eo eo eo eo eo eo eo eo eo pt eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ja ja eo cy pt eo ja ja eo tr de eo ja zh eo en en eo ja zh eo en it eo ja ja eo su id eo pt ja en en id pt zh ja eo ms id eo en ja id id id eo ja en eo en tr de ja ja eo en nl eo ja ja eo de fi eo ja ja eo lv fr eo ja eo eo eo es eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl ar az ca mzn hbs_lat cy de fr el en es et fa fi fr he id en it ja ka ko lt lv ms nl nb pa pl pt ro ru en sk hbs_lat la sv th ceb tr fy ur vi zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Japana lingvo per latinaj literoj - Vikipedio
El Vikipedio, la libera enciklopedio
La fontoj de ĉi tiu artikolo ne sufiĉas.
Vi povas plibonigi ĝin, aldonante fidindajn fontojn. Senfontaj asertoj povas esti forigitaj.
Specifu la daton: {{Nesufiĉaj fontoj|temo|monato jaro}}
Latin-litera transskribo de japana lingvo estas japane nomata ローマ字 (IFA: [ɽóːmadʑi], hepburn-sisteme rōmaji, kunrei-sisteme rômazi, esperanto-sisteme romaĵi aŭ romaĝi).
Estas du ĉefaj manieroj: Hepurn-sistemo kaj Kunrei-sistemo. Estas ankaŭ normoj difinitaj japane kaj internacie. Sed en diversaj praktikaj okazoj multaj emas sekvi Hepburnan transskribon. Tial la latin-litera transskribado de japana lingvo ne estas sufiĉe bone unuigita.
2 Historio de la transskribado
3 Japanaj esperantistoj kaj la transskribado
4 Ekzemplaj vortoj skribataj laŭ diversaj transskribaj sistemoj
Normoj[redakti | redakti fonton]
Japana eduka normo[redakti | redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Kunrei-sistemo.
Aperis en 1954 [1]. Tiu ĉi normo (Nihon-siki) konsistas el du tabeloj. La Unua Tabelo montras la principan transskribon. Kaj la Dua Tabelo montras Hepburnan transskribon, kiel la kompromisa suplemento por malfacile ŝanĝeblaj transskribaĵoj jam kutimaj.
La Unua Tabelo estas pli bone akorda al la japanlingva sistemo kaj facile komprenebla por japanoj, kvankam ĝustaj prononcoj de iuj transskribaĵoj estas nediveneblaj por tiuj sensciaj pri la japana lingvo. Oni ĝenerale nomas la transskribadon laŭ tiu ĉi Unua Tabelo kiel "Kunrei-Siki" (訓令式, "dekreta sistemo").
Oni ĝenerale nomas la transskribadon laŭ tiu ĉi Dua Tabelo kiel "Hebon (Hepburn)-Shiki (ヘボン式, "sistemo fare de Hepburn"). Sed kiam oni ĝenerale parolas pri tiu ĉi Sistemo Hepburn, la transskriba sistemo ne strikte sekvas al la Dua Tabelo. La normo permesas la uzon de Hepburnan sistemon "kiam oni devas uzi en internacia konteksto aŭ ne povas ŝanĝi konvencian praktikon".[1]
Internacia Normo[redakti | redakti fonton]
Estas ankaŭ internacia normo ISO3602, kiu baziĝas sur la Dekreta Sistemo supre menciita.
Propono en 1985 [2]. Oficiala nomo estas proponata ĉe [3].
Japana pasporta/stacia/vojsigna normo[redakti | redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Hepburn-sistemo.
La transskribo de japana nomo en pasporto estas principe la hepburna. Oni povas peti por alia latina literumo kiam oni unue kreas pasporton kun certa kialo. Ankaŭ oni ne povus havi samtempe kreditkartojn kaj pasportojn kun malsamaj literumoj.
Historio de la transskribado[redakti | redakti fonton]
16jc - Portugala transskribado
17jc - Nederlanda transskribado
1867 - Transskribado de Hepburn
1885 - Transskribado Nihon-siki
Nun ekzistas diversaj transskribaj sistemoj krom la supre menciitaj "normoj".
Sed antaŭ la dua mondmilito la transskribado estis iusence unuigita per japaneca regulo. Sed post la Dua Mondmilito usona armeo tiam reganta Japanion ŝanĝis la transskribon al pli angleca.[mankas fonto] Kaj paralele kun la prospero de Usono post la Dua Mondmilito la influo de la angla lingvo pli kaj pli fortiĝis ankaŭ en Japanio.
Tiele en nunaj praktikaj okazoj en Japanio, ekzemple ĉe voj-indikiloj troveblaj sur stratoj, en stacidomoj, kaj en aliaj publikaj lokoj plej parte da transskriboj baziĝas sur la t.n. Sistemo de Hepburn -- "t.n.", ĉar iliaj transskribaj reguloj estas ne bone unuigitaj pri longaj vokaloj kaj la N-sono "ン". Sed tia hepburna varianto estas multe pli malgranda ol la malsameco inter individuaj manieroj kiujn asertas kelkaj japanaj esperantistoj (Vidu sube).
Japanaj esperantistoj kaj la transskribado[redakti | redakti fonton]
Multaj (sed ne ĉiuj) japanaj esperantistoj sekvas la Dekretan Sistemon pli japanecan, ĉar tio estas pli oportuna por "esprimi japanan lingvon".[Dubinda teksto] Sed ilia sinteno ne estas plimulta tendenco en Japanio, ĉar la Sistemo de Hepburn estas pli uzata en la reala mondo. Ili emas aserti, ke la hepburna transskribo estas la granda influo de angla lingvo. Tamen la konsonanta paro "ch" (por [ĉ]), kiu estas la karaktero de la hepburna kaj kritikita kiel "angleca", estas ankaŭ uzataj en la vjetnama, svahila, okcitana kaj ĉefa transskrib-sistemoj de la korea kaj ĉina; "sh" (por [ŝ]) en la svahila, albana kaj lingala; kaj "j" (por [ĝ] aŭ [ĵ]) estas ankaŭ uzata en la indonesia, turkmena kaj portugala.
Esperanta alfabeto[redakti | redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Transskribo de la japana lingvo en Esperanton.
Iu esperantistoj asertas uzi Esperantan alfabeton (Esuperanto-ŝiki romaĵi, エスペラント式ローマ字) por skribi japanajn nomojn. Tio klopodas montri la prononcon de la japana. Sed ĝi malsukcesas unuigi jenajn variantojn.
Singulara kaj plurala moraoj. Ekz. "o"/"oo"/"oŭ" kaj iu eĉ miksas esperantan alfabeton kun la hepburna makrono "ō".
"i" aŭ "j" en duoblaj vokaloj
"ĝ" aŭ "ĵ" por "ジ".
Ekzemplaj vortoj skribataj laŭ diversaj transskribaj sistemoj[redakti | redakti fonton]
Romaj literoj (latina alfabeto)
Speco de verda teo
saiŝin keitaidenŭa / sajŝin kejtajdenŭa
Notoj[redakti | redakti fonton]
Artikoloj sen sufiĉaj fontoj pri nekonata temo
Artikoloj sen sufiĉaj fontoj ekde nekonata dato
Artikoloj kun senfontaj asertoj
Artikoloj kun senfontaj asertoj ekde nekonata dato
Vikipediaj artikoloj bezonantaj faktan konfirmon
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 00:06, 2 jul. 2015.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj