eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo pt eo eo eo es eo nl eo en eo en es eo eo eo nl eo eo eo eo es eo eo eo id en de eo eo eo eo eo en eo eo eo en nl en fr eo eo eo eo en eo eo eo fr eo eo en fr en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo eo hbs_lat eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo it eo eo eo eo eo hbs_lat eo eo pt it tr eu eo it eo eo eo eo hbs_lat pl eo eo eo eo es de eo es eo eo eo eo eo eo eo eo de eo eo eo eo es en eo eo it eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr fi eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo de ar arz az ru sv bg ca hbs_lat vi da de el en es eu fa fi fr he hbs_lat hu id it ja ko it lt lv ms nl nb pl pnb pt ro ru en hbs_lat en sk sl hbs_lat sv th tr fy ur fr vi zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Itala Sociala Respubliko - Vikipedio
El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Sociala Respubliko Itala)
La Sociala Respubliko Itala (itale Repubblica Sociale Italiana, RSI) estis ŝtato kreita de italaj faŝistoj post la 25-a de julio 1943 (la dato de la eksigo de Benito Mussolini kiel itala ŝtatestro). Ĝia ĉefurbo estis Salò ĉe Garda-Lago; tial oni foje nomas ĝin "Respubliko de Salò".
Je la 3-a de septembro 1943 Italio sekrete subskribis armisticon (fakte kapitulacon) kun la okcidentaj aliancanoj. Je la 8-a de septembro la interkonsento estis diskonigita de Radio Alĝero je la 17.30; duonhoron poste la usona generalo Dwight D. Eisenhower konfirmis ĝin per la vortoj: "La itala registaro ordonis al siaj armitaj fortoj kapitulaci sen kondiĉoj."
Je la 19.45 marŝalo Pietro Badoglio anoncis radie, ke dum la nokto la armeo estos dissolvita; kelkajn tagojn poste, kiam germanoj transprenis la regadon de Romo, li fuĝis suden al Brindisi. Mussolini estis arestita de italaj aŭtoritatoj, sed je la 12-a de septembro liberigita de germanaj paraŝutistoj.
La faŝismaj gvidantoj, kiuj volis daŭrigi la rezistadon, establis la Socialan Respublikon en la norda parto, kvankam ili tie estis batalataj de italaj partizanoj. Mussolini je la 23-a de septembro iĝis estro de la respubliko.
RSI havis proprajn juron, poŝton kun poŝtmarkoj, armeon (ENR = Esercito Nazionale Repubblicano = Nacia Respublika Armeo) kaj radion, eĉ aŭtomobilsignojn.
La germana influo[redakti | redakti fonton]
La respubliko tamen ne estintus vivkapabla longe sen protekto de germanaj trupoj, kiuj aplikis represaliojn kontraŭ partizanoj kaj eĉ kontraŭ la loĝantaro (vidu Masakro de Marzabotto). Fakte la germana influo al la respubliko estis konsiderinda. RSI parte transprenis leĝojn de la germana regno kaj ne malhelpis fortransportadon de italaj judoj.
La fino de RSI[redakti | redakti fonton]
Oficiale oni konsideras fino de la respubliko la 25-an de aprilo 1945, kiam Mussolini foriris de Salò por rifuĝi en Svislando. La lastaj germanaj unuoj en Italio kapitulacis je la 2-a de majo.
Ĉi tiu kesto: vidi • diskuti • redakti Dua mondmilito
Okcidenta Eŭropo · Orienta Eŭropo · Afriko · Proksima Oriento · Mediteraneo · Azio kaj Pacifiko · Atlantiko
Ĝis 1945 krom alie indikitaj.
• Invado en Pollandon
• Batalo je Atlantiko5
• Danio kaj Norvegio
• Batalo de Francio
• Batalo de Britio
• Libio kaj Egiptio
• Okupacio de baltaj ŝtatoj
• Besarabio kaj Bukovino
• Invado en Francan Hindoĉinion
• Invado en Jugoslavion
• Invado en Sovetunion
• Sieĝo de Leningrado
• Atako kontraŭ Pearl Harbor
• Batalo de Midway
• Batalo de Stalingrado
• 2-a batalo de El Alamein
• Kampanjo de Guadalcanal
• Fino en Afriko
• Batalo ĉe Kursko
• Kampanjo de insulo Solomon
• Invado kontraŭ Sicilio
• Invado kontraŭ Italio5
• Cassino kaj Anzio
• Batalo de Normandio
• Belorusio kaj Ukrainio
• Ribelo de Varsovio
• Batalo de Rumanio
• Liberigo de Parizo
• Operaco Market Garden
• Batalo de Leyte Gulf
• Batalo de Okinawa
• Batalo de Berlino
• Kapitulacio de Germanio
• Hiroŝimo kaj Nagasaki
• Kapitulacio de Japanio
• Listo de bataloj
• Ellandigo de germanoj
• Okupacio de Germanio
• Plano de Morgenthau
• Okupacio de Japanio
• En nuntempa kulturo
• Atako kontraŭ Nord-Ameriko
• Komparigaj militaj rangoj
Civilaj influoj kaj kruelaĵoj
• Aliancanaj militaj krimoj
• Germanaj militaj krimoj
• Italaj militaj krimoj
• Japanaj militaj krimoj
• Sovetaj militaj krimoj
• Bombardado kontraŭ civiluloj
en milito de 1937
en milito de 1937
Itala reĝlando  (ĝis 1943)
Aŭstrio · Baltio2 · Besarabio1 · Ĉeĥio · Danio · Etiopio · Francio · Germanio · Grekio · Italio · Judoj · Koreio · Nederlando · Moldavio 1 · Norvegio · Pollando · Tajlando · Sovetunio · Slovakio 4 · Ukrainio3 · Vjetnamio · Jugoslavio · aliaj
Kategorio · Temoj · Interkonsentoj
2 Antisoveta kaj antinazia.
3 Antinazia, antipola, kaj antisoveta.
4 Antimadjara, antinazia, kaj antisoveta.
5 Laste al majo de 1945.
Dua Mondmilito en Vikivortaro
publike alireblaj libroj pri la temo en Vikilibroj
citaĵoj pri la Dua Mondmilito en Vikicitaro
fontaj tekstoj pri la Dua Mondmilito en Vikifontaro
dosieroj pri la Dua Mondmilito en la Komunejo
novaĵtekstoj pri la Dua Mondmilito en Vikinovaĵoj
Pereintaj ŝtatoj de Eŭropo
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 19:56, 10 jan. 2014.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj