eo eo de nl eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr fr eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo hbs_lat eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en de eo de de eo
Propono por pli da demokrata influo al grandaj entreprenoj kaj la economio
La kerno de tiu propono:
En grandaj entreprenoj la kontrolkonsilio, kiu elektas kaj kontrolas la estraron, estas elektata de 3 grupoj:
akciuloj, dungitoj kaj la loĝantaro.
Neniu grupo dominas la aliajn.
Ĉu entrepreno estas sufiĉe granda por tiu kundecidado, dependas ne nur de minimuma nombro da laboristoj, sed alternative ankaŭ de minimumaj financaj valoroj.
Parto de la dungitoj-reprezentantoj povas esti elektata ankaŭ de dungitoj, kiuj ne laboras en la koncerna entrepreno.
En "5.1 Eŭropo" enkonduka fazo de tiu kundecidado estas montrata, dum kiu la akciuloj estas pli forte.
1.1 demokratio, potenco kaj posedaĵo
1.2 de 2 grupoj al 3 grupoj
2. konsekvencoj de tiu propono
2.2 pli forta demokrata influo al la ekonomio regione, nacie kaj internacie
4.1 loĝantaro: distribuo de triono de la kontrolkonsilio-lokoj pere de ĝi
4.2 dungitoj: distribuo de triono de la kontrolkonsilio-lokoj pere de ili (+ specialaj kazoj)
4.3 akciuloj: multaj diversaj elekto-procedoj eblas
4.5 alternativaj kaj pli rektaj procedoj
5.2 aĉetoj de ŝtatoj kaj privataj aĉetantoj
5.3 entreprenoj el ŝtatoj kiuj ne havas tiun kundecidadon
B. al 1.2 ("...ekzistanta metodo en germanaj entreprenoj,...")
C. kompletigaj reguloj al 4.1 (al la elekto-procedo de la loĝantaro)
D. alternativaj kaj pli rektaj elekto- kaj decid-procedoj
E. pli malgrandaj mezgrandaj entreprenoj
1.1 demokratio, potenco kaj posedaĵo
La eble plej granda libereco de eble plej multaj homoj (kun la atento de la rajtoj de minoritatoj!) bezonas kiel bazo demokratan socio-strukturon. Por ke demokratio bone funkcias, la formado-potenco de la demokrataj institucioj devas esti multe pli granda ol la potenco de unuopuloj aŭ malgrandaj grupoj pere de posedaĵo. Tiu potenco pere de posedaĵo estas precipe praktikata de grandaj entreprenoj. Kun ekonomia demokratio tia potenco povas reduktiĝi.
1.2 de 2 grupoj al 3 grupoj
[Pli pri tio: vidu apendico B.]
La propono prezentita ĉi tie havas trian grupon, kiu povas elekti membrojn en la kontrolkonsilion: la loĝantaro. Neniu grupo dominas la aliajn.
2. konsekvencoj de tiu propono
Ĉar ne ekzistas klara plimulto, unuflankaj decidoj estas realigeblaj nur malfacilege. Se ekz. temas pri eble plej altaj profitoj por la akciuloj aŭ pri eble plej altaj salajroj por dungitoj: Ambaŭ intereso-grupoj ne havas la plimulton por fari tiajn decidojn sole (ĉar ili ne havas la plimulton por elekti la estraron sole).
La reprezentantoj de la grupo "loĝantaro" povas peri ĉe konfliktoj inter akciuloj kaj dungitoj.
Se akciuloj kaj dungitoj estas unuanima, la reprezentantoj de la grupo "loĝantaro" povas realigi nenion kontraŭ ili.
La reprezentantoj de la grupo "loĝantaro" precipe respondecas kontraŭ siaj balotantoj. Pro tio nun sociaj interesoj ludas pli gravan rolon en la decidoj de la entrepreno.
Pro la persona kontakto kun la reprezentantoj de la grupo "loĝantaro" kaj pro la perdo de la plimulto, por la akciulo-reprezentantoj iĝas pli memkompreneble, okupiĝi pri socialaj problemoj, homaj rajtoj kaj ekologio.
2.2 pli forta demokrata influo al la ekonomio regione, nacie kaj internacie
Politikaj deciduloj ne plu povas esti metita sub premo de akciuloj tiel facile. Ekzemple, por fari premon por pli malaltaj entreprenaj impostoj, oni ne plu povas tiel facile minaci per la translokiĝo de plantoj, ĉar la akciuloj ne plu povas realigi tion sole.
Kundecidado laŭ minimumaj financaj valoroj ankaŭ sencoplenas por fondaĵoj.
Lobiado: La interesoj malantaŭ la lobiado de entreprenoj estas pli vasta kaj tial pli ekvilibrigita. (Ankaŭ: Estonte ni probable devas distingi inter ĝeneralaj entreprenoj-asocioj kaj entreprenoj-asocioj reprezentante nur akciulojn.)
Altteknikaj entreprenoj: Kiam en tiaj entreprenoj estas multaj dungitoj,
kiuj vidas sin mem kiel elito, kiu scias kio bonas por la resto de la homaro,
aŭ kiuj estas indiferentaj al la plej multaj homoj,
la loĝantaro kiel 3a grupo
kaj tiu parto de la dungitoj-reprezentantoj, kiu ankaŭ estas elektata de dungitoj kiuj ne laboras en la koncerna entrepreno.
Travidebleco: Pli da sociaj grupoj havas pli profundan enrigardon en entreprenoj. Speciale kontrolkonsilio-reprezentantoj de la grupo loĝantaro ne povas permesi al si ne zorgi pri travidebleco postuloj de neregistaraj organizoj (NRO).
Por unuopaj projektoj de entrepreno iĝas pli verŝajne ke la interesoj de rekte tuŝitaj grupoj kaj individuoj estas konsiderataj adekvate. Se reprezentantoj de la grupo loĝantaro ne respektas la tuŝitajn grupojn sufiĉe, ili perdos elektantojn.
b) La loĝantaro kaj iliaj reprezentantoj havas influon
per sia kundecidado en grandaj entreprenoj;
per la rilatoj de la kontrolkonsilio-membroj de la grupo loĝantaro al (politike proksimaj) deciduloj en aliaj demokrataj komisionoj kaj al civila socio grupoj;
kaj per la kunlaborado de multaj politikaj grupoj, kiuj partoprenas tiun kundecidadon: Por realigi la proprajn interesojn laŭeble plej forte (ekz. por akiri kontrolkonsilio-lokojn ĉe la plej grandaj internaciaj entreprenoj), la politikaj grupoj devas kuniĝi en internaciaj grupoj. Evidente estas aliancoj laŭ partio-politikaj grupoj kiel socialistoj / socialdemokratoj, konservativuloj, liberaluloj, verduloj; sed ankaŭ internaciaj aliancoj de aliaj civilsociaj organizaĵoj (NRO) eblas.
Se la plej grandaj de tiuj internaciaj grupoj povas interkonsenti pri komunaj celoj, tiam pere de ili eblas influi la ekonomion internacie aŭ tutmonde, ekz. koncerne socialaj aferoj, homaj rajtoj, ekologio, imposto-justeco.
c) EU-parlamento: Politikaj grupoj kiuj havas povon pro kontrolkonsilio-lokoj de la grupo loĝantaro, povas trovi samideanajn homojn en la EU-parlamento, kun kiuj kune ili povas ekzerci socian influon. Ekster Eŭropo simila eblas.
d) Por interŝanĝo de opinioj, organizado kaj komuna pozicio-trovado mondskale parlamenta asembleo estus utila. Ekzistas ja kampanjo por Parlamenta Asembleo ĉe la Unuiĝintaj Nacioj (unpacampaign.org); tiu UN-parlamento komence havus nur konsultan funkcion (por decido krei tiun parlamenton 2/3-plimulto en la Ĝenerala Asembleo de UN sufiĉas). De parto de tiu UN-parlamento parlamenta asembleo povus esti formita, kiu nur havas parlamentanojn el landoj kiuj partoprenas en tiu kontrolkonsilio-kundecidado. Krome, por doni malgrandajn ŝtatojn pli da influo: Kelkaj decidoj povus bezoni la konsenton de ŝtatoj-korpo (kun 1 voĉo por ĉiu ŝtato).
e) Pere de la registraroj, internaciaj parlamentaj grupoj de 2.2.b ankaŭ povas influi internaciajn economio-organizojn kiel la Monda Komerca Organizo (MKO/WTO), la Monda Banko kaj la Internacia Mona Fonduso (IMF). Plue: Ankaŭ la premo kaj influo de grandaj entreprenoj al la MKO (kaj aliaj organizoj) kaj al la MKO-membroŝtatoj ja estas influata de la internaciaj politikaj grupoj el 2.2.b kaj la internaciaj parlamentaj korporacioj el 2.2.c kaj 2.2.d respektive.
f) Grava strukturo estas kreata por la internacia kunordigo de la sindikatoj inter si (komparu 4.2).
g) Ekestas internacia demokrata povo-strukturo, kiu plejparte estas sendependa de naciaj landlimoj.
3. grandeco de entrepreno
Krom la nombro de la dungitoj ekzistas financaj kriterioj por la enkonduko de tiu kundecidado:
valoro, akcioj-valoro, spezo, bilanca sumo de entrepreno;
precipe en financaj entreprenoj: valoro de proprieto, kiun ili administras por siaj klientoj.
Devus esti gradigo por la kundecidado. Ekzemplo:
⅓ : ⅓ : ⅓
½ : ¼ : ¼
1/10 A ĝis A
Por esti klasifikita kiel granda aŭ mezgranda entrepreno: aŭ la nombro da dungitoj aŭ financa valoro devas esti atingita.
Por entreprenoj kun ĝis 500 dungitoj (aŭ ekvivalenta financa valoro), la proceduro en apendico E ankaŭ povas esti aplikata.
Ankaŭ se vi pledas por malpligrandigo de grandaj entreprenoj kaj konzernoj, tiu kundecidado estas sencoplena:
La voĉoj-proporcio ⅓ : ⅓ : ⅓ en la kontrolkonsilio (+ paragrafoj 4.2 kaj 4.4) malhelpas, ke la entrepreno estas subordigata al konzerno.
Ekzemplo: Se oni dividas grandajn entreprenojn en entreprenoj kiuj havas nur 10onon de la originala grandeco, tiam kelkaj el tiuj pli malgrandaj entreprenoj ankoraŭ estus sufiĉe granda por la kundecidado kun la voĉoj-proporcio ⅓ : ⅓ : ⅓  en la kontrolkonsilio.
Por entreprenoj kiuj estas malgrandaj laŭ financaj valoroj kaj personaro, en certaj kazoj ankaŭ povas esti utila uzi tiun kundecidadon. Ĉe tio almenaŭ en kelkaj kazoj la samaj reprezentantoj de la grupo loĝantaro povas esti elektitaj por diversaj entreprenoj, kvazaŭ la elekto estus nur por 1 kontrolkonsilio. Apliko-areoj:
Grupo de entreprenoj en kiuj la sama persono aŭ grupo posedas iom grandajn partojn;
grupo de entreprenoj kiuj formale estas sendependa unu de la alia, sed estas prezentata sub la sama "Corporate Identity" (entreprena identeco);
la teknologio uzita aŭ la produkto produktita de entrepreno havas specialajn riskojn.
Ĉe la unuaj du punktoj la financaj valoroj kaj la dungitoj de tiuj entreprenoj povas sumiĝi por superi financan aŭ personaran sojlon.
4.1 loĝantaro: distribuo de triono de la kontrolkonsilio-lokoj pere de ĝi
a) Ĉiu ŝtato povas selecti mem kiu havas la voĉdon-rajton en la ŝtato (kvankam la voĉoj validas ankaŭ internacie):
aŭ reprezentantoj de la loĝantaro je komunuma aŭ regiona nivelo. La voĉoj de la voĉdonantoj tiam estas pezataj laŭ kiom da civitanoj estas reprezentataj de voĉdonanto.
Ekzemplo 1: En Germanio tiuj reprezentantoj de la loĝantaro povus esti elekto-rajtaj, kiuj estas elektitaj je komunuma nivelo: por ruraj distriktoj, urboj aŭ urbopartoj.
Ekzemplo 2: Anstataŭ uzi ekzistantajn komunumajn aŭ regionajn komisionojn: Kune kun la nacia parlamento-elektado okazas plua elektado, ĉe tio oni elektas je komunuma aŭ regiona nivelo homojn, kiuj partoprenas kontrolkonsilio-elektojn.
Aŭ ambaŭ kun: ju malpli la rekta partopreno de la civitanoj, des pli pezas la voĉoj-porcio de iliaj reprezentantoj je komunuma aŭ regiona nivelo.
Aldone fiksan proporcion de voĉoj oni povus doni al certaj intereso-grupoj, ekzemple por media protektado. Tiun proporcion ĉiu stato povus determini individue, sed ene de internacie konsentitaj limoj.
Ekzemplo: 70% de la voĉoj estas de la ĝenerala loĝantaro, 30% de la voĉoj estas de grupoj, asocioj, institucioj laborante por media protekto.
b) Por la elekto de la loĝantaro-reprezentantoj al la kontrolkonsilio de entrepreno estas pluraj kandidatoj-listoj. Proporcia elekto-rajto uzatas (ekzemple laŭ la metodo Sainte-Laguë / Webster).
c) Ĉiu voĉdonanto havas limigitan nombron da voĉoj po jaro, kiujn ŝi aŭ li povas distribui al kontrolkonsilioj de pluraj entreprenoj. Voĉdonanto povas doni maksimume 25% de siaj voĉoj al 1 kontrolkonsilio.
Ekzemplo: voĉdonantino havas 100 voĉojn. Ŝi povas distribui tiujn voĉojn ekz. al 4 kandidatoj (kun po 25 voĉoj) en 4 kontrolkonsilioj aŭ al 100 kandidatoj (kun po 1 voĉo) en 100 kontrolkonsilioj. Aŭ en la sama kontrolkonsilio ŝi povas doni 20 voĉojn al unu kandidato kaj 5 voĉojn al alia kandidato.
d) La voĉoj estas nombritaj aparte por naciaj kaj internaciaj voĉoj. Internaciaj voĉoj enhavas ankaŭ naciajn voĉojn. Naciaj voĉoj estas tiuj voĉoj, kiujn donas voĉdonantoj en tiu ŝtato, kie entrepreno havas ĉefsidejon; per naciaj voĉoj oni povas elekti tiujn kandidatojn, kiujn oni povas elekti ankaŭ per internaciaj voĉoj. Per naciaj voĉoj 1 kontrolkonsilio-loko malpli ol duono de la lokoj estas disdonata, se la nombro da lokoj estas nepara; kun para nombro da lokoj estas duono de la kontrolkonsilio-lokoj.
Ekzemplo: Kontrolkonsilio havas 15 membrojn, do 5 de la grupo loĝantaro. 2 de la 5 membroj estas elektataj per naciaj voĉoj, 3 per internaciaj voĉoj.
Por kontrolkonsilio-lokoj, kiuj estas elektata per naciaj voĉoj, la kalkulo de la distribuo de la lokoj estas farata unue. Poste, kiam tiu proceduro ankaŭ aplikiĝas al la internaciaj voĉoj, la lokoj atingitaj ĉe nacia nivelo de kandidatoj-listo estas konsiderata jene:
Se sur la internacia nivelo listo X ricevus lokon laŭ la proporcia elekto-proceduro, sed ĉi tiu listo jam ricevis lokon sur nacia nivelo, tiu listo ne ricevas tiun internacian lokon. Anstataŭe tiun lokon ricevas tiu listo, kiu laŭ la proporcia elekto-proceduro havas la plej grandan rajton.
Se en ĉi tiu proporcia baloto la listo X havas rajton je dua loko, tiam ĝi ricevas tiun lokon (se ĝi gajnis nur 1 lokon sur la nacia nivelo).
Ekzemplo de efikoj de tiuj reguloj: Kontrolkonsilio havas 5 membrojn de la grupo loĝantaro. 2 el ili estas elektataj per naciaj voĉoj, kio estas samvalora al 40%.
Se malpli ol 40% de la voĉoj estas naciaj voĉoj, tiam po kontrolkonsilio-loko malpli da voĉoj estas bezonata por la 2 membroj elektitaj de naciaj voĉoj ol por la aliaj 3.
Se, el la donitaj voĉoj, ekz. 60% estas naciaj voĉoj: Por 40% de la voĉoj tiuj naciaj voĉoj havas avantaĝon al la aliaj voĉoj, ĉar naciaj voĉoj garantias 2 lokojn en la kontrolkonsilio. Por la ceteraj 20%, la naciaj voĉoj almenaŭ ne havas malavantaĝon.
e) Ĉar por la loĝantaro nur estas relative malmultaj lokoj en kontrolkonsilio, kaj pro tio ke, krome, ĉi tiuj malmultaj lokoj estas eĉ malpli per kalkulo pro la divido en naciaj kaj internaciaj voĉoj menciita en d), la sekva regulo estas uzata, kiu certigu ke
la sukcesaj kandidatoj kaj listoj estas elektataj per pli granda parto de la elektantoj;
eblas elekti grupon kun sufiĉe malaltaj ŝancoj, sen riski ke per tio nek ĉi tiu grupo nek la dua aŭ tria plej bona alternativo, kiu ŝajnas havi pli grandan ŝancon, ricevas kontrolkonsilio-lokon.
Ĉiun voĉon oni povas doni al 3 malsamaj kandidatoj en 3 malsamaj kandidatoj listoj de kontrolkonsilio.
Dum elekto ekz. oni povas kompletigi en unu linio:
preferata kandidato, de la preferata listo
unua alternativa kandidato, de alia listo
dua alternativa kandidato, de tria listo
Por la nombrado de la voĉoj de kontrolkonsilio estas kelkaj raŭndoj, dum kiuj listoj kun la plej malmultaj voĉoj estas forigitaj:
En la dua raŭndo nur voĉoj por jenaj listoj estas nombrataj: la listoj, kiuj ricevus kontrolkonsilio-lokon post la unua raŭndo (laŭ proporcia elekto-proceduro), kaj ankaŭ 5 pliaj listoj, kiuj ricevis la plej multajn voĉojn de la ceteraj listoj. Tiuj voĉoj, kie la preferata kandidato estas de forigita listo, nun estas uzata por alternativa kandidato, kiu estas el listo, kiu ankoraŭ ne estis forigita.
En la 3a raŭndo la listo kun la plej malmultaj voĉoj estas forigita. La voĉoj de ĉi tiu forigita listo estas distribuitaj al alternativaj kandidatoj en la aliaj listoj.
En la 4a raŭndo la listo kun la plej malmultaj voĉoj estas forigita. ...
En la lasta raŭndo ekzistas neniuj pliaj listoj, sed nur la listoj kiuj efektive ricevas kontrolkonsilio-lokon.
Noto pri "5 pliaj listoj": Povus ekzisti ankaŭ pli multe da listoj en la dua raŭndo, nome 1 listo malpli ol tute startis. Tio kondukus al pli da nombrad-raŭndoj, kio estas oportuna, se tiu kalkulado fariĝas per komputilo. Mi pensas, ke tia kalkulado per komputilo estas neproblema, se la distribuo de voĉoj de ĉiu balotilo estas ĝenerale atingebla. Ĉar kun tio multaj homoj povas sendepende unu de la alia (kun malsamaj komputilaj programoj) eltrovi la finrezulton, kiu rezultas post pluraj kalkulaj raŭndoj.
Tiu proceduro aplikiĝas laŭ d) unue por naciaj voĉoj kaj poste por internaciaj voĉoj.
Kompletigaj reguloj al 4.1 estas in apendico C.
4.2 dungitoj: distribuo de triono de la kontrolkonsilio-lokoj pere de ili (+ specialaj kazoj)
a) Minimume duono de la dungitoj-reprezentantoj ĝis ĉiuj krom 1 estas elektataj de la dungitoj de la entrepreno.
Nur duono de la reprezentantoj estas, se estas individua kazo laŭ la dua punkto en b).
La dungitoj de la entrepreno povas libere decidi, ĉu tiuj reprezentantoj estas de ene de la entrepreno aŭ de ekstere. Do ili ekzemple povas flekseble elekti foje pli kaj foje malpli eksterajn sindikatistojn.
b) Minimume 1 ĝis maksimume duono de la dungitoj-reprezentantoj estas elektataj de sindikatoj:
Rekte elektitaj de sindikatoj estas norme almenaŭ 1 reprezentanto.
En specialaj kazoj sencoplenas ke duono de la dugitoj-reprezentantoj estas rekte elektataj de sindikatoj. Ekzemplo: financo-entreprenoj kun dungitoj kiuj havas precipe bonajn salajrojn. Tiaj entreprenoj povas tre forte influi la socion kaj per tio la grandan nombron de la malpli gajnantaj dungitoj en aliaj entreprenoj. La interesoj de tiuj malpli gajnantaj dungitoj estas subtenataj pere de la rekta influo de la sindikatoj.
Por ke duono de la dungitoj-reprezentantoj estas rekte elektataj de sindikatoj (pri la utilo vidu ankaŭ "4.4 prezido de kontrolkonsilio"), en individuaj kazoj tio povas esti realigata en sindikataj kunvenoj kun 2/3-plimulto:
sen tempolimo en centra internacia kunveno
aŭ kun tempolimo en pli malgranda subordigita kunveno; tie ankaŭ pli rapidaj decidoj eblu.
Frua nova elekto ne necesas: De la rezulto de la lasta elekto de dungitoj-reprezentantoj aŭ rezultas la kandidatoj por aldonaj lokoj por la reprezentantoj elektitaj rekte per sindikatoj, aŭ la reprezentantoj laŭ a), kiuj perdas siajn kontrolkonsilio-lokojn.
Por tiuj individuaj kazoj ankaŭ validas: En la kontrolkonsilio nepara nombro da dungitoj-reprezentantoj estas reduktata al para nombro, do ekzistas 1 dungitoj-reprezentanto malpli: Se ekz. kontrolkonsilio kutime havas 5 dungitoj-reprezentantojn, nun nur 4 dungitoj-reprezentantoj restas, 2 el ili estas rekte elektataj de la sindikatoj.
c) Deviante de a) kaj b) povus ekzisti plia reguligo por entreprenoj kun granda financa valoro kiuj havas nur tre malmultajn dungitojn: La dungitoj havas nur 1 dungitoj-reprezentanton en la kontrolkonsilio, kaj ĉi tiu estis rekte elektita de sindikatoj. Kaj la akciuloj ricevas plian lokon.
Ekzemplo: La proporcio akciuloj:dungitoj:loĝantaro nun estas 4:1:3 anstataŭ 3:3:3.
4.3 akciuloj: multaj diversaj elekto-procedoj eblas
La elekto procedo povas esti malsama en malsamaj ŝtatoj. En la sama ŝtato ĝi povas esti malsama por diversaj entrepreno-formoj. Kiel ekzemplo 2 ekstremoj:
Ekzemplo 1: Sola persono havas la plimulton de la akcioj de entrepreno kaj sole decidas kiuj akciulo-reprezentantoj fariĝas membro de la kontrolkonsilio.
Ekzemplo 2: La entrepreno estas proprieto de la dungitoj laborante tie. Sekve tiuj dungitoj elektas ĉiujn akciuloj-reprezentantojn kaj la dungistoj-reprezentantojn laŭ 4.2.a en la kontrolkonsilion.
4.4 prezido de kontrolkonsilio
Voĉdona egaleco eblas en kontrolkonsilio (konsiderante 4.2.b kaj 4.2.c) inter:
unuflanke ĉiuj akciuloj-reprezentantoj kune kun tiuj dungitoj-reprezentantoj, kiuj estas elektataj nur de dungitoj de la koncerna entrepreno,
kaj aliflanke ĉiuj loĝantaro-reprezentantoj kune kun tiuj dungitoj-reprezentantoj, kiuj ankaŭ estas elektataj de dungitoj de ekster la koncerna entrepreno.
Tiu egaleco solvatas per:
Se ne ekzistas 2/3-plimulto en la elekto de la kontrolkonsilio-prezidanto, tiam ŝi/li estas elektata sole de la reprezentantoj de la grupo "loĝantaro" (ili estas la plej neŭtrala grupo).
Se ne ekzistas plimulto por kandidato en la grupo loĝantaro post 2 balotoj, tiu elekto-rajto transiros al unu de la aliaj du grupoj.
Se voĉdonado estis sendecida, la prezidanto havas pluan voĉon en ripetita voĉdonado.
(Alternativa solvo: Se voĉdonado estis sendecida, ĉiuj reprezentantoj de la grupo loĝantaro havas pluan voĉon en ripetita voĉdonado.)
4.5 alternativaj kaj pli rektaj procedoj
Eble devus aldone esti alternativa elekto-procedo, kie la grupo loĝantaro ne ekzistas. Tio povus esti sencoplena por entreprenoj, kies centraj taskoj estas opini-formado kaj inform-perado. Vidu apendico D.1.
En kelkaj entreprenoj povus esti deziro, fari decidojn kiel ekz. elekti la estraron ne nerekte per la kontrolkonsilio, sed per rektaj elektoj kaj decidoj. Pri eblecoj je tio vidu apendico D.2.
Antaŭ ĉio, la kerno de ĉi tiu propono (vidu enkonduko) devas esti vaste diskutata. Tiam povas esti laboro por certigi ke leĝo estos farata en la EU, kiu havas elementojn de tiu propono. Tiu leĝo povus esti adoptita kiel parto de la "firmigita kunagado" ("enhanced cooperation"), kiu aplikas por minimume 9 EU-ŝtatoj. Komence en multaj EU-ŝtatoj povus aplikiĝi:
La loĝantaro iĝas la 3a grupo en la kontrolkonsilioj de grandaj entreprenoj.
Laŭnorme, akciuloj havas 50% de la voĉoj en kontrolkonsilio ĉe la plej grandaj entreprenoj, estas ekzemple proporcio de voĉoj de ½ : ⅓ : ⅙ (resp. 3/6 : 2/6 : 1/6); eble kompletigita kun plua "neŭtrala" kontrolkonsilio-membro, kiu estas elektita per plimulto en ĉiuj 3 grupoj de la kontrolkonsilio.
Sed sub certaj kondiĉoj ĉiuj 3 grupoj havas ⅓ de la voĉoj:
kiam ŝtatoj posedas plimulton de entrepreno;
kiam entrepreno uzas specialan ŝtatan subtenon;
aŭ kiam entrepreno enkondukas tion libervole. Tiun libervolecon oni ekz. povas stimuli per diferencaj altoj da entreprenaj impostoj, laŭ la nivelo de la kundecidado de entrepreno. Aŭ per konsideri la nivelon de la kundecidado kiam aĉetante. Aŭ per entrepreno-specifaj limimpostoj.
La supre menciitaj EU-leĝo devus poste esti kunfandita en leĝa fundamento, kiu ekzistas sendepende de la EU internacie kaj ankaŭ aplikas al ŝtatoj ekster la EU.
5.2 aĉetoj de ŝtatoj kaj privataj aĉetantoj
La ŝtato per publikaj kontraktoj kaj privataj klientoj per privataj aĉetoj povas havi influon per
preferante entreprenojn kiuj havas multan kundecidadon, se ekzistas elekto nur inter grandaj entreprenoj;
preferante entreprenojn kies grandaj liverantoj (de varoj kaj servoj) havas multan kundecidadon laŭeble grandparte.
Helpo ĉe la elekto povus esti ranglistoj kaj taksoj en la interreto kaj en revuoj pri produktoj, produktistoj, komercistoj kaj servistoj. Informoj por tio pri liverantoj, homaj rajtoj, ekologio k.t.p. estas ricevebla por amas-komunikiloj kaj organizoj ankaŭ pere de kontrolkonsilio-reprezentantoj, kiuj estas de la grupo "loĝantaro":
Tiuj informoj povas subteni politikajn celojn de partioj kaj politikaj grupoj (kies kandidatoj estas membroj en kontrolkonsilioj kiel reprezentantoj de la grupo "loĝantaro"); pro tio ili havas la intereson transdoni informojn (aparte interesa: diferencoj ĉe informoj de la diversaj politikaj tendencoj).
La reprezentantoj de la grupo "loĝantaro" malpli inklinas bagateligi aŭ prisilenti ol la akciulo-reprezentantoj.
La plej multaj partioj kaj politikaj grupoj, kiuj estas reprezentataj en kontrolkonsilioj, verŝajne evoluigos normojn por siaj inform-laboroj. Tio pligrandigas kompareblecon de la eldiroj el diversaj entreprenoj.
5.3 entreprenoj el ŝtatoj kiuj ne havas tiun kundecidadon
Se multaj ŝtataj kaj privataj aĉetantoj preferas dum aĉetado entreprenojn kiuj havas tiun kundecidadon, tiam tio povas esti argumento por entreprenoj el ŝtatoj sen tiu kundecidado, enkonduki tian kundecidadon ĉe si mem.
Por tiaj entreprenoj specialaj reguloj necesas:
La triono de kontrolkonsilio-lokoj, kiu konsistas el la reprezentantoj de la grupo "loĝantaro", estas elektata iom alie: Ĉe la elekto laŭ 4.1 ne ekzistas nacia nombrado de la voĉoj (malgraŭ tio, kontrolkonsilio-kandidatoj povas deveni de la ŝtato de tiu entrepreno).
Per decido de la ĝenerala kunveno de la entrepreno, tiu kundecidado estas fiksata en la entrepreno-statuto.
A. proprieto kaj konstitucio
Koncerne proprieton, se temas pri grandaj entreprenoj, oni povas distingi 2 kampojn:
la financan valoron de akcio ("financ-rajta elemento");
la rajton, influi la decidojn de entrepreno ("membreco-rajtoj").
En verdikto pri kundecidado la germana konstitucia kortumo skribis, rilate al §14 ("proprieto,...") de la konstitucio:
Sed koncerne la proprieto-garantion esence nur la membreco-rajtoj de la akciuloj estas koncernataj, dum ke la financ-rajta elemento de la akcio-proprieto ne estas tuŝata. Krom tio estas konsiderinde la nur malforta persona rilato de la akcio-rajtoj ĉe sia membreco-rajta signifo
(El la argumentado de verdikto de 1999 koncerne "Montan"-kundecidadon; vidu BverfG, 1 BvL 2/91 de 1999-3-2, alineo n-ro 77, http://www.bverfg.de.
Vidu ankaŭ verdikton de 1979 koncerne la kundecidado-rajton de 1976; BverfGE 50, 290 [341 ff.].
B. al 1.2 ("...ekzistanta metodo en germanaj entreprenoj,...")
B.1 Ĉe la nomita metodo (de la leĝo pri kundecidado de 1976) ankoraŭ estas menciinda: Unu el la personoj elektitaj de la dungitoj al la kontrolkonsilio estas proponita de la ekzekutivoj: sur kandidatoj-listo, kiu havas nur 2 kandidatojn. Kaj ĉi tiuj ekzekutivoj havas 2 voĉojn por la kandidatoj-listo.
B.2 Speciala kazo estas la "Montan"-kundecidado. Tiu kundecidado validas por min-entreprenoj kaj fer- kaj ŝtal-farantaj entreprenoj, kiuj havas pli ol 1000 dungitojn. Ĝi havas la jenan regulon:
En la kontrolkonsilio la akciuloj kaj la dungitoj havas la saman nombron da voĉoj, plue ambaŭ grupoj kune elektas "neŭtralan" personon.
Oni povus plilarĝigi tiun regulon al ĉiuj entreprenaj kampoj.
Ankaŭ tiu regulo havas malavantaĝojn rilate al mia propono:
ekz. "ĉe financo-entreprenoj kun eksterordinare bone gajnantaj dungitoj" (komparu 4.2). Tiaj entreprenoj povas tre forte influi la socion kaj per tio la grandan nombron de la malpli gajnantaj dungitoj en aliaj entreprenoj. Pere de la "Montan"-kundecidado tiuj malpli gajnantaj dungitoj kaj la socio ne povas influi tiajn entreprenojn; pere de mia propono ili povas.
Sociaj interesoj kiuj nur havas malgrandan gravecon ĉe la konflikto "akciuloj kontraŭ dungitoj" ne estas sufiĉe konsiderataj.
Multaj de la retoj kaj efikoj menciita en 2.2 por la demokratiigo de la ekonomio ne estas atingataj per tio.
Kompletigo: La "neutrala" persono laŭ leĝo estas elektata ne tute egalrajte. Pere de regulado, en kiu dufoje juĝejo estas inkludata, la akciuloj povas decidi sen la dungitoj.
C. kompletigaj reguloj al 4.1 (al la elekto-procedo de la loĝantaro)
C.1 Oni povus limigi la porcion de voĉoj po ŝtato al maksimume 12,5% (= unu 8a). En tre grandaj landoj (ekz. Hindio), kiel kompenso la nombro da entreprenoj de tiu ŝtato povas esti reduktita, por kiuj kontrolkonsilio-lokoj estas plenigitaj pere de internaciaj voĉoj.
Ekzemplo: ŝtato havas 25% de la loĝantaro kaj 20% de la entreprenoj. Por la 7.5% (20% -12,5% = 7,5%) de tiuj entreprenoj kiuj internacie estas serĉataj plej malmulte, la kontrolkonsilio-lokoj estas plenigitaj nur de voĉoj kiuj venas el tiu ŝtato. (Se estus nur 8% anstataŭ 20%, restus porcio de 12.5% de la internaciaj voĉoj.)
La menciitaj 7.5% ne devus rilati al la nombro da kompanioj, sed al valoro kalkulita por ĉiu entrepreno per financaj valoroj kaj la nombro da dungitoj.
C.2 Por la kontrolkonsilio-lokoj, kiujn oni elektas per naciaj voĉoj (komparu 4.1.d), la sekva speciala regulo validas:
Kun 2/3-plimulto en internacia parlamenta kunveno (vidu C.7.a) kaj kun pli ol ½ de la voĉoj de ŝtatoj-komisiono oni povas decidi, ke por unuopaj entreprenoj la distribuo de lokoj per naciaj voĉoj malaperas. La ĝis nun naciaj lokoj nun distribuatas internacie.
Ekzemplo por uzo: Granda internacia entrepreno havas sian  ĉefsidejon en malgranda ŝtato, kiu finance estas tre dependa de tiu entrepreno. Per tio tiu entrepreno havas grandan influon al la registaro, la loĝantaro kaj la leĝdonado, per kio ĝi atingas maljustajn avantaĝojn super entreprenoj, kiuj havas siajn ĉefsidejojn en aliaj ŝtatoj.
C.3 Lige kun 4.2 ("financo-entreprenoj kun eksterordinare bone gajnantaj dungitoj") kaj 4.4 estas la sekva regulo. Ĝi malhelpas, ke kandidatoj-listoj, kiuj estas precipe proksime al la akciuloj, povas havi sukceson kontraŭ granda komuna plimulto de aliaj listoj.
Kontrolkonsilio-membroj de la grupo "loĝantaro" povas decidi per ¾-plimulto, ke la listo de kandidatoj de alia kontrolkonsilio-membro de la grupo "loĝantaro" ne plu rajtas havi kontrolkonsilio-lokon. La liberan kontrolkonsilio-lokon plenigos tiu kandidato de alia listo, kiu laŭ la lasta elekto havas la plej altan rajton al ĝi.
Ekzemplo de apliko: Multmilionulo elspezas multan monon por reklamado. Kiel rezulto, la listo subtenita de li atingas kontrolkonsilio-lokon.
Kiel komparo: Ne estas nekutima, kiam en la ĝenerala kunveno de entrepreno ĉiuj kontrolkonsilio-membroj de la akciuloj povas esti elektataj laŭ simpla plimulto de la voĉdonrajta kapitalo.
C.4 Krom la pozitivaj voĉoj por kontrolkonsilio-kandidatoj povus ankaŭ esti negativaj voĉoj kontraŭ kontrolkonsilio-kandidatoj ĉe la elekto. Por 2 voĉoj por kandidatoj elektantoj povus havi 1 voĉon kontraŭ kandidato.
Ekzemplo 1: Voĉdonantino povas disdoni 100 pozitivajn voĉojn kaj 50 negativajn voĉojn. Se ŝi nur uzas 80 de la 100 pozitivaj voĉoj, ŝi povas disdoni nur 40 negativajn voĉojn.
Ekzemplo 2: Kandidato ricevas 500 pozitivajn voĉojn kaj 200 negativajn voĉojn. Do sume la kandidato havas 300 voĉojn. Se kandidato havas 500 pozitivajn voĉojn kaj 600 negativajn voĉojn, ĉiuj 600 voĉoj (kaj ne nur 500) estas subtrahotaj de la voĉoj-nombro de la kandidatoj-listo, al kio la kandidato apartenas.
Avantaĝoj de tio regulo:
kiuj havas akcepton transe de la propra elektantaro,
kiuj ne estas forte malakceptata ekster sia propra elektantaro.
C.5 Se eksterordinare malmultaj voĉoj estis donitaj al kontrolkonsilio, tiam probable oni devus malhelpi, ke grupo kun tre malmultaj voĉoj ricevas lokojn. Pro tio:
Por tiaj kontrolkonsilioj, lokoj estas distribuataj tra korpo kies membroj estas civitanoj, kiuj estis determinitaj per lotumado. Tiuj civitanoj kutime estas de la ŝtato en kiu koncerna entropreno havas ĝian ĉefsidejon.
"Eksterordinare malmultaj voĉoj" povus ekz. signifi, ke la kontrolkonsilio de entrepreno ricevas malpli ol ĉirkaŭ 10-20% de tiuj voĉoj, kiujn oni averaĝe donas por entrepreno de la sama grandeco kaj la sama regiono.
C.6 Suplemento al la "40%" de paragrafo 4.1.d:
Aplikante la proceduron de 4.1.d al la reguloj en 4.1.e, povus esti plua regulo, tiel ke en kelkaj kazoj la sama voĉo ne povas esti uzata dufoje.
Ekzemplo: 10 voĉoj estas donataj en balotilo por kandidatoj-listo X por la unua alternativa kandidato, kaj kandidato de tiu listo ricevis kontrolkonsilio-lokon en la nombrado de naciaj voĉoj. Kiam la sama balotilo poste ankaŭ estas uzata en la nombrado de internaciaj voĉoj, tiam aldona regulo povas apliki:
Nur tiu unua alternativa kandidato (kaj sekve la al tiu kandidato ligita listo X) estas disponebla por tiuj 10 voĉoj; ne plu la dua alternativa kandidato aŭ la preferata kandidato, kaj sekve ne la du kandidatoj-listoj ligita kun ili. Kiel rezulto, tiuj 10 voĉoj ne plu povas esti uzataj por elekti alian liston.
Tio aplikiĝas al 40% de la voĉoj, se la proporcio de naciaj voĉoj estas pli ol 40% (al kiuj naciaj voĉoj tio aplikiĝas aŭ ne povas esti decidata per hazardo-proceduro). La ĝis 40% de la voĉoj, al kiuj tiu limigo aplikiĝas, ne kondukas al plua loko en la internacia nombrado: pro la depreno de lokoj venkitaj de naciaj voĉoj en la elekto-procedo de la internaciaj lokoj, laŭ 4.1.d.
a) En C.2 kaj C.7.b internacia parlamenta kunveno estas menciata, en C.2 ankaŭ ŝtatoj-komisiono. Tio unuflanke povas esti la institucioj menciataj en 2.2.d. Sed dum pli frua stadio laŭ "5.1 Eŭropo" anstataŭe eŭropaj institucioj estas uzataj.
b) Internacia parlamenta kunveno (vidu C.7.a) elektas homrajtoj-komisionon, kiu povas malpliigi la kundecidadon de la loĝantaro de unuopaj ŝtatoj pro rompo de homaj rajtoj (rilate 4.1 ĉe internacia elekto; rilate al la parlamenta kunveno de C.7.a). Kondamnita ŝtato perdas jare ekz. ĝis 5% de la normala porcio de la voĉoj de sia loĝantaro. Pli granda parto povas esti forprenata, se post la komisiono ankaŭ la parlamenta kunveno subtenas tion kun 2/3-plimulto. Membroj de la parlamenta kunveno, kiuj havas la ŝtatanecon de la koncerna ŝtato, ne povas voĉdoni.
c) La elekto de la kontrolkonsilio-membroj de la grupo loĝantaro okazas fine de ĉiu jaro (por ĉirkaŭ 4 jaroj): por kontrolkonsilioj kie la membroj de la grupo akciuloj estas elektataj en la monatoj antaŭe aŭ poste.
D. alternativaj kaj pli rektaj elekto- kaj decid-procedoj
D.1 Gazetaro / Amaskomunikiloj / Novaĵoj: Por montri diversajn opiniojn kaj vidpunktojn pli bone, povus esti sencoplene ke tiu 3‑grupoj-kundecidado ne estas aplikata por ĉiuj amaskomunikilaj entreprenoj. Se ekzistu tia escepto (kiel libervola alternativo), tiam ĝi devas havi ĉirkaŭ la jenajn limigojn, por malhelpi koncentrado de povo al malmultaj homoj:
La entrepreno devas esti kooperativo, tio signifas ĉiu kooperativano havas la saman nombron da voĉoj. Do kiu donas pli grandan financan kontribuon ne havas pli da voĉoj. (Plue: Por kooperativoj kun aliaj entreprenaj kampoj plue nur la 3‑grupoj-kundecidado aplikiĝas.)
Granda entrepreno devas havi pli ol 100.000 kooperativanojn. Aŭ pli detale:
1/10 A ĝis A
Por esti klasifikita kiel granda aŭ mezgranda entrepreno: krom la nombro da kooperativanoj aŭ la nombro da dungitoj aŭ financa valoro devas esti atingita.
La centra tasko de la entrepreno devas esti inform-perado kaj opini-formado.
D.2 rektaj + nerektaj voĉdonoj kun la 3‑grupoj-kundecidado: En kelkaj entreprenoj povas esti deziro, ĉe kelkaj voĉdonoj ne decidi en reprezenta kontrolkonsilio, sed preni rekt-demokratan vojon. Eblecoj por tio:
Ekz. ĉe la elekto de la entreprena estraro la akciuloj kaj la dungitoj de la entrepreno povas elekti mem. Iliaj voĉoj havas pezon konforme al iliaj proporcioj de voĉoj en kontrolkonsilio.
Tia procedo ne sencoplenas por la loĝantaro-reprezentantoj kaj por la dungitoj-reprezentantoj laŭ 4.2.b. Por tiuj la alternativoj estas:
Ili uzas siajn voĉdonrajtojn kiel ĝis nun
aŭ ili povas libervole fordoni siajn voĉdonrajtojn. Ekz. ĉiu loĝantaro-reprezentanto povas doni por kelkaj voĉdonoj sian voĉdonrajton al ĉiuj akciuloj. Tiel por ĉiu entrepreno aparta reago eblas je tio, ĉu prefere tre proksima kunlaborado kun akciuloj konvenas (ekz. ĉar la entrepreno estas kooperativo kaj granda parto de la elektantoj de loĝantaro-reprezentanto estas kooperativanoj kaj iliaj parencoj kaj konatoj) aŭ prefere pli da distanco al ili.
D.3 lokaj prizorgaj entreprenoj por energio kaj akvo: Por tiuj oni povas konsideri, ĉu prefere D.1 aŭ 3‑grupoj-kundecidado konvenas (ambaŭ alternativoj eblas ankaŭ por komunumaj entreprenoj). Oni povus pensi je solvo simile kiel en D.1, la konsumantoj tiam estus konforma al la kooperativanoj. Sed energion kaj akvon oni ofte ne ricevas el la lokoj, kie la konsumantoj de prizorga entrepreno vivas. Tio prefere apogas la uzon de 3‑grupoj-kundecidado, ĉar pere de la loĝantaro-reprezentantoj ankaŭ homoj povas esti reprezentataj kiuj vivas ĉe la fontoj de energio kaj akvo.
E. pli malgrandaj mezgrandaj entreprenoj
Estas granda diferenco ĉu entrepreno kun 100 dungitoj
havas ĉiujn laboristojn en unu sola malgranda komunumo
aŭ ĉu tiuj laboristoj disvastiĝas en 10 grandaj urboj.
En la unua kazo, intereso pri kundecidado certe estas pli granda en la loĝantaro (se ne ekzistas apartecoj en la dua kazo).
Sekve, por entreprenoj kun 100-500 dungitoj (aŭ konforma financa valoro), povus ekzisti reguloj, per kiuj nur estas nediviga, ke estas kundecido kun 3 grupoj en tiuj entreprenoj. Por havi tian kundecidadon ĉe tiuj entreprenoj, necesas voĉdonado: de la loĝantaro aŭ de la dungitoj.
E.1 Voĉdonado de la loĝantaro:
Per lotumado civitanoj fariĝas membroj de decido-korpo, kiu, pete de 1,000 subtenantoj, decidas ĉu tiu kundecidado estas enkondukata en entrepreno.
En ĉiu ŝtato, kiu partoprenas ĉi tiun kundecidadon, ekzistas almenaŭ unu tia decido-korpo.
La kundecidado estas enkondukata en entrepreno, se estas simpla plimulto por tio en la decido-korpo.
E.2 Voĉdonado per dungitoj de la koncerna entrepreno:
Fazo 1: 10% de la dungitoj de la entrepreno devas konsenti ene de 2 monatoj.
Fazo 2: En pluaj 2 monatoj, dungitoj povas aprobi kaj malakcepti: La kundecidado aplikiĝas se la plimulto de la voĉoj aprobas ĝin.
Aŭ ĝis malakcepto aŭ kaze de sukceso ĝis al la enkonduko de tiu kundecidado, inkluzive de la elekto de la entreprena estraro:
10 iniciatintoj estas protektataj de maldungo.
La kompanio ne rajtas translokigi ĝian ĉefsidejon al alia ŝtato.
Por F.1 ĝis F.3 aldone la pli rekta kundecidado laŭ D.2 uzeblas.
F.1 Entreprena profito: La kontrolkonsilio decidas pri la uzo de entreprena profito.
F.2 Pliigo kaj malpliigo de kapitalo (ekz. eldoni novajn akciojn): Por tio plimultoj necesas en la kontrolkonsilio kaj la akciula kunveno.
F.3 Translokado de la ĉefsidejo de entrepreno al alia ŝtato: Por tio plimultoj necesas en la kontrolkonsilio kaj la akciula kunveno.
F.4 rajto je definitiva decido ("Letztentscheidungsrecht"): La "rajto je definitiva decido" de la ĝenerala kunveno (kunveno de la akciuloj) de kompanio, kiu ekzistas laŭ § 111 IV AktG en Germanio, devas esti forigita. Ĉi tiu leĝo ebligas al la estraro prezenti iujn decidojn, se la kontrolkonsilio ne konsentas, al la ĝenerala kunveno por decido.