eo hbs_lat eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo it ceb pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo eo en eo eo en eo eo eo eo eo ca en tr eo eo eo hbs_lat eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo ro eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo cv nl de ar en az lt ru sv bg bn bo br hbs_lat ca en ckb hbs_lat vi da de fr el en es et eu fa fi nn fr it fy lt he hi hbs_lat hu hy it id en is it ja jv ka az ta ko it lb it lt lv en mr ru ms nds af nl nb nb pa id mai pl pt ro ru sa en hbs_lat en sk sl es hbs_lat sv hu ta th tr ceb tr tr oc fy ur uz vi pl en xmf da zh fr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
La titolo havas ankaŭ aliajn signifojn, por vidi ilin bonvolu rigardi la apartigilan paĝon: Federacio de Mikronezio
Mikronezio, el la greca mikros (uιkpός) (signifanta malgranda) kaj nesos (vῆσoς) (signifanta insulo), estas subregiono de Oceanio, kiu enhavas kelkcent malgrandajn insulojn en la Pacifika Oceano. La Filipinoj troviĝas al la Nordokcidento, Indonezio, Papuo-Novgvineo kaj Melanezio al la Okcidento kaj Sudokcidento, kaj Polinezio al la Oriento.
Geografio kaj historio[redakti | redakti fonton]
Tiu ĉi regiono konsistas el kelkcent da malgrandaj insuloj kiuj estas disvastigitaj sur granda regiono de la okcidenta Pacifiko. Oni scias sole pri unu imperion kiu devenis el Mikronezio kaj estis bazita ĉe Yap.
Jules Dumont d'Urville unue proponis la nomon "Mikronezio"-n je 1831 por distingigi tiun regionon; antaŭ tiama tempo, oni uzis la nomon "Polinezio" por signi la pacifikajn insulojn.
Biogeografie Mikronezio troviĝas en la pacifika ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Kune kun Polinezio, Mikronezio konstituas biodiverseco-riĉaĵejon laŭ la organizaĵo Naturprotekto Internacie.
Politike, Mikronezio estas apartigita en ok nacio-ŝtatoj kaj teritorioj:
Eŭropeanoj frue dominis grandan parton de tiu ĉi areo. La Hispanoj frue koloniigis Gvamon, la Nord-Marianojn, kaj la Karolin-insulojn (kiuj estis iĝinto la Federacio de Mikronezio kaj Palaŭo). Tiuj insulaj teritorioj estis partoj de la Hispanaj Orientaj Indioj, kaj la hispana Filipinoj regis la insulajn ekde 17a jarcento ĝis 1898. Totala eŭropana ekspansio venis sole je la frua 20a jarcento, kaj la areo estis dividota inter:
Usono, kiu ekregis Gvamo post la Hispana-Usona Milito de 1898, kaj koloniigis Vejkinsulo;
Germanio, kiu prenis Nauron kaj aĉetis la Marŝalan Insularon, Karolin-insulojn kaj la Nord-Marianojn de Hispanio;
la Brita Imperio, kiu prenis la Gilbert-Insulojn (Kiribato).
Dum la Unua Mondmilito, Germanio perdis siajn pacifikajn insulajn teritoriojn kiuj iĝis mandato de la Ligo de Nacioj. Nauru iĝis aŭstralian mandaton kaj Japanio ricevis la aliajn germanajn teritoriojn. Post la Dua Mondmilito kaj la malvenko de Japanio, la japaniaj mandatoj iĝis fidon de la Unuiĝintaj Nacioj kiun Usono regis kaj kiu nomiĝis la Fida Teritorio de la Pacifikaj Insuloj. Hodiaŭ, ĉiuj insuloj (escepte de Gvamo kaj Vejkinsulo, kiuj estas usonaj teritorioj, kaj la Nord-Marianoj, kiuj formas usona komunumo) estas sendependaj ŝtatoj.
Lingvoj[redakti | redakti fonton]
Oni klasifikas la lingvoj de la diversaj Mikroneziaj indiĝenaj popoloj sub la Aŭstronezia lingva familio. Preskaŭ ĉiuj da tiuj lingvoj apartenas al la [[Oceanaj lingvoj]Oceana]] subgrupo de tiu familio; tamen, oni notas tri esceptoj en okcidenta Mikronezio kiuj apartenas al la Okcidenta Malaja-Polineziana subgrupo:
Ĉamora kaj Tanapaga en la Marianaj Insuloj,
Yapese en la Federacio de Mikronezio, kaj
Tiu lasta subgrupo ankaŭ inkludas la plej da parolataj lingvoj ĉe Filipinoj, Malajzio kaj Indonezio (Kirch, 2000: pp. 166-167).
Ĉe orienta rando de la Federacio de Mikronezio, la lingvoj Nukuora kaj Kapingamaranga motras ege okcidente etendaĵon de Polinezia.
Referencoj[redakti | redakti fonton]
KIRCH, Patrick Vinton. (2000) On the Road of the Winds. An Archaeological History of the Pacific Islands before European Contact. University of California Press, p. 166–167. ISBN 0-520-22347-0.
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
angle The Yap Networker - independent news media on Yap and the Micronesian region, La Yap Retemulo - sendependaj novaĵoj pri la Yap kaj Mikronezia regiono
angle Mapo de Mikronezio
angle Lunaj Manlibroj por Mikronezio
angle Yapese.com - Konektanta centoj da Mikronezianoj ĉirkaŭ la mondo
angle Mikroneziaj Faktoj, Mapoj kaj Flagoj
Lernejoj[redakti | redakti fonton]
I Unibetsedåt Guam, La Universitato de Guam
Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligojn
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 10:56, 3 nov. 2015.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj