eo en eo eo en en de eo eo eo eo eo hu eo eo eo eo da en eo eo eo eo en en en en hu hu en en en en en en en en en en en en en en en en eo eo fa eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo he en en en en en en en en en en en en en en eo pl nb en en en en en en eo eo nb eo eo eo eo eo eo el eo es eo eo eo eo eo eo nb eo eo eo eo eo hu eo fr it hu sv eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo pl eo es en eo eo eo eo nb eo eo eo eo eo eo nb hu en en en hu hu en es hu hu hu en en en en en en en hu en hu hu hu en hu hu en eo eo nb en eo eo eo eo en eo eo eo en eo eo eo en en en en en en en pl en en en en en en en en en en eo eo pl pl eo pl eo eo eo pl eo eo eo eo eo de eo pl eo ceb eo eo eo eo eo eo eo pl eo eo en hu es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en eo en eo eo eo pl eo de eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en hu eo tr de sv en en nl es hu en en eo eo pl pl eo hu hu eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en pl eo pl eo pl es eo eo eo eo eo nb eo eo eo eo eo eo ru eo eo eo eo eo eo eo eo eo en en eo en en jv en en eo eo de da en da en en cs en en en cs da en da cs en en de da en da cs en en cs cs en en en cs cs da en cs da en en cs cs en en en cs cs da en da cs en en cs da en en en de cs da en da en en en cs da en en en cs cs da en da da en en cs en en cs cs da en da cs en en cs cs en da cs en cs cs cs da en cs cs en eo eo eo it it it en it it pt it it it es it eo eo de pt pl hu it eo de en et it it de de it pt eo en en en it fr it pt en lt fr it hu en en eo de en eo eo it hu it it it eo it es en en es cs pt hbs_lat fr pt hu en en de it it lt de it eo eo eo es it en tl it it en it es en eo pt en en en en pt en en eo eo eo en it eo eo it it pt eo hbs_lat en en en eo en it en en it it it it nl en es en eo fr en sv en en en it en en eo eo pt pt eo pt en en it fr it ceb it it it it eo pl en en lt it fr en eo hu eo it da pl hu io en it it de it it en is it de it it en en hu eo en en pt fr it eo id eo en en en de en ca hu en it it it ro it fr it es pt eo eo eo eo en es pt pt it fr eo it fr it en en eo es fy it it eo it en pt en en fr hu fr la eo eo eo eo es eo id hu it ceb eo es eo it en pt cs pt de cs eo nl en en la pt eo lt fr it it en en en en ro eo eo en en en en en en en it en de eo it hu hu en en it de it it it hu en en hbs_lat eo de hu it hu hu ceb ceb ru de pt en en en eo pt pt it it de fr fr fr pl en eo en de fr nl en en pt eo eo es pl eo eo it hu en es en pl es ceb es it es it pt it eo pt hu es it en es pt eo eo it eo es eo eo eo it tr it it it es nl it en it hu it hu pt pt eo it hu cs ceb sv fr pt fr en en en en en en nl nl hu hu eo hbs_lat cs cs en en eo en fr en cs cs de en en en hu pt pl en nl en de fi it en en en en fr en pt en en cs cs de en hu eo fr pt eo it pt en pl es es en de eo en lt it eo hbs_lat en eo es it hbs_lat hu it en en en it eo hu eo en en hbs_lat it eo pl pt it cs pl eo eo eo es eo en es pt eo cs it ceb pt eo it de de ca ceb hu eo it cs et pt hu en it pt eo id it pt it de de de is it es it eo cs it es en hbs_lat pl nl en eo pl eo it de eo hu la nl es en en fr it fr en pt it en cs pl eo es de en en it pt it eo ceb ceb uz eo en en en fr en it en pl pt en en en hu eo eo en it fr fr it ceb pl eo en sv en fr it es eo eo it en hu hu hu en it it eo eo it pt it it es it en fr hu en en eo eo it eo en it it tr en eo eo en eo it eo eo en it fr pt fr sv en pt en en it pt en it eo es en pt fr eo pt hbs_lat it en hu it es es en es it es de en cs nb en en de it en en eo fi en en eo hu it en fr sv cs en en en en fr en eo it eo eo eo it eo eo it hbs_lat eo it it es eo en en en it tr eo it en pl de en es pt eo en en sk hbs_lat en pt de fr it it en it eo it es en en en en it fr en en pt eo en pt de it fr eo pt ceb en es eo eo sv eo eo it it fr eo en sv hu hu pl es de it it en it eo eo pt en fr de eo eo it eo eo it it pt pt eo fr cs pt es eo it eo it it en eo pl it it it en it cs en en sv fr en it it en it it hbs_lat vi war it it pt tr pt eo it it en en fr en en it it fr hbs_lat it pt pt es it eo it en es id en hbs_lat it it en it cs it en eo pl eo eo eo es fr en en pl eo pl eo it en en en eo pt pt hu pt it it en en it ceb eo en eo cs nl de en en en en en en en en en it en en en gl en en pl de de ca pt es pl eo hu it eo eo en es en eo eo es eo eo eo nb eo eo ceb es de en eo en es en eo eo en eo it eo eo eo eo eo es eo fr it eo ro eo vo pl ro eo eo eo eo eo en eo en en lt sv eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo en en en en en en en en
skip to main | skip to sidebar
Esperanto-blogo, kelkfoje blago, de Ralph Dumain
Showing posts with label Sándor Szathmári. Show all posts
Marjorie Boulton: "Okuloj" (5): "Vespera Vizitanto"
“Vespera Vizitanto” de Marjorie Boulton (p. 81-101)
Mi jam blogumis pri ĝi:
Marjorie Boulton: "Okuloj" revizitata (1)
Kompleta recenzo fare de Szathmári troveblas miareteje:
“Nigraj Okuloj” [recenzo de Marjorie Boulton, Okuloj], Hungara Vivo, 1968, n-ro 2, p. 21.
Laŭ la supraj ligoj vi konstatos, kial mi havebligis ĉi tiun novelon.
Verkis Ralph Dumain je 8:44 PM 0 komentoj
Rubrikoj: fikcio, Marjorie Boulton, milito, pesimismo, recenzoj, Sándor Szathmári, sciencfikcio, utopio
Eminenta hungara literaturologo Prof-o Mihály Szegedy-Maszák (23 junio 1943 - 24 julio 2016) ĵus mortis. En septembro 2012 mi korespondis kun li pri Imre Madách (pri kiu li multe verkis), György Lukács, kaj Sándor Szathmári. Interalie, li respondis, pri manko de traduko el la hungara de la eseo Madách tragédiája de 1955 de Lukács, ke li provus aranĝi tradukon. Evidente tio ne plenumiĝis. Lastatempe mi skribis al li enketon pri Frigyes Karinthy rilate al Lukács. Li ne respondis; nun mi scias la kialon.
Mi resumis lian vidpunkton pri Madách en mia eseo "La tragedio de l' homo en tri medioj" en Beletra Almanako n-ro 23, junio 2015, p. 95-102. Jen mia koncerna afiŝo:
La tragedio de l' homo & mi
Sube, mi iom pli detaligas lian fakan laboron en la angla.
I have learned that the eminent Hungarian literary scholar Mihály Szegedy-Maszák  (23 June 1943 - 24 July 2016) has just died. (Note his academic appointment at the Dept. of Central Eurasian Studies, Indiana University.) I have found one obituary in English:
Top Hungarian Literary Scholar Mihály Szegedy-Maszák Dies
Here are two notices in Hungarian:
Elhunyt Szegedy-Maszák Mihály irodalomtörténész (2016.07.25)
I corresponded with him in 2012 about Imre Madách, György Lukács, and Sándor Szathmári. He recommended Thomas Mark's translation of The Tragedy of Man, commented negatively on Lukács' role in the Stalinist system and his relation to Hungarian literature, and offered to find someone to translate Lukács' untranslated 1955 essay Madách tragédiája. (No translation ever materialized.) Recently I wrote him inquiring about any known connection or comparison between Frigyes Karinthy and György Lukács. Now I know why he did not respond.
Szegedy-Maszák supplied an essay on Madách's classic supplementing the recommended translation:
See also his essay ...
“Life-Conception and Structure in ‘The Tragedy of Man’,” Acta Litteraria Academiae Scientiarum Hungaricae, vol. 15, 1973, pp. 327-335.
... and his contribution on Madách's Tragedy in ...
Nagy, Moses M., ed. A Journey into History: Essays on Hungarian Literature. New York: Peter Lang, 1990. (American University Studies. Series XIX, General Literature, 0743-6645; Vol. 25)
“Romantic Drama in Hungary,” in Romantic Drama, edited by Gerald Gillespie (Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 1994), pp. 297-315.
He also wrote about the effect of Stalinist repression on Hungarian writers:
Szegedy-Maszák, Mihály. “Hungarian Writers in the 1956 Revolution,” Hungarian Studies, Vol. 20, no. 1, 2006, pp. 75-82. [1.83 MB - PDF]
Here is my abstract of another article:
Szegedy-Maszák, Mihály. "The Introduction of Communist Censorship in Hungary: 1945–49," in History of the Literary Cultures of East-Central Europe: Junctures and Disjunctures in the 19th and 20th Centuries. Volume III: The making and remaking of literary institutions (Amsterdam; Philadelphia: J. Benjamins, 2007), pp. 114-125.
There are three essays about Hungary in the third volume.  There is one about Hungarian literary historiography, one about the historical role of Nyugat, and this:
"The Introduction of Communist Censorship in Hungary: 1945–49" by Mihály Szegedy-Maszák (pp. 114-125).
The author is a well-known scholar of Hungarian literature. Here we find a harsh condemnation of Lukács, covering the period from his return to Hungary in 1949 to his condemnation by the very Stalinists on whose behalf he acted.  He is reported to have been out of touch with the state of Hungary during and immediately after the war. Lukács was deep into Communist machinations during the period of the coalitions government. One such maneuver was an alliance with the peasant-backed Populist Party, which also served to inject anti-Semitism into the post-Nazi political arena. We also find Lukács setting cultural policy, instituting a Communist literary hegemony involving the defamation of various Hungarian authors past and present as reactionary. Here we also find Lukács' hostility to pessimism, an occasion for his condemnation of the putative rottenness of the past. Numerous writers were silenced.One sees no indication here of any concession to a dark view of the world as a result of the Holocaust, something else which seems not to have affected Lukács very much.  Lukács is known for his lifelong aversion to Hungarian backwardness. The author also claims that Lukács exaggerated this, distorting Hungarian history. The author singles out the uncompromising Sándor Márai as the tragic hero and victim of persecution.
Verkis Ralph Dumain je 4:19 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Frigyes Karinthy, Georg Lukács, Hungario, Imre Madách, kulturpolitiko, literaturkritiko, Mihály Szegedy-Maszák, nekrologoj, pesimismo, Sándor Márai, Sándor Szathmári, stalinismo
Marjorie Boulton: Paŝoj al "Fenikso" & preteren
La novelo "Fenikso" de Marjorie Boulton aperis en Belarto, n-ro 1, aprilo 1958, la novelaro Okuloj, kaj la progresiga lernolibro Paŝoj al plena posedo de William Auld.
Mi ĵus trovis retejon kie situas “Fenikso“ kaj Paŝoj. (Alklaku la retligojn supre.) Kun la novelo aperas vortaro kaj ekzercoj, el kiuj kelkaj koncernas la enhavon de la rakonto.
Sándor Szathmári verkis recenzon de Okuloj: “Nigraj Okuloj”. Pri la koncerna rakonto:
Nemalpli amare instruplena estas Fenikso. Sur malproksima planedo vivas la rjuiaoj, en konkordo, bonstato, feliĉo. Iam ili eltrovas la malamon kaj pro tio ili eksplodigas sian planedon. Kelkaj disflugantaj aerolitoj, partetoj de la planedo, flugas al la Tero kaj ĉi tien ili kunportas la ĝermojn de la vivo. Tiel komenciĝis la vivo sur la Tero . . .
Terura aŭguraĵo pri nia estonto. Akceptu mian kolegan, koregan kaj kuncivitanan manpremon en Pesimlando! En la lando de la bonintenca animkonstruemo!
Atentu ankaŭ mian afiŝon Sándor Szathmári pri Marjorie Boulton.
En mia afiŝo Marjorie Boulton: "Okuloj" revizitata (1) mi diras:
Mi ĉi-momente konsentas kun Szathmári, ke "Vespera vizitanto" estas la kerno de la libro. Ĉu la nedifinita neologismo kazomedieca[n] (p. 88) devenas de la koncepto kazoo el Kazohinio? (Alia mistera neologismo estas ŝaŝakeca"[n].) Alia kerna, similtema novelo estas "Fenikso," en kiu ankaŭ rolas alimonda 'vizitanto' kaj temas pri detruita alia (kompare al la alinovela detruota nia) mondo (kie vivis la rjuiaoj). La tria esenca filozofia novelo kompreneble estas la reverko de la Eden-mito, Tiel, kiel ĝi ne okazis.
Memoru ankaŭ, ke Paŝoj al plena posedo estas bonega lernolibro kaj legolibro por progresantaj studentoj.
Verkis Ralph Dumain je 10:13 PM 0 komentoj
Rubrikoj: antologioj, beletro, edukado, fikcio, Marjorie Boulton, recenzoj, Sándor Szathmári, sciencfikcio, William Auld
Hungarian utopias: the latest news
Yesterday I received the latest issue of the journal Utopian Studies, which is a “special issue on the commemoration of the five hundredth anniversary of Thomas More's Utopia." And what did I find but this article?
Czigányik, Zsolt. “The Hungarian Translations of Thomas More's Utopia," Utopian Studies, vol. 27, no. 2, 2016, pp. 323-332.
The article mentions Madách, Jókai, Karinthy, and Szathmári. Also mentioned are Comenius (Jan Amos Komensky), Bessenyei, Babits, and Déry. Does it get any better than this?
Note also in the bibliography:
Hartvig, Gabriella. "Hungarian Gullivariads," in The Critical and Creative Reception of Eighteenth-Century British and Anglo-Irish Authors in Hungary (Pécs: University of Pécs, 2013), pp. 31-45.
This book is not in the collection of the Library of Congress.  I have, however, consulted this article:
Hartvig, Gabriella. “The Dean in Hungary,” in The Reception of Jonathan Swift in Europe, edited by Hermann J. Real (London; New York: Continuum, 2005), pp. 224-237.
Karinthy and Szathmári are discussed here.
I have no way of knowing whether the former article merely replicates the latter.
The following article is available online:
Czigányik, Zsolt. “From the Bright Future of the Nation to the Dark Future of Mankind: Jókai and Karinthy in Hungarian Utopian Tradition,” Hungarian Cultural Studies, vol. 8, 2015, pp. 12-23.
Discusses György Bessenyei, Karinthy, and briefly, Szathmári. The bulk of the essay is devoted to Jókai’s A jövõ század regénye (The Novel of the Century to Come).
I am encouraged now to pursue my objective on writing an article on Karinthy for Utopian Studies.
Verkis Ralph Dumain je 3:47 PM 0 komentoj
Rubrikoj: angla literaturo, datrevenoj, Frigyes Karinthy, György Bessenyei, Hungario, Imre Madách, Jonathan Swift, Mihály Babits, Mór Jókai, Sándor Szathmári, Thomas More, Tibor Déry, tradukado, utopio
Frigyes Karinthy: the Hungarian Swift & his musical robots
This is my latest podcast, recorded in Buffalo, New York, May 7, 2016:
To listen (56:55) click here; to download right-click here.
Postscript: I also mention Hungarian-Canadian poet and multimedia artist Robert Zend, who referred to Karinthy as his "spiritual father"--as did Szathmári. Also, I contrast Karinthy's approach to philosophy and literature with the views of Hungarian Marxist philosopher György Lukács, who never mentioned Karinthy as far as I can determine. I end with quotes from Karinthy's published "Letter to H. G. Wells" (July 1925) and from Mihály Babits on Karinthy's greatness.
Verkis Ralph Dumain je 1:05 AM 0 komentoj
Rubrikoj: amo, beletro, Esperanto-movado, Esperantologio, fantazio, filozofio, Frigyes Karinthy, Georg Lukács, H. G. Wells, Hungario, Jonathan Swift, Robert Zend, robotoj, Sándor Szathmári, satiro, sciencfikcio, utopio
Mi resumas mian historion kiel esperantisto rilate al mia aktuala longdaŭra projekto pri hungara literaturo en lastatempa publikaĵo:
“Vojaĝo al hungara literaturo, tereno nekonata” de Ralph Dumain, en Kontakto, n-ro 271 (2016: 1), p. 12-15. La redaktoro mencias R. Dumain & hungaran literaturon ĉe p. 3 & 8.
Jen PDF-dosiero de mia eseo en bela formato laŭ apero en Kontakto.
Baldaŭ post mia esperantistiĝo en 1968, mi komencis legi beletron en Esperanto, plejparte originalan, sed ankaŭ iom tradukan. Kompreneble mi legis multajn verkojn de hungaraj esperantistoj, ankaŭ la tradukon fare de Kalocsay de La Tragedio de l’ homo de Imre Madách. El la originalaj esperantaj verkoj plej gravis al mi la verkaro de Sándor Szathmári, pro la filozofia perspektivo, pri racio / malracio kaj utopio / malutopio.
Frue en 2012 mi relegis la romanon Vojaĝo al Kazohinio de Szathmári (en la angla), en konekso kun la unua usona eldonigo de la angla traduko, por kiu mi verkis reklamtekston kiu aperis en la libro. En junio mi kontribuis al simpozio pri Kazohinio ĉe la hungara konsulejo en Novjorkurbo. En marto 2013 mi instruis seminarion pri Kazohinio en rilato kun fako Utopiaj Studoj ĉe Universitato de Novjorkurbo. De tiam mia projekto ampleksiĝis. Mi relegis Madách, konatiĝis pri aliaj hungaraj verkistoj, esploris la literaturan kaj intelektan historion hungaran, ankaŭ historion de hungara marksismo kaj sociteoria pensado. Mi konstatis, ke miacele la ŝlosila hungara verkisto esplorenda estus Frigyes Karinthy (1887-1938).
Mi supozas, ke Giorgio Silfer nun laŭdas min pro legado de mia eseo:
“Invit' al Njugatesko premieros dum ARTE” (Esperanta Civito: (HeKo 601 5-B, 21 majo 2016)
Kiel povas okazi, ke ne hungara, sed transnacia esperantisto okupiĝas pri la temo? "Mi ne estas escepto: estas normale ke la studo pri la esperanta literaturo kondukas al Hungario, al certa Hungario. Tiurilate mi povas mencii interalie la laŭdindan laboron de Ralph Dumain en Usono" klarigas prof. Silfer.
Temas pri prezentota teatraĵo kiu interligos la hungarajn verkistojn de Nyugat kaj la esperantistajn verkistojn de Literatura Mondo:
La premiero de "Invit' al Njugatesko" okazos la 2an de aŭgusto 2016 kadre de Arta Renkonto Transnacia en Esperanto (la unua ARTE) en Budapeŝto, sub la aŭspicio de la Esperanta Civito.
Mi ja feliĉas, ke ĉi tia afero okazos. Miaflanke, mi esperas instigi konstatiĝon pri Karinthy ĉi-jare, okaze de la 100-a datreveno de apero de lia utopia novelego Vojaĝo al Faremido, apenaŭ konata en Usono kaj la anglalingvaj medioj. La 25-a de junio estas la naskiĝtago kaj de Karinthy kaj de mi.
Verkis Ralph Dumain je 11:06 PM 2 komentoj
Rubrikoj: beletro, filozofio, Frigyes Karinthy, Georg Lukács, Giorgio Silfer, humuro, Hungario, Imre Madách, Kalman Kalocsay, Literatura Mondo, marksismo, Robert Zend, Sándor Szathmári, satiro, sciencfikcio, utopio
Omaĝe al Kálmán Kalocsay (6)
Omaĝe al Kálmán Kalocsay: el Abaújszántó ĝis la Esperanta Parnaso: pri la vivo kaj plena verkaro de D-ro Kálmán Kalocsay; komp. Ada Csiszár. Budapest: A. Csiszár / KAL-ĈI-Dokumentaro. Volumo 3. Tradukinto de la Internacia Lingvo; 2000. 153 p.
Mi listigas erojn, kiuj interesas min:
8.11  La tradukado al Esperanto (intervjuo kun Kalocsay) (p. 3)
8.2    Tradukoj el la hungara poezio (listo) (4-23)
(Ady, Babits, Kassák, Arpád Tóth)
8.5.0 Persekutita poezio (el la krim-proceso K. Bleier) (35)
8.7    La tragedio de l' homo (43-47)
8.8    Hungara antologio  (48-50)
8.82  Versek -- Poemoj / Gyula Juhász: Milyen Volt... / Kia Estis... (51)
8.11  Eterna bukedo (56-57)
8.14  La floroj de l' malbono (66-68)
8.17  Kantoj kaj romancoj (75-77)
8.19  Tutmonda sonoro (81-83)
8.20  Poemoj el la mondliteraturo (84-133a)
8.20.1 El la angla poezio (84-85)
8.20.13 El la franca poezio (90-97)
8.20.14 El la germana poezio (98-107)
8.21   Poemtradukoj de Kalocsay sur diskoj (134-135)
Jen referencoj al Sándor Szathmári:
(1) S. Szathmári skribis pri la tradukoj de Kalocsay [Eterna Bukedo]:
"Ofte mi spertis, ke liaj egiptaj tradukoj estas pli egiptaj , la latinaj pli latinaj ol la originalaj. Mirinde estas, ke li ĉiam trasentis, travivis la etoson, spiriton de la originalo kaj ĝin povas redoni eĉ pli originale, ol la originaloj mem." (p. 57)
(2) "La titolon de la antologio [Tutmonda Sonoro aŭ Eterna Bukedo] proponis al Kalocsay S. Szathmári." (p. 82)
La fonto citita estas S. Szathmári, Paco 1966: 151 (hungara eldono), p. 10.
Mi notas ankaŭ: Ada Csiszár, “La Tragedio de L’ Homo kaj Imre Madách” (Pri la prelego de K. Kalocsay post du jardekoj), Literatura Foiro, 1984: 83, p. 16.
Verkis Ralph Dumain je 1:35 AM 0 komentoj
Rubrikoj: antologioj, beletro, Esperantologio, Hungario, Imre Madách, Kalman Kalocsay, persekutoj, Sándor Szathmári, tradukado
Omaĝe al Kálmán Kalocsay (4): Sándor Szathmári
Sándor Szathmári pri Kálmán Kalocsay:
“Mi renkontis lin en ERA, kiu estis tiutempe la plej altnivela hejmo de niaj verkistoj. Li prelegis pri sia tiatempe pretiĝanta Dante-traduko pri la Infero. Tiam mi povis observi lian diablecan vizaĝon: svelta, longa nazo, oblikve suprenkurantaj brovoj. Perfekta Mephisto-masko, kiel iu saĝa, eleganta, malicridetanta diablo de la Infero! La efiko estis plena...”
(Paco 1966, n-ro 151, p. 10- 11)
“Vivanta Budho; La plej granda nuntempa majstro de nia lingvo.”
FONTO: Omaĝe al Kálmán Kalocsay: el Abaújszántó ĝis la Esperanta Parnaso: pri la vivo kaj plena verkaro de D-ro Kálmán Kalocsay; vol. 1; komp. Ada Csiszár (Budapest: A. Csiszár / KAL-ĈI-Dokumentaro, 1998), p. 47, 114.
Verkis Ralph Dumain je 4:00 AM 0 komentoj
Rubrikoj: beletro, Hungario, Kalman Kalocsay, Sándor Szathmári
Revuo 'Kontakto': nova numero pri literaturo
Literaturo - La temo de la ĉefartikoloj en Kontakto 2016:1
El la tiea afiŝo:
La ideo fari el Literaturo la temon de la ĉefartikoloj en la nuna eldono venis per la artikolo ― unua kontribuaĵo al la revuo ― de Marc Gallargo el Francio, pri la pasintjara Nobelpremiito pri literaturo, Svetlana Aleksieviĉ. La ĉefartikoloj pritraktas ankaŭ aliajn verkistojn, sed koincide ― nur hungarojn. Krom la “Vojaĝo al Hungara Literaturo” de la usonano Ralph Dumain, venis kontribuo de Sarolta Bagó, hungarino, pri alia hungara verkisto. Aldonu al tio la konstantan rubrikon de la hungaro István Ertl. Certe la hungara literaturo meritas atenton.
Verkis Ralph Dumain je 11:13 PM 0 komentoj
Rubrikoj: beletro, Esperanto-gazetaro, Frigyes Karinthy, Hungario, Imre Madách, István Ertl, Sándor Szathmári
Frigyes Karinthy & Imre Madách (1)
I will write a version of this post in Esperanto, but as I am attempting to promote Karinthy in both English and Esperanto, I will begin with English. Actually, my last post was in Esperanto; this one specifically addresses the linkage between Karinthy and Madách, the latter's work concerned being The Tragedy of Man. It is not by chance that writers inspired by Karinthy were inspired also by Madách: examples are the Hungarian Esperantist writer Sándor Szathmári and the Hungarian-Canadian writer Robert Zend, both of whom referred to Karinthy as their "spiritual father."
Karinthy himself was invested in Madách, but the relevant works have not been translated into English or Esperanto. Hence I must cite the original Hungarian sources, and perhaps someone will take an interest in translating the relevant texts. I cannot read Hungarian, so I cannot address the content directly.
First, there is Karinthy's rewriting of the Tragedy. Here is a bibliographic reference:
Azemberke tragédiája Madách Imrike után Istenkéről, Ádámkáról és Luci Ferkóról. A versikéket írta Karinthy Frigyes. [Acsonkán fennmaradt kézirat kiegészítő részeit írta Karinthy Ferenc] Budapest: Új Idők, 1946. 42 pp.
The actual text can be found here: AZ EMBERKE TRAGÉDIÁJA ....
... and is embedded here:
... in Így írtok ti (válogatás) [The way you write: selections].
The poem was recently illustrated by a Hungarian cartoonist, still in Hungarian but with a brief English introduction:
Karinthy Frigyes: The Tragedy of Little Man (Comic) by Antonia Nyilasi
This comedy, The tragedy of little man was written by Karinthy Frigyes following Madách Imre's dramatic poem The tradegy of the Man. Story about God and creation of the world, Adam and Eve, and the falling angel Lucifer. Lucifer guides Adam and Eve through the ages from the ancient age through today and the future while looking for the sense of Life.
Frigyes's son Ferenc, also an important writer, filled in the gaps in Frigyes's manuscript.
Karinthy wrote about Madách on several occasions. So far I have found these also; there may be more:
This one is from Nyugat (1923): Karinthy Frigyes: Madách. I.
I found three references in ....
Szavak pergőtüzében válogatta és a szöveget gondozta UNGVÁRI TAMÁS...
A HAJÓTÖRÖTT ÉLET RONCSAI KÖZT (1933)
SIKER ÉS ÉRVÉNYESÜLÉS (1934)
MIT TEGYEN AZ ÍRÓ A HÁBORÚVAL SZEMBEN? (1935)
And finally, there is:
Tragédia-átfordítások Karinthy Frigyes írásaiban (Szeged–Budapest, 2011)
"Karinthy gyermekkorától rajongója volt Madách művének, ezért válhatott belőle »[...] talán minden idők legmélyebb Madách-értője«. Tizenhárom esztendősen írta naplójába a következő feljegyzést: »Madáchot isteni ihlet szállta meg, [...] hogy olyan igazán, olyan hatalmasan tud beszélni.«"
I hope that one day we can see an account (with translations) of the Karinthy-Madách connection in English and Esperanto.
Verkis Ralph Dumain je 4:54 AM 0 komentoj
Rubrikoj: Antonia Nyilasi, arto, Ferenc Karinthy, Frigyes Karinthy, Hungario, Imre Madách, komiksoj, Robert Zend, Sándor Szathmári, tradukado
Dum la pasinta jaro mi esploras hungaran literaturon (malmulte konatan en Usono kaj eble tra la tuta anglofona mondo) pere de Esperanto kaj la angla lingvo. Mi resumas miajn esplorojn en artikolo "Vojaĝo al hungara literaturo, tereno nekonata" aperonta en literaturtema numero de revuo Kontakto.
Tie mi menciis, ke por mi, ŝlosila hungara verkisto estas Frigyes Karinthy (1887‑1938), kiu ankaŭ estis esperantisto! Ne estas hazardo, ke kaj amiko de Karinthy hungara esperantista verkisto Sándor Szathmári kaj hungara-kanada verkisto Robert Zend inspiriĝis kaj de Imre Madách kaj de Karinthy. Karinthy ankaŭ meritas pli da videbleco en la anglaparolanta mondo ne nur pro siaj satiraj kaj filozofiemaj verkoj sed ankaŭ speciale pro siaj malutopiaj verkoj Vojaĝo al Faremido kaj Capillaria (kiuj ricevis Esperantajn kaj anglalingvajn tradukojn) kaj pro sia utiligo de sciencfikciaj ideoj. Estus bone re-reliefigi atenton al Karinthy en Esperantujo sed eble pli bone revivigi la ŝajne forgesitan Karinthy en anglalingvujo.
Ĉiacele mi kompilis gvidilojn al literaturo de kaj pri Karinthy en Esperanto kaj en la angla:
Frigyes (Frederiko) Karinthy (1887-1938) en Esperanto
Frigyes & Ferenc Karinthy in English
Mi havas pluajn tekstojn en Esperanto kaj en la angla kiujn mi enretigos.
La plejmultaj anglalingvaj tradukoj el hungara literaturo kiujn mi legas, devenas de la hungaria eldonejo Corvina dum la sovetia epoko kaj ne estis/-as ĝenerale haveblaj en usonaj librovendejoj kaj ne nepre en bibliotekoj. Krom kelkaj verkoj troveble interrete, kaj krom la malutopiaj romanoj kaj la memuaro Vojaĝo ĉirkaŭ mia kranio, estas malnova anglalingva antologio el la verkaro de Karinthy: Grave and Gay (= Serioze & leĝere, 1973).
Krom tio, el revuo The New Hungarian Quarterly, vol. III, n-ro 6, aprilo-junio 1962, mi skanis elektitaĵaron el la verkaro de Karinthy, kaj la plej ampleksan resuman eseon pri Karinthy en la angla trovitan de mi:
"Frigyes Karinthy, Humorist and Thinker" by Miklós Vajda [= ...humuristo & pensisto]
Rimarku, ke pasis pluraj jardekoj post tiuj eldonoj. Nu, ni ne lasu Karinthy forgesita en ajna lingvo!
Verkis Ralph Dumain je 9:03 PM 0 komentoj
Rubrikoj: beletro, bibliografio, Frigyes Karinthy, Hungario, Imre Madách, Klerismo, Robert Zend, Sándor Szathmári, satiro, sciencfikcio, utopio
History of the Literary Cultures of East-Central Europe
Cornis-Pope, Marcel; Neubauer, John; eds. History of the Literary Cultures of East-Central Europe: Junctures and Disjunctures in the 19th and 20th Centuries. 4 volumes. Amsterdam; Philadelphia: J. Benjamins, 2004-2010.
Esperanto is mentioned in vols. 1-3. Vol. 4 mentions Sándor Szathmári.
Vol. 1 (2004): In the article "National operas in East-Central Europe" by John Neubauer (pp. 514 -523), there is a mention of an Esperanto translation (p. 515):
As a touching gesture of compensation, an enterprising Pole published in Paris an Esperanto translation of Włodzimierz Wolski’s libretto for Stanisław Moniuszko’s opera Halka.
Bibliographic reference (p. 620):
Wolski, Włodzimierz. Halka. Esperanto trans. Antoni Grabowski. Paris: Hachette, 1912.
Vol. 2 (2006): In the article "Ashkenaz or the Jewish Cultural Presence in East-Central Europe" by Seth L. Wolitz (pp. 314-331), on the Ashkenazi linguistic panorama (p. 328):
"It was not by accident that an Ashkenazic Jew, Ludwik Lazar Zamenhof, born in Bialystok and at first a Yiddishist, invented Esperanto (hope), a synthetic language designed to serve as an international expression of peace and thus to escape the nationalist baggage weighing any national tongue. Language was thus problematized by Jews around 1900, and the chosen medium indicated an ideological, political, and cultural commitment ranging from nationalist/religious/socialist confrontations around Hebrew and Yiddish, to an accommodationist use of the dominant language of the State, and further to the invention of a new tongue with an implied federalist agenda."
In another article: "Monuments and the Literary Culture of Riga" by Irina Novikova (pp. 40-56), on Russian poet Vsevolod Cheshikhin (pp. 44-45):
"His interest in creating a universal language similar to Esperanto reflected his faith in the internationalism of poetic culture."
From Wikipedia: Pan-Slavic language:
"Neposlava (HeпocлaBa) was created by Vsevolod Evgrafovich Cheshikhin (BceBoлoд EBrpaфoBич ЧeшиxиH) in 1915 in Nizhny Novgorod, Russia. In 1913 he created a system to construct zonal languages based on Esperanto affixes which are used with national roots and called it Nepo. Then in 1915 he created a nepo-language based on the Slavic lexicon - Neposlava ("Slavic Nepo"). He also used this system to construct other "new Esperantoes" based on Latin-Romance and Germanic languages."
Vol 3: The Making and Remaking of Literary Institutions (2007): From the "General Introduction" by John Neubauer (with Inna Peleva on Bulgaria and Mihály Szegedy-Maszák on Kölcsey and Széchenyi) (pp. 1-38), on competing Hebrew and Yiddish revivals (p. 13):
"The rivalry was unique even on a purely linguistic level, for unlike Croatian and Serbian or Czech and Slovak, Hebrew and Yiddish represented two radically different languages and cultures, both of which lived embedded in other linguistic environments (Russian, Polish etc.) that had reached already more advanced stages in their own awakening. Esperanto was invented by an Ashkenazi Jew, Ludwik Lazarus Zamenhof, as an attempt to overcome this Babel."
Vol. 4: Types and Stereotypes (2010): Introduction to section on women authors (pp. 221-227) in a discussion of dystopias mentions Sándor Szathmári (p. 226):
The most famous East-Central European dystopia R.U.R. (see Veronika Ambros's article in this volume), in which the robots kill off all but one of their makers on a remote island. Since they arenot programmed to generate successors, the robots also seem doomed to extinction, but a love affair between a male and a female robot offers some hope for species survival. The ending resembles that of Imre Madách's Az ember tragédiája (Tragedy of Man; 1862), where Adam, having surveyed the history and the projected future of mankind, wants to commit suicide and thus terminate mankind but is prevented from it by Eve's announcement that she is pregnant. Such pessimistic projections of a future surely qualify as dystopias, even if they do not involve totalitarian visions of society. Dystopic in this sense are also two Hungarian novels, Sándor Szathmári's Kazohinia (1941), one of the most important novels written in Esperanto, and Ferenc Karinthy's Epepe (1971), published in English with considerable success in 2008.
Verkis Ralph Dumain je 2:31 PM 0 komentoj
Rubrikoj: Antoni Grabowski, beletro, Ferenc Karinthy, Hungario, Imre Madách, interlingvistiko, jida, judoj, Karel Čapek, literaturkritiko, Sándor Szathmári, utopio, Vsevolod Cheshikhin, Zamenhof
Dezső Keresztury pri Sándor Szathmári
Dezső Keresztury (1904-1996) estis hungara verkisto.
Rimarku rilaton de Keresztury al Szathmári, ekz.:
“Sándor Szathmári kaj Lia Ĉefverko ‘Vojaĝo al Kazohinio’” de Maria Bereczki (1977), p. 105-6.
Bereczki citas el postparolo de Keresztury en la hungarlingva eldono Maŝinmondo kaj aliaj fantaziaj rakontoj. (Rim. ankaŭ mian afiŝon Sándor Szathmári plu (3).)
Eseo de Keresztury estis aldonita al la unua anglalingva eldono de Kazohinio de Corvina en 1975:
Postscript by Dezsõ Keresztury (p. 367-373)
Verkis Ralph Dumain je 10:37 PM 0 komentoj
Rubrikoj: beletro, Dezsõ Keresztury, Hungario, literaturkritiko, Sándor Szathmári, utopio
Dezsõ Kosztolányi en Esperanto
Dezsõ Kosztolányi (1885-1936) estis grava hungara verkisto. (Rigardu ankaŭ la retpaĝon de RÁTKAI Árpád: ESPERANTALIOJ EN HUNGARIO kaj en kelkaj translimaj urboj.)
Oni jam tradukis lin en Esperanton en la Hungara Antologio de 1933:
El la »Lamentoj de kompatinda knabeto«
Esti jam denove bonfaras (347)
... kaj en la Hungara Antologio de 1983 (198-212):
Kiel iu, falinta sur la rel' (Kálmán Kalocsay)
Nun mi revadas pri koloraj inkoj (Márton Fejes)
Karn' mi estas (Márton Fejes)
Mi ne povis kanti al vi... (Márton Fejes)
Rozkolora lampo (Kálmán Kalocsay)
Post via jar' kvardeka (Kálmán Kalocsay)
Aŭrora ebrio (Márton Fejes)
Vojaĝbildo: Stokholmo de Dezsö KOSZTOLÁNYI, elhungarigis Ferenc SZILÁGYI, Norda Prismo, 57/5, p. 280.
Mi aparte ŝatas la subtilan punkton de la finaj versoj, kiuj cetere rememorigas min pri temo de aliaj hungaraj verkistoj (lingvo, socia fremdeco, izolo):
Silentas ĉiuj kaj ankaŭ mi silentas,
sed ĉi silentoj ne kuntuŝiĝos pare,
ĉar estas jene: silentas ili svede
Antaŭafiŝe troveblas poemo "Mi estas ĉiel" (trad. Ferenc Szilágyi).
Atentu ankaŭ la trakton de Kosztolányi en:
Rátkai, Árpád. "La beletra rondo de la revuo Nyugat kaj la Internacia Lingvo," Beletra Almanako, n-ro 8, junio 2010, p. 63-95.
Kosztolányi estis esperantisto kaj apoganto de la lingvo dum jardekoj. Rátkai kontraŭdiras la supozon de skeptikismo fare de Kosztolányi pri Esperanto kiel literatura lingvo cititan en la jena verko:
On the Death and Life of Languages de Claude Hagège
Oni trovas la saman deklaron kontraŭ artefaritaj lingvoj en:
Languages of Exile and Community in Dezső Kosztolányi's Esti Kornél Cycles by Adriana Varga
Ĉiuokaze, oni trovas en la verkaro de Kosztolányi oftan priokupadon flanke de hungaraj verkistoj pri la karaktero de la lingvo, komunikeblo kaj tradukeblo de signifoj.
Verkis Ralph Dumain je 10:00 PM 0 komentoj
Rubrikoj: antologioj, beletro, Dezsõ Kosztolányi, Ferenc Szilágyi, Hungario, interlingvistiko, Kalman Kalocsay, poezio, Sándor Szathmári, tradukado
Balázs Wacha: Szathmári, Satmari-aĵo
Reĝimojn oni povas ŝanĝadi kaj reformadi.
Homa, homara finaturoj restas kaj restos.
Nek Ŝandoron, nek Aleksandron povos iu ajn regajigi.
Mi rezignis kaj restas rezigninta.
Vi aliaj prezentadu kaj analizadu min, se vi volegas.
Mi dankus vin, vivunte.
Aŭ mi maldankus vin.
Vivante kiujn mi dankadis?.
Sed luktu hom', se vi
Verkis Ralph Dumain je 1:59 AM 0 komentoj
Rubrikoj: Balázs Wacha, Imre Madách, pesimismo, poezio, Sándor Szathmári
Kolekti materialon por Esperanto-rilata esplorado ne estas facila. La materialo estas mondvaste disa, kaj malmulto facile haveblas por usonanoj. Do mi dankegas al la pluraj esperantistoj kiuj helpis kaj helpas min pri informoj, skanaĵoj kaj aliaj dokumentoj, en Esperanto kaj en naciaj lingvoj. Do nun mi agnosku tiujn (laŭ alfabeta ordo de nomoj) kiuj ĝis nun helpis min, ĉu unufoje ĉu multfoje. (Mi esperas ke mi ne ellasis iun.) Miakonstate:
Mi ricevis informojn aŭ konsilojn ankaŭ de Charles Power (Karl Pov) kaj Claude Nourmont.
Verkis Ralph Dumain je 11:03 PM 0 komentoj
Rubrikoj: bibliografio, Carlo Minnaja, Gary Mickle, István Ertl, István Mészáros, Sándor Szathmári, Valentin Melnikov, Yury Finkel
Sándor Szathmári plu (5)
“Az uncinnátus roham” [“La atako de uncinnátus”] de Sándor Szathmári
Dorskovrilo de Vane (Hiába) de Sándor Szathmári, elhungarigis István Mészáros
“Strazniczky, la hungara patro” de György Moldova, tradukis Sándor Szathmári, Hungara Vivo, 1986, n-ro 6, p. 206-208.
Konfeso pri mia urbo de Mihály Gergely, trad. Sándor Szathmári, Hungara Vivo, 1966, n-ro 2, p. 10-11.
Lajos Lesznai: Recenzo de Maŝinmondo, Hungara Vivo, 1965, n-ro 2, p. 22.
“Az uncinnátus roham” estas hungarlingva postlasita manuskripto ne tradukita. Esperanto István Mészáros resumas la aferon.
Mészáros ankaŭ Esperantigis la dorskovrilon de Hiába (Vane), la travivintaĵon el la forlasita verko kiun Szathmári prilaboris en 1932, antaŭvidante la vojfinon de stalinismo. Vi povas legi plu en Esperanto:
Sándor Szathmári, “Vane ‑ La estonteco (fragmento)”, tradukis el la hungara Lariko Golden, p. 202-205; kun Éva Tófalvi, “Szathmári, la hungara Orwell,” Esperanto, decembro 1997, 90: 12 (#1098), p. 202-204.
Éva Tófalvi, “La du testamentoj de Sándor Szathmári,” Fonto, n-ro 179, novembro 1995, p. 25-30.
Mi lastatempe enretigis kelkajn malnovajn recenzojn de novelaro Maŝinmondo. Oni malofte emfazas tiel, sed Lesznai laŭdas la stilon de Szathmári en sia recenzo. La enhavo imponus al la eksteresperantista mondo. Lesznai ankaŭ prikomentas la enkondukon de William Auld. Lesznai malkonsentas la perspektivon de Szathmári ĉi-punkte:
Szathmári montras per tiuj ĉi du noveloj, kien kondukas la percepto de la izola rigardo de fizika kaj socia movoformo. La moderna filozofio jam montris, kiel granda eraro estas la intermikso de socia vivo kun aliaj malpli altaj movoformoj. Ni neniam devas forgesi, kiujn konsekvencojn tiris la naci-faŝistoj el sia ideo de la paralelo de homa vivo kun biologia estado. El tia percepto sekvas seneviteble kontraŭhumanistaj konvinkoj.
Mi supozas, kian ajn celas Lesznai, la termino "movoformo" pensligiĝus kun dialektika materiismo. Lesznai komentas nedetale pri la ceteraj rakontoj en la novelaro.
Mihály Gergely revenas kaj omaĝas al sia hejmurbo Miskolc en nostalgia memuaro Konfeso pri mia urbo pri sia juneco kaj la etoso de tiu industria hungara urbo.
“Strazniczky, la hungara patro” estas amuzega satiro pri utiliĝo kaj adaptiĝo de mizera aktoro al propagandaj prioritatoj de sinsekvaj hungaraj reĝimoj.
Verkis Ralph Dumain je 7:36 PM 0 komentoj
Rubrikoj: fikcio, filozofio, György Moldova, Hungario, kibernetiko, Lajos Lesznai, marksismo, medicino, Mihály Gergely, recenzoj, Sándor Szathmári, satiro, sciencfikcio, stalinismo, utopio, William Auld
Sándor Szathmári plu (4)
Hungara Esperanto-Kongreso, Szentes, 1941
kun Sándor Szathmári, Julio Baghy, k.a.
Sándor Szathmári (Österreichische Nationalbibliothek): 3 fotoj de la Aŭstria Nacia Bibliotekto / 3 photos from the Austrian National Library
“Tibor Boromisza” de Sándor Szathmári
“Teknozoismo” de Fernando de Diego
En la Esperanto-katalogo de la Aŭstria Nacia Bibliotekto (tiun fakon oni iam nomis Internacia Esperanto-Muzeo en Vienno) troveblas tri fotoj de Szathmári, inkluzive de la supre montrita. Plenskalajn fotojn tiujn vi trovos nun ankaŭ miareteje (kun la nomoj de la esperantistoj en la kongresa foto).
Szathmári eseis kelkfoje en Esperanto pri hungara urbo Szentendre. Szathmári prezentas, kun bildoj, skizon pri ano de la artista kolonio de Szentendre Tibor Boromisza. (Rigardu ankaŭ Listo[n] de artistoj de Artistkolonio Baia Mare.)
Pri aliaj naciaj lingvoj mi ne scias, sed interrete mi sukcesis trovi nur du menciojn anglalingvajn de technozoism. Ŝajnas ke la termino samtempis kun la furoro de kibernetiko en la 1950aj jaroj. Fernando de Diego verkis artikolon “Teknozoismo”n (1964), recenzon de Maŝinmondo de Szathmári. Ene Diego mencias (konfirmeble en malnova anglalingva libro) kurson pri Psikologio de la maŝinoj ĉe Teknologia Instituto de Massachusetts (MIT, Usono) en 1957, kune kun Norbert Wiener kaj kibernetiko. Diego difinas teknozoismon jene: "Filozofia sinteno, laŭ kiu, ekzistas pensantaj maŝinoj", kiu supozeble kongruas kun la angla termino. Mi opinias, ke ĉi tiu termino utilas aktuale. Krom novelego Maŝinmondo, Diego resumas la ceterajn tri novelojn en la libro.
Verkis Ralph Dumain je 2:19 PM 0 komentoj
Rubrikoj: arto, bibliotekoj, Fernando de Diego, fikcio, filozofio, fotografoj, Hungario, Julio Baghy, kibernetiko, Norbert Wiener, recenzoj, Sándor Szathmári, satiro, sciencfikcio, teknozoismo, Tibor Boromisza, utopio
Marjorie Boulton: "Okuloj" revizitata (3)
El la ceteraj noveloj en Okuloj, kelkaj havas notindan sociteman enhavon.
Mi ne antaŭe priskribis "La sekreto de la lernejestrino," kaj Szathmári rivelas nur: "La lernejestrino havas magian kapablon kaj ŝi ne povas ĝin uliligi por la publika bono, por eviti la persekutojn." Lernejestrino F-ino Kotman havas misteran povon instigi obeemon tute sen ĝeno aŭ ekspluatemo, potenco kiu efike servas ŝian profesion. Kiam ŝi senzorge ordonas al la rakontanto Nesbit iru en la flamojn, Nesbit komencas tion plenumi, sed Kotman haltas ŝin. Pro tiu malĝentilaĵo kaj ties stranga efiko Kotman sentas ŝuldon klarigi do invitas Nesbit al vespermanĝo. Tiam Kotman petas al Nesbit pri ŝiaj preferoj kaj aperigas la plej ekzotikajn delicaĵojn. Kotman povas komandi ne nur homojn sed ankaŭ senvivajn aĵojn. Ŝi eksplikas la devenon kaj evoluon de sia sopirata aŭtoritateco. Ŝi ankaŭ devas klarigi, kial ŝi ne uzas sian potencon por sinriĉigo aŭ mondŝanĝadon, kaj kial ŝi devas gardi sian sekreton. Ne nur propraj limoj sed la mankoj de la homaro necesigas limigon de uzado de ŝia potenco eĉ por la bonfarto de la homaro. Ŝi faras donacojn por Nesbit kaj sekretajn bonfarojn por amikoj. Iuokaze kaj nekutime Kotman drinkas kaj pro senbridiĝo senintence kaŭzas kaoson per sia potenco, do poste demisias kaj translokiĝas. Do jen ne la superhero(ino) de la komiksoj.
Mezepoka historio temas pri Reĝa Moŝto Karlo, kiu, malgraŭ siaj multaj glorigaj titoloj kaj senlima potenco super homoj, ricevas diagnozon de nekuracebla lepro. Li tamen ordonas al la Ĉefkuracisto serĉu la mondon por kuraco, ne gravas kiel stranga. Finfine li informiĝas ke laŭraporte ekzistas kuraco: li devas bani sin en tuta la sango de virgulino. Karlo hezitas murdi senkulpan junulinon (des pli dubinda afero en kristana regno) kiam ne aperas voluntulino, sed kaj la Ĉefkuracisto kaj pastro bagateligas la vivon de eventuala viktimino kaj emfazas la gravecon de la reĝo. Karlo ne plene konvinkiĝas sed cedas al ties argumentoj kaj serĉas la landon por trovi taŭgan mortontinon. Finfine li trovas junulinon kiu provas sin mortigi kaj proponas al ŝi alternativan morton. Kiam li lernas la kialon de ŝia deziro morti, li intervenas por senmotivigi tion, tiel ankaŭ senmotivigante sin mortigi ŝin. Lia konscienco kaj kompatemo fine venkas deziron por propra kuraco. Nu, la novelo finiĝas per neanticipita ago, kiu starigas duoblan ironion en la rakonton, ankaŭ pri la rilato inter suferado kaj socia hierarkio.
Verkis Ralph Dumain je 1:23 PM 0 komentoj
Rubrikoj: fikcio, humanismo, justeco, Marjorie Boulton, pesimismo, recenzoj, Sándor Szathmári
Marjorie Boulton: "Okuloj" revizitata (2)
En antaŭa afiŝo mi forgesis mencii, ke aldone al la rakonto "Tiel, kiel ĝi ne okazis" post kvar jardekoj mi memoris ankaŭ la novelon "La venĝo-komitato," kiu temas pri aro da malbone traktitaj virinoj kiuj venĝas per kapto de la malbona viro kaj tortura ŝajna ŝanĝigo de li al virino.
Sándor Szathmári en sia recenzo “Nigraj Okuloj” prave atentigas pri la kernaj teme gravaj tri noveloj en la novelaro Okuloj, kaj ankaŭ diskutas--petole--la novelon "La venĝo-komitato." Cetere Szathmári mencias la novelojn "Preter la limo" (pro socikritiko pri naciismo) kaj "La sekreto de la lernejestrino." Kvankam Szathmári dividas kun Boulton la saman idealismon malgraŭ sia pesimismo, li preterlasas la emocian dimension de ŝiaj verkoj.
Mi subtaksis Boulton dum jardekoj, ankaŭ pro ŝia tro sentimentala pritrakto de Zamenhof kaj Baghy, sed mi devas nun agnoski ŝiajn meritojn. Ŝi montras sin vulkane pasia persono.
"Preter la limo" estas patosa rakonto pri senesperaj rifuĝuloj barataj ĉe landlimo.
"Lernantino" estas adoleskino kiu kaŝe seks-revas pri amato Ralfo (!) malgraŭ la aludstilaj kontraŭseksaj admonoj de ŝia puritana patrino.
"Interne kaj ekstere" rakontatas el vidpunkto de naiva knabino, kiun la gepatroj dorlotas. Sed nek ili nek ŝi komprenas ke ŝi fakte estas miopa kaj vidas la mondon tordmaniere. La patro volas montri al ŝi la stelojn nokte. Ili al ŝi aperas pli imponaj kaj buntaj pro ŝia difekta vidkapablo. Memoru, ke la rakonton motoras ŝia psika perspektivo. Finfine ŝia problemo konstatiĝas kaj diagnoziĝas ĉe lernejo, kaj oni provizas al ŝi okulvitrojn. Paĵco denove montras al ŝi la stelojn, sed ŝi elreviĝas vidante nur seninteresajn blankajn punktetojn, kaj tamen kaŝas sian plendon kaj voĉe konsentas la entuziasmon de Paĵco. La gepatroj dorlote laŭdas la inspirigan infanan ĝojon kaj mirsenton, tute senkonsciaj pri ŝia efektiva interna stato. Post enlitiĝo, la infanino kaŝe ellitiĝas, surmetas la okulvitrojn, kaj tra fenestro spektas la stelojn, denove elreviĝanta. Ŝi demetas la okulvitrojn kaj denove rigardas, sed la antaŭa bunto ne plu aperas, malaperinta por ĉiam. Ŝi tamen ne povas komuniki la situacion ne plene komprenata; ŝi konscias nur sian malobeemon pro senpermesa ellitiĝo kaj triste reenlitiĝas. Jen impona psikologia portreto, ĉu ne? Brave, Marjorie!
Verkis Ralph Dumain je 12:07 PM 0 komentoj
Rubrikoj: amo, fikcio, humanismo, Marjorie Boulton, pesimismo, recenzoj, Sándor Szathmári, sekso
Subscribe to: Posts (Atom)
Pri Mi / About Me
View my complete profile
Feathers / Plumoj & Esperanto (7)
Feathers / Plumoj & Esperanto (6)
Serĉu ĉi-bloge / Search This Blog
A. K. Tolstoj (1)
A. N. Tolstoj (1)
A. Z. Foreman (8)
Aldo de’ Giorgi (2)
Alfred Hermann Fried (1)
Arthur Dawson Foote (2)
Benjamin Lee Whorf (1)
Carl Van Vechten (1)
Carlos A. Castrillón (1)
Charles F. Hockett (1)
Chloe Yelena Miller (1)
D. H. Lawrence (1)
David J. Peterson (1)
David K. Jordan (1)
David N. Myers (2)
Donald E. Morse (1)
E. James Lieberman (1)
Edgar Allan Poe (2)
Eduardo Rózsa Flores (1)
Edward Page Mitchell (1)
Edwin de Kock (4)
Enrique Gaspar y Rimbau (2)
Ezra Clark Stillman (1)
Fernando de Diego (1)
Forrest J. Ackerman (3)
G. M. Tamás (1)
Gotthold Ephraim Lessing (1)
H. G. Wells (9)
H. P. Lovecraft (1)
Imre Baranyai (Emba) (6)
Independent Labour Party (2)
Insulo de la Rozoj (1)
Ivy Kellerman Reed (1)
J. D. Bernal (1)
J. R. R. Tolkien (4)
Jacques Le Puil (1)
James Branch Cabell (1)
Jan Amos Komensky (3)
Jewish Daily Forward (2)
Joel Augustus Rogers (3)
Johan Hammond Rosbach (1)
John I. Francis (11)
Jorge Luis Borges (34)
José Antonio Vergara (1)
Juan Régulo Pérez (1)
K. R. C. Sturmer (8)
Kurt Vonnegut Jr. (3)
L. N. Newell (2)
Ladislav Podmele / Jiří Karen (4)
Lester del Ray (1)
Lev S. Vygotsky (1)
Library of Congress (1)
Lodewijk Cornelius Deij (4)
Louis de Beaufront (1)
Ludovic Rodo Pissarro (2)
Luis Jorge Santos Morales (1)
Martin Luther King (2)
Melvin B. Tolson (1)
Michael G. Smith (1)
Miguel A. Caycedo (1)
Parley Parker Christensen (1)
Paul D. Brazill (1)
Paulo Silas R. Sena (2)
Percy Bysshe Shelley (1)
Philip José Antonio Vergara (1)
Philip José Farmer (1)
Rainer Maria Rilke (1)
Rejna de Jong (1)
Roberto Passos Nogueira (6)
Rodrigo Alberto Ramirez (1)
Ronald J. Glossop (1)
Samuel R. Delany (2)
Sander L. Gilman (1)
T. S. Eliot (1)
The Daily Show (1)
Theodor W. Adorno (10)
Universal Races Congress (10)
Universala Esperanto Asocio (3)
W. A. Verloren van Themaat (1)
W. E. B. Du Bois (4)
William James Sidis (1)
William Sanders Scarborough (2)
William Thomas Stead (1)
Zamenhof Symposium 2009 (1)
Zamenhof Symposium 2010 (19)
Ligoj al miaj projektoj
Esperanto Study Guide / Esperanto-Gvidilo
Esperanto & Laborista Movado / Esperanto & the Labor Movement
Heinrich Heine en Esperanto
Philosophical & Universal Languages, 1600-1800: Bibliography
William Blake en Esperanto
Ateismo / Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo
Marxists Internet Archive: Esperanto-sekcio
La Blogo de Tonyo
Gazetoj / Revuoj / Bultenoj
Kajeroj el la Sudo (HALE)
La Ondo de Esperanto
Le Monde diplomatique en Esperanto - la "Diplo"
Ligoj al aliaj retejoj
Elektronika Bibliografio de Esperanto-Artikoloj (EBEA)
Esperanta Literaturo (indekso--Don Harlow)
Esperanta literaturo en la reto (serĉilo)
Esperanto League for North America
Katalogo de artikoloj en E-periodaĵoj
Literaturo en Esperanto (Don Harlow)
Project Gutenberg - Esperanto
Serĉilo de pluraj librokatalogoj
TROVANTO (Aŭstria Nacia Biblioteko)