eo eo eo eo eo eo eo es eo eo eo eo da eo eo hbs_lat fr fr en eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo
Redaktado de Vato (mezurunuo) - Vikipedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Averto: vi ne estas ensalutinta. Via IP-adreso enregistriĝos en la redakta historio de tiu ĉi paĝo. Se vi ensalutas aŭ kreas konton, viaj redaktoj estos atribuitaj al via uzantnomo, kune kun aliaj bonaĵoj.
Kontrolo kontraŭ spamo. Ne entajpu ion ajn!
{{apartigila paĝo|Vato}} '''Vato''' (simbolo '''W''') estas, en la [[Sistemo Internacia de Unuoj]], la mezurunuo de [[povumo]], tio estas la rapido de konsumado, produktado aŭ transformado de [[energio]]. Unu vato egalas al 1 [[ĵulo]] en sekundo (1 J/s); per bazaj unuoj, tio estas 1 kg·m 2 ·s −3 ; per elektraj mezurunuoj, tio estas 1 [[Volto|volt]]-[[ampero]] (1 V·A). La mezurunuo vato estis oficiale agnoskita dum la Dua Kongreso de la [[Brita Asocio por Scienco]] en [[1889]]. La 11-a [[Konferenco Ĝenerala pri Pezoj kaj Mezuroj]], okazinta en [[1960]], inkluzivis ĝin en la tiam kreatan [[Sistemo Internacia de Unuoj|Sistemon Internacian de Unuoj]]. == Historio de vato == La nomo ''vato'' estas donita honore al la [[Skotio|skota]] [[inĝeniero]] [[James Watt]], la inventinto de vapormotoro. La termino uzata en Esperanto iom ŝanceliĝis. En la ''[[Plena Ilustrita Vortaro]]'' de [[1970]] la vorto havis duoblan t-on ("vatto"), kaj estis krome menciita la alternativa termino "ŭato"; evidente oni sentis bezonon diferencigi de la [[Fundamento|fundamenta]] [[homonimo]], kiu signifas kombitan [[kotono]]n. En la ''Plena Ilustrita Vortaro'' de [[2002]], tamen, restas nur la terminoj "vato" kaj (malrekomendata) "ŭato". == Dekoblaj kaj dekonaj unuoj == {{dekoblaj kaj dekonaj mezurunuoj |mezurunuo = vato |simbolo = W }} Vato estas sufiĉe malgranda povumo: tradicia elektra lumilo kun arda drato ([[inkandeska lampo]]) uzas kelkdek vatojn, kaj varmigiloj (hejmaj hejtiloj, fornoj, elektraj kuirpotoj) povas konsumi mil aŭ kelkmil vatojn. Tipa povumo de negranda personaŭto estas ĉirkaŭ 100 kilovatoj. Pro tio, en nia ĉiutaga ĉirkaŭaĵo ankaŭ oftas pli grandaj mezurunuoj, kiujn markas [[SI-prefikso]]. Ekzemple, kilovato (kW) estas egala al mil vatoj, dum megavatoj (MW, miliono da vatoj) kaj gigavatoj (GW, miliardo da vatoj) estas bezonataj por grandaj teknikaj instalaĵoj. La grandon de elektrocentraloj oni kutime esprimas per megavatoj: ekzemple la plej granda [[nuklea centralo]] (unu [[reaktoro]]) nun konstruata havos povumon de ĉirkaŭ 1600 megavatoj, dum la plej granda jam funkcianta [[akvoenergia centralo]] donas elektron je pli ol 10 000 megavatoj (tio estas, pli ol 10 gigavatoj). La tutmonda rapido de energi-konsumado estis en [[2005]] proksimume 15 TW (teravatoj, milionoj da milionoj da vatoj). En kelkaj fakoj de scienco kaj tekniko, kutime uzatas ankaŭ povumoj pli malgrandaj ol unu vato: * Tipa [[lasero|lasera]] elmontrilo proksimume kvin milivatojn da lumpovumo; aŭd-helpiloj por malaŭdkapabluloj bezonas iom malpli ol unu milivaton por funkcii. * Kadre de [[medicino]], en la fako de aparatoj uzataj por [[elektroencefalografio]] kaj [[elektrokardiografio]] kutime uzatas mikrovatoj. Tiaj povumoj ankaŭ uzatas en pluraj sciencaj kaj inĝenieraj aparatoj, ekzemple radar-riceviloj. * [[Kvadrata metro]] da tersurfaco ricevas averaĝe nanovaton da povumo el ĉiu stelo havanta [[videbla magnitudo|videblan magnitudon]] +3,5. * Pikovatoj estas uzataj en [[radioastronomio]]. {{-}} {{Mezurunuoj de SI}} [[Kategorio:Mezurunuoj de SI]]
Konservante, vi konsentas senlime doni vian kontribuon laŭ la Permesilo Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kaj la GFDL.
Vi konsentas esti agnoskata de reuzantoj almenaŭ per ligilo aŭ URL al la paĝo kontribuita. Vidu la Rajtojn de Uzado por detaloj.
Nuligi Helpo pri redaktado (malfermiĝas en nova fenestro)
Specialaj Signoj: Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŝ ŝ Ŭ ŭ Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū · ß · Ð ð Þ þ · ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ ·
Æ æ Œ œ · ÿ Ÿ · – — • ’ | … ~ ° «» ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ⁰ ½ nedisegebla spaco :    ·
Vikisintakso: ligiloj [] [[]] komento :   ŝablono : {{}} {{#if:|1|0}} parametro {{{}}}
defaŭlta ordigŝlosilo {{DEFAŬLTORDIGO:}} [[Kategorio:]] {{PAGENAME}}
[[Dosiero:]] [[Media:]] #ALIDIREKTU[[]] · [[Commons:]] [[m:]] [[n:]] [[q:]] [[s:]] [[Wikt:]]
·    ·    ·    ·
Vikidatumoj entities used in this page
Ŝablonoj uzitaj sur ĉi tiu paĝo:
Ŝablono:Dekoblaj kaj dekonaj mezurunuoj (redakti)
Ŝablono:Mezurunuoj de SI (redakti)
Ŝablono:Navigilo2 (vidi fontkodon) (protektita)
Ŝablono:Tnavbar (vidi fontkodon) (duon-protektita)
Informoj pri la paĝo
Regularo pri respekto de la privateco