eo en eo eo eo en eo eo eo eo eo eo eo eo eo it eo eo eo eo hbs_lat de eo eo eo eo fr eo eu eo eo fr eo eo fr fr eo eo eo eo fr eo eo en eo fr eo eo eo eo eo eo eo pt es eo eo eo eo pt eo es eo nn eo eo eo eo eo es eo pt eo eo eo eo eo eo eo fi id eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo it eo it eo eo eo eo nn eo es de eo eo en eo eo pt pt cs en en en en en en en en en en en he de de en de de de eo eo en eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr fi eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nl de am an ar fr arz en en az uz lt en ru sv bg bn bo br hbs_lat ca en mhr id ckb hbs_lat cy da de fr la el en es et eu fa fi et nn fr fy de ja lt gu he hi tl hbs_lat hu hy it id en en es is it ja fr ka uz kk ta ko ku it it lb ru it nl hu lt lv en id en ml be mr ms mzn nl nb nb fr pa pl pms pnb pt de ro ru ru bxr en hbs_lat en sk sl es et sq hbs_lat sv hu ta te th ceb tr oc ug fy ur uz vi ceb pl fr xmf he da zh fr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Judoj · Judismo · Kiu estas judo
Progresiva (Reforma - Liberala) · Ultraortodoksaj
Samarianoj · Falaŝoj · Karaimoj
Aŝkenazoj · Sefardoj · Mizraĥoj
Hebrea · Jidiŝo · Judezmo · Ge'ez
Dio · Principoj de kredo en judismo · Diaj nomoj
613 micvot · Halaĥa · Leĝaro de Noe
Juda pensado, filozofio kaj etiko
Cdaka · Musar · Elekteco
Ĥasidismo · Kabalo · Haskala
Torao · Tanaĥo · Miŝno · Talmudo · Midraŝo
Tosefta · Miŝne Tora · Ŝulĥan Aruĥ
Siduro · Maĥzoro · Pijuto · Zoharo
La vivciklo, tradicioj kaj kutimoj
Cirkumcido · Pidjon ha-ben · Simĥat Bat · Bar-micvo
Ŝiduĥ · Nupto · Divorco (Get) · Sepulto
Kaŝrut · Juda kalendaro · Judaj festotagoj
Talito · Tfilino · Cicito · Kipao
Mezuzo · Menorao · Ŝofaro · Sefer Tora
Signifaj figuroj de judismo
Abraham · Isaak · Jakobo · Moseo
Salomono · Davido · Elija · Aaron
Maimonides · Nacĥmanides · Raŝi
Ba’al Ŝem Tov · Gaon de Vilno · Maharal
Religiaj konstruaĵoj kaj institutoj
Templo · Sinagogo · Jeŝivo · Bejt midraŝ
Rabeno · Ĥazan · Dajan · Gaon
Kohen (pastro) · Maŝgiaĥ · Gabaj · Ŝoĥet
Mohel · Bejt din · Roŝ jeŝiva
Ŝema · Amida · Kadiŝ
Minhag · Minjan · Nosaĥ
Ŝaĥarit · Minĥa · Ma’ariv · Ne’ila
Antikva historio de Izraelo
Historio de judoj en mezepoko
Historio de judoj en novepoko
Antisemitismo · Holokaŭsto · Israelo
Abraham, denaske Abram, Esperantlingve Abrahamo[1], estis la unua biblia patriarko, respektata de tri grandaj mondreligioj, interalie Judismo, Kristanismo kaj Islamo, laŭnome Abrahamaj religioj. Laŭ la biblia libro Genezo, Dio diris al Abraham, ke li eliru el sia lando, Ur el Ĥaldeo, kaj iru al la lando Kanaana. Dio promesis al Abraham, ke "Mi faros vin granda popolo," kaj, ke Li benus Abrahamon kaj grandigus lian nomon. Al Abraham naskiĝis ok filoj: Iŝmael de Hagar, la dua edzino de Abraham kaj origine la sklavino de lia unua edzino Sara, Isaak de Sara, kaj ses aliaj de lia tria edzino Ketura. Iŝmael estas rigardata kiel prapatro de la araboj, kaj Isaak same por la hebrea nacio, nome judoj.
Dio provis Abrahamon kaj ordonis al li, ke li oferdonu sian filon (Isaakon laŭ Judismo kaj Kristanismo, Iŝmaelon laŭ Islamo). Abraham malfeliĉis pro tio, sed volis fari tion, kiun Dio ordonis al li. Dio vidis lian fidon kaj haltigis lin antaŭ la faro. Anstataŭe li ordonis al li ke li oferbuĉu ĉu ŝafon ĉu kapron apudan, kio poste iĝis kialo por festo de islamanoj.
La historio de Abraham troviĝas en la biblia libro Genezo. Abraham pritraktiĝas multloke ankaŭ en la Korano, kie li nomiĝas Ibrāhīm (arablingve ابراهيم).
Li estas konsiderataj kiel patro de la popolo (prapatro), iel metafore de la homaro.
1 La promesoj de Dio al Abraham
2 La genta origino de Abraham
La promesoj de Dio al Abraham[redakti | redakti fonton]
La karavano de Abraham. Akvarelo de Tissot, ĉ. 1900.
"Abraham oferas Isaakon" de Caravaggio.
Kiam Abraham akceptis la dian alvokon kaj obeis al la diaj ordonoj, Dio ŝanĝis lian nomon el Abram al Abraham por signifi novan vivon kaj novan destinon. Li havis la aĝon de sepdek kvin jaroj kiam Dio diris al li forlasi sian popolon kaj iri al lando kiun Li montros al li. La ordono estis kun sepobla promeso:
Dio faros lin granda popolo;
Dio grandigos lian nomon;
Dio benos liajn benantojn;
Liajn malbenantojn Li malbenos;
Ĉiuj gentoj de la tero beniĝos per li
Ĉi tiuj promesoj estis faritaj al homo kiu ne havis ian biologian infanon je la aĝo de sepdek kvin jaroj. Tamen, li kredis je Dio kaj obeis Lin. Post kelka tempo, Dio reasertis Siajn promesojn por li, sed li miris kiel la promesoj estos plenumitaj ĉar li restis seninfana. Li eĉ pensis ke sia ĉefservanto heredos lian posedaĵon. Tamen, Dio recertigis lin ke "nur tiu, kiu eliros el [lia] internaĵo, estos [lia] heredanto" (Gn 15:4), kaj ke liaj idoj heredos la landon kie li estis fremdulo. Abraham kredis je Dio, kaj tio estis kalkulita al li kiel virto.
La genta origino de Abraham[redakti | redakti fonton]
Pri Abraham ekparolis la Genezo en la ĉapitro 11-a, sed post tio li malperis el la biblia literaturo (profetoj kaj la kanonaj libroj pri li silentas kaj, referencante al la pasinto, ili citas nespecife la “patrojn” por indiki la generacion de la Eliro). Se la Genezo estas refaro de la sesa jarcento a.K., do dum la tempo de la babilona ekzilo, kritikistoj - historiistoj, antropologoj, arkeologoj, semiologoj, semitologoj ktp - lin izolis en kategorio de mitoj aŭ lin identigis kun kolektiva aŭ triba grupo. La vojaĝo-elmigro de Abraham de Ur al Harran kreiĝus kiel retrospektiva resalto de la evento de la reveno de la hebreoj el la babilona ekzilo. La alveno de Abrahamo al Palestino kaj la okazaĵoj de lia integriĝo kun la lokaj popoloj devis servi kiel modelo por la paca integriĝo de la revenantoj inter la popolo de la Palestino al ili samtempa. Hodiaŭ tamen la samspeca kritiko emas savi la rakontan substancon kiel esence veran historion de la personulo, kiu krome prezentiĝas, almenaŭ laŭ la komuna pensado, kiel la bazo de la hebrea kaj kristana, kaj ankaŭ iusence de la islama, kredoj.
Ĉiukaze oni multe diskutas pri la origina gento kaj lando kaj pri la historiaj eventoj provokintaj la elmigron de Abraham.[2]
Abrahamaj religioj[redakti | redakti fonton]
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Abrahamaj religioj.
Abrahama religio (ankaŭ abrahamida religio) estas iu el grupo da religioj, kiuj devenas de komuna antikva ŝemida tradicio, kiu povas sekvi sian religian heredaĵon al Abraham, prapatro kies vivo prirakontiĝas en la Malnova testamento, kaj kiu taksiĝas kiel profeto en la Korano. La abrahama religiaro estas larĝa grupo de parencaj, plejparte unudiismaj religioj, inter kiuj kutime inkluziviĝas Judismo, Kristanismo, kaj Islamo, kaj ankaŭ Samarianismo kaj la Bahaa Kredo. Proksimume duono de la homaro troviĝas en la abrahama religiaro teorie.
Laŭ la judisma tradicio, Abraham estis la unua homo kiu malakceptis idolanismon, tial li simbole estis la fondinto de unudiismaj religioj. Tiusence, abrahama religio povus simple egali al unudiisma religio, sed ne ĉiuj unudiismaj religioj estas abrahamaj. En Islamo li estas kredata esti la unua unudiismano, kaj ofte referenciĝas kiel Ibrahim al-Hanif aŭ Abraham la unudiismano.
Ĉiuj la abrahamaj religioj iugrade devenas de la Judismo sekvata en la regnoj de Izraelo kaj Judujo antaŭ la Babilona ekzilo komence de la 1-a jarcento a.K.. Multaj kredas, ke Judismo en biblia Izraelo renovigiĝis kaj reformiĝis iugrade en la 6-a jarcento a.K. fare de Ezra kaj aliaj pastroj reveninte al Izraelo de la ekzilo. Samaritanismo disiĝis de Judismo dum la sekvaj kelkaj jarcentoj.
Kristanismo originis en Judio fine de la 1-a jarcento kiel draste reformita branĉo de Judismo; ĝi disvastiĝis al antikva Grekio kaj Romio, kaj sekve al la plimulto de Eŭropo, Azio, Ameriko, kaj multaj aliaj mondpartoj. Tra la jarcentoj, Kristanismo disbranĉiĝis en multajn apartajn ekleziojn kaj sektojn. Granda skismo dum la 5-a jarcento apartigis diversajn orientajn ekleziojn de la katolika eklezio en Romo. Aliaj grandaj skismoj estis la Orienta Skismo en la 11-a jarcento, kiu apartigis la romkatolikan eklezion de la orienta ortodoksa eklezio; kaj la Protestanta Reformacio de la 16-a jarcento, kiu naskis centojn da sendependaj protestantaj dividiĝoj.
Islamo originis en la 7-a jarcento en la arabiaj urboj Mekao kaj Medino. Kvankam ne dividiĝo de aŭ Judismo aŭ Kristanismo, ĝi malimplice pretendis esti kontinuaĵo kaj anstataŭigo por ili, kaj ripetis multajn el iliaj principoj. Laŭ islama kredo, la Korano estis la fina vorto de Dio kaj ĝia mesaĝo estis tiu de ĉiuj la profetoj. Islamanoj, ekzemple, kredas version de Genezo kaj je la linia praideco de la araboj de Abraham tra Iŝmael. Iŝmael estus koncipiĝinta de la dua edzino de Abraham, Hagar.
Iŝmael, Isaak, Zimran, Jokŝan, Medan, Midjan, Jiŝbak kaj Ŝuaĥ
Bildaro[redakti | redakti fonton]
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ Abrahamo en PIV ĉe vortaro.net
↑ McKenzie, John L.. The Dictionary of the Bible.
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Kategorio Abraham en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Abraão, pai de todos os crentes portugale
Father of Ibrahim angle
Jewish Publication Society angle
Abraham in all three Abrahamic faiths angle
Abraham's sacrifice: an Islamic perspective angle
The Legacy of Abraham angle
Abraham's vision in the Qur'an
http://speakingoffaith.publicradio.org/programs/2004/09/09_abraham en:Children of Abraham] angle
http://mikranet.cet.ac.il/pages/item.asp?item=10881 סיפורי אברהם, מאת צבי אדר ] hebree
Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas ĝermo pri Biblio.
Helpu al Vikipedio plilongigi ĝin. Se jam ekzistas alilingva samtema artikolo pli disvolvita, traduku kaj aldonu el ĝi (menciante la fonton).
Homoj solenitaj en la luterana liturgia kalendaro
Profetoj de la Malnova Testamento
Kristanaj sanktuloj el la Malnova Testamento
Roluloj de la Malnova Testamento
Roluloj de la Tanaĥo
Havendaj artikoloj malpli grandaj ol 30 kB
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 06:58, 16 jun. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj