eo eo en eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Alta Mezepoko - Vikipedio
Jump to navigation Jump to search
Averto: vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via uzantnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
[[Dosiero:Carcassonne-vignes.jpg|eta|300px|[[Karkasuno]], tipa urbo el tiu periodo]] Estas konata kiel '''Alta Mezepoko''' (pli klare estus "Malfrua Mezepoko") al la periodo de la [[historio de Eŭropo]] kiu etendiĝas ekde la falo de la [[Okcident-Romia Imperio]] ĝis proksimume la jaro [[1000]], epoko de la ekonomia kaj kultura renaskiĝo. Tri imperioj kunvivas kaj batalas por la hegemonio: la [[Bizanca Imperio|bizanca]], la [[Araba Imperio|araba]] aŭ islama kaj la [[Karola Imperio|karola]]. En la [[4-a jarcento]], [[Romio]] eniris en ekonomian, politikan kaj socian krizon. Pluraj ĝermanaj popoloj minacis kaj sieĝis la landlimojn de la Imperio. La imperiestro [[Teodozo la 1-a]] atingis la pacon, pere de amikec-pakto kun la visigota estro. Sed Teodozo la 1-a forpasis en [[395]] lasante la imperion al siaj du filoj. [[Flavio Honorio|Honorio]] en la Okcidento kaj [[Arkadio]] en la Oriento. La forpaso de Teodozo signifis por la [[visigotoj]] la rompiĝon de la interkonsentoj realigitaj kun la Imperio. La visigota estro, [[Alariko la 1-a]], komencigis detru-kampanjon en [[Balkanio]]. Arkadio, kun la preteksto pri ekzistado de disputo pri [[Ilirio]], sendis la [[visigotoj]]n sur la okcidenta Imperio, kie ili definitive ekloĝis. Iom poste, en [[406]], la romia imperio estis atakata de ĝermanaj popoloj kiuj serĉis loĝejon. En [[423]], [[Valentiniano la 3-a]] sukcedis en la trono al Honorio, akceptante la invadintojn kaj iliajn monavidajn trupojn. Dum lia regado, la imperio suferis gravan avancon de la [[hunoj]], gvide de ilia reĝo [[Atilo]]; sed ili estis bremsitaj en la [[Katalaŭnikaj Kampoj]] per romi-ĝermana pakto. La Imperio estis en disiĝprocezo kaj en [[476]] [[Romulo Aŭgustulo]], lasta imperiestro de Okcidento, estis eksigita favore al [[Odoakro]]. La Okcident-Romia Imperio tiamaniere malaperis. Ekde tiu tempo, la teritorio disiĝis en diversaj reĝlandoj konataj kiel [[Reĝlandoj Romi-Ĝermanaj]]. == La novaj invadoj == Inter la jarcentoj 9-a kaj 10-a, [[Okcidenta Eŭropo]] estis skuita pro la senĉesa atako kaj invado de la [[normano]]j, [[saracenoj]], [[hungaroj]] kaj [[slavoj]]. La novaj invadoj estis ĉefe ekspedicioj kaj disrabado kaj ili okazigis nestabilecon kaj timon dum longa tempo. La invadoj ŝanĝis la politikan mapon de [[Eŭropo]] kaj ili tute ruinigis la [[komerco]]n. Antaŭ la etoso je timo kaj nesekureco, la lokaj povoj konsolidiĝis: la senjoroj organiziĝis por la defendado de iliaj posedaĵoj kaj por la protektado de la plej malfortaj, kreante la bazojn de la estonta [[feŭdismo]]. === La vikingoj === [[Dosiero:Wikinger.jpg|eta|Bildo de la [[9-a jarcento]]]] La vikingoj aŭ normanoj, popoloj el [[Skandinavio]], estis la unuaj invadantoj de la [[Karola Imperio]]. Kiam komenciĝis la invada translokiĝo de la vikingoj, [[Karlo la Granda]] ordonis defendi la marbordojn konstruante gardoturojn. Post lia morto la situacio malpliboniĝis, ĉar la vikingoj establis konstantajn kampadejojn kaj pli malfrue ili fondis la [[Normandio (duklando)|Duklandon Normandio]] norde de [[Francio]]. Ili ankaŭ translokiĝis ĝis la hispana marbordo kie ili batalis kontraŭ la muzulmanoj. Ili alvenis al la marbordoj de nuna [[Maroko]] kaj penetris la [[Mediteraneo]]n. Ili okupis la sudon de Italio, [[Britio]]n, [[Islando]]n, [[Gronlando]]n kaj ekde tie, ili navigis ĝis la marbordoj de [[Ameriko]]. === La hungaroj === La hungaroj (aŭ magjaroj) estis popolo de surrajdantaj nomadoj parencoj de la [[hunoj]]. Ili perforte atakis la landlimojn de la oriento de la Ĝermana Imperio, post establiĝo en [[Panonio]] en [[896]], estante gvidataj de la Granda Princo [[Arpado]]. En [[915]] ili disrabis kaj bruligis plurajn urbojn de la Ĝermana Imperio kiel [[Fulda]] kaj [[Bremeno]]. Ili entreprenis kelkajn aventuraĵojn en [[Iberio]], [[Italio|Itala Duoninsulo]] kaj en la okcidento de Francio. Ili pagigis imposton preskaŭ dum jardeko al la ĝermana imperiestro [[Henriko la 1-a la Birdema]], kiu venkis ilin en [[933]] proksime de ''Merseburg''. La hungaroj denove estis venkitaj en [[955]] en la [[Batalo de Augsburg]] far [[Oto la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Oto la Granda]]. En [[973]] ''Oto la 1-a'' ree venkis la hungarojn en [[Quedlinburg]] kaj en tiu okazo li subskribis la pacon kun la Princo [[Grandduko Géza|Géza de Hunario]], kiu permesis la alvenon de kristanaj misiistoj kaj la baptadon de lia filo ''Vajk'', sub la nomo [[Stefano la 1-a (Hungario)|Stefano]]. Stefano fariĝis la unua hungara [[reĝo]] en la jaro [[1000]] kaj enkondukis striktan kristanigon dum lia tuta regado. === La Saracenoj === La [[saracenoj]] estis muzulmanaj [[pirato]]j kiuj ekde la iberia duoninsulo kaj nordo de [[Afriko]], atakis la marbordojn de Francio kaj Italio. Iliaj ekspedicioj atingis [[Romo]]n mem. Kvankam la ĉefa celo estis la disrabado, ili establiĝis en [[Sicilio]]. === La slavoj === Ekde la regiono konsistante el la riveroj [[Elbo (rivero)|Elbo]] kaj [[Dnepro]], la slavoj etendiĝis kaj okupis preskaŭ la tutan orienton de [[Eŭropo]]. Unu el la branĉoj de la slavoj transiris la teritorion de la nuna Rusio. Tie ili kuniĝis kun la normanoj el [[Svedio]] kaj fondiĝis la [[Kieva Regno]], konsiderata kiel la unua rusa ŝtato, ekde kie establiĝis komercaj rilatoj kun [[Bizancio]] kaj la [[Islamo]]. == Vidu ankaŭ == * [[Mezepoko]] * [[Historio]] * [[Historio de Eŭropo]] * [[Malalta Mezepoko]] * [[Mezepoka medicino de Okcidenta Eŭropo]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.medievalismo.org Mezepokismo.org, plurlingva retpaĝo.] * [http://www.artehistoria.com/historia/contextos/916.htm Ĉiutaga vivo en la Okcidenta Alta Mezepoko] * [http://www.edadantigua.com/edadmedia/edadmedia.htm Mezepoko] [[Kategorio:Frua Mezepoko]] [[pt:Idade Média#Alta Idade Média]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (malfermiĝas en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco