eo en eo eo es pt eo es es hbs_lat ro es es de eo es es de eo es es eo eo es es eo eo es es it eo es es fr eo es es ro it es es es tr eo es es mg eo es es es en eo es es uz eo es es es eo eo es es es it eo es es it eo es es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo es es it eo es es eo es es es pt eo es es id eo es es pt eo es es es eo eo es es es eo es es eo eo es es it eo es es es es eo es es nl eo es es eo eo es es tr eo es es it eo es es eo eo es es es eo eo es es es eo eo es es es eo eo es es es eo eo es es eo eo es es es es eo es es tr eo es es es eo eo es es vo eo es es it eo es es eo eo es es eo eo es es it eo es es it eo es es eo eo es es eo eo es es es en eo es es es it eo es es es es eo hbs_lat eo eo en de en en fr it en es fr en de sv ja fr en de pt en en de en en cs ru eo fr it fr pl es cs it cs es es eo eo es eo eo es es en
skip to main | skip to sidebar
(kun la materialo de la iama "vikia vortaro" plus novaj vortoj, ekzemploj ktp)
domingo, 31 de diciembre de 2006
abrakadabr'o (ankaŭ abrakadabra, ekz. ĉe ŜU en La sorĉisto [1954], en 33R [1964]) 1 magia vokformulo, kabala sorĉvorto: "Kaj - abrakadabro! - mi malkovris, ke [...]" SPE (el Interreto). 2 (fig.) galimatio, sensencaĵo: "Glutinte ĉi tion, mi imunas kontraŭ via kretena abrakadabro" SJ (Memor' mortiga [2003], p. 40); "Kompreneble enestas iom da pseŭdoscienca abrakadabro [...]" SJ (el Interreto). RIM La esperantigita formo aperas ankaŭ en NV, kun mencio ke ĝin uzis RR kaj SZA, kaj en NG, mencianta kiel fonton Man [1955] de RR (informoj pri la respektivaj fontoj kaj datoj bonvenas).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
amik'o ALD kor'amik'o 1 kora amiko, intima amiko. 2 (evitinda) umik'o.
anatif'o: krustaco simila al lepado: "ŝtona muro [...] sen lepadoj kaj anatifoj" JC (poemo Muro [2002], Sat [2004], p. 83).
arbiter'o (Diego, Gran Diccionario Español-Esperanto, sub arbitrar kaj árbitro; ankaŭ en Neologisma Glosaro, nescieble ĉu nur por sporto) = ompir'o.
arbitraci'ant'o, arbitraci'ist'o (sporta) = ompir'o.
Publicado por Jorge en 10:30 1 comentario:
sábado, 30 de diciembre de 2006
viernes, 29 de diciembre de 2006
cipsel'o "ekstere ĉirkaŭ ĝiaj turo kaj kornicoj / kurflugas murhirundoj, muŝoj kaj cipsel'; / kaj oni mutas tie sub sunlumvorticoj, / kaj oni mem lumetas kiel vakskandel'." KP (el la poemo Fremdaj landoj, en la nica literatura revuo n-ro 4/5, 1959, paĝoj 184-188); "Kaj kiel sur muro falinta - cipselo / konstruas la neston, / mi en la ruino de via belo / starigos domkeston." PT (el la poemo La olda amanto de Poul Thorsen laŭ Poul Martin Møller; dua premio en Belarta Konkurso, Majenco 1958; el la libro Sen Paraŝuto, Stafeto [1963]); "aperta cirkelo pavime: / inerta cipsel'. / nigra lun-arko. ombro / de bumerango." JC (poemo epitafo [2006], Ekl [2007], p. 73). RIM Pro ĉi tiuj literaturaj ekflugoj mi preferas la formon cipselo al la pli scienc-odoraj apuso aŭ apodo.
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
cuj'o [1970] pluvsezono en Japanujo; ordinare, de la unua tagdeko de junio ĝis la unua tagdeko de julio: "Ruĝflor' rubuje / post dom' en lumo sombra, / — langvoro cuje." TT (Kapriĉo '70, p. 24). RIM vidu varŝ'o.
Publicado por Jorge en 11:40 No hay comentarios:
jueves, 28 de diciembre de 2006
Ĉomolungm'o nekoloniisma nomo de la plej alta monto sur la tero: "Mi ne revas surgrimpi Ĉomolungmon" JC (poemo De nun [2000-2003], Sat [2004], p. 65). RIM la koloniisma nomo estas Everest'o.
Publicado por Jorge en 11:00 No hay comentarios:
miércoles, 27 de diciembre de 2006
delt'o ALD flug'delt'o deltaplano. motor'delt'o tre leĝera aviadilo, similstruktura sed ne nepre samforma kiel flugdelto, movata de motoro (la unuaj motordeltoj estis flugdeltoj kun motoro).
Publicado por Jorge en 12:10 No hay comentarios:
ding'o ALD ding'o 2 en Ĉinujo, antikva tripieda vazo argila, bronza aŭ fera por kuirado, aŭ por posta enteno de incenso: "forteguloj, kiuj povas levi dingon" LAŬ (Akv, p. 1369); "Incenso brulas en la dingo" LAŬ (Akv, p. 1617).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
direkt'o 2 RIM En esperanto, estas kelka konfuzo pri la signifo de prepoziciaj vortgrupoj sekvantaj kompasdirektan adverbon. Kion signifas "la domo situas norde de Londono"? Ĉu ke ĝi situas en la norda parto de la urbo? Aŭ ekster la urbo, sed pli norde? Jen propono por malambiguigi:
Tajpeo situas norde en Tajvano.
Helsinko situas sude en Finnujo.
Lisbono situas okcidente en Portugalujo.
Novjorko situas oriente en Usono.
Sed (kaj jen iom nova uzo de ol, vorteto orfa je propra signifo):
Kanado situas norde ol Usono.
Sudano situas sude ol Egiptujo.
Kanariaj Insuloj situas okcidente ol Saharo.
Filipinoj situas oriente ol kontinenta Azio.
Literatura referenco: "Kopulon de du papilioj / norde ol Madrido" JC (poemo Precizigoj al "Sen dato" [2006], Ekl [2007], p. 81).
Publicado por Jorge en 11:50 1 comentario:
dirt'a PG3 NG malpura: "Krome, prezentiĝis dirta afero de polica karaktero" FD (Tir, p. 69); "dirta kaj malvirta" vv. RIM oni ne konfuzu kun sordid'a, t.e. naŭze malpura, plej ofte nur figurasence. dirt'o malpur(ec)o: "Neniiĝu la fantomaj revoj de la taga dirt' " UB (Ĉdf, p. 46).
Publicado por Jorge en 11:40 No hay comentarios:
Donkiĥot'o el Manĉ'o esperantigo de la hispanlingva nomo Don Quijote de la Mancha.
Publicado por Jorge en 11:30 No hay comentarios:
dos'o cilindra ladskatolo, precipe por trinkaĵo aŭ manĝaĵo: "Kiam la manĝo estis preta, Tobias alportis dosojn da biero" SJ rakonto Frotvundo, 3a premio en BK de UEA 2007, BA1 [2007]. RIM La vorton registras la jenaj vortaroj: KVE [1927], OA [1957], MG [1958], PBE [1979], NV2 [1988], NG3 [1989], GDE [2003].
Publicado por Jorge en 11:20 No hay comentarios:
driokocel'o insekto simila al akridoj, lokustoj k.a.; oni kredis ĉi specion formortinta antaŭ epokoj kaj konis ĝin nur fosilia, sed lastatempe (en 2000 aŭ 2001) troviĝis ankaŭ vivaj individuoj: "dum mi kontemplas la foton de du driokoceloj" JC (Sat /2004/, p. 61)
Publicado por Jorge en 11:20 No hay comentarios:
drogman'o dragomano, interpretisto (paroltradukisto): "kaj mi ne ekspektis trovi eĉ la fuŝ-anglaĵon de la drogmanoj" L. N. Newell, Bakŝiŝ, skizoj el la vivo de egiptoj [1938], p. 59; RIM la tiulibra glosaro donas alian difinon, poste reprenitan de NG (aldone al la signifo "paroltradukisto, interpretisto"): "gvidisto por turistoj en orientaj landoj"; ĝi tamen ne kongruas kun la etimologia signifo, nek kun tiu de aliaj citaĵoj. Plia ekzemplo: "Waringhien, drogman' de Omar Kajjam!" KK, poemo Dediĉo (ene de la poemserio Kalendaro [1956]) en Dissemitaj floroj de Kálmán Kalocsay [2005], , p. 45. Ankaŭ en NV.
Publicado por Jorge en 11:10 1 comentario:
martes, 26 de diciembre de 2006
ekspekt'i supozi aŭ kredi, ke io okazos: "kaj mi ne ekspektis trovi eĉ la fuŝ-anglaĵon de la drogmanoj" L. N. Newell, Bakŝiŝ, skizoj el la vivo de egiptoj [1938], p. 59.
Publicado por Jorge en 12:10 No hay comentarios:
entropi'o [vastasence] la emo mem al malordo aŭ hazardo de fermita sistemo; ĥaoseco, ĥaosiĝo, ĥaosemo: "Utopio baborde; triborde, Entropio"JC (Sat /2004/, p. 105)
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
esperant'o (aŭ Esperant'o) ALD esperant'ul'o
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
Everest'o koloniisma (kaj do evitinda) nomo de la monto Ĉomolungm'o.
Publicado por Jorge en 11:40 1 comentario:
Etiquetas: 0 evitindaj, e
lunes, 25 de diciembre de 2006
fals'a ALD fals'ul'o persono karakterizata de falseco, t.e. kiu trompocele falsas sian identecon aŭ ŝajnigas esti iu alia (hispane kaj angle: impostor): "La verko ne paktos kun la falsulo Jesuo Kristo"JC ("La sekreta miraklo" [2007?!] de Borges).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
farmak'o ĉia substanco objekto de farmakologio. RIM1 La sama aŭ simila substanco, depende de la uzo kaj kvanto (aŭ dozo) povas esti 1 drogo, 2 farmako (2a kuracilo, medikamento; aŭ 2b narkotilo, t.e. dormigilo) aŭ 3 veneno. Krome, ne ĉiu kuracilo estas substanco aŭ farmako; la samo validas ankaŭ inverse. RIM2 La grekdevena vorto "farmako", latenta jam en "farmakologio" (en kies difino ĉe SPiv ĝi fakte aperas), estas bezonata fakvorto, cetere sufiĉe intenacia por apliki al ĝi la 16an regulon. Ĝin uzas ekzemple MM en sia SOV. Parenca vorto: "farmacio".
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
fengŝu'o nomo de la pseŭdoscienco aŭ arto esplori, konstati kaj klarigi la topografian (mal)bonecon kaj (ne)taŭgecon de loko por konstruado de loĝejoj por homoj aŭ de tombejo por mortintoj (el la ĉina fengshui, siavice el feng [vento] kaj shui [akvo]). RIM En la romano Akv, unua volumo, p. 547, la tradukinto LAŬ difinas fengŝuon, tamen esperantigas ĝin per la kunmeto vento-akvo: "Li petis tranokti en mia domo kaj asertis, ke li lertas pri juĝo de jino-jango kaj vento-akvo". En Interreto oni trovas ankaŭ la formon ventakviko. Kvankam en la angla kaj hispana lingvoj oni emas uzi nuntempe la formojn fengshui aux feng shui, oni ankaŭ tradukas la ideon respektive per geomancy kaj geomancia. Oni tamen ne konfuzu fengŝuon kun la aŭgur-arto geomancio.
Publicado por Jorge en 11:40 No hay comentarios:
fraktal'o fraktoNP2: "ni ludu per fraktaloj"JC (Sat /2004/, p. 63)
Publicado por Jorge en 11:30 No hay comentarios:
franz'i: frandzi (intermeto de dentalo povus embarasi la langon): "Mi volus /.../ nuanci vian sinon kaj vin franzi"JC (Sat /2004/, p.11).
Publicado por Jorge en 11:20 No hay comentarios:
Fuĵi'o Fuĵi-monto, en Japanujo: "Japanino surgrimpis Fuĵion /por renkonti la plej veran sion. / Krom doloraj muskoloj / kaj grupeto da poloj / sur la pinto ŝi trovis nenion." JC [2007] en http://esperantarespubliko.blogspot.com/2007/08/bonvenon-al-la-unua-limeriko.html.
Publicado por Jorge en 11:10 No hay comentarios:
domingo, 24 de diciembre de 2006
Gaja patrino de la Titanoj [NP2 sub Titan'o].
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
sábado, 23 de diciembre de 2006
ĝarden'o ALD ĝarden'ist'o 3 (t.e. ptilonorinko) = pergol'ul'o.
Publicado por Jorge en 12:00 1 comentario:
viernes, 22 de diciembre de 2006
hibakuŝ'o postvivinta viktimo de atombombo aŭ (pro akcidento k.s.) de radioaktiveco (uzita de ŜT en "Nesenditaj leteroj el Japanio" /1990/) : "Novtipa bombo kaj viktim' novtipa / aŭ hibakuŝo [...]"JC ("Datreveno", en "Fonto" n-ro 295 [julio 2005], p. 26).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
jueves, 21 de diciembre de 2006
ĥanon'o eklezia aŭ arta regulo, precepto aŭ modelo (ekz. de idealaj korpaj proporcioj); sekvenda regul(ar)o aŭ tekst(ar)o (en religio, juro, arto ktp). RIM alternativo al la formo kanon'o (2) en Piv kaj NP2. ĥanon'a, laŭ'ĥanon'a rilata aŭ konforma al ĥanono: "Apudis lin du brunverdaj, laŭĥanonaj mantiĉoj"JC (Sul, p. 33).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
Ĥeops'o Keopso, Ĥufu: "Kaj kiel la piramido de Ĥeopso / holmos, dunos"JC (Sat /2004/, p. 109)
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
miércoles, 20 de diciembre de 2006
in'o ALD mal'in'o viro (kontraste kun virino): "la nova kabineto de la registara prezidanto /.../ Zapatero, kiu konsistas el ok inoj kaj ok malinoj"; "Ekzemple, nun en Hispanio du inoj povas edziniĝi kaj du malinoj povas edziĝi" (Itoigawa Miki, en "Hispanaj lingvoj kaj plurala Hispanio", en La Revuo Orienta, n-ro 1018, feb 2006, p. 21/65).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
intifad'o [1990] palestina rezistado kaj ribelo kontraŭ la israelaj okupaciantojJC (Lep, p. 2): "Oni povus paroli ankaŭ pri saharia intifado kontraŭ Maroko"vv. intifad'a: "Sed je tioma horo kaj laŭ decido de la intifada gvidantaro [...]"JC (Lep, p. 5). intifad'i: "Ankaŭ saharianoj intifadis en Ajuno kontraŭ la marokaj okupaciantoj"vv.
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
domingo, 17 de diciembre de 2006
kalentur'o [1970?] furioza deliro, observebla ĉe la maristoj en la tropikaj zonoj, akompanata de vidaj halucinoj kaj de nerezistebla emo ĵeti sin en la maron; ĝin kaŭzas sun- aŭ varmofrapo. RIM aperas en Piv; mankas en NP2. kalentur'a: "Vrakulo kalentura"JC (Sat /2004/, p. 103).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
Kana'o la biblia Kana kaj la (probable samsitua) sudlibana Qānā, okazejo de du masakroj de civiluloj fare de la israela armeo, je 18.4.1996 kaj 30.6.2006.
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
kanon'o (2) (t.e. sekvenda regulo) preferindas formo ne konfuzebla kun kanon'o (1) (t.e. pafilego), ekzemple ĥanon'o.
Publicado por Jorge en 11:40 No hay comentarios:
kantabr'o ano de iama gento loĝinta en la nordo de Hispanujo (iom pli vaste ol inter la nuntempaj Asturio kaj Eŭskujo). kantabr'a rilata al kantabroj; al la historia regiono Kantabrujo; al la geografia regiono inter Galegujo kaj Pireneoj ("la kantabra marbordo"); al la nuna Auxtonoma Komunumo Kantabrujo aŭ Kantabrio (kies loĝantoj nomiĝas kantabrujanoj aŭ kantabrianoj).
Publicado por Jorge en 11:30 No hay comentarios:
kaŭdil'o [1948] (el la hispana caudillo) ĉefo, estro, gvidanto kaj komandanto de militistaro aŭ, pli vastasence, gvidanto, kiel hispana lingva-socia ekvivalento de la germana Führer, itala duce, rumana conducator, laŭ asociado de ideoj kun Francisco Franco, kiu proklamis sin Caudillo de España (Kaŭdilo de Hispanujo): "Ni laŭdu lin kaŭdilon Franco, / venkinton super la hispanoj"KK ("La balado de Franco" [1948], en "Internacia Kulturo 3" [n-ro 1-2], p. 13; citita de JR en "Hispanidaj neologismoj en Esperanto", en "Rikolto"). Antaŭ Franco, la vorto kaŭdilo rilatis al lokaj estroj sen nobela deveno. kaŭdil'ism'o [1993] (el la hispana caudillismo) sistemo de regado surbaze de la despoteco de militaj ĉefoj, ĝenerale en la hispanlingva Latin-Ameriko en kelkaj epokoj: "[...] la origina organizado komunuma de la indiĝenoj ruiniĝis kaŭze de la hispana individuismo, kiu siavice generis nian kaŭdilismon"FD (Tir, p. 184).
Publicado por Jorge en 11:20 No hay comentarios:
kolazion'i /1970?/ (ntr) fari manĝeton inter tagmezo kaj vespero. RIM aperas en Piv; mankas en NP2. kolazion'o tia neĉefa manĝo: "Ili iomete ripozis kaj Sanĉo prenis kolazionon"AM ("Don Kiĥoto eksterlande", en "Donkiĥoto parolas esperanton" /2005/, p. 67).
Publicado por Jorge en 11:00 1 comentario:
koltan'o (el kolumbito-tantalito) mineralo necesa por la fabrikado de poŝtelefonoj, tekokomputiloj ktp; ĝi abundas en Demokratia Respubliko Kongo, okazejo de militoj neklarigeblaj. koltan'a: "nia mondo ferbetona, koltana, ŝtala, vitra" JC (Sat [2004], p. 113).
Publicado por Jorge en 10:50 No hay comentarios:
kontakt'o ALD 3 (parolante pri la kontakto inter poŝtelefono kaj la poŝtelefona reto) kapablo fari aŭ ricevi vokon: "Jes, sed ĉi tie mankas kontakto"; "Tamen sufiĉas paŝi kelkcent metrojn supren laŭ la deklivo, kaj vi havos kontakton" SJ rakonto Frotvundo, 3a premio en BK de UEA 2007, BA1 [2007]. RIM En GDE (sub cobertura) aperas la esprimo: "la poŝtelefono elretiĝis".
Publicado por Jorge en 10:45 No hay comentarios:
Kromanjon'o ALD kromanjon'o (unu) prahomo el Kromanjono: "Kavernaj pensoj de neandertalin' pri kromanjonoj"JC (Sat /2004/, p. 33). kromanjon'in'o tia prahomino. RIM jen formo analoga al boston'o, esperant'o, kelvin'o, madejr'o, madras'o, maraton'o ktp; oni bonvolu rigardi ĝin licenco, aŭ primitivaĵo.
Publicado por Jorge en 10:40 No hay comentarios:
sábado, 16 de diciembre de 2006
lit'o ALD lit'e'n: "iru liten, ne militen!"JC (Ekst /1997/, p. 79; malmodeste mi deklaras min aŭtoro de ĉi esperantigo de fama slogano, citita en NP2 sub "lito", kaj samtempe reklamas nian novelaron).
Publicado por Jorge en 11:50 No hay comentarios:
viernes, 15 de diciembre de 2006
makgufin'o (en filmo, romano, ktp) rakont-arta preteksto, dekomenca elemento de la intrigo, arbitre elektita por startigi ĝin altirante la atenton de la rolulo(j) kaj de la publiko; la koncepton formulis la brita reĝisoro Alfred Hitchcock, majstro de suspenso: "Pliaj kanajloj venos por nin regi / per avataraj makgufinoj"JC (Sat [2004], p. 109).
Publicado por Jorge en 12:00 No hay comentarios:
Entradas más recientes Entradas antiguas Página principal
Suscribirse a: Entradas (Atom)