eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo es eo fr es eo eo eo eo it eo eo eo eo eo eo eo it pt es eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv eo ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo am ar arz en az ru sv bg bn ca hbs_lat da de fr el en es et eu fa fi fr fy de lt he hi hbs_lat hu hy it id es is it ja ka kk km ko cs it it en lt lv ml ms nl nb fi fr pl pnb pt ro ru en sd hbs_lat en sk sl hbs_lat sv hu th tr oc fy ur uz vi zh zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
2 ŝanĝoj en ĉi tiu versio atendas kontrolon. La stabila versio estis patrolita je 11 jul. 2017.
Jump to navigation Jump to search
Maniĥeismo aŭ Manikeismo estis unu el la plej gravaj antikvaj religioj (aŭ herezoj, laŭ ĝiaj kontraŭuloj). La grandparto de la verkoj de la fonda profeto Mani (aŭ Maniĥeo) estas perdita, sed nun estas provo revivigi la religion sub la nomo "Nov-Maniĥeismo." La religio enhavas influojn de Kristanismo, Budhismo, kaj Zoroastrismo. Kelkaj pensistoj argumentas, ke nuntempa Okcidenta Kristana penso estas subtile influita de Maniĥeismo, tra la verko de Sankta Aŭgusteno, kiu konvertiĝis al Kristanismo el Maniĥeismo, kaj kies verkoj estas tre influaj por Katolikaj kaj por ortodoksaj Protestantaj teologoj.
La religion fondis la Babilonano Mani (aŭ Maniĥeo) dum la tria jarcento. Mani naskiĝis en okcidenta Persio kaj vivis ĉirkaŭ 210-276 p.K.. La nomo "Mani" estas titolo anstataŭ persona nomo, sed ĝi estis tiel ofte uzata ke oni nuntempe ne scias lian personan nomon. La vorto 'Maniĥeo, per kiu oni ankaŭ foje indikas lin (Mani ĥaj) efektive - post lia mortigo - estas ia kredkonfeso de lia movado, ĉar ĝi signifas "Mani vivas".
Mani verŝajne influiĝis de Mandeoj kaj komencis prediki ĉe juna aĝo. Oni diras, ke li ricevis revelacion kiel junulo, de spirito kiun li poste nomis sia "ĝemelo." Ĉi tiu spirito instruis al li la diajn verojn, kiuj iĝis Maniĥeismo. Mani nomis sin la "Parakleto de la Vero" kiu promesiĝas en la Nova Testamento. Li ankaŭ uzis por si la titolon apostolo de Jesuo Kristo. Li konsideris sin la fina profeto, la fino de serio de homoj gvidantaj de Dio, kiel Zoroastro, Hermeso, Platono, Budho, kaj Jesuo. Tria- kaj kvara-jarcentaj Kristanoj kiel Hipolito kaj Epifanio de Salamis skribis ankaŭ, ke Terebintuso, studento de iu Skitianuso kiu lernis la "doktrinon de du principoj" en Hindujo, instruis al Mani kaj tiel kreis la fondajn kredojn de la religio.
Dum Maniĥeismo kreskis, pli grandaj grupoj kiel Kristanismo kaj Zoroastrismo ankaŭ serĉis pli grandan politikan kaj socian povon, do la Maniĥeistoj allogis malaprobon. Oni kredas, ke Mani mortis en prizono dum li atendis ekzekutadon de la Persia imperiestro.
La plej grava principo de Maniĥeismo estas ĝia dualismo, kiun principon ĝi kunhavas kun la Persia religio Zoroastrismo. Mani diris, ke du naturoj ekzistas de la komenco: lumo kaj mallumo. La regno de lumo estas paca, kaj la regno de mallumo estas malpaca. La universo estas rezulto de atako de la regno de mallumo al la regno de lumo. La Vivanta Spirito, kiu venas de la luma regno, kreis la universon per miksado de lumo kaj mallumo.
Maniĥeistoj kredas, ke ne estas ĉiopova bona Dio aŭ potenco, sed nur du egalaj potencoj de bono kaj malbono. Homoj simile enhavas du potencojn. La bona parto, farita de lumo, estas la animo, kaj la malbona parto, farita de malluma tero, estas la korpo. Oni savas sin de la malbono per scii ĉi tiujn faktojn kaj per identiĝi kun la luma animo.
La Maniĥeistoj provis inkluzivi ĉiujn religiajn tradiciojn en sian kredadon. Rezulte, ili konservis multajn apokrifajn Kristanajn verkojn, kiel la Agoj de Tomaso, kiuj alie perdiĝus.
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
v • d • r
Kristo • Filo de Dio • Virga naskiĝo • Krucumo • Reviviĝo • Enkarniĝo
Eklezio • Kredodeklaro • Kanono • Malnova Testamento • Nova Testamento
Dio • (Patro • Filo • Sankta Spirito) • Triunuo • Bapto • Kristologio • Eklezioscienco • Savo
Maria • Apostoloj • Petro • Paŭlo • Patroj • Apero • Konstantino • Koncilioj • Aŭgusteno • Granda skismo • Krucmilitoj • Akvino • Reformacio • Lutero
Adventismo • Anabaptismo • Anglikanismo • Baptismo • Kalvinismo • Katolikismo • Evangeliismo • Luteranismo • Metodisto • Pentekosto • Ortodoksa Eklezio • Orientaj Eklezioj
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 06:19, 6 nov. 2017.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco