eo de eo eo eo eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo fr es en eo es eo eo it eo eo eo es es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ja eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Agrokulturo - Gpedia, Your Encyclopedia
Tradicia terkultivado en Sudano utiligante fosbastonon.
Uzo de teknikaj rimedoj en la moderna terkultivado: draŝrikolta maŝino ĉe rikolto de tritiko.
La termino agrikulturo (ankaŭ agrokulturo) estas dividebla en du ĉefajn partojn:
1. Terkultivado, la homa aktiveco konsistante en kultivado de teroj por produkti plantojn por nutri homojn aŭ bestojn.
2. Besttenado aŭ bestobredado, la homa aktiveco konsistante en tenado de utilaj bestoj por nutri homojn.
Traktoroj en terpomaj kampoj.
2.4 Bronz- kaj Fer-epokoj
2.5 Mezepokoj al Moderna Epoko
2.8.1 Brita Agrikultura Revolucio
6 Agrikulturaj proprecoj laŭ terregionoj
6.1 Tropikaj kaj duonsekaj regionoj
7.1 Ĉefaj agrikulturaj bestoj
7.2 Ĉefaj agrikulturaj plantoj
8 Iloj kaj teĥnikoj
9 Nuntempaj kaj alestontaj problemoj
Ĝi estas branĉo de la materiala produktado, kiu produktas bazmaterialojn nutrocele aŭ por la industrio. Ĝi grave dependas de la natura medio: la grundo (agro), klimato (vetero), situo ks ĉar ĝi estas transformado de la natura medio tiel ebliganta elpreni vegetaĵojn kaj bestojn utilajn al la homaro. La periodojn kaj rendimenton de la procezo difinas la sezonoj kaj la kreskaj, nutraj, plimultiĝaj nombroj de bestoj, plantoj, bakterioj.
Speciala trajto de la agrikulturo estas la amplekso de disponebla agro. Ĝi estas hodiaŭ konstanta. Oni gajnas agrojn en la tropika zono sed aliflanke perdiĝas pro la urba kaj industria ampleksiĝo. La tero disponebla por agrikulturo estas nomata plugebla tero.
La du ĉefaj branĉoj de agrikulturo estas la agrokulturado kaj bestobredado. La forstkulturo (arbarkulturo), bredado de sovaĝaj bestoj, fiŝobredado ne apartenas rekte al la agrikulturo sed tamen ekonomike kaj politike enkalkuliĝas, same kiel ĉasado kaj fiŝkaptado.
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Agrikulturhistorio.
La serpo de sumera rikoltisto farita de elbakita argilo (ĉ. 3000 a.K.).
Agrikulturaj praktikoj kiaj ekzemple irigacio, kultivciklo, apliko de sterkoj kaj insekticidoj, kaj la malsovaĝigo de brutaro estis evoluigita antaŭ longe, sed esti farinta grandan progreson en la pasinta jarcento. La agrikulturhistorio ludis gravan rolon en homa historio, ĉar agrikultura progreso estis decida faktoro en tutmonda sociekonomia ŝanĝo. Labordivido en agrikulturaj socioj faris ordinarajn specialiĝojn malofte viditaj ĉe kulturoj de ĉasistoj-kolektistoj, kio permesis la kreskon de urboj kaj eĉ grandurboj, nun nomitaj civilizoj, kaj la kompleksajn sociojn. Kiam farmistoj iĝis kapablaj je produktado de manĝaĵo preter la bezonoj de siaj propraj familioj, aliaj en ilia socio estis liberaj dediĉi sin al projektoj krom manĝakiro.
Historiistoj kaj antropologoj longe argumentis ke la evoluo de agrikulturo ebligis civilizon. Laŭ geografiisto Jared Diamond, la kostoj de agrikulturo estis: "la meza ĉiutaga nombro da laborhoroj pliiĝis, nutrado plimalboniĝis, infektaj malsanoj kaj korpoeluzado estis pliigitaj, kaj vivotempo mallongiĝis."[1]
Fruktoĝardeno, fabrik-bazita manĝaĵproduktada sistemo, supozeble estis la plej malnova agroekosistemo de la mondo.[2] Tiuj arbar-ĝardenoj originiĝis de la pratempo laŭlonge de ĝangalecaj kotecaj riverbordoj kaj de la malsekaj elstaraĵoj de musonaj regionoj. En la laŭpaŝa procezo de familioj plibonigantaj sian tujan medion, utilaj arboj kaj plantospecioj estis identigitaj, protektitaj kaj plibonigitaj dum nedezirindaj specioj estis eliminitaj. Poste superaj fremdaj specioj estis selektitaj kaj integrigitaj en la ĝardeno de la familio.[3]
Rizterasoj en Orienta Timoro.
Agrikulturo ekis sendepende en diversaj partoj de la mondo, kaj inkludis diversajn gamojn de taksonoj. Almenaŭ 11 apartaj regionoj de la Malnova kaj de la Nova Mondo estis konsiderita kiel sendependaj devenejoj.[4] Naturaj grenoj estis kolektitaj kaj manĝitaj el almenaŭ antaŭ 105,000 jaroj.[5] Porkoj estis hejmigitaj en Mezopotamio antaŭ ĉirkaŭ 15,000 jaroj.[6] Rizo estis malnutarigita en Ĉinio antaŭ inter 13,500 kaj 8,200 jaroj, sekve de mungaj, sojaj kaj azuki faboj. Ŝafoj estis hejmigitaj en Mezopotamio antaŭinter 13,000 kaj 11,000 jaroj.[7] El antaŭ ĉirkaŭ 11,500 jaroj, la ok neolitikaj pioniraj rikoltoj nome amela kaj unugrajna tritiko, ŝelenhava hordeo, pizoj, lentoj, amara vicio, kikeroj kaj lino estis kultivata en Levantenio. Bovoj estis hejmigitaj el naturaj uroj en areoj de moderna Turkio kaj Pakistano antaŭ ĉirkaŭ 10,500 jaroj.[8] En Andoj de Sudameriko, terpomoj estis malnaturigitaj antaŭ inter 10,000 kaj 7,000 jaroj, kune kun faboj, kokao, lamoj, alpakoj, kaj kobajoj. Sukerkano kaj kelkaj radiklegomoj estis malnaturigitaj en Nov-Gvineo antaŭ ĉirkaŭ 9,000 jaroj. Sorgo estis malnaturigita en Sahelo en Afriko antaŭ ĉirkaŭ 7,000 jaroj. Kotono estis