eo lt eo eo eo pt eo eo eo eo eo eo en eo eo de de en en eo en eo de en eo eo eo eo eo lt eo eo eo eo de es eo eo eo eo eo sv ur eo eo eo eo es eo eo eo eo eo eo eo eo tr nl eo eo it eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo eo ar arz az bg br ca hbs_lat cy da de el en es et eu fa fi fr lt he hbs_lat hu hy id is it ja ko lt lv en en nl nb nb pl pt ro ru hbs_lat en sk sl hbs_lat sv tr oc fy ur vi zh eo eo eo eo eo eo eo eo eo
El Vikipedio, la libera enciklopedio
Bananrespublikoj estas landoj, en kiuj regas korupto kaj subaĉeto resp. kaj en ĝenerale ŝtata despotismo aŭ al kiuj oni riproĉas ĉi tiujn ecojn.
1 Historio de la nocio
Komence oni nomis nure tiajn landojn, kiuj nur aŭ ĉefe eksportis resp. produktis bananojn. La nocio devenas je tio ĉefe sur la centramerikaj ŝtatoj kiel ekzemple Gvatemalo, Honduro, Nikaragvo aŭ Panamo, kies politikon kaj ŝtatajn aktivecojn dum jardekoj destinis la influo de la grandaj fruktoeksportaj firmaoj United Fruit Company (Chiquita)[1] kaj Standard Fruit Company (Dole). La ekonomia potenco de ĉi tiuj usonaj entreprenoj estis ege pli granda ol la politika potenco de la registaroj aŭ eĉ de la popoloj de ĉi tiuj landoj. Antaŭa usona publikrilata konsilisto, Edward L. Bernays, estis i. a. kompetenta por la publikrilata laboro de United Fruit.
La nocio bananrespubliko devenas supozeble de la usona verkisto O. Henry (fakte William Sydney Porter). En novelo aperinta en 1904, Cabbages and Kings, tekstas ja alude al Honduro: „At that time we had a treaty with about every foreign country except Belgium and that banana republic, Anchuria.“
Nuntempe oni uzas la nocion bananrespubliko malestime por landoj (ofte el la tiel nomata tria mondo), en kiuj la uzo de influo fare de eksterlandaj entreprenoj antaŭenigas korupton, krimon, mafiajn aktivecojn, nepotismon, personan pliriĉiĝon je ŝtataj kostoj kaj dubindajn voĉdonojn.
Literaturo[redakti | redakti fonton]
Susan Arndt kaj Antje Hornscheidt (Hg.): Afrika und die deutsche Sprache. Ein kritisches Nachschlagewerk. ISBN 3-89771-424-8
Susan Arndt (Hg.): AfrikaBilder. Studien zu Rassismus in Deutschland. ISBN 3-89771-407-8
Thomas H. Holloway, Professor of Latin American History, 324 McGraw Hall, Cornell University, Ithaca, NY 14853-4601 E-Mail thh1@cornell.edu http://lanic.utexas.edu/la/region/news/arc/lasnet/1996/0367.html
Cabbages and Kings, Gutenberg-Projekt, http://www.gutenberg.org/etext/2777
Dokumentaĵoj[redakti | redakti fonton]
Adam Curtis: The Century of the Self
Referencoj[redakti | redakti fonton]
↑ Stephen Schlesinger, Stephen Kinzer: Bananen-Krieg – CIA-Putsch in Guatemala, Ernst Kabel Verlag GmbH, Hamburgo 1984, ISBN 3-921909-52-X.
Paĝoj kiuj uzas ISBNajn magiajn ligilojn
Informoj pri la paĝo
Citi ĉi tiun artikolon
Ĉi tiu paĝo estis lastafoje redaktita je 06:10, 23 dec. 2015.
La teksto disponeblas laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 3.0 Neadaptita; eble aldonaj kondiĉoj aplikeblas. Vidu la uzkondiĉojn por detaloj.
Regularo pri respekto de la privateco
Vidigo por porteblaj aparatoj