eo eo eo eo eo la es en eo de eo eo eo eo eo eo eo es eo oc eo eo eo oc eo en en eo ca fr eo en eo de cs de eo eo eo en eo de fr eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo pl eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo it de es eo es de de de es eo eo eo de eo eo eo eo it eu eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr fi eo eo it eo eo ro eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl de am an da ar en az de lt ru sv bg bn br hbs_lat ca mhr id ckb it hbs_lat vi cy da de fr hsb el ca en es et eu ast fa fi nn fr it da fy de hu ja gd lt de ku he hi hbs_lat it tl hu hy it id fr es is it ja jv ka az kk ta ko de ku sk pl cs it it lb it en nl lt lv en en en be mr ru ms my en it nds ne nl nb nb fi fr ta pa id cs es en als pl pms pnb pt io de ro ru bxr es jbo en sv hbs_lat en sk sl et sq hbs_lat nl sv hu en ta en th ceb tr oc en en ug fy ur uz fr fi vi en tr pl zh fr xmf he da zh fr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Frankfurto ĉe Majno - Vikipedio
El Vikipedio, la libera enciklopedio
732688 (stato 2015-12-31) [fonto: landa statistika oficejo]
Malnova poŝtkodo de antaŭ 1993
v • d • r
Frankfurt am Main [FRANKfurt am Majn], esperantlingve Frankfurto ĉe Majno, estas la plej granda urbo en Hesio kaj la kvina plej granda urbo en Germanio. Fine de la jaro 2015 la komunumo havis 732688 loĝantojn. 29 procentaĵoj de la logantaro estas eksterlandanoj. Frankfurt estas eksterdistrikta urbo, sed ĝi administre apartenas al la distriktaro Darmstadt - la sudo de Hesio. La urbo havas universitaton, diversajn altlernejojn, muzeojn kaj bibliotekojn kaj estas fama financmetropolo kun multaj bankoj, interalie la Eŭropa Centra Banko. Ĉi tie troviĝas unu el la plej grandaj flughavenoj de Eŭropo. La urbo estas la koro de la ekonomia regiono Rejno-Majno.
En la urbo naskiĝis la fama germana poeto Johann Wolfgang von Goethe. Frankfurto havas longan historion kiel bazarejo por libroj. Ankoraŭ hodiaŭ okazadas ĉi tie unu el la plej gravaj librofoiroj. Multaj konataj eldonejoj havas ĉi tie sian sidejon.
8 Monda Ĉampionado de Futbalo 2006
Ĉirkaŭ la centra placo "Römerberg":
domgrupo "Römer" kun urbodomo kaj Imperiestra Salono (eksa kronadejo de germanaj imperiestroj)
vico da trabfakaj domoj, novkonstruitaj en stilo tre multe trovebla ĝis la Dua Mondmilito
domo "Wertheim", unu el tre malmultaj trabfakaj domoj en la urbocentro kiu restis post la milito
Bartolomeo-preĝejo, populare nomata "Dom" (katedralo)
elfositaj romiaj kaj mezepokaj muroj
muzeoj: pri urba historio, pri ludiloj, Schirn (arta ekspozicio) k. a.
malnova operejo (nun uzata ĉefe kiel koncertejo)
malnova juda tombejo (nur rigardebla de ekstere aŭ kun gvidanto)
preĝejoj: Leonhardt, Katharinen, Liebfrauen
muzeoj: pri judoj, pri prahistorio, pri Goethe, pri moderna arto
superrigardoj: senkoste de Zeilgalerie; pli alta, sed pagenda de Maintower
Je la alia flanko de Majno troviĝas la kvartalo Sachsenhausen, kies malnova parto estas fama pro siaj trinkejoj. Tie troviĝas multe pli da malnovaj trabfakaj domoj (sed ankoraŭ pli multaj kaj pli pitoreske en kvartalo Höchst, plej ofte nur konata pro siaj kemiaj fabrikoj). Ĉe la Sachsenhausen-a bordo estas multaj muzeoj, ekz. pri arkitekturo, pri filmoj kaj la fama arta ekspozicio "Städel".
ĉina ĝardeno (tuj ekster la centro)
Palmĝardeno (kun vitraj domoj, pagenda)
naturhistoria muzeo Senckenberg (fama pro dinosaŭro-skeletoj)
mono-muzeo de la germana ŝtata banko (senkosta)
pliaj vidindaĵoj en Höchst, ekz. la palaco de industriisto Bolongaro
rondveturo per historia tramo "Ebbelwei-Express"
Servoj[redakti | redakti fonton]
Historio[redakti | redakti fonton]
Frankfurto havis longan historion de memreganta urbo. Dum la periodo de la Sankta Romia Imperio, ĝi estis libera regna urbo, post la Viena Kongreso de 1816 ĝis 1866 eĉ sendependa urboŝtato, la libera urbo Frankfurto.
En la jaro 1848 renkontiĝis en la Paulskirche en Frankfurt la unua libere elektita Nacia Asembleo de Germanujo.
Ekonomio[redakti | redakti fonton]
Henninger-bierfarejo estis grava bierfarejo en Frankfurto. La bierfarejo havas siajn radikojn en la bierfara domo de Eberhard Stein el 1655. Nun ĝia posedanto estas la Radeberger grupo kaj ĝi ankoraŭ ekzistas kiel varomarko.
Publika transporto[redakti | redakti fonton]
La publikan transporton de suda Hesio kunordigas Rhein-Main-Verkehrsverbund (RMV). Vidu tie por biletaj informoj.
Longdistancaj kaj regionaj trajnoj: Frankfurto havas grandan kapostacion okcidente de la centro. Sub resp. apud la ĉefa flughavena halo ekzistas du fervojstacioj: La unua, pli malnova, estas nun uzata de regionaj kaj lokaj trajnoj, ĉe la dua haltas longdistancaj. Ankaŭ la suda stacio (en Sachsenhausen) havas konsiderindan rolon por fervojoj.
Lokaj (ĉirkaŭurbaj) trajnoj: Por la tiel nomata S-Bahn (simbolo ) ekzistas tunelo de la ĉefstacio al la urbocentro kaj plu sub Majno al la sudoriento. Tiu ĉefa akso transprenas ankaŭ funkcion de metroo. De ĝi la linioj disradias al la ĉirkaŭantaj urboj. Ankaŭ la okcidentaj kvartaloj kaj la flughaveno estas tiel konektitaj kun la centro.
Enurba trafiko: kerno estas reto da metrooj (simbolo (simbolo ) kun tri ĉefaj aksoj (iom tramecaj, vidu tram-metroo). De la nord-suda ĝi pluveturas ankaŭ al la apudaj urboj Oberursel kaj Bad Homburg. Krome ekzistas tramoj kaj busoj.
Amaskomunikiloj[redakti | redakti fonton]
Frankfurter Rundschau (prononco [FRANKfurta RUNTŝaŭ], mallonge FR) estas germana nacia gazeto. Ĝi fondiĝis en Frankfurto ĉe Majno kaj havas sian centran redakcion tie. Gazetaj eldonoj ekde la 1-a de aŭgusto 1945 aperas ĉiun lundon ĝis sabaton. La mempriskribo de la Frankfurter Rundschau kiel "maldekstre liberala" fontas de la ĉefa redaktoro el la unuaj jaroj de la gazeto, Karl Gerold (1906-1973).
Frankfurter Allgemeine Zeitung (mallonge FAZ) estas germana nacia gazeto. Ĝi fondiĝis en Frankfurto ĉe Majno kaj havas sian centran redakcion tie. Gazetaj eldonoj ekde la 1-a de novembro 1949 aperas ĉiun lundon ĝis sabaton.
Frankfurter Neue Presse (prononco [FRANKfurta noje PREse], mallonge FNP) estas germana regiona gazeto. Ĝi fondiĝis en Frankfurto ĉe Majno kaj havas sian centran redakcion tie. Gazetaj eldonoj ekde 15-a de aprilo 1946 aperas ĉiutage (la dimanĉa eldono nomiĝas Neue Presse am Sonntag).
Famuloj[redakti | redakti fonton]
En la urbo mortis hungara bankisto Lipót Baranyai.
Monda Ĉampionado de Futbalo 2006[redakti | redakti fonton]
Frankfurto estis unu el la gastigantaj urboj de la Monda Ĉampionado de Futbalo 2006
Inter la 9-a de junio kaj la 9-a de julio 2006 en Germanio okazis la Futbala Mondpokalo, inter alie en Frankfurto. En la tute alikonstruita stadiono kun fermebla tegmento en arbarego sude de la urbocentro, kiu dum la turniro havis 43.324 sidlokojn, okazis pluraj matĉoj.
Dum la tiama tempo estis videblaj tiom multe da germanaj flagoj tra la tuta germanujo, kiom ne estis videblaj ekde la dua mondmilito. Kelkaj el tiuj flagoj ankoraŭ restas hisitaj hodiaŭ en individuaj ĝardenoj aŭ balkonoj tra Frankfurto.
Ekzistis pluraj ofertoj por futbalemuloj, kiuj alvojaĝis sen enirbiletoj stadionaj kaj ne plu ricevis tiajn biletojn nigramerkate, tamen vidi la matĉojn – unu el ili estis la Majna Areno, ekranego meze de la rivero Majno en Frankfurto kaj spektejo kun miloj da sidlokoj je la riverbordo.
La Majna Areno (vidu priskribon en la teksto)
Partneraj urboj[redakti | redakti fonton]
Frankfurto havas partnerajn rilatojn kun la sekvaj urboj:
Lyon (Francio), ekde 1960
Birmingham (Britio), ekde 1966
Milano (Italio), ekde 1971
Kantono (Guǎngzhōu) (Ĉinio), ekde 1988
Budapeŝto (Hungario), ekde 1990
Prago (Ĉeĥio), ekde 1990
Granado (Nikaragvo) ekde 1991
Krakovo (Pollando) ekde 1991
Yokohama (Japanio) ekde 2011
Urboamikecaj rilatoj krome ekzistas kun la sekvaj urboj:
Kairo (Egiptio) ekde 1979
Tel-Avivo (Israelo) ekde 1980
Toronto (Kanado) ekde 1989
Leipzig (Germanio) ekde 1990
Dubajo (UAE) ekde 2005
Esperanto[redakti | redakti fonton]
La Esperanto-Societo Frankfurto estas unu el la plej tradiciaj Esperanto-kluboj de Germanio. Unuaj aktivaĵoj de la societo okazis dum la jaro 1904. Dum la frua 20-a jarcento en la urbo propagandis Karl Wallon.
En la kvartalo Sachsenhausen, en Fritz-Kissel-Siedlung, troviĝas tri stratoj, kies nomoj rilatas al Esperanto: Esperantostraße, Ludwig-Zamenhof-Weg kaj Carl-Barthel-Weg.
En Frankfurto okazis la 2-a SAT-Kongreso 1922 kaj la 18-a Germana Esperanto-Kongreso (1929).
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
paĝoj de la urbo, germanlingvaj
paĝoj de la urbo, anglalingvaj
urba panoramo de Frankfurto ĉe Majno
Ĉi tiu teksto estas prenita el la Enciklopedio de Esperanto 1934. Vi povas plibonigi ĝin per vikiigo kaj aktualigo de la enhavo. Kiam la origina teksto estos sufiĉe vikiigita kaj aktualigita, forigu ĉi tiun kadron, kaj anstataŭe enmetu la ŝablonon EdE en la artikolon.
Frankfurt a. M. Urbo en Germanujo; 541.000 loĝantoj. 2-a kongreso de SAT, 12a ĝis 16a de aŭgusto 1921; ĉirkaŭ 230 partoprenantoj el 12 landoj. Honorprezidanto Romain Rolland. Pliseverigo de la kondiĉoj pri membreco. - Internacia Konferenco por Turismo kaj Reklamo 30a de marto ĝis 2a de aprilo 1929. Paroladoj Esperant-lingvaj, la nacilingvaj tradukitaj nur al Esperanto.
Frankfurto ĉe Majno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Frankfurto ĉe Majno en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
v • d • r
Urboj en Germanio kun pli ol 100 000 loĝantoj
Berlino • Hamburgo • Kolonjo (Köln) • Munkeno (München)
Bremeno • Dortmund • Dresdeno • Düsseldorf • Essen • Frankfurto ĉe Majno (Frankfurt am Main) • Hanovro • Lepsiko (Leipzig) • Nurenbergo (Nürnberg) • Stutgarto
Aachen • Augsburg • Bielefeld • Bochum • Bonn • Braunschweig • Chemnitz • Duisburg • Erfurt • Freiburg im Breisgau • Gelsenkirchen • Halle an der Saale • Karlsruhe • Kiel • Krefeld • Lübeck • Magdeburg • Mannheim • Münster • Mönchengladbach • Oberhausen • Rostock • Wiesbaden • Wuppertal
Bergisch Gladbach • Bottrop • Bremerhaven • Cottbus • Darmstadt • Erlangen • Fürth • Gera • Göttingen • Hagen • Hamm • Heidelberg • Heilbronn • Herne • Hildesheim • Ingolstadt • Jena • Kassel • Koblenz • Leverkusen • Ludwigshafen • Mainz • Moers • Mülheim an der Ruhr • Neuss • Offenbach am Main • Oldenburg • Osnabrück • Paderborn • Pforzheim • Potsdam • Recklinghausen • Regensburg • Remscheid • Reutlingen • Saarbrücken • Salzgitter • Siegen • Solingen • Trier • Ulm • Wolfsburg • Würzburg
Administra divido de Hesio
distriktaro Kassel (la nordo) | distriktaro Gießen (la mezo) | distriktaro Darmstadt (la sudo)
Bergstraße | Darmstadt-Dieburg | Fulda | Gießen | Groß-Gerau | Hersfeld-Rotenburg | Hochtaunus | Kassel | Lahn-Dill | Limburg-Weilburg | Main-Kinzig | Main-Taunus | Marburg-Biedenkopf | Odenwald | Offenbach | Rheingau-Taunus | Schwalm-Eder | Vogelsberg | Waldeck-Frankenberg | Werra-Meißner | Wetterau
Darmstadt | Frankfurto ĉe Majno | Kaselo | Offenbach | Wiesbaden
Eksterdistriktaj urboj de Hesio
Urboj ĉe rivero Majno
Nenombraj signifoj de nombraj parametroj
Vikipedio:Citaĵoj el la Enciklopedio de Esperanto
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 20:21, 1 okt. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj