eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo eo eo eo eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Jungaoj - Vikipedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Averto: vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via uzantnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
[[Dosiero:Yungas Road Bolivia.JPG|eta|180px|La Yungas-vojo, malsupren irante en la humidan arbaron.]] '''Jungaoj''' ([[Hispana lingvo|hispane]] : ''Yungas'') estas regiono el du longetendiĝantaj valoj, kiuj situas paralele al orienta rando de Reĝa Kordilero (''Cordillera Real'') kaj formas la transiron inter la altebenaĵoj de [[Andoj]] (super 4000 m) kaj la tropikaj ebenaĵoj de la [[Amazono]]-[[tropika pluvarbaro]] (ĉ. 500&nbsp;m). <!-- La regiono situas en la bolivia departamento [[La-Pazio|La Paz]] kaj estas administre dividita al provincoj [[Norda Yungas]] (Nordaj Jungaoj) kaj [[Suda Yungas]] (Sudaj Jungaoj ).--> La Jungaoj konstituas plilongigan areon de [[arbaro]]j laŭlonge de la orienta [[deklivo]] de Andoj ekde sudorienta [[Peruo]] tra centra [[Bolivio]] ĝis norda [[Argentino]]. Jungaoj estas ankaŭ konsiderataj kiel tipon de [[Tropiko|tropika]] [[vegetaĵaro]], transiran inter tiuj de la altaĵaj Andoj kaj de la orientaj arbaroj. ==Priskribo== La jungaaj arbaroj estas ekstreme diversaj, variante de [[Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj|humida malaltaĵa arbaro]] ĝis ĉiamverda [[nubarbaro]]. La tereno konsistas el [[valo]]j, montaraj fluejoj kaj [[rivero]]j, estas ekstreme kruda kaj varia, kontribuante al ekologia diverseco kaj riĉeco. Kompleksa [[mozaiko]] de [[biotopo]]j estas trovita laŭ ŝanĝiĝantaj [[latitudo]] kaj altitudo. Estas altaj niveloj de [[biodiverseco]] kaj [[Specio (biologio)|specia]] [[Endemio|endemiismo]] tra la jungaaj ekoregionoj. Multaj el la arbaroj estas ĉiamverdaj, kaj la jungaoj de sudaj Andoj entenas ĉion kioj povas esti la lastaj ĉiamverdaj arbaroj, estiĝintaj dum la [[glaciepoko]]. La [[klimato]] estas pluveca, humida, kaj varma (''Yungas'' estas [[Ajmara lingvo|ajmara]] por "varmaj landoj"). ==Ekoregionoj== [[Dosiero:Yungas.jpg|eta|left|Jungaa pluvarbaro en Provinco Tucumán, Argentino.]] La [[Monda Natur-Fonduso]] estas limdifininta tri jungaajn [[ekoregiono]]jn kiuj situas en la centr-anda [[ekoprovinco]] de la [[Neotropiso|neotropisa]] [[ekozono]]. La plej norda estas nomata '''[[peruaj jungaoj]]'''; ĝi tute situas ene de Peruo kaj etendiĝas sur kvazaŭ la tuta longeco de la lando. La '''[[boliviaj jungaoj]]''' troviĝas sude, plejparte en Bolivio sed inkludas parton de suda Peruo. [[Inambari-Rivero]] konstituas la limon inter la peruaj jungaoj kaj la boliviaj jungaoj ĉar la jungaoj norden kaj suden de la rivero havas diferencajn ekologiajn karakterzojn. La '''[[sud-andaj jungaoj]]''' komenciĝas en suda Bolivio kaj kontinuas en Argentinon. La sud-andaj jungaoj estas regiono de humida arbaro inter la pli seka [[Granda Ĉako]] oriente kaj la sekaj, alt-altitudaj [[Punao (vegetaĵaro)|punaaj]] herbejoj okcidente. La [[tutmondaj 200]]-unuo, nomata "centr-andaj jungaoj", konsistas el la tri ekoregionoj nomataj ĉi-supre. ==Flaŭro kaj faŭno== [[Dosiero:Coroico.jpg|eta|220px|left|La nova Yungas-vojo, kiel oni vidas ĝin ekde Coroico.]] La [[flaŭro]] de la subtropika [[nubarbaro]] de la Jungaoj ĉefe konsistas el ''Schinus molle'', ''Furcraea'', ''Furcraea andina'', [[drakofrukto|''Hylocereus'']] kaj ''Echinopsis peruviana''. La [[Kokaino|kokao-planto]] estas enkondukita en tiu regiono same kiel ''Uncaria tomentosa''. La plej allogaj ejoj de tiu varma refreŝiga regiono estas siaj [[Orkidacoj|orkidaj]] arbaroj kaj belegaj [[valo]]j. La [[faŭno]] de la Jungaoj estas karakterizita de Longvosta mokbirdo (''Mimus longicaudatus'') <ref>{{es}} Pulgar Vidal, Javier 1979 : Geografía del Perú; Las Ocho Regiones Naturales del Perú. ''Edit. Universo S.A.'', Lima, First Edition (his dissertation of 1940): Las ocho regiones naturales del Perú, Boletín del Museo de historia natural „Javier Prado“, n° especial, Lima, 1941, 17, pp. 145-161.</ref><ref>{{es}} Benavides Estrada, Juan 1999 : Geografía del Perú 2do año de Secuandaria. Lima: Escuela Nueva </ref>. ==Homa uzado== En la frua 20-a jarcento, la regiono estis ĉefa [[resurso]] de [[gumo]] kaj [[kinino]]. Nuntempe, [[kafo]], [[citruso]], kaj kokao estas gravaj kulturoj. Oni kultivas hejmajn plantojn kiaj kanistelon (''Pouteria campechiana''), lukumon (''Pouteria lucuma''), [[ĉerimolio]]n (''Annona cherimola''), guavon (''Psidium guajava'') kaj [[avokado]]n (''Persea americana''). == Vidu ankaŭ== * [[Tropikaj Andoj]] <!--[[Pasejo La Cumbre]] *[[Yungas-vojo]]--> == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj== {{Portalo Biologio}} *{{en}} [http://wwf.panda.org/about_our_earth/ecoregions/central_andean_yungas.cfm Tutmondaj 200; numero 46 : Centr-andaj jungaoj (WWF)] <!--*[http://www.nationalgeographic.com/wildworld/profiles/g200/g046.html Tutmondaj 200; numero 46 : Centra-andaj jungaoj (Nacia Geografia Societo)]--> *{{en}} [http://worldwildlife.org/ecoregions/nt0165 Ekoregiono NT0165 : Sud-andaj jungaoj (WWF)] *{{en}} [http://gis.wwfus.org/wildfinder/ Situo de la 3 ekoregionoj : tajpu ''Yungas''] *{{en}} [http://www.birdlife.org/datazone/ebas/index.html?action=EbaHTMDetails.asp&sid=57&m=0 Boliviaj kaj peruaj supraj jungaoj] *{{en}} [http://www.birdlife.org/datazone/ebas/index.html?action=EbaHTMDetails.asp&sid=58&m=0 Boliviaj kaj peruaj malsupraj jungaoj]. ''BirdLife International'', 2003. BirdLife's online World Bird Database. Version 2.0. Cambridge, UK. {{Portalo Geografio}} [[Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj]] [[Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj]] [[Kategorio:Global 200]] [[Kategorio:Geografio de Argentino]] [[Kategorio:Geografio de Bolivio]] [[Kategorio:Geografio de Peruo]] [[Kategorio:Geografio de Venezuelo]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (malfermiĝas en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:Portalo (vidi fontkodon) (protektita)
Modulo:Portalo (vidi fontkodon) (protektita)
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco