eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo pt eo eu eo eu eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo it eo pt eo eo eo eo lt id eo eo eo eo eo fi lt ur fi eo ja eo fi eo eo eo eo ur eo fi lt fi fi de eo io eo it eo eo it eo en it eo eo eo eo en eo it it eo fr eo eo eo eo nl pt eo eo eo io eo eo it eo eo eo eo eo eo sv eo eo eo eo eo eo io eo eo eo it io eo eo eo nl eo it it de eo es eo eo eo eo eo eo it eo eo eo sv eo eo eo eo eo eo pt eo eo en sl en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo it eo eo eo hbs_lat eo es eo es it es eo eo it en eo pt hbs_lat eo eo eo sq eo eo eo hbs_lat pt en eo eo eo gl it eo eo eo eo pt eo eo eo eo es eo eo eo pt it es eo eo it eo eo eo pt eo eo eo eo pt en eo it eo fr eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo it eo eo eo fr es pl eo eo es eo eo eo en en eo it eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv eo ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr fi eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ar az ru bg bn hbs_lat ca hbs_lat cy da fr el en es et eu fa fi fr fy de lt he hi hbs_lat hu hy it id es is it ja jbo jv ka kk ko cs it lb lt lv ml be ms my ne nl nb nb es fr it pa pl pt ro ru sa jbo en sd hbs_lat en sk sl sq hbs_lat sv ta en th ceb tr fy ur uz vi pl xmf he zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Ŝanĝoj al ŝablonoj aŭ dosieroj en ĉi tiu versio estas kontrolendaj. La stabila versio estis patrolita je 3 dec. 2016.
Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas ĝermo.
Helpu al Vikipedio plilongigi ĝin. Se jam ekzistas alilingva samtema artikolo pli disvolvita, traduku kaj aldonu el ĝi (menciante la fonton). Bonvolu aldoni parametron por plibone kategoriigi la paĝon.
Parto de serio pri
Fiziko de kondensita materio
Genetiko (Enkonduko al genetiko)
Matematika kaj teoria biologio
Scienco, teĥnologio kaj socio
Filozofio kaj historio de scienco
v • d • r
Kosmoscienco (aŭ kosmologio de greka koσuoλoYίa – kun la proksimuma signifo scienco pri la universa ordo) estas teoria branĉo de la fiziko kiu temas pri plena konstituo, formo, deveno, evoluo, ktp. de la universo aŭ kosmo, prenita kiel tuto.
1 Tipoj de kosmologio
Tipoj de kosmologio[redakti | redakti fonton]
Antikvaj kosmologioj[redakti | redakti fonton]
Moderna kosmologio[redakti | redakti fonton]
Moderna kosmologio, laŭ sciencologoj, komenciĝis kiam Edwin Hubble (1889-1953) observis ke la universo estas en ĉiama kaj kontinua ekspansio. Pliprecize, li malkovris ke al kiu ajn direkto oni rigardas, la galaksioj malproksimiĝas el la tero per rapido kiu estas proporcia al ilia distanco el ni. Alivorte, la universo estas ekspansianta, kaj tio signifas ke en pasinteco la objektoj kiuj ĝin konstituas devis esti multe pli proksimaj unu al la alia ol kiom ili nun estas. Tiu malkovro eliminis multajn kosmologiojn de la pasinteco, lasante liberan kampon nur al du: la teorio de la Praeksplodo (Big Bang) de Georges Lemaître (1927), kaj la teorio de la Stacionara Universo (1948) de Hoyle. La teorio de la granda eksplodo asertas ke la universo estas ekspansianta ekde certa komenca kondiĉo de grandega denseco kaj kaj varmega temperaturo, el kiu originis grandega eksplodo okazinta en la pasinteco kies efikoj daŭras ankaŭ nun. Tiu kosmologia teorio estas hodiaŭ la plej akceptita inter la sciencistoj.
La teorio de Stacionara Universo, konata ankaŭ kiel teorio de la “kontinua “kreado”, provas ekspliki kiel la universo povas ekzisti de ĉiam kaj esti ĉiam la sama, sen bezono de iu ajn kreinto. La vorto "stacionara” signifas ke la universo estas ĉiam en movo, sed kun lokaj karakterizoj meze nevariaj tratempe. Sed kiel tio eblas, se intertempe la universo ekspansias? Fakte, ekspansio implicas malpliiĝon de la denseco... Por savi la modelon, Fred Hoyle kaj aliaj postulis ke en la universo “kreiĝus” kontinue materio, kvante tiom eta ke niaj pereksperimentaj kontroloj ne povas kapti, sed sufiĉa por plenigi la spacon restantan vakua pro la galaksia ekspansio: tiel ke se la galaksioj malproksimiĝas, je ili kreiĝas novaj kiuj plenigas la spacon vakuan. Tiu teorio estis la sola alternaivo al tiu de la Big Bang, ne kontraŭanta la konstaton de Hubble, nome la malproksimiĝo de la galaksioj. Hoyle akre oponis kontraŭ la hipotezo de la grandega eksplodo pro tio ke akcepti, ke la universo havas vivtempon finitan signifus akcepti la neprecon de la komenca kreado. Do, de Dio kreinta!
Sed tiam estis malkovrita la funda kosma radiado (1964), kiu signis la finon de la teorio de la Stacionara Universo. La kosma radiado ekaperis, laŭ la kompleksa teorio, 379.000 jarojn post la grandega eksplodo: kaj tio kontraŭas la stacionaran universon dum koincidas kun la postuloj de la granda eksplodo.
Sed ĝis kiam teorio savas sian rajton helpi la homan menson en la komprenado pri la origino kaj fomiĝo de la universo?
Bibliografio[redakti | redakti fonton]
Stephen Hawking - Leonard Mlodinow - Il grande disegno, Arnoldo Mondadori, Milano, 2011 Giancarlo Cavalleri, l’Origine e l’evoluzione dell’universo, Tecniche nuove, Milano. MiĉaelHeller, Nuov FISICA E NUOVA TEOLOGIA, San Paolo, 2009.
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Kosmologio de Martinus - nesciencaj kosmologioj ankaŭ ekzistas, ekzemple la kosmologio de Martinus.
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
The experiences of Sobral and Prince, will be repeated in the space. Em português.
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 08:48, 3 dec. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj