af en fr ne de nl nl en en af nl en nl nl af en de af af nl nl af af af af af af af af nl nl af af af en en en en fr af en af fr af en nl fr de en af fr fi en nl fr nl en af fr nl en nl fr af en af fr af en af nds es af nl en nl nl en af en en en en
Met ’n bus oor die Swartbergpas – DieHoorn
Die name langs die pad … steeds in ons harte
Poem Mooney skryf oor die busreis van Oudtshoorn oor die Swartbergpas na Prins Albert in die ou dae – met die rooi Ford en groen Chevrolet; die Ford vir bruinmense, die Chevrolet vir wittes.
DIE busstop was in Adderleystraat, tussen die ou Drilsaal in Kampstraat en die sakegeboue van die Wilck Broers in Kerkstraat, Oudtshoorn.
Op die hoeksteen van die Drilsaal het ek die volgende woorde gelees: ORV; this stone was laid by The Honourable Cecil John Rhodes MLA, Premier of the Cape Colony, September 1892.
Voor die hoofingang van hierdie impo­sante Tafelberg-sandsteengebou staan die woorde: Drill Hall 1892 – 1932.
Die groentemark in Oudtshoorn was oorkant die pad. Eintlik was die markplein deel van ’n uitspanning tussen die NG Kerksaal en dié groentemark. Die plein was in die ou dae ’n nagmaal-parkeerterrein.
Aangrensend aan Kampstraat is Loop­straat en Russtraat. Die huise in die genoemde strate was die ou nagmaalhuise waar die plaasboere tydens nagmaal oorgebly het.
Die markplein was nog tot vroeg in 2017 omhein met dieselfde ysterpaal­tjies, hoekpale, draad en droppers. Al­bei kampe, daar was twee van hulle, is tot vandag toe nog nooit geteer nie. Tot onlangs is dit gebruik as parkeerterrein vir die kliënte van die Wilck Spar.
Vanaf dié busstop het die busse na Prins Albert klokslag om vieruur ver­trek. Hierdie busse was eintlik net groot vragmotors wat tot busse omgebou is.
Die rooi Ford met die swart modderskerms was spesiaal vir die bruin mense ingerig en die groen Chevrolet vir die witmense. In die passasierskajuit van die wittes se bus was ’n klein kompar­tement­jie vir posstukke en kleinerige pakkette.
Sommige kere het ’n groot vragmotor saam met die busse vertrek. Dié voer­tuig het dromme petrol, lampolie en gaskanne vervoer, asook negosie­ware en ander goedere vir boere, plaas­-eienaars en winkeliers op die busroete.
As kinders op hierdie roete was dit vir ons belangrik om al die name van die op- en afklimplekke te memoriseer. Dit was sulke betekenisvolle name. Bevatlike name wat in die volksmond ont­staan het.
In die gedig Tram-ode praat Uys Krige oor die name van plekkies, stre­ke, stede oorsee en hier ter lande. Hier­die name het hy tydens sy omswer­- winge teëgekom. Oor hierdie plekke sê hy die volgende in die gedig:
“O wakker mars van name deur my gees, van stede, dorpe, plase, plekke waar ek eens gewees het toe ek as seun, verruk onder die lamplig van hulle gelees het.”
So het ek ook oor die name van plekke op hierdie busroete gevoel. Daarom het ons dit goed genoeg geag, Hendrick Murphy en ek, om die plekke op te spoor en goeie foto’s van elke stilhouplek te neem. Ons het altesaam 28 plekke identifiseer.
In die oumense se harte staan die name nog steeds. Die orale verhale en stories van die bus heen en weer oor die Swartbergpas met oom Piet Pampoy is in hulle hart ingegrif. Dié foto’s van bekende plekke sal baie daartoe bydrae om die onthou draaglik te maak.
Weelderig soos die bome, blomme, struike en kruidgewas in die Schoe­-mans­hoekvallei, Schoemanspoort en die Kango, blom die name nog oorda­dig in ons harte en in die volksmond:
Die Groentemark op Oudtshoorn, “Le­vintjie se winkel”, Die Pepers, Gra­naatlande, Die Blomkoms, Die Klipskool, Vergelegen se uitdraai, die Melk­­stalle, De Jagersplaas, Sewe Myl, Aartappelhoogte, Rooiwal, Schoemans­­­fabrieke, Koeidrift, Spiesfabrieke, Spieswinkel, Salman Booysen se slag­huis, Droërivier, Blommetjieskloof, die Draaiskoorsteen, Oumeul se draai, Olie­boom se drift, Die Ou Tol, Le Roux­rivier se afdraai, Nooitgedagcht (Grootkraal), De Hoek, Dwarsrug, (Mat­­jiesrivier se kruis – nou Kobus se Gat).
Wie se hart klop onder die enjinkap?
July 6, 2017July 6, 2017
DIE motorwêreld is maar ’n snaakse plek. Produkte is tot ’n groot mate die­self­de, en tog ook nie. Dié...
Suid-Afrika en elektriese motors
March 7, 2019March 9, 2019
ONS gewaardeerde vrinne by Eskom het gesorg dat elektrisiteit (of dan nou die afwesigheid daarvan) weer op almal se...
Sonkrag in Karoo sinvol
June 29, 2017June 29, 2017
Die Groter Oudtshoorn Munisipaliteit verdien ’n pluimpie vir die inisiatief van sy elektrisiteitsafdeling om betrokke te raak by die...
Mooi én moeilike winter hier
June 22, 2017June 22, 2017
Die Hoorn se Foto van die Week wat geneem is deur Higgo Jacobs het een van die mooiste dinge...
Wiele geruil in oogwink
November 1, 2018November 1, 2018
Die afgelope Sondag het die Meksikaanse Grand Prix plaasgevind. In die proses is Lewis Hamilton gekroon as die wêreldkampioen...
Prins Albert my huis
November 1, 2018November 1, 2018
Ons het elke vakansie Prins Albert toe gery. “Huis toe,” het my ma gesê. Sy, my ma, het ’n...
November 2, 2017November 2, 2017
AARTO is die nuutste eerstewêreldse verkeerswet wat deur ’n derdewê-reldse en oorwegend korrupte stelsel geïmpli­men­teer moet word – dalk...
’n Liefde vir die draak binne my
February 15, 2018February 15, 2018
Ek vermoed daar skuil ’n draak in my. Dalk is dit ego, dalk die inner child, maar wat haar...
Sms’e van lesersVertel ’n verhaal!
Volg ons op Twitter
Volg ons op Instagram
Laai meerVolg ons op Instagram
©2019 Die Hoorn, Oudtshoorn. .
Log in with your credentials
Sign in Remember me Lost your password?
Reset Password I remember my details