eo fr eo eo fr es eo eo fr it eo eo eo eo eo eo eo fr es pt eo eo fr eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo pt eo eo eo fr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo fr eo eo fr fr eo fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr eo eo eo eo eo eo fr pl es eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ar en uz ru sv br ca hbs_lat cy da de el en es eu fa fi fr lt he hu hy id es it ja ka ko it it lt lv en nl nb nb pl pnb pt ro ru en hbs_lat en sk sl hbs_lat nl sv th tr fy vi pl zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Mi mem, Memportreto de Henri Rousseau, 1890, Prago, Nacia Galerio de Prago
la 21-an de majo 1844(nun 1844-05-21)
la 2-an de septembro 1910 (66‑jara)
v • d • r
Henri Julien Félix ROUSSEAU kromnomita le Douanier Rousseau (la Doganisto Rousseau) (naskiĝis la 21-an de majo 1844 en Laval (Mayenne), mortis la 2-an de septembro 1910 en Parizo) estas franca pentristo. Li restas la plej fama reprezentanto de naiva arto.
Deveninta de modesta familio, li fariĝis komizo ĉe advokato en Nantes. Li engaĝiĝis en armeo iom poste por eskapi el postsekvoj de ŝtelo ĉe lia dunganto. Li estis liberigita en 1868 sekve al la morto de sia patro kaj tiam iris al Parizo.
Lia edzino mortis en 1888 kaj lia financa situacio fariĝis malfacila. Li dum kelka tempo loĝigis verkiston Alfred Jarry kaj li emeritiĝis el akcisejo en 1893 por dediĉiĝi al pentrado, kio ne sufiĉe enspezigis lin por vivtenado. Li tiam donis kursojn de violono kaj verkis plurajn teatraĵojn. En 1899 li denove edziĝis al vidvino, Joséphine Noury.
Iom post iom, li fariĝis rekonata kaj estimata de avangardaj pentristoj kiel André Derain aŭ Henri Matisse. Li amikiĝis kun Robert Delaunay, Guillaume Apollinaire, kaj Pablo Picasso.
La 2-an de septembro 1910, li mortis pro gangreno en hospitalo Necker en Parizo.
Pentraĵoj[redakti | redakti fonton]
Batalo de tigro kaj bubalo, 1891
Vido de ponto de Sèvres, 1908
Por pentri, li klopodis reprodukti tion, kion li vidis kaj provis koincidigi tion, kion li vidis kun tio, kion li sciis pri la faktoj. Ekzotismo abundis en lia verkaro eĉ se Rousseau praktike neniam forlasis Parizon. Lia ekzotismo estis imagita kaj stilizita, devenanta de Ĝardeno de la Plantoj (Parizo), de Ĝardeno de alklimatiĝo, de ilustritaj revuoj aŭ de botanikaj revuoj de tiu epoko. Solulo, li tamen ĝuis la protekton kaj admiron de avangardaj artismaj medioj. Originala koloristo, per stilo supraĵa tamen preciza, li influis la naivan pentrarton.
La verkaro de Rousseau momente malakcelis la progreson de artaj priserĉoj fare de futurismaj italaj pentristoj, kiuj revenis al naiva pentrado dum mallonga periodo antaŭ tiu de «poli-materioj».
Ĝangaloj[redakti | redakti fonton]
Tio estis iuj el la plej fekundaj temoj de la pentristo, kiujn li daŭrigis ĝis sia morto. Ĉiam en superŝutanta kaj tute inventita flaŭro (kiel atestas la multnombraj banan-faskoj kiuj pendas de ĉiuj branĉoj, aŭ la misproporcio de foliaroj), li enscenigis kruelajn batalojn inter sovaĝbesto kaj ties predo (krom en Tigro batalanta negron), aŭ male, pli pacan portreton de besto kiel en Ŝercemaj simioj. Tiuj bestoj estis inspiritaj al li de tiuj de la bestaro de Ĝardeno de alklimatiĝo kaj de revuoj.
En siaj lastaj ĝangaloj, li reprezentis personojn (en La kvietigistino de serpentoj kaj La revo) en harmonio kun naturo. Unue kritikitaj pro ties nerealismo kaj naiveco, liaj «ĝangaloj» estis poste rekonitaj de ĉiuj kiel modeloj, de kio venis tiu frazo de Guillaume Apollinaire dum la aŭtuna salono kie Rousseau ekspoziciis La revo: "Ĉi-jare, neniuj ridas, ĉiuj estas unuanimaj. ili admiras".
Pejzaĝoj[redakti | redakti fonton]
Ili estis, ĉu vegetaĵaj, sentempaj, reprezentantaj lokojn kiujn li bone konis (bordoj de rivero Oise), ĉu pli urbaj. Ili ofte enhavas detalojn rilatajn al siatempa teĥnika progreso: aerŝipo, telegrafaj fostoj, ŝtalaj pontoj, Eiffel-Turo. Tiuj pejzaĝoj tamen restis en naiva tono. Fakte, Rousseau aperigis neniun nocion pri perspektivo.
Portretoj[redakti | redakti fonton]
La personoj estas fiksaj, fruntaj, la vizaĝo pleofte senesprima. Se ili estas pluraj, ili estas prezentitaj simple almetitaj. Ili aspektas masivaj, gigantaj kompare kun elementoj de dekoro, sed tio ŝajnas esti konsekvenco de la fakto ke la pentristo ne mastras reprezenton de perpektivoj. Fakte, la pejzaĝo estas preskaŭ sur la sama plano ol la subjekto, kun abundo da detaloj sed forestanta perspektivo. Liaj portretoj estas plej ofte sen nomoj, eĉ se indicoj ebligas identigi personon, ekzemple Pierre Loti en lia Portreto de S-ro X (1910, KunstHaus de Zuriĥo). Same, la unua portreto realizita de la pentristo, prezentanta virinon elirantan el bosko, ŝajnas esti tiu de lia unua edzino, Clémence.
Verkoj[redakti | redakti fonton]
Inter liaj konatuloj troviĝis tiom da pentristoj kiom da verkistoj. Inter ili , oni povas citi, krom Alfred Jarry kaj Guillaume Apollinaire, Blaise Cendrars kaj André Breton. Li verkis plurajn teatraĵojn:
1898: La Vengeance d'une orpheline russe (La venĝo de rusa orfino)
1899: Une visite à l'exposition de 1899 (Vizito al ekspozicio de 1899)
Li ankaŭ verkis mallongajn tekstojn aŭ klarigajn poemojn pri kelkaj el siaj pentraĵoj, notinde por sia La dormanta ciganino (1897).
Bibliografio[redakti | redakti fonton]
André Salmon, Henri Rousseau dit Le Douanier, Eld. Georges Crès, 1927.
A. Basler, Henri Rousseau, sa vie, son œuvre, Librairie de France, 1927.
Pierre Courthion. Henri Rousseau, le Douanier Eld. Albert Skira. Tiu eldono de 1944 enhavas kelkajn erarojn en la biografio de la Doganisto.
Wilhelm Uhde, Cinq maîtres primitifs - Rousseau - Louis Vivin - Camille Bombois - André Bauchant - Séraphine de Senlis, traduko el la germana de F-ino A. Ponchont, antaŭparolo de Henri-Bing-Bodmer. Librairie Palmes - Philippe Daudy, éditeur, 1949.
Henri Rousseau dit « Le Douanier » 1844-1910 - Exposition de son cinquantenaire - Galerie Charpentier, Parizo, Galerio Charpentier 1961
Henry Certigny, La vérité sur le Douanier Rousseau. Plon. 1961.
La Vérité sur le Douanier Rousseau. Le Conseil municipal de Paris et les Artistes indépendants: 1880-1900, La Bibliothèque des Arts, Lausanne-Parizo, 1971, de Henry Certigny
Henry Certigny, Le Douanier Rousseau et Frumence Biche, La Bibliothèque des Arts, Lausanne-Parizo. 1973.
Dora Vallier. Tout l'œuvre peint de Henri Rousseau, collection Les classiques de l'Art (Éditions Flammarion)
Götz Adriani, Le livre de l'exposition de Tübingen 2001 (angle)
Gilles Plazy, Le Douanier Rousseau, un naïf dans la jungle, Gallimard, Découvertes
David Larkin, Rousseau, Éditions du Chêne
Cornelia Stabenow, Rousseau, Éditions Taschen
Rousseau, Découvrons l'Art (Cercle d'Art)
Angela Wenzel, Henri Rousseau, La Gitana Dormida (hispane)
Apartaĵo[redakti | redakti fonton]
1983: Vive le douanier Rousseau (Vivu la doganisto Rousseau) estas franca kanzono de Antila grupo La Compagnie Créole
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Henri Rousseau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Henri Rousseau en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
La revo de doganisto Rousseau
Grandaj artaj homoj… Henri Rousseau, kromnomita «la doganisto»
Henri Rousseau en Artcyclopedia
Komerca retejo kun senpaga konsultado de 115 pentraĵoj de Henri Rousseau
Fonto[redakti | redakti fonton]
En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Henri Rousseau en la franca Vikipedio.
Komuneja kategorio kun loka ligilo sama kiel en Vikidatumoj
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 06:33, 2 mar. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj