eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Anglosaksa lingvo - Vikipedio
Averto: Vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via salutnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
[[Dosiero:Old norse, ca 900.PNG|thumb|280px| En la supra mapo pri la lingvodisdivido ĉirkaŭ la [[Norda Maro]] dum la jaro 900, la ruĝa kaj oranĝa koloroj estas la okcidenta kaj orienta varioj de la [[norena lingvo]], violkoloras la [[gotlanda lingvo]], flavas la [[anglosaksa lingvo|anglosaksa]] en Britio, kaj inter la verdaj areoj estas la restaj varioj de la [[ĝermana lingvo]], kun multe da [[:eo:malnovsaksa lingvo|saksa]] kaj marborde iom la [[frisa lingvo|frisa]] lingvoj en hodiaŭa norda Germanio kaj Nederlando. Krome bluas la [[krimeo|krimee]] [[gota lingvo#krimee gota lingvo|gota lingvo]]]] La [[angla lingvo]] inter 500-1000, inter la [[ĝermanaj migradoj|ĝermanaj invadoj]] en [[Britio]]n dum la disfalo de la [[Romio|roma imperio]] kaj la alveno de [[Vilhelmo la 1-a (Anglio)|Vilhelmo la Konkerinto]] en [[1066]], estas la epoko de la '''malnova angla''' aŭ la '''anglosaksa lingvo'''. Ĝi estis antikva [[ĝermana lingvo]], sen la influo de la [[franca lingvo|franca]] kaj la [[latina lingvo|latina]]; ĝi estis lingvo kun kvar kazoj. Ĝi estas la lingvo de ''[[Beowulf]]''. Ĝia kodo de [[ISO 639]] estas ''ang.'' Post la anglosaksa, post 1000, venis la [[meza angla lingvo]]. == Specimeno == [[Patro Nia]]: : Fæder ūre, þū þe eart on heofonum, : Sī þīn nama gehalgod. : Tō becume þīn rīce. : Gewurþe ðīn willa, on eorðan swā swā on heofonum. : Ūrne gedæghwāmlīcan hlāf syle ūs tō dæg. : And forgyf ūs ūre gyltas, : swā swā wē forgyfað ūrum gyltendum. : And ne gelæd þū ūs on costnunge, ac ālys ūs of yfele. : Sōþlīce. == Historio == Dum la [[5-a jarcento]], kiam la Romia imperio disiĝadis kaj malfortiĝis en Okcidenta Eŭropo, iuj [[ĝermanoj]] ([[engloj]] kaj [[saksoj]]) forlasis la nunan [[Nederlando]]n kaj transiris la maron al la insulo Britio. Plejparte izolita de la ĝermana de la kontinento, la ĝermana de la insulo fariĝis, iom post iom, nova lingvo: la angla. Iuj vortoj el la latina de la mortanta imperio tiam eniris la anglan tiam, ekzemple ''cheese'' (fromaĝo, el la latina ''caseus''), ''wine'' (vino), ''street'' (strato) kaj ''bishop'' (episkopo). El tio vi povas scii tion, kion la Romianoj donis al Britio. La vulgaruloj de Romia Britio estis [[keltoj]], sed la angloj pruntis tre malmulte de vortoj de la keltoj. Tamen, ja ekzistas vortoj en la angla, kiuj ekzistis en Britio eĉ antaŭ la alveno de keltoj. Unu el tiaj antaŭkeltismoj estas ''eenie-meenie-minie-mo'' (nuna prononcita kiel "ini-mini-majni-mo"). Neniu scias de kie ĉi tiu devenas, sed ĝi estas multe pli malnova ol la angla. Eble ĝi unufoje signifis, antaŭ kelkmil jaroj en britia lingvo delonge perdita, "unu-du-tri-kvar". [[Dosiero:Runen angelsaechsisch.jpg|200px|right|thumb| anglosaksaj runoj]] La angloj lernis skribi kaj legi de kristanaj misiistoj el [[Irlando]]. Tial ne tre disvastiĝis la tradicia skribomaniero de la lingvo per [[runoj]], sed iĝis kutimo skribi la lingvon laŭ la latina alfabeto. Tiel komencis la kapdoloro pri literumado: la sonoj de latina alfabeto kaj la sono de la angla buŝo nur hazarde akordis. La angloj aldonis al sia alfabeto la vokal-literon [[æ]] (''ash'') kaj la [[runo|runajn]] konsonant-literojn [[þ]] (''[[thorn]]''), kaj [[ð]] (''[[edh]]''). La lastaj du signifis, siavice, la malvoĉajn kaj voĉajn dentajn frikativojn, kaj malaperus el la alfabeto dum la venonta [[meza angla lingvo|meza angla]] periodo. La malnova angla enhavas sonojn kiuj poste malaperis. Ekzemple, ĝi havas sonon literumita kiel "gh". Ĝi estis al la Esperanta "g" kiel "ĥ" estas al "k". Eĉ hodiaŭ, "gh" ankoraŭ strange aperas en anglaj vortoj (ekz, ''light, rough, through''), sed la sono delonge malaperis. La sono literumita kiel "th", sono nekutima inter lingvoj eŭropanaj, ankoraŭ restas en la angla (almenaŭ ekster [[Brooklyn]]). En la [[9-a jarcento]], [[angla literaturo]] aperis. La plej fama estis la [[epopeo]] ''Beowulf''. En la [[10-a jarcento]] la vikingoj atakis orientan Anglion kaj eĉ transloĝiĝis tien. Ilia influo super la angla [[vortaro]] estis granda: vortoj tiel vulgaraj kiel ''egg'' (ovo), ''eye'' (okulo), ''take'' (preni), ''sky'' (ĉielo), ''root'' (radiko) kaj ''window'' (fenestro), devenas de la [[vikingoj]] (aŭ la danoj, kiel la angloj nomis ilin). ''Window'' devenas de ''wind-eye'' ("vent-okulo"). La anglosaksa lingvo inspiris lingviston-verkiston [[J. R. R. Tolkien]].   == Vidu ankaŭ == * [[Lingvistiko]] * [[Listo de lingvoj]] * [[Lingva familio]] * [[Hindeŭropa lingvaro]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.wmich.edu/medieval/resources/IOE/index.html Reta enkonduko en la anglosaksa lingvo] * [http://www.tha-engliscan-gesithas.org.uk/OEsteps/index.html Unuaj paĝoj en la anglosaksa-lingvo - kurso por absolutaj komencantoj] {{projektoj |commonscat=Old English |wikt=Kategorio:Anglosaksa |wikipedia=fr }} [[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]] [[Kategorio:Angla lingvo]] [[Kategorio:Anglosaksoj|*]] [[Kategorio:Anglistiko]] [[Kategorio:Mortintaj ĝermanaj lingvoj]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi | Helpo pri redaktado (en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Anglosaksa lingvo: Other (Statements), Sitelink
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:Projektoj (vidi fontkodon) (protektita)
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj