eo cs eo en eo cs en io es eo eo eo eo eo eo it eo eo eo cs eo pt eo ko eo io eo eo eo eo eo hbs_lat eo cs eo war eo it eo eo cs eo war eo eo war eo ca eo de it eo eo zh eo nl pt nl eo en eo de cs pl cs pl cs pl eo eo de eo fr eo nl eo fr eo it eo eo eo eo eo eo eo eo pt it eo eo eo eo eo pl eo eo eo eo eo eo eo eo de eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo jbo eo eo eo eo de eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo pt eo eo id id es eo cs cs cs pt eo et eo cs it eo eo eo eo es id es eo eo eo eo eo eo eo en hbs_lat en cs en en hbs_lat cs ceb cs ceb sk cs cs cs sk cs cs cs cs hbs_lat cs cs cs cs ceb cs cs ceb eo eo eo eo eo eo eo en fr en en id eo eo eo eo eo eo pl fr eo eo eo eo es eo eo es pl lt fr eo eo eo eo it fi cs it de cs de cs eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en cs cs cs eo de cs eo sk eo eo eo eo eo cs cs cs cs eo es eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo en eo eo cs eo cs eo cs en eo eo cs eo cs eo cs en eo io cs eo cs eo cs en cs eo cs eo cs eo cs en eo eo cs eo cs en eo eo cs eo cs eo cs eo cs en eo eo cs eo cs eo cs eo en eo it it eo cs eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl am an ar en az ku de lt ru sv bg br hbs_lat ca mhr id hbs_lat da de hsb el en es et eu fa fi nn fr fy de gd lt he hbs_lat it hu hy id fr es is it ja ka kk fi ko cs it it nl lt lv ru en be mr ms ru nl nb nb fr ta es pl pnb ps pt ro vi ru es jbo en it hbs_lat en sk sl sq hbs_lat sv en en th tr ceb tr oc fy ur uz fi vi tr pl he zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Centro de Brno el Špilberk
Veveří burgo, Zoologia ĝardeno de Brno, Moskeo en Brno
Špilberk, Katedralo de Petro kaj Paŭlo
Loko de Monda heredaĵo de UNESCO
Situo de Brno enkadre de Ĉeĥio
Brno  [BR-no] (germane Brünn, latine Bruna, Esperanto hezitas inter Brno, Bruno kaj Brunno) estas la dua plej granda urbo de Ĉeĥio. Ĝi estas la historia ĉefurbo kaj plej granda urbo de Moravio, hodiaŭ funkcianta kiel statuta urbo kaj administra centro de la Sudmoravia regiono.
La urbo situas ĉe la kunfluejo de riveroj Svratka kaj Svitava, en la sudoriento de Ĉeĥio.
Kiel distrikto Brno-urbo apartenas Brno, flanke de Plzeň kaj Ostrava, al la tri urbaj distriktoj de Ĉeĥio.
3 Naturo kaj turismaj allogaĵoj
4.1 Katedralo Sanktaj Petro kaj Paŭlo
4.2 Burgo Špilberk (1234), kiu estis uzata kiel ŝtata karcero (1621-1858, poste ankaŭ de la nazioj)
4.4 Malnov-brunna monaĥejo kaj templo de la ĉieliro de Sankta Maria
4.5 Gotika preĝejo de sankta Jakobo kaj templo de Sankta Jakobo
4.6 Templo de Sankta Tomaso
4.8 Malnova urbodomo kun portalo de Antonín Pilgram
4.10 Lasta restanta urba pordego en la direkto de Měnín
4.11 Placo de Libereco, la ĉefa placo en la urbocentro
4.12 Legoma placo kun fontano Parnaso de Johann Bernhard Fischer von Erlach
11.1 Nomo de la urbo
La nomo Brno devenas de la kelta lingvo parolata en la regiono antaŭ la alveno de slavaj kaj ĝermanaj popoloj. Ĝi estas parenca al la keltaj vortoj por monto, ekzemple al la kimra vorto bryn. Alia teorio diras, ke brn estas malnova ĉeĥa vorto por koto.
Brno fondiĝis en 1243. La regiono estis enloĝata jam ekde ŝtonepoko. Inter la jaroj 1021 kaj 1034 estis fondita burgo Brno. Inter 1231 kaj 1237 kvar komunumoj kuniĝis en unu urbon, kiu retenis tiun nomon. Ekde 1349 la urbo estis daŭra rezidejo de markgrafoj de Moravio, dum episkopejo restis en la urbo Olomouc - la plej granda moravia rivalo de Brno. En 1399 estis en Brno 999 domoj, en kiuj loĝis 8 400 enloĝantoj.
En 1641 Brno fariĝis ĉefurbo de Moravio, en 1645 ĝi sukcese rezistis al sveda sieĝado (travivis ĝin tamen nur 4 500 enloĝantoj), savis tiel de sveda atako la aŭstri-hungarian ĉefurbon Vienon kaj tiel konfirmis sian pozicion de moravia ĉefurbo.
En 1805 apud proksima urbo Slavkov (germane Austerlitz) okazis granda batalo de tri imperiestroj (Napoleono kontraŭ la aŭstra imperiestro kaj la rusa caro). Jare 1839 venis en la urbon fervojo, konektanta ĝin kun la tiama ĉefurbo Vieno. En 1865 aŭgustena monaĥo Johann Gregor Mendel formulis sian teorion pri heredeco. Ekde 1881 laboris en Brno mondfama komponisto Leoš Janáček. Viktor Kaplan fabrikis sian unuan turbinon en 1914. En 1919 fondiĝis la Masaryk-Universitato.
Pri la historio de Brno konserviĝis ankaŭ multaj legendoj. Al la plej konataj apartenas la legendoj pri La rado de Brno, La drako de Brno kaj Kiel Brno saviĝis de svedoj.
Naturo kaj turismaj allogaĵoj[redakti | redakti fonton]
Sude de la urbo eniras la rivero Svitava en la riveron Svratka. Artefarita digolago ĉe Svratka nordoriente de la urbo servas kiel rezervujo de akvo kaj ŝatata ripozejo de la loĝantaro. En proksimeco troviĝas same ŝatata zoologia ĝardeno kaj burgo Veveří.
En la urbo realiĝas ĉiujare internaciaj foiroj, en la ĉirkaŭo ankaŭ motorciklaj konkursoj kiel parto de la mondĉampionado (Masaryk-aŭtodromo).
En majo okazas en Brno festivalo Brno - urbo meze de Eŭropo.
Memoraĵoj kaj vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]
La katedralo de sanktaj Petro kaj Paŭlo (Petrov) en Brno
Katedralo Sanktaj Petro kaj Paŭlo[redakti | redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Katedralo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Brno).
Origine romanika baziliko sur la altaĵo Petrov (Petromonto), rekonstruita en la stilo gotika. Lime de la 19-a kaj 20-a jarcentoj estis faritaj novgotikaj adaptaĵoj. Krom la barokaj internoj estas publike alireblaj ambaŭ turoj kaj kripto. La katedralo kune kun la burgo Špilberk kreas karakterizan silueton de la urbo. El la altaĵo Petrov oni povas ire atingi la suprajn terasojn de la kapucenaj ĝardenoj kaj la Denis-parkon.
Burgo Špilberk (1234), kiu estis uzata kiel ŝtata karcero (1621-1858, poste ankaŭ de la nazioj)[redakti | redakti fonton]
Reĝa burgo el la 13-a jarcento, rekonstruita en la 17-a kaj 18-a jarcentoj al baroka citadelo, iam la plej fama malliberejo en la tuta habsburga monarkio, nomata „prizono de nacioj“. Sidejo de Muzeo de la urbo Brunno kun konstantaj ekspozicioj pri la historio de la burgo kaj de la urbo. Por publiko alireblaj estas ankaŭ kazematoj, malhelaj ejoj en la fortreso, kiuj origine servis kiel kaŝejo por soldatoj, poste kiel prizono por la plej gravaj krimuloj. La burgon ĉirkaŭas vasta parko kun pluraj monumentoj kaj elvidejo al la urbo.
Enirejo en kapucenan kripton
Kapucena kripto[redakti | redakti fonton]
Baroka kripto troviĝas en la subterejo de la kirko de kapucena monaĥejo kaj estas publike alirebla. La kripto servis ekde la mezo de la 17-a jarcento kiel sepultejo de membroj de la kapucena ordeno, de ĝiaj mecenatoj kaj aliaj signifaj personoj inkluzive de la fama estro de panduroj, barono Trenck. Unika sistemo de la cirkulado de aero ebligas mumiigon de la libere kuŝigitaj korpoj de la mortintoj.
Malnov-brunna monaĥejo kaj templo de la ĉieliro de Sankta Maria[redakti | redakti fonton]
Origine ĝi servis kiel monaĥinejo de Cistercianoj, fondita en la j. 1313 fare de la reĝino Eliška Rejčka (Elizabeta Riĥenza). En 1783 ĝi fariĝis posedaĵo de Aŭgustenanoj. Unu el la abatoj de la ordeno estis ankaŭ Johann Gregor Mendel, la fondinto de genetiko. La specifa gotika templo de la ĉieliro de Sankta Maria en 1987 ricevis de la papo Johano Paŭlo la Dua la titolon „basilica minor“. La baziliko estas la plej suda brika gotika edifico en Eŭropo. La baziliko estas ankaŭ fama pro sia nigra madono
Gotika preĝejo de sankta Jakobo kaj templo de Sankta Jakobo[redakti | redakti fonton]
Ĝi apartenas al plej valoraj monumentoj de malfrua gotiko en Ĉeĥio el la limo de la 14-a kaj 15-a jarcentoj. La turo de la templo, alta 92 m, havas tipan sveltan piramidforman pinton. Interne troviĝas la tombo de Louis Raduit de Souches, komandanto de la sukcesa defendantaro de la urbo kontraŭ la sveda sieĝado en la Tridekjara milito. En la subterejo estis malkovrita vasta ostejo.
Templo de Sankta Tomaso
Templo de Sankta Tomaso[redakti | redakti fonton]
Origine konsistaĵo de Aŭgustenana monaĥejo, fondita fare de moravia margrafo Johano Henriko, frato de la imperiestro Karolo la Kvara, meze de la 14-a jarcento. En la 17-a kaj 18-a jarcentoj la tuta komplekso estis rekonstruita en baroka stilo. En la templo troviĝas kopio de tabul-bildo de Nigra Sankta Maria, protektantino de la urbo; la originalo troviĝas sur la arĝenta altaro en la malnov-brunna baziliko.
Ruĝa kirko[redakti | redakti fonton]
La novgotika protestanta kirko de J. A. Komenský (Komenio) apartenas al la dominantoj de la brunna rond-avenuo. Ĝi estis konstruita en 1863-1865 laŭ la projekto de Heinrich Ferstel, aŭtoro de Vota kirko en Vieno, estante la unua granda nekatolika preĝejo en tiu ĉi regiono de Eŭropo. Ĝia nomo devenas de la koloro de la krudbrika masonaĵo.
Malnova urbodomo kun portalo de Antonín Pilgram[redakti | redakti fonton]
La plej malnova nereligia edifico en Brunno kun diversaj arkitekturaj stiloj. Ekde la komenco de la 14-a jarcento ĝis 1935 ĝi estis sidejo de la urba administrantaro. La ŝtona portalo de la urbodoma turo kun la fama kurba pinta tureto (fialo), konstruero kolorigita per legendoj, estas verko de Anton Pilgram. En la trapasejo sub la turo pendas la famaj brunnaj drako kaj rado. El la renesanca galerio de la turo proponas sin impresa elvido al la urbo.
Nova urbdomo[redakti | redakti fonton]
Iama dominikana monaĥejo ekde sia ekesto en la 13-a jarcento servis al bezonoj de nobelara reprezentado kaj al kunsidoj de la landaj deputitaro kaj tribunaloj. En la 18-a jarcento la tuta komplekso estis rekonstruita en baroka stilo. Nuntempe la Nova urbodomo estas sidejo de la urbestro kaj de la urba reprezentantaro. Vidindaj estas precipe la mezepoka klostro, historiaj portaloj kaj reprezentaj salonegoj.
Pordego en la direkto de Měnín
Lasta restanta urba pordego en la direkto de Měnín[redakti | redakti fonton]
La unusola ĝisnuna urba pordejo de la mezepoka murega sistemo. Unuafoje ĝi estis skribe menciita en 1293. Ĝia turo estis origine je unu etaĝo pli alta. En la objekto, konstruita en la dua duono de la 16-a jarcento, okazas ekspozicioj de la urba muzeo.
Placo de Libereco, la ĉefa placo en la urbocentro[redakti | redakti fonton]
La centra urba placo iam estis nomata Malsupra placo kaj en la mezepoko ĝin ĉirkaŭis domoj de notindaj brunnaj urbanoj kaj moraviaj nobeloj. Ĝia dominanto estas baroka pesta kolono kun statuoj de sanktuloj el 1679. Vidindaj estas ankaŭ belega renesanca palaco - La Domo de la Sinjoroj de Lipá – kun arkada korto - kaj la novrenesanca Klein-palaco.
Legoma placo kun fontano Parnaso de Johann Bernhard Fischer von Erlach[redakti | redakti fonton]
En ĉi tiu loko jam jarcentojn okazas ĉiutagaj foiroj, kie oni povas aĉeti legomojn, fruktojn, florojn k.s. Ornamas ĝin baroka fontano Parnaso el 1690-1695. Ĝi prezentas kavernon el naturaj ŝtonoj, kiun ornamas alegoriaj figuroj, simboloj de antikvaj imperioj - Babilonio, Persio kaj Helenio. La akvon en ĝin kondukis la plej malnova ligna akvodukto el la rivero Svratka.
Pluraj vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]
Vilao Tugendhat, mondheredaĵo de UNESKO
Funkciisma Vilao Tugendhat de Ludwig Mies van der Rohe, mondheredaĵo de UNESKO
Dominikana monaĥejo kun preĝejo de sankta Mikaelo
La unua moskeo en Ĉeĥio
Industrio kaj institucioj[redakti | redakti fonton]
La ekspoziciejo en Brno dum prikomputila ekspozicio Invex.
Brno estas konata per sia industrio, kiu foje abundis tiom, ke oni kromnomis la urbon per epiteto la aŭstria/ĉeĥa/moravia Manĉestro. Oni produktadis ĉasfusilojn, skribmaŝinojn, tekstilajn maŝinojn, lagrojn, traktorojn k.a.
En la jaro 1928 malfermiĝis en la urbo internacia ekspoziciejo, kie ĝis nun okazas multaj ekspozicioj de tutlanda aŭ eĉ mezeŭropa signifo.
Brno estas grava centro de klerigado en Ĉeĥio. Troviĝas en ĝi sume 26 fakultatoj de 6 ŝtataj universitatoj:
Masaryk-Universitato (dua ĉeĥa universitato, fondiĝis 1919)
Janáček-Akademio de muzaj artoj
Bestokuracista kaj farmacia universitato
Krome ekzistas ankoraŭ kvar privataj universitatoj.
En Brno troviĝas ankaŭ multaj mezlernejoj kaj metilernejoj, ekzemple:
Cirila-Metoda gimnazio kaj pedagogia mezlernejo
Gimnazio Brno, třída Kapitána Jaroše 14
De konataj teatroj menciindas ekzemple:
Novrenesanca edifico laŭ projekto de la fama aŭtora duopo de vienaj arkitektoj Ferdinad Fellner jr. kaj Hermann Hellner. La 14-an de novembro 1882 ĝi estiĝis la unua teatra edifico en Eŭropo, kie por lumigado estis uzataj elektraj ampoloj de Edison, nomataj „Edison-lampoj“.
La plej malnova teatra edifico en la centra Eŭropo. La angula domo ĉe Legoma foirejo estis konstruita komence de la 17-a jarcento, rekonstruita al taverno, kie kunvenadis migrantaj teatro-trupoj. La urbo uzadis la domon por societaj aranĝoj kaj teatro-prezentaĵoj. En 1767 tie unuafoje okazis teatro-prezentado en la ĉeĥa lingvo kaj koncertis la dekunujara W. A. Mozart. Nuntempe la objekton uzas Nacia teatro en Brunno.
Teatro Ansero sur ŝnuro
Teatro de Bolek Polívka
Inter muzeoj elstaras la Moravia landa muzeo, Mendel-muzeo, Teĥnika muzeo kaj Anthropos. Krome troviĝas en Brno ankaŭ la Moravia galerio kaj la Moravia landa biblioteko. Stelobservejo kaj planetario Brno estas publik-utila organizo de la urbo Brno, kies historio atingas reen al la 1950-aj jaroj; tiu kultur-kleriga institucio, kiu kunigas stelobservejon kaj planetarion havas sidejon en parko sur monteto nomata "Bovina monto" (Kraví hora) nordokcidente de la urboparto Brno-centro en alto 318 m super la maro.
La Muzeo de Romaa Kulturo (Muzeum romské kultury en la ĉeĥa lingvo) estas instituto dediĉita al la historio kaj kulturo de la romaa popolo (Ciganoj). Ĝi estas la nura muzeo de ĉi tiu speco kaj skalo en Eŭropo kaj tutmonde.[1]
La urbo estas sidejo de kelkaj supraj ĉeĥiaj institucioj, kiel la Konstitucia kortumo, la Supera kortumo kaj la Supera administra kortumo, plue ankoraŭ de la Supera ŝtata prokuroro, la Ofico por protekto de konkurenco kaj la Ofico de la publika protektanto de rajtoj (ombudsmano).
Por popularigi la sciencojn elkreskis VIDA! science centrum.
Administra divido[redakti | redakti fonton]
Ekde 1990 Brno dividiĝas je 29 memstaraj urbopartoj. Ĉiu el ili havas proprajn elektatan deputitaron, konsilion kaj urbopartestron, plie ankaŭ blazonon kaj flagon. Enkrampe oni indikas la respektivajn katastrajn teritoriojn:
Náměstí Svobody (Placo de libereco) estas la ĉefa placo kaj centra punkto de Brno.
Jih [8] (Komárov, Dolní Heršpice, Horní Heršpice, Přízřenice, Trnitá (parto))
Jundrov [9] (Jundrov (parto), Pisárky (parto))
Kohoutovice [11] (Kohoutovice, Pisárky (parto), Jundrov (parto))
Královo Pole [13] (Černá Pole (parto), Královo Pole, Ponava, Sadová))
Maloměřice a Obřany [15] (Maloměřice (parto), Obřany)
Nový Lískovec [17] (Nový Lískovec)
Řečkovice a Mokrá Hora [19] (Mokrá Hora, Řečkovice)
Brno-sever [20] (Černá Pole (parto), Husovice, Lesná, Soběšice, Zábrdovice (parto))
Starý Lískovec [22] (Starý Lískovec)
Brno-střed [23] (Město Brno, Pisárky (parto), Staré Brno, Stránice, Štýřice, Veveří, Trnitá (parto), Zábrdovice (parto))
Tuřany [24] (Brněnské Ivanovice, Dvorska, Holásky, Tuřany)
Útěchov [25] (Útěchov u Brna)
Vinohrady [26] (Židenice (parto), Maloměřice (parto))
Židenice [29] (Zábrdovice (parto), Židenice (parto))
Loka lingvo[redakti | redakti fonton]
Tramon (ĉeĥe tramvaj) oni en la loka lingvo de Brno nomas šalina.
La enloĝantoj de Brno foje uzas en parolado elementojn de speciala slanga lingvo tipa por la urbo, kiu nomiĝas hanteco (hantece brněnské hantec, ĉeĥe brněnský hantec). Ĝi estas rezulto de intermiksado de la ĉeĥa lingvo kun lingvoj de la minoritatoj, kiuj antaŭe loĝis en la urbo, ĉefe influita de la germana. Hanteco estis kutime uzata inter la subaj klasoj de la loĝantaro ĝis la frua 20-a jarcento. Hodiaŭ ĝi estas preskaŭ formortinta, sed iuj unuopaj vortoj tamen plu ĝuas altan favoron de la urbanoj kaj aperas en ĉiutagaj interparoloj. La plej konata ekzemple estas la vorto "šalina" [ŝalina], kiu signifas tramo kaj devenas de la germana "elektrische Linie" [elektriŝe linie] = "elektra linio" (tramo en la ĉeĥa estas "tramvaj").
Famuloj[redakti | redakti fonton]
En la urbo mortis hungara oficiro Károly Kőszeghi Mártony kaj naskiĝis la aŭstria ministro pri financoj Eugen von Böhm-Bawerk. Kaj naskiĝis ankaŭ...
Milan Kundera - ĉeĥa kaj franca verkisto
Bohumil Hrabal - ĉeĥa verkisto de poezia lingvaĵo
Leó Kóber, hungara pentristo
Ĝemelurboj[redakti | redakti fonton]
La jaroj en krampoj donas la jaron, kiam la ĝemeleco komenciĝis (ne devas egali al la jaro kiam kontrakto estis subskribita). Steleto (*) montras, ke ekzistas ankaŭ kontaktoj inter la urbaj kluboj de esperantistoj.
Kaŭno (litove: Kaunas) en Litovio
Leeds en Unuiĝinta Reĝlando
Lepsiko (germane: Leipzig) en Germanio
Poznano (pole: Poznań) en Pollando (*)
Rennes en Francio (*)
Sankt Pölten en Aŭstrio
Stutgarto (germane: Stuttgart) en Germanio (*)
Vieno (germane: Wien) en Aŭstrio (*)
Voroneĵ (ruse: BopoHeж) en Rusio
Krome ekzistas kelkaj ĝemelecoj ne aktivaj:
Nepean en Kanado en la periodo 1990-1993 (hodiaŭ suburbo de Otavo)
Hims en Sirio (arabe :حمص, 1986)
Niĵnij Novgorod (ruse: HижHий HoBropoд) en Rusio
Plovdiv (bulgare: ПлoBдиB) en Bulgario
Trafiko[redakti | redakti fonton]
Brno situas ĉe la ĉeĥa aŭtovojo D1 (dálnice 1) inter Prago kaj Vyškov (plu al Olomouc) kaj ĉe la disbranĉejo de D2 al Bratislavo.
Brno posedas internacian flughavenon, kiu situas sud-oriente de la urbocentro.
Fervoje Brno estas ligita al jenaj urboj:
Breclav – Malacky – Bratislavo (sud-orienten)
Breclav – Vieno (suden)
Česká Třebová – Pardubice – Kolin – Prago (okcidenten)
Kolin – Dresdeno - Berlino - Hamburgo (norden)
Jihlava – České Budějovice (okcidenten)
Žďár nad Sázavou - Havlíčkův Brod (nordokcidente)
Urba trafiko[redakti | redakti fonton]
Urba trafiko apartenas al la Integrita trafika sistemo de la Sudmoravia regiono. Ĉefa transporta entrepreno estas la Transporta entrepreno de la urbo Brno (Dopravní podnik města Brna a.s.). Enloĝantoj kaj vizitantoj de Brno povas uzi tramojn (11 linioj)[2], trolebusojn (13 linioj)[3] kaj aŭtobusojn (34 tagaj, de tio du estas por handikapuloj[4][5] kaj 11 noktaj linioj). Unu tramlinio, unu trolebuslinio kaj kelkaj aŭtobuslinioj veturas ankaŭ en proksimajn vilaĝojn apud Brno.
Esperanto[redakti | redakti fonton]
Nomo de la urbo[redakti | redakti fonton]
En Esperanto oni uzas por nomi la urbon kaj krei derivaĵojn de tiu nomo (ekz. adjektivon aŭ loĝantonomon) diversajn formojn - jen oni konservas la originalan ĉeĥan formon Brno (brna, brnano),[noto 1] jen oni enkondukas esperantigojn kiel Bruno aŭ Brunno (bru(n)na, bru(n)nano) laŭ la latina nomo Brunna. Ĉiu el tiuj proponoj havas tamen siajn malavantaĝojn:
Brno [br-no] bezonas klarigon pri sia dusilabeco pro ĉeesto de la silabokreiva sono "r", kio ne estas propra al la fonologio de Esperanto kaj povas esti malfacile prononcebla por parolantoj de certaj lingvoj.
Bruno koincidas kun la vira persona nomo Bruno kaj krome ankaŭ kun nomo de la bruna koloro kio povas ĝeni ĉefe en parolo kiam ne videblas la majusklo.
Brunno, krom konfuzebleco kun la vortoj menciitaj ĉe Bruno kaze de malzorga elparolo, suferas pro la sama problemo kiel aliaj nomoj en kiuj ĉeestas la malrekomendebla duobligo de unu konsonanto (ekz. Finnlando, por kiu oni tiukiale proponas alian nomon Suomio)
Laŭ serĉo en la Esperanta tekstaro de corpuseye, klare superregas la formo "Brno" en Esperantlingvaj tekstoj. La formo Bruno estas relative malofte uzata por paroli pri la urbo, kaj por la formo Brunno estas nur unu uzo, kiu ne devenas de ĉi tiu Vikipedia artikolo.
Esperanto-movado[redakti | redakti fonton]
La klubo de esperantistoj en Brno estas la plej malnova en Ĉeĥio kaj eĉ en la tuta teritorio de la iama Aŭstrio-Hungario. Jam en 1901 ekestis en Brno organizita grupo de esperantistoj, kiu estis la unua en la tiama Aŭstrio-Hungario kaj tial nomis sin Unua societo de aŭstriaj esperantistoj.
En la 1930-aj jaroj la Brna filio de la Ĉeĥa radio elsendis esperanto-programojn sub nomo Verda stacio. La 29-an kaj 30-an de marto 1969 okazis en Brno konstitucia kongreso de Ĉeĥa Esperanto-Asocio, kiun ĉeestis kvarcent esperantistoj. En novembro de 2006 okazis tie internacia trejnseminario kun temo "Lingvoj en interreto", organizita de Ĉeĥa Esperanto-Junularo kune kun E@I.
En Brno aktivis famaj esperantistoj, kiel ekzemple:
En la lastaj jaroj aktivas tie ekzemple:
Miroslav Malovec (vikipediisto kaj kunaŭtoro de la plej modernaj ĉeĥaj vortaroj de esperanto)
La loka esperantista klubo hodiaŭ daŭre ekzistas sub la nomo Esperantista klubo en Brno. Krome ekzistas hodiaŭ ankoraŭ Societo por la internacia lingvo Esperanto en Brno. Kunvenoj okazas ĉiusemajne. Lokaj reprezentantoj de Ĉeĥa Esperanto-Junularo (ĈEJ) en la urbo konsistigas ekde 2006 neformalan grupon kun nomo Brna klubo de ĈEJ. En la Masaryk-Universitato ĉiujare komenciĝas dusemestra kurso de Esperanto por komencantoj. Ekde la eldono 2006 de Pasporta Servo ĝis la jaro 2010 troviĝis en Brno ankaŭ esperante parolanta gastiganto de Pasporta Servo, Marek Blahuš.
Notoj[redakti | redakti fonton]
↑ Tiu ĉi formo estas dokumentita skribe jam en 1983 en la uzo de Jiří Kořínek: "... la karmemora vicprezidanto de la Brna klubo ... Jozefo Friedrich ..." (Starto 5/1983, paĝo 10)
Referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ (en, ĉs) Muzeum Romske Kultury, Sutenu nin, konsultite la 1-an decembro 2017.
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Asteroido 2889 Brno, nomita laŭ la urbo
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Brno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Brno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Brno en Vikivojaĝoj (Turisma gvidilo)
Historio de Brno en datoj (esperante)
Prospekto de Brno en diversaj lingvoj inkluzive de Esperanto
v • d • r
Municipoj de Sudmoravia regiono
Adamov • Blansko • Boskovice • Kunštát • Letovice • Olešnice • Rájec-Jestřebí • Velké Opatovice
Bedřichov • Běleč • Benešov • Borotín • Bořitov • Brt'ov-Jeneč • Brumov • Bukovice • Bukovina • Bukovinka • Býkovice • Cetkovice • Crhov • Černovice • Deštná • Dlouhá Lhota • Drnovice • Habrůvka • Hluboké Dvory • Hodonín • Holštejn • Horní Poříčí • Horní Smržov • Chrudichromy • Jabloňany • Kněževes • Kořenec • Kotvrdovice • Kozárov • Krasová • Krhov • Křetín • Křtěnov • Kulířov • Kunčina Ves • Kunice • Kuničky • Lazinov • Lažany • Lhota Rapotina • Lhota u Lysic • Lhota u Olešnice • Lipovec • Lipůvka • Louka • Lubě • Ludíkov • Makov • Malá Lhota • Malá Roudka • Míchov • Milonice • Němčice • Nýrov • Obora • Ochoz u Tišnova • Okrouhlá • Olomučany • Osiky • Pamětice • Petrov • Petrovice • Prostřední Poříčí • Ráječko • Rašov • Rohozec • Roubanina • Rozseč nad Kunštátem • Rozsíčka • Rudice • Sebranice • Senetářov • Skalice nad Svitavou • Skrchov • Spešov • Strhaře • Stvolová • Sudice • Suchý • Sulíkov • Světlá • Svinošice • Synalov • Šebetov • Šebrov-Kateřina • Šošůvka • Štěchov • Tasovice • Uhřice • Újezd u Boskovic • Újezd u Černé Hory • Úsobrno • Ústup • Valchov • Vanovice • Vavřinec • Vážany • Velenov • Vilémovice • Vísky • Voděrady • Vranová • Vysočany • Závist • Zbraslavec • Zhoř • Žďár • Žďárná • Žernovník • Žerůtky
Černá Hora • Doubravice nad Svitavou • Jedovnice • Knínice u Boskovic • Křtiny • Lysice • Ostrov u Macochy • Sloup • Svitávka
Dolní Kounice • Ivančice • Kuřim • Modřice • Oslavany • Pohořelice • Rajhrad • Rosice • Šlapanice • Tišnov • Zbýšov • Židlochovice
Babice nad Svitavou • Babice u Rosic • Bílovice nad Svitavou • Biskoupky • Blažovice • Blučina • Borač • Borovní • Braníškov • Bratčice • Březina (antaŭe distrikto Blansko) • Březina (antaŭe distrikro Tišnov) • Čebín • Černvír • Česká • Čučice • Dolní Loučky • Domašov • Drahonín • Hajany • Heroltice • Hlína • Holasice • Horní Loučky • Hostěnice • Hradčany • Hrušovany u Brna • Hvozdec • Chudčice • Javůrek • Jinačovice • Jiříkovice • Kaly • Kanice • Katov • Ketkovice • Kobylnice • Kovalovice • Kratochvilka • Křižínkov • Kupařovice • Kuřimská Nová Ves • Kuřimské Jestřabí • Lažánky • Ledce • Lelekovice • Lesní Hluboké • Litostrov • Loděnice • Lomnička • Lubné • Lukovany • Malešovice • Malhostovice • Maršov • Mělčany • Měnín • Mokrá-Horákov • Moravany • Moravské Bránice • Moravské Knínice • Moutnice • Nebovidy • Nelepeč-Žernůvka • Němčičky • Neslovice • Nesvačilka • Níhov • Nová Ves • Nové Bránice • Odrovice • Ochoz u Brna • Olší • Omice • Opatovice • Ořechov • Ostopovice • Otmarov • Pernštejnské Jestřabí • Podolí • Ponětovice • Popovice • Popůvky • Prace • Pravlov • Prštice • Předklášteří • Příbram na Moravě • Přibyslavice • Přísnotice • Radostice • Rajhradice • Rebešovice • Rojetín • Rozdrojovice • Rudka • Řícmanice • Říčany • Říčky • Řikonín • Senohrady • Sentice • Silůvky • Sivice • Skalička • Skryje • Sobotovice • Sokolnice • Stanoviště • Střelice • Svatoslav • Syrovice • Šerkovice • Štěpánovice • Telnice • Těšany • Tetčice • Tišnovská Nová Ves • Trboušany • Troubsko • Tvarožná • Újezd u Brna • Újezd u Rosic • Újezd u Tišnova • Unín • Unkovice • Úsuší • Velatice • Veverská Bítýška • Veverské Knínice • Viničné Šumice • Vohančice • Vojkovice • Vranov • Vratislávka • Všechotice • Vysoké Popovice • Zakřany • Zálesná Zhoř • Zastávka • Zbraslav • Žabčice • Žatčany • Žďárec • Želešice • Železné
Deblín • Doubravník • Drásov • Lomnice • Medlov • Nedvědice • Nosislav • Ostrovačice • Pozořice • Troskotovice
Brno-Bohunice • Brno-Bosonohy • Brno-Bystrc • Brno-Černovice • Brno-Chrlice • Brno-Ivanovice • Brno-Jehnice • Brno-sudo • Brno-Jundrov • Brno-Kníničky • Brno-Kohoutovice • Brno-Komín • Brno-Královo Pole • Brno-Líšeň • Brno-Maloměřice kaj Obřany • Brno-Medlánky • Brno-Nový Lískovec • Brno-Ořešín • Brno-Řečkovice kaj Mokrá Hora • Brno-nordo • Brno-Slatina • Brno-Starý Lískovec • Brno-mezo • Brno-Tuřany • Brno-Útěchov • Brno-Vinohrady • Brno-Žabovřesky • Brno-Žebětín • Brno-Židenice
Brno-Bohunice • Brno-Bosonohy • Brno-Bystrc • Brno-Černovice • Brno-Chrlice • Brno-Ivanovice • Brno-Jehnice • Dolní Heršpice • Horní Heršpice • Komárov • Přízřenice • Trnitá • Jundrov • Pisárky • Brno-Kníničky • Jundrov • Kohoutovice • Pisárky • Brno-Komín • Černá Pole • Královo Pole • Ponava • Sadová • Brno-Líšeň • Maloměřice • Obřany • Brno-Medlánky • Brno-Nový Lískovec • Brno-Ořešín • Mokrá Hora • Řečkovice • Černá Pole • Husovice • Lesná • Soběšice • Zábrdovice • Brno-Starý Lískovec • Brno-Slatina • Pisárky • Staré Brno • Stránice • Štýřice • Trnitá • Veveří • Zábrdovice • Urbo Brno • Brno-Útěchov • Brněnské Ivanovice • Dvorska • Holásky • Tuřany • Maloměřice • Židenice • Brno-Žabovřesky • Brno-Žebětín • Zábrdovice • Židenice
Břeclav • Hustopeče • Klobouky u Brna • Lanžhot • Mikulov • Podivín • Valtice • Velké Bílovice • Velké Pavlovice
Bavory • Borkovany • Bořetice • Brod nad Dyjí • Brumovice • Březí • Bulhary • Cvrčovice • Diváky • Dobré Pole • Dolní Dunajovice • Dolní Věstonice • Hlohovec • Horní Bojanovice • Horní Věstonice • Hrušky • Ivaň • Jevišovka • Kašnice • Klentnice • Kobylí • Kostnice • Krumvíř • Křepice • Kurdějov • Ladná • Lednice • Milovice • Moravský Žižkov • Morkůvky • Němčičky • Nikolčice • Novosedly • Nový Přerov • Pasohlávky • Pavlov • Perná • Popice • Pouzdřany • Přibice • Přítluky • Rakvice • Sedlec • Starovice • Strachotín • Šakvice • Šitbořice • Tvrdonice • Týnec • Uherčice • Velké Hostěrádky • Vlasatice • Vranovice • Vrbice • Zaječí
Boleradice • Drnholec • Moravská Nová Ves • Velké Němčice
Bzenec • Dubňany • Hodonín • Kyjov • Strážnice • Veselí nad Moravou • Vracov • Ždánice
Archlebov • Blatnice pod Svatým Antonínkem • Blatnička • Bukovany • Čejč • Čejkovice • Čeložnice • Dambořice • Dolní Bojanovice • Domanín • Dražůvky • Hovorany • Hroznová Lhota • Hrubá Vrbka • Hýsly • Javorník • Ježov • Josefov • Karlín • Kelčany • Kněždub • Kostelec • Kozojídky • Kuželov • Labuty • Lipov • Louka • Lovčice • Lužice • Malá Vrbka • Mikulčice • Milotice • Moravany • Moravský Písek • Mutěnice • Násedlovice • Nechvalín • Nenkovice • Nová Lhota • Nový Poddvorov • Ostrovánky • Petrov • Prušánky • Radějov • Ratíškovice • Rohatec • Skalka • Skoronice • Sobůtky • Starý Poddvorov • Stavěšice • Sudoměřice • Suchov • Svatobořice-Mistřín • Syrovín • Šardice • Tasov • Těmice • Terezín • Tvarožná Lhota • Uhřice • Vacenovice • Velká nad Veličkou • Věteřov • Vlkoš • Vnorovy • Vřesovice • Žádovice • Žarošice • Želetice • Žeravice • Žeraviny
Bučovice • Ivanovice na Hané • Rousínov • Slavkov u Brna • Vyškov
Bohaté Málkovice • Bohdalice-Pavlovice • Bošovice • Dětkovice • Dobročkovice • Dražovice • Drnovice • Drysice • Habrovany • Heršpice • Hlubočany • Hodějice • Holubice • Hostěrádky-Rešov • Hoštice-Heroltice • Hrušky • Chvalkovice • Ježkovice • Kobeřice u Brna • Kojátky • Komořany • Kozlany • Kožušice • Krásenko • Křenovice • Křižanovice • Křižanovice u Vyškova • Kučerov • Letonice • Lovčičky • Luleč • Lysovice • Malínky • Medlovice • Milešovice • Milonice • Moravské Málkovice • Mouchnice • Mouřínov • Němčany • Nemochovice • Nemojany • Nemotice • Nesovice • Nevojice • Nížkovice • Nové Sady • Olšany • Orlovice • Otnice • Podbřežice • Podivice • Podomí • Prusy-Boškůvky • Pustiměř • Račice-Pístovice • Radslavice • Rašovice • Rostěnice-Zvonovice • Ruprechtov • Rybníček • Snovídky • Studnice • Šaratice • Topolany • Tučapy • Uhřice • Vážany • Vážany nad Litavou • Velešovice • Zbýšov • Zelená Hora
Brankovice • Hvězdlice • Švábenice
Hrušovany nad Jevišovkou • Miroslav • Moravský Krumlov • Znojmo
Bantice • Bezkov • Bítov • Blanné • Bohutice • Bojanovice • Borotice • Boskovštejn • Božice • Branišovice • Břežany • Citonice • Ctidružice • Čejkovice • Čermákovice • Černín • Damnice • Dobelice • Dobřínsko • Dolenice • Dolní Dubňany • Dyjákovice • Dyjákovičky • Dyje • Džbánice • Grešlové Mýto • Havraníky • Hevlín • Hluboké Mašůvky • Hnanice • Hodonice • Horní Břečkov • Horní Dubňany • Horní Dunajovice • Horní Kounice • Hostěradice • Hostim • Hrabětice • Hrádek • Chvalatice • Chvalovice • Jamolice • Jaroslavice • Jevišovice • Jezeřany-Maršovice • Jiřice u Miroslavi • Jiřice u Moravských Budějovic • Kadov • Korolupy • Kravsko • Krhovice • Křepice • Křídlůvky • Kubšice • Kuchařovice • Kyjovice • Lančov • Lechovice • Lesná • Lesonice • Litobratřice • Loděnice • Lubnice • Mackovice • Mašovice • Medlice • Milíčovice • Miroslavské Knínice • Morašice • Našiměřice • Němčičky • Nový Šaldorf-Sedlešovice • Onšov • Oslnovice • Pavlice • Petrovice • Plaveč • Plenkovice • Podhradí na Dyji • Podmolí • Podmyče • Práče • Pravice • Prokopov • Přeskače • Rešice • Rozkoš • Rudlice • Rybníky • Skalice • Slatina • Slup • Stálky • Starý Petřín • Stošíkovice na Louce • Strachotice • Střelice • Suchohrdly • Suchohrdly u Miroslavi • Šafov • Šanov • Šumice • Šumná • Tasovice • Tavíkovice • Těšetice • Trnové Pole • Troskotovice • Trstěnice • Tulešice • Tvořihráz • Uherčice • Újezd • Únanov • Valtrovice • Vedrovice • Velký Karlov • Vevčice • Vítonice • Vracovice • Vranovská Ves • Vratěnín • Vrbovec • Výrovice • Vysočany • Zálesí • Zblovice • Želetice • Žerotice • Žerůtky
Běhařovice • Blížkovice • Lukov • Mikulovice • Olbramkostel • Olbramovice • Oleksovice • Prosiměřice • Šatov • Štítary • Vémyslice • Višňové • Vranov nad Dyjí
Ĉi tiu artikolo estas akceptita en la listo de legindaj artikoloj.
Municipoj en distrikto Brno-urbo
Regionaj urboj en Ĉeĥio
Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Paĝoj kun pluroblaj argumentoj en ŝablonvokoj
Urbo kun ŝablono Geokesto
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 09:54, 3 nov. 2018.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco