eo eo en eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Ordeno de germanaj kavaliroj - Vikipedio
Jump to navigation Jump to search
Averto: vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via uzantnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
[[Dosiero:Den tyske ordens skjold.jpg|eta|Blazono de la Germana Ordeno]] [[Dosiero:Baltic Tribes circa 1200 ad.png|thumb|240px|[[Baltoj]] ĉ. la jaro 1200]] [[Dosiero:Facial Chronicle - b.06, p.085 - Battle of the Ice.jpg|thumb|240px|Batalo ĉe la lago Peipus, [[1242]]]] [[Dosiero:Innocenty IV poleca dominikanom krakowskim glosic krucjate do Prus i Liwonii.jpg|thumb|240px|La papo [[Inocento la 4-a]] ordonas al la krakovaj dominikanoj la militiron kiel kruckavaliroj al [[Prusio]] kaj [[Livonio]] por helpi la ordenan ŝtaton, la dokumento de la 24-a de septembro 1243]] [[Dosiero:Teutonic Order 1260.png|thumb|240px|La ordena ŝtato en la jaro 1260]] [[Dosiero:Zamek w Malborku 2004 ubt.jpeg|thumb|240px|maldekstra|La Kastelo en [[Malbork]] ([[Malborko]]) – vido el la oriento]] [[Dosiero:Entering of Grand Master Siegfried von Feuchtwangen to Malbork Castle.PNG|240px|thumb|La alveno de la Alta Majstro Siegfried von Feuchtwangen en la malborkan kastelon, la bildo de Karl Wilhelm Kolbe la juna, el la jaro [[1825]]]] [[Dosiero:Teutonic Order 1410.png|thumb|240px|maldekstra|La plivastigo de la ordena ŝtato dum la jaroj 1260-1410]] [[Dosiero:Königsberg Castle courtyard.jpg|thumb|240px|La kastelo en [[Kenigsbergo]]]] [[Dosiero:Panstwo krzyzackie w prusach XVw.png|thumb|240px|maldekstra|La ordena ŝtato en Prusio en la 15a jc]] [[Dosiero:Teutonic Order 1466.png|thumb|240px|La ordena ŝtato en la jaro 1466]] [[Dosiero:CoA - Bruntal Castle.jpg|240px|thumb|maldekstra|La blazono de la Alta Majstro la princo Karlo de Loreno ĉe la pordego de palaco en [[Bruntál]]; ĝi apartenis al la ordeno ĝis la 20a jc]] [[Dosiero:BPlatterDeutscherOrdenCoA PioM.svg|thumb|240px|La blazono de Alta Majstro en la fino de 20a kaj 21a jc: d-ro Bruno Platter ([[2000]])]] La '''Ordeno de Germanaj Kavaliroj''' ([[Germana lingvo|germane]]: ''Deutscher Ritterorden'') estas unu el la [[kristanismo|kristanaj]] [[kavalira ordeno|kavaliraj ordenoj]], kiuj estiĝis dum la [[12-a jarcento]] en la teritorio de la tiutempe mallonge ekzistanta kristana [[Jerusalema reĝlando]]. Ĝia memdifino estis ''"protekti la interesojn de la [[kristanismo]] per militaj rimedoj"'', komence en la ĵus konkerita Jerusalema reĝlando. Tamen ne temis pri [[teologio]], sed nur pri kristanismaj [[simbolo]]j: baze la ordeno estis firma alianco de [[militisto]]j, kiu celis konkeri kaj regi plejeble grandan teritorion. Dum postaj jarcentoj la ordeno provis realigi tiun celon precipe en nordorienta [[Eŭropo]], dumtempe tre sukcese. La ordeno konatas ankaŭ sub la pli mallonga nomo '''Germana Ordeno''' aŭ '''Teŭtona Ordeno'''<ref>[http://vortaro.net/#te%C5%ADtono Difino de ''Teŭtono'' en PIV]</ref> ([[Germana lingvo|germane]]: ''Deutscher Orden'', [[Latina lingvo|latine]]: ''Ordo Teutonicus''), en la [[Litova lingvo|litova]] ĝi nomiĝas ''Kryžiuočių Ordinas'' (Ordeno de la Kruc-kavaliroj) kaj en la [[Pola lingvo|pola]] ''Zakon Krzyżacki'' (Ordeno de la Kruc-portantoj), pli formale en la [[Latina lingvo|latina]] ĝi titoliĝas ''Ordo Domus Sanctæ Mariæ Theutonicorum Ierosolimitanorum'' (Ordeno de la Domo de Sankta Maria de la Germanoj en Jerusalemo), sed la oficiala plena titolo estas ''Brüder vom Deutschen Haus St. Mariens in Jerusalem'' ('''Fratoj de la Germana Domo de Sankta Maria en Jerusalemo'''). Ĝiaj anoj rekoneblis pro blankaj manteloj kun nigra kruco. == Agado de la Ordeno en la [[Sankta Lando]] kaj [[Hungario]] == [[Dosiero:Acre - Akko Tower.jpg|eta|180px|dekstra|<center>La fortikaĵa turo en [[Akko]], nuntempe [[Israelo]]]] [[Dosiero:Hermann von Salza.jpg|eta|120px|dekstra|<center>La statuo de Hermann von Salza, korto de la [[Marienburg (ordena fortikaĵo)|ordena kastelo en Marienburg]], nun en [[Malbork]] ([[Malborko]], [[Pollando]])]] La ordeno fondiĝis dum la jaro [[1190]] el militistoj kaj sacerdotoj, per mono de negocistoj el la nordgermanaj urboj [[Bremen]] kaj [[Lübeck]], kun la celo fondi hospitalon por pilgrimuloj en la [[Sankta Lando]] dum la sieĝo de la urbo [[Akko]] (nuntempe en [[Israelo]]), kaj por militiste protekti tiun hospitalon. La ordeno ricevis hierarkian strukturon, kaj dum la jaro [[1198]] la ĉefo de la ordeno ricevis la titolon "Hochmeister" ([[Alta Majstro]]), kaj dum la sekva jaro la [[papo]] [[Inocento la 3-a]] komisiis al la membroj de la ordeno "batali kontraŭ la nekristanoj" en Palestino, kiun kaj judoj kaj kristanoj kaj islamanoj nomis la "Sankta Lando". Sub la regado de la Alta Majstro [[Hermann von Salza]] {{prononco|'''Her'''man fon '''Zal'''ca}} ([[1209]]-[[1239]]), la organizaĵo finis sian ŝanĝiĝon de hospitala frataro al militista ordeno. La sidejo de la ordeno restis en Akko, kvankam ĝia oficiala nomo mencias la urbon Jerusalemo, kaj en Akko kaj en du pliaj strategie gravaj lokoj ekestis imponaj fortikaĵoj. Aldone al la agado en la "Sankta Lando", la ordeno intencis ekspansii al nordorienta Eŭropo kaj tial proponis siajn servojn al diversaj regantoj. En la jaro [[1211]] akceptis iliajn servojn la [[hungario|hungara]] reĝo [[Andreo la 2-a]], kiu petis ŝirmon kontraŭ la enpenetranta kumana popolo kaj promesis al la ordeno distrikton en [[Transilvanio]]. La ordeno plenumis la militan taskon, kaj instigis kamparanojn el [[Germanio]] setli ĉirkaŭ la lignaj fortikaĵoj de la ordeno - la posteuloj de tiuj germanlingvaj kamparanoj nomiĝas la "transsilvaniaj saksoj". Sed kiam la ordeno ekhavis ĉiam pli da potenco kaj petis dum la jaro [[1224]] esti rekte subordigita al la [[papo]] (intertempe [[Honorio la 3-a]]) kaj ne al la hungara reĝo, Andreo koleriĝis kaj ordonis, ke la ordeno dum la jaro [[1225]] forlasu [[Hungario]]n. == En [[Prusio]] kaj [[Livonio]] == Dum [[1226]] la duko Konrad la 1-a de Mazovio en okcidenta [[Pollando]] alvokis la ordenon konkeri la teritorio de la ne-kristanaj [[pruso]]j, balta popolo parenca al litovoj kaj latvoj, oriente de Mazovio. Per la dokumento "[[ora buleo]] de [[Rimini]]" la imperiestro [[Frederiko la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Frederiko la 2-a]] donis al la ordeno permeson por tiu konkero kaj specialajn privilegiojn, ekzemple la promeso ke la tuta konkerota lando estu suverena posedo de la ordeno, subigita nur al la papo. Dum la jaro [[1237]] ankaŭ la [[Ordeno de Glavaj Fratoj]], kiu nordoriente konkeris la teritorion de [[Livonio]] (hodiaŭa [[Latvio]]), per la "Unio de [[Viterbo]]" estis subordigita al la Ordeno de Germanaj Kavaliroj.<ref>[http://www.hermann-von-salza.de/Texte/t45.html artikolo ''"Hermann von Salza Verhandlungen in Viterbo"''] ([[germane]]: "traktadoj de Hermann von Salza en Viterbo")</ref> [[Dosiero:Peter Janssen, Kaiser Friedrich II.jpg|eta|<center>''[[Frederiko la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Frederiko la 2-a]] permesas al la ordeno konkeri [[Prusio]]n'', pentraĵo de ''Peter Janssen'']] La konkero de [[Prusio]] daŭris pli ol 50 jarojn kaj kaŭzis multajn mortojn. La prusoj arde defendis sin, kaj laŭ dokumentoj de la ordeno "brulmortigis kaptitajn kavalirojn en siaj feraj karapacoj antaŭ la sanktejo de loka dio", sed fine ĉiuj prusoj estis murditaj, perforte kristanigitaj (kio inkluzivis malpermeson de la prusa lingvo) aŭ ekzilitaj. La kristanigitaj prusoj ekhavis la samajn rajtojn kiel miloj da novalvenintoj el Germanio por setlado, kiujn la ordeno invitis pro la manko de civitanoj post mortigo de tiom da prusoj, kaj - dum gravis uzi la germanan lingvon, ne la prusan - la "kristanigo" de la prusoj grandparte estis nur simbola, foje konsistis nur el rapida baptado. La ordenanoj kaj la el [[Germanio]] alvenintaj novaj civitanoj (ne nur kamparanoj, sed ankaŭ burĝoj kaj nobeloj) fondis multajn novajn urbojn kaj urbetojn, kaj konstruis fortikaĵojn por pli bone povi subpremi eventualajn prusajn ribelojn, sed ankaŭ por de tie daŭrigi siajn atakojn al la [[Pollando|Reĝlando de Pollando]] kaj la [[Litovio|Granda Duklando de Litovio]], kun kiuj la ordeno ofte militis dum la 14-a kaj [[15-a jarcento]]j. Grandaj urboj fonditaj de la ordenanoj estas [[Kaliningrad|Königsberg]] (la hodiaŭa Kaliningrad), [[Olsztyn|Allenstein]] (hodiaŭ Olsztyn), [[Elbląg|Elbing]] (hodiaŭ [[Elbląg]] / [[Elblongo]]) kaj [[Klaipėda|Memel]] (la hodiaŭa [[Klaipėda]]). Kiam dum la jaro [[1237]] ankaŭ la [[Ordeno de Glavaj Fratoj|Livonia Ordeno]] estis subordigita al la Ordeno de Germanaj Kavaliroj, la kontrolata teritorio inkluzivis Prusion, Samlandon (regionon ĉirkaŭ Königsberg), [[Kuronio]]n (teritorio en la hodiaŭa plej sudokcidenta Latvio, ĉirkaŭ la urbo Memel kaj la [[Kurona Duoninsulo]]), [[Ĵemajtio]]n (la okcidenton de hodiaŭa Litovio), [[Livonio]]n (granda parto de la hodiaŭa [[Latvio]]) kaj [[Estonio]]n. == Kontraŭ Litovio == Post konkero de la ne-kristanaj prusoj, la ĉefa milita celo de la ordeno en norda Eŭropo estis la Granda Dukejo de Litovio, kiu restis pagana ĝis la fino de la [[14-a jarcento]], multe pli longe ol ĉiuj aliaj landoj de orienta Eŭropo. Dum [[1291]] arabaj, islamanaj soldatoj konkeris la urbon Acre kaj finis la rekonkeron de [[Palestino]] - per tio finiĝis la kristana Reĝlando [[Jerusalemo]], kaj la ordeno devis translokigi sian centran sidejon al [[Venecio]]. Nun, kiam ne plu eblis "defendi la kristanismon per glavoj" en [[Palestino]], la batalo kontraŭ la nekristanoj en [[Litovio]] fariĝis despli grava kaj multaj kavaliroj el okcidenta [[Eŭropa Unio|Eŭropo]], ekzemple [[Anglio]] kaj [[Francio]], aniĝis en la ordeno por partopreni la konkeron de [[Litovio]]. La milito inter la ordeno kaj la paganaj litovoj estis aparte brutala. Nekristanoj konsideriĝis esti senrajtaj, kaj multaj kaptitaj litovoj, aparte virinoj kaj infanoj, estis sklavigitaj kaj torturitaj. Tamen la litovoj sukcese defendis sian teritorion kaj ampleksigis ĝin al oriento kaj sudo, do iĝis ĉiam pli fortaj kaj malfacile venkeblaj. == Kontraŭ Pollando == Disputo pri la nomumo de nova duko de Orienta [[Pomerio]] ekigis plifortiĝon de la konflikto inter la ordeno kaj la Reĝlando Pollando, kun komence surpriza alianco. La lokaj nobeloj de Orienta Pomerio, kiuj volis sendependiĝi de Pollando, petis helpon de la Grafoj de [[Brandenburgio]], kiuj sekve dum [[1308]] okupis la nord-okcidenton de hodiaŭa Pollando ([[Pomerio]]) escepte de la fortikaĵo de ''Danzig'' (prononco "'''Dan''cig", en Esperanto [[Dancigo]], la hodiaŭa [[Gdansko]]). Ĉar la pola armeo ne kapablis veni kaj liberigi Dancigon, la pola reĝo petis la ordenon pri tio, la ordeno sukcesis, dum la sekvaj monatoj brutale subpremis lokajn ribelojn, kaj sendis al la pola reĝo [[fakturo]]n pri 10.000 markoj por tiu milita servo. La pola reĝo tamen pretis pagi nur 300 markojn, kaj sekve la ordeno deklaris mem resti en [[Pomerio]], je 10.000 markoj aĉetis de la Grafoj de [[Brandenburgio]] rajtojn pri la posedo de la kasteloj de [[Dancigo]], Schwetz ("Ŝvec") kaj Dirschau ("'''Dir''''ŝaŭ") t.e. [[Tczew]] kun ĉirkaŭaj pejzaĝoj, kaj tial povis ligi la Ordenan Ŝtaton en [[Prusio]] oriente kun la Germana Imperio okcidente, tre faciligante la vojaĝadon inter la du germanlingvaj regnoj. Dum (la kristana) Pollando antaŭe plejparte estis aliancano de la ordeno en ties batalo kontraŭ la [[pruso]]j kaj [[Litovio]], nun ĝi iĝis decida malamiko de la ordeno. Dume en la [[Sankta Romia Imperio|Germana Imperio]] plifortiĝis opozicio kontraŭ la potencaj kavaliraj ordenoj, kaj la aparte influa ''[[Templanoj|Templa Ordeno]]'' dum [[1307]] estis malpotencigita kaj persekutita. Tial la Ordeno de Germanaj Kavaliroj translokigis sian centran sidejon dum la jaro [[1308]] de la malproksima Venecio al [[Malbork|Marienburg]] (hodiaŭ [[Malbork]] ([[Malborko]]) en [[Pollando]]) ene de la suverena Ordena Ŝtato. La papo en [[Romo]] akuzis la ordenon agi sen papaj ordonoj kaj ekigis proceson kontraŭ ĝi. Do subite la ordeno havis kontraŭ si kaj Litovion kaj Pollandon kaj la katolikan eklezion kun la papo en okcidento. Tial dum [[1343]] ekestis kontrakto pri paco inter la ordeno kaj Pollando, kaj la kavaliroj redonis al la pola reĝo iom da konkerita teritorio. [[Dosiero:Marienburg 2004 Panorama.jpg|center|eta|640px|<center>Panorama vidaĵo de al [[Marienburg (ordena fortikaĵo)|ordena kastelo en Marienburg]] (hodiaŭa [[Malbork]] / [[Malborko]] en [[Pollando]])]] ''[[Chronicon terrae Prussiae]]'' (latine, "kroniko de la landoj de Prusio") estas kroniko de la Ordeno de germanaj kavaliroj, kiun la verkisto [[Peter von Dusburg]] finis en 1326. == Pinto de potenco == Dum [[1337]] la imperiestro [[Ludoviko la 4-a (Sankta Romia Imperio)|Ludoviko la 4-a]] oficiale donis al la ordeno la privilegion konkeri la tutan Litovion kaj Rusion.<ref>Steponas Maculevičius, Doloresa Baltrušiene (red.): ''"Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy"'' ([[pole]]: "Ekkonoj pri Litovio. La jarmila libro. Unua volumo"), Kraštotvarka, Kaŭno, 1999, ISBN 9986-892-34-1, paĝo 21</ref> Sub la regado de la Alta Majstro [[Winrich von Kniprode]] {{prononco|VINriĥ fon KNIProde}}, 1351-1382), la ordeno atingis la pinton de internacia prestiĝo, gastigante multajn nobelojn el okcidenta Eŭropo. La sveda reĝo [[Albreĥto de Meklenburgo]] petis la ordenon invadi la insulon [[Gotlando]], kie [[Vitalienbröder|frataro de piratoj]] havis sian bazon, kaj dum 1398 la kavaliroj detruis la urbon [[Visby]], venkis kaj forpelis la piratojn. Dum [[1386]] la Granda Duko [[Jogaila]] de Litovio baptiĝis, edziĝis kun reĝino Jadwiga de Pollando kaj - sub la pola nomo [[Władysław la 2-a]] {{prononco|VŬAdisŭav}} - iĝis Reĝo de Pollando. Nova reganto en Litovio iĝis lia kuzo [[Vytautas]]. Per tio ekestis strategia alianco inter Pollando kaj Litovio, kiu restis dum pluraj jarcentoj kaj estis tro potenca por ke la ordeno povus venki ĝin. La ordeno provis semi malamikecon inter Władysław (Jogaila) kaj Vytautas kaj komence eĉ sukcesis, sed kiam ĝi reatakis Litovion, la alianco firmiĝis kaj restis tia. La baptiĝo de Jogaila / Władysław signis la kristaniĝon de la tuta Litovio. Kvankam tio signifis, ke la Ordeno de Germanaj Kavaliroj ne plu havis kialon batali kontraŭ la litovoj, la militado kontraŭ Litovio kaj Pollando daŭrigis. Dum [[1407]] la ordeno havis pli da teritorio ol iam antaŭe aŭ poste: Krom Prusio, Pomerelio, [[Ĵemajtio]], [[Kuronio]], [[Livonio]] kaj [[Estonio]] ankoraŭ aldoniĝis la insuloj [[Gotland]] en Svedio, ''Dagö'' (la hodiaŭa [[Hiiumaa]]) kaj ''Ösel'' (la hodiaŭa [[Saaremaa]]) en la nuna ŝtato Estonio kaj la regiono ''Neumark'' en Brandenburgio. === Malfortiĝo === [[Dosiero:Matejko Battle of Grunwald.jpg|dekstra|eta|250px|<center>"La [[batalo de Grunwald]]", pentrita de ''Jan Matejko'']] Dum la jaro [[1410]] en regiono, kiun la poloj nomas ''Grunwald'', la litovoj ''Žalgiris'' kaj la germanoj ''Grünwalde'' kaj vilaĝo ''Tannenberg'', unuigita litova kaj pola armeo decide venkis la armeon de la ordeno (La [[batalo de Grunwald]]). La Alta Majstro [[Ulrich von Jungingen]] kaj 50 el la 60 plej gravaj gvidantoj de la ordena gvidistoj mortis dum tiu ĉi batalo. La unuigita litova kaj pola armeo sieĝis la fortikaĵon ''Marienburg'', sed ne konkeris ĝin. Kiam la "Paco de Toruń" subskribiĝis dum [[1411]], la ordeno povis kontenti ne signife perdi teritorion, sed ĝia prestiĝo estis neripareble damaĝita ... la ordeno estis klare venkito. Dum Litovio kaj Pollando prosperis kaj iĝis pli potencaj, la Ordena Ŝtato malbonfartis kaj ne sukcesis pagi la pac-kontrakte interkonsentitajn monsumojn al la du venktintaj ŝtatoj. Grupoj de kavaliroj luktis kontraŭ aliaj grupoj, dum [[1422]] la ordeno devis cedi [[Ĵemajtio]]n al Litovio, kaj batalojn kontraŭ la bohemia armeo en Okcidenta Prusio la ordeno ankaŭ malvenkis. Dum [[1454]] la lokaj nobeloj kaj burĝoj de Okcidenta Prusio komencis 13-jaran ribelon kontraŭ la ordeno, kaj tiu interna milito ĥaosigis preskaŭ la tutan Prusion. Dum [[1455]] la ordeno devis redoni ''Neumark'' al Brandenburgio, kaj dum [[1466]] cedi Okcidentan Prusion al Pollando. Ĉar ''Marienburg'' ([[Malbork]]) nun situis en Pollando, la ordeno translokigis sian sidejon al ''Königsberg'' ([[Kenigsbergo]] / nun [[Kaliningrado]]. [[Dosiero:Badmgh schloss seite.jpg|eta|dekstra|<center>la kastelo de la ordeno en [[Bad Mergentheim]].]] En la jaro [[1525]] la Alta Majstro ''[[Albrecht von Brandenburg-Ansbach|Albrecht von Brandenburg]]'' aliĝas al la evangelia kredo, kaj el la ordenaj landoj fariĝas protestanta [[duklando Prusio]], dependa de Pollando. La sidloko de la Ordeno estis transloĝigita al [[Bad Mergentheim]] en la germana regno [[Virtembergo]]. Nun la ordeno ne plu havis unuecan teritorion, sed multajn etajn teritorietojn, kies plej okcidentaj troviĝis en hodiaŭa Belgio kaj en [[Alzaco]], kaj la plej orientaj en [[Cipro]] kaj [[Armenio]]. La germana imperiestro [[Karolo la 5-a]] subtenis la ordenon, kaj donis al la Alta Majstro la honoran titolon "[[imperia senpereco|Imperia Princo]]", la ordeno kompense armee helpis al la imperiestro dum internaj militoj, sed tamen iom post iom la ordeno plu perdis kontrolon super siaj teritorioj disĵetitaj tra tuta Eŭropo, kaj en [[1810]] nur terenoj en [[Aŭstrio]] kaj [[Tirolo]] restis. Tamen daŭre la ordenaj kavaliroj venis el gravaj nobelaj familioj de Eŭropo, kaj la Alta Majstro el aparte konataj familioj. Inter [[1761]] kaj [[1923]] la Alta Majstro ĉiam apartenis al la familio de [[Habsburgoj|Habsburg]], la reĝa familio de [[Aŭstrio]]. Dum [[1810]] la centra sidejo de la ordeno fariĝis [[Vieno]], post kiam [[Napoléon Bonaparte]] dum [[1809]] estis ordoninta malfondi la ordenon. En la jaro [[1834]] la ordeno ricevis novajn regulojn, kaj de tiam ekzistas ekskluzive kiel hospitala ordeno, ekde [[1929]] kun pure religia celaro. Nun la ordeno havas pli-malpli 1.000 membrojn, el kiuj 100 estas pastroj, plej multaj el ili zorgantaj pri germanlingvaj kristanaj paroĥoj ekster [[Germanio]] kaj [[Aŭstrio]] (aparte en [[Italio]] kaj [[Slovenio]]), kaj 200 membroj estas monaĥinoj, kiuj zorgas pri malsanuloj kaj maljunuloj. Aktivaj branĉoj de la organizo ekzistas en [[Aŭstrio]], [[Belgio]], [[Germanio]], [[Italio]] kaj [[Slovenio]]. == Takso de la Ordeno == Dum la pasintaj jarcentoj, kaj germanaj kaj litovaj respektive polaj historiistoj havis problemojn taksi la agadon de la ordeno el neŭtrala vidpunkto. Dum la pola kaj litova historiografio kliniĝis al la opinio, ke la Ordeno de Germanaj Kavaliroj - aŭ fuŝsimpligite "la germanoj" - signifis premon de la litovaj kaj koloniigadon de la polaj teritorioj, la germana historiografio same fuŝsimpligante identigis la ordenon kun ĉiuj germanlingvanoj kaj naciisme kritikis, ke rezigno de la ordenaj landoj al Pollando estis perfido kaj fordonaco de "germanaj" teritorioj sub fremdan regadon. El hodiaŭa vidpunkto eblas diri, ke ne temis pri nacieca aŭ kultura kunpuŝiĝo inter [[germanoj]] unuflanke, [[baltoj]] kaj [[slavoj]] aliflanke, sed pri konfliktoj inter konkurencantaj lokaj potencoj de la tiea tempo, kiuj volis ekspansii kaj pluteni sian potencon. == Postskribo == Kvankam klaras, ke la nobela kaj milite ekspansiema ordeno neniam egalis al "la germana nacio", en la pasintaj jarcentoj tamen transpreno de iuj simboloj faciligis tian miskomprenon: La koloroj de la ordeno - nigra kaj blanka - fariĝis la koloroj de la germana Reĝlando Prusio kun ĉefurbo Königsberg, kiu en la 16-a jarcento estis sekvanto de la Ordena Ŝtato. Tiu Reĝlando [[Prusio]] enkorpigis pli kaj pli da landopartoj de Germanlingvio, kaj meze de la 19-a jarcento ĝi kaj la germanlingva parto de [[Aŭstrio-Hungario]] estis la plej grandaj germanlingvaj ŝtatoj. Kiam proklamiĝis unueca [[Germana Regno]] dum [[1871]], ties naciaj koloroj estis la ordenaj kaj prusiaj koloroj nigra kaj blanka, plus la ruĝa koloro kiel simbolo de la [[Hanso|Hansaj urboj]], kaj tiel restis ĝis [[1918]]. La [[germana nacia teamo de futbalo]] ankoraŭ hodiaŭ portas vestaĵojn en nigra kaj blanka koloroj, kaj apenaŭ iu futbalisto konscias pri la rekta ligo de tiuj koloroj al la mezepoka ordeno. [[Dosiero:Old people's home run by the Teutonic Knights, Erfurt.JPG|eta|''Deutschordens Seniorenhaus'' - maljunulejo en [[Erfurto]].]] == Vidu ankaŭ == * [[Templanoj]] * [[Malta Ordeno]] * [[Altaj majstroj de la Ordeno de germanaj kavaliroj]] * [[Orienta Prusio]] * [[Comthurhof (Erfurt)]] * [[Germanigo]] == Bildoj == <center><gallery> Dosiero:Coat_of_arms_of_the_Teutonic_Order.png|<center>Brakmantelo de la Alta Majstro de la Germana Ordeno Dosiero:Feldaltar MK1888.png|<center>Kampa altaro de la Alta Majstro de la Germana Ordeno Dosiero:Crux Ordis Teutonicorum.svg|<center>Ordena kruco Dosiero:Teutonic order COA drawing.png|<center>Ordena blazono </gallery></center> {{clear}} == Bibliografio == * Serio ''Quellen und Studien zur Geschichte des Deutschen Ordens'' (fontoj kaj studoj pri la historio de la germana ordeno), ĝis nun 56 volumoj, Eldonejo Elwert N.G. * Hartmut Boockmann: ''Der Deutsche Orden 12 Kapitel aus seiner Geschichte'' (la germana ordeno, 12 ĉapitroj el ĝia historio). Beck, [[Munkeno]] [[1999]], ISBN 3-406-38174-X * Erich Maschke: ''Der Deutsche Ordensstaat - Gestalten seiner großen Meister'', Hamburg-Wandsbek 1935/1942, Hanseatische Verlagsanstalt AG * Hermann Schreiber: ''Preußen und Baltikum unter den Kreuzrittern. Die Geschichte des Deutschen Ordens'' (Prusio kaj [[Baltio]] sub la kruckavaliroj. Historio de la germana ordeno). Casimir Katz Verlag, Gernsbach [[2003]], ISBN 3-925825-83-5 * Marian Tumler: ''Der Deutsche Orden im Werden, Wachsen und Wirken bis 1400'' (la germana ordeno, iĝanta kreskanta kaj aganta ĝis 1400). Panorama-Verlag, Vieno [[1954]] * Uwe Ziegler: ''Kreuz und Schwert. Die Geschichte des Deutschen Ordens'' (kruco kaj glavo. La historio de la germana ordeno). Böhlau, Köln 2003, ISBN 3-412-13402-3 * Dieter Zimmerling: ''Der Deutsche Ritterorden'' (la germana kavalirordeno), [[Duseldorfo]], [[Vieno]], [[Novjorko]] [[1988]] (ECON), ISBN 3-430-19959-X * Deutscher Orden, eldonisto, ''Das Ordensbuch: Die Regeln und Statuten des Ordens der Brüder und Schwestern vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem'' (ordena libro: reguloj kaj statutoj de la ordenoj de la gefratoj de la germana domo de Sankta Maria en Jerusalemo), 2-a eldono, Verlag des Deutschen Ordens (eldonejo de la Germana Ordeno), [[Vieno]] [[2001]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commons=Teutonic Order}} * [http://www.deutscher-orden.de Oficiala retejo de la nuna ordeno] * [http://www1.uni-hamburg.de/Landesforschung/Literatur/Entwicklung1.htm Der Deutsche Orden: evoluo kaj strukturoj dum la mezepoko] * [http://www1.uni-hamburg.de/Landesforschung/Literatur/Quellen.htm Fontoj pri historio de la Ordeno de germanaj kavaliroj en Prusio, Jürgen Sarnowsky] {{leginda}} {{ADLS|2013|18}} [[Kategorio:Ordeno de germanaj kavaliroj| ]] [[Kategorio:Historio de Litovio]] [[Kategorio:Historio de Latvio]] [[Kategorio:Historio de Estonio]] [[Kategorio:Historio de Pollando]] [[Kategorio:Historio de Germanio]] [[Kategorio:Prusio]] [[Kategorio:Orienta Prusio]] [[Kategorio:Kavalirordenoj]] [[Kategorio:Mezepoko]] [[Kategorio:Baltio]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (malfermiĝas en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Ordeno de germanaj kavaliroj: Other (Statements), Sitelink, Statement: P225, Statement: P373
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:ADLS (vidi fontkodon) (duon-protektita)
Ŝablono:ArtikolaMesaĝokesto (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:Projektoj (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:Titola ikono (vidi fontkodon) (protektita)
Ĉi tiu paĝo estas membro de 3 kaŝitaj kategorioj:
Kategorio:Artikoloj de la semajno en 2013
Kategorio:Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco