eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Renoviĝanta energio - Vikipedio
Averto: Vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via salutnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
'''Renoviĝanta energio''' (aŭ ''renovigebla energio, ''aŭ ''neelĉerpebla energio'') signifas [[energio]]n el [[daŭrivo|longdaŭra]] [[energiofonto]], kiu aŭ rekreskas aŭ estas laŭ homaj mezuroj neelĉerpebla. == Nocio == [[Dosiero:Photovoltaik adlershof.jpg|eta|dekstra|250px|fotoelektrona ekipaĵo en [[Berlin]]-[[Adlershof]]]] Oni komprenas sub la nocio '''renoviĝanta energio''' ĝenerale tiujn energi-fontojn, kiuj laŭ homaj mezuroj ne estas elĉerpeblaj. Neelĉerpebla en du signifoj: aŭ la ekzistanta "energiokvanto" estas tiel granda, ke ĝi ne povas per homa uzo elĉerpiĝi (ekz. sunenergio malaperos sur la Tero nur post morto de la [[Suno]]) aŭ ĝi produktiĝas laŭtempe kaj daŭre (ekz. biomaso, kiu siavice dependas de Suno). En fizika senco, la energio ne renoviĝas, sed transformiĝas el konvenaj [[energioportanto]]j al [[energiokolektanto]]j. [[Dosiero:Windpark.jpg|eta|dekstra|250px|Ventoparko ĉe [[Lübz]], [[Mecklenburg-Vorpommern]]]] La atributo de renoviĝeco, regeneriĝo jam fakte disvastiĝis en la ĉiutaga parolo, ĉar oni atentis pri la mallonga recikla periodo de ekz. ĉe [[biogaso]] kontraŭ fosiliaj energioportantoj. Ĉar la Suno por la homa temposento estas ''eterna'' energiodonanto, la t.n. rekreskantaj krudmaterialoj (per la energio de Suno) povas stari ĉiam je dispono kontraŭ la ne-renoviĝantaj ekz. [[nafto]], [[ŝtonkarbo]]. [[Foklea energio]] estas [[fosilia brulaĵo|'''FO'''silia]] kaj [[nuklea|nu'''KLEA''']] energio. La alternativo estas renoviĝanta energio, por krei ekonomion bazita sur renoviĝanta energio por solvi la [[tutmonda varmigo|tutmondan varmigon]] kaj la produkton de nukleaj restaĵoj. == Tipoj de renoviĝanta energio == * [[Bioenergio]] (el [[biomaso]] kiel [[ligno]] aŭ [[kolzo]] aŭ aliaj plantaj aŭ animalaj [[restaĵo]]j). Ĉefe estas la [[biobrulaĵo]]j: ** [[Biodizelo]] ** [[Bioetanolo]] ** [[Biogaso]] ** [[Oleo]] * [[Sunenergio]] ** [[Fotovoltaiko]] ** [[Sunenergio|Sunkolektoro]] * [[Akvoenergio]] ** [[Tajdomuelejo|Tajdoenergio]] ** [[marflua centralo|Fluenergio de maroj]] ** [[Maronda centralo|Ondenergio de maroj]] * [[Ventoenergio]] ** [[Ventenergiaj instalaĵoj]] * [[Geoterma energio|Geotermio]] ** [[Varmopumpilo]] ** [[Geoterma energio|Mara varmopumpilo]] == Tutmonda signifo == Oni jam kalkulis, ke per [[sunĉelo]]j kaj ventocentraloj oni povas kovri la energian bezonon de la homaro. Por tio necesas konstrui instalaĵojn sur la marbordoj, dezertoj, montaroj ktp. La tiel gajnita energio kostus ĉ. 4-5-oble pli ol la ĝisnunaj, tiel – pro manko de politika volo – oni devas atendi la malpliiĝon de la fosiliaj energioportantoj, ĝis ties prezoj altiĝas 4-5-oble, tiel ke la regeneriĝaj energioj estos konkurenckapablaj. Ĝis tiam multaj ŝtatoj finance apogas uzon de tiuj energiofontoj. La alia afero, kiu instigas la uzon de renoviĝanta energio, estas la [[forceja efiko]]. La uzo de renoviĝanta energio ellasas ne pli da [[karbona dioksido]] (ĉe bruligo de biomaso) ol ĝi konsumas. La vera alternativo, aldono al la renoviĝantaj energioj estas la [[nuklea kunfandiĝo]] (fuzio), kies realiĝon oni prognozas je la dua duono de la [[21-a jarcento]]. Multaj landoj efike agadas por la disvastiĝo de la renoviĝantaj energifontoj, ekzemple en [[Novzelando]] 70 % de la produktita [[elektro]] devenas el renovigantaj fontoj, kiel akvofluo, vento, geotermiko kaj biomaso. == Naturscienca rigardo == La [[Suno]] estas la fonto por plimulto de la regeneraj aŭ ''sunaj'' energioj. Ĝi havas ankoraŭ vivdaŭron de 5 miliardoj da jaroj, tiel dum tiu tempo oni povas kalkuli je renoviĝantaj energioportantoj. Menciindas, ke la sunenergio donas energion ne nur al kresko de la plantoj, sed ĝi ekigas la [[vento]]n, vaporadon kaj tiel la estiĝon de riveroj, akva energio. La geoterma energio kaj la tajda energio estas energioj sendependaj de la Suno, sed renoviĝantaj. La sola alia ne-sundependa (kaj ne renoviĝanta) energifonto nun uzataj estas nuklea fisio (nukleofendado). La homaro bruligas ĉiutage tiom da fosilia energio, kiom la naturo produktas en 500.000 tagoj. ==Eltenebla transporto== {{Ĉefartikolo|Eltenebla transporto}} '''Eltenebla transporto''' aŭ '''daŭrigebla transporto''' rilatas al la larĝa koncepto de [[transporto]] kaj estas daŭrigebla en la signifoj de sociaj, mediaj kaj klimataj efikoj kaj la kapablo, ene de la tutmonda apliko, liveri la fontenergion senfine. Komponentoj por analizado de daŭripovo inkludas la specialajn [[veturilo]]jn uzitajn por voja, akva aŭ flug-transporto; la fonton de energio; kaj la infrastrukturon kutime alĝustigita al la transporto ([[ŝoseo]]j, [[fervojo]]j, aervojoj, akvovojoj, [[kanalo]]j kaj terminaloj). Alia komponento por taksado estas [[dukto]]j por transportado de likvaĵoj aŭ gasmaterialoj. Ankaŭ transportoperacioj kaj [[loĝistiko]] same kiel transit-orientita evoluo estas engaĝitaj en taksado. Transporta daŭripovo plejparte estas mezurita per transportsistema efikeco kaj akurateco same kiel la mediaj kaj klimataj efikoj de la sistemo.<ref>{{Citation | last =Jeon | first =C M | last2 =Amekudzi | date =Marto 2005 | title = Addressing Sustainability in Transportation Systems: Definitions, Indicators, and Metrics |journal = JOURNAL OF INFRASTRUCTURE SYSTEMS | publisher = | publication-place = | pages =31–50 | url= http://center.sustainability.duke.edu/sites/default/files/documents/transportation_indicators.pdf | accessdate = }}</ref> Mallongperspektiva agado ofte antaŭenigas pliigan plibonigon en fuelekonomio kaj veturilemisiaj kontroloj dum longperspektivaj celoj inkludas migran transportadon de fosili-bazita [[energio]] ĝis aliaj alternativoj kiel ekzemple [[renoviĝanta energio]] kaj uzado de aliaj renovigeblaj [[resurso]]j. La tuta vivociklo de transportsistemoj estas kondiĉigita de daŭripova mezurado kaj optimumigo.<ref>{{Citation | last = | first = | date =Majo 2010 | title =Helping to Build a Safe and Sustainable Transportation Infrastructure | publisher =U.S. Department of Transportation’s Research and Innovative Technology Administration | publication-place = | page = | url =http://www.rita.dot.gov/utc/sites/rita.dot.gov.utc/files/utc_spotlights/pdf/spotlight_1005.pdf | accessdate = }}</ref> Daŭrigeblaj transportsistemoj faras pozitivan kontribuon al la media, socia kaj ekonomia [[daŭripovo]] de la komunumoj kiujn ili servas. Transportsistemoj ekzistas por disponigi sociajn kaj ekonomiajn ligojn, kaj homoj rapide eluzas supren la eblecojn ofertitajn per pliigita moviĝeblo.<ref>Schafer, A. (1998) "The global demand for motorized mobility." ''Transportation Research A'' '''32'''(6), 455-477.</ref> La avantaĝoj de pliigita moviĝeblo devas esti mezuritaj kontraŭ la mediaj, sociaj kaj ekonomiaj kostoj kiuj transportsistemoj metas. Transportsistemoj havas signifajn efikojn sur la [[medio]], respondecante pri inter 20% kaj 25% de la monda energikonsumo kaj [[Karbona dioksido|karbondioksidaj emisioj]].<ref name="world energy council">">{{cite web |url=http://www.worldenergy.org/publications/809.asp|title=Transport Technologies and Policy Scenarios|publisher= World Energy Council |accessdate=2009-05-26 |author=World Energy Council|year=2007 }}</ref> [[Forceja efiko|Forcejgasaj]] emisioj kaŭzitaj de transporto pliiĝas ĉe pli granda rapideco ol iu alia energiuzanta sektoro.<ref name="IPCC">{{cite web |url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg3/ar4-wg3-chapter5.pdf|format=PDF|title=IPCC Fourth Assessment Report: Mitigation of Climate Change, chapter 5, Transport and its Infrastructure |publisher= Intergovernmental Panel on Climate Change |accessdate=2009-05-26 |author=Intergovernmental Panel on Climate Change|year=2007 }}</ref> Ankaŭ [[aŭtotransporto]] estas grava kontribuanto al loka aer-[[poluo]] kaj [[fumnebulo]].<ref>{{cite web | url = http://www.epa.gov/air/emissions/multi.htm#multinat | title = National multipollutant emissions comparison by source sector in 2002 | accessdate = 2009-03-18 | year = 2002 | publisher = US Environmental Protection Agency }} </ref> La sociaj kostoj de transporto inkludas vojkraŝojn, aerpoluon, fizikan neaktivecon,<ref name="WHO">{{cite web |url=http://www.euro.who.int/transport/hia/20021009_2 |title=Health effects of transport |accessdate=2008-08-29 |author=World Health Organisation, Europe }}</ref> tempon prenitan for de la [[familio]] navedante kaj vundeblecon al fuelprezpliiĝoj. Multaj el tiuj negativaj efikoj atakas misproporcie tiujn sociajn grupojn kiuj ankaŭ malplej posedas supozeble kaj povas veturi per aŭtoj.<ref>{{cite web |url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/+/http://www.cabinetoffice.gov.uk/media/cabinetoffice/social_exclusion_task_force/assets/publications_1997_to_2006/making_transport_2003.pdf|format=PDF|title=Making the Connections - final report on transport and social exclusion|accessdate=2003-02-01|author=Social Exclusion Unit, Office of the Prime Minister (UK)}}</ref> [[Trafikŝtopiĝo]] trudas ekonomiajn kostojn malŝparante la tempon de homoj kaj bremsante la liveron de varoj kaj servoj. Tradicia transportplanado planas plibonigi moviĝeblon, precipe por veturiloj, kaj povas malsukcesi adekvate pripensi pli larĝajn efikojn. Sed la reala celo de transporto estas aliro - al laboro, eduko, varoj kaj servoj, amikoj kaj familioj - kaj tie estas pruvitaj teknikoj por plibonigi aliron dum samtempe redukti mediajn kaj sociajn efikojn, kaj administrante trafikŝtopiĝon.<ref>{{cite web | url = http://www.vtpi.org/measure.pdf | title = Measuring Transportation: Traffic, Mobility and Accessibility | accessdate = 2009-03-18 | year = 1998 | author = Todd Litman | publisher = [http://www.vtpi.org Victoria Transport Policy Institute] }}</ref> Komunumoj kiuj sukcese plibonigas la daŭripovon de siaj transportretoj faras tion kiel parto de pli larĝa programo de kreado de pli viglaj, loĝeblaj, daŭrigeblaj [[grandurbo]]j. == La proporcio de renoviĝantaj energioj en la kurenta provizado en [[Germanio]] == {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="3" |+Kurentoprodukto en Germanio en GWh |- !Jaro !tuta malneta konsumo !sumo renoviĝanta !proporcio de renoviĝanta (en %) !akvocentralo !ventocentralo !biomaso !lumelektra |- | [[1990]] || 550.700 || 15.845 || 2,9 || 15.579,7 || 43,1 || 221,6 || 0,6 |- | [[1991]] || 539.600 || 13.942 || 2,6 || 13.551,7 || 140 || 250 || 0,7 |- | [[1992]] || 532.800 || 16.724 || 3,1 || 16.152,8 || 275,2 || 294,7 || 1,5 |- | [[1993]] || 527.900 || 17.110 || 3,2 || 16.264,3 || 443 || 400 || 2,8 |- | [[1994]] || 530.800 || 18.932 || 3,6 || 17.449,1 || 909,2 || 569,9 || 4,2 |- | [[1995]] || 541.600 || 20.578 || 3,8 || 18.335 || 1.563 || 675 || 5,3 |- | [[1996]] || 547.400 || 18.993 || 3,5 || 16.151,0 || 2.031,9 || 803,8 || 6,1 |- | [[1997]] || 549.900 || 19.649 || 3,6 || 15.793 || 2.966 || 879 || 11 |- | [[1998]] || 556.700 || 22.819 || 4,1 || 17.264,0 || 4.489,0 || 1.050,0 || 15,6 |- | [[1999]] || 557.300 || 26.425 || 4,7 || 19.707,6 || 5.528,3 || 1.170 || 19,1 |- | [[2000]] || 576.400 || 32.530 || 5,6 || 21.700 || 9.500 || 1.300 || 30 |- | [[2001]] || 580.500 || 33.350 || 5,7 || 19.800 || 11.500 || 2.000 || 50 |- | [[2002]] || 581.700 || 39.300 || 6,8 || 20.200 || 16.800 || 2.200 || 100 |- | colspan="8" align="center" | Fonto: http://www.volker-quaschning.de |} == Senkarboniga programo de [[Tuvalo]] == En [[julio de 2009]] la tuvala registaro deklaris, ke ĝi volas venigi ĉiun sian energion de renovigeblaj fontoj antaŭ 2020. Ĝi planas anstataŭigi importitan dizeloleon pere de uzado de sun- kaj ventenergioj. Tuvalo taksas, ke la projekto kostos proksimume 20 milionoj da USD. La procezo jam estas komencinta per la estigo de suninstalaĵo de 410 000 USD sur la tegmento de la ĉefa futbala stadiono en la ĉefurbo [[Funafuti]].<ref>[http://www.eventeo.net/web/index.php/pacifiko/natura%20medio/1614-tuvalo-antaen-al-senkarbona-energio Tuvalo : antaŭen al senkarbona energio] {{eo}}</ref> ==Vidu ankaŭ== * [[Tria Industria Revolucio]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} === Literaturo === ==== Germane ==== * Sven Geitmann: Erneuerbare Energien und alternative Kraftstoffe, Hydrogeit Verlag, 2. Aufl., Jan. 2005, ISBN 3-937863-05-2, 19,90 EUR * M. Kaltschmitt, A. Wiese und W. Streicher (Hrsg.), ''Erneuerbare Energien. Systemtechnik, Wirtschaftlichkeit, Umweltaspekte'', Springer Verlag, Heidelberg, 2003, 3. Auflage, ISBN 3-540-43600-6 * [[Hermann Scheer]], ''Solare Weltwirtschaft, Strategie für eine ökologische Moderne'', Kunstmann, Oktober 1999, ISBN 3-920328-48-5 == Eksteraj ligiloj == ==== Angle ==== * [http://www.repoweramerica.org Repower America]. ==== Germane ==== * [http://vorort.bund.net/suedlicher-oberrhein/index.html BUND, aktiva regiona filio en la tradicio de la Popolaltlernejo Wyhler Wald, naturprotekta NRO; enkonduko en Esperanto] * [http://www.linux-host.org/energy The Encyclopedia of Energy] * [http://www.solaranlagen-portal.de Solaranlagen-Portal.de - sendependaj informoj] * [http://www.solaranlagen-photovoltaik.net Solaranlage-Photovoltaik.net - sendependaj informoj] * [http://www.solarstromerzeugung.de Solar Photovoltaikanlagen] * [http://www.ngo-online.de/lexikon/a-z/photovoltaik-pv-photovoltaikanlagen Infos de la Photovoltaikanlagen] * [http://www.hydrogeit.de Hydrogeit hydrogeit.de - sendependaj informoj (Sven Geitmann)] * [http://www.energieportal24 energieportal24.de - sendependa retejo pri renoviĝantaj energioj] * [http://www.bine.info/templ_main.php/erneuerbare_energien/ pri r. e. en retejo pri energi-eplorado] * [http://www.thema-energie.de thema-energie.de - sciokatalogo pri r. e. kaj energi-ŝparado] * [http://www.renewables-made-in-germany.com renewables-made-in-germany.com - pri germanaj firmaoj kaj produktoj] * [http://www.Schurwald-SOLAR.de Schurwald-SOLAR.de - "Energi-teamo" de ''Lokale Agenda Aichwald''] * [http://www.volker-quaschning.de volker-quaschning.de - pri r. e. kaj klimatoprotekto] * [http://www.renewables2004.de renewables2004.de - Internacia konferenco pri r. e.] ([[Bonn]], [[2004]]) * [http://www.wusgermany.de/infostelle/aktuelles/energien.htm wusgermany.de - komentita ligaro pri r. e. kaj ties rolo en kunlaborado kun evoluantaj landoj] * [http://www.energie-evolution.de energie-evolution.de - retejo kun informoj pri r. e. kaj daŭriva evoluo] * [http://www.renergo.de renergo.de - Asocio por antaŭenigo de r. e. en la] [[distrikto Odenwald]] * [http://www.odenwald-biomasse.de odenwald-biomasse.de - adresaro de agantoj en la kampo de r. e. en la] [[distrikto Odenwald]] [http://www.odenwald-biomasse.de (CLEO)] * [http://www.tud.uni-essen.de/exarb/imig/sonnewindwasser/reg-energie.html tud.uni-essen.de - renoviĝantaj energi-fontoj] * [http://www.energie-fakten.de/html/wasserkraft.html energie-fakten.de - Kian signifon por Germanio havas akvoenergio?] * [http://www.zuhause-solar.de Zuhause-Solar.de - sendependaj informoj] oleo * [http://www.heizoel.net Heizöl.net - renoviĝantaj anstataŭ oleo] * [http://www.photovoltaikanlage.biz/ - Portal zum Thema Photovoltaik] Informationen im Überblick == Vidu ankaŭ == * [[Al Gore]] * [[Elektra aŭtomobilo]] * [[Daŭrigebla evoluo]] * [[Daŭriva disvolviĝo]] * [[Greenpeace]] * [[Medioprotekto]] * [[Pinto de Hubbert]] * [[Produktado de energio en estonteco]] * [[Ventenergio]] {{projektoj|commonscat=Energy|Catégorie:énergie}} {{projektoj|commonscat=Renewable energy}} <br clear=all> === Galerio === [[Dosiero:Turbiny wiatrowe ubt.jpeg|eta|maldekstra|180px|<!-- ro:Turbine eoliene -->]] [[Dosiero:Solar panels on yacht at sea.jpg|eta|maldekstra|180px|<!-- id:Panel surya (photovoltaic arrays) di atas yacht kecil di laut dapat mengisi baterai 12 V sampai 9 amperes dalam cahaya matahari penuh dan langsung. id->eo:Sunpanelo (_photovoltaic_ _arrays_) _di_ _atas_ _yacht_ _kecil_ _di_ maro _dapat_ _mengisi_ _baterai_ 12 _V_ _sampai_ 9 _amperes_ _dalam_ lumo suno _penuh_ _dan_ _langsung_. en:The solar panels (photovoltaic arrays) on this small yacht at sea can charge the 12 V batteries at up to 9 amperes in full, direct sunlight. en->eo:La _solar_ _panels_ (fotovoltaiko _arrays_) (super, sur) (tio ĉi, ĉi-tio) minuskla jaĥto (at, ĉe, en) maro povas akuz(aĵ)o la 12 V baterioj (at, ĉe, en) supren (to, al) 9 amperoj (in, en) (plena, sata), (rekta, surscenigi, enscenigi) _sunlight_. -->]] <br clear=all> {{havenda artikolo|Renoviĝanta energio}} [[Kategorio:Renoviĝanta energio| ]] [[Kategorio:Elektra energio]] [[Kategorio:Mediprotektado]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi | Helpo pri redaktado (en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
renoviĝanta energio: Other (Statements), Sitelink
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:Citaĵo el la reto (redakti)
Ŝablono:Projektoj (vidi fontkodon) (protektita)
Ĉi tiu paĝo estas membro de 2 kaŝitaj kategorioj:
Kategorio:Havendaj artikoloj malpli grandaj ol 30 kB
Kategorio:Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj