eo uk eo en eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nb eo eo eo eo eo eo eo eo nl eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo it eo en en eo en es eo en en eo en ja en eo eo eo en en da en eo eo en eo
reiru al la startpaĝo de startu.net
Kiel ni lasas Skype, MSN, MSOffice kaj aliajn malliberigi nian mondon.
Homoj ofte ne havas imagon pri tio, kion signifas la uzado de la supre menciitaj programoj. Ĉi tiu artikolo klarigas tion, por ke vi povu fari taŭgan decidon.
Imagu: Vi interkonsetis pri renkonto kun via amatino kaj vi estas iomete malfrua. Vi volas alvoki ŝin per poŝtelefono por ke ŝi ne tro koleru. Vi prenas vian Nokia-an poŝtelefonon kaj subite ideo trafas vin: ŝi havas Siemens-on.... kaj eblas alvoki nur aliajn Nokia-ajn telefonojn per via Nokia-a telefono, ĉar ĉiuj telefonentreprenoj elpensis siajn proprajn sistemojn. Ŝi certe koleregos!
Kompreneble nuntempe kun telefonoj tio ne okazos. La malferma normo GSM permesas al ĉiuj alvoki ĉiujn. Feliĉe por vi kaj via amatino ;-). Kvankam estas tiel por poŝtelefonoj, ne por ĉioj estas tiel. Kelkfoje entreprenoj posedas iun teknikon, kiu dependigas nin de ili. Se la ĉi-supra ekzemplo estus vero, ni devus aŭ aĉeti pli da telefonoj aŭ ni devus pagi pli por ke la telefono povu iel funkcii per pli da sistemoj (se la aliaj entreprenoj permesus tion) kaj tiel plu. Kompreneble, ofte entreprenoj ŝatas tiun dependecon: ili ja gajnas monon per ĝi…
Do... kio estas la diferenco inter malfermaj normoj kaj sistemoj posedataj de iu entrepreno? (kelkfoje ankaŭ 'fermaj normoj')
Ferma/posedata de iu entrepreno
Ĉiuj povas legi kaj uzi/realigi ĝin
Permeso de la entrepreno estas bezonata
Maksimuma: ĉar ĝi estas libere disponebla, libera merkato sen limoj povas evolui
Limigita: la entrepreno influas kaj kontrolas la uzadon de la sistemo
Decidataj de la entrepreno (povus ŝanĝiĝi estontece)
Neniu. Ĉar ĝi estas libere disponebla, neniu povas limigi la uzadon: ĉiuj entreprenoj povas uzi ĝin
Dependas de la entrepreno: ili povas postuli aĵojn/agojn fareblajn ne de ĉiuj
Tute libera: se vi havas bonan aldonon, vi rajtas fari/uzi ĝin kaj disponigi ĝin kiel plivastigitan malferman normon
La entrepreno decidos ĉu la ŝanĝoj estas taŭgaj aŭ ĉu ne
Malsekura, oni neniam scias kion la entrepreno decidos
La avantaĝo de fermaj sistemoj/normoj estas, ke ĉar la rezulto estu profitiga al la entrepreno, indas elspezi monon por reklami kaj disvastigi ĝin. Tamen tiu avantaĝo kompreneble malaperas kiam io jam estas enkondukita al la merkato, nur taŭgas kiam io ankoraŭ estas nova kaj nekonata.
Do kun ferma normo vi estus dependa de iu sola entrepreno. Tio ne nepre estas problemo. Eble la entrepreno nuntempe agas tre bone kaj vi estas tre kontenta pri la nunaj produktoj, ĉar la nuntempaj estroj/gvidantoj havas bonajn korojn kaj faras bonkvalitajn varojn. Vi tamen ne povas esti certa ĉu en la sekva jaro ankoraŭ estos tiel.
Tial por ni kiel la finaj uzantoj povas malfermaj normoj esti gravaj, ĉar ili certigas ke sistemoj funkciu kune kaj ili donos pli multajn kaj pli bonajn kaj pli malmultekostajn produktojn (kvankam komence fermaj sistemoj povus aspekti pli allogaj). Ke la entreprenoj devas interkonsenti pri la normo kaj dividi la enspezojn, ne devus esti problemo! Per malfermaj normoj ni certigas ke se ni ne estas kontentaj pri iu produkto, ni povas mem fari pli bonan version aŭ iu entreprenisto vidas la eblecon kaj faras pli bonkvalitan version.
Por multaj aferoj oni jam interkonsentis pri malfermaj normoj. Sube vi trovas kelkajn preskaŭ ĉiujtage uzatajn malfermajn normojn:
interreto ( TCP/IP )
poŝtelefonado ( GSM )
retpaĝaroj ( HTTP/HTML/XHTML/CSS )
retpoŝto ( SMTP, POP, IMAP )
Nuntempe multe da esperantistoj uzas fermajn sistemojn. Kvankam ili antaŭenpuŝas liberecon kaj egalecon per la lingvo k.t.p., tamen per komputilaj programoj ili faras la kontraŭon ;-). Sube vi trovas kelkajn fermajn programojn, de kiuj eble ankaŭ vi uzas kelkajn, kaj iliajn malfermajn (ofte senpagajn) alternativojn.
MSN, ICQ, YM, AIM
Gizmo Project / Openwengo
La decido estas ĉe vi: ĉu vi elektos malfermajn normojn kaj tiel liberecon, sekurecon kaj elekteblecon por la estonteco, aŭ ĉu vi elektos (aŭ daŭre uzos) la fermajn sistemojn?
Reagi al ĉi tiu artikolo: http://startu.net/artikoloj
- www.jabber.org ( http://eo.wikipedia.org/wiki/Jabber )
- www.gizmoproject.com / openwengo.com
* Ankaŭ en Esperantio okazas ke entreprenoj adaptas kaj antaŭenpuŝas fermajn sistemojn. Ekzemple gxangalo.com uzas ferman babilejon dum babilejo.org estas la sola vera Esperanta kaj malferma babilejo, atingebla per iu ajn jabber-ilo. Plue gxangalo reklamas Skype-on kvankam ekzistas tute libera, senpaga kaj malferma alternativa normo: SIP (uzata per ekzemple gizmoproject)
** Microsoft ofte misuzas sian grandecon por ne uzi la normojn, kiel tio estis priskribita, kaj tiel malfaciligas la disvastiĝon de la vera normo.
posted by startu at 6:13 PM | 17 comments
ĉi tiu paĝo estas kreita de synantics.