eo en eo eo ur en en io eo eo eo eo it eo eo eo tr eo it eo eo eo eo eo en eo war eo eo war eo eo war eo id eo de es de eo en eo fr es de it eo eo eo es eo fr zh eo de eo fr eo en pt en eo en eo eo eo eo eo eo eo eo es pt eo eo eo eo eo eo nn eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr fr fr fr fr eo fr fr fr de fr fr fr de hbs_lat fr de fr fr eo pt es pl fr fr en tr en fr de en en nn es eo eo en eo fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo id eo eo eo eo tr it eo pt pl it hbs_lat eo it eo eo en eo eo eo pl eo eo eo eo pt it eo es eo eo ro eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo ro fr eo eo eo en eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl de am an da ar arz az de lt en ru sv bg bn br hbs_lat ca pt mhr id it war hbs_lat cy da de el en es et eu fa fi nn fr fy de gd lt gn ku he hi hbs_lat tl hu hy it id fr es is it bn ja ka uz kk fi ko pl it it lb nl hu lo lt lv en ru en mr ms my ceb it ne nl nb nb tl fr ta pa cs es en pl pms pnb ps pt io ro ru bxr es jbo en hbs_lat en sk sl sq hbs_lat sv hu en ta te en th ceb tr tr oc en ug fy ur uz fi vi tr pl he es zh fr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Oficiala nomo: Ville de Montréal
Moto: Concordia Salus ("bonstato per harmonio")
514, 438 kaj 450, 579 (metropola regiono)
Vikimedia Komunejo: Montreal, Quebec
Montrealo (fr. Montréal [mɔ̃.ʁe.al], an. Montreal [ˌmʌn.triːˈɒl]), milionurbo en suda Kebekio, Kanado, sur la insulo Montrealo, ĉirkaŭita de la rivero Sankt-Laŭrenco kaj Rivière des Prairies. Loĝantaro en 1996: 1 775 788; loĝantaro de la metropola areo proksimume 3,5 milionoj. Montrealo estas la dua plej granda metropolo en Kanado, post Toronto, kaj estas kultura, komerca, financa, kaj industria centro. Ĝi estas la dua plej granda franclingva urbo en la mondo, kvankam la plejparto de ĝia loĝantaro ankaŭ parolas la anglan.
2 Vidindaĵoj kaj servoj
9 Montrealo en Esperanto
10 Esperanto en Montrealo
Geografio[redakti | redakti fonton]
La urbo okupas la orientan kaj centran parton de la insulo Montrealo, kaj apudaj insuloj Bizard, des Soeurs, Sankta Helena kaj Notre-Dame. Post unuiĝo de ĉiuj municipoj de la insulo kun Montrealo en 2002, pluraj urboj elektis en 2006 eliĝi de la unuigita municipo. Montrealo kaj la malunuiĝintaj municipoj nun konstituas la regionon Montrealo, unu el la 17 regionoj de Kebekio.
Montrealo posedas bonegan havenon sur la marvojo Sankt-Laŭrenco, kiu ligas la urbon al la industriaj urbegoj de la Grandaj Lagoj. Kiel la plej grava haveno de Kanado, ĝi estas transferejo por petrolo, greno, sukero, maŝinaĵo, kaj manufakturitaj varoj. Ĝi ankaŭ estas grava fervoja centro, kaj havas du internaciajn flughavenojn, Dorval (nun nomata laŭ Pierre Trudeau) kaj Mirabel. Ĝia subtera fervojo, la metroo, inaŭguriĝis en 1966. La urbaj industrioj inkluzivas medicinaĵojn, altteknologiaĵojn, ŝtalon, vestaĵojn, manĝaĵojn, elektronikaĵojn, purigitan petrolon, transportilojn, teksaĵojn, presaĵojn, kaj tabakon. Ĝi ankaŭ estas financa servcentro, kiu multe pligrandiĝis en la 80-aj jaroj.
La urbo situas piede de la Monto Royal, de kiu venas ĝia nomo kaj kiu estas ornamita de granda arbara parko en la urbocentro. En la suba parto je la riverbordo estas Malnova Montrealo, kun la Malnova Haveno, Placo Jacques-Cartier kaj la urbodomo, la Place d'Armes, kaj la Baziliko Notre-Dame. Post epoko de neglekto, en la jaroj 1960 Malnova Montrealo spertis vastan renovigon kaj gajnis komercan, registaran, kaj privatan enloĝantaron.
En la urbocentro estas la Placo Ville-Marie, moderna komerckomplekso (1962); ĉirkaŭ ĝi etendiĝas la Subtera Urbo, unu el la plej grandaj en la mondo, kiu ofertas protektitan aliron al butikoj, restoracioj, oficoj, komercoj, metrostacioj, kaj aliaj transportligoj.
Vidindaĵoj kaj servoj[redakti | redakti fonton]
Montrealo posedas belartan muzeon, modernartan muzeon kaj simfonion en la Place-des-Arts kulturkomplekso, ekologian muzeon, insektmuzeon, kaj unu el la plej grandaj kaj gravaj botanikaj ĝardenoj en la mondo. Ĝi ankaŭ havas multajn belegajn kirkojn, kiel la pilgrimejo Notre-Dame-de-Bon-Secours (la "kirko de la maristoj") en la Malnova Haveno; la Katedralo Maria Reĝino de la Mondo, kaj la Oratorio de Sankt-Josefo, la plej granda kirko en Kanado kun la plej granda konstruaĵo de sia speco en la mondo krom tiu de baziliko de Sankta Petro en Romo.
Distrocentro kaj kazino okupas la terenojn de la 1967 Mondekspozicio en la insuloj Sainte-Hélène kaj Notre-Dame. La hoketeamo Montreal Canadiens ludas en la Bell Centre, kaj la Olimpia Stadiono, seĝo de la 1976 Olimpikoj, posedas la plej altan klinitan turon en la mondo. Ankaŭ la kanada piedpilkoteamo la Aluetoj de Montrealo ludas en la stadiono McGill. Montrealo estas tre grava centro de la geja komunumo de Kanado kaj Nordameriko kaj havas unu el la plej grandaj gejaj kvartaloj en la mondo.
La urbo estas la sidejo de la franclingvaj Universitato de Montrealo kaj Universitato de Kebekio en Montrealo, kaj la anglalingvaj Universitato McGill kaj Universitato Concordia.
Historio[redakti | redakti fonton]
Indiana fortikaĵo, Hochelaga, troviĝis sur la insulo kiam Jacques Cartier ĝin vizitis en 1535, kaj Samuel de Champlain vizitis en 1603, sed Francoj ne ĝin priloĝis ĝis 1642, kiam grupo da pastroj, monaĥinoj, kaj migrantoj sub Paul Chomedey, senjoro de Maisonneuve fondis la vilaĝon de Ville-Marie. La vilaĝo kreskis kaj fariĝis grava centro de la peltkomerco kaj la komencloko por la okcidentaj esploroj de Jolliet, Marquette, La Salle, La Vérendrye, kaj Duluth. Ĝi fariĝis fortikaĵo en 1725 kaj daŭris franca posedaĵo ĝis 1760, kiam Vaudreuil de Cavagnal ĝin cedis al la brita armeo sub Amherst.
La kreskon de la urbo helpis malfermo en 1825 de la Kanalo de Lachine, kiu ebligis akvoaliron al la Grandaj Lagoj. De 1844 al 1849, Montrealo estis la ĉefurbo de Unuiĝinta Kanado. La Kanada-Pacifika Fervojo fondis sian ĉeflokon ĉi tie en la jaroj 1880. Montrealo ricevis la multe gratulitan Mondekspozicion de 1967, sub la nomo Tero de Homoj, kaj pligrandigis sian internacian famon per la okazigo de la Olimpikoj de 1976.
Famuloj[redakti | redakti fonton]
en Montrealo mortis hungardevena kuracisto György Kárpáti
Arondismentoj[redakti | redakti fonton]
Côte-des-Neiges / Notre-Dame-de-Grâce (166 116 h.)
Villeray / Saint-Michel / Parc-Extension (146 800 h.)
Rosemont / Petite-Patrie (134 066 h.)
Mercier / Hochelaga-Maisonneuve (128 758 h.)
Ahuntsic / Cartierville (126 931 h.)
Plateau Mont-Royal (100 986 h.)
Montréal-Nord (85 146 h.)
Saint-Laurent (78 747 h.)
LaSalle (74 538 h.)
Saint-Léonard (73 044 h.)
Ville-Marie (71 716 h.)
Sud-Ouest (70 209 h.)
Verdun (63 441 h.)
Lachine (41 246 h.)
Anjou (38 962 h.)
Outremont (23 094 h.)
Najbaraj municipoj[redakti | redakti fonton]
Bildaro[redakti | redakti fonton]
Panoramo de la centro de Montrealo
La komplekso de Integrita Inĝenierarto, Komputiko kaj Belartoj de Universitato Concordia ĉe Strato Sainte-Catherine
Strato Saint Denis vintre en la Latina kvartalo
Centro CDP Capital, vidite de Placo Jean-Paul Riopelle
Placo Victoria, kun Hotelo W maldekstre
1000 de La Gauchetière
La urbo vidite de Monto Royal 1784
Montreala Insulo vintre, vidite de spaco
Promenejo en la Centra Stacidomo
Rapidŝoseo Ville-Marie, proksime de Malnova Montrealo
Universitato de Montrealo, paviljono Roger-Gaudry
Universitato McGill, Konstruaĵo de la Artoj
Partneraj urboj[redakti | redakti fonton]
Montrealo en Esperanto[redakti | redakti fonton]
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kaj poste la japana pentristo Hokusajo kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, unue en Azio, kaj poste venas la vico de Fidiaso, kaj poste Maria Sklodovska, kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de Eŭropo. La venontaj ĉiĉeronoj estas ankaŭ laŭvice unue Akenatono kaj poste Sunĝata Kejta kiuj omaĝas la historian gravon de Afriko. En Ameriko estas unue Nezaŭhtezoma kaj poste Neil Armstrong la ĉiĉerono kiu vidigas la civilizajn atingojn de Montrealo:
Al nordo ili milvas, al Montrealo havena,
kie kolosas alta, geodezia kupolo,
la teron prezentanta laŭ fundaj kernorilatoj,
en formo unueca kaj sendivide totala.[1] ”
Esperanto en Montrealo[redakti | redakti fonton]
Montrealo gastigis la Internacian Junularan Kongreson (IJK) de 1992 kaj la Tut-Amerikan Kongreson de Esperanto (TAKE) de 2008.
Referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ Abel Montagut, Poemo de Utnoa. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 129.
Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Urbo kun ŝablono Geokesto
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 11:01, 2 sep. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj