en af en en af en nl nl nl nb nl af nl nl de en af af af en nl nl fr en nl nl nl nl af af af nl nl af nl nl nl en fi af en nl nl af af nl af nl fr nl af fr nl nl en nl fr nl nl af nl nl af nl nl nl nl nds en nl af nl af nl nl nl fr nl af af nl nl af af nl af af nl nl af af af nl af nl nl pt nl nl af nl nl nl nl de da af nl af af nl nl af af af nl af af nl af nl nl af nl nl nl en en da fy en en da nl nl nl nl af nl nl de en en af nl af af nl nl nl nb af nl fr nl af nl af nl nl nds af nl nl af nl en nl af fy af af fr nl nl nl af nl nl nl da af nl nl nl nl af af nl nl af en nl nl af fr nl nl af af af nl nl nl af af nl af af af nl af nl nl fr nl en en en af af af af af af af af af af af af af af af af af af nl af af af af af af af af af en af en en af en af en
Ons Boere Se Trotse Geskiedenis
Boere Stories, Staaltjies en Kommando's
Stories en Staaltjies::Generale Kommandante::Vroeër geskiedenis.::Rebelle Leiers in hul stryd.::Veldkornette, Kommandante, Kommando's::Algemene Boere Foto's::Website Builder
1 - Smuts met sambok afgeransel
2 - Ooggetuie-verslag van luitenant Liebenberg
3 - Vrystater gee Kakie-offisier kopskoot
4 - "Te wit" brood laat Engelse op vlug slaan.
5 - Boervrou hou op sing toe sy hoor
6 - Kosie Boereoorlog se Dirkie Uys
7 - Seun met patroon geïntimideer.
8 - Thomas Dreyer se hartseer einde.....
9 - Briewe in gebroke Nederlands vertel
10 - Seun van 12 sneuwel vir volk en vaderland.
11 - Misdaad teen ons voorouers die Boere.
12 - Kinders in kamp hospitaal slaap op die vloer
13 - "Tommies" was gewone, tipiese Britse soldate
14 - Vrou beleef 'benoudheid' van Boereoorlog
15 - Soldate laat spoor van verwoesting na.
16 - Gulsige soldate los verrassing vir Boervroue.
17 - Dié hansperd was 'n turksvy vir die Kakies.
18 - Boerevroue in oorlog onthul wandade.
19 - Ma en dogter hartroerend herenig op vlugtog.
20 - Guerrilla-aanvoerder se heldedaad eeu gelede
21 - Weke in vuil perdetrok.
22 - Boervroue kon hulle nie sommer onderkry.
23 - Springfontein 'n depot Vrouemonument.
24 - Luistervink kom sy moses in kamp teë.
25 - Vlootbrigade neem nie deel aan besetting.
26 - Tommie skiet verpleegster in hospitaal.
27 - Boer geweerloos is, maak hy 'n plan.
28 - "Wildehond" wou Tommie-trein gaan vang.
29 - Maagkoors trek soldate plat in Bloemfontein.
30 - Boere vlug ondanks rivier wat sterk afkom.
31 - Cornelis is vergruis deur 114 koeëls.
32 - Hanskakies skrik groot vir stoute hanslam.
33 - Seun van 12 sneuwel vir volk en vaderland.
34 - Bushveld Carbineers was moordenaars.
35 - Adellikes sterf onder die Boere Kommando.
36 - Koningin het tot die einde omgegee.
37 - Vyf Vuurvreters in die ABO.
38 - Geskiet 4 dae ná hy gevang is.
39 - Vroue, kinders beleef vele ontberings.
40 - Mens , dier was slagoffers tydens die oorlog.
41 - Indiër-Moslem het genl. Koos de la Rey.
43 - Stemme uit die konsentrasie kamp.
44 - Kakies was maar bang vir die van Scheepers.
45 - Britte en Boere.
46 - Hansie-Veldkornet skiet eerste.
47 - Veldkornet en Slag van die Sprinkane.
48 - De Wet se sambok klap by burgers.
49 - Kakies moes toe sommer skottelgoed ook was.
50 - Die ridderlike De la Rey.
51 - Verbleikte bene het 'muur hoogte' gelê.
52 - Vrou hou dagboek van gebeure.
53 - Verhale van hartseer en humor oor oorlog.
54 - Strafmaatreël het vernietiging proses geword.
55 - Vroue buite kampe kry min aandag.
56 - Historici ont-mitologiseer.
57 - Onverskrokke Boer skiet 6 Kakies dood.
59 - Vyf grafte van verraaiers.
60 - Het u byvoorbeeld geweet dat.
61 -Die man wat Kitchener se dood veroorsaak het.
62 - Frederich Johannes (Fred) Kirstein.
63 - Rebel Hendrik Johan Veenstra.
64 - Die soet en suur van gevangeskap op Bermuda.
65 - Teregstellings van rebelle was doeltreffende.
66 - Tafel was gedek vir Boere wraak, volskaal.
68 - Skotse predikant veg aan Boerekant.
69 - Kom haal my om my dood te maak.
70 - Boereoorlog boeke in WW2 verban.
71 - "Die Leeu van Wes-Transvaal"
72 - Tannie in die kamp maar moeilik.
73 - Dapper Boere weier om inligting te verklap.
74 - Pa sterf kort nadat seuntjie gebore is.
75 - Ja-die Kakies was gaaf met vol verleiding.
76 - Brandfort lewer ook komiese voorval op.
77 - Brandfort se `moordkamp' eis sy tol.
78 - Rookgoed sal 'n penkop sy lewe waag
79 - Dapper 4-jarige gaan saam op kommando.
80 - Geskiet was soos einde van die wêreld.
81 - Pa en seun tronk toe oor hulp aan Boere.
82 - Richter het nooit geweifel om De Wet.
83 - Boer slaan goed munt uit honger Kakies.
84 - Drie dapper Boere uitoorlê die Engelse.
85 - Boervrou waarsku soldate en het die Britse.
86 - Drie vroue blaas stilletjies 'n ammunisie-wa.
87 - Boere spring met perde oor Tommies.
88 - 'n Koeël op dié dag `nie vir Boer bestem nie.
89 - Vaderlandsliefde het uit die seun se hele.
90 - Politieke gevangenes vrygelaat .
91 - My Gideonsbende het' Só lank wou M.T. S
92 - Penkoppe staan hul man.
93 - President van VSA het Boere bewonder.
94 - Dapper Franse generaal sterf vir die Boere.
95 - Kamp van smarte koue en honger, Norvalspont.
97 - Vrou deel herinneringe van oorlog.
98 - Brief van veroordeelde kryger.
99 - Burger Gotlieb Frederich van der Walt.
100 - Britte klap hande vir dapper Boer.
101 - Nog 'n Vryheidsoorlog-storie.
102 - Kmdt. GJ Scheepers, veldtelegrafis.
103 - De Wet genooi vir koffie ná oorname.
104 - Mafeking, Churchill se tante en 'n duif.
105 - Dié `bloed' ruik toe anders.
106 - Kinders buit lord Kitchener se gemakstoel.
107 - Huweliksliefde, wat oorlog nie kon blus nie.
108 - Ou burger maak plan om by sy jong vroutjie.
109 - Die Kakie ontmoet die `Antichris'.
110 - Boer bid dat God neutraal bly.
111 - Stroopblik vol goue ponde bly ongeskonde.
112 - Kaapse Rebel wat die verste suid gesterf.
113 - `Legende van die Blomme' en droster-Tommie.
114 - Boervrou gryp verraaier aan sy rooi baard.
115 - Met brandende rolbosse jaag Boere dwarsdeur.
116 - Ouma is weg kamp toe sonder haar Fransie.
117 - Engelse bitter oor turksvye.
118 - Lywige Boere-veldkornet rus op bulsak.
119 - Kakie val varkie dood toe Boeremeisie.
120 - Boerseun ontsnap waaghalsig.
121 - Sybrand se kaiings was toe eintlik torre.
122 - Speletjie was doring in vlees vir Kakies.
123 - Joodjie wou toe sommer Boer se klip koop.
124 - Staaltjie: Ou Wolf.
125 - Snaakse `swart room' vir Boere Nightingale'.
126 - Nie alle Boere was helde in oorlog.
127 - Long Tom ernstig beskadig.
128 - Boer ontsnap van St. Helena in krat.
129 - Krygsgevangenes op St. Helena.
130 - Teregstelling 'wreed en weersinwekkend'
131 - Bloedige geveg by Talana.
132 - Januarie 1900: Toekomstige wêreld leiers.
133 - Uit Henning Viljoen se dagboek.
134 - Chaos heers toe Boere Britte aanval.
135 - Lootjie bepaal lot.
136 - Jacob Louis van Deventer.
137 - John Daniel Kestell.
138 - Die padwoede van oom Paul.
139 - Nicolaas Christiaan (Klasie) Havenga.
140 - Ons doen dan soveel vir u en die Staat.
141 - “Hoe kan dit Boere wees wat dit gedoen het?
142 - Kwilt wys Boere was ‘g’n vertraag’.
143 - Boeremeisie se verstommende verhaal vertel.
144 - Ryswater ná kleilat-gooiery.
145 - Boervrou tem wrede assistent-kampkommandant.
146 - Seef die onstuitbare.
147 - Helde met hoewe.
148 - Vroue en kinders vlug in bittere koue.
149 - Lojaliteit teenoor koning nie deur hopies.
150 - Boere leiers Vrede van Vereeniging.
151 - Met Kapkar en Twee Koeie Dorp toe.
152 - Boere wou toe niks weet van sy x-strale.
153 - Generaal oor belediging van Australiërs.
154 - Vroue se wedervaringe in oorlog gryp aan.
155 - De La Rey: ’n Krygsheld.
156 - Amerikaner ewig spyt oor sy Boerenooi.
157 - Staaltjie uit die Tweede Boere Oorlog.
158 - Leed van gevangenskap.
159 - Van verruklike piekniekplek tot ’n haglike.
160 - Slaan hom Theron.
161 - Churchill by Dewetsdorp byna dood.
162 - Die verhoor van S.G. Vilonel.
163 - Vrouestryd in oorlogtyd.
164 - Waaghalsige Boer gefusilleer wat Roberts.
165 - Ontberinge in kampe eerstehands onthul.
166 - Britte `soos sardientjies in massagraf'.
167 - My ouma en die Kakie.
168 - Tibbie eerste krygsgevange presidentsvrou.
169 - Petrus Steyn ook eie generaal.
170 - Dr. White se pille het `kwale' gou genees.
171 - Volksdigter besoek sy siek vrou.
172 - Britse offisier opgespoor wat haar verkrag.
173 - Alleenvegter' was een van helde in oorlog.
174 - Broeklose oom Varkie verrig `heldedaad'.
175 - Bergh se kommando vermink seun.
176 - Vrouestryd in oorlogtyd.
177 - Waaghalsige Boer ontsnap.
178 - Vreugde en smart toe families ná oorlog.
179 - Wonderwerke het Boere ná oorlog weer.
180 - Ma en dogter hartroerend herenig op vlugtog.
181 - Harmansdrup toe enigste wat wegkom.
182 - Boervroue se agterdog, met kampdokters.
183 - Verbleikte bene het `muurhoogte' gelê.
184 - Dapper penkop veg ondanks liggaamsgebrek.
185 - Sarel Cilliers gryp nog ’n gelofte aan.
186 - Olof Bergh was 'n baie gehate man.
187 - Jag en gewere: Handwapens in die Oorlog.
188 - Engelsman deur tent gestamp.
189 - Smous-spioen se saal het 'n ver pad geloop.
190 - Sarie Marais se graf ontdek.
191 - Swaarste om alles te verloor.
192 - Rooi Bul hou Churchill formeel aan.
193 - Vat so, broers! Fransman ontnugter.
194 - Seun van 12 sneuwel vir volk en vaderland.
195 - Carel van Heerden in die fleur van sy lewe.
196 - Engelse sien pot seep aan as pap.
197 - Doodskismakers in die konsentrasiekamp.
198 - Helena Catharina du Plessis se verhaal.
199 - Breaker Morant 'n skurk tydens die ABO.
200 - Die rekords van 65.000 soldate wat gedood,
201 - Danie Theron skuldig bevind van aanranding.
202 - Generaal Manie Maritz sy ware motief.
203 - Susie Terblanche (geb. Weideman) skryf:
204 - Die laaste dae van Boere-regter Hendrik .
205 - ‘n Klomp decent Boere en verbaasde kakies...
206 - Poskoetshalte aan die Karoo se Bloedrivier.
207 - Hoe het Duncan gesterf?
208 - Vuil skottelgoedwater red seuntjie se lewe.
209 - Vrou se oupa bring `redding'.
210 - Kotie en Lammie ná ABO herenig.
Die soet en suur van gevangeskap op Bermuda en die vreugde van vrede.
Ná 'n lang treinreis uit die Noordoos-Kaap het die 36 rebelle gevangenes van die kommando's van Kommandante Hans Lötter en Van Reenen in Durban aangekom. By hulle was Christiaan en Andries Kruger van Klipfontein, Venterstad.
Hulle is na die SS Montrose geneem. Toe kommandant Dirk van Deventer van die ZAR, een van die krygsgevangenes aan boord, die 36 geboeid sien, het hy vir die kaptein gesê hy waarborg persoonlik dat die manne hulle sal gedra. Die boeie is losgemaak en hulle is nie opgesluit in selle wat vir hulle ingerig is nie. Die rebelle het dit baie waardeer.
'n Masel-epidemie het op die skip uitgebreek waaraan 23 krygsgevangenes gesterf het. Hulle het ook geweldig las gehad van luise. Vier dae nadat hulle uit Durban vertrek het, het hulle in Kaapstad aangekom, maar hulle mag nie op die dek verskyn het nie. Hulle vaar toe verby die Kaap Verdiese Eilande waar hulle naby Britse oorlogskepe vasgemeer het. Toe 'n orkes op een van die skepe Home Sweet home speel, het menige krygsgevangene trane afgevee.
Dit was 'n sonnige Sondagmiddag toe die Montrose op 13 September 1901 ná 27 dae met 932 krygsgevangenes aan boord vasmeer. Nadat die krygsgevangenes op Morgan-eiland afgelaai is, is die rebelle weer geboei. Die boeie is net afgehaal wanneer hulle moes werk. Ná agt dae is hulle na die tronk op St. George-eiland gebring, waar hulle kans gekry het om hulle in die badkamer te was en te ontluis. Daarna het hulle skoon klere gekry.
Gevangenes is verbied om te lag of met mekaar te praat. 'n Dag nadat hulle in die tronk aangekom het, is aan elke gevangene tou gegee om te pluis. As die werk nie klaar was nie, is die volgende dag se kos verminder.
Die eerste twee weke was die bewaarders nie te streng oor hoeveel werk gedoen is nie, maar daarna is dié wie se werk nie klaargekom het nie, gestraf. Ná twee weke op St. George is Christiaan alleen in 'n sel geplaas totdat hulle na Hawkins-eiland oorgeplaas is.
Ds. J.R. Albertyn het Dinsdae godsdiens gehou. Dit was vir die gevangenes 'n aandoenlike ervaring. Terwyl Albertyn buite gestaan het, moes die gevangenes agter doringdraad onder die afdak staan.
Albertyn het by die rebelle die adresse van hul familielede in Suid-Afrika gekry en self briewe aan die mense tuis geskryf om hulle in te lig hoe dit met die gevangenes gaan. As hy antwoord ontvang het, het hy dit in sy boodskap ingewerk. Hoe hy alles onthou het, was vir die gevangenes 'n raaisel.
Eendag het die sipier Christiaan berispe omdat sy tou nie fyn genoeg gepluis was nie. Hy het die volgende dag net water en brood gekry. Nog 'n gevangene het dieselfde straf gekry en is saam met Christiaan opgesluit. Toe kon Christiaan nuus van Andries en ander gevangenes kry. Die 36 rebelle was vier maande op St. George-eiland voordat hulle na Hawkins-eiland oorgeplaas is. In dié kamp was reeds 200 ander rebelle wat ná die 36 gevang is. Hulle het waarskynlik op 20 Desember 1901 met die Harlech Castle daar aangekom.
Die 36 verneem toe die nuus van die nederlaag van Lötter se kommando by Paardefontein in die Tandjiesberg toe die 9th Lancers van kol. Harry Scobell hulle verras het. Lötter en Willie Kruger, wat goed aan Christiaan en Andries bekend was, is in Oktober 1901 tereggestel.
Sedert hul aankoms op Hawkins-eiland moes die gevangenes in spanne handearbeid doen. Elke span is deur drie Britse soldate opgepas. Die eerste oggend het sers. Dick Lawson sy groep bymekaar geroep op 'n plek waar ander hulle nie kon sien nie. Hy het gesê die drie bewaarders wil nie hê die gevangenes moet hulle doodwerk nie, maar hulle moet in hul pasoppens wees vir die offisiere.
Die gevangenes het van die wagte byname soos Witsnor en Ponie gegee. Van die wagte by van die ander groepe het nie so goed met die gevangenes gewerk nie. Een, met die van Bull, en 'n ander, bekend as Hansduiwel, het volgens Christiaan sleg met die gevangenes gewerk. Ds. A.J. van Blerk skryf in Op die Bermudas beland sommige wagte het die gevangenes só met swaar werk gedryf dat dit breuk operasies en hospitaalbehandeling tot gevolg gehad het. Teen die einde van 1902 kon van die kolonialers nie meer dwangarbeid doen nie.
Daar was darem ook tyd vir grappe. Christiaan vertel hy en Albert van Heerden het op 'n dag naby mekaar gewerk toe hy opmerk dat Albert sy kruiwa baie swaar laai. Op Christiaan se vraag waarom hy dit doen, sê Albert hy wil sien hoe sterk die kruiwa is. Baie gou was die kruiwa se as af. Christiaan het dieselfde met syne gedoen. Toe die ander hul voorbeeld volg, was die 11 beskikbare kruiwaens se asse ook spoedig af.
Die wag beveel hulle toe maar om die stukkende kruiwaens terug te neem na die pakhuis.
Op 'n dag het 'n skip 100 vate sement daar aangebring. Die rebelle moes dit aflaai en teen 'n steilte uitrol. Toe sowat 30 vate teen mekaar in 'n ry was, los die voorste gevangenes hul vate. Die ander het geen keuse gehad as om ook te laat gaan nie en so het 30 vate sement in die see beland. Die Kakies het geraas, maar kon niks doen nie. Die res van die aflaai proses het goed verloop, behalwe dat een vat in die water opgaartenk geval het. Weer is met hulle geraas en Vosloo, die grapmaker, sê toe dis die rebelle se manier om die Kakies vir die werk te laat betaal.
Op 1 Junie 1902 kon die rebelle gevangenes hoor hoe die krygsgevangenes aan die anderkant van die eiland hoera skree en volksliedere sing. Die aand toe die sersant (bekend as Goormaag) aankondig dat vrede aangebreek het, het die gevangenes dadelik met die volkslied weggeval. Die sersant en sy gevolg is woedend daar weg. Die volgende oggend het die sersant, dié keer gewapen, aan die gevangenes gesê dat hoewel dit vrede is, hulle nie vry is nie en wanordelikheid soos dié van die vorige aand nie geduld sal word nie.
Hulle het weer die volkslied gesing, maar is nie gestraf nie. Hulle het tog gehoop dat die republieke hul onafhanklikheid sou behou, maar briewe uit Afrika het bevestig dat die oorlog verloor is.
Eendag het die sersant kom vra of daar nie messelaars onder die gevangenes is nie - die begraafplaas van die krygsgevangenes moes netjies gemaak word. Christiaan en Andries van Zyl bied hulself toe aan al het hulle nog nie vantevore messelwerk gedoen nie. Hulle kry toe 26 helpers.
Elke graf het bestaan uit 'n voetstuk met 'n steen van gesaagde koraalsteen waarop die oorledene se naam aangebring is. Die graveerder was Rooi Faan van der Merwe. 'n Muur is om die begraafplaas gebou en 'n gedenknaald op 'n voetstuk opgerig waarop die name van die gestorwe krygsgevangenes aangebring is. Daar was 35 grafte.
Intussen is begin om van die krygsgevangenes te repatrieer. Die onversoenbares was vir die owerheid 'n probleem. Hulle het die aflegging van die eed van getrouheid aan Brittanje deur ander gevangenes kalkoen eet genoem en dié wat die eed afgelê het, is die blinkes genoem omdat hul broeke blink gesit was op die klippe soos hulle gewag het vir 'n skip om hulle te kom oplaai. Toe 'n brief van genls. Louis Botha en Koos de la Rey deur lt.kol. A.R. Liscombe aan die krygsgevangenes voorgelees is, is die leser met dawerende gelag begroet.
Goewerneur Geary kon ook nie beter vaar nie.
Later het die rebelle op Hawkins-eiland tog besluit om 'n versoek tot die Britse koning, Edward VIII, te rig om hulle met sy kroning op 9 November 1902 vry te laat. Hulle het hul versoekskrif aan Geary gegee, wat dit aan die betrokke owerhede gestuur het. Spoedig het die antwoord gekom: 'n Kommissie sou aangestel word om die saak te ondersoek. Die verslag het gelui dat die straf van die rebelle verander sou word na drie jaar gevangenisstraf, wat bereken sou word van die dag dat hulle gevange geneem is. Hulle sou ook so gou moontlik teruggestuur word na Suid-Afrika waar die regering moes oordeel of hulle verder gestraf moes word. Daar is aanbeveel dat hulle vrygelaat word.
Die krygsgevangenes het hulle by die onvermydelike neergelê en teruggekeer. Einde Januarie 1903 het 291 mans, onder wie Christaan en Andries, Bermuda aan boord van die Sunda verlaat. Dit was warm met hul vertrek en die see taamlik onstuimig. Christiaan skryf dat net hy, Andries en drie ander nie seesiek geword het nie. By Sáao Vincente, by die Kaap Verdiese Eilande, het die skip voorraad opgelaai. Die aand voordat hulle vertrek het, het hulle Max Teinert van Breslau in Duitsland, deur die toilet in die see laat afsak. Hy het na die land geswem waar hy 'n skip na Duitsland gekry het.
Teinert het hom saam met Willie Steyn en sy maats by die Boere aangesluit. Steyn, Piet Botha, Louw, George Steytler en Ernst Hausner het van die SS Catalonia in die hawe van Colombo by Ceylon na die Russiese skip Cherson geswem. Hulle was later as die Vyf Swemmers bekend. Hulle is deur Rusland en Duitsland (waar Teinert hom by hulle aangesluit het). Daarna het hulle met die Aline Woermann na Swakopmund gevaar vanwaar hulle deur Duitswes is om hulle weer by die Boere aan te sluit. Teinert is spoedig gevang en tot sewe jaar dwangarbeid op Bermuda gevonnis.
Eers naby Kaapstad, toe name afgelees is, het die wagte agtergekom dat Teinert ontsnap het. Die gevangenes is van die hawe in oop treintrokke na Retreat-stasie vanwaar hulle na die Tokai-gevangenis moes marsjeer.
Daar het Christiaan en Andries se pa hulle besoek. Hy was so bewoë dat hy skaars kon praat. Onze Jan Hofmeyr het hulle kom toespreek en gesê hulle sal so gou moontlik vrygelaat word, maar dat hul vir vyf jaar nie stemreg het nie. Einde Maart 1903 is hulle vrygelaat en het hulle na Retreat-stasie gestap vanwaar hulle per trein na Steynsburg vertrek het. Dit was vir hulle vreemd om ná 21 maande weer onbewaak te wees.
Twee dae later het hulle op Steynsburg aangekom. Die stasie was vol mense en van Vrydag tot Maandag is hul terugkeer met 'n groot fees gevier. Andries is in Oktober 1905 saam met die Venter-trek in die Highland Fling na Argentinië. Hy is daar getroud en het die plaas Werk en Hoop, sowat 100 km van die hawestad Comodoro Rivadavia af, aangelê en tot sy dood in September 1928 daar geboer. Christiaan is in 1905 getroud. Ná sy vrou se dood in 1915 het hy ook besluit om na Argentinië te gaan. Weens die Eerste Wêreldoorlog kon hy eers in 1918 gaan. Hy het die plaas Boshoek, langs die pampa Pelaka en naby Andries in die omgewing van Chubut, gekoop. Nadat hy 30 jaar lank daar met wolskape geboer het, het hy die plaas verkoop en in Mei 1948 na Suid-Afrika teruggekeer. Hy is in die ouderdom van 89 in Burgersdorp oorlede.
Ons Boere Se Trotse Geskiedenis
Boere Stories, Staaltjies en Gedigte
Opgestel deur P.J. Visser.
This website was powered by Ewisoft Website Builder.