eo eo eo eo eo eo eo eo eo it eo eo eo ceb eo en eo gl eo en eo eo eo it it it it eo eo ca eo en eo en eo es eo es eo it fr eo it eo eo eo eo pt eo eo eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo it it it it ca pl it it it it it it it tr it it ceb eo es it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo de it it it it it it it it eo eo eo eo eo it eo eo it it eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr fi eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl de am an ar arz en en az ku en ru sv bg br hbs_lat ca mhr id it hbs_lat cy da de el ca en es et eu ast fa fi fr da en fy de gd lt he hi hbs_lat hu hy it id es is it ja jv ka kk ko de sk cs it it lb en nl lt lv be mr ms my ceb it nl nb nb fr ta pl pms pnb pt io ro es ru sa es jbo en hbs_lat en sk sl sq hbs_lat sv hu en ta en th ceb tr en fy ur fr fi vi tr pl zh he zh fr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Ĉi tiu artikolo temas pri urbo en Italio. Por informoj pri similnoma urbo en Svisio, vidu la paĝon Ĝenevo.
Arenzano, Bargagli, Bogliasco, Bosio (AL), Campomorone, Ceranesi, Davagna, Masone, Mele, Mignanego, Montoggio, Sant'Olcese, Sassello (SV), Serra Riccò, Sori, Tiglieto, Urbe (SV) (2005)
genovesi (en la ligura zeneixi)
v • d • r
Ĝenovo (ligure Zena, Itale Genova [ĝenova]) estas havenurbo en nordokcidenta Italio, ĉefurbo de Ligurujo kaj de Metropola Urbo Ĝenovo.
En la Mezepoko ĝi estis unu el la italaj Maraj Respublikoj kune kun Venecio, Amalfi kaj Pizo. La Ĝenova Respubliko, kiu ampleksis la hodiaŭan Ligurion kaj koloniojn en Mezoriento, Grekio, Nordafriko kaj Korsiko, finiĝis en la jaro 1815, kiam ĝi estis aneksata de Piemonto.
Ĝenovo estas la ĉefurbo de la ligura lingvo: la varianto el Ĝenovo estas precize la plej renoma en la Ligurujo, sed aktuale ĝi estas pli kaj pli en malkutimo je avantaĝo de la itala lingvo.
Vidindaj estas la Antikva Porto (Mandraccio) kun la plej granda akvario de Eŭropo, La Palaco de Sankta Georgio (Palazzo San Giorgio), la katedralo de Sankta Laŭrenco (Cattedrale di San Lorenzo), La Strato Garibaldi (Via Garibaldi) kun ĝiaj palacoj.
Ĝenovo havas la unuan havenon en Italio kaj la duan en la Mediteraneo (post la marsejla). Ĝi havigas nomon al la Golfo de Ĝenovo.
4 Famaj homoj el Ĝenovo
Historio[redakti | redakti fonton]
Ĝenovo jam estas fondita en la romia epoko, sed tiam ne havis grandan influon. En la frua Mezepoko, ĝi komencis esti centro komerca kaj konkuris kun Pizo, alia grava komerca haveno ĉe la okcidenta marbordo de Italio. Estiĝis nodo komerca inter Bizanca imperio, la araba mondo kaj Eŭropo okcidenta. La engaĝiĝo de Ĝenovo en la krucmilitoj pligrandigis sian gravecon komercan, tiel ke tiutempe ĝi estis la plej grava komerca haveno Mediteranea kun Venecio. La varoj plaj gravaj en la komerco ĝenova estis aziaj, kiel spicoj kaj silko. En la 13-a jarcento fondiĝis pluraj komercaj kontoroj en la marbordoj de orienta Mediteraneo kaj la Nigra Maro, ekzemple en Konstantinopolo, Teodozio, Famagusto kaj Smirno. Ĉi tiuj urboj estis partoj da la granda komerca imperio de Ĝenovo. En la jaro 1284 Ĝenovo venkis sian rivalan urbon Pizo, tiele gajnis Korsikon kaj Sardion, kaj pligrandigis sian potencon. La Ĝenova banko Casa di San Giorgio, fondita en la jaro 1407, estis unu inter la plej gravaj financaj institutoj en Eŭropo.
Komence de la Renesanco, Ĝenovan regis fremdaj regnoj, unue Milano, kaj due Francio. Pro la kresko de Otomana imperio kaj la perdo de graveco de la Mediteranea komerco, alidirektita al la Atlantiko, Ĝenovo perdis sian grandan komercan influon dum la 16-a jarcento.
En la jaro 1797 Napoleono refondis la Ĝenovan respublikon kiel la Respubliko Liguria. Inter la jaroj 1805 kaj 1815 ĝi estis parto de Francio. Post la Napoleonaj militoj ĝis la unuiĝo de Italio en la jaro 1861, Ĝenovo apartenis al Regno de Sardio. En la komenco de la 20-a jarcento ĝi estiĝis unu inter la plej gravaj havenoj en Italio.[1]
Geografio[redakti | redakti fonton]
Ĝenovo estas la plej granda urbo en la marbordo de la Golfo de Ĝenovo, kio ebligas ke la urbo delonge profitis ĉar ĝi havas gravan havenon. Norde estas montaro.
Kvartaloj[redakti | redakti fonton]
Famaj homoj el Ĝenovo[redakti | redakti fonton]
Niccolò Paganini, violonisto (1782-1840)
Giuseppe Mazzini, patrioto (1805-1872)
Fabrizio De André, kantverkisto (1940-1999)
Kristoforo Kolumbo, esploristo (1451-1506)
Angela Cavagna, kantistino kaj showgirl (1966)
Sporto[redakti | redakti fonton]
La sporta klubo Genoa Cricket and Football Club, kutime simple nomata Genoa CFC aŭ pli mallonge Genoa (prononco laŭ sistemo IFA ˈd͡ʒɛːnoa), estas profesia futbala kaj kriketa klubo bazita en Ĝenovo.
Esperanto[redakti | redakti fonton]
Unua Esperanto-grupo aperis tie en 1910. Unua organizo por instruado de Esperanto estis "Liguria Instituto de Esperanto" starigita en Ĝenovo en 1910 de doktoro Alfredo Stromboli, kiu en tiu jaro fervore propagandis, starigante en 1911 la asocion IEA, kiun li prezidis, kaj la duan nacian kongreson en Ĝenovo en 1911.
En 1917 fondiĝis tie la bulteno Itala Esperantisto. La 12-an de novembro 1919 stariĝis en Ĝenovo Centra Komitato de Itala Esperanto-Federacio por ties reorganizo.
Ĉirkau 1986 fondiĝs en Ĝenovo la Ĝenova Esperanto-Rondo Studenta.
Esperantistoj[redakti | redakti fonton]
Ĝenovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Ĝenovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Ĝenovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Ĝenovo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Notoj[redakti | redakti fonton]
↑ Nationalencyklopedin volumo 7 Genua (1992), Fonto: V. Vitale, Breviario della storia di Genova (1955)
Komunumoj de Provinco Genova
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 12:46, 16 okt. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj