eo eo eo eo bg cs da de en eo es et fr de hbs_lat hu it lt lv nl pl ro ru sk sl sv lt eo de eo it eo eo en sk eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo en eo sl eo eo eo eo eo sk eo eo pl eo eo eo eo eo eo pl pl bn eo sk de cs cs lt eo cs fr lt eo sv eo sl eo eo sl eo eo sl eo eo sl eo eo hbs_lat eo sk eo sk sv sk it sk eo eo en eo pl eo cs eo sk eo eo eo eo eo eo eo sv eo eo eo en eo az eo cs en eo hbs_lat fr eo hu en eo en eo en eo it eo eo eo eo en vi my de en hsb fr xmf en uk it pt en es en fr sv is en ja fr de cs en de tk pt gl uk en ru en ru en it en sv en cs cs pl en es it ru en eo eo eo eo eo eo eo eo pl eo eo eo it sv eo eo eo eo cs en ga de en eo eo eo eo eo eo eo eo en eo de eo eo eo eo eo
Proksimume 4,6 milionoj da denaskuloj en Slovakio, plus elmigrintoj kaj diasporo
Slovakio, EU; povas esti uzata en preskaŭ ĉiuj niveloj de oficiala komunikado en Ĉeĥio
Britio, Germanio, Irlando, Aŭstrio, Ukrainio; Usono, Kanado, Argentino, Aŭstralio
fleksia , subjektellaso , SVO
Hindeŭropa familio (okcidentslava lingvo, kune kun la ĉeĥa, pola, soraba(j), kaj du malaperintaj lingvoj, polaba kaj slovinca)
3 ĉefaj grupoj, 6 subgrupoj, pli ol 30 dialektoj
plej nekomercadebla (virgenre, ununombre, genitive)
Enmetu kvaronfingron tra la kolon.
La slovaka havas silabajn l, r kaj iliajn longajn ekvivalentojn, ĺ kaj ŕ. Tia silabo ŝajnas ne havi vokalon kaj povas konduki al interesaj vortoj, kiuj tamen estas facile prononceblaj por denaskaj parolantoj.
La vorto štvrt' (kvarono) estas aparte utila, ĉar oni povas uzi ĝin en kunmetitaj vortoj. Kelkaj el la plej longaj tekstare atestitaj vortoj estas štvrt'storočie (kvaronjarcento), štvrt'strana (kvaronpaĝo) kaj štvrt'hrst' (kvaronmanpleno).
Imperativaj verboj kelkfoje enhavas nur la radikan morfemon, pro tio ekzistas kelkaj senvokalaj imperativoj:
Ekzistas tradicia frazo (komune kun la ĉeĥa lingvo), kiu montras silaban “r”:
Strč prst skrz krk.
Metu fingron tra la kolon.
Tamen, oni povas plifortigi ĝin per verba prefikso, ŝanĝo de la lasta vorto kaj la kunmetado kun štvrt':
Vstrč prst skrz štvrt'hrst'.
Enmetu fingron tra kvaronmanplenon.
Kaj kun realisma imperativo (vrč) kaj alvoko:
Vrč, vstrč prst skrz štvrt'hrst', chrt.
Graŭlu, enmetu fingron tra kvaronmanplenon, leporhundo.
Oni eĉ povas ludi per kunmetado kaj krei la jenajn vortojn (kiuj ŝajne neniam estis uzitaj):
fingrometado (ekzemple sur klavaro)
La apartiĝo de okidentslavaj lingvoj disde la praslava lingvo jam bone progresis.
Kodeksoj, leteroj kaj bibliaj tradukoj skribitaj en la malnovslava lingvo (en glagolico kaj cirila alfabeto) estis la unuaj dokumentoj skribitaj en la teritorio de nuna Slovakio. Proglas (skribita de Konstanteno la Filozofo) estas konsiderata kiel la unua originala literatura verko en la malnovslava lingvo.
Mankas slovaklingvaj dokumentoj de tiu epoko. Slovakaj loknomoj aperas en latinaj tekstoj.
La unua konata kohera teksto en la slovaka.
Fino de la 18-a jarcento
Kreo de la unuaj superdialektaj variaĵoj.
Unuaj provoj uzi stabilan skriban slovakan: Romuald Hadvabný (slovak-latina vortaro, 1763) kaj Jozef Ignác Bajza (diversaj romanoj kaj poemoj, 1782–1813).
Anton Bernolák eklaboris pri sia (hodiaŭ konsiderata kiel la unua normigita) slovaka (vortaroj, gramatiklibroj).
Provo de “kontraŭnormigo” de Ľudovít Štúr. Lia lingvo poste estos ŝanĝita de Michal Miloslav Hodža, Martin Hattala kaj Samo Czambel, kaj evoluos al la moderna slovaka.
La versio de Jan Kollár (jes, plia versio) estis aprobita kiel oficiala lingvo, sed kaŭzis protestojn de la slovaka intelektularo (pro sia arkaika aspekto kaj simileco al la ĉeĥa).
La ĉeĥoslovaka lingvo iĝas la oficiala lingvo de Ĉeĥoslovakio; pasiva dulingveco en la ĉeĥa kaj slovaka estas instigata.
Estas publikigitaj reguloj de la slovaka ortografio kiuj montris tendencon al ĉehoslovaka orientiĝo.
Lasta grava ortografia reformo; la nuna slovaka ortografio estis adoptita tiam.
Disiĝo de Ĉeĥoslovakio; ĉeĥlingvaj amaskomunikiloj daŭre estas gravaj en Slovakio.
Libroj pri la norma slovaka kaj aliaj lingvaj fontoj disponeblaj en elektronika versio.
La moderna slovaka ortografio fieras pri la plejmulto de literoj inter eŭropaj latinskribitaj lingvoj: 46 literoj. La slovaka alfabeto amase uzas diakritajn signojn kaj havas kelkajn unikajn literojn. Ľ/ľ kaj Ĺ/ĺ (L kun haĉeko kaj dekstra korno) estas uzataj nur en la slovaka, la literoj Ď/ď kaj Ť/t' estas uzataj nur en la slovaka kaj ĉeĥa, kaj se la turkmena lingvo ne prenus la Ň/ň en reformo de la jaro 1995, ankaŭ ĉi tiu litero estus unika en la slovaka kaj ĉeĥa.
La vida reprezento de mäkčeň estas interesa – kutime, ĝi havas “kojnan” aspekton (ˇ), sed ĉe ď, t', ľ kaj Ľ ĝi malsamas: tie ĝi similas al apostrofo dekstre de la litero. Tio estas nur vida distingo, la supersigno daŭre estas haĉeko. En manskribo, ĝi estas ĉiam kutima haĉeko en ĉiuj pozicioj. Ĉar la literoj ekzistas nur en la slovaka kaj la ĉeĥa, tia distingo estas relative nekonata eksterlande kaj rezultas en perpleksaj anstataŭigoj (ofte enigante superfluajn apostrofojn) de eksterlandanoj.
Duliteraĵojn (ch, dz, dž) oni konsideras kiel memstaraj literoj. Tamen, ĉi tiuj literoj “malfortas” – en vertikala skribado, ili okupas du poziciojn, sed krucenigme “ch” okupas kutime unu pozicion, sed “dz” kaj “dž” iafoje po du. Majuskligite, la literoj ekzistas en du formoj – majuskla kaj nomuskla - CH kaj Ch, DZ kaj Dz, DŽ kaj Dž, depende de la sekva kazo.
La proksimeco de la slovaka kaj ĉeĥa estas vaste konata. Ilia reciproka komprenado estas komparata varie kun la komprenado inter itala kaj napola, portugala kaj galega, norvega kaj sveda aŭ kun similaj proksimaj lingvoparoj. La distanco eble estas pli granda ol kroata-serba aŭ usona-brita angla, sed malpli granda ol germana-nederlanda aŭ rusa-ukraina. Alia proksima lingvo estas la pola, sed la diferencoj estas pli grandaj kaj la komprenado estas limigita.
Interesa fenomeno estas dialekta kontinuo el ĉeĥaj al orientslovakaj dialektoj, kun transiraj dialektoj al la rusina (lemka) kaj pola (górala) lingvoj. Tiel la orient- kaj okcidentslavaj dialektoj estas interligitaj per la ĉeno de interkompreno kaj povas esti klasifikitaj kiel parto de nordslava dialekta kontinuo. Hipoteza vojaĝanto povas elvojaĝi el la plej okcidenta ĉeĥa urbo (Aš), vizitante ĉiun vilaĝon apudvoje li rimarkus, ke la loka dialekto iom malsamas de la antaŭa, sed ja estas proksima. Tiamaniere la vojaĝanto finus en Vladivostoko, sen trovi klaran lingvan limon dum la vojaĝo – sed la plej orienta kaj plej okcidenta lingvoj estas tre malsamaj.
En la slovaka, novaj vortoj estas kreataj plejparte per aldono de afiksoj (derivado) kaj pruntado de vortoj, nuntempe ĉefe el la angla.
derivo: prefikso vy- + verbo hodit' = vyhodit' (el+ĵeti = elĵeti); substantivo pohár + sufikso -ik = pohárik (glaso + et(o) = glaseto)
vortkunmetado: les + park = les-o-park (arbar(o) + parko = arbarparko); zem + guľa = zem-e-guľa (ter(o) + globo = terglobo)
derivado kombinata kun vortkunmetado: dlhý + noha = dlhonohý (longa + kruro = longkrura); drevo + rúbat' = drevorubač (ligno + haki = lignohakisto)
En la slovaka ekzistas multaj afiksoj. Ili povas ŝanĝi la signifon de vortoj, ekz.:
kreslit' (desegni): po-kreslit' (surdesegni), za-kreslit' (endesegni), pre-kreslit' (redesegni), od-kreslit' (kopidesegni)
chodit' (iri): chod-iev-a-t' (iradi); behat' (kuri): beh-áv-a-t' (kuradi); prerokovat' (diskuti): prerok-úv-a-t' (diskutadi)
múdry (saĝa): múdr-ejš-í (pli saĝa), pracovitý (laborema): pracovit-ejš-í (pli laborema); unavený (laca): unaven-ejš-í (pli laca)
Multlingva paĝaro por lernado de la slovaka: http://slovake.eu
Amuzaj aŭ strangaj tradiciaj proverboj aŭ idiomoj
Čo si sa s koňom zrazil? Ĉu vi batiĝis kun ĉevalo? Ĉu vi estas freneza?
Urobit' dieru do sveta. Fari truon en la mondon Fari rimarkindaĵon.
Má deravé ruky. Li havas truplenajn manojn. Li estas mallerta, malkapabla.
Hodit' flintu do žita. Ĵeti la pafilon en sekalon. Cedi, ne plu strebi pri io.
Dividu ĉi tiun paĝon kun viaj amikoj!
Reveni al la lingvoj
Tiu ĉi projekto estas financata per subteno de Eŭropa Komisiono. Tiu ĉi publikaĵo respegulas nur vidpunkton de la aŭtoro, pro tio la Komisiono ne povas esti respondeca pri ajna uzado de informoj, kiuj aperas ĉi tie.
© 2017 lingvo.info | Impressum