eo eo eo eo eo eo eo mwl io eo eo eo eo eo eo eo eo es eo gl eo eo eo eo eo hbs_lat eo eo eo eo eo es eo eo eo ja eo en eo en fr eo eo gl eo nl pt nl eo it eo eo eo eo eo eo eo eo pt it eo eo it eo ceb eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo en en en en en sv en en eo en de en en nl eo fr fr fr fr en fr fr fr fr fr fr fr fr eo la da fr fr fr fr fr es de it en fr hbs_lat de pl eo en en en en en sv en en eo en de en en nl eo en en fr fr fr fr fr fr fr en en fr fr eo fr fr fr en fr fr fr fr fr fr fr fr fr eo fr fr fr fr fr fr fr en fr fr fr fr fr eo fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr eo en en fr fr fr fr fr fr en fr fr fr fr eo la da fr de da fr fr fr sv fr fr de fr oc pt fr en fr oc ca fr fr oc zh oc da da de eo pt fr de fr fr fr de fr fr fr da fr fr fr pl eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo eo es eo eo eo eo gl eo en eo eo it it eo gl eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo am an ar en ru bg br ca id hbs_lat de el en es eu fa fi fr de gd lt he hu hy id it ja kk ko it en nl lt en ms nl nb fr pl pt ro ru en hbs_lat hbs_lat sv tr fy ur vi pl zh fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Deveno de nomo: latine Auriense
Oŭrenso, galege kaj oficiale Ourense [owˈɾens̪e], estas urbo en la aŭtonoma komunumo Galegio, Hispanio, kaj ĉefurbo de la samnoma provinco. Temas pri la tria pli loĝata urbo en Galegio, post Vigo kaj Koruno. Laŭ la Galega Statistik-Instituto, en 2014 ĝi havis 106.905 loĝantojn (107.597 en 2012).
Oŭrenso situas en valo ĉe la rivero Minjo. La urbo estis fondita en la romia epoko. Ĝia kromnomo estas A cidade das Burgas (La urbo de As Burgas) pro ties famaj varmofontoj, kie akvo ŝprucas je 60-68 °C.
El inter ĝiaj monumentoj elstaras la Katedralo de Oŭrenso kun sia Portiko de la Paradizo kaj la Sankta Kristo, la Romia Ponto (aŭ Ĉefponto), la Klostro de Sankta Francisko, la preĝejo de la Triunuo kaj tiu de Sankta Dominiko, kaj ties malnova kvartalo, nun restaŭrata.
Ĝi estas grava varmofontejo kie, krom la menciitajn As Burgas, eblas ĝui la termoakvojn de la banlokoj A Chavasqueira (japanstila), O Tinteiro, Muíño da Veiga kaj Outariz.
Etimologio[redakti | redakti fonton]
La nomo Ourense venas el la latina Auriense[1], aludinta la abundon je oro, kiun oni ĉerpis el la rivero Minjo. De 1983, laŭ la Leĝo 3/1983, alineo 10.1 pri Lingva Normaligo, la sola oficiala nomo de la urbo (kaj de ĉiuj aliaj lokoj de Galegio) estas tiu en la galega[2].
Historio[redakti | redakti fonton]
Ekzistis antaŭromiaj setlejoj ĉe la riveroj Minjo kaj Loña, kiel tiuj de Valdegola, Oira kaj San Tomé, sed la urbo naskiĝis en la romia setlejo apud la termofontoj Burgas kaj en la garnizono ĉe la romia ponto.
Oŭrenso situis apud la Via Nova, romia vojo kunliginta Bracara Augusta (nuntempa Braga, en Portugalio) kun Asturica Augusta (hodiaŭa Astorgo, en Kastilio kaj Leono, Hispanio), kaj ĝi estis grava post la romia epoko danke al la ponto kaj al ĝia centra situacio en la tiama Galegujo. Ĝi estis la sidejo de la kortego de la suevoj, kredeble dum la reĝado de Carriarico/Teodomiro, fondinta la unuan preĝejon dediĉitan al Sankta Marteno de Tours.
Fontano en la Ferplaco
Post la arabaj kaj normanaj invadoj de la 10a jc. komenĉiĝis malrapida restariĝo de la urbo. En 1084 la episkopo Ederonio restaŭris la katedralon, kiu hodiaŭ estas la preĝejo de Sankta Maria Patrino. Sed en 1122 Tereza, la grafino de Portugalio, donis la regadon de la urbo al la episkopo Laŭrenco de Oŭrenso kaj ties posteuloj; tiu situacio daŭris ĝis la 17a jc.
La sekvajn jarcentojn Oŭrenso estis urbo de pastroj, nobeluloj kaj funkciuloj, kaj la vin-industrio prosperadis ĝis la pestoj de la fino de la 19a jc. Ĝuste tiam la urba loĝantaro kreskis dank' al la konstruado de gravaj vojoj kaj al la fervojo de Monforte de Lemos al Vigo, tiel ke la urbo transbordis la limojn de la malnova kvartalo. Nuntempe Oŭrenso estas grava vojnodo.
Geografio[redakti | redakti fonton]
La urbo situas je 135 m super la marnivelo.
Klimato[redakti | redakti fonton]
La klimato de Oŭrenso estas iom aparta. Ĝi havas oceanan klimaton kun forta influo de kontinenta klimato. La urba situo, valfunda, igas someron tre varma, kun temperaturoj kutime super 35 °C. La vintraj temperaturoj estas malaltaj, kvankam nur malofte sub 0 °C. La plej alta temperaturo iam registrita estis 42,6 °C en julio 1990 kaj la plej malalta estis -8,6 °C, la tagon de Kristnasko 2001.
Averaĝaj klimataj parametroj de Oŭrenso (1931-1960)
Averaĝaj klimataj parametroj de Oŭrenso (1972-2000)
Absoluta maksimuma temperaturo (°C)
Averaĝa maksimuma temperaturo (°C)
Averaĝa minimuma temperaturo (°C)
Absoluta minimuma temperaturo (°C)
Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]
Preĝejo de la Triunuo
Varmofonto As Burgas. Temas pri tri fontoj verŝantaj ĉiuminute tricent litrojn da kuracakvo utila por pluraj haŭtmalsanoj. Apud ili situas kopioj de la kvar romiaj altarŝtonoj trovitaj en Oŭrenso; la unua estas tiu dediĉita de Calpurnia Abana Aeboso al la nimfoj de ĉi tiuj varmofontoj.
Preĝejo de la Triunuo. Gotika, kastel-aspekta, konstruita inter la 12a kaj 16a jc.
Ĉefponto, ankaŭ konata kiel Romia Ponto aŭ Malnova Ponto. Nacia monumento kaj unu el la simboloj de la urbo. Ĝi konservas sep el la dek unu originalaj arkoj. En la 19a jc. ĝi perdis la turon, kiu ankoraŭ videblas en la urba blazono.
Palaco de Velle. Etnobela palaco el la 16a jc.
Arkeologia Muzeo de Oŭrenso. Ĝi enhavas kolektojn el prahistorio (ekzemple, el Bronzepoko enestas la Alta Ŝtono kaj la glavo el Mouruás, kaj el la galega kulturo de castros elstaras la torsoj de militistoj kaj la kapo de militisto el Rubiás), el la romaniga epoko kaj el la antaŭromanika periodo.
Romiaj flugiloj (1a-2a jc.)
La Alta Ŝtono (Bronzepoko, 2a-1a jc. a.n.e)
Militista kapo, el la kulturo de castros
Provinco[redakti | redakti fonton]
Situo de la provinco Oŭrenso en Hispanio.
Oŭrenso estas ĉefurbo de samnoma provinco, kun loĝantaro de 350.000 homoj. Ĉefaj urboj: Verín, Ribadavia, Allariz, A Rúa, O Carballiño kaj Xinzo de Limia.
Referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ Ferreiro, Manuel(1997). Gramática histórica galega. II. Lexicoloxía. Santiago de Compostela: Laiovento. ISBN 84-89896-07-0.
↑ Leĝo pri lingva Normaligo (galege) http://www.udc.es/snl/documentospdf/Lei_normalizacion.pdf
Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Urbo kun ŝablono Geokesto
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 17:55, 10 apr. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj