de de eo eo de la es eo eo de eo eo eo eo eo en eo en eo oc eo pl eo de eo en eo pt eo de cs en eo de eo de eo de de eo de fr eo eo eo eo pt eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo pl de de eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo fr eo it de es eo es de de de eo eo eo eo de eo de eo eo eo eo de eo it it de eo eo eo es eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl de an ar az de ru sv bg bn br hbs_lat ca mhr id ckb hbs_lat cy da de fr el en es et eu fa fi fr da fy de gd lt he hbs_lat it hu hy id fr is it ja ka az kk ko de ku cs it lb it nl lt lv en be mr ms en nds af nl nb nb fr id pl pnb pt io ro ru en hbs_lat en sk et sq hbs_lat nl sv hu en te th tr oc en en fy ur uz vi tr pl zh xmf zh fr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
586181 (stato 2015-12-31) [fonto: landa statistika oficejo]
v • d • r
Dortmund, en Esperanto Dortmundo[1], estas urbego en la Ruhr-regiono, kiu situas en la germana federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de decembro 2015 la urbo havis 586 181 loĝantojn. Ĝi estas la plej granda urbo en Vestfalio kaj unu el la dek plej grandaj urboj en Germanio.
Antaŭ jarcentoj Dortmund estis komerca urbo kaj membro de la Hansa Ligo. La urbo ankoraŭ estas fama pro siaj ŝtala, karba kaj biera industrioj, sed fakte la serva kaj esplora industrioj hodiaŭ estas pli gravaj.
La Universitato de Dortmund fondiĝis fine de la 1960-aj jaroj kaj havas ĉirkaŭ 20 000 studantojn. La fokusoj de la universitato estas naturscienco, inĝenierarto kaj pedagogio.
Dortmund estas ĝemelita kun la franca urbo Amiens.
5 Futbala Mondpokalo 2006
6 Esperanto en la regiono
Historio[redakti | redakti fonton]
Graflando Dortmund estis imperie senpera graflando ĉirkaŭ la regnourbo Dortmund. Ekde kiam ĝi ekzistis, estas neklare. En la jaro 1343 unu duono estis vendata al la urbo Dortmund. Post la morto de la lasta grafo en 1504 ankaŭ la resto iris al Dortmund.
Dum la Granda Dortmunda Malpaco la libera regna urbo Dortmundo estis en la jaroj 1388 ĝis 1389 celo de atakoj kaj sieĝo fare de trupoj de la kolonja ĉefepiskopujo, de la grafoj de Mark kaj de 20 aliaj urboj.
Urbopartoj[redakti | redakti fonton]
Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]
La Minejo Zollern estas malfunkciigita karbo-minejo en la nordokcidento de la urbo Dortmund. Ĝi konsistas el du ŝaktoj, kiuj kunligiĝis subtere: ŝaktinstalaĵo 1/3 (do la ŝaktoj 1 kaj 3) kaj la ŝaktinstalaĵo 2/4. La Minejo Zollern 2/4 estas hodiaŭ unu el ok muzeostarejoj de la malcentre situanta LWL-Industriemuseum, kiu samtempe ĉi tie tenas sian sidejon. La mininstalaĵo estas stacio de la Itinero de la Industrikulturo en la Ruhr-Regiono.
Montoĉeno Haar resp. Haarstrang nomiĝas montoĉeno ĉe la suda rando de la Vestfala Golfo. Haarstrang etendiĝas de okcidente okcidenten en la sudo de la urbo Dortmund same kiel de la distriktoj Unna kaj Soest en Germanujo. Naturregione ĝi konsistigas la submontan sudan parton de la Hellwegbörden, kiu norde de Möhne kaj Ruhr kontraŭstaras la nordon de la Suda Montolando (kiel nomiĝas la naturregiona analogaĵo al Sauerland).
La koaksigejo Hansa estas industria heredaĵo en Dortmund. Ĝi ekestis en la jaroj 1927 ĝis 1928 kiel granda koaksigejo sekve de raciigoj kaj anstataŭis la malprosperajn malgrandajn koaksigejojn de la karbominejoj Hansa, Westhausen kaj Germania.
Transporto[redakti | redakti fonton]
Dortmund havas gravan fervojan stacidomon kaj estas bone atingebla el ĉiuj direktoj. Por la enurba trafiko ekzistas tramoj, kiuj parte similas al metrooj, busoj kaj la H-Bahn, unu el la malmultaj (nun kvin) unurelaj fervojoj en Germanio. La H-Bahn estas entute tri kilometrojn longa kaj situas en la regiono de la universitato.
Futbala Mondpokalo 2006[redakti | redakti fonton]
Inter la 9-a de junio kaj 9-a je julio 2006 en Germanio okazis la Futbala Mondpokalo 2006, inter alie en Dortmund. En la dum la pokalo dua plej granda stadiono, kiu dum la turniro havis 60 285 sidlokojn, okazis pluraj matĉoj.
Esperanto en la regiono[redakti | redakti fonton]
En 1959 la SAT-Kongreso okazis en Dortmund. En la urbo ekzistas la Fritz-Hüser-instituto pri germana kaj alilanda laborista literaturo - en ĝi inter alie konserviĝas ampleksa arkivo pri la laborista Esperanto-movado, kaj ekde la jaro 1993 de temp' al tempo la instituto en diversaj eŭropaj urboj montras ekspozicion nomatan "al la laboristoj de ĉiuj landoj unu lingvon!". Pluraj elstaraj esperantistoj naskiĝis en la urbo, inter alie la lingvisto Martin Haase. Ĉar en Dortmund ekde la 1990-aj jaroj ne ekzistas Esperanto-klubo, ĝiaj esperantoparolantaj civitanoj povas veturi al Essen, kie ekzistas ekde januaro 2004 la Esperanto-Grupo Essen (EGE). Ĝi invitas al renkontiĝoj ĉiun duan ĵaŭdon monate en la klerigejo Grend, Westfalenstr. 311 en 45276 Essen-Steele, kaj ĉiun kvaran ĵaŭdon monate esperantoparolantoj kunvenas en la Kulturzentrum Bahnhof Langendreer, Wallbaumweg 108 en 44894 Bochum.
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Dortmund en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Dortmund en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
v • d • r
Urboj en Germanio kun pli ol 100 000 loĝantoj
Berlino • Hamburgo • Kolonjo (Köln) • Munkeno (München)
Bremeno • Dortmund • Dresdeno • Düsseldorf • Essen • Frankfurto ĉe Majno (Frankfurt am Main) • Hanovro • Lepsiko (Leipzig) • Nurenbergo (Nürnberg) • Stutgarto
Aachen • Augsburg • Bielefeld • Bochum • Bonn • Braunschweig • Chemnitz • Duisburg • Erfurt • Freiburg im Breisgau • Gelsenkirchen • Halle an der Saale • Karlsruhe • Kiel • Krefeld • Lübeck • Magdeburg • Mannheim • Münster • Mönchengladbach • Oberhausen • Rostock • Wiesbaden • Wuppertal
Bergisch Gladbach • Bottrop • Bremerhaven • Cottbus • Darmstadt • Erlangen • Fürth • Gera • Göttingen • Hagen • Hamm • Heidelberg • Heilbronn • Herne • Hildesheim • Ingolstadt • Jena • Kassel • Koblenz • Leverkusen • Ludwigshafen • Mainz • Moers • Mülheim an der Ruhr • Neuss • Offenbach am Main • Oldenburg • Osnabrück • Paderborn • Pforzheim • Potsdam • Recklinghausen • Regensburg • Remscheid • Reutlingen • Saarbrücken • Salzgitter • Siegen • Solingen • Trier • Ulm • Wolfsburg • Würzburg
Administra divido de Nordrejn-Vestfalio
distriktaro Arnsbergo | distriktaro Detmoldo | distriktaro Duseldorfo | distriktaro Kolonjo | distriktaro Monastero
urba regiono Aachen | Borken | Coesfeld | Düren | Ennepe-Ruhr | Rhein-Erft | Euskirchen | Gütersloh | Heinsberg | Herford | Hochsauerland | Höxter | Kleve | Lippe | Mark (Märkischer Kreis) | Mettmann | Minden-Lübbecke | Neuss | Oberberg (Oberbergischer Kreis) | Olpe | Paderborn | Recklinghausen | Rhein-Berg (Rheinisch-Bergischer Kreis) | Rhein-Sieg | Siegen-Wittgenstein | Soest | Steinfurt | Unna | Viersen | Warendorf | Wesel
Bielefeld | Bochum | Bonno (Bonn) | Bottrop | Kolonjo (Köln) | Dortmund | Duisburg | Duseldorfo (Düsseldorf) | Essen | Gelsenkirchen | Hagen | Hamm | Herne | Krefeld | Leverkusen | Mönchengladbach | Mülheim | Monastero (Münster) | Oberhausen | Remscheid | Solingen | Wuppertal
Vi povas plibonigi la jenon:
Aldonu mankantajn ŝablonojn (kiel informkestojn) al la artikolo.
Se vi korektis unu el la menciitaj mankoj, bonvolu forigi la koncernan parametron de la ŝablono {{Pluraj problemoj}}. Detaloj estas en la dokumentado.
↑ Laŭ "Leksara kolekto de ofte uzataj propraj nomoj" de Ŝulco kaj Bermano, Paderborno 1989, p41
Eksterdistriktaj urboj de Nordrejn-Vestfalio
Urboj de Germanio laŭ alfabeto
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 20:52, 20 sep. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj