eo en eo eo en fr eo eo en eo en eo br eo en pt eo eo en eo eo eo fr eo fr eo en en eo eo eo eo pt it nl fi eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo en pl en eo eo es eo en eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo it eo eo eo eo eo en en en pt en es eo en en en en en en en en en en en en en en en eo en en en en en en en en en en eo eo eo eo eo eo eo eo en en eo en en en en en en en en en eo en eo it eo eo eo eo en en en en eo eo en eo de en de ru de ru ru ru it ca fi hy en de cs en en en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo cs es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl de am an ar arz as en en az ku uz de lt ru sv bg en bn br hbs_lat uk ca en mhr mzn hbs_lat cy da de fr el en es et eu fa fi nn fr fy de lt gn gu ku he hi tl hbs_lat hu hy it id en es is it ja jbo jv ka az uz sah en kk ko cs it lb hbs_cyr it en lt lv en ru id en ml be mr ru ms es my en ne nl nb nb fr it pa pl pms pnb ps pt io ro ru ru bxr en hbs_lat en sk sl sq hbs_lat nl sv hu en ta en th ceb tr oc en fy ur uz vi tr pl xmf he da zh fr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Mark Twain (1835-1910) en 1895 fare de Napoleon Sarony
30-a de novembro 1835 [#]
21-a de aprilo 1910 [#]
v • d • r
Poŝtmarko pri Samuel L. Clemens, 1940
Twain kreskiĝis en Hannibal, Misurio, kiu havigis la etoson por Huckleberry Finn kaj Tom Sawyer. Post metilernado ĉe presisto, li laboris kiel kompostisto kaj kontribuis per artikoloj al ĵurnalo de sia pli aĝa frato Orion Clemens. Li poste iĝis riverboata piloto ĉe la rivero Misisipo antaŭ iri okcidenten por aliĝi al Orion en Nevado. Li menciis humore sian singularan mankon de sukceso ĉe minado, turnante sin al ĵurnalismo per la ĵurnalo de Virginiurbo Territorial Enterprise.[3] En 1865, lia humora historio, "The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County," estis publikigita, baze sur historio kiun li estis aŭdinta ĉe la Hotelo Angels en Angels Camp (Kalifornio), kie li estis pasigante iome da tempo kiel ministo. Tiu mallonga historio alportis al li internacian atenton, kaj estis eĉ tradukita en klasikan grekan.[4] Li estis tre populara en sia epoko pro lia sprito kaj talento por satiro, proze kaj parole, kaj estis amiko de usonaj prezidentoj, artistoj, grandaj entreprenistoj kaj membroj de la eŭropa reĝaro.
Kvankam Twain enspezis grandan kvanton da mono el siaj verkoj kaj prelegoj, li investis en adventuroj kiuj perdigis al li ankaŭ grandan kvanton da mono, ĉefe por mekanika kompostilo, kiu malsukcesis ĉar estis komplika kaj malpreciza. Pro tiuj financaj problemoj, li devis seĉi protektadon el siaj ŝulditoj tra bankroto, kaj kun la helpo de Henry Huttleston Rogers eventuale luktis kontraŭ siaj financaj problemoj. Twain elektis pagi al siaj antaŭ-bankrotaj ŝulditoj, kvankm li ne havis leĝan respondecon fari tion.
Twain estis naskiĝinta tuj post vizito de la Kometo Halley, kaj li antaŭavertis, ke li ankaŭ "foriros kun ĝi,". Li mortiĝis la tagon post la venonta reveno de la kometo. Li estis laŭdita kiel "plej granda usona humoristo de sia aĝo,"[5] kaj William Faulkner nomigis Twain "la patro de Usona literaturo."[6]
4 Mark Twain kaj Esperanto
5 La verkoj de Mark Twain
Kiel junulo li interalie laboris profundec-mezuriste sur la rivero Misisipo, kaj de tiu-labora ĵargono li prenis sian plumnomon ("mark one", "mark twain" = "marko unu", "marko du"; pri markoj sur la profundec-mezurilo). Twain mem rakontas en la Vivo ĉe Misisipo, ke la pseŭdonomon li transprenis de la maljuna kapitano I. Sellers, kiu sub tiu nomo publikigis siajn rememorojn pri la rivero kaj kiun Clemens kiel junulo ofendis per malice sarkasma artikolo. Post la morto de la kapitano li volis rehonorigi la pseŭdonomon.
Twain rekonatas kiel fama kaj popolkara humuristo, ĉefe pro sia serio da libroj pri fikcia rolulo Tom Sawyer. Jam klasikaĵas liaj La Aventuroj de Tom Sawyer kaj La Aventuroj de Huckleberry Finn.
Twain ekis aŭtore per humurecaj versetoj, sed finis kiel morna, preskaŭ profana kronikisto pri homaj vaneco, hipokrito kaj murdemo. Mez-vivovoje per la aventuroj de Huckleberry Finn li kombinis riĉan humuron, potencan rakontan teknikon kaj soci-kritikon kiel preskaŭ nenie trovebla aliloke en la monda literaturo.
Lia altiro al infaninoj kondukis lin krei en siaj lastaj jaroj klubon por knabinoj, nomata Angel Fish Club. Tiu ĉi kreaĵo estas dokumentita en lia korespondado, eldonita de John Cooley; tiun ĉi fakto estas ankaŭ pritraktata en la verko de Colley The Mississippi Quarterly. En Mark Twain and sexuality, de Alexander Jones, aperinta en 1956, ankaŭ estas diskuto pri la platona amo de la verkisto al infaninoj. Mark Twain mem skribis pri siaj periodaj revoj pri virgaj knabinoj kaj en kunlaboraĵo por gazeto li eĉ petis la nuligon de la aĝo de konsento. Alia pruvo pri lia pedofilio reflektiĝas en lia verkaĵo Averto al la etaj knabinoj, aperinta en 1865, en kiu la aŭtoro konsilas la knabinojn, ke ili kondutu bone kun la plenkreskaj viroj por ne ruinigi ilian infanecon.[7]
La domo kie loĝis Mark Twain dum la infaneco en Hannibal (Misurio)
Mark Twain kaj Esperanto[redakti | redakti fonton]
La verkoj de Mark Twain[redakti | redakti fonton]
Kovrilo de brita eldono de "Jankio el Konektikuto ĉe la kortego de Reĝo Arturo" el 1889.
Kovrilo de la unua eldono de La Aventuroj de Huckleberry Finn el 1884.
Kovrilo de eldono de La Aventuroj de Tom Sawyer el 1876.
The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County (Glorfama saltorano el la distrikto Calaveras, 1867)
The Innocents Abroad (Naivuloj eksterlande, 1869)
The Gilded Age (Orumita epoko, 1873) (kun Charles Dudley Warner)
The Adventures of Tom Sawyer (Aventuroj de Tom Sawyer, 1876)
The Prince and the Pauper (Reĝido kaj povrulo, 1882)
Life on the Mississippi (Vivo ĉe la Misisipo, 1883)
The Adventures of Huckleberry Finn (Aventuroj de Hucklebery Finn, 1884)
A Connecticut Yankee in King Arthur's Court (Jankio el Konektikuto ĉe la kortego de Reĝo Arturo, 1889)
The Man That Corrupted Hadleyburg (Viro, kiu koruptis Hadleyburg-on, 1900)
Extracts from Adam's Diary (eltiraĵoj el la taglibro de Adamo, 1904)
The Mysterious Stranger (Mistera fremdulo, postmorte 1916)
Esperantlingvaj specimenoj[redakti | redakti fonton]
Huckleberry Finn, Ĉapitro XIV
Mark Twain: Tri Ceteraj Noveloj
En Esperanto aperis ankaŭ:
Singardema komuniko (tr. S. Borovko, Esperantisto, No 12, decembro 1894, p. 190-192, sub Bagateloj)
Kvin donacoj de l' vivo (tr. Jozefo Németh, Budapest, 1911)
La £ 1.000.000 Banka Bileto. 1907 Trad.: Muschamp
Kiel mi fariĝis direktoro de agrikultura gazto, Esperanto 1916, p. 84-85
Sinjorino Mac Williams kaj la fulmo, Esperanto 1918, p. 100-101
Lojala Poŝtisto (el "Tom Sawyer eksterlande", Esperanto, 1927, n-ro 6, p. 114-115, tr. Edmond Privat)
Mart Twain kaj la trustoj - La Tri Muŝoj (Argentina Esperantisto, 144-145/1938)
La militpreĝo (tr. Karl Pov, Fonto 22, julio 1982, p. 22-24)
La aventuroj de Tom Sawyer (bildrakonto, Tibor Horvath, desegnis Attila Dargay, 1981)
La aventuroj de Huckleberry Finn (bildrakonto, Tibor Horvath, desegnis Attila Dargay, 1982)
La aventuroj de Toĉjo Saŭjero (1999, 22 p.)
Mark Tven en Israellando (Israela Esperantisto, 129, junio 1998, p. 8-11, kompilis Aleks Kerbel - fragmento el la libro "Naivuloj eksterlande)
Referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ The Mark Twain House Biography. Arkivita el la originalo je 16-a de oktobro 2006. Alirita 24-a de oktobro 2006.
↑ "Mark Twain remembered by Google with a doodle". Kontrolita 30a Novembro 2011.
↑ Thomson, David, In Nevada: The Land, The People, God, and Chance, New York: Vintage Books, 2000. ISBN 0-679-77758-X p. 35
↑ Mark Twain, The Jumping Frog: In English, Then in French, and Then Clawed Back into a Civilized Language Once More by Patient, Unremunerated Toil, ilustraciita de F. Strothman, New York and London, Harper & Brothers, Publishers, MCMIII, pp. 64–66.
↑ Obituary (New York Times). Alirita 27-a de decembro 2009.
↑ JELLIFFE, Robert A.. (1956) Faulkner at Nagano. Tokyo: Kenkyusha, Ltd.
↑ Santiago, Pablo. "Personajes históricos sospechosos de pedofilia". En: Alicia en el lado oscuro. Madrido: Imagine, 2004.
Literaturo[redakti | redakti fonton]
Lucius Beebe. Comstock Commotion: The Story of the Territorial Enterprise and Virginia City News. Stanford University Press, 1954 ISBN 1-122-18798-X
Louis J. Budd, eld. Mark Twain, Collected Tales, Sketches, Speeches & Essays 1891–1910 (Library of America, 1992) (ISBN 978-0-940450-73-8)
Ken Burns, Dayton Duncan kaj Geoffrey C. Ward, Mark Twain: An Illustrated Biography. New York: Alfred A. Knopf, 2001 (ISBN 0-375-40561-5)
Gregg Camfield. The Oxford Companion to Mark Twain. New York: Oxford University Press, 2002 (ISBN 0-19-510710-1)
Guy Cardwell, eld. Mark Twain, Mississippi Writings (Library of America, 1982) (ISBN 978-0-940450-07-3)
Guy Cardwell, eld. Mark Twain, The Innocents Abroad & Roughing It (Library of America, 1984) ISBN 978-0-940450-25-7
James M. Cox. Mark Twain: The Fate of Humor. Princeton University Press, 1966 (ISBN 0-8262-1428-2)
Everett Emerson. Mark Twain: A Literary Life. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2000 (ISBN 0-8122-3516-9)
Shelley Fisher Fishkin, ed. A Historical Guide to Mark Twain. New York: Oxford University Press, 2002 (ISBN 0-19-513293-9)
Susan K. Harris, eld. Mark Twain, Historical Romances (Library of America, 1994) (ISBN 978-0-940450-82-0)
Hamlin L. Hill, ed. Mark Twain, The Gilded Age and Later Novels (Library of America, 2002) ISBN 978-1-931082-10-5
Jason Gary Horn. Mark Twain: A Descriptive Guide to Biographical Sources. Lanham, Md.: Scarecrow Press, 1999 (ISBN 0-8108-3630-0)
William Dean Howells. My Mark Twain. Mineloa, New York: Dover Publications, 1997 (ISBN 0-486-29640-7)
Fred Kaplan. The Singular Mark Twain: A Biography. New York: Doubleday, 2003 (ISBN 0-385-47715-5)
Justin Kaplan. Mr. Clemens and Mark Twain: A Biography. New York: Simon and Schuster, 1966 (ISBN 0-671-74807-6)
J. R. LeMaster kaj James D. Wilson, eld. The Mark Twain Encyclopedia. New York: Garland, 1993 (ISBN 0-8240-7212-X)
Jerome Loving, Mark Twain: The Adventures of Samuel L. Clemens (University of California Press; 2010) 491 pages, ISBN 978-0-520-25257-8; Draws on newly discovered archival materials in a detailed biography
Bruce Michelson. Mark Twain on the Loose. Amherst: University of Massachusetts Press, 1995 (ISBN 0-87023-967-8)
K. Patrick Ober. Mark Twain and Medicine: "Any Mummery Will Cure." Columbia: University of Missouri Press, 2003 (ISBN 0-8262-1502-5)
Albert Bigelow Paine. Mark Twain, A Biography: The Personal and Literary Life of Samuel Langhorne Clemens. Harper & Bros., 1912. ISBN 1-84702-983-3
Ron Powers. Dangerous Water: A Biography of the Boy Who Became Mark Twain. New York: Da Capo Press, 1999. ISBN 0-306-81086-7
Ron Powers. Mark Twain: A Life. New York: Random House, 2005. (ISBN 0-7432-4899-6)
R. Kent Rasmussen. Critical Companion to Mark Twain: A Literary Reference to His Life and Work. Facts On File, 2007. Revised edition of Mark Twain A to Z ISBN 0-8160-6225-0
R. Kent Rasmussen, ed. The Quotable Mark Twain: His Essential Aphorisms, Witticisms and Concise Opinions. Contemporary Books, 1997 ISBN 0-8092-2987-0
ANONYMOUS. (1873) Cartoon portraits and biographical sketches of men of the day. London: Tinsley Brothers, p. 122.
Radavich, David. "Twain, Howells, and the Origins of Midwestern Drama." MidAmerica XXXI (2004): 25–42.
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Mark Twain en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Mark Twain en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Mark Twain en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Mark Twain en Vikifontaro (Universala biblioteko)
Verkoj de Mark Twain ĉe Projekto Gutenberg
En hejmlando de Marko Tven (Mark Twain) el Unuetaĝa Usono ĉ.19.
Mark Twain en Argentina Esperantisto, 144-145, marto-aprilo 1938, p. 6
Mark Twain Museum at the Territorial Enterprise - Mark Twain Museum, Territorial Enterprise Building, Virginia City, Nevada Web site
Mark Twain House Museum Web site
Verkoj de Mark Twain
Autobiography of Mark Twain, Volume 1, 2010 - Free Online - Mark Twain Project Online
Autobiography of Mark Twain, Volume 2, 2013 - Free Online - Mark Twain Project Online
Public domain audiobooks el LibriVox
Mark Twain's letters ed. by Albert Bigelow Paine (2 vol 1917) vol 2 online
Mark Twain Library, University of California Press. This series re-prints texts from the Papers and Works for students and the general reader.
The Works of Mark Twain, University of California Press. This series prints authoritative critical editions of Mark Twain's published works.
Mark Twain Papers, University of California Press. This series publishes Mark Twain's private papers – his letters, notebooks, unpublished literary works, and autobiography.
Jumping Frogs: Undiscovered, Rediscovered, and Celebrated Writings of Mark Twain, University of California Press. The Jumping Frogs series of books brings neglected Mark Twain treasures—stories, tall tales, novels, travelogues, plays, imaginative journalism, speeches, sketches, satires, burlesques, and much more—to readers.
A True Story, Repeated Word for Word As I Heard It from The Atlantic Monthly. Nov. 1874: 591–594. Boston: Atlantic Monthly Co.
The Mark Twain Papers and Project ĉe Bancroft Library, University of California Berkeley. Home to the largest archive of Mark Twain's papers and the editors of a critical edition of all of his writings.
Mark Twain Room ĉe Buffalo & Erie County Public Library, kiu havas la manuskripton de Huckleberry Finn
Kompleta teksto de la biografio Mark Twain de Archibald Henderson
Mark Twain's Mississippi ĉe Northern Illinois University Libraries
Mark Twain ĉe C-SPAN]]'s American Writers: A Journey Through History
Literary Pilgrimages – Mark Twain retejoj
PBS Twain Interactive Scrapbook and San Francisco Chronicle article documenting that Clemens did not say "The coldest winter I ever spent was summer in San Francisco."
The Fountain Pens uzita de Mark Twain
Images of First Appearances of Mark Twain Works
artikolo kaj raraj bildoj de Mark Twain kaj fotisto Napoleon Sarony
Google map kun usonaj lokoj asociaj kun Twain
Mark Twain Original Manuscripts from 1862–1909 Shapell Manuscript Foundation
ISNI: 0000 0003 6864 1704, 0000 0000 7720 9145, 0000 0001 2132 4854
Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Havendaj artikoloj malpli grandaj ol 30 kB
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 14:25, 8 mar. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj