eo en eo en eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ro eo es hbs_lat eo es en eo en fr eo eo en eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl ar en az ru sv bg bn hbs_lat ca mzn hbs_lat cy da de el en es et eu fa fi nn fr de lt he hi hbs_lat hu hy id es it ja ka kk ko cs lt lv en ml ms nl nb nb fr pl pnb pt ro ru en hbs_lat en sk sl hbs_lat sv ta en tr fy uz vi pl zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Amino estas kolekta nomo por nitrogen-entenaj organikaj kombinaĵoj karakterizataj de aminogrupo. Aminoj teorie aŭ fakte devenas el amoniako, en kiu organikaj kombinaĵoj, kiel alkiloj aŭ ariloj, anstataŭas unu aŭ pli da hidrogenaj atomoj. Kombinaĵoj kun la nitrogenatomo apud karbonilo nomiĝas amidojn kaj havas malsamajn kemiajn ecojn.
Al la naturaj aminoj apartenas la alkaloidoj kaj la aminoacidoj. Pro tio, la franca kemiisto Charles-Adolphe Wurtz trovinte la aminojn en 1849 komence nomis ilin artefaritaj alkaloidoj.
Oni uzas en la industrio multajn aminojn por produktado de pneŭoj, medikamentoj, sintezaj rezinoj, fibroj kaj kolorigaĵoj. Gravaj industriaj aminoj estas anilino, aromata amino, kaj trimetilamino, triaranga alifata amino.
Oni distingas unua-, dua- kaj triarangajn aminojn, laŭ la alligataj organikaj grupoj anstataŭ la hidrogenatomoj. La di-, tri- kaj poliamino entenas du, tri aŭ pli da aminogrupoj el la supraj tipoj.
Nomenklaturo[redakti | redakti fonton]
Kiam la aminogrupo prioritatas, la molekulan nomon finas sufikso "-amino". Kontraŭe ĝi havas prefikson "amino-"
Sintezoj[redakti | redakti fonton]
Klasike, la aminoj estas kreataj de alkilado el malaltarangaj aminoj. Per alkilado de amoniako ekestas unuarangaj aminoj, kiujn poste oni povas alkiladi en dua- kaj triarangajn aminojn. La alkilado de triarangaj aminoj fordonas salojn kvararangajn amoniojn.
La unuarangajn aminojn oni povas estigi per redukto de azidogrupo;
Ankaŭ la aminojn povas fordoni la redukto de amido per hidrido;
La redukta aminado ebligas la kreadon de aminoj kun flankaj grupoj, el karbonilaj kombinaĵoj (aldehidoj aŭ ketonoj).
Ecoj[redakti | redakti fonton]
La nitrogena atomo de aminoj enhavas solan elektronan paron. Tio igas la aminojn bazajn kaj nukleofilajn. Ĉe unua- kaj duarangaj aminoj, la ligo N-H povas rompiĝi, tial igante ilin iom acidajn.
Aminoj[redakti | redakti fonton]
Organikaj komponaĵoj[redakti | redakti fonton]
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
v • d • r
Aldehido  •  Alkano  •  Alkeno  •  Alkilo  •  Alkino  •  Alkilooksida grupo  •  Alkoholo  •  Amido  •  Aminogrupo  •  Benzeno  •  Estero  •  Etero  •  Fenoloj  •  Fosfonata acido  •  Halogenido  •  Hidroksila grupo  •  Izonitrilo  •  Karboksilata acido  •  Karbonila grupo  •  Ketono  •  Metilogrupo  •  Nitrilo  •  Sulfonata acido  •  Tiocianatoj  •  Tioloj  •  Ureo
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 11:13, 26 feb. 2019.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco