eo en eo eo en es eo eo nl eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo en eo it en en eo eo en en eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo en eo en eo eo eo eo eo en eo eo en en en en eo eo en pl eo en it en eo eo eo eo en eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en it eo eo eo eo eo eo en es war eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr es eo eo eo eo lt eo eo eo eo eo eo eo eo de en eo eo eo eo en es eo eo eo eo eo eo eo eo en en eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es es it nl eo en en en de it en en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo eo eo eo en en eo en en jv de da en da en en cs en en en cs da en da cs en en de da en da cs en en cs cs en en en cs cs da en cs da en en cs cs en en en cs cs da en da cs en en cs da en en en de cs da en da en en en cs da en en en cs cs da en da da en en cs en en cs cs da en da cs en en cs cs en da cs en cs en cs da en cs en es eo en eo eo pl eo eo it es eo fr lt es en eo eo eo en eo eo eo it it it en it it pt it it it es it eo eo de pt pl hu it eo de en et it it de de it pt eo en en en it fr it pt en lt fr it hu en en eo de en eo eo it hu it it it eo it es en en es cs pt hbs_lat fr pt hu en en de it it lt de it eo eo es it en tl it it en it es en eo pt en en en en pt en en eo eo eo en it eo eo it it pt eo hbs_lat en en en eo en it en en it it it it nl en es en eo fr en sv en en en it en en eo eo pt pt eo pt en en it fr it ceb it it it it eo pl en en lt it fr en eo hu eo it da pl hu io en it it de it it en is it de it it en en hu eo en en pt fr it eo id eo en en en de en ca hu en it it it ro it fr it es pt eo eo eo eo en es pt pt it fr eo it fr it en en eo es fy it it eo it en pt en en fr hu fr la eo eo eo eo es eo id hu it ceb eo es eo it en pt cs pt de cs eo nl en en la pt eo lt fr it it en en en en ro eo eo en en en en en en en it en de eo it hu hu en en it de it it it hu en en hbs_lat eo de hu it hu hu ceb ceb ru de pt en en en eo es pt it it de fr fr fr pl en eo en de fr nl en en pt eo eo es pl eo eo it hu en es en lt es ceb es it es it pt it eo pt hu es it en es pt eo eo it eo es eo eo eo it tr it it it es nl it en it hu it hu pt pt eo it hu cs ceb sv fr pt fr en en en en en en nl nl hu hu eo hbs_lat cs cs en en eo en fr en cs cs de en en en hu pt pl en nl en de fi it en en en en fr en pt en en cs cs de en hu eo fr pt eo it pt en pl es es en de eo en lt it eo hbs_lat en eo es it hbs_lat hu it en en en it eo hu eo en en hbs_lat it eo pl pt it cs pl eo eo eo es eo en es pt eo cs it ceb pt eo it de de ca ceb hu eo it cs et pt hu en it pt eo id it pt it de de de is it es it eo cs it es en hbs_lat pl nl en eo pl eo it de eo hu la nl es en en fr it fr en pt it en cs pl eo es de en en it pt it eo ceb ceb uz eo en en en fr en it en pl pt en en en hu eo eo en it fr fr it ceb pl eo en sv en fr it es eo eo it en hu hu hu en it it eo eo it pt it it es it en fr hu en en eo eo it eo en it it tr en eo eo en eo it eo eo en it fr pt fr sv en pt en en it pt en it eo es en pt fr eo pt hbs_lat it en hu it es es en es it es de en cs nb en en de it en en eo fi en en eo hu it en fr sv cs en en en en fr en eo it eo eo eo it eo eo it hbs_lat eo it it es eo en en en it tr eo it en pl de en es pt eo en en sk hbs_lat en pt de fr it it en it eo it es en en en en it fr en en pt eo en pt de it fr eo pt ceb en es eo eo sv eo eo it it fr eo en sv hu hu pl es de it it en it eo eo pt en fr de eo eo it eo eo it it pt pt eo fr cs pt es eo it eo it it en eo pl it it it en it cs en en sv fr en it it en it it hbs_lat vi war it it pt tr pt eo it it en en fr en en it it fr hbs_lat it pt pt es it eo it en es id en hbs_lat it it en it cs it en eo pl eo eo eo es fr en en pl eo pl eo it en en en eo pt pt hu pt it it en en it ceb eo en eo cs nl de en en en en en en en en en it en en en gl en en pl de de ca pt es pl eo hu it eo eo en es en eo eo es eo eo eo nb eo eo ceb es de en eo en es en eo eo en eo it eo eo eo eo eo es eo fr it eo ro eo vo pl ro eo eo eo eo eo en eo en en lt sv eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo en en en en en en en en
skip to main | skip to sidebar
Esperanto-blogo, kelkfoje blago, de Ralph Dumain
Jen pluaj Esperantaj tradukoj de Borges rete:
La domo de Asteriono traduko de Manuel Giorgini
Tlön, Uqbar, Orbis Tertius traduko de Manuel Giorgini
Tri versioj de Judaso: ŝajne la same traduko kiel:
Tri versioj de Judaso, trad. Fernando de Diego, La Ondo de Esperanto, n-ro 6 (37), 1997.
Jorge Luis Borges - Vikipedio
Jen nove ĉe mia retejo:
La Biblioteko de Babelo, tradukis Gulio Cappa
La Biblioteko de Babelo, trad. Manuel Giorgini
Verkis Ralph Dumain je 3:01 AM 1 komentoj
Rubrikoj: beletro, bibliografio, Jorge Luis Borges
William Blake — "La Birdoj" — memortraduko
Memore pri mia kara Evelina, kiu eniris hospitalon antaŭ du jaroj je la 19-a de aprilo, mi samtage ĉi-jare tradukis Esperanten mian favoratan ampoemon. Ŝia lasta konscia tago sur tero estis la 24-a de aprilo, kaj ŝi mortis je la 13-a de majo. Do jen mia traduko:
“La Birdoj” [The Birds] de William Blake, tradukis R. Dumain
“Mi laboras supren al futuro.”
— Epigrafo atribuita al William Blake, 1796
“I labour upwards into futurity.”
— William Blake (attributed to), 1796
Verkis Ralph Dumain je 12:24 AM 1 komentoj
John I. Francis: "La Klera Despoto"
Unu el miaj favorataj originalaj Esperanto-verkistoj estas John Francis, dankon precipe al la novelaro Vitralo, kiun mi unue legis antau 35-37 jaroj. La novelaro konsistas el satiraj verkoj, ankaŭ kelkaj senpere seriozaj, ĉiuj iel sociokrikitaj, do agrabla al mia filozofia spirito. Ofta scenejo en la satiraj noveloj estas la fikcia lando Juglando.
Inter la ne-humuraj noveloj, la majstroverkoj en Vitralo estas "La Tento de Kul" (kiu aperis antaŭe en beletra gazeto, ĉu Belarto?), kaj "Ĝermoj en Rikolto," kiu reaperis en pluraj antologioj. "La Tento de Kul" estas unika verko, unu el miaj favorataj en Esperanto, kaj antaŭ kelkaj jaroj mi tradukis ĝin en la anglan:
"The Temptation of Kul" by John I. Francis, a tale of absolutisms in conflict
Inter la komikaj satiraj noveloj, la unua dekomence kaptis mian atenton kaj ekcerbumigis min. Temas pri "La Klera Despoto", kiun mi ĵus enretigis:
La Klera Despoto (En Kiu Oni Interalie Atingas la Apogeon de la Beletro)
Kiam mi kiel dekumujarulo unue legis ĝin, mi tuj pensis pri Stalin. La analogio tamen estas iom misa, interalie, ĉar la ĉi-koncerna despoto ŝajnas iaspeca literatura avangardulo (kvankam finfine li estas nur idioto). Ĉiuokaze, mi legis ĉi tiun novelaron kelkajn fojojn dum jardekoj, kaj ĵus kaptis min la impeto enretigi ĉi tiun novelon.
Interese, ĉar skanado, redaktado, kaj enformatigo de ĉi tiu afero postulas malrapidan metodecon kaj zorgemon, ĉi-foje mi kaptis plurajn nuancojn de la rakonto kiujn mi ial mistrafis antaŭe.
Ekzemple, antaŭe, mi tute preteratentis la kreskantan filon de la despoto kaj ties signifon. Tiu reliefigas la signifon de la ŝanĝiĝoj en la kultura vivo kune kune reĝimŝanĝoj kiel respegulo de la speciala ŝatokupo de ĉiu despoto. Kiam mi unue legis la novelon, mi pripensis la paradokson de despotismo kaj literatura vivo. Nun ŝajnas, ke mi preteratentis la ĝustan logikon de la novelo. La rilato inter politika potenco kaj kreiva malkapablo ne estas hazarda paradoksa kunigo de du apartaj aferoj sed estas esenca rilato inter la despotisma menso kaj la perversigo de elektita fako. La logikon de diktatoreco Francis sisteme montras.
En la retejo de Don Harlow troviĝas poemoj de Francis sed ne fickcio.
Mi ĵus eltrovis la novelon "La Tuŝo de Morto" de Francis.
Cetere, mi neniam antaŭe rimarkis ĉi tiun aferon:
25 noveloj : Dudek kvin klasikaj Esperantaj noveloj
La retejo Originala literaturo Esperanta (OLE) enhavas recenzojn de multaj aŭtoroj kaj specifaj verkoj. Estas recenzoj pri pluraj verkoj de Francis, inkluzive de du recenzoj de Vitralo.
Mi opinias ke Sten Johanssen subtaksas la majstran novelon "La Tento de Kul". Li elstarigas "Ĝermoj en Rikolto" kaj "La Tuŝo de Morto".
Henri Vatré rapsodias pri la novelaro. Li reliefigas "La Vidvino Pirsen" kaj "Ĝermoj en Rikolto".
Li ankaŭ atentigas pri la stilo de Francis, kio ankaŭ frapas al mi. Antaŭ multaj jaroj la beletra grupo de la Esperanto-Societo de Vaŝingtono legis laŭ mia instigo "La Tento de Kul". Laŭmemore, unu partoprenanto malŝatis la stilon de Francis, sed mi pensas alie.
Jen la ĉefpaĝo pri Francis ĉe OLE.
Mi ne plu memoras la enhavon, mi nur memoras ŝati la romanon Misio sen Alveno, kiun recenzas Johansson.
Mi posedas la gigantan romanon La Granda Kaldrono sed neniam legis. Mi ne legis aŭ vidis la du lastajn verkojn de Francis, Tri Rakontoj pri la Miljara Paco (novelaro 1998) kaj La Kastelo de Vitro (fantasta romano 2004).
Verkis Ralph Dumain je 10:54 AM 0 komentoj
Rubrikoj: beletro, fikcio, John I. Francis, recenzoj, satiro
Albert Einstein mortis hodiaŭ . . . en 1955
Vikipedio havas artikolon pri Albert Einstein (14-an de marto 1879 – 18-an de aprilo 1955).
Plue: Einstein - La Enigmo de la matematiko de Huberto Rohden.
Notu ankaŭ: Albert Einstein, Esperanto kaj SAT.
Estas pluraj anglalingvaj aferoj pri Einstein miareteje. Jen komenco:
A Personal Tribute to Albert Einstein (14 March 1879 - 18 April 1955)
Mi publikigis unikan dokumenton, leteron de Einstein al konato mia en Buffalo kiu rezistis la McCarthy-an persekuton:
Letter from Albert Einstein to Emanuel Fried [Letero de Einstein al Emanuel Fried]
Verkis Ralph Dumain je 4:57 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Albert Einstein, laborista movado
Mark Starr, Esperantisto, laboristo, edukisto
Mark Starr (1894-1985) estis Esperantisto kaj fama pioniro de laborista edukado en la laborista movado en Britio kaj Usono. Estas pluraj aferoj pri li en mia retejo, en Esperanto kaj la angla. Mi renkontis lin kelkfoje ĉe ELNA-kongresoj.
Mi ĵus eltrovis blogon ĉe kiu libro de Mark Starr situas:
A Worker Looks At History [Laboristo Trarigardas Historion]
"La Filozofio de Jozefo Ditsgen" de Mark Starr
Mark Starr (1894-1985): Workers' Educationist
"A Pioneer in Workers' Education: Mark Starr and Workers' Education in Great Britain" by Ronda Hauben
"Mark Starr: Socialist Educator": Interview with Martin Lawn
"Organized Labor and the Dewey Philosophy" by Mark Starr
Verkis Ralph Dumain je 4:16 PM 0 komentoj
Rubrikoj: edukado, laborista movado, Mark Starr
It is curious to observe how the principal differences between Lenin and Bogdanov extended right down to the question of language. Whereas Lenin found good reasons for strengthening traditional and Great-Russian cultural elements, Bogdanov staunchly remained a radical internationalist. Socialism could only succeed by simultaneous development in many countries, and this would require a suitable means of international communication. Bogdanov dismissed synthetic products like Esperanto and suggested English: it was used in many parts of the world and was the language of the majority of the industrial proletariats; it was concise, simple, and rich in cognate words. Since nationalist feelings were deeply entrenched, he had no illusions that English would soon become the workers' international language. But he advocated that the proletarian-culture movement, which incidentally found fleeting expression also in Germany and Belgium, should take the long view in planning for the future. [39]
[39] Bogdanov, O proletarskoi kul'ture: Stat'i, 1904-1924, pp. 328-32.
FONTO: Lilge, Frederic. "Lenin and the Politics of Education," Slavic Review, vol. 27, no. 2, June 1968, pp. 230-257. [Lenin & la politiko de edukado]
Kurioza observo estas ke la precipaj diferencoj inter Lenin kaj Bogdanov ampleksis ankaŭ la lingvan demandon. Dum Lenin trovis taŭgajn kialojn fortigi tradiciajn kaj grand-rusajn kulturajn elementojn, Bogdanov obstine restis radikala internaciisto. Socialismo sukcesus nur per samtempa evoluo en pluraj landoj, kaj ĉi tio postulus taŭgan internacian komunikilon. Bogdanov malakceptis artefaritaĵojn kiajn Esperanton kaj sugestis la anglan: oni uzas ĝin dise en la mondo kaj ĝi estas la lingvo de la plimulto de la industriaj proletaroj; ĝi estas konciza, simpla, kaj riĉa je parencaj vortoj. Ĉar naciismaj sentoj profunde enradikis, li ne iluzie imagis ke la angla baldaŭ fariĝus la proleta internacia lingvo. Tamen li proponis ke la proletkultura movado, kiu, flanke, trovis efemeran esprimadon ankaŭ en Germanio kaj Belgio, surprenu longdaŭran perspektivon planante pri la estonteco.
Verkis Ralph Dumain je 1:21 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Alexandr Bogdanov, internacia lingvo, laborista movado, Lenin, rusa lingvo, Sovetunio
Zamenhof (1859.12.15 – 1917.04.14) morta 90 jarojn
Today is the 90th anniversary of the death of the creator of Esperanto, L.L. Zamenhof. What a century he didn't live to see!
Hodiaŭ estas la 90-a datreveno de la kreinto de Esperanto, D-ro L.L. Zamenhof. Kian jarcenton li ne vidis!
Verkis Ralph Dumain je 3:05 PM 0 komentoj
Jen interesa temo en la nova numero de La Ondo de Esperanto, 2007, n-ro 4 (150). Jen du interesaj artikoloj:
Nia gazetaro vide de redaktoroj: Ronda Tablo
Al demandaro respondas kun statistikoj kaj opinioj redaktoroj de Esperanto, Heroldo de Esperanto, Kontakto, La KancerKliniko, Literatura Foiro, Monato. La redakcioj de Juna Amiko, La Gazeto, kaj Sennaciulo ne respondis.
Esperanto-gazetaro: historio, nuntempo kaj perspektivoj, de Jukka Pietiläinen
Pietiläinen resumas precipajn facetojn de taksado de la atingoj de la Esperanto-gazetaro: problemoj de internacieco, abonamplekso, profesieco, rolo de la sendependa gazataro, vivkapablo, la Interret-epoko.
Mi eltiros nur kelkajn ĝeneralajn komentojn. Nur manpleno da revuoj estas vere internaciaj kaj influhavaj, kvankam kelkaj naciaj gazetoj kaj revuoj estas historie gravaj kaj influhavaj. "Inter internaciaj nefakaj gazetoj plej elstaras la movadaj kaj kulturaj gazetoj." "Malmultaj Esperantaj gazetoj temas plejparte pri nemovadaj kaj (ne Esperantaj) kulturaj aferoj." Movadaj gazetoj ligataj al organizoj emas havi la plej longdaŭran vivkapablon. La aŭtoro mencias plurajn movadajn kaj kulturajn gazetojn, kaj ankaŭ pritraktas Monaton.
Fakte, la artikolo estas nur skizo, kaj Pietiläinen apenaŭ tuŝas la fakan gazetaron krom la kulturan. Tamen, en la lasta sekcio, li mencias Sciencan Revuon kaj rekomendas ke oni starigu Interrete "bonkvalitajn sciencajn retajn gazetojn." Tio surprizas min, ĉar mi skeptikemas pri la aktuala rolo de Esperanto en fakaj, aparte sciencaj, aferoj, sed la Interreto pli ol en pres-formato eble bone taŭgus al scienca informadiko en Esperanto, kvankam tio postulus multan profesian kompetenton kaj laboron. La aŭtoro ĝenerale rekomendas pli da profesieco en Interreta eldonado.
La reto povas doni novan vivon al iamaj gazetoj: necesus enretigi malnovajn jarkolektojn kaj ebligi konsultadon de ilia enhavo. Eble en tio estus taŭga celo por iu ekzistanta fondaĵo aŭ loko por nova fondaĵo. Tekniko ekzistas, skanemuloj troviĝas en malmultekostaj landoj, retejoj haveblas eĉ senpage.
Estus pli utile se la aŭtoro traktus pli detale la aktualan gazetaron, ne nur lande sed ankaŭ fake.
Mi povus rakonti pri propraj spertoj kiel redaktoro de faka revuo Ateismo. Nun ekzistas nova stabo kaj formato kaj ankaŭ retpublikigo. Dum mia redakcio la produktado, financado, kaj dissendado de la revuo ne estis facila afero. Mia memoro nebulas, sed mi supozas ke la abonantaro maksimumis je 200 homoj, kaj mi presis inter 200-300 ekzemplerojn po numero, kaj restas stoko de neelsenditaj numeroj. Granda procento de la abonantoj loĝis en la nepagipovaj landoj de orienta Eŭropo. Estis ankaŭ malfacila afero trovi bonan publikindan materialon de aliaj kontribuantoj. Plej bone estis personaj raportoj el diversaj landoj, speciale pri la ŝanĝoj en orienta Eŭropo ekde 1989.
La abonkostoj en Usono de la plejmultaj fremdlandaj gazetoj estas tro altaj nuntempe, eĉ por ni supozeble riĉaj usonanoj, do mi abonas neniujn. Bonŝance la bonega La Ondo de Esperanto alireblas rete.
Verkis Ralph Dumain je 12:49 PM 0 komentoj
Rubrikoj: ateismo, Esperanto-faka agado, Esperanto-gazetaro, recenzoj
En memoro: Jim Murray & C.L.R. James
Memore je okazo de la naskiĝtago de mia mortinta amiko kaj kolego Jim Murray, mi enretigis lastatempe ricevitan fotografon de la komuna temo de nia intelekta laboro (por kiu Jim laboris persone), la trinidada verkisto kaj politika aktivisto C.L.R. James, farite unu jaron antaŭ la morto de James:
C.L.R. James en sia hejmo, Brixton, Londono, la 11-an de januaro 1988
Rigardu ankaŭ mian esefragmenton:
C.L.R. James & Usona Kulturo
Verkis Ralph Dumain je 9:42 PM 2 komentoj
Rubrikoj: C.L.R. James, intelektuloj, marksismo
Vitalismo a. vitalism, ĉ. vitalizimus, f. vitalisme, g. Vitalismus.
Biologia hipotezo kaj naturfilozofia doktrino, ke fenomenoj de la vivo havas sian kaŭzon en speciala forto de vivo analogia al energio de la neviva mondo, sed esence de ĝi distinga. La origina uzo franca ĉe Barihez (Novaj principoj de scienco pri homo, 1775) kal ĉe tiama lia skolo akcentas ankaŭ esencan distingon de la forto psika. Moderna samtempa vitalismo konceptas la vivforton (vitalan forton) kiel konceptaĵon similan al energio neredukteblan al iu alia forto sed diferencantan de ĝi pro tio, ke ne validas pri ĝi la principo pri ĝia konservo. “Mi konsentus kun la vitalistoj, se ili simple volus akcepti, ke vivaj estaĵoj prezentas fenomenojn, kiuj ne estas trovataj en la senviva naturo kaj kiuj pro tio estas siaspecaj. Mi konsentas, ke manifestaĵoj de la vivo ne povas esti klarigitaj ekluzive per fenomenoj fizike-kemiaj konataj en naturo senviva" (Cl. Bernard en Enkonduko al studado de eksperimenta kuracado). Henri Bergson nomigis la vitalan forton vitala elano. La plej sistema moderna vitalisto estas Hans Driesch (Vitalismo kiel historio kaj doktrino, 1905). Li uzis la aristotelan terminon enteleĥio por nomigi la vitalan forton. “Enteleĥio ne estas energio, ne estas forto, ne intenso, ne konstanto sed—enteleĥio." Plej facile komprenebla diferenco inter energio kal enteleĥio estas en aserto, ke inter fenomenoj energiaj validas principo de kaŭzo, inter la enteleĥiaj principo de celo.
FONTO: Kamaryt, Stan, kompil. Filozofia Vortaro (Olomouc: Moraviaj Esperanto Pioniroj, 1934), p. 169-170.
Mi havas fotokopion de ĉi tiu longe nehavebla libro. Se oni serĉas rete ĉe Enciklopedio Simpozio oni trovos plurajn resumojn de la koncepto vitalismo sub rilataj rubrikoj. Kontrolu ekz. Vitala-Vitalismo.
Verkis Ralph Dumain je 12:03 AM 0 komentoj
Rubrikoj: bibliografio, filozofio, vitalismo
Midzu min en Baltimoro!
Temas pri aŭtobiografia eposo, nefinita ekzistencialisma komedio pri mia vivo en deprimiga urbo Baltimore en 1985. La vivmedio estis malinspira krom fikado kaj suĉado. Mi ne memoras kie la skizo-manuskripto estas nun. Kiel pluraj miaj strangaj poeziaj projektoj (ekz. longa poemomaĝo al Miĥalski, poemo pri atomfiziko, rev-vizia poemo "Sub Suno Rikana," k.a.), mi neniam povis fini ĉi tiun verkon. (Ĉu okazo por ŝerco?)
Mi parkere rememoras nur la kvarversan refrenon, kiu ripetiĝas post ĉiu stanco. Jen anekdoto ĉi-rilate. Foje mi promenis kun amiko surstrate, kaj dum halto mi menciis mian poemon. Li konas eĉ ne unu vorton de Esperanto, sed kiam mi deklamis la refrenon li rideksplodis. Mi ekkaptis mian ventron ridegante kaj preskaŭ kolapsis sur la trotuaro.
Midzu min en Baltimoro.
Mi reciprokos ĉe klitoro
Kaj ne timiĝos pro odoro.
Midzu min en Baltimoro!
Verkis Ralph Dumain je 7:27 PM 1 komentoj
Rubrikoj: Baltimore, maldecaĵoj, poezio
Pison sur la Papon
Jen agrabla blogero de beletristo Jorge Camacho:
pli papisma ol la papo
Ŝajnas, ke la malbonega Imperiestro el Stelmilitoj estas la nazia papo Kardinalo Ratpugtruo mem. Ĉu hodiaŭ li bugras Paskokuniklon? Feliĉan Paskon!
Verkis Ralph Dumain je 1:43 PM 1 komentoj
Rubrikoj: ateismo, blogoj, religio
William Blake & ateismo?
Post mia kunfondo de la Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo en 1987, mi redakciis du bultenojn antaŭ ol iniciati la revuon Ateismon. Mi ĵus hazarde trafoliumis la duan, t.e. Bulteno de ATEO, n-ro 2, julio 1988, kaj rimarkis rubrikon "Finaj Pensoj" (p. 9), kie mi metis aforismon:
"La milito estas energio sklavigita." — William Blake
Kial Blake en ateisma literaturo? Nu, de la aĝo 17, antaŭ pluraj jardekoj, Blake estas mia favorata poeto kaj finfine la sola "mistikulo" kiu interesas min.
Post tiu "fina penso" mi aldonis mian propran aformismon:
"La plej valora juvelo en la mondo estas la homa cerbo."
Post eldono mi ricevis leteron, en kiu iu plendis pri mia aserto!
Blake esprimis kontraŭdirajn pensojn pri diversaj ŝlosilvortoj, kaj en diversaj periodoj de sia vivo. Ekzemple, sur la gravuraĵo Laocoon estas surskribo (inter multaj): "Scienco estas la arbo de morto." Sed, en la manuskripto de la nepublikigita poemo "The Four Zoas" [La Kvar Zooj], la last verso estas (en mia traduko):
"La obskuraj religioj estas foririntaj kaj dolĉa scienco regas".
The dark Religions are departed & sweet Science reigns
Nu, Blake defendis Thomas Paine sed kondamnis deismon (diismo: la raciigita Dio de la Enlumiĝo.) Sed ĉi tio mi ekspliku alian fojon.
Verkis Ralph Dumain je 11:37 AM 0 komentoj
Rubrikoj: ateismo, poezio, William Blake
Fragmento el Bob Dylan
Amikoj ripetas en la karcer':
"Kiel bone, kiel bone ja sentus' liber'."
Sed mi respondas kun multa mister':
"Ĉu birdojn ne ĉenas ĉielvojo?"
tradukis Ralph Dumain 1987.12.12, redaktis 2003.12.02
Jen mia traduko de la fina stanco de la kanzono Ballad in Plain D [Balado Simpla je "D"] el disko Another Side of Bob Dylan [Alia Flanko de Bob Dylan] (1964).
Verkis Ralph Dumain je 10:53 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Bob Dylan, muziko, poezio
Martin Luther King, Jr.
Hodiaŭ estas la 39-a datreveno de la murdo de Martin Luther King, Jr. Kia malĝoja memoro.
Mi estis en liceo tiutempe. La sekvanta malordo necesigis la fruan fermon de la lernejo por la printempa ferio.
Jen artikolo pri MLK en Vikipedio.
La plej fama parolado de MLK estas "I Have a Dream" (Mi havas revon) ĉe la epokfara civilrajta manifestacio en Vaŝingtono je la 28-a de aŭgusto 1963. Jen tradukoj en Esperanto:
"Revon havas mi" trad. Simono PEJNO
"Mi Havas Revon" trad. Matthew MCLAUCHLIN.
Se King vivus kaj konstatus la aktualan staton de la lando kaj mondo, li hontigus la lastan kaj aparte la unuan pri ties barbareco.
Verkis Ralph Dumain je 12:44 PM 1 komentoj
Rubrikoj: homaj rajtoj, Martin Luther King, negra kulturo, negraj usonanoj, politiko, usona historio
Filozofio en Esperantujo - ĉu blogo blagas?
Komuniga Maŝino (Amelano) estas blogo maldekstra kun multa enhavo filozofia, ankaŭ iom pri literaturkritiko, Esperanto-movado, kaj aliaj aferoj. Mia unua impreso estis, jen interesa politika-filozofia blogo. Sed mi eraris.
Ofte kunmeto de Esperantismo kaj filozofio rezultigas regreseman mistikismon aŭ ekletikismon. Historie, la malbona flanko de marksismo estas stalinismo, sed estas alternativoj. La infaneco de anarkiismo bone kunvivas kun Esperantismo: nek unu nek la alia devas respondeci pri la reala mondo. Sed jen ni trovas ĉiujn ĝenajn elementojn aparte kaj en kombinado, t.e. stulta filozofio, maldekstrismo, kaj esperantismo. La intelektaj motoroj estas laŭmoda franca filozofio, precipe Gilles Deleuze, laŭmoda filozofia maldekstrismo de Antonio Negri (pri tutmondiga empirio, multitudo), kaj arbitra utiligo de la konceptoj de homaranismo kaj sennaciismo.
Iam la kutima problemo estis la malavangardeco de Esperantujo, sed nun ĉi-kaze regas la modeco, evidente, per alproprigo de intelektuloj kiaj Foucault, Deleuze, Negri, Žižek, Agamben, Badiou.
Ŝajnas ke la blogisto manĝegis tro multe da franca fekaĵo kaj tiel veneniĝis. La precipa influo ŝajne estas Deleuze, kaj pere de Deleuze, la reakcia malraciisma filozofo Bergson. Negri estas italo kun historio en ekstrem-maldesktra tendenco, specife aŭtonomiisma marksismo. Tamen ties filozofio multrilate similas la francojn kiuj influis la t.n. postmodernismon. Estas historia filozofia liga fadeno, kies pra-inspiro estas Nietzsche. La reakcia vitalismo de Nietzsche kaj aliaj nature hejmas en la politika kvartalo de desktruloj, sed dankon al francaj filozofoj de la pasintaj 45 jaroj ĝin surprenas pseŭdo-radikalaj elitaj intelektuloj.
Anstataŭ kontrolebla teoria analizado de la empiria mondo, oni starigas la politikigon de metafizikaj konceptoj kaj la metafizikigon de politikaj konceptoj. Se ideoj estas nur la elfluoj de deziro kaj potenco, kritika analizado de tiuj ideoj el tiu starpunkto reliefigas ties realan vivon kaj celaron. Tian abstraktecan metodon oni ne trovos ĉe Marx, sed laŭ la vitalisma eliro iniciita de Nietzsche, tute opozicie al historia materiismo, jen oni konstruas pseŭdo-teoriumadon kaj pseŭdo-politikon. La intuicia vitalismo de Bergson simile instigas falsan sinprezenton ke oni tuŝas la realan, materian mondon kaj vivon, sed fakte temas pri arbitra metafizikado same kiel la freneza rasteorio de Hitleranoj ŝajnigis sin biologio.
Deleuze verkis pri Hume, Spinoza, Bergson, k.a. kaj difinis filozofion kiel la kreadon ke konceptoj. Sed kiuj konceptoj helpas objektive ekspliki la realan mondon kaj kiuj mistifikas? La vitalisma generado kaj kritikado de konceptoj ne provizas adekvatan legitimilon de filozofio. Kiel la prioritatigo de diferenco super identeco fare de Deleuze eksplikas ion pri la mondo krom nura remiksado de metafizikaj kategorioj?
Nia Amelano multe cerbumas pri Deleuze, Leibniz, Bergson, k.a., kaj pri konceptoj kiaj "singulara", "multitudo", "virtualeco". Cetere, li faras arbitrajn ĝeneralajn komentojn pri socialismo, komunismo, naciismo. Li alproprigas konceptojn el Esperantujo--homaranismo kaj sennaciismo--kaj aldonas ilin al la mikspoto de siaj filozofiaj fantazioj. Ne estas respondeco al la reala mondo, ĉar laŭ Amelano ekzistas ne nur la aktuala mondo, sed ankaŭ la virtuala mondo. Li kapablas nur ĵongli metafizikaĵojn. Tute mankas ia metoda pritrakto de afero konkreta kaj specifa. Kiel utilas ĉi tiu kaĉo da metafizikaj deduktoj?
Ŝajnas ke nia blogisto fantazias ankaŭ pri fina venko de Esperanto; ne sufiĉas ekspluati ĝian pontlingvan potencialon el realisma perspektivo. Oni ja devus klarigi sian celaron en la reala mondo, sed tio ne necesas se oni vivas en sektisma fantazia virtuala mondo, des pli en Esperanto-mondo.
Resume, ĉi tiu okupado pri frivolaj metafizikaj ekzercoj simptomigas supraĵan, memindulgan menson infektika de la plej obskurantismaj, fetiĉismaj ideoj. Ni povas unue danki la vitalisman obskurantismon kiu elfurzas ĉi tian filozofiadon.
Referencoj en la angla:
Callinicos, Alex. "Toni Negri in Perspective," International Socialism, no. 92, Autumn 2001.
Negri, Toni. Towards an Ontological Definition of Multitude, trans. Arianna Bove (04/04/2004), orig. pub. in Multitudes, numero 9 as "Pour une definition ontologique de la multitude" (p. 36-48).
Roffe, Jon. Gilles Deleuze, Internet Encyclopedia of Philosophy.
Verkis Ralph Dumain je 2:29 PM 1 komentoj
Rubrikoj: Antonio Negri, blogoj, filozofio, Friedrich Nietzsche, Gilles Deleuze, Henri Bergson, ideologio, laborista movado, marksismo, vitalismo
Filozofio en Esperantujo - ĉu blago?
Antaŭ ol la starigo de la publika Interreto, aliro al seriozaj intelektaj interŝanĝoj en Esperantujo pri temoj krom beletro kaj Esperantologio/ interlingvistiko estis malfacila. Kompreneble, ekzistis privata korespondado kaj konversaciado kaj malmultaj eldonaĵoj libroformaj aŭ artikolformaj. Originalaj libroj pri filozofio ne pri religio, mistikismo, esoterismo aŭ spiritismo estis nur kelkaj.
Cetere, la eskapisma ideologio kaj kultismemo de Esperantismo ŝajne instigas similspecajn stultaĵojn en filozofiaj klopodoj, ekz. la libroj de Bruno Vogelmann kaj Albert Goodheir (Fondita sur Roko, pri Spinoza). (Mi ne havas la verkojn de Eugène de Zilah do ne povas pritaksi ties ekzistencialismaĵojn.) Elstaraj esceptoj estas pluraj eseoj en Sennacieca Revuo.
La tutan konatan faktaron mi ne resumas ĉi tie. Notu, ke la sekcio pri "Filozofio de la Esperanto-movado" en artikolo Filozofio - Vikipedio estas fuŝa.
Starigo de la Filozofia Asocio Tutmonda kaj la revuo Simpozio fare de Evaldo Pauli enkondukis novan oportunon por filozofia laboro. Pauli mem verkis kaj publikigis kelkajn bonajn librojn. Mi dubemis la pracelisman perspektivon de Pauli kaj eĉ pli dubemas kunligon de Esperanto kaj la enhavo de filozofio. Mi ne plu memoras la varian enhavon de Simpozio do ne povas nun senpere pritaksi la revuon. Mi supozas, ke ĝi ne kontentigis min.
Vi trovos plurajn eseojn el Simpozio kaj Sennacieca Revuo en mia Esperanto-Gvidilo.
Mi havigis Interret-konton en 1992, kiam la Interreto estis jam populara sed antaŭ ol la burĝono de la TTT. Meze de la 1990-aj jaroj mi plejparte kabeis. Dum tiu tempo multo ŝanĝiĝis.
En lastaj jaroj aperis kelkaj filozofiaj verkoj. Pri originalaĵoj, la plej notinda estas Dialogiko je la Fino de Dialektiko de Eugen Macko. Ĝi estas doktoriĝa disertacio pri Hegel, Heidegger kaj Rosenzweig, dulingva, en la germana kaj Esperanto. Bedaŭrinde Macko estas unu tia Esperanto-kultisto kiu miksas strangan filozofion kun sektisma Esperantismo.
La retepoko malfermis novan mondon. Oni povas tuj komuniki tutmonde kun individuoj kaj grupoj, kaj oni povas publigiki dokumentojn, eseojn, kaj tutajn librojn sen preskostoj. Projektoj kiaj tekst-arkivoj kaj enciklopedioj estas praktikeblaj. Notu ekz. Filozofio - Vikipedio kaj Enciklopedio Simpozio. Je tiuj je kiuj alireblas la Interreto, homoj kiuj dividas komunajn inteserojn el sufiĉe akordigeblaj perspektivoj estas pli facile kaj eble pli multnombre troveblaj. Estas ekzemple yahoo-grupo filozofio (kiun mi helpis instigi) inter pluraj diskutgrupoj diversteme.
Finfine alvenis nova interreta komunikilo - la blogo. Mi estas relative novica pri ĉi tiu ĝenro kaj aparte novico pri Esperanto-blogoj. Troviĝas filozofiaj blogeroj diversloke kiaj do novaj oportunoj komuniki serioze pri filozofiaj temoj. Kelkaj maldesktraj blogoj kaj gazetoj blogformataj inkluzivas interesan filozofian enhavon. Le monde diplomatique en Esperanto publikigas tradukojn de altnivelaj filozofiaj artikoloj.
Venontfoje mi recenzos la blogon Komuniga Maŝino (Amelano), kiu kombinas ĉiujn ĝenajn trajtojn de esperantisma kulteco kaj eskapismo, politika sektismo kaj utopiismo, kaj filozofia modeco kaj stulteco.
Rigardu mian ligaron pri filozofio, aldone al verkoj de aliaj miareteje.
"Kontrau ĉiuj ideologioj — ankoraŭ unu" [recenzo: Bruno Vogelmann, La Nova Realismo] de Nikolao Gudskov
Eugène de Zilah: Kaj kiu pravas — recenzoj
Recenzo: Evaldo Pauli, Rekta Pensado
Recenzo Nefinverkita: Evaldo Pauli, Pri Dubo kaj Certeco
Dialogiko je la Fino de Dialektiko de Eugen Macko
Verkis Ralph Dumain je 11:55 AM 0 komentoj
Rubrikoj: bibliografio, Esperanto-faka agado, filozofio, ideologio
Ĝenerala Semantiko en Esperanto
Ĝenerala Semantiko kaptis mian atenton kiam mi estis dekumujarulo. Mi pensas nun ke ĝi estas skolo nur por adoleskoj.
Tamen, ekzistas blogo pri tiu fako: Ĝeneralsemantiko en Esperanto.
Verkis Ralph Dumain je 1:45 AM 0 komentoj
Rubrikoj: blogoj, filozofio, semantiko
Newer Posts Older Posts Home
Subscribe to: Posts (Atom)
Pri Mi / About Me
View my complete profile
Borges en Esperanto (3)
William Blake — "La Birdoj" — memortraduko
John I. Francis: "La Klera Despoto"
Albert Einstein mortis hodiaŭ . . . en 1955
Mark Starr, Esperantisto, laboristo, edukisto
Zamenhof (1859.12.15 – 1917.04.14) morta 90 jarojn...
En memoro: Jim Murray & C.L.R. James
Midzu min en Baltimoro!
Pison sur la Papon
William Blake & ateismo?
Fragmento el Bob Dylan
Martin Luther King, Jr.
Filozofio en Esperantujo - ĉu blogo blagas?
Filozofio en Esperantujo - ĉu blago?
Ĝenerala Semantiko en Esperanto
Serĉu ĉi-bloge / Search This Blog
A. K. Tolstoj (1)
A. N. Tolstoj (1)
A. Z. Foreman (8)
Aldo de’ Giorgi (2)
Alfred Hermann Fried (1)
Arthur Dawson Foote (2)
Benjamin Lee Whorf (1)
Carl Van Vechten (1)
Carlos A. Castrillón (1)
Charles F. Hockett (1)
Chloe Yelena Miller (1)
D. H. Lawrence (1)
David J. Peterson (1)
David K. Jordan (1)
David N. Myers (2)
Donald E. Morse (1)
E. James Lieberman (1)
Edgar Allan Poe (2)
Eduardo Rózsa Flores (1)
Edward Page Mitchell (1)
Edwin de Kock (4)
Enrique Gaspar y Rimbau (2)
Ezra Clark Stillman (1)
Fernando de Diego (1)
Forrest J. Ackerman (3)
G. M. Tamás (1)
Gotthold Ephraim Lessing (1)
H. G. Wells (9)
H. P. Lovecraft (1)
Imre Baranyai (Emba) (6)
Independent Labour Party (2)
Insulo de la Rozoj (1)
Ivy Kellerman Reed (1)
J. D. Bernal (1)
J. R. R. Tolkien (4)
Jacques Le Puil (1)
James Branch Cabell (1)
Jan Amos Komensky (3)
Jewish Daily Forward (2)
Joel Augustus Rogers (3)
Johan Hammond Rosbach (1)
John I. Francis (11)
Jorge Luis Borges (34)
José Antonio Vergara (1)
Juan Régulo Pérez (1)
K. R. C. Sturmer (8)
Kurt Vonnegut Jr. (3)
L. N. Newell (2)
Ladislav Podmele / Jiří Karen (4)
Lester del Ray (1)
Lev S. Vygotsky (1)
Library of Congress (1)
Lodewijk Cornelius Deij (4)
Louis de Beaufront (1)
Ludovic Rodo Pissarro (2)
Luis Jorge Santos Morales (1)
Martin Luther King (2)
Melvin B. Tolson (1)
Michael G. Smith (1)
Miguel A. Caycedo (1)
Parley Parker Christensen (1)
Paul D. Brazill (1)
Paulo Silas R. Sena (2)
Percy Bysshe Shelley (1)
Philip José Antonio Vergara (1)
Philip José Farmer (1)
Rainer Maria Rilke (1)
Rejna de Jong (1)
Roberto Passos Nogueira (6)
Rodrigo Alberto Ramirez (1)
Ronald J. Glossop (1)
Samuel R. Delany (2)
Sander L. Gilman (1)
T. S. Eliot (1)
The Daily Show (1)
Theodor W. Adorno (10)
Universal Races Congress (10)
Universala Esperanto Asocio (3)
W. A. Verloren van Themaat (1)
W. E. B. Du Bois (4)
William James Sidis (1)
William Sanders Scarborough (2)
William Thomas Stead (1)
Zamenhof Symposium 2009 (1)
Zamenhof Symposium 2010 (19)
Ligoj al miaj projektoj
Esperanto Study Guide / Esperanto-Gvidilo
Esperanto & Laborista Movado / Esperanto & the Labor Movement
Heinrich Heine en Esperanto
Philosophical & Universal Languages, 1600-1800: Bibliography
William Blake en Esperanto
Ateismo / Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo
Marxists Internet Archive: Esperanto-sekcio
La Blogo de Tonyo
Gazetoj / Revuoj / Bultenoj
Kajeroj el la Sudo (HALE)
La Ondo de Esperanto
Le Monde diplomatique en Esperanto - la "Diplo"
Ligoj al aliaj retejoj
Elektronika Bibliografio de Esperanto-Artikoloj (EBEA)
Esperanta Literaturo (indekso--Don Harlow)
Esperanta literaturo en la reto (serĉilo)
Esperanto League for North America
Katalogo de artikoloj en E-periodaĵoj
Literaturo en Esperanto (Don Harlow)
Project Gutenberg - Esperanto
Serĉilo de pluraj librokatalogoj
TROVANTO (Aŭstria Nacia Biblioteko)