eo es eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo de de eo de de eo eo eo eo eo en eo fr es eo en eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ar en az uz ru sv bg new hbs_lat ca hbs_lat vi cy da de en es et eu fa fi fr de lt he hbs_lat hu hy id es it ja sv ka kk ko cs it lt lv en ms nl nb nb fr pa pl pnb pt ru zh jbo en hbs_lat si en sk sl hbs_lat sv te en th ceb oc fy ur uz fi vi pl en zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Globuso en kartografio estas malgrandigita modelo (maketo) de planedo, plej ofte de planedo tero (ter-globuso). Kompare al mapo la granda avantaĝo estas la fideleco kaj de distanco kaj areo kaj angulo, kion mapoj ne sukcesas samtempe realigi.
Alia tipo de globusoj estas uzata por bildigi la stelkonstelaciojn en la ĉielo (ĉiel-globuso).
Laŭ grandeco oni parolas pri poŝglobuso, tabloglobuso, starglobuso aŭ globusego. Kutima grandeco estas diametro de 30 cm, la plej malgranda mezuras nur 6 mikrometrojn[1] [2].
La plej malnova, ankoraŭ ekzistanta ĉiel-globuso estas la metala ĉielglobuso de Majenco (bildo) farita de romia skulptisto en la dua jarcento p.K..
Skribe menciita estis globuso de Krateto de Maloso ĉirkaŭ 150 a.K..
La plej malnova ter-globuso estas la "terpomo", kreita 1492 de Martin Behaim en Nurembergo (hodiaŭ rigardebla en Germana Nacia muzeo en Nurembergo. En 1507 Martin Waldseemüller kreis globuson, kiu montris Amerikon.
Ĝis la 1950-aj jaroj globusoj estis produktitaj permane: la globo estis el ligno, la maposegmentoj estis desegnitaj kaj tranĉitaj permane kaj estis permane kunigitaj kaj gluitaj al la ligna globo.
Hodiaŭ globusoj estas produktitaj maŝine el plasto: ebena projekcio de la globusa surfaco estas presita sur plastan platon, poste la plato estas premtransformita en duonglobon, la plata rando fortranĉita kaj norda kaj suda duonglobusoj kungluitaj.
Museo, organizaĵoj[redakti | redakti fonton]
Aŭstria Nacia Biblioteko en Vieno gastigas globusmuzeon (retejo) depost 14-a de aprilo 1956. Ekde 2005 en la Globusa muzeo.
Internacia Coronelli-Societo por globusscienco fondiĝis en 1952.
Famaj globusoj[redakti | redakti fonton]
Globusskulptaĵo en Duisburgo memorigas pri la fama kartografo Gerardus Mercator, kiu mortis tie.
Terpomo de Behaim, ĉ. 1492-1494
Terpomo de Martin Behaim en Nurembergo
Globusego de Gottorf estas la plej malnova kavglobuso kun diametro de 3,11 m. Adam Olearius konstruis ĝin inter 1650-1664 por duko Frederiko la 3-a de Ŝleswig-Holstein-Gottorf. Ĝi estas rotaciigebla kaj sufiĉe granda por eniri ĝin. Ene troviĝas ĉiel-globuso, tiel ĝi estas kvazaŭ antaŭulo de hodiaŭaj planetarioj, de ekstere ĝi estas terglobuso.[3] [4]
Krateto de Maloso el Pergamono priskribis la ĉielon kaj laŭ tio - supozeble - konstruis globuson
Globusa paro (tero kaj ĉielo) por Ludoviko la 14-a de Vincenzo Coronelli, en Parizo
Globusego en Flushing Meadows
Poŝglobuso de Charles Price, 1716
Globuso por instrui geografion
Ŝtona globusego en Swanage, Britio, ĉ. 1900
En kulturo[redakti | redakti fonton]
La Muzo, Klio estas ofte montrite apud globuso.
Fontoj[redakti | redakti fonton]
↑ heise online - Japana firmao varbas por miniaturaj produktoj per la plej malgranda globuso de la mondo (germane)
↑ Novaĵoj 040202 (angle)
Literaturo[redakti | redakti fonton]
Peter E. Allmayer- Beck, Modelle der Welt, ISBN 3-85447-733-3
Ernst Schlee, Der Gottorfer Globus Herzog Friedrichs III., Boyens & Co. 1991, ISBN 3-8042-0524-0
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Globuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Globuso en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Interaktiver Globus in 3D
Ĉiel-globuso de Majenco (Mainzer Himmelsglobus)
Globuso de Martin Waldseemueller, 1507, montrante Amerikon
Stanislavo Belov (2018-07-07)Esperanto kaj globusoj (esperante). Blogger. Arkivita el la originalo je 2018-07-07. Alirita 2018-07-07. (interalie pri la Globusa muzeo en Vieno)
Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 17:39, 18 feb. 2019.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco