lt lt eo eo eo eo eo ja eo ja eo eo eo eo eo de en fr de en de de ja da en fr de en de de es de en fr de en de de lt eo eo ro pl en eo ilo lt en eo pl war it eo eo eo eo eo pl lt eo id es fr es eo sl en ja br uk hy he en sl en sl en ja sl uk hy eo eo en eo eo nl eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl en fi fr ko pt ceb tr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
La du uskloj de la unua litero de Esperanto
En la modernaj eŭropaj alfabetoj (novlatina, novgreka, cirila) usklo estas la karakterizaĵo kiu kontrastigas la majusklan kaj minusklan formojn de laŭsignife egalaj literoj.
En la norma Esperanto la literoj posedas nur la du indikitajn usklojn: la majuskloj estas
kaj la minuskloj estas
La terminon usklo oni aplikas ankaŭ al la vortoj: la vorto „vorto“ estas minuskla (konsistas el minuskloj); la vorto „UEA“ estas tutmajuskla (ĉiuj ĝiaj literoj estas majuskloj).
Iuj vortoj kombinas la usklojn:
La nomojn proprajn oni komencas per majusklo kaj daŭrigas per minuskloj: „Petro“, „Ĉinio“. Tiaokaze oni parolas pri nomuskla skribo.
En iuj vortoj oni pli libere miksas la maujsklojn kun minuskloj: „AdE“, „NaCl“, dosierNomo, „iPad“; tio estas miksuskla skribo.
En kelkaj skribsistemoj certajn literkombinojn oni rigardas estkiel literojn (ekz-e la ĉeĥa ch aŭ la serba-kroata nj); la surogataj esperantaj skriboj per cx, gx, hx, jx, sx, ux aŭ per ch, gh, hh, jh, sh apartenas al la sama speco. Tiaj malsimplaj literoj posedas po tri usklojn, simile al la plurliteraj vortoj: krom la usklojn majuskla kaj minuskla ili havas ankoraŭ nomusklon je la nivelo alfabeta, la literformon uzatan por skribi nomojn proprajn:
Komputado[redakti | redakti fonton]
Tekstoredaktiloj entenas specialajn komandojn por ŝanĝi la usklon; ekz-e en Emakso:
Similajn funkciojn disponigas la programlingvoj (toupper, tolower ktp).
Historio[redakti | redakti fonton]
En la antikva epoko ĉiuj skribsistemoj, ankaŭ la greka kaj Latino, estis unuusklaj (do, fakte senusklaj). Tiaj restas multaj alfabetoj, interalie la hebrea, araba, kartvela, devanagara ktp. Diversmaniere kombini majusklojn kun minuskloj komencis la skribistoj de la Franka imperio (unue nur por marki komencon de la alineoj). Pli moderna gramatika diferencigo de la uskloj datiĝas de Renesanco. El la vidpunkto de la sistememo, de la principo «unu fonemo — unu litero», la uskleco estas difekto de Esperanto. Ĝi malestas en aliaj raciismaj projektoj (ekz-e en la Ŝava alfabeto).
La alfabetojn, kiuj distingas du usklojn, oni povas nomi duusklaj (respektive, tiujn kiuj posedas tri usklojn, triusklaj). Resuma ekzemplo pri alfabetoj triusklaj, duusklaj kaj senusklaj:
La terminoj[redakti | redakti fonton]
La terminon uskleco inventis Pejno Simono, kiu ekstraktis la komunan parton de la vortoj majusklo kaj minusklo; en tiu formo la termino plu estas ofte uzata en Esperanto, kvankam malfacilas diri, kion en tia uzo signifu la radiko USKL. En la raciigita formo usklo ĝi estas pli facile difinebla (iom simile al la konceptoj sekso, aŭ ludkarta emblemo ktp). La terminoj nomuskla, miksuskla aperas en la Komputada Leksikono.
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 18:44, 31 jul. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj