eo eo eo en eo hbs_lat eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo en br eo lt ceb eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo et eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl an ar fr en en uz lt ru sv bg br ca tt hbs_lat cy da de el en es et eu fa fi fr gd lt gn he hbs_lat tl hu hy es is it bn ja jv ka kk ko ku pl it it hu lt lv en ml be ms ceb it nds nl nb nb fr ta id pl pt io ro ru sa jbo en hbs_lat en sk sl hbs_lat sv ceb tr fy uz vi pl he zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Vermo de Anelidoj, genro Glycera.
Manĝotaj vermoj en Polanco, Meksikio.
La vorto vermo utilas popole por aludi diversajn animalojn: anelidoj, platvermoj, nematodoj, raŭpoj, larvoj, ktp., kiuj koincidas je la fakto esti malgrandaj, molaj, longaj kaj kun apenaŭ elstaraj movigaj membroj aŭ tute ne ekzistantaj. Inter la plej konataj estas la tervermoj aŭ lumbriko (ĉirkaŭ 5,500 specioj), apartenantaj al la Oligochaeta de la anelidoj, la askaridoj aŭ intestaj vermoj, membroj de la nematodoj, la tenioj (Platyhelminthes), kaj ankaŭ multaj larvoj de insektoj, kiel la vermoj de la fruktoj, kiuj estas preskaŭ ĉiam raŭpoj (larvoj de dipteroj aŭ de papilioj), aŭ la vermoj kiuj voras la kadavraĵojn, ĝenerale larvoj de muŝoj).
2 Tipoj de animaloj konsiderataj «vermoj»
3 Vermoj kaj homoj
Vortoj[redakti | redakti fonton]
La sama koncepto estas esprimata de du kulturaj terminoj (speciale ĉe zoologio). Verme, derivata de la latina vermis, uzeblas ĉefe en la kunmetaĵo vermoforma, per kio oni priskribas ĉion ajn kiu havas formon de vermo. Helminto, derivita de la greka ἕλuιvθoς, uzeblas ĉefe rilate la parazitaj vermoj, kiel en vortoj kiel kontraŭhelminta, kio utilas por kontraŭstari aŭ ataki tiujn parazitajn vermojn, helmintiazo, parazita malsano kaŭzata de vermoj aŭ helmintologio, branĉo de la medicina kaj veterinara zoologioj kiu pristudas la parazitajn vermojn.
Tipoj de animaloj konsiderataj «vermoj»[redakti | redakti fonton]
Pli ol 15 filoj de animaloj, komponitaj kelkaj el nur vermoj kaj kelkaj aliaj kiuj enhavas ankaŭ diversajn vermoformajn speciojn, ekzemple:
Acanthocephala (vermoj de dorneca kapo)
Annelida (anelidoj aŭ segmentitaj vermoj)
Nematoda (nematodoj aŭ cilindraj vermoj)
Vermoj kaj homoj[redakti | redakti fonton]
Entute temas pri ĉirkaŭ miliono da specioj, nur inter la konataj. Ili povas troviĝi tutmonde kaj en ĉiaspeca medio. Kelkaj estas profitaj por la homo ĉar plibonigas la grundon rilate la terkulturadon kaj bonstaton de la vegetaloj. Aliaj estas danĝeraj por la homoj aŭ aliaj bestoj, ĉar povas esti parazitoj. Ĉiukaze multaj el ili estas gravaj por la manĝoĉeno kaj la vivo de aliaj animalaj specoj kaj specioj en siaj respektivaj ekosistemoj.
Multaj el tiuj specioj jam estas formortintaj, pro tio ili estas speciale interesaj al la Paleozoologio.
Lamarko[redakti | redakti fonton]
Lamarko konsideris la vermojn kiel kvara klaso de organizo de animaloj el la plej simplaj (infuzorioj, polipoj kaj radiuloj) al la plej perfekta (la homo). Li difinis ilin kiel molaj longformaj korpoj, kun jam kompletan intestan kanalon, male al antaŭaj klasoj (paĝo 121).
Referencoj[redakti | redakti fonton]
Lamarko (Lamarck), Filozofio zoologia, 1809. SAT-Broŝurservo, 1987. Tradukis Valo.
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 10:37, 26 apr. 2018.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj