eo eo eo en eo es io eo eo es it io eo pl eo pl eo fi fr en eo ro eo jbo eo eo es eo eo en eo oc eo eo eo eo ru eo eo eo fr eo en en eo eo eo fr eo eo eo pt eo eo eo pt eo lt eo eo eo eo eo sv eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo pt en gl es es it es es es nb fr fr en fr fr fr en fr ru fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en en en es en en es eo eo eo eo fr eo eo es eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo ca es en es es eo eo eo eo es eo eo en it eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl ar arz en az ru bg bn br ca mhr id hbs_lat da de hsb el en es eu fa fi fr de gd lt he hbs_lat hu hy it id fr en es is it ja ka km ko ku cs it it lt lv be mr ms nl nb nb fr ta pa pl pnb pt io ro ru en hbs_lat en sk sq hbs_lat sv en ta th ceb tr fy ur uz fi vi tr pl da en zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Por samtitola artikolo vidu la paĝon Medellín.
v • d • r
Medellín (Esperantigita nun kiel Medeĝino, antaŭe ankaŭ kiel Medelino kaj Medeljino) estas la ĉefurbo de la provinco Antjokio en Kolombio, fondita en 1616 (Vidu Historion malsupre).
Ĝi estas la tria plej granda urbo de Kolombio, kaj ĝi estas foje konsiderata la dua plej grava pro sia aglomeraĵo kaj sia industria kaj ekonomia nivelo.
Medellín estas kontinuece kunurbigita kun aglomeraĵo de aliaj naŭ najbaraj municipoj, kio kunformas la t.n. "Najbara Zono" (vidu ĉi malsupre).
Situo kaj klimato[redakti | redakti fonton]
Tia latitudo povus pensigi vin pri varma klimato, sed pro sia alto super marnivelo, 1.538 metroj, la varmo ne estas troa kaj la urbo havas proksimume konstantan temperaturon de -averaĝe- 24 oC, kaj tial ĝi estas kromnomata en Kolombio Urbo de ĉiama printempo.
Alia kromnomo kiun akiris Medellín en la lando estas Ĉefurbo de la montoj, ĉar ĝi estas ĉirkaŭita fare de montoj kiuj atingas ie alton de 3.000 metroj. Do, la urbo kaj sia Najbara Zono (vidu ĉi malsupre) kuŝas en valo nomata Valo de Aburrá, kies longo, en direkto proksimume de sudokcidento al nordoriento estas 70 km, kaj kies varianta amplekso estas maksimume 10 km. Laŭ la vala longo fluas norden la Rivero Medellín.
Najbara Zono[redakti | redakti fonton]
Mapo de la Najbara Zono.
Najbaraj al Medellín, estas serio de naŭ municipoj, tiel ĉi: Ekde Medellín Nordorienten: Bello, Copacabana, Girardota kaj Barbosa, kaj suden: Itagüí, Envigado, Sabaneta, La Estrella kaj Caldas. Kompreneble, pro la najbareco kaj fortaj interrilatoj de loĝado, transporto kaj laborado de la enloĝantoj de la dek municipoj, pro la iompostioma kunurbaniĝo kaj kontinueco de konstruaĵoj, kaj konsiderante la relativa plia graveco de Medellín, la aro de dek municipoj estas grava geografia kaj ekonomia unuo kiun oni nomas: Najbara Zono de Medellín, kies entuta loĝantaro (laŭ popolnombrado farita inter 2005 kaj 2006) estas 3.312.165 homoj, dum tiu de Medellín propre estas 2.223.078, do 67,12% el la tuto.
La loĝantaro distribuiĝas en Medeĝino kaj la municipoj de ĝia Najbara Zono, kiel montras la sekvanta tabelo:
PROCENTOJ DE LA LOĜANTARO EN LA MUNICIPOJ DE LA NAJBARA ZONO DE MEDELLÍN
Loĝantoj[redakti | redakti fonton]
Laŭ popolnombrado farita inter 2005 kaj 2006, la averaĝo de homoj en hejmo malkreskis ĝis 3,64; meze de la 1970-aj jaroj tiu averaĝo estis 5,7.
En la urbo estas 130.000 universitataj studentoj.
Divido[redakti | redakti fonton]
La urbo estas dividita en 220 kvartaloj, kiuj grupiĝas en 16 komunumojn (nomataj: "Comunas"). Ĉiu komunumo estas konata per numero aŭ per la nomo de kvartalo apartenanta al ĝi: 1 aŭ Popular, 2 aŭ Santa Cruz, 3 aŭ Manrique, 4 aŭ Aranjuez, 5 aŭ Castilla, 6 aŭ Doce de Octubre, 7 aŭ Robledo, 8 aŭ Villa Hermosa, 9 aŭ Buenos Aires, 10 aŭ La Candelaria, 11 aŭ Laureles Estadio, 12 aŭ La América, 13 aŭ San Javier, 14 aŭ El Poblado, 15 aŭ Guayabal kaj 16 aŭ Belén. Medellín ankaŭ enhavas 5 kamparajn vilaĝojn: Santa Elena, Belén Altavista, Palmitas, San Cristóbal kaj San Antonio de Prado.
Urba instalaĵaro[redakti | redakti fonton]
Meze de 2006, en la urbo estas: pli ol 30 magazenaraj centroj, 28 teatrejoj, 52 kinejoj, zoologia ĝerdeno, botanika ĝardeno, 23 universitatoj kaj similnivelaj altlernejoj, 788 kuracejoj kun 4.270 litoj, 46 hoteloj, kun entute 4.000 ĉambroj, 10.000 litoj, kaj en rapida kreskado pro projektoj por konstruado de novaj hoteloj.
La urbo havas 15 muzeojn, inter ili artaj, antropologiaj, kaj muzeo pri scienco kaj tekniko rilataj al publikaj servoj (akvo, elektro, telekomunikado): Muzeo Interaga EPM. Nuntempe (2006) oni desegnas novan sciencan museon, nomata Explora.
La bezonoj de trinkebla akvo kaj energio -elektra aŭ gasa- estas plenumetaj por 99.5% de la medellina loĝantaro.
La urbo havas interne flughavenon Olaya Herrera por regionaj flugoj, kaj je nur 40 kilometroj oriente, en municipo Rionegro, internacian flughavenon José María Córdova.
En la urbo funkcias bonan financan sistemon, kiu inkluzivas la plej grandan bankon de la lando, kaj elektroservaj entreprenoj de internacia atingopovo kiel Empresas Públicas de Medellín, ISA kaj Isagen, kiuj estas modelaj almenaŭ en Latinameriko.
Ekde 1995 Medellín havas Metroon kiu trairas la urbon norde↔sude inter Itagüí kaj Bello (vidu mapon pri la NAJBARA ZONO). La metroo havas 19 stacidomojn en la ĉefa linio de 23,2 Km, 7 stacidomojn en transversa linio de 5,6 Km, plus 3 stacidomojn en telfera linio. Nun (2006) oni konstruas plian telferan linion por atingi altajn kvartalojn.
La lastjaraj urbaj planistoj kaj estraroj laboradas por fortikigi la urbon kiel centro de internaciaj negocoj. Inter tiucelaj disvolvaĵoj elstaras la Plaza Mayor ("Ĉefa Placo") kiu enhavas modernan kongresejon kaj ekspoziciejo.
Kulturo[redakti | redakti fonton]
Eventoj[redakti | redakti fonton]
Feria de las Flores ("Foiro de la floroj"): Ne temas pri la komerca senco de "foiro", sed vere ĝi estas ĉiujara festo, komencinta en 1957, miksaĵo de tre variaj kaj buntaj eventoj de kulturo, muziko, kino, ekspozicioj, sportoj, konkursoj, paradoj, k.t.p. Inter ĝiaj precipaj eroj estas: Parado de florframportistoj nomataj lokhispane "silleteros", kiuj portas surdorse framojn kun buntaj bukedoj, plejofte "afiŝoj" faritaj el floroj, multnombraj prezentoj de orkestroj, granda kavalkado (kiu atingis rekordon "Guinness" en 1996 kaj 1999), granda parado de klasikaj kaj antikvaj aŭtomobiloj, ekspozicio de birdoj, ekspozicio de orkideoj (kolombia "nacia floro"), multnombraj dancejoj tra la urbo, budoj kun produktoj de la kamparanoj, konkurso de talentaj virinoj (kie oni premiias ties atingojn en sporto, entreprenismo, konkursoj inter kvartaloj, kaj multaj aliaj festeroj. Ligilo
ColombiaModa: Ĉiujara internacia foiro pri vestaĵmodo kaj teksaĵa industrio, komencinta en 1990, en kiu partoprenas dekoj da famaj gedezajnistoj, centoj da gedefilistoj, kaj centoj da kompanioj de la vestaĵa, teksaĵa, kudrada kaj rilataj industrioj. Ligilo
Colombiatex Ĉiujara internacia foiro de la teksaĵa industrio, komencinta en 1989. Ligilo.
Festival Internacional de Poesía ("Internacia Poezia Festivalo"): Ĉiujara evento komencinta en 1991, kiu venigas dekojn da poetoj ĉiujare, el diversaj landoj kaj lingvoj, kaj lokan aŭskultantaron de centmiloj da homoj. Tie okazas legado laŭta de poemoj en tre diversaj lingvoj, fare de siaj aŭtoroj, en diversaj lokoj de la urbo, plejparte malfermitaj, aerliberaj: En la urba Botanika Ĝardeno, en diversaj parkoj kaj placoj, en avenuoj, en lernejoj, en hoteloj, en muzeoj, en bibliotekoj, en la urba Planetario, en lernejoj pri arto, en sidejoj de sindikatoj, kompreneble ankaŭ en teatrejoj, kaj eĉ en prizonoj, … k.t.p. Ligilo.
Scienca esplorado[redakti | redakti fonton]
Ekonomio[redakti | redakti fonton]
Medellín estas tradicie industria urbo en Kolombio. Plej konata pro ĝia teksaĵa industrio kaj rilataj fakoj kiel produktado de vestaĵoj.
Laŭ la Komerca Ĉambro de Medellín, la ekonomio de la urbo kreskis 4,1 procenton dum la jaro 2004 kaj 4,3 procenton dum la jaro 2005.
Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]
Kirko de la Sankta Koro (Medeĝino)
Historio[redakti | redakti fonton]
La hispano Jerónimo Luis Tejelo, kunulo de la konkeristo Jorge Robledo, "malkovris" la valon kie situas Medellín en 1541. Tiam la loko estis enloĝita fare de indiĝenoj.
Oni povas kalkuli la fondon de Medellín ekde kiam la 2an de Marto de 1616, la hispano Francisco Herrera Campuzano, fondis vilaĝon San Lorenzo de Aburrá. La urbo ne estis fondita en la nuntempa urbocentro, sed en loko kiu nun estas kvartalo El Poblado ("la popolumita"), kaj ĝi translokiĝis en 1646 proksime al la nuna urbocentro. En 1649 la lokon oni eknomis Nuestra Señora de La Candelaria de Aná.
Tamen, oni plejofte kalkulas la aĝon de la urbo nur ekde la 2a de novembro 1675, kiam la guberniestro Miguel de Aguinaga refondis ĝin kun la nomo Villa Real de Nuestra Señora de la Candelaria de Medellín ("Reĝa Vilaĝo de Nia sinjorino de La Candelaria de Medellín"). Ekzemple tial en 1975 oni festis la "300-jariĝo" de la urbo per multaj eventoj.
La titolon de "urbo" ĝi ricevis en 1813 de la tiama guberniestro Juan del Corral.
La urbo fariĝis ĉefurbo de departemento Antjokio en 1826, per ordono fare de la Nacia Senato. Antaŭ tio, la ĉefurbo estis la samnoma municipo Antjokio.
Anekdoto[redakti | redakti fonton]
Medellín estas menciita en kanzono de Shakira "Un poco de amor":
Rockit out and rockit in
from Dublin to Babylon
Buscando un poco de amor.
The jumpit out and jumpit in
from Brasilia to Medellín.
Buscando un poco de amor…
Ĝemelaj urboj[redakti | redakti fonton]
Fort Lauderdale en Usono[3]
Bildoj[redakti | redakti fonton]
Urbaj konstruaĵoj rigardataj el surmonta ŝoseo kondukanta al vilaĝo Santa Elena, proksima al Medellín
Placo de la lumo, apud Avenuo Sankta Johano
Panoramo el supra parto de la orient-okcidenta strato 10a, kvartalo "El Poblado"
Aburrá Valo, kie situas Medellín
Rigardo super Medellin, moderna urbo funde de valo inter montoj
Spektaklejo "La Macarena" en Medellín, apud la urba rivero; antaŭe nur por Toreo, nun por ĉiaj spektakloj.
Notoj kaj referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ Convenis de col·laboració (katalune). Ajuntament de Barcelona. Alirita 2008-08-02.
↑ Convenios, actas, declaraciones y documentos de interés (hispane). Gobierno de la Ciudad de Buenos Aires. Alirita 2008-08-02.
↑ Medellín, Colombia (angle). Greater Ft. Lauderdale Sister Cities International. Alirita 2008-08-02.
↑ Convenios de Hermanamiento y/o Cooperación Suscritos en el año 2006 (hispane). Municipio del Distrito Metropolitano de Quito. Alirita 2008-08-02.
↑ Gardel en Tacuarembó (2) (hispane). Radio Gardel. Alirita 2008-08-02.
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Medeĝino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Medeĝino en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
hispane Urbestraro de Medellín
hispane Interreta Biblioteko de Antjokio
Urbo kun Informkesto urbo
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 14:19, 24 maj. 2018.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco