eo fi eo eo fr eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ja eo eo eo en eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo de br ca id hbs_lat de en es et eu fi fr hu it ja ka it nl lt nl nb nb pt de ru sl sv th eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Valtelino (lombarde: Valtulina; itale:Valtellina; germanlingve: Veltlin; romanĉe: Vuclina) estas valo kaj regiono de supra parto de rivero Adda, en la provinco de Sondrio, en Lombardio (norda Italio).
Valtelino etendiĝas de la fonto de Adda (Ortles-montaro) okcidenten ĝis la Lago de Como, inter la Berninaj kaj Bergamaj Alpoj. La okcidenta fino de Valtelino troviĝas en la valo de la rivero Adiĝo aliflanke de la Stelviopasejo (2756 m).
Historio[redakti | redakti fonton]
La valo en la antikvo konsistigis la sudan parton de la provinco Raetia. Ekde la 6-a ĝis la 13-a jarcento luktis por ĝi Milano kaj la episkopoj de Como; en la 16-a kaj 17-a jarcento Milano kaj la kantono Grizono (en Svislando). En 1522 la grizonanoj konkeris kaj okupis la valon, kaj ek de 1639 ĝis 1797 ĝi estis integrita parto de Grizono, dum la napoleonaj militoj sub franca regado. Poste ĝi fariĝis parto de la aŭstra Lombardio, kaj en 1859 estis aligita al la Itala Reĝlando.
Ekonomio kaj trafiko[redakti | redakti fonton]
En la valo funkcias energiocentraloj, oni kultivas vitojn (vino veltelini); turismo gravas. La plej granda urbo estas Sondrio.
La fervojon de Valtellina (67 km+39 km) elektrizis la hungara Kálmán Kandó (1899-1902).
De Tirano Valtellina estas ligita kun la Retia Fervojo trans la Berninopasejo kun Svislando.
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Komunejo proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso Valtelino
Valtellina en la Historia Leksikono de Svislando
Valoj de la Alpoj
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 19:57, 3 nov. 2015.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj