en af en en af en nl nl nl nb nl af nl nl de en af af af en nl nl fr en nl nl nl nl af af af nl nl af nl nl nl af fi af en nl nl af af nl af nl fr nl af fr nl nl en nl fr nl nl af nl nl af nl nl nl nl nds en nl af nl af nl nl nl fr nl af af nl nl af af nl af af nl nl nl af af nl af nl nl da nl nl af nl nl nl nl de da af nl af af nl nl af af af nl af af nl af nl nl af nl nl nl en en da fy en en da nl nl nl nl nl nl nl de en en af nl af af nl nl nl nb af nl fr nl af nl af af nl es af nl nl nl nl en nl af fy af af fr nl nl nl af nl nl nl da af nl nl nl nl af af nl nl nl en nl nl af fr nl nl af af af nl nl nl af af nl af af af nl af nl nl fr fi en en en nl nl af af af nl af af af af af af af af af nl af af af af af af en af en en af en af en
Ons Boere Se Trotse Geskiedenis
Boere Stories, Staaltjies en Kommando's
Stories en Staaltjies::Generale Kommandante::VroeŽr geskiedenis.::Rebelle Leiers in hul stryd.::Veldkornette, Kommandante, Kommando's::Algemene Boere Foto's::Website Builder
1 - Smuts met sambok afgeransel
2 - Ooggetuie-verslag van luitenant Liebenberg
3 - Vrystater gee Kakie-offisier kopskoot
4 - "Te wit" brood laat Engelse op vlug slaan.
5 - Boervrou hou op sing toe sy hoor
6 - Kosie Boereoorlog se Dirkie Uys
7 - Seun met patroon geÔntimideer.
8 - Thomas Dreyer se hartseer einde.....
9 - Briewe in gebroke Nederlands vertel
10 - Seun van 12 sneuwel vir volk en vaderland.
11 - Misdaad teen ons voorouers die Boere.
12 - Kinders in kamp hospitaal slaap op die vloer
13 - "Tommies" was gewone, tipiese Britse soldate
14 - Vrou beleef 'benoudheid' van Boereoorlog
15 - Soldate laat spoor van verwoesting na.
16 - Gulsige soldate los verrassing vir Boervroue.
17 - Dit' hansperd was 'n turksvy vir die Kakies.
18 - Boerevroue in oorlog onthul wandade.
19 - Ma en dogter hartroerend herenig op vlugtog.
20 - Guerrilla-aanvoerder se heldedaad eeu gelede
21 - Weke in vuil perdetrok.
22 - Boervroue kon hulle nie sommer onderkry.
23 - Springfontein 'n depot Vrouemonument.
24 - Luistervink kom sy moses in kamp teŽ.
25 - Vlootbrigade neem nie deel aan besetting.
26 - Tommie skiet verpleegster in hospitaal.
27 - Boer geweerloos is, maak hy 'n plan.
28 - "Wildehond" wou Tommie-trein gaan vang.
29 - Maagkoors trek soldate plat in Bloemfontein.
30 - Boere vlug ondanks rivier wat sterk afkom.
31 - Cornelis is vergruis deur 114 koeŽls.
32 - Hanskakies skrik groot vir stoute hanslam.
33 - Seun van 12 sneuwel vir volk en vaderland.
34 - Bushveld Carbineers was moordenaars.
35 - Adellikes sterf onder die Boere Kommando.
36 - Koningin het tot die einde omgegee.
37 - Vyf Vuurvreters in die ABO.
38 - Geskiet 4 dae nŠ hy gevang is.
39 - Vroue, kinders beleef vele ontberings.
40 - Mens , dier was slagoffers tydens die oorlog.
41 - IndiŽr-Moslem het genl. Koos de la Rey.
43 - Stemme uit die konsentrasie kamp.
44 - Kakies was maar bang vir die van Scheepers.
45 - Britte en Boere.
46 - Hansie-Veldkornet skiet eerste.
47 - Veldkornet en Slag van die Sprinkane.
48 - De Wet se sambok klap by burgers.
49 - Kakies moes toe sommer skottelgoed ook was.
50 - Die ridderlike De la Rey.
51 - Verbleikte bene het 'muur hoogte' gelÍ.
52 - Vrou hou dagboek van gebeure.
53 - Verhale van hartseer en humor oor oorlog.
54 - StrafmaatreŽl het vernietiging proses geword.
55 - Vroue buite kampe kry min aandag.
56 - Historici ont-mitologiseer.
57 - Onverskrokke Boer skiet 6 Kakies dood.
59 - Vyf grafte van verraaiers.
60 - Het u byvoorbeeld geweet dat.
61 -Die man wat Kitchener se dood veroorsaak het.
62 - Frederich Johannes (Fred) Kirstein.
63 - Rebel Hendrik Johan Veenstra.
64 - Die soet en suur van gevangeskap op Bermuda.
65 - Teregstellings van rebelle was doeltreffende.
66 - Tafel was gedek vir Boere wraak, volskaal.
68 - Skotse predikant veg aan Boerekant.
69 - Kom haal my om my dood te maak.
70 - Boereoorlog boeke in WW2 verban.
71 - "Die Leeu van Wes-Transvaal"
72 - Tannie in die kamp maar moeilik.
73 - Dapper Boere weier om inligting te verklap.
74 - Pa sterf kort nadat seuntjie gebore is.
75 - Ja-die Kakies was gaaf met vol verleiding.
76 - Brandfort lewer ook komiese voorval op.
77 - Brandfort se `moordkamp' eis sy tol.
78 - Rookgoed sal 'n penkop sy lewe waag
79 - Dapper 4-jarige gaan saam op kommando.
80 - Geskiet was soos einde van die wÍreld.
81 - Pa en seun tronk toe oor hulp aan Boere.
82 - Richter het nooit geweifel om De Wet.
83 - Boer slaan goed munt uit honger Kakies.
84 - Drie dapper Boere uitoorlÍ die Engelse.
85 - Boervrou waarsku soldate en het die Britse.
86 - Drie vroue blaas stilletjies 'n ammunisie-wa.
87 - Boere spring met perde oor Tommies.
88 - 'n KoeŽl op dit' dag `nie vir Boer bestem nie.
89 - Vaderlandsliefde het uit die seun se hele.
90 - Politieke gevangenes vrygelaat .
91 - My Gideonsbende het' Sů lank wou M.T. S
92 - Penkoppe staan hul man.
93 - President van VSA het Boere bewonder.
94 - Dapper Franse generaal sterf vir die Boere.
95 - Kamp van smarte koue en honger, Norvalspont.
97 - Vrou deel herinneringe van oorlog.
98 - Brief van veroordeelde kryger.
99 - Burger Gotlieb Frederich van der Walt.
100 - Britte klap hande vir dapper Boer.
101 - Nog 'n Vryheidsoorlog-storie.
102 - Kmdt. GJ Scheepers, veldtelegrafis.
103 - De Wet genooi vir koffie nŠ oorname.
104 - Mafeking, Churchill se tante en 'n duif.
105 - Dit' `bloed' ruik toe anders.
106 - Kinders buit lord Kitchener se gemakstoel.
107 - Huweliksliefde, wat oorlog nie kon blus nie.
108 - Ou burger maak plan om by sy jong vroutjie.
109 - Die Kakie ontmoet die `Antichris'.
110 - Boer bid dat God neutraal bly.
111 - Stroopblik vol goue ponde bly ongeskonde.
112 - Kaapse Rebel wat die verste suid gesterf.
113 - `Legende van die Blomme' en droster-Tommie.
114 - Boervrou gryp verraaier aan sy rooi baard.
115 - Met brandende rolbosse jaag Boere dwarsdeur.
116 - Ouma is weg kamp toe sonder haar Fransie.
117 - Engelse bitter oor turksvye.
118 - Lywige Boere-veldkornet rus op bulsak.
119 - Kakie val varkie dood toe Boeremeisie.
120 - Boerseun ontsnap waaghalsig.
121 - Sybrand se kaiings was toe eintlik torre.
122 - Speletjie was doring in vlees vir Kakies.
123 - Joodjie wou toe sommer Boer se klip koop.
124 - Staaltjie: Ou Wolf.
125 - Snaakse `swart room' vir Boere Nightingale'.
126 - Nie alle Boere was helde in oorlog.
127 - Long Tom ernstig beskadig.
128 - Boer ontsnap van St. Helena in krat.
129 - Krygsgevangenes op St. Helena.
130 - Teregstelling 'wreed en weersinwekkend'
131 - Bloedige geveg by Talana.
132 - Januarie 1900: Toekomstige wÍreld leiers.
133 - Uit Henning Viljoen se dagboek.
134 - Chaos heers toe Boere Britte aanval.
135 - Lootjie bepaal lot.
136 - Jacob Louis van Deventer.
137 - John Daniel Kestell.
138 - Die padwoede van oom Paul.
139 - Nicolaas Christiaan (Klasie) Havenga.
140 - Ons doen dan soveel vir u en die Staat.
141 - ďHoe kan dit Boere wees wat dit gedoen het?
142 - Kwilt wys Boere was Ďgín vertraagí.
143 - Boeremeisie se verstommende verhaal vertel.
144 - Ryswater nŠ kleilat-gooiery.
145 - Boervrou tem wrede assistent-kampkommandant.
146 - Seef die onstuitbare.
147 - Helde met hoewe.
148 - Vroue en kinders vlug in bittere koue.
149 - Lojaliteit teenoor koning nie deur hopies.
150 - Boere leiers Vrede van Vereeniging.
151 - Met Kapkar en Twee Koeie Dorp toe.
152 - Boere wou toe niks weet van sy x-strale.
153 - Generaal oor belediging van AustraliŽrs.
154 - Vroue se wedervaringe in oorlog gryp aan.
155 - De La Rey: ín Krygsheld.
156 - Amerikaner ewig spyt oor sy Boerenooi.
157 - Staaltjie uit die Tweede Boere Oorlog.
158 - Leed van gevangenskap.
159 - Van verruklike piekniekplek tot ín haglike.
160 - Slaan hom Theron.
161 - Churchill by Dewetsdorp byna dood.
162 - Die verhoor van S.G. Vilonel.
163 - Vrouestryd in oorlogtyd.
164 - Waaghalsige Boer gefusilleer wat Roberts.
165 - Ontberinge in kampe eerstehands onthul.
166 - Britte `soos sardientjies in massagraf'.
167 - My ouma en die Kakie.
168 - Tibbie eerste krygsgevange presidentsvrou.
169 - Petrus Steyn ook eie generaal.
170 - Dr. White se pille het `kwale' gou genees.
171 - Volksdigter besoek sy siek vrou.
172 - Britse offisier opgespoor wat haar verkrag.
173 - Alleenvegter' was een van helde in oorlog.
174 - Broeklose oom Varkie verrig `heldedaad'.
175 - Bergh se kommando vermink seun.
176 - Vrouestryd in oorlogtyd.
177 - Waaghalsige Boer ontsnap.
178 - Vreugde en smart toe families nŠ oorlog.
179 - Wonderwerke het Boere nŠ oorlog weer.
180 - Ma en dogter hartroerend herenig op vlugtog.
181 - Harmansdrup toe enigste wat wegkom.
182 - Boervroue se agterdog, met kampdokters.
183 - Verbleikte bene het `muurhoogte' gelÍ.
184 - Dapper penkop veg ondanks liggaamsgebrek.
185 - Sarel Cilliers gryp nog ín gelofte aan.
186 - Olof Bergh was 'n baie gehate man.
187 - Jag en gewere: Handwapens in die Oorlog.
188 - Engelsman deur tent gestamp.
189 - Smous-spioen se saal het 'n ver pad geloop.
190 - Sarie Marais se graf ontdek.
191 - Swaarste om alles te verloor.
192 - Rooi Bul hou Churchill formeel aan.
193 - Vat so, broers! Fransman ontnugter.
194 - Seun van 12 sneuwel vir volk en vaderland.
195 - Carel van Heerden in die fleur van sy lewe.
196 - Engelse sien pot seep aan as pap.
197 - Doodskismakers in die konsentrasiekamp.
198 - Helena Catharina du Plessis se verhaal.
199 - Breaker Morant 'n skurk tydens die ABO.
200 - Die rekords van 65.000 soldate wat gedood,
201 - Danie Theron skuldig bevind van aanranding.
202 - Generaal Manie Maritz sy ware motief.
203 - Susie Terblanche (geb. Weideman) skryf:
204 - Die laaste dae van Boere-regter Hendrik .
205 - Ďn Klomp decent Boere en verbaasde kakies...
206 - Poskoetshalte aan die Karoo se Bloedrivier.
207 - Hoe het Duncan gesterf?
208 - Vuil skottelgoedwater red seuntjie se lewe.
209 - Vrou se oupa bring `redding'.
210 - Kotie en Lammie nŠ ABO herenig.
Maagkoors trek soldate plat in Bloemfontein.(Stank).
Met die Britse besetting van Bloemfontein op 13 Maart 1900 was daar net 4000 inwoners, maar oornag het nog 40 000 mense bygekom. Die sanitasie was onvoldoende en teen einde Julie het reeds 2500 aan maagkoors gesterf. Die stank was ondraaglik en Bloemfontein kon kilometers ver geruik word dit is geruik lank voor dit gesien is.
Met die derde slag, by Modderrivier op 28 November 1899, was drie manskappe van die Guards-regiment siek. W.D. Wilson, die geneesheer-generaal, vra dat dr. Tooth van die private hospitaal Langman, wat by die Rondebosch-meent in Kaapstad gestaan het, na hulle moet kom kyk. Tooth diagnoseer maagkoors en hulle word waarskynlik in 'n veldhospitaal opgeneem wat saam met die soldate beweeg.
Daar was 'n aantal veldslae voor die inname van Bloemfontein en die ontberings wat die soldate meegemaak het, was beslis nie bevorderlik vir siekes nie.
Maagkoors was 'n endemiese siekte in die gebied waardeur die soldate beweeg het. Ook was die watervoorraad beperk en nie altyd geskik vir menslike gebruik nie. Dit was somer en die manskappe moes stap van Belmont oor Magersfontein, Paardeberg, Poplar Grove en Driefontein. Die gevolg was dat hulle erg aan ontberings en 'n gebrek aan vars kos gely het.
Baie was siek en moes dringend gehospitaliseer word, maar waar?
In Bloemfontein was net twee hospitale, wat voldoende vir 'n bevolking van 4 000 was, maar oornag was daar al hoe meer mense. Die staatshospitaal was die Volkshospitaal met 270 beddens in Hospitaalweg, nou Andries Pretoriusstraat, en die St. George-cottage-hospitaal in Markgraaffstraat.
Albei kon geredelik maagkoors-pasiŽnte behandel omdat die behandeling toe bestaan het uit slegs bedrus en 'n bepaalde dieet. Geen spesifieke middels was toe in gebruik teen die siekte nie.
Die siek soldate is eers in die veldhospitale opgeneem. Die hospitale was weens lord Roberts se besluit om die osse, perde en waens te verminder om vinniger oor die weg te kom in die agtervolging van die terugvallende Boere, mank aan voldoende voorrade en toerusting.
'n Veldhospitaal het bekend gestaan as 'n 100-bed-eenheid, maar het geen beddens gehad nie. PasiŽnte kon slegs op draagbare of op die grond versorg word. Verpleging deur verpleegsters as sulks was onbekend in die Engelse leŽr. Ordonnanse, of manskappe aan die herstel, moes na die siekes omsien. Baie was self siek aan koors en waarskynlik self siek aan 'n ligter graad van maagkoors, wat hulle ongeskik gelaat het om met ander mense in verbinding te kom.
Sodra dit moontlik geword het om die enkel-spoorlyn van Norvalspont af te gebruik, is sogenaamde ``stationary''-hospitale en algemene hospitale na Bloemfontein vervoer. 'n Algemene hospitaal het uit 520 beddens bestaan, alles in tente en tente vir die geneeshere en ordonnanse wat verpleegdienste verrig het. Daar was enkele verpleegkundiges, maar die Britse leŽrleiding het nog nie tot die besef gekom dat meer verpleegkundiges doeltreffender aangewend kon word nie. Die enkele verpleegkundiges is as toesighouers, ``superintendents'', oor die ordonnanse gebruik.
'n "Stationary''-hospitaal was maar net 'n veldhospitaal wat letterlik vir 'n langer tydperk, 'n paar dae, tot stilstand gekom het. Dit was verwag dat hulle op een of ander manier voorsiening vir beddens vir die pasiŽnte sou maak.
In die veldhospitale was geen linne of slaapklere vir pasiŽnte nie. 'n Siek soldaat met diarree het weke lank in sy kakie-uniform gelÍ. In 'n beltent was 8 tot 10 mense styf teen mekaar gedruk sodat dit feitlik onmoontlik was om tussen hulle te beweeg. Die meeste het slegs 'n enkel kombers gehad om op te lÍ met soms 'n ``waterproof'' daaronder met geen kussings of bÍreplek vir persoonlike besittings nie.
Die sanitÍre geriewe was haglik. Bloemfontein het nie 'n sanitÍre spoelstelsel gehad nie en 'n emmerstelsel was in gebruik wat deur die munisipaliteit se reinigingsafdeling verwyder is.
Kos was ook 'n probleem, sommige hospitale was ``dieted'' en ander ``non-dieted'', daarmee was bedoel dat 'n ``non-dieted''-hospitaal geen kombuisgeriewe gehad het nie en is buite op oop vure gekook, met 'n beperkte hoeveelheid kombuisware.
Om die Volkshospitaal in Hospitaalweg was die Algemene Hospitaal Nr. 9 in 180 beltente. Aanvanklik was daar 520 beddens, maar spoedig het die getal pasiŽnte tot 1 700 gegroei, van wie die meeste maagkoors gehad het. Kos het uit leŽrrantsoene bestaan en is op oop vure voorberei.
Bloemfontein se waterposisie was alles behalwe voldoende. Die hoofbron was die ou fontein in Victoriapark, agter die Presidensie, en waterputte op 'n paar plekke. Die water in die putte was nie geskik vir menslike gebruik nie en moes eers gekook word.
Die water van die Sannasposwaterwerke het al die dorp bereik, maar was nog nie met die uitbreek van die oorlog oral versprei nie. Om sake verder te bemoeilik het genl. C.R. de Wet die waterwerke op Sannaspos vir ses weke afgesny.
Die trekdiere het ook ontsettend gely en daar was baie vrektes onder die osse en muile. Die karkasse moes begrawe word en is oorgelaat aan die swart inwoners wat die Britse mag gevolg het en hul eie kampe digby die Britse kampe opgerig het.
Stof en die vlieŽ het die lewe vir almal versuur. Naby die Volkshospitaal en die Algemene Hospitaal was die perdestalle van die leŽr, die sogenaamde ``remount station'' teen die Bloemfonteinberg (later Naval Hill). Dit was 'n groot bron van vlieŽ. Geen wonder die 9 Algemene Hospitaal is as ``a tented city of pestilence'' beskryf nie.
Verder was daar geen poging tot klassifikasie en dus die moontlike skeiding van die pasiŽnte nie. Siek manskappe het van die transporte wat hulle meestal van die stasie of die kampe gebring het, (ossewaens) gesteier met 'n siekte wat genoem was ``N.Y.D.'' (not yet diagnosed) en 'n ander met ``S.C.F.'' (simple continuous fever) en hulle kon weerskante van 'n maagkoorspasiŽnt in 'n tent beland. NŠ twee maande in Bloemfontein het die Nr. 9-hospitaal nog net 20 verpleegkundiges gehad met 1 700 pasiŽnte. 'n Britse LP, mnr. Burdett-Coutts, was in Bloemfontein einde April en begin Mei in die slegste tyd. Hy het briewe aan die Times geskryf en op 29 Junie 1900 in die Britse laerhuis gepraat, wat die Britte baie geskok het.
Die Romer-kommissie wat hierna aangestel is om oor die behandeling van siekes en gewondes in Suid-Afrika verslag te doen, was op 2 en 3 September 1900 in Bloemfontein om getuienis af te neem. Teen dit' tyd was die gevaar van maagkoors al verby nŠ die eerste koue in Junie met die vermindering van die vlieŽ en die verbetering in die waterverskaffing. In Maart en April het die dodetal spoedig gestyg en begrafnisse het elke middag plaasgevind, lyke moes vinnig begrawe word en daar was geen koelkasgeriewe nie. Die enigste begraafplaas was die Presidentsbegraafplaas op die hoek van Kerkstraat en Rhodeslaan. Die stank was ondraaglik. Bloemfontein kon oor 'n groot afstand voordat dit sigbaar geword het, geruik word.
Ons Boere Se Trotse Geskiedenis
Boere Stories, Staaltjies en Gedigte
Opgestel deur P.J. Visser.
This website was powered by Ewisoft Website Builder.