eo eo eo eo eo eo eo eo it eo ro eo eo eo lt eo es eo es eo eo en pt es eo es eo eo fr eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo it it fr eo fr pt fr en fr it fr it nl it fr pl ru eo cs eo eo eo eo eo en eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl da ar arz pl ru sv bo br hbs_lat ca mzn hbs_lat cy da de en es et eu fa fi fr lt he hi hbs_lat tl hu hy id is it ja jv ka kk ta ko lb nl lt lv en ml mr ms ne nl nb nb nl pa pl ro ru hbs_lat en sl hbs_lat sv ta th krc tr oc fy ur vi zh fr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun kivio.
v • d • r
Kivifrukto[1] aŭ kivo[2] estas la manĝebla frukto de kultivataj specioj de aktinidioj, precipe de la delikata aktinidio (verda kivifrukto) kaj la ĉina aktinidio (ora kivifrukto).
En Ĉinio estis natura frukto nomata míhóutáo (獼猴桃, "rezusa persiko"), kiun rezusoj amis. Eŭropanoj nomis ĝin "ĉina groso", ĉar ĝi venas origine el Ĉinujo, kaj ĉar ĝi similas al groso. Tamen la frukto estis malmulte konata en Eŭropo antaŭ 1959, kiam la novzelanda frukt-eksporta kompanio Turners and Growers ekpropagandis la frukton kaj per la nomo "kiwi" ligis ĝin al la lando (por kiu la kivio estas la nacia birdo). Nun oni multlande kultivas aktinidion por la produktado de kivifruktoj.
En Esperanto konkurencas inter si la formoj "kivifrukto" (formita per kunmetaĵo de la birdonomo "kivio" kun "frukto") kaj la novradika formo "kivo". Iom malpli oftas la uzo de "kivio" sen la aldona "frukt" por la frukto. Dum PIV ekde 2002 registras la formon "kivo", pluraj aliaj vortaroj[1] listigas la formon "kivifrukto". En diskuto okazinta en la Akademio de Esperanto en 2015, la plejmulto de la Akademianoj preferis la formon "kivifrukto", pro kio tiu formo estas uzata en nova Esperanto-kursaro verkita Akademiano Katalin Kovats kune kun aliaj gvidaj Esperantistoj.
Specoj[redakti | redakti fonton]
Kultivistoj produktis diversajn specojn de kivifruktoj. La plej disvastigitaj estas ovo-formaj kaj havas longon inter 5 kaj 8 cm. Ilia ŝelo estas ore bruna kaj havas mallongajn harojn; la karno estas verda aŭ flave verda. La nigraj semetoj estas manĝeblaj. Ekzistas ankaŭ senharaj specoj, konsiderinde malpli grandaj.
La ora kivifrukto, kun flava pulpo, pli dolĉa kun malpli acida gusto, estas nova kultiv-variaĵo de la ĉina aktinidio, produktata de la New Zealand Crown Research Institute (Novzelanda Krona Esplorinstituto).
Nutra valoro[redakti | redakti fonton]
100 g da freŝa produkto:
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Actinidia chinensis. Ties fruktoj havas flavan fruktkarnon. Ĝi estas vendata sub la marko „Kiwi Gold“.
Actinidia arguta frosttolera specio kun malgrandaj glatajn kaj verdaj fruktoj.
Actinidia kolomikta, la fruktoj ne taŭgas por la komerco, ĉar ili rapide falas de la planto.
Referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ 1,0 1,1 La formo "kivifrukto" estas listigita interalie en la jenaj vortaroj:
English-Esperanto-English Dictionary (John Wells, 2010)
Australian and New Zealand to Esperanto Online Dictionary
↑ novaldonaĵo en PIV2002
Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas ĝermo pri botaniko.
Helpu al Vikipedio plilongigi ĝin. Se jam ekzistas alilingva samtema artikolo pli disvolvita, traduku kaj aldonu el ĝi (menciante la fonton).
Kivifrukto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Kivifrukto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kivifrukto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Kivifrukto en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 09:54, 17 jan. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj