis [[1999]] Rusiaj registaraj agentoj okazigis kelkajn [[atenco]]jn kontraŭ Masĥadov<ref>[http://www.jamestown.org/publications_details.php?volume_id=21&issue_id=1353&article_id=13685 The Jamestown Foundation]</ref>. Ankaŭ Masĥadov multfoje asertis, ke granda parto de kidnapoj, ostaĝoprenoj kaj aliaj krimoj, kiuj kaŭzis kaoson en Ĉeĉenio estis inspiritaj el Moskvo kaj plenumitaj fare de pro-Rusiaj trupoj<ref>[http://www.gfbv.de/pressemit.php?id=688&PHPSESSID=460043a9ad74cade2aa4777e6c4c5248 Police tried to silence GfbV - Critical banner against Putin´s Chechnya policies wars]</ref>. Efektive, la kulpitaj grupoj aliĝis al Rusio dum la Dua milito kaj iĝis gravaj pro-rusaj aktivistoj<ref>[[RFERL]], [http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/07/c7fd0ff2-647f-42ea-827b-42812c1e8a0a.html Russia: RFE/RL Interviews Chechen Field Commander Umarov], 27.07.2005; [[Doku Umarov]] who was the head of the Security Council of Ichkeria in 1997-1999 accused Movladi Baisarov and one of Yamadayev brothers of engaging in slave trade in the inter-war period</ref> Poste, en januaro [[2000]] unu el eksaj ĉefministroj de Rusio [[Sergej Stepaŝin]] deklaris, ke la Rusia invado en Ĉeĉenio kaj la Dua milito estis planitaj ekde marto [[1999]]. ''"Pri Ĉeĉenio mi povas diri jenon. Plano de aktivaj operacioj estas disvolvata ekde marto. Kaj ni planis atingi [[Tereko]]n en aŭgusto aŭ septembro. Do, tio okazus eĉ se ne estus eksplodoj en Moskvo"'', diris li<ref>[http://www.ng.ru/politics/2000-01-14/1_ovr.html Sergey Pravosudov. Interview with Sergei Stepashin.] ''Nezavisimaja Gazeta'', la 14-an de januaro [[2000]] (ruse))</ref>. === Teroratakoj kaj bataloj ĉe landlimoj === En [[16-a de novembro]] en [[Kaspijsk]] ([[Dagestano]]) bombo detruis apartamenton de Rusiaj limgardistoj; en tiu eksplodo mortis 68 homoj. La kaŭzo de la eksplodo ne estas planita, sed en Rusio oni emis akuzi je ĝi la Ĉeĉeniajn ribelulojn<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1976776.stm BBC News | EUROPE | Deadly blast hits Russian parade]</ref>. Krom tiu, aliaj versioj estas ke la eksplodon performis lokaj [[naciismo|naciistoj]] aŭ membroj de Dagestana [[mafio]], kiu kontrabandis [[kaviaro]]n tra Ĉeĉenio. Ankaŭ grava versio estas ke tiu ĉi eksplodo estas unu el serio de kvazaŭ-teroratakoj, performitaj fare de Rusia registaro kaj FSB por krei popolan malamon kontraŭ Ĉeĉenio. En [[23-a de aprilo]] [[1997]] okazis eksplodo en fervoja stacidomo de [[Armavir]] ([[Krasnodara regiono]]) pro kiu mortis tri homoj, kaj en [[28-a de majo]] de sama jaro du homoj pereis pro eksplodo en stacidomo de [[Pjatigorsk]] ([[Stavropola regiono]]). Dum tuta daŭro de Ĉeĉenia sendependeco, anoj de Rusiaj ĉelimaj trupoj performis ronĝatakojn al teritorio de Ĉeĉenio, prirabante kaj mortigante lokajn civitanojn. Responde, Ĉeĉenaj partizanoj el grupoj, kiuj ne obeis al [[Aslan Masĥadov]], atakis Rusiajn armeajn punktojn. En [[22-a de decembro]] [[1997]] grupo de [[Dagestano|Dagestanaj]] militantoj kuniĝis kun trupo de Ĉeĉenia [[arabo|arabdevena]] komandanto [[Ibn al-Ĥattab]] atakis bazon de la 136-a Motora Fusilista [[Brigado]] de Rusia armeo, kiu jam estis fama pro krimoj en Ĉeĉenio dum la [[Unua Ĉeĉenia milito]], en Dagestana urbo [[Bujnaksk]], kaj kaŭzis grandajn perdojn<ref>[http://www.jamestown.org/publications_details.php?volume_id=2&issue_id=328&article_id=3598 The Jamestown Foundation; "Chechen gunmen attack russian army unit in Dagestan".]</ref>. La [[16-an de aprilo]] [[Inguŝio|Inguŝiaj]] partizanoj embuskis Rusian trupon apud Inguŝia-Ĉeĉenia landlimo. Inter la mortigitaj estis Rusia [[generalo]] kaj du [[kolonelo]]j. En [[7-a de aprilo]] [[1999]] kvar Rusiaj policistoj estis mortitaj ĉe parto de landlimo proksima al [[Stavropol]]. En malfrua majo de sama jaro Rusia registaro deklaris, ke ĝi fermas la Rusian-Ĉeĉenian landlimon por kontraŭstari [[terorismo]]n kaj krimon. Rusiaj limgardistoj estis donitaj ordonon pafi ĉiujn homojn, kiuj alvenas el Ĉeĉenia teritorio. En [[18-a de junio]] la militantoj respondis per atako al limgardistaj staboj en Dagestano, en kiu mortis 7 soldatoj. En [[29-a de julio]] trupoj de [[MVD]] atakis kaj detruis Ĉeĉenian ĉeliman fortikaĵon kaj okupis ĉ. 800 metrojn de strategie grava ŝoseo. En [[9-a de aŭgusto]] de la sama [[1999]]-a jaro ses Rusiaj soldatoj iĝis kidnapitaj en [[Vladikavkaz]] (ĉefurbo de [[Norda Osetio]]), kaj en [[22-a de aŭgusto]] 10 Rusiaj policistoj mortis pro eksplodo de [[kontraŭtanka mino]] en sama respubliko. === Dagestana konflikto === <!-- {{Ĉefartikolo|Dagestana milito}} artikolo ne ekzistas! --> Inter augusto kaj septembro [[1999]] Ĉeĉenia komandanto [[Ŝamil Basajev]] kaj [[Ibn al-Ĥattab]], la [[muĝahido|muĝahida]] gvidanto el [[Saŭda Arabio]], gvidis du armeojn de tuta nombro de ĉ. 1400 Ĉeĉenaj, Dagestanaj, Arabaj kaj [[Kazaĥoj|Kazaĥaj]] militantoj invadis el Ĉeĉenio al najbara respubliko de [[Dagestano]] por hepli al ribelo de tri Dagrstanaj vilaĝoj: [[Kadar]], [[Karamaĥi]] kaj [[Ĉabanmaĥi]]. La vilaĝoj deklaris sendependecon de [[Rusia Federacio]], kaj ĉar lokaj loĝantoj timis, ke responda atako de Rusia armeo detruos kaj mortigos ĉiujn, oni petis jelpon el Ĉeĉenio. En tiu ĉi konflikto Rusio unuafoje ekuzis [[termobaraj armiloj|termobarajn armilojn]] en loĝataj areoj, plej noteble en vilaĝo [[Tando]]. Post ĉ. monata batalo, la Ĉeĉenoj kaj muĝahidoj estis elpremitaj reen en Ĉeĉenion en mezo de septembro. Almenaŭ kelkcent (laŭ iuj fintoj eĉ kelkmil) homoj iĝis mortigitaj pro la batalo, plimulto el kiuj estis pacaj civitanoj. La federacia armeo reportis 279 soldatojn mortaj kaj ĉ. 900 vunditaj. === Eksplodoj en Rusio === <!-- {{Ĉefartikolo|Eksplodoj de domoj en Rusio (1999)}} artikolo ne ekzistas! --> Post la Dagestana milito, kiam Rusia publiko ankoraŭ estis kolera pro la milito, okazis serio de teror-eksplodoj en Rusio - en urboj [[Moskvo]], [[Volgodonsk]] kaj [[Bujnaksk]]. En [[4-a de septembro]] [[1999]] 62 homoj mortis en apartamento de Rusiaj soldatoj. Dum la sekvintaj du semajnoj okazis tri aliaj eksplodoj en apartamentoj kaj unu en komerccentro. Entute ĉ. 300 homoj pereis pro la eksplodoj. Tiama Rusia registaro kaj la prezidento [[Boris Jelcin]] mem asertis ke la atakojn okazigis Ĉeĉeniaj separistoj el gruboj de [[Ibn al-Ĥattab]] kaj [[Ŝamil Basajev]]. La lastaj, tamen, rifuzis iujn konektojn kun la eksplodoj. Vere, nenio profita estis por jam-sendependa Ĉeĉenio en tiuj eksplodoj. Multaj aŭtoritataj individuoj, inkluzive ekzilita Rusia [[oligarko]] [[Boris Berezovskij]]<ref>{{cite web |url=http://eng.terror99.ru/publications/#berezovsky |title=Boris Berezovsky vs. the FSB |date= |accessdate=2006-06-10 }}</ref>, [[Usono|Usona]] [[parlamentano]] [[John McCain]]<ref>{{cite web |url=http://mccain.senate.gov/index.cfm?fuseaction=Newscenter.ViewPressRelease&Content_id=1173 |title= MCCAIN DECRIES "NEW AUTHORITARIANISM IN RUSSIA" |date= |accessdate=2006-06-10 }}</ref> kaj oficiro de [[FSB]] [[Aleksandr Litvinenko]] konjektis, ke la eksplodoj estis planitaj kaj organizitaj de FSB por instigi publikan malamon kontraŭ la Ĉeĉenoj kaj krei pretekston por atako kaj reokupo de Ĉeĉenio<ref>{{cite web |url=http://eng.terror99.ru/ |title= Terror 99: A Bloody September |date= |accessdate=2006-06-10 }}</ref>. En [[29-a de septembro]] Rusio postulis [[ekstradicio]]n de akuzitaj personoj el Ĉeĉenio. La sekvan tagon, sen atendi iun formalan reagon de Ĉeĉenia registaro, Rusio komencis invadon. La juĝo pri la eksplodoj okazis en [[12-a de januaro]] [[2004]] en [[Moskvo]]. En ĝi anoj de [[karaĉajoj|karaĉajaj]] [[Vahabismo|Vahabistaj]] grupoj [[Adam Dekuŝev]] kaj [[Jusuf Krimŝanĥalov]] estis kondamnitaj pro alvenigo de eksplodaĵoj al la apartamentoj. La konjektita planinto de la atako [[Aĉemez Goĉijajev]] ne estas kaptita<ref>{{cite web |url=http://eng.terror99.ru/publications/076.htm |title=Agence France-Presse la [[8-an de septembro]] [[2002]] Alleged suspect for 1999 bombings hiding in Georgia: Russian FSB CORRECTION: |date= |accessdate=2006-06-10 }}</ref>. La juĝproceso estis fermita de publiko kaj ĵurnalistoj, kaj do neniu scias, kio vere okazis dum ĝi. Pro tio multaj internaciaj observistoj kaj humanismaj organizaĵoj pridubas objektivecon de tiu juĝo<ref>{{cite web |url=http://eng.terror99.ru/publications/125.htm |title=Human rights activist says Moscow blasts verdict "sheds no light" |date= |accessdate=2006-06-10 }}</ref><ref name="rights">{{cite web |url=http://eng.terror99.ru/publications/138.htm |title=Rights activists say the true guilty parties of 1999 bombings have not been found |date= |accessdate=2006-06-10 }}</ref>. == Komencaj Rusiaj atakoj de jaroj 1999-2000 == === Aerbombado === <!-- {{Ĉefartikolo|Aerbombado de Ĉeĉenio (1999)}} artikolo ne ekzistas! --> En aŭgusto kaj septembro [[1999]], eĉ antaŭ komenco de la [[Dagestana milito]], Rusio lanĉis amasan [[aerbombado]]n de Ĉeĉenio. En [[26-a de aŭgusto]] Rusio agnoskis la fakton de la bombado. Formala kialo por ĝi estis mortigo de Dagestanaj partizanoj, kiuj kaŝis sin en Ĉeĉenio, fuĝinte pro Dagestana milito<ref>[http://www.cnn.com/WORLD/europe/9908/26/russia.chechnya/ Russia acknowledges bombing raids in Chechnya], CNN, la [[26-an de aŭgusto]] [[1999]]</ref>. Kvankam deklarita nur kiel "kontraŭterorista operacio", la aerbombado plejparte celis urbojn kaj vilaĝojn, aparte [[Grozno]]n. Ĝi mortigis na kelkcent da civitanoj, kaj igis na ĉ. 100000 fuĝi el siaj domoj. Najbara regiono de [[Inguŝio]] alvokis al [[UN]] kaj petis helpon por miloj de [[rifuĝinto]]j<ref>[http://www.rte.ie/news/1999/0927/russia.html Russia launches more air strikes against Chechnya], RTÉ news, la 27an de septembro 1999</ref>. En [[2-a de oktobro]] Rusia Ministrejo pri Eksterordaj Situacioj agnoskis ke ne malpli ol 78000 homoj fuĝis el Ĉeĉenio pro bombado. Plimulto el ili ekloĝis en tendaroj en Inguŝia teritorio, kien ili alvenas po 5 aŭ 6 mil ĉiutage. En [[22-a de septembro]] [[1999]] tiama estro de [[MVD]] [[Igor Zubov]] diris, ke Rusiaj trupoj ĉirkaŭigis Ĉeĉenion kaj estas pretaj reokupi la regionon, kaj nur la konsilo de [[strategio|strategiistoj]], kiuj timas grandajn perdojn, retenas la atakon. En fino de septembro [[1999]] Rusia armeo jam faris kelkajn malgrandajn atakojn kaj okupis ioman Ĉeĉenian teritorion. === Tera milito === La Ĉeĉenia konflikto eniris novan fazon en [[11-a de oktobro]] [[1999]], kiam nova Rusia [[ĉefministro]] [[Vladimir Putin]] deklaris Ĉeĉenian registaron kaj [[parlamento]]n "impotentaj" kaj ne povaj kontroli la situacion. En tiu tempo li promesis ke la Rusiaj trupoj invados en Ĉeĉenion nur ĝis [[Tereko]], la rivero kiu apartigas nordan ebenan trionon de Ĉeĉenio de la montara teritorio. Tiam deklarita plano estis okupi la ebenan parton de Ĉeĉenio por establi ''[[sanitara kordono|sanitaran kordonon]]'' kontraŭ invadoj el Ĉeĉenio. Poste, tamen, la Rusiaj registoj deklaris ke la kordono pe si mem estis "sentaŭga kaj teknike neebla" pro Ĉeĉenia komplika landstrukturo. Laŭ diversaj Rusiaj fontoj, Putin simple rapidigis la planon de amasa invado en Ĉeĉenion, kiu estis kreita monatojn pli frue<ref>David Hoffman [http://www.hartford-hwp.com/archives/63/251.html Miscalculations Paved Path to Chechen War] ''[[Washington Post]]'', la [[20-an de marto]] [[2000]]</ref>. La Rusia armeo facile trairis vastajn ebenojn de Norda Ĉeĉenio kaj atingis [[Terekon]] en [[5-a de oktobro]] [[1999]]. En tiu tago la [[buso]] kun [[rifuĝintoj]] estas detruita per Rusia kontraŭtanka [[obuso]], mortigante almenaŭ 11 civitanojn<ref>[http://www.cnn.com/WORLD/europe/9910/07/chechnya.bus/ Refugee bus reportedly shelled by Russian tank] CNN, la [[7-an de oktobro]] [[1999]]</ref>. Du tagojn poste Rusia [[bombaviadilo]] [[Su-24]] faligis [[grapolbombo]]n sur vilaĝo de [[Elistanĵi]], kaj la eksplodo mortigis ĉ. 35 homojn<ref name="villagers">[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_19991011/ai_n14278495 Russian warplanes kill dozens of villagers] [[The Independent]], Oct 11, 1999</ref>. En [[10-a de oktobro]] [[1999]] Masĥadov proponis [[pactraktato]]n kaj eĉ konsentis por senarmigo de ribelulaj komandantoj. Rusio neis al la propono. Ankaŭ Masĥadov provis apelacii al [[UN]] kaj [[NATO]] por fini la perforton, sed ankaŭ sen iu efiko<ref>[http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19991009/ige09005.html Russia to 'display' truth on Chechnya], Reuters, la [[9-an de oktobro]] [[1999]]</ref>. En [[12-a de oktobro]] [[1999]] la Rusiaj trupoj transiris Terekon kaj komencis movi al la ĉefurbo [[Grozno]] en la sudo. Por eviti grandajn perdojn, kiaj okazis dum la [[unua Ĉeĉenia milito]], Rusia armeo moviĝis malrapide kaj ofte "moligis" antaŭkuŝantajn urbojn kaj vilaĝojn per [[artilerio|artileria pafado]] kaj [[aerbombado]]. Multaj miloj de civitanoj, jam sciantaj pri metodoj de Rusia militmaŝino, fuĝis el la vojo de la invado kaj elmigriĝis en najbarajn respublikojn. Entute elmigrintoj kvantis ĉ. 200000 ĝis 300000 el tuta 800000 de loĝantoj antaŭ la milito. En okupitaj areoj Rusiaj militistoj kaj policistoj kreis t.n. "filtrajn [[koncentrejo]]jn", en kiuj metis ĉiujn civitanojn, kiujn oni suspektis je kunlaboro kun Ĉeĉenia rezista movado (aŭ, en slango de Rusia [[propagando]], "Ĉeĉeniaj krimbandoj"). En [[15-a de oktobro]] [[1999]], Rusiaj trupoj, post intensa tanka kaj artileria kontraŭ Ĉeĉeniaj militantoj, okupis strategian pozicion je artileria pafdistanco de Grozno. Prezidento [[Aslan Masĥadov]] deklaris [[gazavato]]n (Sanktan militon) kontraŭ Rusia invado. La registaro de [[Iĉkerio]] deklaris [[militjuro]]n kaj vokis [[helpotrupo]]jn por kontraŭstari la invadon. Rusia registaro, tamen, ne instigis militjuron nek [[krizostato]]n nek en Rusio, nek en kontrolitaj areoj de Ĉeĉenio<ref>[https://archive.is/20120529015343/www.echr.coe.int/Eng/Press/2005/Feb/ChamberjudgmentsChechencases2422005.htm CHAMBER JUDGMENTS IN SIX APPLICATIONS AGAINST RUSSIA] [[Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj]], 24.2.2005</ref>. La sekvan tagon Rusiaj trupoj okupis strategiajn Terekajn altlandojn, mortiginte ĉ. 200 rezistantaj Ĉeĉenojn. Post granda batalo Rusio okupis Ĉeĉenian militbazon en vilaĝo [[Goragorskij]], okcidente de la ĉefurbo<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/475791.stm Europe: Russians 'within sight' of Grozny] BBC News, la [[16-an de oktobro]] [[1999]]</ref>. En [[21-a de oktobro]] [[1999]] Rusia [[Proksimdistanca balistika misilo]] landis en [[bazaro]]n en centra Grozno kaj mortigis ĉ. 140 civitanojn, plejparte virinojn kaj infanojn, kaj centoj estis vunditaj. Poste Rusiaj informiloj diris, ke oni atakis la bazaron ĉar la ribeluloj vendis armilojn tie, sed neniu pruvo por tiu aserto estas ĝis nun trovita<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/world/war/chechnya2-5.htm Phase Two - The Ground Campaign - October-November 1999] Globalsecurity.org</ref>. Ok tagojn poste, Rusia aviadilo atakis grandan kolumnon de rifuĝintoj, irantaj al [[Inguŝio]], en ŝoseo [[Baku]]-[[Rostov]]. Pro tiu atako mortis anlmenaŭ 25 civitanojn, inkluzive ĵurnalistojn kaj laborantojn de [[Ruĝa Kruco]]<ref>[http://www.crimesofwar.org/expert/chech-lohman.html Crimes Of War Project > Expert Analysis]</ref>. Post du pli tagoj, Rusia artilerio kaj [[roketartilerio]] lanĉis amasan pafadon al vilaĝo [[Samaŝki]], kiu jam multe suferis dum la [[Unua Ĉeĉenia milito|unua milito]]. Poste anoj de la rusia armeo diris, ke la artileria atako estis venĝo por rezisto dum la unua milito<ref>http://www.parliament.uk/commons/lib/research/rp2000/rp00-014.pdf</ref>. En [[12-a de novembro]] [[1999]] okupantoj levis [[Rusia flago|Rusian flagon]] super [[Gudermes]], la due plej granda urbo de Ĉeĉenio. Lokaj Ĉeĉeniaj komandantoj, fratoj Jamadaev, antaŭe konataj kiel plej kruelaj krimuloj kaj kidnapistoj en Iĉkerio, perfidis la Ĉeĉenion kaj venis al la flanko de Rusia Federacio. Ankaŭ Rusiaj trupoj tute ruinigis kaj detruis eksan [[kozako|kozakan]] vilaĝon [[Asinovskaja]]. Du tagojn poste, ĉ. 30 Rusiaj soldatoj estis mortitaj per [[responda atako]] de Ĉeĉenoj apud vilaĝo [[Kulari]], kaj la bataloj ĉirkaŭ la vilaĝo daŭris ĝis januaro [[2000]]. En [[17-a de novembro]] [[1999]] detruis fortikaĵon [[Bamut]], kiu ludis simbolan rolon ekde la unua milito. Multaj ĉeĉenoj mortis pro la bombado, kaj tuta la vilaĝo estas detruita per [[termobaraj armiloj]]. Du tagojn poste, post tutsemajna batalo, Rusiaj trupoj okupis vilaĝon de [[Aĉĥoj-Martan]]. En [[26-a de novembro]] [[1999]], la tiama milita ĉefo de Rusio [[Valerij Manilov]] diris ke la dua fazo de Ĉeĉenia kampanjo estas preskaŭ finita, kaj la tria komenciĝu. Laŭ Manilov, la tria fazo estas tute detrui la "banditaj grupoj" en la montoj. Post kelkaj tagoj tiama Rusia [[ministro pri defendo]] [[Igor Sergejev]] diris ke Rusiaj trupoj bezonas tri monatoj pli por kompletigi la militkampanjon en ĉeĉenio, dum kelkaj [[generalo]]j asertis ke ĉio finos antaŭ la [[Novjaro]]. La sekvan tagon la Ĉeĉenoj portempe reokupis urbon [[Novogroznenskij]]<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/597594.stm Can Russia win the Chechen war?] BBC News, la 10-an de januaro 2000</ref>. En [[1-a de decembro]] [[1999]], post kelkaj semajnoj de lukto, Rusiaj trupoj sub gvido de [[general-majoro]] [[Vladimir Ŝamanov]] okupis vilaĝon [[Alĥan-Jurt]] sude de Grozno. Dum la batalo kaj la rezistantaj Ĉeĉenoj kaj la atakantaj Rusiaj soldatoj suferis grandajn perdojn. Ne malpli ol 70 Rusiaj soldatoj mortis dum la batalo<ref>[http://www.army.lv/?s=79&id=658 A letter of Sgt. S.Durov]</ref>. Dum sekvaj du semajnoj Rusiaj soldatoj batis, rabis kaj seksperfortis la vilaĝanojn kaj publike ekzekutis na almenaŭ 17 el ili; finfine, ili tute forbruligis la vilaĝon<ref>[http://www.hrw.org/reports/2000/russia_chechnya2/index.htm#TopOfPage RUSSIA/CHECHNYA: "NO HAPPINESS REMAINS": CIVILIAN KILLINGS, PILLAGE, AND RAPE IN ALKHAN-YURT, CHECHNYA]</ref>. En la sama tago la Ĉeĉenaj rezistantoj komencis serion de respondaj atakoj apud Gudermes. La defendatoj de [[Argun]], malgranda urbo kvin kilometrojn oriente de Grozno, starigis eble la plej fortan reziston kontraŭ Rusia agreso ekde komenco de la kampanjo. Ankaŭ forta estis rezisto en urbo [[Urus-Martan]], en kiu la defendantoj uzis taktikon de [[gerilo]]. Eĉ [[9-a de decembro]] Rusia artilerio daŭre bombardis la urbon, kvankam la Ĉeĉeniaj komandantoj jam diris, ke ĉiuj militantoj forlasis ĝin. En [[4-a de decembro]] [[1999]] komandanto de Rusiaj trupoj en Norda Kaŭkazio generalo [[Viktor Kazancev]] asertis ke Grozno estas sub plena [[blokado]] de Rusiaj trupoj. Sekva tasko de Rusia armeo estas okupo de urbo [[Ŝali]] 20 kilometrojn sudokcidente de la ĉefurbo. La okupantoj komence okupis du pontojn kiuj ligis la vilaĝon kun la ĉefurbo, kaj poste ĉirkaŭigis na Ŝali kaj poiome elpremis la defendantojn. En [[13-a de decembro]] rezistantoj de Ŝali detruis du Rusiajn [[helikoptero]]jn, kiuj serĉis restaĵojn de aviadilo [[Su-25]], falinta iom antaŭe. Rusia generalo [[Genadij Troŝev]] deklaris [[ultimato]]n por vilaĝanoj de Ŝali, en kiu li ordonis al ili kapitulacii aŭ "esti detruita". En mezo de decembro Rusiaj trupoj koncentriĝis ĉirkaŭ sudaj partoj de Ĉeĉenio kaj priparis duan invadon el [[Dagestano]]. === Sieĝo de Grozno === <!-- {{Ĉefartikolo|Batalo ĉe Grozno (1999-2000)}} artikolo ne ekzistas! --> La atako al Grozno komenciĝis en frua decembro [[1999]]. Post longa batalado en la urbo kaj en apudaj komunumoj finiĝis je okupo de urbo en [[2-a de februaro]] [[2000]]. Laŭ oficiaj informoj de Rusia armeo, dum la sieĝo mortis almenaŭ 368 federaciaj soldatoj, sed tio ne inkluzivas solduloj kaj pro-Rusiaj [[milicio|miliciistoj]]. La defendantoj ankaŭ suferis grandajn perdojn, inkluzive kelkajn ĉefkomandantojn. Rusia ministro pri defendo [[Igor Sergejev]] diris ke almenaŭ 1500 ribeluloj estas mortitaj, sed nun oni suspektas ke plimulto el ili estis pacaj civitanoj. La [[Iĉkerio|Iĉkeriaj]] fontoj agnoskas nur ĉ. 400 mortintoj, kiuj pereis en [[minkampo]] apud [[Alĥan-Kala]]<ref>[http://archives.cnn.com/2000/WORLD/europe/02/04/russia.chechnya.01/index.html Russia may withdraw some troops from Chechnya]</ref>. Ĉar la defendo de la urbo estis forta, Rusiaj trupoj ne povis eniri iun distriktojn sen tute ruinigi ĝin. Post la sieĝo Grozno estis pli detruita ol iu alia Eŭropa urbo ekde la [[Dua Mondmilito]]. En [[2003]] la [[Unuiĝintaj Nacioj]] nomis Groznon la plej detruita urbo sur Tero<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6414603.stm Scars remain amid Chechen revival] BBC News, la 3-an de marto 2007</ref>. La Rusia armeo suferis grandajn perdojn dum ĝi progresis al kaj ĉirkaŭ Grozno pro [[mino]]j, [[embusko]]j kaj [[gerilo|gerila taktiko]] de Ĉeĉeniaj partizanoj. En [[26-a de januaro]] [[2000]] la Rusia registaro agnoskis, ke ne malpli ol 1173 rusiaj militistoj estis mortigitaj en Ĉeĉenio ekde oktobro<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/618971.stm |title= Russia admits heavy casualties |date= |accessdate=2006-06-10 }}</ref> - a more than double rise from 544 killed reported just 19 days earlier.<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/592919.stm |title= Russian army battered in Grozny |date= |accessdate=2006-06-10 }}</ref>. En [[4-a de februaro]] [[2000]] Rusiaj trupoj, provante haltigi [[retreto]]n de partizana grupo, bombis vilaĝon [[Katir-Jurt]] kaj civitanan kolumnon sub [[Blanka flago]] kaj mortigis ne malpli ol 170 civitanojn (363 laŭ unu el fontoj<ref>http://www.guardian.co.uk/russia/article/0,2763,191798,00.html</ref>). Poste, en [[24-a de februaro]] [[2005]], la [[Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj]] agnoskis tiun ĉi amasmortigon estiel [[milita krimo]]<ref>https://archive.is/20120529015343/www.echr.coe.int/Eng/Press/2005/Feb/ChamberjudgmentsChechencases2422005.htm</ref>. === Batalo en la montoj === [[Dosiero:Chechen rebels.jpg|eta|250px|[[Ibn al-Ĥattab]] kaj kelkaj liaj kamaradoj kun kontraŭaviadilaj [[misilo]]j.]] Grandaj bataloj kun amasaj bombadoj kaj artileriaj pafadoj daŭris tutan vintron de [[2000]] en montaraj regionoj de Ĉeĉenio, aparte en areoj ĉirkaŭ [[Argun]], [[Vedeno]] kaj [[Ŝatoj]], kie la Rusiaj atakoj kun rusiaj [[paraŝutisto]]j komencis jam en malfrua [[1999]]. En [[9-a de februaro]] [[2000]] Rusia [[taktika misilo]] eksplodis inter grupo de civitanoj, plejparte maljunuloj, kiuj venis al la administra centro de [[Ŝali]] (la urbo, antaŭe deklarita unu el "sekuraj areoj") por kolekti siajn [[pensiono]]jn. La Rusia armeo lanĉis la misilon responde al reporto ke grupo de Ĉeĉenaj militantoj eniris la urbon. La misilo mortigis na pli ol 150 civitanoj, kaj poste sekvis helikoptera atako kun pluaj viktimoj<ref>Oleg Orlov [http://www.crimesofwar.org/expert/chech-oleg.html War Crimes and Human Rights Violations in Chechnya] la [[26-an de majo]] [[2000]]</ref>. Rajtprotektanta organizaĵo [[Human Rights Watch]] petis la Rusiajn militistojn ĉesi uzon de [[termobara armilo|termobaraj armiloj]] (konataj en Rusio kiel "vakuaj bomboj") en Ĉeĉenio, koncernante grandajn civitanajn perdojn pro ''"kutima kaj ofte nedistinga bombado kaj obusado fare de Rusiaj trupoj"''<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/644087.stm Russians urged to stop 'vacuum' bombings] BBC News, la 15-an de februaro 2000</ref>. En [[18-a de februaro]] [[2000]] Ĉeĉenaj defendantoj sukcesis detrui Rusian helikopteron en sudaj regionoj de Ĉeĉenio, kaj almenaŭ 15 Rusiaj soldatoj pereis en ĝi. Tiun fakton agnoskis Rusia [[ministro pri interaj aferoj]] [[Vladimir Ruŝajlo]], kaj tio estis unu el raraj okazoj kiam Rusio oficie agnoskis siajn perdojn en Ĉeĉenio<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/648895.stm Chechens down Russian helicopter] BBC News, la 19-an de februaro 2000</ref>. En la [[29-a de februaro]] [[2000]] la ĉefkomandanto de ĉiuj Rusiaj trupoj en Kaŭkazo [[Gennadij Troŝev]] diris ke ''"la kontraŭterorista operacio en Ĉeĉenio estas finita. Ni findetruos ĉiujn etajn grupojn post kelkaj semajnoj"''. Rusia [[ministro pri defendo]], [[marŝalo]] [[Igor Sergejev]] diris ke entute en Ĉeĉenio estas inter 2000 kaj 2500 ribeluloj. La saman tagon trupo de Rusia [[VDV]] el [[Pskovo]] iĝis atakita fare de Ĉeĉeniaj kaj aarabaj militantoj apud vilaĝo [[Ulus-Kert]] en sudaj Ĉeĉeniaj ebenoj. Almenaŭ 84 Rusiaj okupantoj iĝis mortigitaj en la batalo. Oficia gazeto de Rusia [[Ministrejo pri defendo]] reportis ke mortitaj estis almenaŭ 400 ribeluloj, sed tiuj datumoj kontraŭdiras la aserton de Sergejev, ĉar amasiĝo de 400 el 2500 Ĉeĉenaj defendantoj en unu loko estas neebla<ref>[http://usacac.army.mil/CAC/milreview/English/JulAug01/JulAug01/bobja01.pdf Reassessing Strategy: A Historical Examination]</ref>. En [[2-a de marto]] [[2000]] trupo de Rusia [[OMON]] el [[Podolsk]] atakis alian trupon de [[OMON]] el [[Sergijev Posad]] en Grozno kaj almenaŭ 24 el ili estis mortigitaj. Sekvan tagon Rusiaj trupoj liberigis sian koleron al la civitanoj de la urbo, arestante kaj mortigante kelkdek hazardajn ĉeĉenojn<ref>[http://cmiskp.echr.coe.int/tkp197/view.asp?action=html&documentId=815097&portal=hbkm&source=externalbydocnumber&table=F69A27FD8FB86142BF01C1166DEA398649 CASE OF BAYSAYEVA v. RUSSIA]</ref>. En [[4-a de marto]] [[2000]] granda grupo de pli ol 1000 Ĉeĉeniaj defendantoj sub gvido de komandanto [[Ruslan Gelajev]], fuĝinte el Grozno, eniris vilaĝon [[Komsomolskoje]] kaj sukcesis defendi ĝin dum du semajnoj, kun granda helpo de lokaj loĝantoj. La Rusia armeo ankaŭ devis agnoski, ke ĝi perdis almenaŭ 50 soldatojn. La vilaĝo estis tute ruinigita per bombadoj kaj ĉ. 1000 Ĉeĉenoj pereis<ref name="remembering">[http://www.watchdog.cz/?show=000000-000005-000004-000038&lang=1 Remembering Komsomolskoye]</ref>. En [[29-a de marto]] ne malpli ol 52 rusiaj policistoj el grupo de OMON el [[Perm]] pereis pro atako de Ĉeĉenaj kaj Arabaj militantoj apud [[Vedeno]]<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0DE4DB1E3CF931A35757C0A9669C8B63 Rebel Ambush In Chechnya One of Worst For Russians], ''[[The New York Times]]'', April 2, 2000</ref><ref>[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0206/22/cp.00.html Deadlocked: Russia's Forgotten War]</ref>. En [[23-a de aprilo]] [[2000]] karavano de 22 vehikloj, kiu portis kartoĉojn, obusojn kaj aliajn ekipaĵojn por rusiaj paraŝutistoj, trafis [[embusko]]n de 80-100 "banditoj" (laŭ vortoj de Genadij Troŝev) apud vilaĝo [[Serĵen-Jurt]] en Vedena montfendo. Post kvarhora batalo estis mortigitaj ne malpli ol 15 federaciaj soldatoj. Generalo Troŝev ankaŭ diris, ke oni trovis [[kadavro]]jn de 4 ribeluloj<ref>Captain Adam Geibel [http://archive.is/20120529015401/findarticles.com/p/articles/mi_m0FDF/is_1_31/ai_78974282 Ambush at Serzhen Yurt: Command-Detonated Mines in the Second Chechen War] Engineer: The Professional Bulletin for Army Engineers, februaro 2001</ref>. Al fino de [[2000]], Rusio okupis preskaŭ ĉiujn rezistantajn vilaĝojn, kaj lanĉis novan kampanjon kontraŭ restantaj montaraj fortikaĵoj en decembro [[2000]]. === Restarigo de federacia registaro === <!-- {{Ĉefartikolo|Federacia estraro en Ĉeĉenio}} artikolo ne ekzistas! --> Rusia prezidento [[Vladimir Putin]] establis ''rektan prezidentan regon'' en Ĉeĉenio ekde majo [[2000]]. Sekvan monaton li ukazis ke eksa separisto [[Aĥmad Kadirov]] estu portempa ĉefo de pro-Moskva estraro en Ĉeĉenio. Unue publiko en aliaj partoj de Rusio estis entuziasma pri tiu ĉi disvolviĝo, sed baldaŭ multaj ekkomprenis, ke la milito kaj mortoj de Rusiaj soldatoj kaj Ĉeĉenoj tute ne finiĝis. En [[23-a de marto]] [[2003]] Rusio pasigis [[konstitucio]]n por Ĉeĉenio per dubinda [[referendumo]].La konstitucio donis al la respubliko formalan [[aŭtonomio]]n, sed establis fortan dependon de centrala registaro je ĉiuj signifaj ekonomiaj kaj politikaj aferoj. La referendumo estis ege propagandita fare de Rusia federacia registaro, sed civitanoj de Ĉeĉenio ĝenerale oponis ĝin. Multaj ĉeĉenoj bojkotis voĉdonon, ĉar ili tute ne volis partopreni en iuj ajn Rusiaj registaraj procedoj. Internaciaj observantoj raportis multajn rompojn de [[demokratio|demokratia]] procedo dum tiu ĉi referendumo, inkluzive eĉ perforton kontraŭ ĉeĉenoj por igi ilin voĉdoni. Ekde decembro [[2005]] filo de Aĥmad Kadirov [[Ramzan Kadirov|Ramzan]] iĝis defakta reganto de Ĉeĉenio. Li estas gvidanto de pro-Rusia soldula grupo, konata kiel ''[[kadirovanoj]]''. La kadirovanoj, kun subteno de Rusia armeo, kondutis grandan kvanton de perforto, kidnapo kaj banditismo. Kun subteno de Putin, Ramzan Kadirov iĝis formala prezidento de Ĉeĉenio en februaro [[2007]], anstataŭiginte na [[Alu Alĥanov]]. == Partizana milito == === Gerilo en Ĉeĉenio === <!-- {{Ĉefartikolo|Gerila fazo de la Dua Ĉeĉenia milito}} artikolo ne ekzistas! --> Malgraŭ larĝskalaj bataloj en Ĉeĉenio estas ĉesinta, partizanaj atakoj daŭre okazas preskaŭ ĉiŭtage, aparte en sudaj regionoj de Ĉeĉenio, iam tuŝante najbarajn teritoriojn de Kaŭkazo (aparte post establo de la [[Kaŭkaza fronto]]). Kutime malgrandaj ribelulaj trupoj atakis Rusiajn kaj pro-Rusiajn [[registo]]jn, [[polico|policistojn]] aŭ militistojn. Ofte la partizanoj uzas memkreitajn eksplodaĵojn kaj armilojn. Rusiaj militistoj respondas per artileriaj kaj aerbombaj atakoj kaj reprezalio kontraŭ lokaj loĝantoj. Nun granda plimulto de Rusiaj trupoj en Ĉeĉenio estas profesiaj soldatoj kaj policistoj, anstataŭ [[deviga militservo|devige varbitoj]], kiuj uzatis en komencaj fazoj de la milito. Lokaj pro-rusiaj trupoj, gvidataj fare de [[Ramzan Kadirov]] kaj loke konataj kiel "kadirovci" (''[[kadirovanoj]]''), nun tenas plejparton de lokaj policaj kaj ŝtatsekurecaj funkcioj. Ekde [[2004]] la kadirovanoj formis du Ĉeĉeniajn [[bataliono]]jn "Sever" (''Nordo'') kaj "Jug" (''Sudo''). Aliaj du batalionoj de pro-Rusiaj Ĉeĉeniaj trupoj estas komandataj fare de aliaj komandantoj. Bataliono "Vostok" (''Oriento'') estas gvidata fare de [[Sulim Jamadajev]] kaj "Zapad" (''Okcidento'') fare de [[Said-Magomet Kakijev]]. Ĉiuj kvar pro-Rusiaj Ĉeĉeniaj batalionoj apartenas al trupoj de Rusia [[Ministrejo pri internaj aferoj]]<ref>[http://www.guardian.co.uk/elsewhere/journalist/story/0,,1796576,00.html Land of the warlords | World news | guardian.co.uk]</ref>. === Memoferaj atakoj === <!-- {{Ĉefartikolo|Memoferaj atakoj en Ĉeĉenio}} artikolo ne ekzistas! --> Inter junio [[2000]] kaj septembro [[2004]] Ĉeĉenaj partizanoj ekuzis memoferajn atakojn kontraŭ okupantoj. Dum tiu periodo okazis 23 memoferaj atakoj ene kaj ekster Ĉeĉenio, kiuj estis konektaj kun Ĉeĉena Rezista movado. La bombistoj kaj cirkonstancoj de la atakoj estis ege malsamaj, sed ĉiuj la atakoj celis Rusiajn armeajn kaj registarajn objektojn. === Atencoj === <!-- {{Ĉefartikolo|Listo de atencoj dum Dua Ĉeĉenia milito}} artikolo ne ekzistas! --> Dum la milito ambaŭ flankoj okazigis multajn atencojn kontraŭ ĉefpersonoj de siaj malamikoj. La plej konataj atencoj estas mortigo de ekzilita prezidento de [[Iĉkerio]] [[Zelimĥan Jandarbijev]] en [[Kataro (lando)|Kataro]] je [[13-a de februaro]] [[2004]], kaj likvidigo de perfidulo [[Aĥmad Kadirov]] dum [[militparado]] en [[Grozno]] je [[9-a de majo]] [[2004]]. === Kaŭkaza fronto === <!-- {{Ĉefartikolo|Kaŭkaza fronto}} artikolo ne ekzistas! --> [[Alsan Masĥadov]] kiel prezidanto de Iĉkerio oficiale malpermesis okazigi atakojn ekster Ĉeĉenio. Tamen la gerilanoj plurfoje uzis terotoriojn de la apudaj Dagestano, Inguŝio kaj aliaj kaŭkazaj respublikoj por atakoj kaj teroraj atencoj. Tiel en [[2000]] ili ekstermis ĉe vilaĝo [[Galaŝko]] (Inguŝio) [[Batalo ĉe Galaŝko (2000)|kolumnon de la rusiaj militstoj]], kiuj eĉ formale neniam partoprenis la militon en Ĉeĉenio, estis malmobilizitaj kaj veturis hejmen. En [[2002]] ĉe la sama vilaĝo [[Batalo ĉe Galaŝko (2002)|ekbatalis]] [[Ruslan Gelajev]], kies taĉmento marŝis de Kartvelio al Ĉeĉenio. Kvankam kontraŭ-Rusiaj partizanaj movadoj en Norda Kaŭkazio havas longan historion, la ĉeĉeniaj sendependistoj oficie deklaris kreon de la unuigita [[Kaŭkaza fronto]] en majo [[2005]]. Krom ĉeloj en [[Ĉeĉenio]], [[Dagestano]] kaj [[Inguŝio]] la movado inkluzivis [[Stavropol]]an, [[Kabardio-Balkario|Kabard-Balkarian]], [[Krasnodar]]an, [[Karaĉaj-Ĉerkesio|Karaĉaj-Ĉerkesian]], [[Osetio|Osetian]] kaj [[Adigeio|Adigeian]] [[ĝamaato]]jn. Tio esence signifas, ke preskaŭ ĉiuj regionoj de sudo de Rusio estas engaĝitaj en kontraŭimperiisma lukto. La sendependisma movado en Ĉeĉenio nune rolas kiel oficia ideologia, [[logistiko|logistika]] kaj, eble, financa centro de partizanoj en Norda Kaukazio<ref>[http://web.archive.org/web/20060531043136/http://www.iht.com/articles/2006/05/30/opinion/edaslan.php Beslan's unanswered questions] [[International Herald Tribune]], la [[30-an de majo]] [[2006]]</ref>. Lokaj grupoj, tamen, estas ege ideologie diversaj kaj ne obeas rektajn ordonojn el centro. La plej akraj bataloj inter la partizanoj kaj okupantaj trupoj okazas en [[Dagestano]], sed ankaŭ okazas tumultoj en aliaj regionoj, kun notinda ekzemplo de [[Nalĉika ribelo]] en [[13-a de oktobro]] [[2005]]. == Homaj rajtoj kaj terorismo == <!-- {{Ĉefartikolo|Terorismo kaj militkrimoj dum Dua Ĉeĉenia milito}} artikolo ne ekzistas! --> === Homaj rajtoj kaj militkrimoj === [[Dosiero:Massgrave chechnya.jpg|eta|200px|Unu el multaj amasaj entomboj en Ĉeĉenio]] Ambaŭ Rusia kaj Ĉeĉenia flankoj multfoje akuzis la oponantojn je diferaj [[militkrimo]]j, inkluzive [[mortigo]]j, [[ostaĝo]]prenoj, [[rabo]]j, [[seksperforto]]j kaj aliaj rompoj de [[militaj leĝoj]]. Internaciaj rajtdefendantaj organizaĵoj, inkluzive [[Eŭropa Konsilio]] kaj [[Amnestio Internacia]], kritikis ambaŭ flankojn je daŭraj rompoj de [[internacia humanisma leĝaro]]. Rusiaj rajtoprotektantaj grupoj kalkulis ke Rusiaj trupoj okazigis ne malpli ol 5000 kidnapoj de Ĉeĉeniaj civitanoj ekde [[1999]] kaj regule uzis torturon kaj seksperforton por subpremi la reziston de Ĉeĉenia popolo<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/5219254.stm Russia censured over Chechen man] [[BBC]]</ref> [[Usono|Usona]] ŝtatsekretariino [[Madeleine Albright]] dum ŝia alparolo al [[UN]]-Komisiono pri homaj rajtoj diris: :Ni ne povas ignori la fakton ke miloj de Ĉeĉeniaj civitanoj mortis kaj pli ol 200000 estis ekzilitaj el siaj hejmoj. Kune kun aliaj delegacioj ni ekspresis nian maltrankvilecon pro persistaj, kredendaj raportoj pri rompoj de homaj rajtoj fare de Rusiaj trupoj en Ĉeĉenio, inkluzive eksterjuĝaj mortigoj. ... La milito en Ĉeĉenio grave damaĝis Rusian internacian reputacion kaj izolis Rusion de internacia komunumo. Laboro por ripari la damaĝon, ambaŭ hejme kaj eksterlande, aŭ la risko por plue izoli sin, estas la plej urĝa kaj grava testo kiu staras antaŭ Rusio ĉi-momente<ref>[http://geneva.usmission.gov/press2000/0427chechnya.html U.S. Response to Human Rights Commission Resolution on Chechnya] U.S. Mission Geneva</ref>. Amnestio Internacia skribis en sia raporto de jaro [[2001]]: :Ekzistas oftaj raportoj ke Rusiaj trupoj sendistinge bombis civitanajn areojn. Ĉeĉenaj civitanoj, inkluzive medicinan personaron, daŭre estas celo de militaj atakoj fare de Rusiaj trupoj. Centoj de Ĉeĉeniaj civitanoj kaj militmalliberuloj estas eksterjuĝe mortitaj. Ĵurnalistoj kaj sendependaj obsevantoj ne povas eniri Ĉeĉenion. Laŭ la raportoj, Ĉeĉenaj militantoj ofte minacis kaj en kelkaj okazoj mortigis membrojn de Rusia federacia registaro kaj Rusiajn militistojn<ref>[http://web.archive.org/web/20010627213218/http://web.amnesty.org/web/ar2001.nsf/webeurcountries/RUSSIAN+Federation?OpenDocument Russian Federation 2001 Report] [[Amnesty International]]</ref>. En [[2001]] la [[Usona Memoriala Muzeo pri Holokaŭsto]] aldonis Ĉeĉenion al sia listo pri [[genocido]]: :Ĉeĉenio estas detruita, inkluzive preskaŭ tuta detruo de [[Grozno]], la Ĉeĉenia ĉefurbo. Rusia artilerio kaj aerarmeo nedistinge batis loĝatajn areojn. Homrajtaj organizaĵoj ankaŭ dokumentis kelkajn amasmortigojn de civitanoj fare de Rusiaj trupoj. Rusia prezidento [[Vladimir Putin]] deklaris Ĉeĉenion paca en printempo de jaro [[2000]]. Sed paco estas nevera por Ĉeĉenaj civitanoj, viktimoj de daŭra [[inanicia milito]]. Ili suferas pro krimoj fare de Rusiaj trupoj - arbitraj arestoj, [[ĉantaĝo]], torturo kaj mortigo. Ĉeĉenoj ankaŭ suferas, ĉar estas neniuj provoj rekonstrui bazajn sociajn servojn kiel [[publika utilaĵo|utilaĵoj]] aŭ [[edukado]]. Ĉeĉenaj militantoj ankaŭ okazigis krimojn kontraŭ civitanoj, sed nek en sama skalo nek en sama frekvenco kiel Rusiaj trupoj<ref>[http://www.ushmm.org/conscience/alert/chechnya/ Chechnya Overview] [[Holocaust Memorial Museum]]</ref>. La Rusia registaro rifuzas iun respondecon pri rompoj de homaj rajtoj dum konflikto en Ĉeĉenio. Nepovaj atingi ĵustecon hejmlande, centoj de viktimoj de Rusiaj militkrimoj skribis peticiojn al la [[Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj]]. En marto [[2005]] la kortumo disvastigis unuajn decidojn pri Ĉeĉenio, trovinte la Rusian registaron kulpa je rompo de rajto por vivo kaj de malpermeso de torturo okaze de civitanoj, kiuj mortis aŭ malaperis pro fiagoj de Rusiaj okupantaj trupoj<ref>[http://iwpr.net/?p=crs&s=f&o=239843&apc_state=henicrs2005 European Court Rules Against Moscow] [[Institute for War and Peace Reporting]], la 2-an de marto 2005</ref>. Ekde tiam, multaj similaj decidoj estas faritaj. === Teroratakoj === [[Dosiero:Beslan school no 1 victim photos.jpg|eta|maldekstre|200px|Fotoj de viktimoj de [[Ostaĝopreno en Beslana lernejo]].]] Inter majo [[2002]] kaj septembro [[2004]] la pro-Ĉeĉenaj militantoj, laŭ plej populara versio gvidataj fare de [[Ŝamil Basajev]], lanĉis serion de [[terorismo|teroratakoj]] kontraŭ civitanaj objektoj en Rusio. Entute pro la serio de (plejparte memoferaj) eksplodoj mortis ĉ. 200 homoj. La plej grandaj atakoj estis [[Eksplodo en Stavropola trajno]] en [[2003]] (46 mortitaj), [[Eksplodo en Moskva metroo]] en februaro [[2004]] (40) kaj [[Eksplodo de du Rusiaj aviadiloj]] en aŭgusto [[2004]]. Du grandskalaj ostaĝoprenoj, la [[Ostaĝopreno en Moskva teatro]] en [[2002]] (850 ostaĝoj) kaj [[Ostaĝopreno en Beslana lernejo]] (ne malpli ol 1200) rezultis je amasaj pereoj de civiluloj. En mezlernejo de Beslano pereis 334 homoj (inkluzive de 186 infanoj) kaj pli ol 800 estis vunditaj. La respondecon pri la terorisma atako publike prenis al si [[Ŝamil Basajev]], kiu publikigis tiun deklaron en la retejo de la ĉeĉenaj separatistoj «Kaŭkazo-centro» la {{daton|17|septembro}} 2004<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.kavkazcenter.com/russ/content/2004/09/17/25985.shtml | titolo = Абдаллах Шамиль: «Операция Норд-Вест в Беслане…» | titolo-aldono = | alirdato = 2011-03-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2004-09-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Kaŭkazo-centro]] | paĝoj = | lingvo = ru | arkivurl = http://www.webcitation.org/67mKt1fhn | arkivdato = 2012-05-19 | citaĵo = }}</ref> == Aliaj problemoj == === Pankisa krizo === Rusiaj ŝtatistoj akuzis la respublikon de [[Kartvelio]] je tio, ke ili permesis al Ĉeĉeniaj ribeluloj agadon kaj interŝangon de gerilistoj kaj armiloj en Kartvelia teritorio. En februaro [[2002]] [[Usono]] komencis asisti Kartvelion je lukto kontraŭ "krimaj elementoj" kaj arabaj [[muĝahido]]j en [[Pankisa gorĝo]]. Tiu asisto estas rigardata kiel parto de Usona programo de [[milito kontraŭ terorismo]]. Sen iu rezisto, Kartvelio kaptis kaj transdonis ses homojn kiuj estis markitaj kiel arabaj krimuloj kaj deklaris la regionon sub kontrolo<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2231955.stm Georgia says gorge 'under control'] BBC News, la 2-an de septembro 2002</ref>. En aŭgusto [[2002]] Kartvelio akuzis Rusion je serio de aerbombadoj de vilaĝoj en Pankisa gorĝo, kie, laŭ opinio de Rusia armeo, kaŝis sin Ĉeĉenaj ribeluloj. Almenaŭ unu kartvela civitano mortis pro aerbombado. En [[8-a de oktobro]] [[2001]], helikoptero de Observa Misio de [[Unuiĝintaj Nacioj]] en Kartvelio estis detruita en Kartvelio apud [[Kodora valo]], kiu situas proksime al limo de [[Abĥazio]], dum la [[Kodora krizo de 2001]]. En la eksplodo mortis 9 homoj, inkluzive 5 observantoj de UN<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1586098.stm UN helicopter shot down in Georgia] BBC News, la 8-an de oktobro 2001</ref>. Kartvelio malagnoskis ke ĝi havis iujn trupojn en tiu regiono kaj la suspekto falis al armita grupo de [[Ruslan Gelajev]], pri kiu oni diris ke li estas dungita fare de la kartvelia registaro por kaŝita milito kun separista Abĥazio. Li revenis al Ĉeĉenio en 2002, laŭvoje perdinte parton de siaj fortoj en la [[Batalo ĉe Galaŝko (2002)|batalo ĉe Galaŝko]]. En [[2-a de marto]] [[2004]], post serio de invadoj el Kartvelio al [[Ĉeĉenio]], [[Inguŝio]] kaj [[Dagestano]], Gelajev estas mortigita en batalo kun Rusiaj limgardistoj inter Dagestano kaj Kartvelio. === Unuflanka batalhalto de 2005 === En [[2-a de februaro]] [[2005]] prezidento de sendependa [[Iĉkerio]] [[Aslan Masĥadov]] proponis [[batalhalto]]n ĝis [[22-a de februaro]] (la tago antaŭ jubileo de deporto de ĉeĉenoj fare de [[Stalin]]). La propono de batalhalto, adresata al Rusia prezidento [[Vladimir Putin]], estis disvastigita tra separistaj retpaĝaroj kaj estis priskribata kiel ĝesto de [[bona volo]]. La Rusiaj trupoj, tamen, ne haltis la militaj operacioj. En [[8-a de marto]] [[2005]] Masĥadov mem estis mortigita en Ĉeĉena vilaĝo [[Tolstoj-Jurt]] nordorienten de [[Grozno]]. Nelonge post morto de Masĥadov la Iĉkeria ĉefkonsilio anoncis ke nova estro de Iĉkeria registaro estu [[Abdul-Ĥalim Sadulajev]], kaj lin forte subtenis [[Ŝamil Basajev]] (Basajev mem estas mortigita en julio [[2006]]). En [[2-a de februaro]] [[2006]] faris grandajn ŝanĝojn en sia registaro kaj ordonis ĉiujn membrojn, kiuj loĝis en ekzilo, transklokiĝi al Ĉeĉenia teritorio. Interalie li eligis vicĉefministron [[Aĥmed Zakajev]] el lia posteno kaj faris lin [[Ministro pri Eksteraj Aferoj]]<ref>[http://chechenpress.net/events/2006/05/27/06.shtml Указы Президента ЧРИ А-Х. Садулаева], Chechenpress, 27.05.06</ref>. Sadulajev estis mortigita fare de Rusiaj okupantoj en junio [[2006]], kaj lian postenon prenis veterano de Ĉeĉenia gerilo [[Doku Umarov]]. === Amnestioj === Antaŭ novembro [[2007]] okazis ne malpli ol sep [[amnestio]]j por Ĉeĉeniaj partizanoj kaj por federaciaj soldatoj, kiuj performis krimojn kontraŭ pacaj civitanoj en Ĉeĉenio, proklamitaj far Moskvo ekde komenco de la Dua milito. Unua amnestio okazis en [[1999]], kiam ĉ. 400 ĉeĉenaj militantoj transiris al federacia flanko. Laŭ informo de [[Aslambek Aslaĥanov]], tiama konsilisto de Putin, preskaŭ ĉiuj ili estis poste mortigitaj aŭ far siaj eksaj kamaradoj, kiuj rigardas ilin perfiduloj, aŭ far rusiaj militistoj, kiuj suspektas ke ili estas iu [[kvina kolono]]<ref>[http://www.kommersant.ru/k-vlast/get_page.asp?DocID=695544 "Убивал -- не убивал, попал -- не попал"], Kommersant, 07.08.2006</ref>. Aliaj amnestioj okazis en septembro [[2003]] (post adopto de okupa [[konstitucio]] de la respubliko) kaj en malfrua [[2006]]-a jaro. En 2006 ĉ. 600 militantoj kapitulacis pro promeso de amnestio al ĉiuj, kiuj "ne partoprenis en iuj seriozaj krimoj"<ref>[http://en.rian.ru/russia/20080116/97117813.html Law enforcers killed 72 militants in Chechnya in 2007], RIA Novosti, 16/ 01/ 2008</ref>. En [[2007]] la [[Internacia Helsinka Federacio por Homaj Rajtoj]] publikis raporton sub titolo "[http://www.ihf-hr.org/documents/doc_summary.php?sec_id=&d_id=4402 Amnestied People as Targets for Persecution in Chechnya]" (''Amnestiitoj kiel objektoj de persekuto en Ĉeĉenio''), kiu dokumentas fatojn de kelkaj el amnestiitoj, kiuj estis kidnapitaj, torturitaj kaj mortigitaj post amnestio. === Ŝtata cenzuro de informoj pri la milito === Dum la [[unua Ĉeĉenia milito]], pli-malpli libera cirkulado (malgraŭ mortoj de ĵurnalistoj) de [[novaĵo]]j pri la milito kaŭzis grandajn problemojn por Rusiaj ŝtatistoj kaj militistoj, ĉar malfacilis kaŝi Rusiajn militkrimojn. La milito kondutis [[Kremlo]]n al konkludo, ke pli da kontrolo kaj cenzuro estas necesa, aparte por Rusiaj naciaj [[gazeto]]j kaj [[televido]], el kiuj plimulto de Rusianoj ĉerpas informon. Antaŭ komenco de la dua milito, la Rusia ŝtato kreis "fumoŝirmilon" ĉirkaj Ĉeĉenio - t.e. la sistemon, kiu ebligas ne lasi nelojalajn ĵurnalistojn en Ĉeĉenion kaj cenzuri la datumojn, kiuj elvenas el tie<ref>[http://www.worldpress.org/Europe/2048.cfm Smokescreen Around Chechnya] The Moscow Times, la [[18-an de marto]] [[2005]]</ref>. Post kelkaj atakoj al sendependaj ĵurnalistaj kompanioj, Rusia registaro gajnis kontrolon super ĉiuj televidkanaloj en Rusio kaj preskaŭ ĉiu preso. Poste, per vasta uzo de [[cenzuro]], timigo, minacoj<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/monitoring/media_reports/615937.stm Russian TV accuses military of censorship], BBC News, la 23-an de januaro 2000</ref> kaj atakoj, ambaŭ fizikaj kaj psikologiaj, al ĉiuj sendependemaj ĵurnalistoj faris sendependan informon preskaŭ neatingebla por Rusia publiko. En Ĉeĉenio mem ĉiuj laŭleĝaj amasinformiloj estas sub kontrolo de federacia registaro. Kritikemaj ĵurnalistoj iĝas objektoj de atakoj kaj obstrukco<ref>[http://www.ifex.org/en/content/view/full/68793/ KREMLIN STIFLES CRITICAL COVERAGE OF CHECHNYA]</ref>, kio konduktas al vasta [[memcenzuro]]. Fremdlandajn ĵurnalistojn oni penas perforti cenzuri la raportojn el Ĉeĉenio<ref>[http://web.archive.org/web/20050207132645/http://www.themoscowtimes.com/stories/2005/01/27/005.html Silencing Chechnya] Moscow Times, la 27-an de januaro [[2005]]</ref>. En kelkaj okazoj rusaj ĵurnalistoj, kiuj skribis pri Ĉeĉenio ne en lojalisma maniero estis malliberigitaj (ekz. [[Boris Stomaĥin]]) aŭ kidnapitaj far federaciaj trupoj (ekz. [[Andrej Babickij]]). Fremdlandaj informaj kompanioj, kiuj provis raporti pri Ĉeĉenio sencenzure iĝis forbaritaj el Rusio (ekz. [[American Broadcasting Company]])<ref>[http://www.nytimes.com/2005/08/02/international/europe/02cnd-russia.html?pagewanted=all Russia Bars ABC News for Interview With Rebel], The New York Times, la 2-an de aŭgusto [[2005]]</ref>. Pac-organizaĵo [[Societo por Rusa-Ĉeĉena Amikeco]] estas malpermesita pro akuzoj je "ekstremismo kaj nacia malamo". En enketo de jaro 2007 nur 11% Rusianoj diris ke ili estas kontentaj pri informo pri Ĉeĉenio en amaskomunikiloj. == Efektoj == === Mortoj inter civitanoj === <!-- {{Ĉefartikolo|Mortoj dum dua Ĉeĉenia milito}} artikolo ne ekzistas! --> Informoj pri civitanoj mortoj vaste varias laŭ diferaj fontoj. Laŭ informiloj de pro-Moskva registaro, ĉ. 160000 homoj mortis dum du militoj, el kiuj ĉ. 30000 estis [[ĉeĉenoj]] kaj ĉ. 100000 [[rusoj]]<ref>[http://web.archive.org/web/20071019041718/http://www.iht.com/articles/2005/08/15/news/chech.php Chechen official puts death toll for 2 wars at up to 160,000] International Herald Tribune, la 15-an de aŭgusto [[2005]]</ref><ref>[http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/08/b23f8d99-f15d-4b40-882c-975598c29ae3.html Russia: Chechen Official Puts War Death Toll At 160,000] RFE/RL, la 16-an de aŭgusto [[2005]]</ref>, kiam nun mortinta separista estro [[Aslan Masĥadov]] ade asertis, ke ne malpli ol 200000 ĉeĉenoj mortis pro la du konfliktoj<ref>[http://web.archive.org/web/20060514210228/http://www.themoscowtimes.com/stories/2005/08/16/011.html Death Toll Put at 160,000 in Chechnya] [[The Moscow Times]], la 16-an de aŭgusto [[2005]]</ref>. Pro grandaj obstakloj por libera cirkulado de informo, nek de tiaj asertoj povas esti sendepende testitaj. En [[2007]] Rusia humanista organizaĵo [[Memorial]] raportis, ke ĝi havas dokumentitaj informoj pri ĉ. 25000 ĉeĉeniaj civitanoj mortigitaj aŭ "malaperintaj" ekde [[1999]]<ref name="alert">[http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/RU_WAR.htm?v=in_detail Chechnya war], Reuters AlertNet, 11-04-2007</ref>. Laŭ raprto de [[Amnestio Internacia]] de la sama jaro, sole la dua milito mortigis na ne malpli ol 25,000 civitanoj, dum aliaj 5,000 estas malaperintaj<ref>[http://www.jamestown.org/chechnya_weekly/article.php?articleid=2373419 Amnesty International Issues Reports on Disappearances] Jamestown Foundation, la 24-an de majo [[2007]]</ref>. Enketoj de [[Societo por Rusa-Ĉeĉena Amikeco]] ebligis antaŭekspekti la tutan kvanton de civitanaj mortoj dum du militoj inter 150 000 kaj 200 000. === Ekologiaj damaĝoj === Ekologiaj organizaĵoj atentigas, ke pro ada bombado Ĉeĉenio nun havas [[ekologia katastrofo|ekologian katastrofon]]. Eksa konsilisto de [[Boris Jelcin]] diris, ke pro milito la respubliko iĝis "morta lando"<ref>[http://www.american.edu/TED/ice/chechnya.htm Chechnya Conflict and Environmental Implications]</ref>. Krom bombado, grandaj koncernoj estas likoj de [[nafto]] kaj [[poluo]]j el damaĝitaj [[kloako (kanalo)|fifluoj]]. Estas informoj, ke akvo en ĉeĉenio estas malpura ĝis profundeco de 250 m<ref>[http://www.kommersant.com/p-92/r_436/Chechen_Republic/ Chechen Republic // GENERAL INFORMATION], Kommersant, la 10-an de marto 2004</ref>. Ekzistas granda kvanto de kemia kaj radioaktiva poluo pro uzo de kemiaj armiloj kaj detruo de kemiaj konservejoj rezulte de la konflikto. La ĉeĉenia [[faŭno]] ankaŭ estas ege damaĝita, ĉar bestoj, kiuj iam loĝis en Ĉeĉenia montaro, plejparte aŭ mortis aŭ transloĝiĝis al pli sekuraj regionoj<ref>[http://www.watchdog.cz/index.php?show=000000-000002-000001-000110-000048&lang=1 Military operations greatly alter Chechen mountain life], Prague Watchdog, la 4-an de majo [[2003]]</ref>. En [[2004]] Rusia registaro agnoskis ĉ. trionon de Ĉeĉenia teritorio "zono de ekologia katastrofo" kaj aliajn 40% "zono de ekstrema ekologia damaĝo"<ref>[http://weekly.ahram.org.eg/2004/723/sc211.htm 'In the Caucasus, you can buy anything'], Al-Ahram Weekly, 2004</ref>. === Terminoj === <!-- {{Ĉefartikolo|Terminoj en Ĉeĉenio}} artikolo ne ekzistas! --> Ĉeĉenio havas pli da [[Tera mino|terminoj]] ol iu alia regiono en la mondo<ref>[http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/10/8f24150a-e534-42a8-80d9-198ae5453f89.html Chechnya: Land Mines Seen As Continuing Scourge] RFE/RL, la 19-an de oktobro [[2004]]</ref>. Ekde [[1999]] landminoj estas vaste uzataj far ambaŭ flankoj (Rusio subsignis na [[UN]] [[Konvencio pri certaj konvenciaj armiloj]] en [[1980]], sed ne protokolon pri landminoj de [[1996]]). La plej pakitaj per landminoj regionoj estas tiuj, kie la rezista movado ankoraŭ aktivas - t.e. la sudaj teritorioj kaj areoj apud respublikaj bordoj<ref>[http://www.icbl.org/lm/2004/chechnya Chechnya], LM Report 2004, la 8-an de februaro 2005</ref>. Humanista senminigo ne okazis en respubliko ekde elpelo de [[HALO Trust]] el Rusio en demebro [[1999]]. En junio [[2002]] tiama UN-oficisto [[Olara Otunnu]] raportis, ke oni ekspektas ne malpli ol 500,000 landminojn en la regiono. [[UNICEF]] dokumentis 2,340 civitanajn mortojn en la respubliko pro landminoj kaj neeksploditaj bomboj inter [[1999]] kaj fino de [[2003]]. <!-- === Mortoj inter militistoj === ĉapitro (ankoraŭ) ne ekzistas --> == Vidu ankaŭ == * [[58-a armeo (Rusio)]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Dua Ĉeĉenia milito| ]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Dua Ĉeĉenia milito: Sitelink
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:Citaĵo el la reto (redakti)
Ŝablono:Citaĵo el novaĵo (redakti)
Ŝablono:Daton (vidi fontkodon) (protektita)
Ĉi tiu paĝo estas membro de 1 kaŝita kategorio:
Kategorio:Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj