eo eo eo eo bg cs da de en eo es et fr de hbs_lat hu it lt lv nl pl ro ru sk sl sv lt eo de eo it eo eo eo hu eo eo eo eo eo eo eo eo eo is eo nb eo da eo lt eo eo eo en eo hu eo hu eo eo eo hu eo hu eo eo hu eo eo eo it hu eo hu eo de eo eo eo eo en vi de en en fr it pt en es hu en sv is en ja fr en en de mg pt gl sv el en ru en en de en fr en cs de hu cs pl en es ru ms eo eo eo eo en eo en es vi eo it hu pt id sv eo is hu pt eo gl hu sv hu el hu en hu cs eo de hu hu hu eo en eo en id de hu en cs fr hu fr cs hu hu ja eo es hu en ca cs nl de id ru hu en sk ms hu en eo en es en hu en eo hu hu en eo de hu mg ceb fr eo en hu en fr eo eo eo eo eo eo eo eo es ca hu es de hu es hu hu pl en eo eo hu hu eo cs hu lv ko hu eo en hu eo hu eo pl la fr eo hu hu id en hu eo hu hu eo eo hu pt hu hu eo zh eo it hu hu it tr hu eo eo eo eo hu hu eo hu es hu eo hu eo hu eo hu eo eo eo hu fr en eo hu eo hu eo eo hu eo hu eo ro eo hu eo fr eo hu sl hu eo hu tr hu eo en tr hu eo hu eo hu eo hu eo id eo hu eo eo hu en en en en eo pt tr hu ro de eo hu it hu it en it hu eo en en en it hu ro hu it hu eo hu it eo eo eo hu eo eo eo eo jbo de id et hu eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo de eo eo eo eo eo
Hungario: proksimume 10 milionoj da parolantoj, EU
Rumanio (2 milionoj), Slovakio (1 miliono), Ukrainio (250 000), Serbio, Kroatio, Slovenio (kune 700.000) kaj Aŭstrio (50 000), regiona lingvo en Slovakio, Serbio kaj Slovenio.
Usono, Kanado, Israelo, Germanio, Francio, Britio, Brazilo, Rusio, Aŭstralio, Argentino, Ĉilio
44 (latina alfabeto + á é í ó ö ő ú ü ű)
Ugra lingvo, la plej granda membro de la finn-ugraj lingvoj (ene de la urala lingvofamilio)
enketo de kvalifiko por vicestro de proceskontrola departemento
La eco ne kapabli malsanktiĝi
La hungara uzas multajn e sonojn, kaj lingvoludo Esperente konsistas el uzo de vortoj kun nur e vokaloj, ekz.
Egy remek rendszer, mellyel embereket, meg rengeteg elemet megkereshetsz.
Bonega sistemo, kiu povas helpi trovi homojn kaj multe da aliaj aferoj (Interreto).
Lelkesen egekbe menetel hegyekben.
Li surgrimpas la monton kun entuziasmo.
Frazo nur kun ö /ø/:
Öt török öt görögöt dögönyöz örökös örömök között.
Kvin turkoj batas kvin grekojn kun eterna plezuro.
La ordo de nomo, adreso kaj dato malsamas ol en aliaj eŭropaj lingvoj:
Kovács Mária, Kiss Péter
Budapest, Gizella utca 3
La hungara lingvo havas historion de plurmil jaroj reirantan al Azio. Ĝi estas ĝenerale konsiderata kiel finn-ugra lingvo. Ĝi disiĝis de la plimulto de la aliaj finn-ugraj lingvoj antaŭ proksimume 3000 jaroj proksime de la Ural-montaro. Ĝin tre influis la tjurkaj lingvoj. Ne estas skribita dokumento el la prahistorio de la hungara.
La aglutina strukturo kaj parto de la baza vortprovizo (la vortoj kéz 'mano', vér 'sango', ló 'ĉevalo', hal 'fiŝo', víz 'akvo', k.t.p.) montras similecon kun la finna. Vidu ankaŭ rilatajn vortojn en finn-ugraj lingvoj. Konsiderinda parto de ĝia malnova vortprovizo spureblas en tjurkaj lingvoj, ekz gyümölcs 'frukto', alma 'pomo', búza 'tritiko', sajt 'fromaĝo', sör 'biero', bor 'vino', disznó 'porko'.
Malnova hungara skribo, la tiel nomata rovás alfabeto (runa skribo - de dekstre maldekstren) estis ŝanĝita al latina alfabeto sub la unua hungara reĝo Stefano la unua (regis inter 997-1038).
La hungara havas 14 vokalojn kaj 25 konsonantojn skribitajn per la baza latina alfabeto kaj 9 literojn kun diakritaj signoj(á, é, í, ó, ö, ő, ú, ü, ű).
Ĉiu vokalo havas mallongan kaj longan versiojn indikitajn per supersigno. Atentu: kor = 'aĝo' - kór = 'malsano'!
Ĉiu konsonanto povas havi longan version, sed ne komence de vorto (ekz ebben 'en ĉi', szebb 'agrabla'). Atentu: megy = 'iras' - meggy '(acida) ĉerizo'!
jön, lyuk (venu, truo)
La hungara prononco estas tute regula kaj glata.
La hungara havas specialan strukturon, kie la plejmulto de gramatikaj kaj sintaksaj funkcioj esprimiĝas per vortelementoj gluitaj al la radiko de la baza vorto (aglutina lingvo).
La aglutineco de la hungara signifas, ke vortformoj ofte konsistas el pluraj vorteroj (morfemoj), havantaj sian propran funkcion. Ili transprenas la rolon de apartaj vortoj, kiaj prepozicioj aŭ posedaj adjektivoj, en la hindeŭropaj lingvoj.
Substantiva vortformo povas estiĝi jene: la sufikso de plurnombro aŭ poseda sufikso (ekvivalento de mia, via, lia k.t.p.), la posedanta sufikso kaj la kaza finaĵo aldoniĝas al la baza vorto (vidu barátoméban).
Jen la 18 kazaj finaĵoj:
Hungaraj substantivoj povas havi ĝis 1000 malsamajn formojn! Ankaŭ ekzistas postpozicioj en hungara, kiel előtt (antaŭ), mögött (malantaŭ): a ház mögött (malantaŭ la domo).
La lokaj kazoj (kaj postpozicioj) konsekvence esprimas originon, lokon kaj direkton, kiel en la finna:
(veni) de malantaŭ domo
Vortfarado en la hungara estas produktema. La sufikso -ság/ség ĉiam uzeblas por produkti abstraktan nocion, kiel en jóság (boneco) kaj szépség (beleco). Novaj verboj facile fareblas el substantivoj per la sufikso -z aŭ -l:
számítógép (komputilo) → számítógépez(ik) (Komputi)
Interreto → internetez (uzi la Interreton)
blogo → blogol (blogi)
Kunmetado estas tre komuna en la hungara (ekzistas do multaj longegaj vortoj), kiaj:
La vorto tan ('studo, tezo') estas la bazo de multaj aliaj vortoj:
La derivado de la verbo ad ('doni') per verbo-prefiksoj montras la amplekson de la sencoŝanĝo:
enmeti (ĉion) en ĝin
liberigi sin de io
Ekzistas neniu gramatika genro en la hungara, eĉ ne ekzistas apartaj pronomoj por ŝi kaj li, nur unu ő (uzata nur emfaze). Eblas legi multajn paĝojn de romano sen scii la sekson de la rolantoj.
En la familiaj rilatoj aĝo gravas. Ekzistas simplaj vortoj por pli juna fratino húg kaj pli aĝa fratino nővér, sed ne simpla vorto por fratino kaj ili uziĝas normale parolante pri familio. La samo veras por frato, kie la parolanto devas esprimi la relativan aĝon per öcs aŭ bátya.
Korpopartoj ekzistantaj en paroj uziĝas ununombre:
Ŝi/li havas belajn okulojn.
Ekzistas neniu diferenco inter arbo kaj ligno, ambaŭ estas fa, inter haŭto kaj ledo, ambaŭ estas bőr.
Amuzaj aŭ strangaj tradiciaj proverboj aŭ idiomoj
Ez nekem kínai. Tio estas ĉinaĵo por mi. Tio estas nekomprenebla por mi.
Kutyakötelessége valakinek valami. Io estas hunda devo por iu. Io estas nepra devo por iu.
madárnak néz valakit konsideri iun kiel birdon konsideri iun freneza kaj provi trompi lin/ŝin
a béka feneke alatt sub la postaĵo de la rano je tre malalta nivelo
örül mint majom a farkának tiel kontenta, kiel simio pro sia vosto tre kontenta, iom freneza
Dividu ĉi tiun paĝon kun viaj amikoj!
Reveni al la lingvoj
Tiu ĉi projekto estas financata per subteno de Eŭropa Komisiono. Tiu ĉi publikaĵo respegulas nur vidpunkton de la aŭtoro, pro tio la Komisiono ne povas esti respondeca pri ajna uzado de informoj, kiuj aperas ĉi tie.
© 2017 lingvo.info | Impressum