eo it eo en it eo eo sv eo es eo hbs_lat eo pt eo bg eo hy eo en eo eo eo eo eo eo de hbs_lat hbs_lat hbs_lat it sv tr en de pl fr en eo da eo eo it lt eo eo eo es es ceb eo eo eo cs eo cs sv eo en eo eo en en eo eo pt it eo en eo en eo eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es eo eo hbs_lat hbs_lat eo en ceb sv ca ceb it eo pt it de it eo pt it it eu it de en en es eo en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en eo en eo eo eo eo en en en en en en eo eo eo en eo eo en eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl ar en ku ru ca hbs_lat cy da de en es et fa fi fr de he hi hbs_lat hu hy id it ja ko en ml ms nl nb pl pt ro ru hbs_lat hbs_lat sv th fy uz zh zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Plata kemia strukturo de la Mentolo
n 761 20 {\displaystyle n_{761}^{20}}  1,4481
36-38 °C (311 K) (racema formo)
42 à 45 °C, (−)-formo (a)
Tre solvebla en organikaj solvaĵoj:
Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo
(25 °C kaj 100 kPa)
Mentolo estas blanka kristaleca substanco kun forta odoro, trovata en la naturo en la foliaro de la planto Pipromento aŭ artefarite produktita elde la terkarba gudro. Cikla alkoholo, mentolo estas tre solvebla en alkoholo, etero kaj kloroformo, en meditemperaturo ĝi estas solido kaj fandiĝas en temperaturo iom supera. La mentolo, same kiel la kamforo posedas plurajn medicinajn uzojn.
Ĝi estas baktericido[1] kaj kiel loka anestezo, ĝi helpas en la jukoforigoj kaj nazkongestoj, posedas kontraŭiritajn proprecojn kaj uzatas en postrazaj locioj[2] kaj haŭtorefreŝigiloj. Ĝi ankaŭ uzatas en kontraŭtusaj lozanĝoj[3] por la gorĝo, inhaliloj kaj aromatigiloj. Mentolo same estas malforta agonisto[4] de la kappa-opioida[5] ricevanto[6]. Kiam muelita kun samaj kvantoj da kamforo, timolo aŭ "klorala hidrato", ĝi fariĝas likva. La biosintezo de la mentolo envolvas la sintezon de la terpena limoneno, sekvata de hidroksiligo, pluraj reduktiĝoj kaj izomerigaj etapoj.
2 Uzoj kaj reakcioj
2.1 Aliaj uzoj de mentolo
3 Strukturoj de la mentolo
4 Izomeroj de la mentolo
5 Plantoj enhavantaj mentolon
Trovejo[redakti | redakti fonton]
La mentolo uzatas ekde la antikveco, kaj estis konata en Japanio dum pli ol 2000 jaroj. Tamen, la "japana kamforo" estis izolita en ties pura formo nur en 1771 de la germana kemiisto Hieronymus David Gaubius (1705-1780)[7]. Aliaj kemiistoj studis ĝian strukturon same kiel Alphons Oppenheim (1833-1877)[8], Gulbahar H. Beckett[9], M. Morya[10], kaj Atkinson[11]. La nomo mentolo estis donita de Friedrich Ludwig Alphons Oppenheim (1833-1877) en 1861. La mentolo posedas mentodoron kaj varmaromata gusto sekvata de malvarmosensacio kiam la aero trapasas en la buŝon. Ĝi troveblas en la naturo en la oleoj de Mentha piperita, Mentha arvensis, Mentha canadensis kaj Mentha longifolia.
Uzoj kaj reakcioj[redakti | redakti fonton]
La oleo de Pipromento antaŭ longe konatas pro ties karminativaj kaj sendolorigaj proprecoj en flatulencaj kolikoj, gastralgio[12], gastra[13] kaj intestina kataro. Ĝi multe uzatas kutime hejme por tiuj celoj. Ekde la malkovro de la mentolo, ia uzogamo multe pli varia estis donita al ĝiaj aplikoj. Ĝia gusto estas akra, iom amareca, kaj loka efiko etendiĝas al agrable malvarma sensacio dum buŝa ventenirado. La sensacio pri malvarmo estas detektata de kelkaj sensaj nervoj. Kiam aplikita surhaŭte ĝi kaŭzas iom da varmo, kaj la surfacaj vazoj dilatiĝas, iĝante ruĝeca. Ĝi malpliigas la sensivecon kaj de la motoraj[14] kaj de la sensaj nervoj[15]. La sangocirkulado unue ekscitiĝas, poste ĝi deprimiĝas, kaj la koro fine paraliziĝas.
Studoj elmontras ke mentolo kvietigas la sensivecon de doloraj nervoj . Por senĉesa hemikranio[16], vizaĝoneŭralgio kaj dentodoloro ĝi estas tre efika medikamento. Por kaŭzi iom da freŝo en tiuj kazoj, la substanco devas frotiĝi sur la afekciita parto ĝis la doloro pasu aŭ la haŭto fariĝu ruĝa kaj sensiva. Bonega miksaĵo por la lokaj dolorkvietigoj estas kunuzo de mentolo, timolo, klorala hidrato frotitaj ĝis likvigo, kaj poste morfino, atropino aŭ kokaino, aŭ ĉio dissolvita en la miksaĵo. Tiu miksaĵo taŭgas ankaŭ por inflamitaj artikoj, krom reŭmatisma kaj gonorea inflamoj.
Aliaj uzoj de mentolo[redakti | redakti fonton]
En nepreskribitaj produktoj for mallongedaŭraj kvietigoj por hazardaj gorĝodoloro, kaj buŝa aŭ gorĝa irito, ezemple de lipobalzamoj kaj kontraŭtusaj medikamentoj
Kiel antipruriga en la malpliigo de jukafekcioj.
Kiel topika kontraŭdolorilo por kvietigo de etaj doloroj kaj miskomfortoj, samkiel muskolaj kramfoj, artikotordoj, kapdoloroj kaj similaj kondiĉoj, solaj aŭ kombinitaj kun aliaj kemiaĵoj tiel kiel kamforo, eŭkaliptoleo aŭ kapsaicino. Vidu ekzemple artikolon pri Tigra Balzamo.
En malkongestigiloj por brusto kaj sinusoj, tiel kiel Vicks VapoRub, Mentholatum, vapoRem.
En kelkaj medikamentoj uzataj por traktado de sunaj brulvundoj, pro tio ke ĝi havigas iom da refreŝiga sensacio (kelfoje asociita al la aloo).
En postrazaj produktoj por kvietigi razvundojn.
Kiel aldonaĵo al la tabako en kelkaj cigaredmarkoj kiel gustigilo, aŭ por malpliigi gorĝa kaj sinusa irito kelkfoje kaŭzita de fumado. Mentolo same pliigas la densecon de la nikotinoakceptanto, pligrandigante potence la tabakodependecon.
Ordinare uzata en buŝhigienaj produktoj kaj medikamentoj kontraŭ malbona spirado, tiel kiel buŝlavaĵoj, dentokremoj, sprajiloj por purigado de buŝo kaj lango, kaj pli ĝenerale kiel gustiga agento por nutroindustrio, ekzemple, maĉgumoj kaj dolĉajoj.
En trinkaĵoj miksitaj kun akvo, ĝi uzatas por estigi trinkaĵo kun malalta procenteco da alkoholo aŭ pura. La alkoholo same uzatas por malpliiigi naŭzosenton, ĉefe la kinetikozon[17],
Kiel pesticido kontraŭ trakeaj akaroj de la mielabeloj.
En parfumfabrikado, mentolo uzatas por prepari mentilajn esterojn por emfazi la floresencaj notoj (ĉefe tiu de rozo).
En produktoj por sukurado tiel kiel "minerala glacio" kaŭzante refreŝigajn efektojn kiel anstataŭanto de la glacio pro manko de akvo aŭ elektro.
En pluraj plastroj ekde plastroj por febromalpliigo[18] aplikitaj sur la fronto de infanoj ĝis plastroj por la piedoj, por kvietigi sennombrajn afekciojn.
En kelkaj kosmetikaĵoj tiel kiel hararkondiĉigiloj, surbaze de naturaj ingrediencoj.
Kiel antispasma kaj malstreĉigilo por la glata muskolo en la supera gastrointesta endoskopio.
Strukturoj de la mentolo[redakti | redakti fonton]
Natura mentolo ekzistas kiel puraj stereoizomeroj, kies ok eblaj estas la jenaj:
8 eblaj strukturoj de la mentolo
En la natura komponaĵo, la izopropila grupo posedas trans-orientiĝon, kaj en la metilaj, kaj en la hidroksilaj grupoj. Tiamaniere ke ĝi povas reprezentiĝi per ajnaj el la jenaj formoj.
La enantiomeroj (+)- kaj (–)- de la mentolo estas la plej stabilaj inter tiuj surbaze de la cikloheksana konfiguracio. Per la ringoj ĝustadire en ĝiaj seĝo-konfiguracioj, ĉiuj tri grandaj grupoj povas orientiĝi laŭ ekvatorajn poziciojn.
La du kristalformoj de la racema mentolo posedas fandpunktojn inter 28 °C kaj 38 °C. (−)-Mentolo posedas kvar kristalformojn, el kiuj la plej stabila estas la a-formo, kiu karakteriziĝas pro ties familiare grandaj prismoformaj aŭ nadloformaj kristaloj.
Izomeroj de la mentolo[redakti | redakti fonton]
Plantoj enhavantaj mentolon[redakti | redakti fonton]
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Literaturo[redakti | redakti fonton]
The Mentholoation of Cigarettes, American Council on Science and Health
Discoveries in Plant Biology, Volume 1, Shain-dow Kung, Shang-Fa Yang
Pharmacographia, Friedrich August Flückiger, Daniel Hanbury
Introduction to General, Organic and Biochemistry, Frederick Bettelheim, William Brown, Mary Campbell, Shawn Farrell
The Chemistry of Essential Oils Made Simple: God's Love Manifest in Molecules, David Stewart
General, Organic, and Biological Chemistry, H. Stephen Stoker
The Chemistry of Fragrances: From Perfumer to Consumer, Charles Sell
Chemistry and Technology of Flavours and Fragrances, David Rowe
Studies in Natural Products Chemistry, Volume 46
A Fragrant Introduction to Terpenoid Chemistry, Charles Sell
Chemistry of Plant Natural Products: Stereochemistry, Conformation ..., Sunil Kumar Talapatra, Bani Talapatra
Process Chemistry in the Pharmaceutical Industry, Volume 1, Kumar Gadamasetti
Flavor Chemistry and Technology, Second Edition, Gary Reineccius
Biocatalysis for Green Chemistry and Chemical Process Development, Junhua (Alex) Tao, Romas Joseph Kazlauskas
Practical Pharmaceutical Chemistry: Part II Fourth Edition, A. H. Beckett, J. B. Stenlake
Referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ Active Ingredients Used in Cosmetics: Safety Survey, Council of Europe. Committee of Experts on Cosmetic Products
↑ LaŭPIV lozanĝo estas kontraŭtusa medikamenta sukeraĵo.
↑ Biologie, agonisto estas kemiaĵo kiu ligiĝas al ricevanto kaj ĝin aktivigas por produktado de biologia respondo.
↑ Kappa-opioida ricevanto aŭ KOR estas proteino ligita al komponaĵoj opiosimilaj en la cerbo, respondeca pri perado de la efektoj de ĉi tiuj kombinaĵoj.
↑ TRP Channels as Therapeutic Targets: From Basic Science to Clinical Use, Arpad Szallasi
↑ Natural Products in the Chemical Industry, Bernd Schaefer
↑ "On the camphor of peppermint" (1862)
↑ G. H. Beckett and C. R. Alder Wright (1876). "Isomeric terpenes and their derivatives. (Part V)". J. Chem. Soc.
↑ "Contributions from the Laboratory of the University of Tôkiô, Japan. No. IV. On menthol or peppermint camphor". J. Chem. Soc..
↑ R. W. Atkinson and H. Yoshida (1882). "On peppermint camphor (menthol) and some of its derivatives". J. Chem. Soc.
↑ Laŭ PIV gastralgio estas stomaka doloro ĉe la epigastro.
↑ La kronika gastrito aŭ gastra kataro estas inflamo, infektiĝo aŭ erodo de la stomaka membrano.
↑ Motoraj nervoj estas tiuj kiuj primare sendas mesaĝon al la muskoloj por ke ili kuntiriĝu.
↑ Common Cold, Ronald Eccles, Olaf Weber
↑ Daŭra hemikranio aŭ migreno estas longedaŭra kapdoloro en unu hemisfero de la kranio.
↑ Kinetikozo aŭ movonaŭzo estas kondiĉo karakterizita per naŭzo- aŭ vom- sensacio kiam oni staras en ajna movanta transportilo, kaŭzante perturbojn al la vestibla sistemo, respondeca por la ekvilibro.
↑ The New Healing Herbs: The Classic Guide to Nature's Best Medicines ..., Michael Castleman
Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas ĝermo pri Kemio kaj Kemiaĵo.
Helpu al Vikipedio plilongigi ĝin. Se jam ekzistas alilingva samtema artikolo pli disvolvita, traduku kaj aldonu el ĝi (menciante la fonton).
Artikoloj kun tabela informkesto - Informkesto kemia substanco
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 15:29, 24 nov. 2018.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco