eo en eo eo en en eo hu eo de eo eo eo eo es eo eo fr fr eu ro ro hu en eo sv lt sk it hbs_lat it es fr tr eo eo de ro he sk hu hu eo en eo fr eo en eo en eo hbs_lat es en eo de eo eo de eo es nl de eo eo eo eo eo eo en en de en ceb en it en en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo hu eo en eo eo eo eo eo eo eo pt eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo de an ar en uz ru sv bg hbs_lat ca hbs_lat vi da de el en es et eu fa fi fr lt he hbs_lat hu hy id it ja jv ka kk ko cs it lt lv en ml nl ms mzn nl nb nb pl pnb pt ro ru ru en hbs_lat en sk sl sq hbs_lat sv th tr tr en fy vi he zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
ukraine: Tиca, slovake: Tisa, hungare: Tisza, germane: Theiß
Mapo de la rivero kaj suda parto de Danubo
Enfluo de Tiso en Danubon
Tiso estas karpatodevena rivero, kiu fontas en Ukrainio kaj fluas tra Hungario, Rumanio kaj Slovakio antaŭ ol flui en Danubon en Serbio. Ĝi estas la dua plej granda rivero en Hungario.
Tиca (bulgare, ruse, ukraine)
Ĝia longo estas 1.358 km, la akvokolekta areo estas 157.186 km². Tiso originas en Ukrainio en Karpatoj kaj trafluas ankoraŭ Rumanion, Hungarion, Serbion, krome en mallonga parto estas limorivero inter Hungario kaj Slovakio, fine verŝiĝas en Danubon.
La nomo Tiso estas en PIV2002. En Hungara-Esperanta Mezvortaro (1993) kaj multloke en la literaturo (Kalocsay) oni nomas ĉi tiun riveron Tibisko, sed Tibisko estas (ankaŭ) alia rivero.
La hungaroj donis epiteton al la rivero: "blonda". Ankaŭ Petőfi ligiĝas al Tiso, en siaj poemoj ofte mencias ĝin. Aparte menciindas efemeroj, ĉar la tisa efemero dum kurta tempo amase flugas super Tiso. Tiun fenomenon la hungaroj nomas florado de Tiso.
La rivero ĝis la 19-a jarcento esis meandra kaj ofte faris inundojn. Laŭ planoj de István Széchenyi la rivero estas reguligita kaj iĝis pli rekta. Tial iĝis ankaŭ nuntempe videblaj branĉoj, tiel nomata Morta Tiso. Laŭ la rivero ofte inundejoj etendiĝas. La serba kaj preskaŭ la tuta hungara partoj estas navigeblaj.
En Kisköre en 1975 oni faris baraĵon, la estiĝinta artefarita lago Tiso (lago) estas turista paradizo, per la kolektita akvo oni akvumas en la regiono ĝis la rivero Körös. En Tiszalök estas akvonodo, kiun konstruis deviglaboristoj komence de la 1950-aj jaroj. En supra parto de la akvonodo Orienta ĉefkanalo elfluas kaj donas akvon al la sekaj grundoj ĝis riveraro Körös.
En Serbio dum la Aŭstro-Hungara Monarkio konstruiĝis Danubo-Tiso-Danuba Kanalo.
Gravaj urboj ĉe la bordoj:
Tokaj ĉe enverŝiĝo de Bodrog
Tiszaújváros (=Tisonovurbo) ĉe enverŝiĝo de Sajó
Szolnok (solnok) ĉe enverŝiĝo de Zagyva (zadjva)
Csongrád (ĉongrad) ĉe enverŝiĝo de Körös
Szeged (seged) ĉe enverŝiĝo de Mures
Ankoraŭ menciindaj flankoriveroj: Somesul, Bega.
Pliaj menciindaj urboj: Sighet en Rumanio, Senta en Serbio
Akvonivelaj indikiloj: Rahiv, Tiaĉiu, Vilok, Tiszabecs, Tivadar, Tiszabercel, Tiszadob, Vásárosnamény, Záhony, Tokaj, Dombrád, Szolnok, Csongrád, Szeged.
Rivera sistemo de Danubo
Rivero kun ŝablono Geokesto
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 12:42, 24 jul. 2014.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj