eo eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo pl eo eo pt eo eo eo eo en eo es eo fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es es eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr fi eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl am an ar fr az de ru bg bn br ca mhr hbs_lat vi cy da de el en es et eu fa fi et fr fy lt he hi hbs_lat hu hy id is it ja ka kk ta ko it it lt lv en ml ms nl nb nb pl ps pt ro ru en hbs_lat en sk sl et sv ta th ceb tr fy ur uz vi xmf da zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Akada lingvo en kojna skribo
La akada lingvo estas lingvo parolita de Akadanoj, por kiu la babilona kaj la asiria estas dialektoj. Akada lingvo parencas al malnovhebrea kaj araba. La akada servis kiel komuna lingvo por la popoloj de sud-okcidenta Azio dum 300 jaroj ekde 9-a jc a.K. La lingvo estis uzita dum ĉirkaŭ 2500 jaroj en Mezopotamio.
Skribo kaj sonsistemo[redakti | redakti fonton]
La akada lingvo uzis kojnoskribon, kiu havis pli ol 600 signojn por vortoj kaj silaboj. La sonsistemo enhavis 20 konsonantojn kaj 4 mallongajn vokalojn (a,e,i,u), kiuj havis ankaŭ longajn versiojn.
La substantivo estis deklinaciebla en nominativo, akuzativo kaj genitivo. Substantivoj havis singularon, pluralon kaj, en restoj la dualon, ĉefe ĉe substantivoj, kuj nomas parajn korpopartojn (ekz. piedoj, okuloj).
Ĉe verboj ekzistas - diference disde la pli malfruaj semidaj lingvoj - ankoraŭ sistemo de tempoj, ne aspektsistemo kiel ekz. en la araba. Ĉi tiuj tempoj estas: Prezenco, preterito, perfekto kaj stativo. La prezenco estis ankaŭ uzata por esprimi la futuron. krome verboj havas la substantivan formon infinitivo kaj la adjektivajn formojn verba adjektivo kaj participo, La modoj de la akada estas indikativo, imperativo, subjunktivo kaj ventivo. Krome estas modalaj formoj, kiuj esprimas pozitivajn kaj negativajn dezirojn, malpermesojn kaj certigon: voluntativo resp. kohortativo, prekativo, vetitivo, prohibitivo kaj la certiga formo.
Lingvohistorio[redakti | redakti fonton]
2300 a.K. - La akada lingvo disvastiĝis dum regado de Sargono.
2000 a.K. - La akada anstataŭigis sumeran, kiel parollingvon de suda Mezopotamio.
9-a jc a.K. - Babilona dialekto de akada lingvo fariĝis "lingua franca" en sud-okcidenta Azio.
7-a jc a.K. - Aramea lingvo fariĝas dominanta lingvo de la regiono.
1-a jc p.K. - Ĉiuj fontoj indikas, ke la akada lingvo jam ne uzatis.
19-a jc p.K. - Akada lingvo estis deĉifrita de sciencistoj.
Interalie, danke al la kleriguloj de antikva Babilonio, kiuj tradukis akaden sumerajn tekstojn, estis ebla por modernaj filologoj kompreni sumerajn tekstojn. Vidu bibliotekon de Ninivo.
Literaturo[redakti | redakti fonton]
1986/1989: Cherpillod, André. Akada (asirobabilona) Leksikono. Akada-esperanta leksikono kun esperanta-akada indekso. 2-a eld. kompletigita, Courgenard: Cherpillod 1989, 86 p. ISBN 2-906134-08-2 (1-a eld. 1986)
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Esperanta traduko de la lernolibro "Introduction to Akkadian" from Richard Caplice
Detala enkonduko de la akada (en la angla)
Promotora Española de Lingũística (en la hispana)
Gramatiko, prononcado, historio ktp. (en la angla)
v • d • r
Lingvistiko • Interlingvistiko • Planlingvo • Lingvaj familioj • Lingva filono • Senparenca lingvo
alfabetorde • laŭ ISO 639 • laŭ familio • laŭ parolantaro • laŭ skribsistemo
nombroj • Saluti • danki • idiotismo kaj idiotismaj esprimoj
Mortaj lingvoj de Azio
Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligojn
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 08:47, 23 okt. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj