eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Unua Ĉeĉenia milito - Vikipedio
Averto: Vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via salutnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
[[Dosiero:Evstafiev-helicopter-shot-down.jpg|eta|dekstra|250px|Rusa helikoptero [[Mi-8]] detruita de ĉeĉenaj ribeluloj apud [[Grozno]], [[decembro]] [[1994]].]] La '''Unua Ĉeĉenia milito''' okazis inter [[Rusio]] kaj popolo de [[Ĉeĉenio]] inter jaroj [[1994]] kaj [[1996]]. Rezulto de ĝi estas fakta apartiĝo de Ĉeĉenia respubliko [[Iĉkerio]] el Rusa Federacio. Tiu sendependeco, kvankam ne agnoskita oficie fare de iuj [[ŝtato]]j, daŭris ĝis la [[dua Ĉeĉenia milito]]. Post komenca kampanjo de jaroj [[1994]]-[[1995]], kies kulmino estis detrua batalo ĉe [[Grozno]], la rusaj federaciaj trupoj penis kontroli la montarajn areojn, sed estis reĵetitaj reen fare de Ĉeĉeniaj [[partizano]]j. La Ĉeĉenoj konduktis kuraĝan [[gerilo]]n malgraŭ granda avantaĝo de Rusio je grando de la armeo, armiloj kaj [[aviado]]. Pro kontinuaj fiaskoj de la milito kaj granda popola opozicio al la konflikto en kaj ekster Rusio, tiama rusa prezidento [[Boris Jelcin]] devis deklari [[batalhalto]]n en [[1996]] kaj subskribi [[packontrakto]]n sekvan jaron. Laŭ oficiaj informoj rezulte de la konflikto mortis ĉ. 5500 rusaj militistoj, kaj diferaj neŝtataj nombradoj montras kvanton inter 3500 kaj 7500, kaj laŭ unu fonto eĉ 14000<ref name="jamestown"/>. La kvanto de mortitaj Ĉeĉenaj partizanoj estas precize nesciebla, ĉar la gerilo estis popola movado, oficie ne nombrita. Laŭ rusaj informoj oni mortigis ĉ. 15000 gerilistoj, dum Ĉeĉeniaj separistaj fontoj asertas ke ne povis esti pli ol 3000. La nombro de mortitaj pacaj civitanoj estas, laŭ diferaj fontoj, inter 50000 kaj 100000, kaj ĉ. 200000 estis vunditaj. pli ol 500000 iĝis [[rifuĝinto]]j rezulte de la konflikto<ref name="first">[http://www.globalsecurity.org/military/world/war/chechnya1.htm First Chechnya War - 1994-1996] Globalsecurity.org</ref>, ĉar la urboj kaj vilaĝoj tra la respubliko estis ruinitaj. == Fontoj de la milito == === Antaŭ-historio === La [[kozakoj]] loĝis en ebena parto de nuna Ĉeĉenio ekde [[16-a jarcento]] kaj militaj konfliktoj okazis ekde tiam. Unua amasa invado de Rusia armeo al Ĉeĉenio okazis dum regno de [[Petro la Granda]] en komenco de la [[18-a jarcento]]. Post serio de detruaj militoj Rusio sukcesis aneksi Ĉeĉenion post [[Kaŭkaza milito]] en 1870-aj jaroj. Post tio, Ĉeĉenio konstante luktis por sendependeco kaj estigis multaj ribeloj kontraŭ la [[caro]], sed sen sukceso. La provo separigi la regionon post frakaso de [[Rusia Imperio]] dum [[Rusa revolucio]] ankaŭ fiaskis kaj en [[1922]] Ĉeĉenio iĝis parto de la [[Bolŝeviko|Bolŝevika Rusio]] kaj poste de [[Sovetunio]]. En [[1936]] [[Josif Stalin]] deklaris kreon de [[Ĉeĉen-Inguŝa Aŭtonoma Soveta Socialista Respubliko]] kadre de [[RSFSR]], kiu havis relative grandan kvanton de politika sendependeco (kiom entute eblis en reĝimo de stalinisma Rusio). Dum la [[dua mondmilito]] ĉeĉenoj ankaŭ strebis uzi la situacion por sendependiĝo. Pro tio la Soveta registaro akuzis la tutan popolon je kunlaboro kun [[Nazio]]j. En [[1944]] laŭ ordo de tiama ĉefestro de [[NKVD]] [[Lavrentij Berija]] ĉirkaŭ 1 miliono de [[ĉeĉenoj]] kaj [[inguŝoj]] estis laŭ [[etno|etna]] principo elsenditaj al [[Siberio]] kaj Centrala Azio. Iliaj landojn kaj domojn Stalin donis al anoj aliaj popoloj, plejparte [[rusoj]] kaj [[kartveloj]], sed ankaŭ [[ukrainoj]] kaj aliaj, ĉar Stalin strebis neniigi etnan unuecon de Ĉeĉenio. Dum la "degelo" post morto de Stalin, [[Nikita Ĥruŝĉov]] permesis al ĉeĉenoj kaj inguŝoj reveni al iliaj hejmlandoj kaj restarigis la respublikon en [[1957]]. === La disfalo de Sovetunio === Rusio iĝis sendependa lando post [[Disfalo de Sovetunio]] en decembro de [[1991]]. Kvankam ĝi estis plejparte akceptita kiel hereda ŝtato de [[Sovetunio]], ĝi perdis grandan parton de sia potenco kaj ne plu povis subpremi liberiĝajn movadojn per pura politika kaj ekonomia premo. Kvankam etnaj [[rusoj]] estis pli ol 70% de la loĝantaro de iama [[RSFSR]], ekzistis grandaj entaj kaj religiaj diferencoj inter regionoj kaj aperis emo de sendependismaj movadoj. En Soveta periodo ĉ. 100 [[nacio]]j havis entajn [[enklavo]]jn kun formaj rajtoj de federaciaj subjektoj. Dum 1990-aj jaroj multaj el ili postulis faktan aŭtonomion. Prezidento [[Boris Jelcin]] dum sia elekta kampanjo de [[1990]] deklaris, ke solvo de tiuj problemoj estas prioritata. En [[31-a de marto]] [[1992]] li kaj [[Ruslan Ĥasbulatov]] (posta ĉefestro de [[Supera Soveto]] kaj etna ĉeĉeno) subskribis ''Federacian pakton'' ambaŭflanke kun 86 el 88 subjektoj de Rusa Federacio. En preskaŭ ĉiuj okazoj la pustuloj por sendependiĝo estis negocitaj por regiona aŭtonomio kaj [[imposto|impostaj]] privilegioj. La pakto priskribis tri bazajn tipojn de federaciaj subjektoj kaj rajtoj de loka kaj federacia registaroj en ĉiu el ili. La nuraj du subjektoj de federacio kiuj rifuzis subskribi la pakton estis Ĉeĉenio kaj [[Tatarstano]]. En printempo de [[1994]] Jelcin sukcesis signi apartan traktaton kun tiama prezidento de Tatarstano [[Mintimer Ŝajmiev]], kiu donis al la respublikon grandan aŭtonomion kadre de Rusio. Do, Ĉeĉenio restis ununura regiono kiu ne signis la pakton. Nek Jelcin, nek Ĉeĉenia loka registaro faris iujn provojn negoci la situacion. La ĉeĉenoj preferis vivi laŭ propraj moroj kaj ignori la federacian registaron kaj Jelcin ne emis lasi sendependan popolon ene de Rusia teritorio. La plenskala konflikto iĝis neevitebla. === Ĉeĉenia Deklaracio de sendependeco === [[Dosiero:RussiaChechnya.png|eta|dekstra|300px|Ĉeĉenio (ruĝe) en mapo de [[Rusia Federacio]].]] En [[6-a de septembro]] [[1991]] militantoj de [[Tut-Nacia Kongreso de Ĉeĉena Popolo]] (TNKĈP), la [[partio]] de eksa Soveta [[generalo]] de aerarmeo [[Ĝoĥar Dudajev]] sturmis sesion de la Supera Juĝo de Ĉeĉen-Inguŝa ASSR kun celo demandi sendependecon. Dum la sturmo mortis ĉefo de Ĉeĉenia branĉo de [[Komunista Partio de Sovetunio]] Vitalij Kucenko, kiu aŭ mem falis el fenestro de dua etaĝo aŭ estas ĵetita. Tiu morto efektive dissolvis la registaron de Ĉeĉen-Inguŝa Aŭtonoma Respubliko<ref>''The Chechen Wars: Will Russia Go the Way of the Soviet Union? by Matthew Evangelista'' Page 18.</ref><ref>''Russia's Chechen war by Tracey C. German'' Page 176</ref><ref>''Chechnya: Calamity in the Caucasus by [[Carlotta Gall]] and [[Thomas De Waal]]'' Page 96; ''Vitaly Kutsenko, the elderly First Secretary of the town soviet either was pushed out of a first-floor window or tried to clamber out to escape the crowd.''</ref>. En sekva monato Dudajev kaj lia partio gajnis egan popularecon kaj popolan subtenon inter la ĉeĉenoj kaj povis neniigi federacian administracion, apogantan fare de centra federacia registaro. Li estis elektita kiel prezidento kaj proklamis sendependecon de Sovetunio. En novembro [[1991]] Jelcin sendis armeajn trupojn al Ĉeĉenio, sed pro efikaj agoj de trupoj de Dudajev ili ne povis eĉ forlasi [[flughaveno]]n post landiĝo kaj post ioma tempo estis retiritaj. En junio [[1992]] el sendependa Ĉeĉen-Inguŝa Aŭtonoma Respubliko apartigis [[Inguŝio]], kiu eniris konflikton kun alia Rusia respubliko [[Norda Osetio]]. Poste Ignuŝio aliĝis al Rusia Federacio dum Ĉeĉenio deklaris plenan sendependecon en [[1993]] kiel [[Ĉeĉena Respubliko de Iĉkerio]]. == Interna konflikto en Ĉeĉenio == Ekde [[1991]] ĝis [[1994]] Iĉkerio estis fakte sendependa de Rusia registaro, sed neniu stato agnoskis ĝin sendependa. Ĉeĉena ekonomio komencis malkreski pro ekonomia blokado kaj manko de komerco. La [[industrio]] ankaŭ komencis malaperi, ĉar multaj laboristoj kaj inĝenieroj forlasis la respublikon pro malriĉeco, alta krimnivelo kaj onidiroj pri etnaj persekutoj kontraŭ ne-ĉeĉenoj. La aŭtoritato de Dudajev ankaŭ malkreskis kaj kreskis opozicio kontraŭ li, kun granda subteno el Rusio. En malfrua tiu periodo okazis veraj bataloj inter subtenantoj kaj malapogantoj de Dudajev, ofte eĉ kun uzo de pezaj armiloj. [[Dosiero:Evstafiev-chechnya-iternal-praying.jpg|eta|250px|maldekstra|Subtenantoj de Dudajev preĝas antaŭ prezidenta palaco en [[Grozno]], [[1992]]]] En marto [[1992]] la opozicio provis perforte detronigi na Dudajev, sed ilia tumulto fiaskis. Monaton poste, Dudajev enkondukis rektan prezidentan regon kaj dispelis la [[parlamento]]n por eviti la [[referendumo]]n por [[voĉdono de malfido]]. Rusaj federaciaj trupoj kiuj zorgis pri [[Oseta-Inguŝa konflikto]] estis movigitaj al Ĉeĉenia landlimo en malfrua oktobro [[1992]], kaj Dudajev, kiu perceptis tiun akton "akto de agreso kontraŭ sendependa Ĉeĉenia Respubliko" deklaris [[krizostato]]n kaj minacis per [[mobilizo]] se Rusiaj trupoj ne revenos de la limo. Post alia tumulto en decembro [[1993]] la opozicio organizis alternativan registaron por Ĉeĉenio kaj petis helpon de [[Moskvo]]. En aŭgusto [[1994]] la koalicio de pro-Rusiaj opoziciaj grupoj en nordo de Ĉeĉenio lanĉis militan kampanjon kontraŭ registaro de Dudajev. Rusio subtenis ilin per financoj, armiloj kaj [[soldulo]]j. Ĉiuj aviadaj vojoj el Rusio al Grozno estis nuligitaj kaj la bordaj trupoj establis [[blokado]]n de la respubliko. En [[30-a de oktobro]] [[1994]] Rusia aviadilo sen iuj signoj komencis ĵeti bombojn al Grozno. La opoziciaj trupoj kune kun Rusiaj solduloj lanĉis atakon al Grozno en mezo de oktobro [[1994]], sed ĝi fiaskis pro malbona organizo. En 26-27-a de novembro ili okazigis duan, plej grandan atakon, kiu finis je granda batalo en Grozno. La [[Ĉeĉena Nacia Gvardio]] de Dudajev sukcese disbatis la atakantojn. Krome, por granda hontigo de [[Kremlo]], ili ankaŭ kaptis ĉ. 20 soldatojn de Rusia armeo kaj ĉ. 50 aliajn Rusiajn civitanojn, solditaj de Rusia ŝtat-sekureca organizo [[FSK]]<ref>http://www.bdcol.ee/fileadmin/docs/bdreview/07bdr299.pdf</ref>. En [[29-a de novembro]], Boris Jelcin deklaris [[ultimatumo]]n por ĉiuj frakcioj en Ĉeĉenio kun ordono senarmiĝi kaj kapitulaci. Kiam la registaro en Grozno rifuzis, Jelcin ordonis militan atakon kun ekskuzo de "restarigo de [[konstitucio|konstitucia]] ordo". En [[1-a de decembro]] Rusio lanĉis grandan aerbombadon de Grozno kaj aliaj militaj punktoj de Ĉeĉenio. En [[6-a de decembro]] [[1994]] Dudajev kaj Rusia [[defendministro]] [[Pavel Graĉov]] subskribis [[batalhalto]]n kaj konsentis ne plu uzi perforton. Sed jam kvin tagojn poste, en [[11-a de decembro]], Rusiaj trupoj amase invadis Ĉeĉenion por "establi konstitucian ordon en Ĉeĉenio kaj konservi teritorian unuecon de Rusia Federacio". Graĉov tiam fanfaronis ke li povas disbati armeon de Dudajev per unu avian [[regimento]]n kaj proklamis ke tio ĉi estos "sensanga ''blitzkrieg'', kiu finos ne malpli frue ol la [[20-a de decembro]]". == Rusia militoperacio en Ĉeĉenio == === Komencaj eventoj === En [[11-a de decembro]] [[1994]] Rusia armeo lanĉis grundatakon kontraŭ Grozno. La ĉefa atako estis portempe haltita pro komandanto de Rusia armeo [[general-kolonelo]] [[Eduard Vorobjov]], kiu rifuzis ataki kaj rezignis je protesto, proklamante ke estas "krimo" uzi armeon konntraŭ "nia propra popolo". Multaj rusiaj oficistoj kaj registoj ankaŭ oponis la militon. [[Emil Pain]], konsilisto de Jelcin pri problemoj de nacioj, kaj general-kolonelo [[Boris Gromov]] (komandanto de [[Ruĝa armeo]] dum [[Soveta-Afgania milito]]) ankaŭ rezignis por protesto kontraŭ la invado. Gromov diris en televido "Tio estos sanga banejo kaj nova [[Afganujo]]". Same faris [[general-majoro]] [[Boris Polakov]]. Pli ol 800 profesiaj soldatoj kaj oficiroj rifuzis partopreni en la operacio; el ili 83 estis kondamnitaj de [[tribunalo]], ĉiuj aliaj dispelitaj. Poste [[general-leŭtenanto]] [[Lev Roĥlin]] rifuzis ricevi gratifikon de [[Heroo de Rusio]] por lia parto en la milito. La Ĉeĉnia aerarmeo havis nur kelkajn aviadilojn, kiu estis detruitaj dum unuaj kelkaj horoj de la milito. Ĉ. 500 membroj de Ĉeĉena [[milicio]] akceptis promeson de Jelcin pri [[amnestio]] por Ĉeĉenaj militistoj kaj dizertis. Tamen, la esperoj de Jelcinaj oficistoj por rapida [[ĥirurga frapo]] kaj baldaŭa [[kapitulaco]] de la Ĉeĉenoj ne realiĝis kaj Rusio trovis sin en longa kaj laciga milito. La ''esprit de corps'' de Rusia armeo estis malalta dekomence, ĉar la trupoj estis malbone priparitaj, ekipitaj kaj ne havis iun komprenon pri celoj de la batalo. Kelkaj Rusiaj trupistoj rezistis ordonojn ataki kaj en kelkaj okazoj eĉ sabotis sian propran ekipon. En [[Inguŝio]] civilaj protestantoj haltigis kolumnon de militaj vehikloj kaj bruligis na ĉ. 30 el ili, dum ĉ. 70 soldatoj dizertis siajn trupojn. Poste la kolumno estis haltigita pro neatendanta rezisto de Ĉeĉenaj milicistoj apud vilaĝo [[Dolinskoje]]. Grupo de ĉ. 50 Rusiaj paraŝutistoj kapitulacis al loka [[milicio]] post kiam ili estis defalitaj en Ĉeĉenio. Malgraŭ ordonoj de Jelcin la Rusia armeo, plejparte kreata el eksaj banditoj kaj solduloj, baldaŭ komencis ondon de rabo kaj perforto en Ĉeĉenio, kaŭzante grandan kontraŭstaron inter Ĉeĉeniaj civitanoj. Eĉ membroj de opozicio, kiuj originale petis Rusion agi kontraŭ Dudajev, flankis kun li por protekti sian popolon. Aliaj problemoj okazis kiam Jelcin komencis sendi al Ĉeĉenio novtrejnitajn soldatojn el apudaj regionoj, kiuj ricevis preskaŭ neniun militan trejnadon krom marŝoj kaj paradoj. Mobilaj trupoj de Ĉeĉenaj partizanoj kaŭzas grandan kvanton de mortoj inter nepriparitaj kaj nebatalemaj Rusiaj trupoj. La komandantoj rekomencis taktikon de [[tapiŝ-bombado]] kaj nedistingaj atakoj per [[raketa artilerio]], kiuj kaŭzis enormajn kvantojn de mortintoj inter loĝantaro de Ĉeĉenio, kaj ĉeĉenoj kaj rusoj. En mezo de januaro [[1995]] estis miloj de civitanoj, mortitaj per Rusiaj bomboj<ref>[http://mcc.org/clusterbombs/resources/research/death/chapter3.html#4B1A Cluster Munitions Use by Russian Federation Forces in Chechnya]</ref> Post kiam la Rusia armeo fokusis atakon al Grozno, la Ĉeĉenoj komencis pripari [[bunkro]]jn por defendi la ĉefurbon. En [[29-a de decembro]] okazis unu el nur kelkaj veraj venkoj de Rusio en Ĉeĉenio, kiam rusia aerarmeo kaj paraŝutistoj sukcesis okupi vilaĝon [[Ĥankala]] apud Grozno kaj rebatis atakon de ĉeĉenaj trupoj. Sekva celo estis Grozno mem. === Batalo de Grozno === [[Dosiero:Evstafiev-chechnya-palace-gunman.jpg|eta|250px|dekstra|Ĉeĉena militanto apud ruinoj de Grozna prezidenta palaco, januar [[1995]].]] Kiam Rusio atakis Ĉeĉenian ĉefurbon Groznon en decembro [[1994]] - januaro [[1995]], miloj kaj miloj de civitanoj jam mortis pro bombado kaj artileriaj atakoj. La bombado de Grozno estis plej forta bombado en Eŭropo ekde [[Aeratakoj kontraŭ Dresdeno|detruo de Dresden]] dum la [[Dua mondmilito]]<ref>Williams, Bryan Glyn (2001).[http://www.blackwell-synergy.com/doi/pdf/10.1111/1475-4967.00012 The Russo-Chechen War: A Threat to Stability in the Middle East and Eurasia?]. ''[[Middle East Policy]]'' 8.1.</ref>. Post fiasko de kelkaj sturmoj, Rusia armeo penis bombdetrui la urbon. La aerarmeo ĵetis sennombrajn bombojn dum la artilerio lanĉis raketojn de la lando. Samtempe Rusiaj registoj akuzis la Ĉeĉenojn je uzo de "[[homa ŝildo|homaj ŝildoj]]" pro grandaj kvantoj de civitanoj, kiuj ne permesis tutan detruon de la urbo<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/545672.stm Chechens 'using human shields']</ref>. Unua atako finiĝis je granda malvenko de atakantoj kaj multaj mortoj inter Rusiaj trupoj. Proksimume inter 1000 kaj 2000 da Rusiaj federaciaj soldatoj mortis dum atako je [[Silvestro]]. El ĉ. 1000 soldatoj de ''131 Motora [[Brigado]] "Majkop"'' sendita en la urbon nur ĉ. 230 travivis post 60-hora batalo, kaj eĉ el tiuj triono estis kaptitaj. Aliaj rusoj trupoj perdis centojn da homoj dum unuaj du-tri tagoj de [[sieĝo]].<ref name="Gall">{{cite book | last =Gall | first =Carlotta | authorlink = | coauthors =Thomas de Waal | title =Chechnya: Calamity in the Caucasus | publisher =New York University Press | date =1998 | location = | pages = | url =http://www.nytimes.com/books/first/g/gall-chechnya.html | doi = | isbn = 0-8147-2963-0 }}</ref>. Malgraŭ multaj viktimoj de la atako, Rusio armeo eventuale okupis Groznon dum akra urba [[gerilo]]. En [[7-a de januaro]] [[1995]] Rusio [[general-majoro]] [[Viktor Vorobjov]] estis mortita en Grozno per [[haŭbizo]], iĝante la unua el longa listo de Rusiaj generaloj pereintaj en Ĉeĉenio. En [[19-a de januaro]], malgraŭ egaj perdoj, Rusiaj trupoj okupis ruinojn de la prezidenta palaco. La ĉeĉenoj defendis ĝis dum pli ol tri semajnoj, kaj je la tempo de okupo ĝi kaj apudaj distriktoj de la urbo estis preskaŭ tute ruinitaj. La batalo en sudaj partoj de la urbo oficie finiĝis en la [[6-a de marto]] [[1995]]. Laŭ kalkuloj de [[Sergej Kovalov]] ĉ. 27000 civitanoj mortis dum unuaj 5 semajnoj de bataloj. [[Dmitrij Volkogonov]], la generalo kaj historiisto de moderna Rusio, asertas ke Rusiaj bombadoj mortigis ĉ. 35000 civitanojn el kiuj 5000 estis infanoj. Li ankaŭ asertas ke plimulto de la mortintoj estis etnaj [[rusoj]], ĉar plimulto de la ĉeĉenoj loĝis en montaraj vilaĝoj kaj ne en la urbo. Rusiaj militistoj ankaŭ agnoskis ĉ. 2000 mortintoj kaj perditoj el flanko de Rusia armeo.<ref>{{cite journal | last =Faurby | first =Ib | authorlink = | coauthors =Märta-Lisa Magnusson | title =The Battle(s) of Grozny | journal =Baltic Defence Review | volume = | issue =2 | pages =75–87 | publisher = | date =1999 | url =http://www.caucasus.dk/publication1.htm | doi = | id = | accessdate = }}</ref>. Internaciaj observistoj de [[Organizo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo|OSKE]] priskribis la scenojn de milito kiel "neimagebla katastrofo". Eksa (kaj ununura) prezidento de Sovetunio [[Miĥail Gorbaĉov]] komentis pri la milito ke ĝi estas "honta, sanga aventuro" dum [[Germanio|Germania]] [[kanceliero]] [[Helmut Kohl]] priskribis la eventojn kiel "frenezaĵo"<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title =The First Bloody Battle | work =The Chechen Conflict | publisher =BBC News | date =[[2000-03-16]] | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/482323.stm | format = | doi = | accessdate = }}</ref>. === Daŭraj Rusiaj atakoj === [[Dosiero:First chechen war russian tanks.jpg|eta|250px|Rusiaj [[tanko]]j iras tra montaraj areoj en Ĉeĉenio, [[1995]].]] En sudaj montaraj areoj de Ĉeĉenio Rusio lanĉis amasan atakon la la tuta fronto en [[15-a de aprilo]] [[1995]], atakante en kolumnoj de 200-300 vehikloj<ref>http://smallwarsjournal.com/documents/alikhadzhievinterview.pdf</ref>. Ĉeĉenoj obstine defendis urbon [[Argun]], movigante sian militan stabon unue al [[Ŝali]], poste, post kiam Ŝali estis blokita fare de rusiaj trupoj, al [[Serĵen-Jurt]] kaj finfine al vilaĝo [[Vedeno]], kiu estis fortikaĵo de [[Ŝamil Basajev]]. La due plej granda urbo de Ĉeĉenio [[Gudermes]] estis transdonita sen iu lukto, sed la eta vilaĝo [[Ŝatoj]] estis dum longa tempo defendita de [[Ruslan Gelajev]]. Eventuale ĉeĉena komanda stabo fuĝis el Vedeno al vilaĝo [[Dargo]] kaj el tie al [[Benoj]]<ref>http://smallwarsjournal.com/documents/iskhanovinterview.pdf</ref>. Inter januaro kaj junio [[1995]], dum la federaciaj trupoj okupis plejparton de la respubliko, ili perdis ĉ. 2800 mortintaj, ĉ. 10000 vunditaj kaj pli ol 500 kaptitaj laŭ reporto de [[Usona armeo]]<ref>[http://www.inetres.com/gp/military/FM3-06_11H.html LESSONS LEARNED FROM MODERN URBAN COMBAT] U.S. Army</ref>. La plej uzata strategi de Rusio estas uzo de peza artilerio kaj aerbombado kontraŭ ĉiuj rezistantaj urboj kaj vilaĝoj malgraŭ civitanaj viktimoj. Pro tio multaj Ĉeĉenaj fontoj kaj informiloj el [[demokratio|demokrataj]] landoj nomis la bombadon intencaj [[teroro|teroratakoj]] kontraŭ Ĉeĉeniaj popoloj<ref>http://www.dtic.mil/doctrine/jel/research_pubs/chechna.pdf</ref>. Ĉar plimulto de ĉeĉenaj civitanoj aŭ loĝis en montaraj vilaĝetoj, aŭ fuĝis tien al siaj [[tejpo]]j (ĉeĉenaj [[klano]]j), granda plimulto de civitanaj perdoj en urboj estis rusoj aŭ aliaj neĉeĉenoj, posteuloj de enmigrintoj, kiuj venis al la respubliko dum Stalinaj tempoj. La vilaĝoj, tamen, ankaŭ estis atakitaj, eĉ se tie estis neniuj subtenantoj de Ĉeĉenaj partizanoj. Ekzemple, almenaŭ 55 civitanoj estis mortitaj dum atako al Ŝali je [[3-a de januaro]] [[1995]] per [[grapolbombo]]j. Anoj de rusiaj trupoj, aparte tiuj de [[MVD]] (rusia [[polico]]) okazigis sennombrajn krimojn kontraŭ la ĉeĉenaj civitanoj - sistemaj aktoj de [[torturo]] kaj [[amasa ekzekuto]] de civitanoj pro iu suspekto je ligoj kun la rezistantaj partizanoj, persekutoj kontraŭ ĉeĉenoj laŭ etna principo kaj "purigoj" de tutaj urboj kaj vilaĝoj. Ekzemple, en vilaĝo [[Samaŝki]] rusiaj trupoj mortigis pli ol 103 civitanojn kaj kelakcent pli estis batitaj kaj torturitaj<ref name="human">[http://www.hrw.org/reports/1996/WR96/Helsinki-16.htm THE RUSSIAN FEDERATION Human Rights Developments] Human Rights Watch</ref>. [[Organizaĵoj por homaj rajtoj]] multfoje priskribis eventoj kiam Rusiaj soldatoj atakis, [[seksperforto|seksperfortis]] kaj prirabis civitanojn, ofte laŭ etna principo sed ankaŭ ofte senrigarde de nacieco de viktimoj<ref>[http://leav-www.army.mil/fmso/documents/stress.htm Foreign Military Studies Office Publications - Combat Stress in Chechnya: "The Equal Opportunity Disorder"<!-- Bot generated title -->]</ref> [[Dosiero:Evstafiev-chechnya-boy-house-burns.jpg|eta|dekstra|250px|Adoleska Ĉeĉena militanto]] Dum la kontinua milito la [[separismo|separistoj]] eventuale komencis [[ostaĝo]]prenojn por influi Rusian registaron kaj ĝeneralan publikon. En junio [[1995]] ribelula trupo de [[Ŝamil Basajev]] sukcesis okupi [[malsanulejo]]n en urbo [[Budjonovsk]] en suda [[Rusio]] kaj ĉ. 1500 homoj iĝis ostaĝoj. Rusia registaro provis perforte liberigi la ostaĝojn, sed fiaskis kaj ĉ. 120 ostaĝoj mortis dum la sturmo. La ribeluloj negocis haltigon de militaj operacioj en Ĉeĉenio dum tempo kiam la ostaĝoj estis prenitaj, kio ebligis la partizanojn regrupi kaj prepari tut-nacian [[gerilo]]n. Poste ili sukcese forlasis la okupitan malsanulejon kaj revenis en Ĉeĉenion. Pro granda skalo de krimoj kaj perforto kontraŭ ĉeĉena loĝantaro, multaj eĉ eksaj oponantoj de Dudajev unuiĝis kun li. Miloj de volontuloj strebis aliĝi al ĉeĉena gerila armeo, multaj aliaj formis lokajn grupojn de milicio por protektis siajn loĝpunktojn. Entute, laŭ fontoj de ĉeĉenaj separistoj, la ribelaj trupoj nombris ĉ. 10000-12000 homoj. Lau reportoj de [[UN]] tio ankaŭ inluzivis virinojn kaj infanojn de 11-14 jaroj<ref>[http://www1.umn.edu/humanrts/commission/country52/1996_13.htm The situation of human rights in the Republic of Chechnya of the Russian Federation] United Nations</ref>. Krom kutimaj bataloj la ĉeĉena rezista armeo vaste uzis tian gerilan taktikon kiel [[saboto]], [[mieno|mienado]] de vojoj, kaj [[embusko]]j kontraŭ okupanta armeo. Multaj eksplodaĵoj uzataj dum la rezisto estis amatoraj kaj hejmfaritaj. Laŭ fontoj de Rusia militistaro en somero [[1995]], la mien-atakoj "ekhavis amasan karakteron". Organizaĵoj por Homaj Rajtoj reportis multaj eventoj de senkiala uzo de perforto fare de Rusiaj trupoj. Ekzemple, dum batalo ĉe Gudermes en decembro [[1995]] Rusia armeo batis partojn de urbo per peza artilerio kaj mortigis pli ol 267 civitanojn. Ili ankaŭ malebligis forlason de la urbo por la civitanoj kaj ne permesis al [[helporganizaĵo]]j helpi civitanojn<ref name="human" /> Ankaŭ ekzistas informo pri partizanoj, kiuj mortigis civitanojn, suspektitajn je kunlaboro kun federacia okuparmeo. Ambaŭ flankoj estas reportitaj uzataj homajn ŝildojn el civitanoj pro kovri la movon de trupoj. Ekzemple, foje grupo de rusiaj federaciaj soldatoj prenis ĉ. 500 civitanajn ostaĝojn en 9-a municipa malsanulejo de Grozno<ref>[http://www.memo.ru/hr/hotpoints/chechen/szczyt/eng/Chapter7.htm Grozny, August 1996. Occupation of Municipal Hospital No. 9] Memorial</ref>). Laŭ informiloj de internaciaj organizaĵoj, rusaj trupoj faris na multoble pli krimoj kontraŭ [[homaj rajtoj]] ol ĉeĉenaj separistoj<ref name="first" />. La krimoj de rusaj soldatoj estis toleritaj, malofte enketitaj kaj preskaŭ neniam punitaj (bona ekzemplo estas historio de [[Vladimir Glebov]]). Ĉar en tiuj tempoj televido kaj preso en Rusio ankoraŭ estis relative liberaj, bildoj kaj scenoj de milito aperis preskaŭ sen iu [[cenzuro]]. Rezulte, en Rusia publiko okazis granda perdo de kredo al prezidento Jelcin kaj lia registaro kaj ega malkresko de lia populareco. Ĉeĉenia milito estis unu el plej grandaj problemoj de Jelcin dum elekta kampanjo de [[1996]] kaj nur pro multaj trompoj kaj falsaj promesoj li sukcesis gajni la elekton kontraŭ [[komunismo|komunisto]] [[Gennadij Zjuganov]]. Krome, granda kvanto de etna perforto kontraŭ la ĉeĉenoj instigis timon inter aliaj minoritataj etnaj grupoj de Rusia Federacio, aparte en [[Kaŭkazo]]. En aŭtuno [[1995]] komandanto de rusiaj okupaj trupoj en Ĉeĉenio [[general-leŭtenanto]] [[Anatolij Romanov]] iĝis [[paralizo|paralizita]] pro bomba eksplodo en Grozno. Suspekteble, la atako estis performita fare de Rusiaj militistoj aŭ agentoj de ŝtata sekureco, ĉar ĝi okazis ĝuste tiam, kiam Romanov kaj tiama ĉeĉena komandanto [[Aslan Masĥadov]] laboris por [[batalhalto]] en Ĉeĉenio<ref>[http://www.sptimes.ru/index.php?action_id=2&story_id=11071 Honoring a General Who is Silenced] The St. Petersburg Times</ref>. Tiusomere ili du kune venis al sudo de Ĉeĉenio kie negocis liberigon de kaptintaj rusaj soldatoj<ref>[http://www.jamestown.org/publications_details.php?volume_id=14&&issue_id=740 CHECHNYA: ELECTION DATE POSTPONED, PRISONER EXCHANGE IN TROUBLE.] The Jamestown Foundation</ref>. En februaro [[1996]] en Grozno okazis paca marĉo por sendependeco, en kiu partoprenis dekmiloj da homoj. Rusiaj okupantaj trupoj komencis pafi al pacaj demonstrantoj kaj mortigis iom el ili<ref>[http://www.hartford-hwp.com/archives/63/080.html Mass protests in Grozny end in bloodshed] Chechnya PeaceWatch Project</ref>. === Disvastigo de la milito === [[Dosiero:Evstafiev-chechnya-tank-helmet.jpg|eta|180px|maldekstra|Ĉeĉena militanto kun ''[[Borz (armilo)|Borz]]'']] Post kiam tiama ĉefa [[muftio]] de Ĉeĉenio [[Aĥmad Kadirov]] proklamis [[Ĝihado]]n kontraŭ Rusio, multaj volontuloj alvenis el [[islamo|islamaj]] landoj estiel [[muĝahido]]j por helpi kontraŭstari Rusian okupon. Oni kredas ke entute ĉ. 5000 ne-ĉeĉenaj volontuloj luktis en Ĉeĉenia flanko dum la milito. Plimulto el ili estis de [[Kaŭkazo|Kaŭkazaj]] popoloj - ĉ. 1000 [[kartveloj]] kaj [[abĥazoj]], ĉ. 500 [[inguŝoj]], kaj ĉ. 200 [[azerioj]]. Ankaŭ venis islamanoj el aliaj landoj, inkluzive ĉ. 300 [[turkoj]] kaj ĉ. 100 [[araboj]] kaj [[persoj]]. Inter islamaj volontuloj ankaŭ estis civitanoj de Rusio, inkluzive loĝantoj de [[Moskvo]]. Krome, pli ol 400 volontuloj venis el [[Ukrainio]] kaj [[Baltio|baltaj ŝtatoj]] - ili plejparte ne estis islamanoj, sed anoj de iuj [[naciismo|naciismaj]] movadoj, kiuj timis ke Rusia [[imperiismo]], venkinte en Ĉeĉenio, disvastiĝos al tuta [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj]] kaj iliaj landoj perdos malfacil-gajnitan sendependecon. Krome, multaj internaciaj islamaj movadoj montris solidarecon kun Ĉeĉena popolo, ofte eĉ performante ostaĝoprenojn kaj aliajn kontraŭleĝajn agojn. Ekzemple en [[9-a de januaro]] [[1996]] [[Turkio|turka]] pasaĝera ŝipo estis kaptita fare de simpatiantoj de la ĉeĉenoj, kaj en [[6-a de marto]] [[1996]] samo okazis al [[Kipro|Kipra]] aviadilo. Tiuj incidentoj ne kondukis al iuj homaj mortoj. Dumtempe, milito en Ĉeĉenio naskis novan formon de [[separismo]] en Rusio. Multaj aŭtonomaj kaj sendependaj respublikoj rezistis [[deviga militservo|varbadon]] de homoj por servi en Ĉeĉenio kaj kreis [[leĝo]]jn kaj [[dekreto]]jn por kontraŭstari tion. Ekzemple en [[Ĉuvaŝio]] oni establis dekretoj por jura protekto de varbatoj, kiuj rifuzis servi en Ĉeĉenio. Multaj lokaj [[leĝdona povo|leĝdonaj]] strukturoj celis establi limojn je kiom da armeo povas esti uzata en etnaj kaj regionaj konfliktoj ene de Rusio. Multaj el ili strebis malpermesi uzon de soldatoj en deviga militservo por lokaj konfliktoj kaj uzi nur profesiajn militistojn; aliaj postulis tutan baron de iu enmiksiĝo de la armeo en hejmajn konfliktojn. Bataloj ankaŭ okazis en najbara Rusia respubliko de [[Inguŝio]] en [[1995]], kiam Rusiaj trupoj postsekvis grupojn de ĉeĉenaj partizanoj eksterlimen. Entute pli ol 200000 [[rifuĝanto]]j el Ĉeĉenio kaj [[Norda Osetio]] jam loĝis en Inguŝio kaj tio estas peniga por malforta inguŝia ekonomio. Invadoj de Rusiaj soldatoj el Ĉeĉenio igis la situacion eĉ pli malfacila. En kelkaj okazoj Inguŝia prezidento [[Ruslan Auŝev]] protestis invadon de lia respubliko kaj eĉ minacis juĝproceson kontraŭ la [[Ministrejo de Defendo]] pro damaĝoj. Li diris ke lia popolo ne forgesos kiel la samaj rusiaj trupoj kaj "la sama Ministro pri defendo" (Graĉov) asistis detruon de inguŝaj vilaĝoj kaj ekziligon de inguŝoj dum konflikto en Norda Osetio en [[1992]]<ref>http://psi.ece.jhu.edu/~kaplan/IRUSS/ARCHIVE/2.94.html</ref>. Krome, Rusiaj soldatoj (multaj el kiuj estis eksaj malliberuloj pro ŝteloj, raboj, mortigoj kaj aliaj krimoj) performis murdojn, rabojn kaj seksperfortadoj en Inguŝio. Unufoje incidento, dum kiu ebriaj Rusiaj soldatoj mortigis na almenaŭ naŭ Inguŝiaj civitanoj kaj unu soldato el [[Baŝkirio]] okazis eĉ parte antaŭ la okuloj de [[parlamentano|deputatoj]] de Rusia [[Dumao]]. En unu el pli fruaj incidentoj ebriaj Rusiaj soldatoj mortigis na unu el siaj kamaradoj, Inguŝia [[Ministro pri Sano]] kaj kvin inguŝaj vilaĝanoj<ref>[http://www.nupi.no/cgi-win/Russland/krono.exe?3271 Army demoralized] Centre for Russian Studies</ref>. Rusia registaro ne povis fini la militon pro timo ke ĝia fino estos rigardata kiel fiasko de tuta imperi-konservisma politiko. Tio, siavice, kondutus al aro de novaj separatismaj provoj en Rusiaj regionoj kaj prezentos novan celon por kreskanta [[novnazio|novnazia]] movado de Rusio. La malamikemo kontraŭ la ĉeĉenoj, ĉiumaniere subtenanta fare de la registaro, kreskis en rusia popolo. La [[kozako]]j komencis organizi trupoj por batali la ĉeĉenoj kaj la soldatoj de regulara armeo iĝis pli kaj pli sangavidaj kontraŭ ĉeĉena popolo. En januaro [[1996]] Rusiaj trupoj reagis al ostaĝopreno en [[Kizlar]] fare de pro-ĉeĉenaj militantoj per detruo de paca vilaĝo [[Pervomajskoje]] ĉe limo inter Rusio kaj [[Dagestano]]. Tiu ago instigis malkontenton en antaŭe lojala Dagestano. === Pliaj Rusiaj atakoj === [[Dosiero:Evstafiev-chechnya-handshake.jpg|eta|250px|Ĉeĉenaj militantoj]] Rusia armeo, malbone disciplinita, provizita kaj estrita, pruvis sin nekapabla subpremi ĉeĉenan popolan movadon en Grozno, nek en kamparaj areoj. Rusia armeo bezonis pli ol 15 monatojn por okupi etan vilaĝon [[Bamut]] en nordokcidento de Grozno. Ĝi finfine kapitulacis nur en [[22-a de majo]] [[1996]]. En [[6-a de marto]] [[1996]] inter 1500 kaj 2000 Ĉeĉenaj militantoj enfiltriĝis en Grozno kaj lanĉis tritagan atakon en la urbo. Ankaŭ en marto la ĉeĉenoj okupis na Samaŝki, kie centoj de vilaĝanoj travivintaj la lastajn rusajn atakojn, estis mortitaj per senorda pafado de Rusia artilerio. En [[16-a de aprilo]] trupoj de araba muĝahido [[Ibn al-Ĥattab]] detruis kolumnon de Rusiaj blendotrupoj apud vilaĝo [[Ŝatoj]], kie sukcesis mortigi almenaŭ 53 soldatojn. En alia batalo apud [[Vedeno]] estis mortigitaj almenaŭ 28 Rusiaj okupantoj<ref>[http://edition.cnn.com/WORLD/9604/01/russia_chechnya/ Russian fighting ceases in Chechnya; Skeptical troops comply with Yeltsin order]</ref>. Pro grandaj perdoj kaj militaj malvenkoj la milito iĝis pli kaj pli malpopulara en Rusio. Antaŭ prezidentaj elektoj de [[1996]], Jelcin serĉis rimedon haltigi la militoj por ne perdi voĉdonojn. Kvankam [[Ĝoĥar Dudajev]] estis mortita per gvidata [[misilo]] en [[21-a de aprilo]] [[1996]], la ribela movado ne ĉesis. Jelcin oficie deklaris "venkon" en [[28-a de majo]] [[1996]] post kiam li signis novan portempan [[batalhalto]]n kun [[Zelimĥan Jandarbijev]], tiama portempa (post morto de Dudajev) prezidento de [[Iĉkerio]]<ref>[http://www.cnn.com/WORLD/9605/28/russia.chechnya/ Yeltsin declares Russian victory over Chechnya] CNN</ref>. Malgraŭ la batalhalto, Rusiaj trupoj daŭre kondutis militaj operacioj en la respubliko. En [[6-a de aŭgusto]] [[1996]], tri tagojn antaŭ Jelcin oficie komencis sian duan prezidentan periodon, kaj Rusiaj trupoj moviĝis al sudo por finala atako al restantaj ribelaj fortikaĵoj en la montaro, la Ĉeĉenoj lanĉis novan subitan atakon al Grozno. === La tria batalo de Grozno === [[Dosiero:Evstafiev-Chechnya-BURNED.jpg|eta|250px|Ĉeĉena militanto kaŝas sin malantaŭ bruligita Rusia militamaŝino [[BMP-1]] en strato de Grozno]] Malgraŭ la fakto, ke ĉ. 12000 Rusiaj soldatoj estas lokitaj en kaj ĉirkaŭ Grozno, pli ol 1500 Ĉeĉenaj militantoj sub gvido de [[Aslan Masĥadov]], [[Ŝamil Basajev]] kaj [[Ruslan Gelajev]] okupis stratojn kaj distriktojn dum nur kelkaj horoj. Poste, la atakantoj sieĝis Rusiajn bazojn kaj la sidejon de okupanta registaro. Multaj kunlaborantoj kaj agentoj de Rusia registaro estis kaptitaj kaj, en kelkaj okazoj, ekzekutitaj<ref>[http://www.memo.ru/hr/hotpoints/chechen/checheng/fin_rep.htm The Violation of Human Rights and Norms of Humanitarian Law in the Course of the Armed Conflict in the Chechen Republic] Memorial</ref> En la sama tempo kaptitaj estis Rusiaj trupoj en [[Argun]] kaj [[Gudermes]]. Kelkaj provoj de Rusia armeo liberigi kaptitajn trupojn (plejparte de [[MVD]]) kiuj estis detenitaj fare de Ĉeĉenoj, estis repelitaj kun grandaj Rusiaj perdoj. La 276-a Motora Regimento de Rusio perdis ĉ. 450 de 900 homoj mortaj aŭ vunditaj post dutaga batalo en la urba centro. Entute, laŭ Rusiaj fontoj, estis ĉ. 200 mortitaj rusiaj solatoj kaj pli ol 800 vunditaj, dum laŭ informiloj de Iĉkerio pli ol 1000 okupantoj estis mortitaj. Miloj kaj miloj da timigitaj, malsataj kaj soifaj rusaj soldatoj estis kaptitaj kaj malarmigitaj, kaj la ribeluloj prenis iliajn armilojn kaj ekipaĵojn. En [[19-a de aŭgusto]], malgraŭ esto de inter 50000 kaj 200000 civitanoj kaj miloj de federaciaj soldatoj en Grozno, Rusia komandanto [[Konstantin Pulikovskij]] starigis ultimatumon por ĉeĉenaj ribeluloj ke ili forlasu la urbon aŭ la urbo estos detruita per amasa aerbombado kaj artileria pafado. Pro tio en la urbo aperis granda [[paniko]] kaj multaj homoj penis forlasi la urbon. Kiam la armeo religis la minacon de Pulikovskij, multaj rifuĝantoj estis mortigitaj per bombaj ŝeloj kaj fragmentoj de kondtruaĵoj<ref>[http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=/archive/1996/08/22/wrus22.html Lebed calls off assault on Grozny] The Telegraph</ref>. En [[22-a de aŭgusto]] la flankoj atingis batalhalton; Pulikovskij estis anstataŭigita per generalo [[Aleksander Lebed]], kiu nomis la ultimatumon de Pulikovskij "malbona ŝerco"<ref>[http://www.cnn.com/WORLD/9608/21/chechnya.final/ Lebed promises peace in Grozny and no Russian assault] CNN</ref>. Masĥadov, tamen, opiniis ke la ultimatumo probable estis ideo de Lebed<ref>http://smallwarsjournal.com/documents/maskhadovinterview.pdf</ref>. === Traktato de Ĥasav-Jurt === Post ok horoj de negoco Lebed kaj Masĥadov sukcesis krei kaj signi [[pactraktato]]n ĉe urbo [[Ĥasavjurt]] en [[31-a de aŭgusto]] [[1996]]. Ĝi inkluzivis teknikajn aspektojn de malmilitiĝo, liberigon de Grozno de ambaŭ armeoj, kreon de kuna stabo por prevento de [[marodo]] kaj eliron de ĉij la federaciaj trupoj el Ĉeĉenio antaŭ [[31-a de decembro]] [[1996]] kaj la aserton ke neniu plia traktato inter Rusa Federacio kaj Ĉeĉena Respubliko Iĉkerio estas bezonata antaŭ malfrua jaro [[2001]]. La milito efektive finiĝis post tiu traktato. == Postkalkuloj == === Perdoj === Laŭ informoj de Rusia [[Ĝenerala stabo]], dum la milito 3826 Rusiaj soldatoj estas mortitaj, 17892 vunditaj kaj 1906 perditaj kun ilia loko nekonata.<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title =The War in Chechnya | work =MN-Files | publisher =Mosnews.com | date =[[2007-02-07]] | url =http://mosnews.com/mn-files/chechnya.shtml | format = | doi = | accessdate = }}</ref>. Laŭ [[NVO]], aŭtoritata Rusia sendependa milita ĵurnalo, almenaŭ 5362 Rusiaj soldatoj estas mortitaj, ĉ. 52000 vunditaj kaj pri pli ol 3000 restas neniu infromo en jaro [[2005]]<ref>{{cite news | last =Saradzhyan | first =Simon | coauthors = | title =Army Learned Few Lessons From Chechnya | work = | pages = | language = | publisher =Moscow Times | date =[[2005-03-09]] | url =http://www.worldpress.org/Europe/2043.cfm | accessdate = }}</ref>. La Rusia organizaĵo [[Komitato de Soldataj Patrinoj]], kies datumoj baziĝas je informo el familioj de perditaj soldatoj, mortitaj estas ne malpli ol 14000 soldatoj<ref name="jamestown">[http://web.archive.org/web/20030421180611/http://www.cdi.org/russia/245-14.cfm CASUALTY FIGURES] Jamestown Foundation</ref>, kaj tio inkluzivas nur perdojn de regulara armeo, t.e. sed iuj solduloj, policistoj aŭ specialaj trupoj<ref>[http://www.hrvc.net/htmls/references.htm Civil and military casualties of the wars in Chechnya]</ref>. [[Dosiero:Evstafiev-chechnya-killed-in-truck.jpg|eta|250px|dekstra|Mortuloj en ŝarĝaŭto en Grozno]] La mortitaj Ĉeĉenoj nombras ne malpli ol 100000, el kiuj granda plejparto estis pacaj civitanoj.<ref>[http://www.crimesofwar.org/chechnya-mag/chech-felgenhauer.html The Russian Army in Chechnya] by [[Pavel Felgenhauer]]</ref>. Laŭ Rusia gazeto [[Gazeta]], ĉ. 35000 etnaj [[rusoj]] estis mortitaj fare de Rusia armeo, plimulte el ili dum bombadoj de Grozno<ref>[http://jamestown.org/chechnya_weekly/article.php?articleid=2371378 DO ETHNIC RUSSIANS SUPPORT PUTIN'S WAR IN CHECHNYA?] The Jamestown Foundation</ref> . La ribeluloj asertas ke iliaj militaj perdoj estis ĉ. 3000 mortitaj, inkluzive 800 mortitaj per haŭbizoj dum unuaj tri monatoj de la milito<ref>http://smallwarsjournal.com/documents/khozhevinterview.pdf</ref>, kvankam la preciza nombro ne estas facile kalkulebla, ĉar multaj Ĉeĉenaj militantoj luktis sendepende kaj sincele, ne estis kontrolitaj fare de Dudajev kaj ne aliĝis al iuj regularaj trupoj. Tony Wood, maldekstrula ĵurnalisto kiu regule skribas pri Ĉeĉenio, asertis ke la perdoj de militantoj en Ĉeĉenio estas ĉ. 4000<ref>[http://newleftreview.org/A2533 New Left Review - Tony Wood: The Case for Chechnya]</ref>, dum Rusia federacia komandantaro asertas ke ili mortigis ĉ. 15000 ribelulojn<ref>Knezys, Stasys, and Romaras Sedlickas. ''The War in Chechnya''. 1st ed. College Station: Texas A&M University Press, 1999. 303-304</ref>. === Kaptoj === Laŭ Traktato de Ĥasav-Jurt ambaŭ flankoj konsentis je "ĉiuj por ĉiuj" interŝanĝo de malliberuloj. Malgraŭ la traktato, tamen, multaj personoj restis detenitaj fare de ambaŭ Rusio kaj Ĉeĉenio. Laŭ organizaĵo [[Human Rights Watch]] inter 700 kaj 1000 Rusiaj soldatoj kaj oficiroj restis malliberitaj en Ĉeĉenio dum januaro [[1996]]<ref name="missing" />. Laŭ informoj de [[Amnesty International]] de la sama monato, estis 1,058 Rusiaj soldatoj kaj oficiroj, kiujn Ĉeĉenoj detenis kaj volis interŝanĝi por siaj gekamaradoj el militantaj grupoj<ref>[http://www.amnesty.org/ailib/aireport/ar98/eur46.htm AI REPORT 1998: RUSSIAN FEDERATION] Amnesty International</ref>. Parta analizo de organizaĵo Victims of War, kiu analizis na 264 el 1,432 ĉeĉenoj reporte perditaj trovis ke el tiuj almenaŭ 139 estis detenitaj fare de Rusio dum [[30-a de oktobro]] [[1996]]. Estis tute neklara kiom da tiuj omoj ankoraŭ estis vivaj<ref name="missing">[http://www.hrw.org/reports/1997/russia2/Russia-03.htm MISSING PERSONS, THOSE FORCIBLY DETAINED, AND EXCHANGES] Human Rights Watch</ref>. === Moskva paca traktato === La Traktato de Ĥasav-Jurt ebligis kreon de novaj konvencioj inter Rusio kaj Iĉkerio. En mezo de novembro [[1996]] Jelcin kaj Masĥadov signis pakton pri ekonomiaj interrilatoj kaj [[reparacio]]j al pacaj ĉexenoj, kiuj suferis pro la milito. En februaro [[1997]] Rusio konsentis al [[amnestio]] por ĉiuj soldatoj, kaj Rusiaj kaj Ĉeĉeniaj, kiuj performis kontraŭleĝajn agojn dum milito en Ĉeĉenio inter [[9-a de decembro]] [[1994]] kaj [[1-a de septembro]] [[1996]]<ref>http://www.worldaffairsboard.com/archive/index.php/t-1965.html</ref>. Ses monatojn post la Traktato de Ĥasav-Jurt, en [[12-a de majo]] [[1997]], Aslan Masĥadov, nun elektita prezidento de Iĉkerio, veturis al [[Moskvo]] kie li kaj Jelcin signis forman traktaton "pri paco kaj principoj de Rusiaj-Ĉeĉeniaj interrilatoj", kiu, kiel Masĥadov esperis, "neniigos iujn bazojn de malbonaj sentoj inter Moskvo kaj Grozno"<ref>[http://www.friends-partners.org/friends/news/omri/1997/05/970512I.html(opt,mozilla,unix,english,,new) YELTSIN, MASKHADOV SIGN PEACE AGREEMENT.] RFE/RL</ref>. La optimismo de Masĥadov, tamen, provis sin neĵustatempa. Post nur ĉ. du jaroj de paca ekzisto de sendependa Iĉkerio komenciĝis [[Dagestana milito]] kaj en somero [[1999]] Rusio lanĉis novan atakon al Ĉeĉenio kaj tiel komenciĝis la [[dua Ĉeĉenia milito]]. == Vidu ankaŭ == * [[58-a armeo (Rusio)]] == Bibliografio == * [http://books.google.com/books?id=DbR62llvLh0C&printsec=frontcover ''A Military History of Russia: From Ivan the Terrible to the War in Chechnya''] Author: David R. Stone (preview available) * [http://books.google.com/books?id=M0NgDHDnpqgC&printsec=frontcover ''A Small Corner of Hell: Dispatches from Chechnya''] Author: [[Anna Politkovskaja]] (preview available) * [http://books.google.com/books?id=NPkH-7BCB6AC&printsec=frontcover ''Allah's Mountains: The Battle for Chechnya''] Author: [[Sebastian Smith]] (preview available) * [http://books.google.com/books?id=iljEKQAACAAJ&dq ''Angel of Grozny''] Author: [[Asne Seierstad]] * [http://books.google.com/books?id=AEjQHgAACAAJ&dq ''Chechnya: Calamity in the Caucasus''] Author: [[Carlotta Gall]], [[Thomas De Waal]] * [http://books.google.com/books?id=VhtNIDj6evUC&printsec=frontcover ''Chechnya: From Nationalism to Jihad''] Author: [[James Hughes]] (preview available) * [http://books.google.com/books?id=mPZeN5Wh1e4C&printsec=frontcover ''Chechnya: From Past To Future''] Author: [[Richard Sakwa]] and others (preview available) * [http://books.google.com/books?id=BbYP8pOVv-AC&printsec=frontcover ''Chechnya: Life in a War-Torn Society''] Author: [[Valerij Tiŝkov]] (preview available) * [http://books.google.com/books?id=5z4hAAAACAAJ&dq ''Chechnya: The Case for Independence''] Author: [[Tony Wood]] * [http://books.google.com/books?id=0Q98IQAACAAJ&dq ''Chechnya: Tombstone of Russian Power''] Author: [[Anatol Lieven]] * [http://books.google.com/books?id=q_aVaqdZhQwC&printsec=frontcover ''Landscapes of War: From Sarajevo to Chechnya''] Author: [[Juan Goytisolo]] (preview available) * [http://books.google.com/books?id=NukGAAAACAAJ&dq ''My Jihad''] Author: [[Aukai Collins]] * [http://books.google.com/books?id=taoIAAAACAAJ&dq ''Open Wound: Chechnya 1994-2003''] Author: Stanley Greene * [http://books.google.com/books?id=IMlcz5bhkqUC&printsec=frontcover ''Russia Confronts Chechnya: Roots of a Separatist Conflict''] Author: John B. Dunlop (preview available) * [http://books.google.com/books?id=7D1ou91YCi8C&printsec=frontcover ''Russia in Afghanistan and Chechnya''] Author: Robert M. Cassidy (preview available) * [http://books.google.com/books?id=0zW8V-8YcBAC&printsec=frontcover ''Russia's Chechen War''] Author: Tracey C. German (preview available) * [http://books.google.com/books?id=Tcab0VXTqnQC&printsec=frontcover ''Russia's Restless Frontier: The Chechnya Factor in Post-Soviet Russia''] Author: Dmitri Trenin, [[Anatol Lieven]] (preview available) * [http://books.google.com/books?id=zPgeAQAACAAJ&dq ''Russia's Wars with Chechnya 1994-2003''] Author: Michael Orr * [http://books.google.com/books?id=7JLYiPmzD5oC&pg=PA160&dq ''Russian Military Reform, 1992-2002''] Author: Anne Aldis, Roger N. McDermott * [http://books.google.com/books?id=inc4KfEHymYC&printsec=frontcover ''The Chechen Wars: Will Russia Go the Way of the Soviet Union?''] Author: Matthew Evangelista (preview available) * [http://books.google.com/books?id=OuzqrrzVspEC&printsec=frontcover ''The Lone Wolf and the Bear: Three Centuries of Chechen Defiance of Russian Rule''] Author: Moshe Gammer (preview available) * [http://books.google.com/books?id=7JPQyDDFC-8C&printsec=frontcover ''The Russian Army in a Time of Troubles''] Author: Pavel K. Baev (preview available) * [http://books.google.com/books?id=vcMMAAAACAAJ&dq ''The Oath: A Surgeon Under Fire''] Author: [[Ĥassan Baiev]] * [http://books.google.com/books?id=_LXfR7wNWTUC&printsec=frontcover ''The Wolves of Islam: Russia and the Faces of Chechen Terror''] Author: Paul J. Murphy (preview available) == Eksteraj ligiloj == * [http://www.boyntonweb.net/Policy/Chechnya.htm Chechen War 1994-96] The World Regional Conflicts Project * [http://www.crimesofwar.org/thebook/chechnya.html Chechnya] Crimes of War Project * [http://smallwarsjournal.com/reference/chechnya.php Chechnya Reference Library] A collection of analyses and interviews of Chechen commanders conducted by the [[United States Marine Corps]] * [http://www.da.mod.uk/colleges/csrc/document-listings/caucasus/P29 CHECHNYA: TWO FEDERAL INTERVENTIONS] [[Conflict Studies Research Centre]] * [http://russianremote.com/1241.html ''Damned and forgotten''] Documentary by Sergey Govorukhin * [http://www.globalsecurity.org/military/world/war/chechnya1.htm First Chechnya War - 1994-1996] [[Foreign Military Studies Office]] * [http://www.ccc.nps.navy.mil/people/tsypkinConf/Felgenhauer%2095_.doc The Chechen Campaign] by [[Pavel Felgenhauer]] * [http://web.archive.org/web/20000410204439/http://www.hro.org/war/source_e.htm War and Human Rights] [[Memorial|Memorial human rights group]] * [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,982351,00.html Why It All Went So Very Wrong] ''[[TIME]]'' * [http://www.amina.com/article/whyrus_failed.html Why the Russian Military Failed in Chechnya] U.S. Foreign Studies * [http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1996/wounded.htm Wounded Bear] [[GlobalSecurity.org]] * {{citaĵo el la reto | url = http://stanobelov.blogspot.ru/2017/08/du-militoj-de-paulo-danilcenko.html | titolo = Du militoj de Paŭlo Danilĉenko | titolo-aldono = | alirdato = 2017-08-15 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Stanislavo Belov]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-08-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Blogger]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170815172314/http://stanobelov.blogspot.com/2017/08/du-militoj-de-paulo-danilcenko.html | arkivdato = 2017-08-15 | citaĵo = }} ''(rememoroj de la FSB-kunlaboranto)'' == Notoj kaj referencoj == <references /> <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> [[Kategorio:Unua Ĉeĉenia milito| ]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Unua Ĉeĉenia milito: Sitelink
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:Citaĵo el gazeto (redakti)
Ŝablono:Citaĵo el la reto (redakti)
Ŝablono:Citaĵo el libro (redakti)
Ŝablono:Citaĵo el novaĵo (redakti)
Ĉi tiu paĝo estas membro de 1 kaŝita kategorio:
Kategorio:Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj