eo es eo en eo eo en io eo eo eo eo eo en eo eo eo de es es es lt eo eo eo sl eo es eo war eo ca eo de eo pl it eo fr ru it pl eo be pt nb eo de eo ja nl pl eo eo en eo eo eo en it it eo eo eo ru eo eo eo eo eo eo pt eo eo it eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo pl pl pl pl tr pl de gl de pl pl pt en pl en pl cy pl pl pl pl pl pl pl en pl pl en en pl en pl eo pl pl pl it en pl pl pl pl pl eo en pl pl pl pl en fr pt pl pl pl pl pl pl pl pl pl pl pl en pl pl de pl pl pl pl en de de en pl pl pl eo eo eo es pl pl es eo eo eo eo eo eo eo eo nl eo de pl nl eo eo eo en eo it it es eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo tt nl de am an da ar en az ku uz de ru sv bg br hbs_lat ca id mzn tt hbs_lat vi da de el en es et eu fa fi et nn fr lt he hbs_lat it hu hy id fr es is it ja jv ka kk fi ko cs it nl lt lv ru en be mr ru ru nl nb nb fr ta cs als pl pms pnb es pt io ro ru ru bxr es jbo en hbs_lat en sk sl hbs_lat sv en ta en th tr tr oc tyv fy ur uz fr fi vi tr pl he zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
ukraine: ЛbBiB, ruse: ЛbBoB, pole: Lwów, germane: Lemberg
Vido al Malnova Urbo el urbodoma turo. Maldekstre kupolo de dominikana preĝejo.
Loko de Monda heredaĵo de UNESCO
L'viv – the Ensemble of the Historic Centre
Lvivo, Leopolo[1] aŭ ĝis 1990 laŭ la rusa kaj pola formoj Lvovo (ukraine: ЛbBiB - L'viv, ruse: ЛbBoB - L'vov, pole: Lwów, germane: Lemberg, latine: Leopolis, hungare: Ilyvó) estas urbo en okcidenta Ukrainio kun 830.000 loĝantoj. Ĝi estas la administra centro de Lviva provinco (oblasto), ĉefa kultura centro de Ukrainio kaj unu el plej grandaj centroj de la pola kulturo.
La urbo estas la sidejo de multaj industrioj, superaj lernejoj (Lviva Universitato nomita laŭ Ivan Franko, Lviva Nacia Politeknika Universitato "Lviva Politekniko"), filharmonia orkestro, kaj de Lviva teatro de opero kaj baleto. La historia urbocentro estas Monda Kulturheredaĵo de Unesko.
5 Esperanto en Lvivo
Historio[redakti | redakti fonton]
Tombejo de defendintoj de Lvovo
La preĝejo de dominikanoj
La vido al urboplaco
La Latina Katedralo en Lvovo
Lvovo nun Lvivo, la rotondo de la Panoramo pri Racławice kun la fama pentraĵo de pola pentristo Wojciech Kossak , ĉirkaŭ la jaro 1900. Post la dua mondmilito, oni portis la pentraĵon al Vroclavo kun parto de la kolekto de la Institucio Ossoliński
La urbo estis fondita en la 13-a jarcento fare de reĝo Danilo Halickij de la reghlando de la Rutenoj de Haliĉio-Volinio; li ĝin nomis laŭ sia filo, Lev (antaŭnomo, kiun oni povas traduki kiel Leono). Ĝi anstataŭis Haliĉ kiel ĉefa urbo de la regiono.
Kvankam la unua mencio en la kronikoj datiĝas de 1256, arkeologiaj serĉadoj montris, ke estis iaj barakaroj jam en la 6-a jarcento. Ĉe la komenco de la historio la regiono estis enkorpigita en Grandmoravion, poste ĝi fariĝis pridisputata loko inter du naskiĝantaj ŝtatoj: Pollando dum la reĝado de Mieŝko la 1-a, ĉefo de la Polanoj, kaj Kjevio. Oni opinias, ke Mieŝko estris la regionon inter 960 kaj 980. Laŭ la kroniko de Viktor, en 981 ĝi estis konkerita de Vladimir la Granda, grandprinco de Kievo.
En 1323 finiĝis la Romanoviĉa dinastio, loka branĉo de la Rjurika dinastio. La urbo ekapartenis al la heredinto de la Romanoviĉ dinastio (per lia patrino), Boleslaso de Mazovio (same per sia patro heredinto de la Piasta dinastio). Li sin nomis Jurij kaj adoptis la grekan ortodoksan religion de la Kievianoj, sed li ne ricevis la subtenon de la nobeluloj, kiuj lin venenis. Lvovo estiĝis pola kaj en 1356 jaro Kazimiro la Granda, pola reĝo donis al ĝi urborajtojn laŭ la Magdeburga juro. En 1722 jaro, post la unua dispartigo de Pollando okupanta Aŭstrio ŝanĝis la nomon de Lvovo al Lemberg kaj estigis ĝin la ĉefurbo de la Galicia Reĝlando. Lvovanoj partoprenis en polaj ribeloj (novembra kaj januara).
20a jarcento[redakti | redakti fonton]
En 1914 la cara armeo okupiĝis ĝin, tamen en 1915 ĝi denove estis okupita de la aŭstra armeo. Dum la falo de Aŭstrio-Hungario komencis la batalo inter poloj kaj ukrainoj. En 1918 Lvivo fariĝis urbo de Pollando. La defendantoj de Lvivo en la pola estas nomataj Orlęta Lwowskie - "Lvovaj Agloj". Ĝi restis pola urbo ĝis 1939.
En la komenco de la Dua Mondmilito okazis la Batalo de Lvovo inter polo kaj germanoj kaj poste ĝi estis prenita de sovetanoj dum la Lvov-Sandomierz Ofensivo.
La Lvova Ribelo (en pola: powstanie lwowskie, akcja Burza) estis armita insurekcio fare de la sekretaj fortoj de la Pola Enlanda Armeo (en pola: Armia Krajowa) nome de la Pola Rezistomovado kontraŭ la okupacio fare de Nazia Germanio de la urbo Lwów aŭ Lvovo (nune Lviv, Ukrainio) en la lastaj stadioj de la Dua Mondmilito. Ĝi startis la 23an de julio 1944 kiel parto de sekreta plano lanĉi la tutlandan insurekcion kodnomita Operaco Tempesto antaŭ la avanco de la Ruĝa Armeo, kiu finfine liberigis la urbon.
En 1970 sovetanoj detruis la tombejon de Lvovaj Agloj. Post sendependiĝo de Ukrainio en 1991 ĝi komencis aparteni al tiu lando. Lvovo estas hodiaŭ unu el plej grandaj centroj de poloj en Ukrainio.
En jaro 2012 urbo gastigas Eŭropan Futbal-Ĉampionadon 2012. Dum la t.n. "Revolucio 2013" au "Ukrainia Printemo" ankaŭ en Lvovo aperis Eŭromajdano (vidu la foton).
La manifestacioj en la Eŭromajdano (Eŭrop-placo) en Lvivo / Lvovo sur la Placo de Taras Ŝevĉenko la 24an de novembro 2013
Transporto[redakti | redakti fonton]
Fervoja transporto[redakti | redakti fonton]
Lvov estas grava urbo en fervoja transporto, ĉar tra la urbo veturas direktaj trajnoj interalie al Kievo, Uĵhorodo kaj al Pollando.
Tramtransporto[redakti | redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Tramtransporto en Lvivo.
Hodiaŭ, la tramvojo de Lvivo trairas 10 liniojn sur 75 kilometroj da trakoj kun proksimume 220 veturiloj. Antaŭe en malbona stato, multaj trakoj estis rekonstruitaj en 2006, kaj eĉ pli estas rekonstruotaj en la sekvaj jaroj. La plej multaj tramoj estas de tipo Tatra "KT4", produktitaj de ĉeĥa fabriko ČKD. Pli malnovaj tramoj Tatra "T4" veturas nur sur la dua linio. Antaŭmilitaj veturiloj de Gothaer Waggonfabrik, kiuj estis konstruitaj post 1910, estas uzataj nur por vivtenado kaj utilecaj celoj. Lastatempe Lvivo akiris 20 reviziitajn kaj modernigitajn tramojn "KT4" antaŭe uzitajn en germanaj urboj Erfurto kaj Gera, temas pri la unua aĉetado de novaj tramoj ekde la sendependeco de Ukrainio.
Gravaj personoj[redakti | redakti fonton]
Panoramo de Lvivo de la Kastelo
La ĉefa fervoja stacidomo de Lvivo, konstruita dum la aŭstria epoko de Władysław Sadłowski en 1903.
La palaco de la familio Potocki en Lvivo / Lvovo
płk. Marceli Jastrzębiec - Śniadowski
Roman Longchamps de Berier
Leopold Ritter von Sacher-Masoch
Johann Wilheim von Tscharner
Aŭstra-hungara komponisto Franz Doppler naskiĝis en la iama Lemberg.
Ĝemelurboj[redakti | redakti fonton]
Freiburg en Germanio ekde 1989
Esperanto en Lvivo[redakti | redakti fonton]
En 1906, ekestis en Lvivo, tiuepoke kiel Lembergo apartenanta al Aŭstrio-Hungario, la unua Esperanto-Grupo de pollingvanoj. Pliajn detalojn vd. en la artikolo "Esperanto en Ukrainio.
Helena Hempel kaj Stanislavo Lazica propagandis Esperanton tie.
En Lvovo mortis Stefan Miĥolalski kaj Aleksandr Koroleviĉ.
Franz Zwach iĝis esperantisto en Lvovo.
Lvovo estas naskiĝurbo de Paro Fels kaj Vlado Jukl.
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Retejo de la Fervoja Stacio de Lvivo
Referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ Societo Esperanto en Leopolo; Pola Esperantisto, februaro 1907, p. 1
Urbo kun ŝablono Geokesto
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 13:17, 7 feb. 2019.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco