eo es eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo es eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Amdo - Vikipedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Averto: vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via uzantnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
[[Dosiero:Map_of_Tibet_Ü-Tsang_Amdo_and_Kham.jpg|eta|dekstra|300px|La orienttibeta regiono Amdo]] '''Amdo''' ([[Tibeta lingvo|tibete]]: [[Dosiero:amdo.jpg]], ''a mdo''; [[Ĉina lingvo|ĉine]]: 安多, [[Hanyu Pinyin|pinjine]]: ''Ānduō'') estas nordorienta tibeta regiono, hodiaŭ en la provincoj [[Ĉinghajo]], [[Gansuo]] kaj [[Siĉŭano]]. Kune kun [[Kham]] oni nomas ĝin unu el la tri iamaj provincoj de [[Tibeto]], tamen neniam ĝi estis administra unuo. Ĝis la [[19-a jarcento]] la nomo troviĝis ne sola, sed nur kune kun [[Kham]], kiel als Dokham (''mdo khams'') kaj celis al orienta Tibeto. ==Geografio== [[Dosiero: Xiazong_kl.jpg|eta|maldekstra|300px|Monaĥejo Shadzong Ritrö en Tsongkha, (Amdo, [[Ĉinghajo]])]] Geografie Amdo estas disigita de Kham per la [[Flava Rivero]] (ĉine ''Huang He'', tibete ''Ma Chu''). Okcidente kaj sudokcidente troviĝas vastaj [[altebenaĵo]]j uzitaj de [[nomado]]j, oriente kaj norde terkultivistaj valoj, kiuj estis uzitaj por grandaj akvopotencaj projektoj kaj produktas kurenton, kiu iĝis unu el la ĉefaj eksportaĵoj de la provinco [[Ĉinghajo]]. ==Popolo== La loĝantoj de Amdo nomas sin ne ''Böpa'' [bod pa], la tibeta vorto por tibetano, sed ''Amdowa'' [a mdo pa]. Famaj [[monaĥejo]]j de la regiono estas interalie Kumbum Jampa Ling (ĉine ''Ta'er Si''), Labrang Tashi Khyil, Qutan Si (Gotamde), Youning Si (Rgolong), kaj Rakya Gompa. Historie gravaj estas ankaŭ etaj monaĥejoj kiel Shadzong Ritrö, en kiu la posta tibeta budhisma reformatoro [[Tsongkhapa]] estis entronigita kiel trijarulo de [[Karmapa]]. ==Monaĥejego Labrang== [[Dosiero:Labrang4.jpg|eta|dekstra|300px|Monaĥejo Labrang en Amdo]] La monaĥejo Labrang situas en rivervalo de Xiahe, kie ekas la [[islamo|islamaj]] regionoj de la provinco [[Gansuo]]. Konstruita en [[1709]], ĝi iĝis unu el la ĉefaj komercejoj inter [[Ĉinio]], [[Tibeto]] kaj la [[Silka Vojo]]. Ĝi estas unu el la ses plej grandaj monaĥejoj de la [[Gelugpa]]-ordeno de la [[tibeta budhismo]]. Sur la ĉirkaŭ 86 hektaraj granda loko de la monaĥejo troviĝas 48 templohaloj malsamgrandaj kaj pli ol 500 budhismaj kapeloj kaj monaĥoĉeloj. La plej granda kaj impona konstruaĵo de la monaĥejo estas la sesetaĝa [[Shakyamuni]]-halo, ĉine ''Jinwadian'' (halo el oraj tegoloj). La plej alta etaĝo estas palaca kvarangula paviliono kies tegmento el orkovritaj kuprotegoloj estas ornamita de orkovritaj kuproleonoj. Laŭ historiaj rakontoj vivis tie ĝis 3000 monaĥoj. Hodiaŭ la monaĥejo Labrang estas denove grava spirita centro en nordokcidenta Ĉinio kaj supera lernejo de la tibeta budhismo. Intertempe loĝas tie denove pli ol 2000 monaĥoj. La monaĥeja lernejo havas ses studfakojn, kie la monaĥoj povas studi budhisman [[teorio]]n, [[logiko]]n, [[astronomio]]n, [[matematiko]]n, [[medicino]]n, [[kaligrafio]]n, [[fonologio]]n, [[danco|dancarton]], [[pentrado|pentrarton]] kaj [[skulptado]]n. == Literaturo == * Andreas Gruschke: ''The Cultural Monuments of Tibet’s Outer Provinces: Amdo'' (Kulturaj monumentoj de la eksteraj provincoj de Tibeto: Amdo), 2 Bände, White Lotus Press, [[Bangkoko]] [[2001]] ISBN 9-7475-3459-2 * Toni Huber (Hg.): ''Amdo Tibetans in Transition: Society and Culture in the Post-Mao Era'' (Brill's Tibetan Studies Library, Proceedings of the Ninth Seminar of the Iats, 2000) ISBN 9004125965 * Paul Kocot Nietupski: ''Labrang: A Tibetan Buddhist Monastery at the Crossroads of Four Civilizations'' (Labrang: Tibeta budisma monaĥejo je la krucvojo de kvar civilizoj) ISBN 1559390905 * Elke Hessel: ''Die Welt hat mich trunken gemacht'' (La mondo ebriigis min), Biografio de Amdo Gendün Chöpel ISBN 3896201565 == Eksteraj ligiloj == * [http://mdokhams.gmxhome.de/mainintro.html Ttt-ejo pri orienta Tibeto] * [http://bigthangka.gmxhome.de/mainintro.html Grandega Thangka el Amdo] *[http://www.berzinarchives.com/history_buddhism/brief_history_kumbum_monastery.html Mallonga historio pri la monaĥejo de Kumbum (angle)] [[Kategorio:Azio]] [[Kategorio:Tibeto]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (malfermiĝas en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Ĉi tiu paĝo estas membro de 1 kaŝita kategorio:
Kategorio:Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco