eo en eo eo en en ru es eo hbs_lat en eo eo pl eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nb it eo eo eo eo eo eo eo ru eo eo eo eo eo eo fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo nb en en en eo eo eo nb sk eo eo eo fr eo eo eo en en en en en en eo eo en en en en en en en en eo eo en en eo en en jv en en eo eo de da en da en en cs en en en cs da en da cs en en de da en da cs en en cs cs en en en cs cs da en cs da en en cs cs en en en cs cs da en da cs en en cs da en en en de cs da en da en en en cs da en en en cs cs da en da da en en cs en en cs cs da en da cs en en cs cs en da cs en cs cs cs da en cs cs en eo eo eo it it it en it it pt it it it es it eo eo de pt pl hu it eo de en et it it de de it pt eo en en en it fr it pt en lt fr it hu en en eo de en eo eo it hu it it it eo it es en en es cs pt hbs_lat fr pt hu en en de it it lt de it eo eo eo es it en tl it it en it es en eo pt en en en en pt en en eo eo eo en it eo eo it it pt eo hbs_lat en en en eo en it en en it it it it nl en es en eo fr en sv en en en it en en eo eo pt pt eo pt en en it fr it ceb it it it it eo pl en en lt it fr en eo hu eo it da pl hu io en it it de it it en is it de it it en en hu eo en en pt fr it eo id eo en en en de en ca hu en it it it ro it fr it es pt eo eo eo eo en es pt pt it fr eo it fr it en en eo es fy it it eo it en pt en en fr hu fr la eo eo eo eo es eo id hu it ceb eo es eo it en pt cs pt de cs eo nl en en la pt eo lt fr it it en en en en ro eo eo en en en en en en en it en de eo it hu hu en en it de it it it hu en en hbs_lat eo de hu it hu hu ceb ceb ru de pt en en en eo pt pt it it de fr fr fr pl en eo en de fr nl en en pt eo eo es pl eo eo it hu en es en pl es ceb es it es it pt it eo pt hu es it en es pt eo eo it eo es eo eo eo it tr it it it es nl it en it hu it hu pt pt eo it hu cs ceb sv fr pt fr en en en en en en nl nl hu hu eo hbs_lat cs cs en en eo en fr en cs cs de en en en hu pt pl en nl en de fi it en en en en fr en pt en en cs cs de en hu eo fr pt eo it pt en pl es es en de eo en lt it eo hbs_lat en eo es it hbs_lat hu it en en en it eo hu eo en en hbs_lat it eo pl pt it cs pl eo eo eo es eo en es pt eo cs it ceb pt eo it de de ca ceb hu eo it cs et pt hu en it pt eo id it pt it de de de is it es it eo cs it es en hbs_lat pl nl en eo pl eo it de eo hu la nl es en en fr it fr en pt it en cs pl eo es de en en it pt it eo ceb ceb uz eo en en en fr en it en pl pt en en en hu eo eo en it fr fr it ceb pl eo en sv en fr it es eo eo it en hu hu hu en it it eo eo it pt it it es it en fr hu en en eo eo it eo en it it tr en eo eo en eo it eo eo en it fr pt fr sv en pt en en it pt en it eo es en pt fr eo pt hbs_lat it en hu it es es en es it es de en cs nb en en de it en en eo fi en en eo hu it en fr sv cs en en en en fr en eo it eo eo eo it eo eo it hbs_lat eo it it es eo en en en it tr eo it en pl de en es pt eo en en sk hbs_lat en pt de fr it it en it eo it es en en en en it fr en en pt eo en pt de it fr eo pt ceb en es eo eo sv eo eo it it fr eo en sv hu hu pl es de it it en it eo eo pt en fr de eo eo it eo eo it it pt pt eo fr cs pt es eo it eo it it en eo pl it it it en it cs en en sv fr en it it en it it hbs_lat vi war it it pt tr pt eo it it en en fr en en it it fr hbs_lat it pt pt es it eo it en es id en hbs_lat it it en it cs it en eo pl eo eo eo es fr en en pl eo pl eo it en en en eo pt pt hu pt it it en en it ceb eo en eo cs nl de en en en en en en en en en it en en en gl en en pl de de ca pt es pl eo hu it eo eo en es en eo eo es eo eo eo nb eo eo ceb es de en eo en es en eo eo en eo it eo eo eo eo eo es eo fr it eo ro eo vo pl ro eo eo eo eo eo en eo en en lt sv eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo en en en en en en en en
skip to main | skip to sidebar
Esperanto-blogo, kelkfoje blago, de Ralph Dumain
Showing posts with label imperiismo. Show all posts
Nu, mi ĵus sidis en la necesejo trafoliumante ekzempleron (pruntita de mia amiko de 55 jaroj Harry, ĉefredaktoro de la plej ampleksa jida-angla vortaro) de Ora Duopo, serĉante interesajn poemojn de Julio Baghy, kaj retrovis la jenan poemon kiun mi ne rememoris. Baghy en 1961 en revuo Hungara Vivo kondamnas la krimojn fare de la blanka homo kontraŭ nigruloj, evidente pensante pri la afrika liberiga movado. Hura, Baghy!
So I'm sitting on the toilet with my childhood friend Harry's copy of Ora Duopo, looking over Julio Baghy's Esperanto poems, and I find one I had totally forgotten: "Sklavokanto" (Slave song). Of course I was entirely familiar with this Hungarian poet's humanism, but it was interesting to read a poem written in 1961 condemning the white man's crimes against black people, apparently with the anticolonial movement in Africa in mind. Julio tears the white man a new one. You learn something old every day.
Verkis Ralph Dumain je 11:11 AM 0 komentoj
Rubrikoj: Afriko, humanismo, imperiismo, Julio Baghy, poezio, politiko, rasismo, sociaj movadoj
Jules Verne & Esperanto (4): Esplorvojaĝo
Jules Verne, "Esplorvojaĝo," traduko de Voyage d'étude fare de István Ertl, Franca Esperantisto, n-ro 452, aprilo 1994, p. 3-36, & p. 2, 38-40 pri Jules Verne & Esperanto.
Pluaj informoj troveblas en antaŭaj afiŝoj. Ĉi-okaze mi diskutas la tradukon mem. La nefinverkita romano konsistas el 5 ĉapitroj; la 5-a estas nur fragmento. Esperanto rolas jam komence de la romano. Afiŝo ĉe Libreville ("ĉefurbo" de franca Kongo) pri pasaĝerŝipo aperas.
"La tekston de la afiŝo ĉiuj komprenis pro tio ke ĝi estis en Esperanto, la internacia lingvo tiutempe pli kaj pli disvastiĝanta inter la popoloj de Centra Afriko." [p. 3]
La kapitano prezentas kvin eminentulojn; la lasta nomita estas S-ro Nicolas Vanof, delegito de la Internacia Esperantista Societo [4].
Iom poste okazas festeno. Indiĝenaj ĉefoj aldonis sn al interparolado "kiam ĝi flugis en la lingvo Esperanta" [8].
Ĉapitro 2a donas historian fonon de la Franca Kongo, ekz. menciante esplorojn fare de eŭropanoj.
En ĉapitro 3a ni trovas priskribojn de la ĉefaj ĉi-rakontaj esploristoj. Do aperas longa pritrakto--fakte duono de la  ĉapitro-- de Esperanto, la movado, kaj Nicolas Vanof, "membro de Touring Club kaj delegito de la Esperantista Kongreso". Troveblas favora komparo de Esperanto kontraŭ Volapük. Konstateblas, ke Esperanto floras en ĉiuj landoj; Francio plej kontribuas al la sukceso. Do Vanof partoprenas por determini la progeson de Esperanto en kolonio Franca Kongo, inspirite de gazeto "Belga Sonivolo" (en realo Belga Sonorilo). Li konvinke propagandas al la kunvojaĝantoj la eventualan neceson lerni Esperanton. [p. 22-26; vidu ankaŭ piednotojn 28-36 ĉe p. 36.]
Ĉapitro 4a temas pri lastaj preparoj por la esplorvojaĝo. Okazas debato pri rajtigo de voĉdonrajto de la indiĝenoj en Parlamento. En tiu debato oni konsideras la supozatan nivelon de civilizacio en Kongo kompare al tio de aliaj francaj kolonioj. Iu timas eventualan partoprenon de kanibaloj en Parlamento. [29-31]  Vanof funkcias kiel interpretisto inter la francoj kaj afrika ĉefo, ĉar la sola komuna lingvo estas Esperanto inter li kaj la ĉefo. [31] Vanof partoprenas la lastan kunvenon antaŭ ol foriro [33].
Oni komencas la esplorvojaĝon en la nefinverkita ĉapitro 5a, kie la rakonto haltas.
Sekvas notoj. La kuna eseeto interalie mencias la instigan influon de La Belga Sonorilo al Verne.
Verkis Ralph Dumain je 4:40 PM 2 komentoj
Rubrikoj: Afriko, demokratio, Esperanto-movado, franca literaturo, Francio, imperiismo, interlingvistiko, István Ertl, Jules Verne, Louis de Beaufront, rasismo, romanoj, sciencfikcio, Théophile Cart, Volapuk, Zamenhof
Jules Verne & Esperanto (3)
Kompreneble ne, tia racia, teknikeca, fikciema menso ne povas esti rasista, sed eble iom tro fantaste realisma. Ŝajnas ke la lasta verko de Jules Verne, bedaŭrinde ne finskribita pro morto estis Esplorvojaĝo, ĝuste vojaĝo en Afriko, kie tiam multaj homoj parolis Esperanton kun la fama Nicolas Vanof (eble avo de Giorgio Silfer, ĉu ne?). Tiam oni ne parolis pri rasismo (en 1905) sed la realismo ne bezonus, esti tiom reala, ĉar J. Verne ne hezitis (paĝo 12) tiel priskribi la tribojn, “ . . .m’fana aŭ pauena, raso grava, sed bruema, mensoga, rabema, tute ne fidinda.” Kiu dirus tion nuntempe nepre estus kondamnita je morto precipe de tiuj kiuj estas fanatike kontraŭ mortpuno! J. Verne eĉ diris (paĝo 23) ke la “kunmetaĵoj eble taŭgus por la saksaj rasoj, sed jam la latinaj rasoj ilin ne komprenas.” Povraj latinidaj esperantistoj!
Ankaŭ por J. Verne universaleco, estas malfacila, ekz. paĝo 31: “Mi ripetas ke ekzistas ankoraŭ kanibaloj en iuj kongaj triboj; venkintoj volonte manĝas venkitojn. Kaj kion vi dirus se—kiel ja povus okazi—la universala voĉdonado sendos unu aŭ du hommanĝantojn al la. Parlamento?” kaj li aldonas: “. . . eĉ se ne fizike, sed ja morale—la politikaj grupoj foje voradas tie unu la alian kun apetito!”
Komitatanoj de Universala Esperanto-Asocio — Atenton!
FONTO: Ledon, Gilbert. “Preter la kuracoservo”: sekcio “Jules Verne, ĉu rasisto?”, La Kancerkliniko, n-ro 93, januaro-marto 2000, p. 27.
Verkis Ralph Dumain je 12:24 AM 0 komentoj
Rubrikoj: Afriko, fikcio, Gilbert Ledon, imperiismo, interlingvistiko, Jules Verne, rasismo, romanoj, sciencfikcio
Jules Verne: Esplorvojaĝo & Esperanto
"Jules Verne kaj Esperanto (la lasta romano)" de Abel Montagut, en Beletra Almanako, n-ro 5, Junio 2009, p. 78-95.
Verne (1828-1905) postlasis manuskriptojn de nefinitaj fikciaĵoj, interalie Voyage d'étude (Esplorvojaĝo).
Voyage d'étude temas pri vojaĝo en Kongolando ĉirkaŭ jaro 1900 en kiu oni utiligas Esperanton kiel interlingvon.
Kune kun aliaj postlasitaĵoj ĝi estis finfine eldonite en 1993 en libro
San Carlos et autres récits inédits.
Oni trovas indikojn en verkoj de Verne pri lia intereso pri artefaritaj lingvoj. En 1903 Verne fariĝis honora prezidanto de ĵus fondita Esperanto-grupo en Amiens. Montagut detaligas la rilaton.
Montagut priskribas la enhavon de la romano. Esperanto ludas rolon de egaligo inter afrikanoj kaj koloniistoj. Verne komencis la verkon en 1903. Kial li ne finverkis ĝin? Post ampleksa esploro, Montagut konkludas, ke la kaŭzo estis raportoj pri la krimoj kontraŭ la indiĝenoj de la belga Kongolando kaj demandoj pri koloniigo de la franca Kongolando. Verne celis versimilecon en siaj verkoj. Montagut argumentas, ke Verne planis reverki la manuskripton, enmetante en ia formo la negativan flankon de koloniigo. Kion Verne farus pri Esperanto en reviziota romano? Lia filo, Michel Verne, reverkis manuskriptojn de la patro. Ĉi-kaze, la originalo fariĝis eldonita rakonto L'Étonnante Aventure de la mission Barsac (1919) (anglalingve: The Barsac Mission), sen ajna mencio de Esperanto.
Voyage d'étude aperis en Esperanto, en gazeto ne plu viva:
"Esplorvojaĝo" tradukis István Ertl, Franca Esperantisto, n-ro 452, aprilo 1994, p. 3-36, el tuta tiutema numero, 40 p.
Ertle plendis ke lia traduko poste estis ŝtelita kaj pirate eldonita:
Piratoj sur la verda maro, Intervjuo al István Ertl, en La Ondo de Esperanto, 2001, № 4
Mi opinias, ke la historia valoro de ĉi tiu afero gravas, ke oni, prefere Beletra Almanako aŭ ties eldonisto Mondial, reeldonu ĉi tiun tradukon por ke ĝi estu facile kaj legitime havebla al la tuta esperantistaro.
Finfine aperis anglalingva traduko, Fact-Finding Mission, en antologio Vice, Redemption, and the Distant Colony, tradukita de Kieran O’Driscoll, en serio The Palik Series, de obskura eldonisto BearManor Fiction. Jen pluaj informoj:
Editorial — The Verne Translation Renaissance Continues de Arthur B. Evans ĉe Verniana
Translating Verne: An Extraordinary Journey de Teri J. Hernández, Science Fiction Studies, XXXII: 1, #95 (March 2005): 142-149.
Verkis Ralph Dumain je 4:51 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Afriko, fikcio, imperiismo, interlingvistiko, István Ertl, Jules Verne, romanoj, sciencfikcio, tradukado
Na'vi language & 'Avatar' revisited
Here is an entry link for conlang buffs to the Nav'i language, created in tandem with the scenario for the film AVATAR.
My mini-review of the film Avatar itself can be found on my "Reason & Society" blog.
Por Esperantistoj: jen pri la artefarita Na'via lingvo kreita por la filmo Avatar. Mi kritikas la primitivisman ideologion de la filmo anglalingve, aliloke.
Verkis Ralph Dumain je 8:56 PM 0 komentoj
Rubrikoj: filmoj, imperiismo, interlingvistiko, kino, Na'vi, naturo, Paul Frommer, sciencfikcio
Paul Nizan, filozofie (3)
Kiam la elementoj de la universo mistere elbareliĝis, kaj nenio restas krom senkoloraj vaporoj kaj rekremento de tajdoj kaj ŝtonoj, tiam mi konstatas ke mia korpo perdiĝis; mi ne povas ĝin utiligi, ĉar mankas amo, mankas homaj agoj.
Tiam la menso komencas cerbumi pri la pasinteco kaj futuro, pri nekonataj eblaĵoj kuŝantaj en futuro, pri aferoj kiuj eblis sed ne plu, pri tio, kio ne estis kaj pri tio, kio eble estos.
Ĉi tiu vivo da pigra spekulativado estas rikolto de enuo. Ĝi estas ekzisto en kio nenia operado de la pens-fakultato, nenia reala penso, iam ajn okazas. Reala pensado temas pri efektivo, kiu kombinas senperan ĉeeston kun ia aktivo: pensado postulas realajn objektojn kiuj ekzistas specife loke kaj tempe. Ĝi ekprilaboras ilin kaj eltiras ĉiajn siajn rimedojn por honore trakti ilin. Penso volas ion. Ĝi deziras konkretan celon.
— Paul Nizan, Aden, Arabie
Plue en Esperanto: Kontrolu ĉi-bloge kaj:
Misio de la Filozofo de Paul Nizan
Plue en la angla lingvo:
Philosophy in Aden by Paul Nizan
John-Paul Sartre on Paul Nizan
"The Philosopher's Mission" by Paul Nizan
The Watchdogs: Bourgeois Philosophy in Action (Excerpts) by Paul Nizan
Paul Nizan @ Reason & Society
Paul Nizan @ Marxists Internet Archive
Verkis Ralph Dumain je 10:52 AM 0 komentoj
Rubrikoj: beletro, filozofio, Francio, imperiismo, marksismo, Paul Nizan
Leibniz, race, nation . . . & universal language!
I am amazed when two entirely separate interests unexpectedly intersect. In this case, I had just acquired a book on the issue of racism in early modern philosophy. (I am footnoted in the essay on Spinoza.) I turned to this essay on Leibniz:
Fenves, Peter. “Imagining an Inundation of Australians; or, Leibniz on the Principles of Grace and Race,” in Race and Racism in Modern Philosophy, edited by Andrew Valls (Ithaca: Cornell University Press, 2005), pp. 73-89.
The editor Andrew Valls summarizes Fenves' argument on p. 10. To add to it: Leibniz is mistakenly identified as a pioneer in the advocacy of 'race' as a concept, where in actuality he never endorsed François Bernier's work. The closest he came to advocacy of noxious distinctions was in his youthful proposal to unite the powers of Europe in a campaign of conquest of the 'semi-beasts' of the non-Christian world and even to indoctrinate them as servile conscripts in this campaign. Liebniz's views of language are relevant here, and may be damning in a way that we would not otherwise realize. The concept of race, though, is not at issue. Leibniz's mature philosophy makes the concept of race practically unworkable, as, according to the monadology the classification of individuals and their conceptual subsumption into larger groups becomes metaphysically problematic. Furthermore, he revises his notions of non-Christian non-Europeans, taking the example of 'Australians', and argues that as rational beings they could be converted to Christianity.
This is certainly interesting, and as far as the military campaign is concerned, even more damning than what most people know about Leibniz's proposal for the invasion of Egypt as a deflection from the prospect of war in Europe. But the unexpected twist here is that there is a connection to Leibniz's interest in a universal language (and his advocacy of national languages and national particularity, e.g. with respect to German) and even to the taxonomy of the most successful inventor of an a priori artificial language, John Wilkins!
Who knew? But you can read the relevant extract for yourself:
Leibniz on Language, Race, and Nation
Verkis Ralph Dumain je 6:10 PM 1 komentoj
Rubrikoj: Egiptio, filozofio, imperiismo, interlingvistiko, John Wilkins, kristanismo, Leibniz, milito, naciismo, Peter Fenves, rasismo
Subscribe to: Posts (Atom)
Pri Mi / About Me
View my complete profile
Feathers / Plumoj & Esperanto (7)
Feathers / Plumoj & Esperanto (6)
Serĉu ĉi-bloge / Search This Blog
A. K. Tolstoj (1)
A. N. Tolstoj (1)
A. Z. Foreman (8)
Aldo de’ Giorgi (2)
Alfred Hermann Fried (1)
Arthur Dawson Foote (2)
Benjamin Lee Whorf (1)
Carl Van Vechten (1)
Carlos A. Castrillón (1)
Charles F. Hockett (1)
Chloe Yelena Miller (1)
D. H. Lawrence (1)
David J. Peterson (1)
David K. Jordan (1)
David N. Myers (2)
Donald E. Morse (1)
E. James Lieberman (1)
Edgar Allan Poe (2)
Eduardo Rózsa Flores (1)
Edward Page Mitchell (1)
Edwin de Kock (4)
Enrique Gaspar y Rimbau (2)
Ezra Clark Stillman (1)
Fernando de Diego (1)
Forrest J. Ackerman (3)
G. M. Tamás (1)
Gotthold Ephraim Lessing (1)
H. G. Wells (9)
H. P. Lovecraft (1)
Imre Baranyai (Emba) (6)
Independent Labour Party (2)
Insulo de la Rozoj (1)
Ivy Kellerman Reed (1)
J. D. Bernal (1)
J. R. R. Tolkien (4)
Jacques Le Puil (1)
James Branch Cabell (1)
Jan Amos Komensky (3)
Jewish Daily Forward (2)
Joel Augustus Rogers (3)
Johan Hammond Rosbach (1)
John I. Francis (11)
Jorge Luis Borges (34)
José Antonio Vergara (1)
Juan Régulo Pérez (1)
K. R. C. Sturmer (8)
Kurt Vonnegut Jr. (3)
L. N. Newell (2)
Ladislav Podmele / Jiří Karen (4)
Lester del Ray (1)
Lev S. Vygotsky (1)
Library of Congress (1)
Lodewijk Cornelius Deij (4)
Louis de Beaufront (1)
Ludovic Rodo Pissarro (2)
Luis Jorge Santos Morales (1)
Martin Luther King (2)
Melvin B. Tolson (1)
Michael G. Smith (1)
Miguel A. Caycedo (1)
Parley Parker Christensen (1)
Paul D. Brazill (1)
Paulo Silas R. Sena (2)
Percy Bysshe Shelley (1)
Philip José Antonio Vergara (1)
Philip José Farmer (1)
Rainer Maria Rilke (1)
Rejna de Jong (1)
Roberto Passos Nogueira (6)
Rodrigo Alberto Ramirez (1)
Ronald J. Glossop (1)
Samuel R. Delany (2)
Sander L. Gilman (1)
T. S. Eliot (1)
The Daily Show (1)
Theodor W. Adorno (10)
Universal Races Congress (10)
Universala Esperanto Asocio (3)
W. A. Verloren van Themaat (1)
W. E. B. Du Bois (4)
William James Sidis (1)
William Sanders Scarborough (2)
William Thomas Stead (1)
Zamenhof Symposium 2009 (1)
Zamenhof Symposium 2010 (19)
Ligoj al miaj projektoj
Esperanto Study Guide / Esperanto-Gvidilo
Esperanto & Laborista Movado / Esperanto & the Labor Movement
Heinrich Heine en Esperanto
Philosophical & Universal Languages, 1600-1800: Bibliography
William Blake en Esperanto
Ateismo / Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo
Marxists Internet Archive: Esperanto-sekcio
La Blogo de Tonyo
Gazetoj / Revuoj / Bultenoj
Kajeroj el la Sudo (HALE)
La Ondo de Esperanto
Le Monde diplomatique en Esperanto - la "Diplo"
Ligoj al aliaj retejoj
Elektronika Bibliografio de Esperanto-Artikoloj (EBEA)
Esperanta Literaturo (indekso--Don Harlow)
Esperanta literaturo en la reto (serĉilo)
Esperanto League for North America
Katalogo de artikoloj en E-periodaĵoj
Literaturo en Esperanto (Don Harlow)
Project Gutenberg - Esperanto
Serĉilo de pluraj librokatalogoj
TROVANTO (Aŭstria Nacia Biblioteko)