eo fr eo eo eo eo eo pt it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo lt eo lt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl en eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ar az uz ru bg ca hbs_lat cy da de el en es et eu fa fi fr lt he hbs_lat hu hy it ja ka uz ko lv ml ms nl nb nb pl pt io ro ru en hbs_lat en sk sl hbs_lat sv th tr oc fy vi zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Carmen, en esperanto Karmeno[1], estas persono simbolanta pasian hispaninon.
Ŝi diskoniĝis per kvarakta opero de Georges Bizet, libreto de Henri Meilhac kaj Ludovic Halevy laŭ la samtitola novelo de Prosper Mérimée.
La rakonto okazas en Sevilo ĉirkaŭ 1820.
Unua akto[redakti | redakti fonton]
Karmena estas batalinta cigaristino arestita de la kaporalo Don Jose . Li estas fianĉo de Miĥaela, sed enamiĝas je Karmena kaj lasas ŝin eskapi post ŝi rendevuis lin.
Dua akto[redakti | redakti fonton]
Don José, ĵus liberigta el malliberejo kie li estis pro la eskapo de Karmen', alvenas en la trinkejo kie ŝi rendevuis lin. En la trinkejo estas la leŭtenanto Zunjiga kiu amindumas Karmen-on. La du homoj ekduelas kiam ekvenanta kontrabandaro apartigas ilin. La regimento de Don José retretante foriras kaj li fuĝas kun la kontrabandaro kaj Karmen.
Tria akto[redakti | redakti fonton]
En la kontrabandara montara rifuĝejo Karmena jam laciĝas de Don Jose, kies fianĉino alvenas por informi lin pri lia mortanta patrino. La toreisto Escamiljo rendevuas Karmenon al la proksima Sevila toreado.
Kvara akto[redakti | redakti fonton]
En Sevilo, la toreado iĝas la triumfo de Escamiljo kiu aperas je la brakoj de Karmena. Alvenas Don Jose kiu petas al Karmena reveni kun li. Ŝi lin forpuŝas, kaj Don Jose ŝin mortigas.
Karmen' estas la plej fama el la francaj operoj, kaj la plej ludita el ĉiuj operoj.
Karmen' situas inter la opereto kaj la tragedio, enhavanta ĉion kio estas ŝatata de la ĝenerala publiko: ĝojaj ritmoj, dancaj muzikoj, facile memoreblaj arioj, k.t.p. Sed tiu leĝereco estas subtenita de serioza temo pri pasia tragedio kiun nur morto solvos, kaj stila, pentranta bone komponita muziko. Carmen proksimiĝas al variaj ĝenroj sen inkludiĝi al neniu. Eble tio estas la fonto de ĝia sukceso.
En Esperanto[redakti | redakti fonton]
František Vaněk tradukis en esperanton la eron Habanero.
Radio 3ZZZ, 20 Sep 2004 - Troviĝas en la elsendo kanto de Veselin Damjanov el la opero Karmen'.
En 2011 ekis projekto de la esperanta ĥoro Interkant' prepari spektaklon kun eroj el la opero Karmen', sub gvido de Franjo Leveko. Sama ĥoro jam antaŭe sukcese koncertis per eroj el la Kanto Ĝenerala de Nerudo kaj Mikiso Teodorakiso.
Nomo[redakti | redakti fonton]
María del Carmen estas ofta nomo por hispaninoj. Tamen itallingve Carmine estas vira nomo.
Simboleco[redakti | redakti fonton]
Kategorio Carmen en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
De Romantikismo, Carmen, Don Juan, kaj Don Kiĥoto estas simboluloj de la nacia karaktero de hispanoj.
Referencoj[redakti | redakti fonton]
Komuneja kategorio kun loka ligilo sama kiel en Vikidatumoj
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 03:25, 16 aŭg. 2015.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj