eo en eo eo sv en en en en en en en en en en eo eo sv en en en en en en en en en en en en en en eo eo sv en en en en en en en en en en en en en en en en en en eo eo eo sv es eo eo eo eo eo sv eo eo eo eo eo nl eo eo eo eo eo es eo it eo en eo eo it eo eo eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo sv hu eo eo eo ru eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo sv eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es uk eo lt es eo eo eo eo eo ru es eo hbs_lat en eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo fr eo eo io ceb eo eo eo eo eo eo eo eo it eo en eo eo eo eo eo eo it eo eo eo es eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo en es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ca eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo it tr pl pl eo eo es es es eo es eo eo es en eo eo en en eo en en jv de da en da en en cs en en en en da en da en en en en es eo hu eo eo es eo es es en en de da en da cs en en cs cs en en en cs cs da en cs da en en cs cs en en en cs cs da en da cs en en cs da en en en de cs da en da en en en cs da en en en cs cs da en da da en en cs en en cs cs da en da cs en en cs cs en da cs en cs cs cs da en cs cs en eo en eo eo it it it en it it pt it it it es it eo eo de pt pl hu it eo de en et it it de de it pt eo en en en it fr it pt en lt fr it hu en en eo de en eo eo it hu it it it eo it es en en es cs pt hbs_lat fr pt hu en en de it it lt de it eo eo es it en tl it it en it es en eo pt en en en en pt en en eo eo eo en it eo eo it it pt eo hbs_lat en en en eo en it en en it it it it nl en es en eo fr en sv en en en it en en eo eo pt pt eo pt en en it fr it ceb it it it it eo pl en en lt it fr en eo hu eo it da pl hu io en it it de it it en is it de it it en en hu eo en en pt fr it eo id eo en en en de en ca hu en it it it ro it fr it es pt eo eo eo eo en es pt pt it fr eo it fr it en en eo es fy it it eo it en pt en en fr hu fr la eo eo eo eo es eo id hu it ceb eo es eo it en pt cs pt de cs eo nl en en la pt eo lt fr it it en en en en ro eo eo en en en en en en en it en de eo it hu hu en en it de it it it hu en en hbs_lat eo de hu it hu hu ceb ceb ru de pt en en en eo es pt it it de fr fr fr pl en eo en de fr nl en en pt eo eo es pl eo eo it hu en es en lt es ceb es it es it pt it eo pt hu es it en es pt eo eo it eo es eo eo eo it tr it it it es nl it en it hu it hu pt pt eo it hu cs ceb sv fr pt fr en en en en en en nl nl hu hu eo hbs_lat cs cs en en eo en fr en cs cs de en en en hu pt pl en nl en de fi it en en en en fr en pt en en cs cs de en hu eo fr pt eo it pt en pl es es en de eo en lt it eo hbs_lat en eo es it hbs_lat hu it en en en it eo hu eo en en hbs_lat it eo pl pt it cs pl eo eo eo es eo en es pt eo cs it ceb pt eo it de de ca ceb hu eo it cs et pt hu en it pt eo id it pt it de de de is it es it eo cs it es en hbs_lat pl nl en eo pl eo it de eo hu la nl es en en fr it fr en pt it en cs pl eo es de en en it pt it eo ceb ceb uz eo en en en fr en it en pl pt en en en hu eo eo en it fr fr it ceb pl eo en sv en fr it es eo eo it en hu hu hu en it it eo eo it pt it it es it en fr hu en en eo eo it eo en it it tr en eo eo en eo it eo eo en it fr pt fr sv en pt en en it pt en it eo es en pt fr eo pt hbs_lat it en hu it es es en es it es de en cs nb en en de it en en eo fi en en eo hu it en fr sv cs en en en en fr en eo it eo eo eo it eo eo it hbs_lat eo it it es eo en en en it tr eo it en pl de en es pt eo en en sk hbs_lat en pt de fr it it en it eo it es en en en en it fr en en pt eo en pt de it fr eo pt ceb en es eo eo sv eo eo it it fr eo en sv hu hu pl es de it it en it eo eo pt en fr de eo eo it eo eo it it pt pt eo fr cs pt es eo it eo it it en eo pl it it it en it cs en en sv fr en it it en it it hbs_lat vi war it it pt tr pt eo it it en en fr en en it it fr hbs_lat it pt pt es it eo it en es id en hbs_lat it it en it cs it en eo pl eo eo eo es fr en en pl eo pl eo it en en en eo pt pt hu pt it it en en it ceb eo en eo cs nl de en en en en en en en en en it en en en gl en en pl de de ca pt es pl eo hu it eo eo en es en eo eo es eo eo eo nb eo eo ceb es de en eo en es en eo eo en eo it eo eo eo eo eo es eo fr it eo ro eo vo pl ro eo eo eo eo eo en eo en en lt sv eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo en en en en en en en en
skip to main | skip to sidebar
Esperanto-blogo, kelkfoje blago, de Ralph Dumain
John Wilkins & irony (3): Adorno postscript
In my first post on this subject, I mentioned:
"Ironic Serif: A Brief History of Typographic Snark and the Failed Crusade for an Irony Mark" by Maria Popova (Brain Pickings)
As it happens, Popova wrote another piece on punctuation concerning an author who commands a great deal of my attention:
Theodor Adorno on the Art of Punctuation by Maria Popova (Brain Pickings)
Adorno took punctuation very seriously, as evidenced by an essay I have not seen: “Punctuation Marks.”
A translation of it by Shierry Weber Nicholsen was first published in the Summer 1990 issue of the poetry journal The Antioch Review and later included in Jennifer DeVere Brody’s altogether excellent Punctuation: Art, Politics, and Play (public library), the essay explores the “definitive physiognomic status” of each punctuation mark, its uses and abuses in the hands of writers, and how punctuation helps shed light on the relationship between language and music which, as we know, worked in tandem to help humanity evolve.
Popova proceeds to detail Adorno's views. Note that Adorno vehemently objected to punctuating ironic remarks. (Note also that she links to her article on the ironic serif.)
Note that Adorno's essay is discussed in Brody’s Punctuation: Art, Politics, and Play, but it is not reprinted there. Adorno's essay was collected in book form here:
Adorno, Theodor W. “Punctuation Marks,” in Notes to Literature; Volume One, edited by Rolf Tiedemann, translated by Shierry Weber Nicholsen (New York: Columbia University Press, 1991), pp. 91-97.
Verkis Ralph Dumain je 4:23 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Frankfurta Skolo, interlingvistiko, interpunkcio, ironio, John Wilkins, kritika teorio, librokulturo, litertipoj, stilo, Theodor W. Adorno
John Wilkins & irony (2)
I have created a web page with the relevant chapter in Wilkins where he discussed irony, along with a supplementary bibliography and web links:
An Essay towards a Real Character, and a Philosophical Language (1668): Part III: Philosophical Grammar: Chapter 9: Syntax
by John Wilkins (with additional links & bibliography)
I have also updated the other two relevant bibliographies:
Irony, Humor, & Cynicism Study Guide
Philosophical and Universal Languages, 1600-1800, and Related Themes: Selected Bibliography
Here are the most relevant links and references not included in my previous post (but all are included in the web page on Wilkins):
Shady Characters: The secret life of punctuation:
Irony & Sarcasm marks, part 1 of 3 by Keith Houston
Trettien, Whitney Anne. ‘The Sound of the Printed Letter’: Orthography, Orthoepy, Print and Dictionaries in Print Culture. Thesis, Hood College, 2007. See also author’s web site.
‘The Sound of the Printed Letter’: Orthography, Orthoepy, Print and the Naturalization of English Dictionaries. Queen’s University, June 3-5, 2010. Excerpt from full work (above).
The Republic of Codes: Cryptographic Theory and Scientific Networks in the Seventeenth Century by Robert Batchelor, November 1, 1999 [Work in Progress]
Word and Self Estranged in English Texts, 1550-1660; edited by L. E. Semler, Philippa Kelly. Burlington, VT: Ashgate Publishing Company, 2010.
Verkis Ralph Dumain je 4:49 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Britio, interlingvistiko, interpunkcio, ironio, John Wilkins, librokulturo, litertipoj, scienco, vortaroj
You learn something old every day. For close to 50 years I've known about John Wilkins' An Essay towards a Real Character, and a Philosophical Language (London, 1668), but I didn't know about this.
Irony punctuation - Wikipedia, the free encyclopedia
"In 1688, John Wilkins in his famous Essay Towards a Real Character and a Philosophical Language proposed using an inverted exclamation mark to punctuate ironic statements."
The source cited for this tidbit is:
Houston, Keith (2013). Shady Characters: The Secret Life of Punctuation, Symbols & Other Typographical Marks. New York & London: W. W. Norton & Company, Inc., pp. 212–214.
Much more detail is provided here:
"Ironic Serif: A Brief History of Typographic Snark and the Failed Crusade for an Irony Mark" by Maria Popova (Brain Pickings)
In the ancient world, however, humorists relied on their audience’s intellect to detect the irony and didn’t find it necessary to flag it as such. But by 17th-century England, writers had become increasingly restless about pointing out irony readers might miss, and so the first documented punctuation mark denoting irony was born in 1668, the brainchild of the English vicar and natural philosopher John Wilkins — brother-in-law of the royalists’ bête noire Oliver Cromwell, one-time head of Trinity College (of which pioneering astronomer Maria Mitchell wrote in her diaries that “in the opinion of a Cambridge man, to be master of Trinity is to be master of the world”), and eventually appointed as the first secretary of the newly founded Royal Society. Wilkins was a kooky character, who believed the moon was inhabited by aliens, proposed the construction of submarine “Arks,” invented transparent beehives that allowed for the extraction of honey without killing the bees inside, and wrote the very first book on cryptography published in English. But his most memorable accomplishment was the publication of his Essay Towards a Real Character and a Philosophical Language, in which he proposed, two centuries before the invention of Esperanto, a new universal language of letters and symbols — a sort of “steroidal, all-encompassing Dewey Decimal System where concepts were organized into a rigid hierarchy.”
Houston amplifies on the concerns of that era, characterized as "information overload". Popova continues:
What prompted Wilkins to propose this punctuational improvement remains unknown, but we do know that he was neither the only nor the first thinker who pondered the problem. Some sixty years earlier, the revered Dutch Renaissance humanist and social critic Desiderius Erasmus, after whom Rotterdam’s prestigious Erasmus University is named, lamented the lack of punctuation for irony, observing that “irony has no place, only different pronunciation.”
We do not know whether Wilkins was aware of Erasmus' comments. In any case, Wilkins' lesser-known proposal sank along with his highly touted artificial language, which Houston characterizes as the "last best hope" of the philosophical-language movement of the era. The balance of the ill-fated history of the irony mark, which continues to our day, is an equally fascinating story, and the question is addressed as to why it never caught on, even in the Internet era.
Considering that the purpose of the philosophical language movement was to create a logically tight structured means of discourse as an aid to the scientific revolution, it is all the more ironic that Wilkins would also be concerned about irony.
Irony, Humor, & Cynicism Study Guide
Philosophical and Universal Languages, 1600-1800, and Related Themes: Selected Bibliography
An Essay Toward a Real Character and a Philosophical Language by John Wilkins
Verkis Ralph Dumain je 5:55 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Britio, Erasmo, interlingvistiko, interpunkcio, ironio, John Wilkins, librokulturo, litertipoj, scienco
Árpád Tóth (4): De animo al animo
En mia retejo autodidactproject.org mi reliefigas la temon de izolo, soleco, kaj strebo komuniki trans abismon. Vi trovos la litografiaĵon "La Sunvoranto" de Joan Miró, la poemon "En nord' unu pino en solo" (Ein Fichtenbaum steht einsam) de Heinrich Heine, kaj citaĵon "Duke Ellington komunikas preter kategorio".
Aldone al la teksto jen mia deklamo de la poemo de la hungara poeto Árpád Tóth (1886-1928). Tradukis ĝin la eminenta hungardevena esperantisto Ferenc Szilágyi (1895-1967):
“De animo al animo” de Árpád Tóth, tradukis Ferenc Szilágyi, kun sondosiero
Verkis Ralph Dumain je 11:26 AM 0 komentoj
Rubrikoj: Árpád Tóth, beletro, Ferenc Szilágyi, Hungario, poezio, sonregistraĵoj
Pri la beletraĵoj de Marjorie Boulton, mi memoras legi la novelaron Okuloj antaŭ 45 jaroj. Mi ne scias kial mi ne posedas iun ŝian poemaron.
Pluraj ŝiaj poemoj troveblas ĉe la literatura retejo de Don Harlow. Kelkaj retligoj ne plu funkcias.
Ne surprizas, ke ŝi plurokaze esprimas amon al Julio Baghy:
En propra kategorio sidas la poemo Luna mapo, kiu kontrastas sciencan kaj emocian rilaton al la Luno.
Ŝajnas, ke la plej ofta temo de Boulton estas amo. Jen kvazaŭ-manifesto: Alvoko al amo.
Ne ĉiuj ampoemoj estas miagustaj. Mi tre ŝatas la jenan: Finfine. Ĝi estas kortuŝa poemo pri la sopiro ke la amato ĉeestu tenere je morto de la parolanto, por ke ŝi mortu pace.
La poemoj de Boulton en Esperanta Antologio: Poemoj 1887-1981 (1984) estas:
el Trista Tenereco, XVIII, XXIV, XXV
Ke amikeco similas al steloj
Erudicia kaj sola, li parolas al virino
Verkis Ralph Dumain je 12:31 AM 1 komentoj
Rubrikoj: amo, Julio Baghy, Marjorie Boulton, poezio
Laŭ Sten Johansson: "Ferenc Szilágyi prelegas en somera kurso en Granebo, Jursla, apud Norrköping, 16-23 julio 1944. Inter aliaj aŭskultantoj sidas miaj ontaj gepatroj."
Verkis Ralph Dumain je 11:17 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Ferenc Szilágyi, fotografoj, Sten Johansson
Ĉu mi tro emfazas la romantikecon de Baghy? Oni ja ricevas fortan dozon en la enhavo de ampoemoj, en kombino kun la stilo. Krom specifaj ĝenemaj vortoj kaj esprimoj, la stilo emas frapi al la aktuala anglalingva orelo--nu almenaŭ usonlingva--tro sirope, ĉar tia riĉrima fiksforma (kaj romantika) poezio tute fremdas al la usonangla stilo de la pasinta jarcento, pli "natura" ol "artefariteca". Ĉiuokaze, oni ne forgesu la socikritikan enhavon de la verkaro de Baghy, ne nur de la romanoj, sed en la poemaroj dekomence.
Mi ankoraŭ legas la poemojn en Ora Duopo. El la poemaro Preter la vivo (1923, la unua de Baghy) mi notas poemon verkitan en Sajgono (tiam Indoĉinio, nun Vjetnamio) pri la situacio de la Anamo, laŭ klarigo, "ĉina raso, loĝanta en Indo-Ĉinio": Sangaj larmoj.
Post ekstaza priskribo de "lando mistika" jen la bato:
Sed kial min kaptis subita korpremo?
Pro kio en larmojn sin dronas la flam' ?
Terure! Nur nun mi rimarkis pro ĝemo',
ke tiras la ĉaron — mizera anam' !...
Radjante Baghy turmentiĝas per la hontinda sklavigo de la anamo. Post tiu priskribo sekvas konkludo:
Pro mil da kialoj fariĝas martiroj,
pereas ideoj, pereas homam'...
La celoj majestaj nur restas — sopiroj,
kaj tiras la ĉaron — mizera anam'!...
Verkis Ralph Dumain je 3:13 AM 0 komentoj
Rubrikoj: Julio Baghy, poezio, politiko, Vjetnamio
Julio Baghy aŭtune, duono de duopo ora
Kiam mi komencis reviziti la antologion Ora Duopo  post 40 jaroj, mia atento fokusiĝis je Kalocsay; estis malfacile trovi Baghy interesa. Kiel vi vidas, ĉi-monate mi blogadas pri Baghy. Do mi daŭros komenti pri liaj poemoj.
La lerteco de la rima kaj cetera esprimmaniero imponas iomgrade, sed post iom da engaĝado mi emas tediĝi. Eble la efiko de la tuto monotonas. Sed, legante la "postajn poemojn", kelkaj aldone al la jam menciitaj konservas mian atenton. Ĉiuj troveblas en la volumo Aŭtuna foliaro.
Vizaĝ' spegulo estas onidire;
en ĝi animo montras sin.
Mi volus tion, tamen spertas mire,
en ĝi neniam oni vidas min.
Rideton, sentojn, amon mi disipas,
disdonus tutan riĉon de la kor',
sed min refut' fremdece vunde vipas
kaj sen rekono oni iras for.
Nun antaŭ spegul' de mia memo
jen dubo sondas fundon de la sin'
kaj ŝokas min la propra nekompreno.
En mi ĉu fakte trovas sin anim'?
Iom malkutima afero, aparte je Baghy, ĉu ne?
Kronoj kaj kateno enhavas la kutiman seks-romantikon de Baghy, sed interesa estas la kontrasto inter la intima medio de la amparo kaj la strukturita aristokrata sociordo.  Jen la fina strofo:
Ĉe sunsubir' ruĝiĝas blu'...
Dum hejmenmarŝas ili du,
samritme paŝas kaj silentas...
Nur la rigardoj elokventas
pri sama penso miksdolora,
ke ie, ĉe arbusto fora,
en lum' arĝenta post lunveno
jam velkas kronoj kaj kateno.
Lamento en tombo ombra rimarkindas pri la vortluda muziko en kontrasto kun la amaro de la perspektivo prezentata. Venas admono: "Ne veku!" La kialo sekvas. Kaj jen la finaj strofoj:
Ne pensu en suna bril' pri l' vintro!
Vin trovos ostaro staranta hante
por tenti vin per tim' impertinente."
— — — — — — — — — —
Lamento en tombo ombra pravas;
ve-kanta vekanto, ve!, vanon vartas
ardante en sankte artista tristo.
La nokto oktobra nigre migris...
tri griloj miltrile en fendoj plendis...
sunlumon al mondo lum-ondo donis...
Verkis Ralph Dumain je 6:51 PM 0 komentoj
Rubrikoj: amo, Julio Baghy, poezio, psikologio
Baghy kondamnas la blankan homon / Baghy condemns the white man
Nu, mi ĵus sidis en la necesejo trafoliumante ekzempleron (pruntita de mia amiko de 55 jaroj Harry, ĉefredaktoro de la plej ampleksa jida-angla vortaro) de Ora Duopo, serĉante interesajn poemojn de Julio Baghy, kaj retrovis la jenan poemon kiun mi ne rememoris. Baghy en 1961 en revuo Hungara Vivo kondamnas la krimojn fare de la blanka homo kontraŭ nigruloj, evidente pensante pri la afrika liberiga movado. Hura, Baghy!
So I'm sitting on the toilet with my childhood friend Harry's copy of Ora Duopo, looking over Julio Baghy's Esperanto poems, and I find one I had totally forgotten: "Sklavokanto" (Slave song). Of course I was entirely familiar with this Hungarian poet's humanism, but it was interesting to read a poem written in 1961 condemning the white man's crimes against black people, apparently with the anticolonial movement in Africa in mind. Julio tears the white man a new one. You learn something old every day.
Verkis Ralph Dumain je 11:11 AM 0 komentoj
Rubrikoj: Afriko, humanismo, imperiismo, Julio Baghy, poezio, politiko, rasismo, sociaj movadoj
Julio Baghy poemas pri Kálmán Kalocsay
Mi ne kontrolis la tutan verkaron, sed mi lastatempe rimarkis du poemojn rekte aŭ alude de Baghy (supre, dekstre) pri Kalocsay (supre, maldekstre), dise en tempo.
Mi jam komentis pri #38: (Al unu el la poetofratoj) el  La vagabondo kantas (1933, 1937), kiu evidente estas rebato al Kálmán Kalocsay, neologismoj, kaj parnasismo.
Evidente post tempo Baghy repaciĝis pri Kalocsay, kiel en la jena omaĝo:
Letero al Kolomano Kalocsay, en Aŭtuna foliaro (Oosaka: Pirato, 1970).
La poemon verkis Baghy okaze de la 70-jariĝo de Kalocsay. Kalocsay ne bezonas domagi maljunecon; Baghy festas la imponajn atingojn de sia amiko. Ekzemple, jen la dua strofo:
Per ardo de poet' vi arton forĝis,
magie al la versoj rimojn sorĉis
kaj ravis per la lert' en pensoplekto,
instruis nin pri formoj de l' Perfekto
kaj kultivante la literaturon
vi sola kreis mem — literan turon,
en kies labirinto ĉiu niĉo
admiron vekas per la pompa riĉo
de cent poetoj, mil poemoj eble.
Ĉiujn vi plantis zorge artofebre
en ĉastan humon de beletro nova
por montri nian lingvon — esprimpova.
Baudelaire-volumo, Madách, Heine, Dante
per vi por Esperanto nun pledante
aperis sur la mondforum' aktivi,
ke nia poezio rajtas vivi
kaj servi al homaro, al la paco,
beligi kunan vivon sen minaco.
El la sesa (lasta) strofo:
Nur gravedtempon estas mi pli aĝa,
sed estis pli sangvina, tre sovaĝa;
serene vi pli saĝa kaj modera.
Mi — sentimenta; vi — la priafera.
Sed kiel ajn la vortoj tondris, akris,
la HOMON mem neniam ni masakris.
La karakteroj montris ja kontraston:
ĉe vi — trankvilon; ĉe mi — bruan haston.
Vi erudite profesore agis;
aktore laŭbezone mi imagis
roladi pastro, arlekeno, lordo
en rekvizitoj de l' teatra korbo.
Dum vi sekciis frazojn, sencojn sondis,
mi donkihote luktis, vagabondis,
ni ambaŭ tamen por "nia" AFERO
estis necesaj brikoj kaj mortero,
ĉar ambaŭ ni plenumis sanktan devon,
per propra sango nutris propran revon
Verkis Ralph Dumain je 4:05 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Julio Baghy, Kalman Kalocsay, neologismoj, parnasismo, poezio
Kaino revizitata de Julio Baghy
Reskriboj de la geneza mitaro troveblas en Esperanto kiel en aliaj lingvoj. Mi jam raportis miajn bibliografiojn:
De Edeno al Kaino: Malkutimaj Interpretoj & Literaturaj Pritraktoj en Esperanto: Bibliografio
From Eden to Cain: Unorthodox Interpretations & Literary Transformations: Selected Bibliography
Ankaŭ Baghy traktis ĉi tiun temaron. Mi plurafiŝe recenzis la poem-dramon de Baghy Sonĝe sub Pomarbo (1958). Mi afiŝis ankaŭ pri la neinteresa (laŭ mi) poemo:
Filoj de Kaino de Julio Baghy, en Migranta Plumo (1929); ankaŭ #70: Filoj de Kaino kun la stigmo en La vagabondo kantas (1933, 1937).
Mi ĵus legis interesan novelon de Baghy:
“Kain kaj Abel,” en Dancu Marionetoj!: Novelaro, 3a eld. (Budapest: Literatura Mondo, 1933 [1927]).
Malgraŭ kelkaj krudaĵoj, la perspektivo de Baghy ĉi tie estas notinda. Ĝi rememorigas min pri la sceno komence de la sciencfikcia filmo 2001 en kiu simio konstatas kiel mortigi alian simion per granda osto. Ni trovas en ĉi tiu rakonto homsimiojn kiuj reagas sen sinkonscio imite laŭ observataj bestoj, en ĉasado kaj konkurencado pri inoj, baraktado, kaj fine eltrovo de la kapablo murdi, sen antaŭvidi la sekvojn de la rezulto. Do, kiel en 2001, la nasko de homa intelekta kapablo kongruas kun la kapablo murdi. Do jen la unua Kaino mortigas la unuan Habelon (kaj gajnas la virinon).
Do, kvankam la ideo ne estas genia (kaj evidente reinventiĝis dum la pasinta jarcento), ĝi estas moderna: tradicia mito konvertita al evolucia skemo. Jen malhela vizio de la homaro, ĉi-okaze de afabla "Paĉjo" Baghy.
Verkis Ralph Dumain je 11:46 AM 0 komentoj
Rubrikoj: beletro, Edeno, fikcio, herezuloj, Julio Baghy, Kaino, mitologio
Julio Baghy: La vagabondo kantas (1)
Mi plurfoje blogumis pri Julio (Gyula) Baghy. Mi lastfoje resumis mian reagon al la poezio de Baghy en mia afiŝo Ora Duopo, Memore.
Hazarde mi decidis tralegi la poemaron La vagabondo kantas (1933, 1937). (Ankaŭ ĉe retejo de Don Harlow. Ankaŭ: La vagabondo kantas faksimilo.) Jen enhavo de la volumo: Antaŭparolo (poemo) + 101 nombritaj poemoj + Sub kristnaska abio (poemo-teatraĵo) + Se arlekenon en aren' (epilogo).
La flua verstekniko kaj esprimivo de Baghy imponas, sed kiam oni legas kaj legas kaj legas plu senintermite, oni laŭgrade deziras enhavon kaj eble stilon pli kompleksajn. En konekso kun la konstanta romantikismo de la poemoj, oni emas taksi Baghy lerta simplulo.
#38: (Al unu el la poetofratoj) evidente estas rebato al Kálmán Kalocsay, neologismoj, kaj parnasismo. Baghy senintence montras sin filistro.
Tamen, el la romantikismaj ŝablonoj saltas kelkaj relative nekutimaj esprimoj. Ekzemple:
#24: Sanktulinon mi ne vidas
Jen la komenca strofo:
Sanktulinon mi ne vidas
papa Moŝt' en Romo.
Se nur sanktulinoj regus,
ĉar ekzistus nek vi, nek mi,
nek en Rom' la papo.
#35: Patrino, vi blankhara naskintin'
Temas pri hipokriteco de festo de 'Tago de l' Patrinoj', kiam militmaŝino rabas patrino de ŝiaj filoj.
#41: Foje pri knabin' portreto
Jen la lasta strofo:
"Tiun ridon, tiun ĉarmon,
sorĉan ravon, koran varmon,
ĉi belecon de anĝelo
por mi kreis la ĉielo!"
Sed, ho ve! post tiu krio
lin el land' de l' fantazio
puŝis el ĉiel sur teron
kis', donita sur ― paperon.
#44: Collonga estas tera viv'
Ne grave! Ĉar al sama fin'
la sorto nin pelvipas;
la vivdonacojn el la sin'
#45: Nur migri, ĉiam migri, migri for
Laŭmemore, ĉi tiu estas bone konata poemo, resume de vivperspektivo.
#48: Por kio vivas la poeto?
en denso de la vivarbar',
ni himnu nur pri koraj virtoj,
pri pac' mirakla por homar'.
De venĝinspira sanga reto
rifuĝu ni kaj restu for!
Por kio vivas la poeto?
Por semi amon en la kor'.
Jen simplisma kaj eskapisma, sed konsidere la subpreman socian medion, kiu kulpigus lin?
#57: Noktomeze en nigra denso
Jen amara poemo pri mortigo de egaleco, frateco, libereco.
#59: Verda Stelo sur la brusto: La fifama "Estas mi esperantisto."
#65: Ludas la cigano
#70: Filoj de Kaino kun la stigmo estas la sama poemo kiel Filoj de Kaino en Migranta Plumo, kun kelkaj tipografiaj ŝanĝoj.
Ĉe retejo Originala literaturo Esperanta (OLE) estas 2 recenzoj de la poemaro kaj citaĵo el recenzo de J. Major, Oomoto Internacia, junio 1933:
"Baghy estas denaska lirikisto; en liaj poemoj manifestiĝas lia varma koro, senartifika, spontanea, melankolia, pasia poezio en formo perfekta."
Jen favora recenzo de Georges Stroele el Esperanto, 1933.
La recenzo de W.B. Johnson en The British Esperantist, 1933, estas kritikema pri la poezia simpleco, eĉ ĝis "nura versfarado," kaj pri "troa reago kontraŭ Parnasa-Gvidlibrismo." Johnson tamen trovas la poemojn altkvalitaj siaspece kaj kelkajn pli ambiciaj. Mi konsentas la takson de Johnson.
“Danuba Voĉo” de Julio Baghy
“Julio Baghy” de Sándor Szathmári
Sándor Szathmári pri / on Julio Baghy
K. R. C. Sturmer pri Julio Baghy
Julio Baghy / Baghy Gyula 1891-1967 (verkoj)
Julio Baghy: Originala Literaturo (Don Harlow)
Julio Baghy: Originala literaturo Esperanta (OLE)
Julio Baghy - Vikipedio
Albumo Julio Baghy de Sonbanko Esperanta
(sonregistraĵoj: aliru per Firefox, dekstra-musklaku)
“Al Kavaliroj de la Paco” de Julio Baghy (sonregistraĵo)
Julio Baghy - Wikipedia
Gyula Baghy (in English)
Verkis Ralph Dumain je 2:44 AM 0 komentoj
Rubrikoj: amo, beletro, Julio Baghy, Kalman Kalocsay, milito, neologismoj, parnasismo, poezio, recenzoj, sonregistraĵoj
Newer Posts Older Posts Home
Subscribe to: Posts (Atom)
Pri Mi / About Me
View my complete profile
John Wilkins & irony (3): Adorno postscript
John Wilkins & irony (2)
John Wilkins & irony
Árpád Tóth (4): De animo al animo
Ferenc Szilágyi prelegas (1944)
Julio Baghy: Sangaj larmoj
Julio Baghy aŭtune, duono de duopo ora
Baghy kondamnas la blankan homon / Baghy condemns ...
Julio Baghy poemas pri Kálmán Kalocsay
Kaino revizitata de Julio Baghy
Julio Baghy: La vagabondo kantas (1)
Serĉu ĉi-bloge / Search This Blog
A. K. Tolstoj (1)
A. N. Tolstoj (1)
A. Z. Foreman (8)
Aldo de’ Giorgi (2)
Alfred Hermann Fried (1)
Arthur Dawson Foote (2)
Benjamin Lee Whorf (1)
Carl Van Vechten (1)
Carlos A. Castrillón (1)
Charles F. Hockett (1)
Chloe Yelena Miller (1)
D. H. Lawrence (1)
David J. Peterson (1)
David K. Jordan (1)
David N. Myers (2)
Donald E. Morse (1)
E. James Lieberman (1)
Edgar Allan Poe (2)
Eduardo Rózsa Flores (1)
Edward Page Mitchell (1)
Edwin de Kock (4)
Enrique Gaspar y Rimbau (2)
Ezra Clark Stillman (1)
Fernando de Diego (1)
Forrest J. Ackerman (3)
G. M. Tamás (1)
Gotthold Ephraim Lessing (1)
H. G. Wells (9)
H. P. Lovecraft (1)
Imre Baranyai (Emba) (6)
Independent Labour Party (2)
Insulo de la Rozoj (1)
Ivy Kellerman Reed (1)
J. D. Bernal (1)
J. R. R. Tolkien (4)
Jacques Le Puil (1)
James Branch Cabell (1)
Jan Amos Komensky (3)
Jewish Daily Forward (2)
Joel Augustus Rogers (3)
Johan Hammond Rosbach (1)
John I. Francis (11)
Jorge Luis Borges (34)
José Antonio Vergara (1)
Juan Régulo Pérez (1)
K. R. C. Sturmer (8)
Kurt Vonnegut Jr. (3)
L. N. Newell (2)
Ladislav Podmele / Jiří Karen (4)
Lester del Ray (1)
Lev S. Vygotsky (1)
Library of Congress (1)
Lodewijk Cornelius Deij (4)
Louis de Beaufront (1)
Ludovic Rodo Pissarro (2)
Luis Jorge Santos Morales (1)
Martin Luther King (2)
Melvin B. Tolson (1)
Michael G. Smith (1)
Miguel A. Caycedo (1)
Parley Parker Christensen (1)
Paul D. Brazill (1)
Paulo Silas R. Sena (2)
Percy Bysshe Shelley (1)
Philip José Antonio Vergara (1)
Philip José Farmer (1)
Rainer Maria Rilke (1)
Rejna de Jong (1)
Roberto Passos Nogueira (6)
Rodrigo Alberto Ramirez (1)
Ronald J. Glossop (1)
Samuel R. Delany (2)
Sander L. Gilman (1)
T. S. Eliot (1)
The Daily Show (1)
Theodor W. Adorno (10)
Universal Races Congress (10)
Universala Esperanto Asocio (3)
W. A. Verloren van Themaat (1)
W. E. B. Du Bois (4)
William James Sidis (1)
William Sanders Scarborough (2)
William Thomas Stead (1)
Zamenhof Symposium 2009 (1)
Zamenhof Symposium 2010 (19)
Ligoj al miaj projektoj
Esperanto Study Guide / Esperanto-Gvidilo
Esperanto & Laborista Movado / Esperanto & the Labor Movement
Heinrich Heine en Esperanto
Philosophical & Universal Languages, 1600-1800: Bibliography
William Blake en Esperanto
Ateismo / Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo
Marxists Internet Archive: Esperanto-sekcio
La Blogo de Tonyo
Gazetoj / Revuoj / Bultenoj
Kajeroj el la Sudo (HALE)
La Ondo de Esperanto
Le Monde diplomatique en Esperanto - la "Diplo"
Ligoj al aliaj retejoj
Elektronika Bibliografio de Esperanto-Artikoloj (EBEA)
Esperanta Literaturo (indekso--Don Harlow)
Esperanta literaturo en la reto (serĉilo)
Esperanto League for North America
Katalogo de artikoloj en E-periodaĵoj
Literaturo en Esperanto (Don Harlow)
Project Gutenberg - Esperanto
Serĉilo de pluraj librokatalogoj
TROVANTO (Aŭstria Nacia Biblioteko)