eo es eo eo es eo eo eo eo hbs_lat it hbs_lat eo eo it eo it io eo eo eo pl sv de eo eo sv eo cs hbs_lat it es eo eo eo eo eo eo eo eo nb eo eo eo eo eo eo de eo eo eo eo eo pt eo en eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo pt eo eo eo fr eo eo eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo en pl pl eo eo eo eo es pl de pt eo pl eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl ar ru sv bg bn br hbs_lat ca hbs_lat da de el en es eu fa fi fr he hbs_lat hu hy id is it ja ka ko lb lt lv ml mr ms nl nb fr pl pnb pt ro ru en hbs_lat si en sk sl hbs_lat sv ta th tr oc fy vi zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Invado en Pollando - Vikipedio
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Germana batalŝipo Schleswig-Holstein estas pafanta kontraŭ Gdynia la 13-an de septembro 1939
1-a de septembro 1939 - 6-a de oktobro 1939
Venko de Akso kaj Sovetunio
Legio de ĉeĥoj kaj slovakoj
Gerd von Rundstedt (grupo de armeoj sudo),
Sume: 2 650 000+
1 475 mortigitoj aŭ serĉitoj
v • d • r
Mapo kiu montras la avancon de la germana kaj soveta armeo dum la invado
La Wehrmacht transirante la polan landlimon la 1-an de septembro 1939.
Divizio de la pola infanterio dum la batalo.
La invado en Pollando (ankaŭ septembra kampanjo aŭ septembra militiro) fare de la armeo de Nazia Germanio (germane Polenfeldzug, pollingve Kampania wrześniowa aŭ Wojna obronna 1939 roku); 1-a de septembro 1939 - 5-a de oktobro 1939, de 17-a de septembro subtenita per agreso de Sovetunio komencis la duan mondmiliton en Eŭropo. Nazia Germanio kaj Sovetunio per ĝi dum unu monato likvidis Pollandon. Okcidentaj aliancanoj, kiuj en reago al la germana agreso proklamis al Germanio militon, ne kapablis pli signife helpi Pollandon kaj ili ne kapablis eĉ eluzi fakton, ke plimulto de germanaj taĉmentoj koncentriĝis en Pollando kaj sur polaj limoj.
La invado de Pollando estis la unua parto de la militaj agresoj kiun la Germanio de Hitler entreprenis. La pola armeo estis facile venkata, pro neeblo konfronti la superajn germanajn trupojn kiuj uzis la faman teknikon nomata Blitzkrieg ('Fulmomilito') kiu estis bazita sur rapida moviĝo de la blenditaj militiloj kaj la pleja fajrigado aplikita en mallonga tempo. Tamen, la falo de Pollando estis akcelita pro la posta invado de Sovetunio la 17-an de septembro, kaj la foresto de la helpo de la polaj aliancitoj Britio kaj Francio.
La falo de Pollando signifis la abruptan falon de la vivnivelo de la polaj civitanoj, speciale de la judoj, estis mortigita ĉ. 20% de la pola loĝantaro ekzistanta antaŭ la periodo de la okupado.
1 Bataloj de la germana-pola milito
2 Kalendaro de eventoj
Bataloj de la germana-pola milito[redakti | redakti fonton]
Batalo de Mlawaerania (1–2 de septembro). La pola armeo intencas prokrastigi la germanan avancon, per formado de defendan linion.
Sieĝo de Westerplatte (1–7 de septembro) - La unua garnizono atakita de la germanoj rezistas 7 tagojn.
Batalo de Bzura (7–20 de septembro). Surpriza kontraŭatako de la pola armeo flanke de la trupoj de Pomorze kaj Poznan kiuj retroirigas la germanojn. La lerta moviĝo de la germanaj trupoj (18 divizioj) kaj la manko de provizoj malebligas al la poloj bonan profitadon de la kontraŭatako.
Sieĝo al Varsovio, 8-28 de septembro. Lasta defendado de la urbo antaŭ la ribeliĝo de Varsovio.
Batalo de Tomaszów Lubelski (18-an de septembro). Batalo de tankoj polaj kaj germanaj.
Unua Batalo de Varsovio (9–24 de septembro). Unua intenco de la prenado de Varsovio, malakceptata.
Dua Batalo de Varsovio (25–28 de septembro). Aerotera bombardado al Varsovio. La urbo kapitulacas pro manko de provizoj.
Batalo de Modlin (25–29 de septembro). La malvenko de Varsovio igas neeltenebla la okupadon.
Batalo de Kock (2–6 de oktobro). Lasta batalo de la milito. La Generalo Franciszek Kleeberg rearigas la lastajn polajn diviziojn.
Kalendaro de eventoj[redakti | redakti fonton]
La 1-a de septembro
Varsovio: je la 6.30 Pola Radio disaŭdigas specialan komunikon (surbendigitan tri tagojn antaŭe): Estas milito. Kun la nuna tago ĉiaj aferoj kaj problemoj iras al pli fora plano. La tutan nian vivon, publikan kaj privatan, ni transmetas al specialaj reloj. Ni eniris periodon de la milito. La tuta forto de la nacio devas iri en unudirekten. Ni ĉiuj estas soldatoj. Ni devas pensi nur pri unu: batalo ĝis la venko; en la unua radia alparolo ĉefo de propagando diplomita kolonelo Roman Umiastowski interalie diris: Dum la unua mondmilito aŭstroj forpuŝis serbojn de ilia patrujo same germanoj preskaŭ forpuŝis belgojn el Belgio, sed la ambaŭ nacioj batalis ĝis la fino kaj estis venkantoj (...) La unuan sian militon Pollando finis, komencinte ĝin per etaj rimedoj, venke (...) Soldatoj, pafu malrapide. Ĉiu pafo devas esti trafa. Pafu sen hastemo; prezidento Ignacy Mościcki nomumis marŝalon Edward Rydz-Śmigły Supera Komandanto; en alvoko de la Partioj de Nacia Unuigo: Nia eterna malamiko, ĉiam rab- kaj perfort-avida, ĵetis sin al landlimoj de Pollando. Aplomba germana aroganteco kaj avideco de banditaj konkeroj ankoraŭfoje tuŝis ordon de la mondo (...). Al perforto ni respondas per forto; prezidanto de Asocio de Pola Falkado skribis pri la agresanto: Sensoifa konkeremo de tiu ĉi la plej sovaĝa homa tribo en Mezeŭropo, apenaŭ 20 jarojn pli frue malsovaĝigita en la granda milito 1914-18, denove reaŭdiĝas kun la tuta furio kaj senskrupuleco kun sia "Drang nach Osten", kaj konstatis: Ni defendos ĉiun bedon de la pola tero, ĉiun apudvojan krucon, ĉiun polan rivereton, ĉiun konstruaĵon kaj ĉiun polan animon; regopovoj de Popola Partio en alvoko al kamparanoj skribis: Eterna, senkompromisa malamiko de Pola Nacio, invadis nian teron. Perfide kaj barbare - sen rompo de diplomatiaj rilatoj, sen militdeklaro - germanaj aviadiloj aeratakis polajn urbojn kaj setlejojn (..). La milito estis al ni altrudita. Ni scias, kion ni devas fari, ĉar ni scias, kio nin atendas, se Hitler venkus. Li diris tion brutale kaj sen duboj. Li diris, ke li bezonas la polan teron. Li diris klare kaj eksplicite, ke oni devas forĵeti kaj ekstermi milionojn de polaj kamparanoj, por fari la lokon por germanoj; germanoj aeratakis plurajn urbojn: Lvovo, Garwolin; apud Mokra (distrikto Kłobuck) peza batalo de Volinia Brigado de Kavalerio kontraŭ la 4-a Kirasita Divizio, kiu perdis 170 veturilojn en tio 70 tankojn kaj ĉ. 1000 soldatojn - mortigitaj kaj vunditaj, la polaj perdoj: ĉ. 500 morfalintaj kaj vunditaj, kaporalo Jan Kamiński pro detruo de 14 tankoj estis distingita per Milita Ordeno Virtuti Militari, kiel la unua pola soldato dum la dua mondmilito; apud Krojanty (distrikto Chojeński) sturmo de du skadroj de la 18-a Regimento de Pomeriaj Ulanoj haltigis atakon de la 2-a Divizio de Motorigita Infanterio - 25 mortfalintoj kun kolonelo Kazimierz Mastalerz, la unua pola mortfalinta komandanto de la dua mondmilito; Szymankowo (distrikto Chojnicki): revenĝe pro direkto al sakstrato de la germana armea trajno fare de staciestro Paweł Szczeciński, kio malebligis al germanoj ekregi ponton super Vistulo, kaj al poloj permesis ĝin eksplodigi, grupo de SS-anoj jam je la 5.00 matene militkrimis murdinte tie 21 fervojistojn kun doganaj inspektistoj, en tio 2 virinoj; ministro pri eksteraj aferoj Józef Beck en ĉifrita telegramo turniĝis al gvidantoj de polaj diplomatiejoj: Ni batalos ĝis la fino. Bonvolu informi tiean Registaron
Bratislavo: slovaka registaro sen deklaro de la milito ordonas likvidon de la pola misiejo; Rio-de-Ĵanejro: pola delegito Tadeusz Skowroński donis intervjuojn al "Noite", "Globo", "Nota" k.a. - antaŭ la pola misiejo amasiĝis studentoj kaj gimnazianoj kun ovacio al Pollando - politika cenzuro ebligis nek menciojn nek fotojn pro neŭtraleco de Brazilo; Berlino: Supera Komandanto generalo Walther von Brauchitsch eldonis alvokon al la pola loĝantaro ordonante "absolutan subigon" al germanaj ordonoj kaj disponoj de militistaj regopovoj; usona ambasadoro Biddle en sia taglibro citis interparolon kun Józef Beck: Beck konstatis, ke Hitler imagas al si, ke estas reganto de tutgermanisma kontinento, sed Pollando decidis fari kiomeble, por malhelpi lian strebadon al tiu ĉi celo
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
soveta invado en Pollandon
Orienta Fronto (Dua mondmilito)
Bibliografio[redakti | redakti fonton]
Andrzej Krzysztof Kunert, Rzeczpospolita Walcząca, wrzesień-grudzień 1939, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1993, p. 254 + 140 ilustraĵoj
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Marta Tychmanowicz, Kial Anglio kaj Francio perfidis Pollandon? laŭ www.wp.pl
Invado en Pollando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Invado en Pollando en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Pollando en Dua mondmilito
Germanio en Dua mondmilito
Sovetunio en Dua mondmilito
Bataloj de la dua mondmilito
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 17:43, 28 aŭg. 2017.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj