eo eo eo eo it eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl an ar uz ru sv bg bn hbs_lat ca hbs_lat cy da de el en es et eu fa fi fr de gd lt he hi hbs_lat tl hu hy id is it ja jbo jv ka kk ta ko cs it lt lv en ml be ms my nds ne nl nb nb fr pa pl pnb pt ro ru en hbs_lat en sk sl hbs_lat la sv ta th tr fy ur uz vi zh fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Sub magmo-rokaĵoj aŭ magmaĵoj (magmo-devenaj rokaĵoj) oni kunigas nocie en la geologio ĉiujn ŝtonaĵojn, kiuj ekestas per solidiĝo de magmo kaj do havas sian originon per procezoj en la terinterno.
La magmaĵoj estas unu el la tri ĉefgrupoj de la petrografio. La du aliaj ŝtonaĵ-grupoj, kiuj havas tre malsaman ekestohistorion kaj strukturon, estas la sediment-devenaj kaj la metamorfoz-devenaj rokaĵoj (metamorfaĵoj). Je la mineralenhavo la tri grupoj tamen povas esti similaj.
Magmaj rokaĵoj ĝenerale estas la naturaj kristaliĝoproduktoj de varmega silikata fandaĵo, la tielnomata magmo. Kiam tiu arda-fluida maso el la terinterno venas al la surfaco, oni nomas ĝin lafo. Ĉu la malvarmiĝo kaj solidiĝo de la petrofandaĵo okazas super- aŭ subtere, havas fortan influon al la kristaliĝo kaj la teksturo de la ekestantaj rokaĵoj. Pro tio oni distingas du ĝis tri petrogrupojn:
2 Pliaj ecoj de la magmaĵoj
3 Transformiĝo de magmaĵoj al aliaj ŝtonaĵoj
4 Gravaj specoj de magmaĵoj
Profundo- kaj elflurokaĵoj[redakti | redakti fonton]
Vulkanaĵoj en Norda Ameriko.
Plutonaĵoj en Norda Ameriko.
Magmo-devenaj rokaĵoj, magmaĵoj aŭ magmo-rokaĵoj estas rokaĵoj kiuj estiĝis el magmo de vulkanoj aŭ de la terinterno. Tio okazas pere de diferenciga kristaliĝo (kristalsistemoj) laŭ diversaj leĝoj de termodinamiko. Plutonismo pristudas la formiĝon de rokaĵoj tre profunde sub la surfaco kaj Vulkanismo pristudas la formiĝon de rokaĵoj malprofunde aŭ ĉe la surfaco de la terkrusto. La unuaj nomiĝas plutonaĵoj aŭ plutonitoj, kaj la lastaj vulkanaĵoj aŭ vulkanrokaĵoj.
Pliaj ecoj de la magmaĵoj[redakti | redakti fonton]
Alia kriterio de klasado dependas respektive de:
la kemia konsisto ĉefe laŭ la procentaĵo de SiO² kaj alkal-metaloj (Na,K)
la ĉefaj mineraloj ĉefe laŭ la procentaĵo de kvarco, feldspato kaj diversaj silikatoj.
Transformiĝo de magmaĵoj al aliaj ŝtonaĵoj[redakti | redakti fonton]
Gravaj specoj de magmaĵoj[redakti | redakti fonton]
Specifaj tipoj de magmo-rokaĵoj estas la vejno-rokaĵoj, tio estas tiuj kiuj plenigas la fendojn de antaŭaj rokaĵoj; ofte tiuj estas tre utilaj ĉar enhavas interesajn mineralojn.
Alia specifa tipo de magmaĵo estas la vulkanvitro, tio estas la rokoj kiuj rapidege malvarmiĝis sen tempo por kristaliĝo. Tiuj estas amorfaj rokaĵoj, kiel ekzemple obsidiano, kio estas tre nigra, brila vitro uzata eĉ ekde la prahistorio.
Aliaj tipoj de magmaĵoj estas la tofoj kaj aglomeraĵoj, kiuj kunhavas similan devenon: kiam la kratero de vulkano ŝtopiĝas pro solidiĝinta lafo, okazas eksplodo de diversaj materialoj kaj grandaj rokaĵoj kaj etaj ŝtonetoj aŭ eĉ polvo; kie falas grandaj ŝtonoj poste encementitaj estiĝas aglomeraĵoj kaj de la polvecaj eksplodaĵoj formiĝas tofoj.
Ĝenerale la magmo-rokaĵoj, kune kun la metamorfozo-devenaj rokaĵoj, estas pli utilaj ol la sedimentad-devenaj rokaĵoj. Pro tio oni uzas ilin tre ofte en konstruado.
Ekzemploj de magmo-rokaĵoj estas la batolito, la diorito, la riolito, la porfirito, la gabro, la bazalto kaj la sienito.
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Magmorokaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Magmorokaĵo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Referencoj[redakti | redakti fonton]
Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 11:36, 14 jan. 2017.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj