eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo en br br eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Boris Jelcin - Vikipedio
Averto: Vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via salutnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
[[Dosiero:Boris-Yeltsin.jpg|eta|Boris Jelcin]] [[Dosiero:Yetsin Cholpon-Ata Aug2007.JPG|dekstre|eta|Statuo de '''Boris Jelcin''' en [[Kirgizio]].]] '''Boris Nikolajeviĉ JELCIN''' ('''Борис Николаевич Ельцин''', naskiĝis la {{daton|1|februaro|1931}}, mortis la {{daton|23|aprilo|2007}}) estis [[Sovetunio|soveta]]/[[Rusio|rusia]] politikisto. Li estis la unua [[prezidento]] de [[Rusio|Rusia Federacio]] post disfalo de [[Sovetunio]]: unue elektiĝis en [[1991]], due — en [[1996]]. Fine de la jaro [[1999]], antaŭ la fino de sia oficperiodo sur la prezidenta posteno, Jelcin propravole eksiĝis; tiama ĉefministro [[Vladimir Putin]] ekplenumis prezidentajn devojn kaj en [[2000]] gajnis prezidentelektojn. == Partia kaj politika vivo == Patro de Jelcin venis el kulaka familio, kiu en la 1930-aj jaroj estis politika kaptito en [[Gulago]]. La patro poste laboris kiel konstrulaboristo. Patrino de Jelcin laboris kiel kudristino. Jelcin studis kaj laboris en [[Uralo]] (Sverdlovsk, nuna [[Jekaterinburg]]) kaj tie komencis ankaŭ partian laboron. En la jaroj [[1978]]-[[1989|89]] Jelcin estis deputito de la [[Supera Soveto]] (parlamento) de Sovetunio. Ekde [[1985]] Jelcin eklaboris en [[Moskvo]], tie li gvidis Urban Komitaton de [[KPSU]]. Dum sia laboro kiel la unua sekretario de la Moskva Urba Komitato Jelcin iĝis populara pro multaj agoj, kiuj proksimigis lin al simpla popolo: li persone kontrolis laboron de publika transportado veturante en busoj, vizitadis senaverte vendejojn, eksigis kelkajn altrangulojn. De tiu posteno li propravole foriris en [[1987]] post akraj konfliktoj kun partiaj kolegoj. La {{daton|29|majo|1989}} Jelcin estis elektita Prezidanto de la Supera Soveto de Rusio (tiam nomata Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko, RSFSR). En aŭgusto de [[1991]] li ĉefrolis en movado kontraŭ antidemokratia [[puĉo]]. La {{daton|12|junio|1991}} li estis elektita prezidento de RSFSR, ricevinte 57,3% da voĉdonoj. Tiu tago poste iĝis festata en la lando kiel Tago de Sendependiĝo (subkomprenatas sendependiĝo de RSFSR, nuna Rusio, disde Sovetunio). En decembro de 1991, kune kun la gvidantoj de [[Belorusio]] kaj [[Ukrainio]], subskribis dokumentojn pri fondo de [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj]] kaj ĉeso de ekzisto de [[Sovetunio]]. La {{daton|25|decembro|1991}} je 19:38 la sovetunia prezidento [[Miĥail Gorbaĉov]] post televida anonco pri sia eksiĝo transdonis "[[nuklea teko|nuklean tekon]]" al la prezidento de Rusio Jelcin, post kio la flago super [[Kremlo]] estis ŝanĝita de la soveta al la rusia trikolora. Koncentriĝo de atento al la ĉefurbaj potencoj kaŭzis perdon de ekvilibro en regionoj: komence de 1990-aj ekflamis etnaj konfliktoj en [[Norda Kaŭkazio]], okazis interetnaj kaj aliaj konfrontoj en aliaj regionoj, draste altiĝis krimo. De [[1992]] Jelcin efektivigis ekonomiajn kaj politikajn reformojn en Rusio, likvidis Superan Soveton de Rusia Federacio kaj tutan sistemon de [[soveto]]j, iniciatis prilaboron de nova [[konstitucio]] de Rusia Federacio. Ekonomiaj reformoj ("liberigo de prezoj") estis ŝokaj por la lando, milionoj da civitanoj perdis sian monon, longe akumulatan dum sovetia epoko. Troa [[inflacio]] daŭris du jarojn (1992, [[1993]]), kio kutimigis rusianojn teni siajn ŝparaĵojn en alilandaj valutoj (plej ofte usonaj dolaroj). Privatigo de propraĵoj ebligis aperon de t. n. [[oligarĥio]]: grupo de ekstreme riĉaj potenculoj, kiuj fakte ekregis la landon en la dua duono de la 1990-aj. == Kritiko == Boris Jelcin estas ofte kritikita pri falo de produktado, drasta malbonigo de vivkvalito en la lando, akriĝo de sociaj problemoj kaj, sekve de ĉio ĉi, al malgrandiĝo de loĝantaro. Dum la 15 jaroj 1990-2005 kvanto de rusia loĝantaro malgrandiĝis, laŭ pli optimismaj pritaksoj, je 11 milionoj da homoj kaj eble pli, samtempe Rusio iĝis unu el la landoj kun ekstreme malgranda naskokvanto<ref name="rosbalt.ru">http://www.rosbalt.ru/2005/10/04/228745.html Демографическая арифметика: выживание — в размножении. Марина Бродская, ИА «Росбалт»</ref>. Mezuma vivodaŭro falis de 63 ĝis 56 jaroj (ĉe viroj). Dekkelkobliĝis kvanto de narkotuloj, draste kreskis aliaj problemoj. Oponantoj de tiu kritiko atentigas, ke negativaj tendencoj aperis jam en [[1991]], antaŭ ekrego de Jelcin, kaj ligas la problemojn kun la krizo de soveta ekonomia sistemo. Jelcin estas kritikata ankaŭ pro neglekto de la interesoj de rusparolantaj diasporoj en ekssovetiaj respublikoj. En multaj novaperintaj ŝtatoj etnaj rusoj kaj aliaj "netitolaj" loĝantoj spertis grandajn problemojn inkluzive de perforto kaj persekutoj laŭ etna aparteno. Li ricevis la honoron de la [[Ordeno de la Honora Insigno]]. == Referencoj == {{Commons|Борис Николаевич Ельцин}} {{referencoj}} {{sinsekvo |titolo= 1-a [[Prezidanto de Rusio]] |dosiero=Flago-de-Rusio.svg |periodo= 1991–1999 |antaŭ= |post=[[Vladimir Putin]] }} {{sinsekvo |titolo= [[Ĉefministro de Rusio]] |dosiero=Flago-de-Rusio.svg |periodo= 1991–1992 |antaŭ= |post=[[Viktor Ĉernomirdin]] }} {{Vivtempo|1931|2007|Jelcin, Boris}} [[Kategorio:Prezidantoj de Rusio]] [[Kategorio:Politikistoj de Sovetunio]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Boris Jelcin: Other (Statements), Sitelink, Titolo, Statement: P373, Statement: P225, Statement: P31, Statement: P21, Statement: P569, Statement: P570
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:Commons (vidi fontkodon) (duon-protektita)
Ŝablono:Daton (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:Projektoj (vidi fontkodon) (protektita)
Modulo:Wikidata (vidi fontkodon) (protektita)
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj