eo eo en eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Monda heredaĵo de Unesko - Vikipedio
Jump to navigation Jump to search
Averto: Vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via salutnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
[[Dosiero:Welterbe.svg|dekstra|200px]] La '<nowiki/>'''''Monda [[Heredaĵo]] de [[Unesko]]''''' konsistas el la monda '''kultur''heredaĵo' kaj el la monda ''natur''heredaĵo', ambaŭ de Unesko. '''''<nowiki/>''''' Ĝi enhavas hom-kreitajn respektive naturajn objektojn, kiuj meritas specialan protekton. Bazo por tiu protekto estas konvencio de Unesko decidita en [[1972]] en [[Stokholmo]], kiu ekvalidis en [[1975]]. [[File:Unesco_world_heritage_sites.png|500px|right|thumb|<center> UNESKO Mondaj Heredaĵaj Ejoj {{nowrap|([[ShareMap:traveler/UNESCO_World_Heritage_Sites|interaga mapo]])}}</center>]] == Priskribo == Por esti akceptita en la mondheredaĵon objekto devas elstari en almenau unu el jenaj ses kriterioj: * Unika arta valoro * Granda kultura influo al iu [[regiono]] aŭ [[epoko]] * Ekstrema malofteco aŭ granda aĝo * Ekzempla valoro por certa arta evoluo * Modela reprezentado de [[arkitekturo|arkitektura]] epoko * Signifo rilate al elstaraj ideoj aŭ historie gravaj personoj La nocio de "kultura heredaĵo" venas de episkopo [[Henri-Baptiste Grégoire]]; ĝi estis konvencie fiksita en la [[Konvencio de Hago]] de la [[14-a de majo]] [[1954]]. La ideo de la monda heredaĵo ekestis reage al la alvoko de Unesko en [[1960]], savi la monumentojn de [[Abu Simbel]] ([[Nubio]]) de subakviĝo pro konstruo de la [[Alta Baraĵo de Asuano]]. Unufoje jare la Mondheredaĵa Komitato de Unesko kunvenas por decidi pri novaj heredaĵoj kaj diskuti la staton de jamaj. En 2013 ekzistas 981 heredaĵoj en 160 landoj: * el ili 759 estas kulturaj kaj 193 naturaj heredaĵoj, * 29 estas ambaŭkategoriaj, * 44 estas en la "ruĝa listo" de speciale minacataj monumentoj. == Naturaj heredaĵoj == Ĝi konsistas el naturaj objektoj (montoj, plantoj, pejzaĝoj ktp.), kiuj pro sia ekstrema malofteco meritas specialan protekton. Bazo por tiu protekto estas konvencio de Unesko decidita en [[1972]] en [[Stokholmo]], kiu ekvalidis en [[1975]]. Kelkaj objektoj estas protektindaj kaj el kultura kaj el natura vidpunktoj. ===Laŭ kontinentoj=== Ekzemploj de naturheredaĵaj objektoj estas: ====En Afriko==== * Rokpentraĵoj de [[Tasili n'Aĵer]], Fortikaĵo [[Beni Hammad]], urboj [[Tipasa]], [[Ĝemilo]] kaj [[Timgado]] ({{Alĝerio}}) * Naciaj parkoj [[Virunga]], [[Garamba]], [[Kahuzi-Biega]], [[Salonga]] kaj besto-protektejo [[Okapia Naturrezervejo]] ({{Kongo Kinŝasa}}) * [[Volubilis]] ({{Maroko}}) * Naturparko [[Serengeti]] kaj nacia parko [[Kilimanĝaro]] ({{Tanzanio}}) * [[Viktoria Akvofalo]] ({{Zambio}} kaj {{Zimbabvo}}) ====En Ameriko==== * Naciaj parkoj [[Los Glaciares]], [[Igŭacuo]], [[Ischigualasto]], [[Talampaya]] ({{Argentino}}) * [[Nacia Parko Morne Trois Pitons]] ({{Dominiko}}) * [[Nacia Parko Galapagoj]] ({{Ekvadoro}}) * [[Arkeologia pejzaĝo de la unuaj kafplantejoj en Kubo]] ({{Kubo}}) * Laguno de [[El Vizvaino]] ({{Meksiko}}) * Naciaj parkoj [[Nacia Parko Yellowstone|Yellowstone]], [[Granda Kanjono]], [[Redwood]], [[Great Smoky Mountains]], [[Carlsbad Caverns]], [[Havajaj Vulkanoj]], [[Chaco Culture National Historical Park|Ĉako]] ({{Usono}}) ====En Azio==== * [[Minareto de Ĝam]] ({{Afganio}}) * Naciaj parkoj [[Kaziranga]], [[Keoladeo]], [[Sundarbans]], [[Nanda Devi]] ({{Barato}}) * Parko [[Vulingjuan]] ({{Ĉinio}}) * Korala rifo [[Tubbataha]] ({{Filipinoj}}) * [[Erama Ĝardeno]], [[Ŝirazo]], [[Persepolo]] ({{Irano}}) * Faga arbaro de [[Ŝirakami (montaro)|Ŝirakami]] ({{Japanio}}) * [[Petra]] ({{Jordanio}}) * [[Sarazm]] ({{Taĝikio}}) * [[Golfo Halong]] kaj nacia parko [[Phong Nha-Ke Bang]] ({{Vjetnamio}}) ====En Eŭropo==== * [[Ponto Mehmed Paŝa Sokoloviĉ]], en [[Višegrad]] ({{Bosnio-Hercegovino}}) * Bazaltrokaro [[Giant's Causeway]], [[Iron Bridge]] ({{Britio}}) * Nacia Parko [[Pirin]], [[Rila-monaĥejo]] ({{Bulgario}}) * [[Civito Carcassonne]] ({{Francio}}) * [[Tirinto]] ({{Grekio}}) * [[Monaĥejo de Guadalupe]], Dolmenoj de [[Antekero]] ({{Hispanio}}) * La montaro [[Dolomitoj]] ({{Italio}}) * Lagoj ĉe [[Plitvice]] ({{Kroatio}}) * [[Kanaloj de Amsterdamo]] ({{Nederlando}}) * Nacia parko kaj praarbaro [[Arbaro de Białowieża|Białowieża]] ({{Pollando}}) * Laŭra arbaro [[Laurisilva]] sur [[Madejro]] ({{Portugalio}}) * [[Danuba delto]] ({{Rumanio}}) * [[Oraj Montoj]] de [[Altajo]], ekde [[1998]], lago [[Bajkal]], ekde [[1996]], natura sistemo de rezervejo de la [[Vrangela Insulo de Siberio]], baseno de rivero [[Uvs Nuur]], ekde [[2003]], [[praarbaro|praaj arbaroj]] de [[Komiio|Komi]], ekde [[1995]], [[vulkano]]j de [[Kamĉatka]], ekde [[1996]], okcidenta [[Kaŭkazo]], ekde [[1999]] ({{Rusio}}) * La [[Faluna Mino]] ({{Svedio}}) * La regiono [[Jungfraŭ-Aleĉ-Bieĉhorno]] en la [[Alpoj]] ({{Svislando}}) ====En Oceanio==== * [[Granda Barilrifo]], [[Aŭstralia pluvarbaro]] ({{Aŭstralio}}) * Lago Tegano de [[Insulo Rennell]] de [[Novgvineo]]. * [[Baŭnti-Insularo]], [[Novzelando]]. ===Laŭ landoj=== Listoj de objektoj troveblas ĉe: * [[Listo de mondaj heredaĵoj en Francio]] ({{Francio}}) * [[Monda heredaĵo en Rusio]] ({{Rusio}}) * [[Monda heredaĵo en Litovio]] ({{Litovio}}) == Kulturaj heredaĵoj == Kelkaj objektoj estas protektindaj kaj el kultura kaj el natura vidpunktoj. Ekzemploj de kulturheredaĵaj objektoj estas: * [[La Chaux-de-Fonds]] (Le Locle/Loklo<ref>Unesco : [http://whc.unesco.org/en/list/1302/ Le Locle].</ref>) : Internacia Horloĝa Muzeo * Historia Centro de [[Cuenca (Ekvadoro)]] * Historia Centro de [[Colonia del Sacramento]], de [[Urugvajo]] == Vidu ankaŭ == * Liston de la objektoj ĉe [[Listo de mondaj heredaĵoj]] * [[Monda heredaĵo-listo]] * [[Ruĝa Listo de Monda Heredaĵo]] * [[Listo de mondaj heredaĵoj en Francio]] * [[Monda heredaĵo en Rusio]] * [[Monda heredaĵo en Litovio]] * [[Heredaĵo]], inkluzive Esperanto-heredaĵo. == Kriterioj == La lokoj elektitaj en la listo de monda heredaĵo devas havi eksterordinaran valoron kaj respondi al almenaŭ unu el la jenaj kriterioj. La ses unuaj kriterioj temas pri kultura heredaĵo, la kvar lastaj pri natura heredaĵo<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://whc.unesco.org/en/criteria/|titolo=The Criteria for Selection|eldoninto=[[Unesko]]|lingvo=en|alirdato=29-an de junio 2013}}</ref>. # La loko estas majstraĵo de la homa kreemo. # Ĝi atestas pri grandega interŝanĝo de influoj, dum difinita periodo aŭ en difinita kultura areo, al disvolviĝo de arkitekturo aŭ tekniko, de monumentaj artoj, de urboplanado aŭ pejzaĝokreado. # Ĝi estas unika aŭ almenaŭ eksterordinara atesto pri kultura tradicio aŭ nuna aŭ iama civilizo. # Ĝi estas elstara ekzemplo de speco de konstruo aŭ de arkitektura aŭ teknika komplekso aŭ de pejzaĝo, kiu ilustras gravan periodon de homa historio. # Ĝi estas elstara ekzemplo de tradicia homa vivejo, de tradicia uzado de tero aŭ maro, kaj bone prezentas kulturon (aŭ kulturojn) aŭ interagon de homo kun la ĉirkaŭa medio, precipe kiam la medio iĝis damaĝebla pro nemalfarebla ŝanĝo. # Ĝi estas rekte aŭ materie asociita kun okazaĵoj aŭ vivaj tradicioj, ideoj, kredoj aŭ artaj kaj literaturaj verkoj havantaj eksterordinaran universalan signifon. (La komitato konsideras, ke tiu kriterio prefere uzindas kune kun aliaj kriterioj.) # Ĝi prezentas naturajn fenomenojn aŭ lokojn kun eksterordinaraj natura beleco kaj estetika graveco. # Ĝi estas elstara ekzemplo de gravaj paŝoj en la historio de Tero, inkluzive de vivo, geologiaj procezoj ludantaj rolon en la formiĝo de signifaj terformoj aŭ elementoj de fizika geografio. # Ĝi estas elstara ekzemplo de ekologiaj kaj biologiaj procezoj ludantaj rolon en evoluo kaj disvolviĝo de ekologiaj sistemoj kaj komunumoj de teraj, akvaj, ĉemaraj kaj maraj kreskaĵoj kaj bestoj. # Ĝi enhavas la naturajn vivejojn plej ekzempligajn kaj gravajn por konservado de biologia diverseco, inkluzive de tiuj, kie vivas endanĝerigitaj specioj havantaj eksterordinaran universalan valoron laŭ vidpunkto de scienco aŭ konservado. == Bildoj == {{projektoj|commonscat=UN World Heritage Sites}} <gallery> Dosiero:Taj Mahal in March 2004.jpg|[[Taĝ-Mahalo]] Dosiero:Gizeh Cheops BW 1.jpg|Piramidoj de [[Gizo]] Dosiero:Liberty-statue-from-below.jpg|[[Statuo de Libereco]] ([[Usono]]) Dosiero:AmsterdamGrachten.jpg|[[Grachtengordel (Amsterdamo)]] Dosiero:Wawel castle.jpg|[[Krakovo]], [[Vavelo]], la kastelo de polaj reĝoj Dosiero:Panorama of Malbork Castle, part 4.jpg|Teŭtona burgo en [[Malborko]] ([[Pollando]]) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Unesko]] [[Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO| ]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Monda heredaĵo de Unesko: Other (Statements), Sitelink, Statement: P225, Statement: P935
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:Citaĵo el la reto (redakti)
Ŝablono:Nowrap (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:Projektoj (vidi fontkodon) (protektita)
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj