eo eo eo eo eo en en eo eo eo es eo eo en eo eo eo eo oc fr eo es eo eo eo hu eo mn eo en eo en eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo pt en en en fr fr eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo ja eo eo eo de lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo cv nl de am an da ar en pl az ku de ru sv bg new bpy br hbs_lat ca it hbs_lat cy da de dv el en es et eu fa fi nn fr it da de gd lt de de he hi hbs_lat hu hy id fr es is it ja jv ka kk ta ko pl it it en lt lv en en mr ms mzn af ne nl nb nb es fi fr ta pa pl pnb pt ro ru id en hbs_lat en sk sl sq hbs_lat la sv hu ta te th ceb tr oc fy ur vi pl zh fa da zh zh fr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Nacia himno: God Save the Queen
angla lingvo, franca lingvo, Jèrriais
v • d • r
Ĵerzejo (angle: Jersey [ˈdʒɜːzɪ], de la latina vorto Insula Caesarea, do "insulo cezara") estas laŭ areo kaj laŭ nombro de enloĝantoj la plej granda el la Manikinsuloj de Britio, loĝata de proksimume 90.000 homoj. Ĝi situas en la Manika Markolo 20 kilometrojn norde de la marbordo de Francio. Ĵerzejo konsideriĝas la plej sunoriĉa el ĉiuj britaj insuloj kaj konatas pro siaj vastaj plaĝoj.
La insulo Ĵerzejo, kune kun la neloĝataj Manikinsuloj Minquiers kaj Ecréhous, formas la memadminstran distrikton Bailiwick of Jersey (angle) aŭ Bailliage de Jersey (france), "voktujo Ĵerzejo", ligitan al la brita reĝa familio. La ĉefurbo de la distrikto estas Saint Helier.
1 Klimato kaj plantaro
Klimato kaj plantaro[redakti | redakti fonton]
La insulo havas mildan klimaton, kiun kaŭzas la relative varma akvo de la golfa marfluo alportata el la Meksika Golfo. La someroj modere varmas, sed la aŭtunoj, vintroj kaj printempoj signife pli varmas ol en kompareble nordaj regionoj de la eŭropa kontinento. Pro tiu milda klimato kune kreskas plantoj de la mediteranea klimata zono - ekzemple palmoj, dracenoj, kamelioj - kaj plantoj de norda Eŭropo - ekzemple genistoj, filikoj kaj pinoj. Sur la insulo kreskas ankaŭ sovaĝaj orkideoj, ĉefe en la naturprotektata zono Pré Noir ĉe la okcidenta marbordo. La plej granda parto de la insulo estas aŭ agrikulture utiligata aŭ kovrata per domoj, stratoj kaj placoj. Precipe en la pli etaj loĝlokoj la privatajn domojn ofte ĉirkaŭas belaj ĝardenoj aŭ parkoj. De la antaŭaj arbaroj restas nur etaj restaĵoj en la insulaj valoj. Ĉe parto de la marbordo, ĉefe en la nordo, troveblas krutaj klifoj, kie kreskas genistoj, filikoj kaj etaj arbustoj. Eblas migre ekkoni ilin per la tiel nomataj "klifaj padoj" (angle "cliff paths"), ekirante ekzemple en la golfetoj Plémont Bay aŭ Bouley Bay. En la sudokcidento troveblas ankaŭ sablaj dunoj.
Klifoj ĉe la nordokcidenta marbordo.
Rimarkindas la granda diferenco de ĝis 12 metroj inter malalta kaj alta tajdo. La areo de rokoj kaj de vadomaroj senakvaj dum malalta tajdo povas esti ampleksa, precipe en la sudoriento de la insulo.
Inter la insulaj bestoj menciindas aparte la maraj birdoj, ekzemple diversaj mevoj aŭ hematopoj; foje ankaŭ fraterkuloj de la najbaraj insuloj erarvojas al la nordaj klifoj. Rimarkeblas ankaŭ granda nombro de fazanoj.
Enloĝantoj[redakti | redakti fonton]
Sur la insulo krom la angla lingvo parolatas ankaŭ la franca lingvo kun normandia dialekto. Tiun dialekton la insulanoj nomas Jèrriais. Ĝi tiom diferencas de la norma franca lingvo, ke nur la indiĝenaj insulanoj komprenas ĝin. La dialekto en la lernejoj de la insuloj ne plu estas deviga fako, sed elekteblas kiel aldona kurso, precipe en la elementaj lernejoj. Plej multaj familioj ne plu ĉiutage parolas ĝin kaj la dialekto tial minacatas formorti.
Politiko[redakti | redakti fonton]
La distrikto Ĵerzejo ne apartenas al la ŝtato Britio kaj ne dependas de la brita parlamento, sed estas posedaĵo (crown dependency) de la reĝa familio de Britio kaj tial havas propran leĝaron, administradon kaj sendependan impostan sistemon, kiu allogas multajn eksterlandajn kapitalohavajn privatulojn kaj entreprenojn.
Same Ĵerzejo ankaŭ ne apartenas al Eŭropa Unio, kvankam laŭ traktato inter Britio kaj la brita reĝa familio la ministerio pri eksteraj rilatoj de Britio reprezentas ankaŭ la insulon Jersey kaj okaze de neceso la brita armeo defendus ĝin.
La tajda insulo L'Île au Guerdain
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Turismaj paĝoj de la insulo angle
Informoj pri ĉiuj Manikinsuloj germane
Pliaj informoj pri Jersey
Paĝoj de la insula registaro
Paĝoj "Jen Jersey" angle
Paĝoj "Jersey interne" angle
v • d • r
Antigvo kaj Barbudo •  Aŭstralio •  Bahamoj •  Bangladeŝo •  Barato •  Barbado •  Belizo •  Bocvano •  Britio •  Brunejo •  Dominiko •  Fiĝio •  Ganao •  Grenado •  Gujano •  Jamajko •  Kameruno •  Kanado •  Kenjo •  Kipro •  Kiribato •  Lesoto •  Malajzio •  Malavio •  Malto •  Maŭricio •  Mozambiko •  Namibio •  Nauro •  Niĝerio •  Nov-Zelando •  Pakistano •  Papuo-Nov-Gvineo •  Salomonoj •  Samoo •  Sejŝeloj •  Siera-Leono •  Singapuro •  Srilanko •  Sankta-Kito kaj Neviso •  Sankta Lucio •  Sankta Vincento kaj la Grenadinoj •  Sud-Afriko •  Svazilando •  Tanzanio •  Tongo •  Trinidado kaj Tobago •  Tuvalo •  Ugando •  Vanuatuo •  Zambio
Angvilo • Bermudo • Brita Antarkta Teritorio • Brita Hindoceana Teritorio • Britaj Virgulininsuloj • Falklandoj • Ĝibraltaro • Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj • Kajmaninsuloj • Moncerato • Turkoj kaj Kajkoj • Pitkarna Insulo • Sankta Heleno
Manikinsuloj (Guernsey • Jersey) • Manksinsulo
Ĵerzejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Ĵerzejo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Koordinatoj: 49° 13′ 0" norde, 2° 7′ 57" okcidente
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 21:43, 15 jun. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj