eo eo eo eo eo eo eo pt eo sl es eo hbs_lat eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo lt pt eo es es eo io eo it it it de it eo es eo it pt hbs_lat en eo en it en fr fr eo fr eo de fr en fr de de eo en en fr fr ca es pl fr en de et hu fr en en de fi fi en en en de en eo eu eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo nn eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr fi eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ar az ru bn hbs_lat ca hbs_lat vi cy da de fr en es et fa fi fr fy gd he hi tl hu it id es is it ja jv ka kk km ta ko it nl lv en ml be mr ms mzn ceb nl nb nb fr pa pl pnb pt ro vi ru jbo en hbs_lat si en sk sl sq hbs_lat sv ta te th ceb tr fy ur uz vi he zh fr zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
La titolo havas ankaŭ aliajn signifojn, por vidi ilin bonvolu rigardi la apartigilan paĝon: Arkitekturisto (apartigilo)
Arkitekto[1][2][3][4], arkitekturisto[5][3], arĥitekto[4]) estas persono kiu profesie projektas konstruaĵojn kaj okupiĝas pri la teknika, scienca, funkcia kaj realiga planado de konstruaĵoj ĉiaspecaj. La baza kompetenteco de la arkitekto estas la - super konstruado leviĝanta - kreado de arkitekturo.
En antaŭaj tempoj la arkitektoj havis alian titolon: mastro de konstruado. Ili ricevis tre tradician ĝeneralan edukon. Laŭ malsamaj historiaj epokoj la konstrumastroj devenis de diversaj klasoj kaj medioj. Ekzemple, dum la romia epoko, la konstrumastroj ofte estis armeaj inĝenieroj kaj en la mezepoko la monaĥoj ludis tiun rolon. Ekde la renesanco venis la artistoj, la skulptistoj kaj la sciencistoj.
Ekde la 19-a jarcento, pro la disvolviĝo de la ekonomio kaj tekniko dum la industriiĝo, la profesio arkitekturisto fariĝis aparta akademia disciplino. Ekestis enorma antaŭeniĝo en la konstruteknologio kaj novspecaj taskoj (apartamentoj, lernejoj, ...) kaŭzis ke duonprofesiaj konstrumastroj ne plu kapablis regi la tutan konstruprocezon. Tiam ekestis lernejoj kaj akademioj por arkitektoj. La komplekseco daŭre kreskadas kaj dum la 20-a jarcento ekestis specialiĝo en diversajn fakdisciplinojn, inter alie urboplanado, pejzaĝo-arkitekturo, arkitekto de interno, konstrufiziko, kaj tiel plu.
Arkitekto ricevas taskon por projekti konstruaĵon. La taskodonanto povas esti unuopulo aŭ ampleksa organizaĵo. Iom da ekzemploj de eblaj taskodonantoj: privatulo, iu loĝej-organizanto, urbestraro, asocio, fondaĵo aŭ eklezio, estraro de fabriko aŭ entrepreno, registara instanco kaj tiel plu.
La arkitekto post ricevi taskon faras la antaŭprojekton por pludiskuti ĝin kun la investistoj. La arkitekto faras ankaŭ la antaŭkalkuladon de la kostoj. Se la investistoj konsentas, la projekto estas plu ellaborata. Post tiu ĉi fazo, la arkitekto kontaktas entreprenistoj por fari oferton pri la kostoj de la konstruado.
Foje iu instanco petas al diversaj arkitektoj fari skizan projekton. Poste komisiono de la instanco elektas la plej taŭgan ensendaĵon (ofte la ensendaĵo devas esti anonima). La elektito poste ricevas la konkretan taskon.
Alia ebleco estas entreprenisto kiu posedas konstru-areon. Tiu donas taskon al la arkitekto por fari la projekton kaj poste mem konstruas.
Arkitekto respondecas pri la formo, interna divido, konstruado, elektoj de la koloro kaj materialoj, ĉio laŭ la financaj eblecoj kaj la estetikaj deziroj de la taskodonanto.
Desegnado[redakti | redakti fonton]
Depende de la grandeco de la ofico, la arkitekto mem faras la skizon kaj antaŭprojekton aŭ transdonas la taskon al siaj kunlaborantoj. Ĝis preskaŭ la lasta jardeko de la 20-a jarcento, ĉiu desegnado okazis per plumo aŭ krajono, papero, liniilo kaj sur desegnotablo. Poste pli kaj pli oni enkondukis komputilojn kun specialigitaj programoj por projektado.
Gravaj arkitektoj[redakti | redakti fonton]
Antikvaj[redakti | redakti fonton]
15a jarcento[redakti | redakti fonton]
16a jarcento[redakti | redakti fonton]
Antonio da Sangallo la Plijuna
17a jarcento[redakti | redakti fonton]
18a jarcento[redakti | redakti fonton]
19a jarcento[redakti | redakti fonton]
20a jarcento[redakti | redakti fonton]
Mies van der Rohe
Skidmore, Owings & Merrill
Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]
Referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ Nova PIV, paĝo 110
↑ En "Großes Wörterbuch Deutsch-Esperanto", de Erich-Dieter Krause, paĝo 99, kapvorto "Architekt"
↑ 3,0 3,1 En "Großes Wörterbuch Esperanto-Deutsch", de Erich-Dieter Krause, paĝo 54
↑ 4,0 4,1 En "ЭcпepaHTo-pycckий cлoBapb", de E.A. Bokarjev, paĝoj 59 kaj 60
↑ Kiel dua traduko en P. Christaller: Deutsch-Esperanto Wörterbuch, 1923, paĝo 38, kapvorto "Architekt"
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
http://www.aia.org Usona instituto de arkitekturistoj
http://www.architecture.com.au Reĝa aŭstralia instituto de arkitekturistoj
http://www.raic.org Reĝa instituto de arkitekturistoj en Kanado
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 22:53, 30 jul. 2016.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj