en af en en af en nl nl nl nb nl af nl nl de en af af af en nl nl fr en nl nl nl nl af af af nl nl af nl nl nl en fi af en nl nl af af nl af nl fr nl af fr nl nl en nl fr nl nl af nl nl af nl nl nl nl nds en nl af nl af nl nl nl fr nl af af nl nl af af nl af af nl nl af af af nl af nl nl pt nl nl af nl nl nl nl de da af nl af af nl nl af af af nl af af nl af nl nl af nl nl nl en en da fy en en da nl nl nl nl af nl nl de en en af nl af af nl nl nl nb af nl fr nl af nl af nl nl nds af nl nl af nl en nl af fy af af fr nl nl nl af nl nl nl da af nl nl nl nl af af nl nl af en nl nl af fr nl nl af af af nl nl nl af af nl af af af nl af nl nl fr nl en en en af nl nl af af nl af af af nl af nl af en af af af af es en af en en af en af en
Ons Boere Se Trotse Geskiedenis
Boere Stories, Staaltjies en Kommando's
Stories en Staaltjies::Generale Kommandante::Vroeër geskiedenis.::Rebelle Leiers in hul stryd.::Veldkornette, Kommandante, Kommando's::Algemene Boere Foto's::Website Builder
1 - Smuts met sambok afgeransel
2 - Ooggetuie-verslag van luitenant Liebenberg
3 - Vrystater gee Kakie-offisier kopskoot
4 - "Te wit" brood laat Engelse op vlug slaan.
5 - Boervrou hou op sing toe sy hoor
6 - Kosie Boereoorlog se Dirkie Uys
7 - Seun met patroon geïntimideer.
8 - Thomas Dreyer se hartseer einde.....
9 - Briewe in gebroke Nederlands vertel
10 - Seun van 12 sneuwel vir volk en vaderland.
11 - Misdaad teen ons voorouers die Boere.
12 - Kinders in kamp hospitaal slaap op die vloer
13 - "Tommies" was gewone, tipiese Britse soldate
14 - Vrou beleef 'benoudheid' van Boereoorlog
15 - Soldate laat spoor van verwoesting na.
16 - Gulsige soldate los verrassing vir Boervroue.
17 - Dié hansperd was 'n turksvy vir die Kakies.
18 - Boerevroue in oorlog onthul wandade.
19 - Ma en dogter hartroerend herenig op vlugtog.
20 - Guerrilla-aanvoerder se heldedaad eeu gelede
21 - Weke in vuil perdetrok.
22 - Boervroue kon hulle nie sommer onderkry.
23 - Springfontein 'n depot Vrouemonument.
24 - Luistervink kom sy moses in kamp teë.
25 - Vlootbrigade neem nie deel aan besetting.
26 - Tommie skiet verpleegster in hospitaal.
27 - Boer geweerloos is, maak hy 'n plan.
28 - "Wildehond" wou Tommie-trein gaan vang.
29 - Maagkoors trek soldate plat in Bloemfontein.
30 - Boere vlug ondanks rivier wat sterk afkom.
31 - Cornelis is vergruis deur 114 koeëls.
32 - Hanskakies skrik groot vir stoute hanslam.
33 - Seun van 12 sneuwel vir volk en vaderland.
34 - Bushveld Carbineers was moordenaars.
35 - Adellikes sterf onder die Boere Kommando.
36 - Koningin het tot die einde omgegee.
37 - Vyf Vuurvreters in die ABO.
38 - Geskiet 4 dae ná hy gevang is.
39 - Vroue, kinders beleef vele ontberings.
40 - Mens , dier was slagoffers tydens die oorlog.
41 - Indiër-Moslem het genl. Koos de la Rey.
43 - Stemme uit die konsentrasie kamp.
44 - Kakies was maar bang vir die van Scheepers.
45 - Britte en Boere.
46 - Hansie-Veldkornet skiet eerste.
47 - Veldkornet en Slag van die Sprinkane.
48 - De Wet se sambok klap by burgers.
49 - Kakies moes toe sommer skottelgoed ook was.
50 - Die ridderlike De la Rey.
51 - Verbleikte bene het 'muur hoogte' gelê.
52 - Vrou hou dagboek van gebeure.
53 - Verhale van hartseer en humor oor oorlog.
54 - Strafmaatreël het vernietiging proses geword.
55 - Vroue buite kampe kry min aandag.
56 - Historici ont-mitologiseer.
57 - Onverskrokke Boer skiet 6 Kakies dood.
59 - Vyf grafte van verraaiers.
60 - Het u byvoorbeeld geweet dat.
61 -Die man wat Kitchener se dood veroorsaak het.
62 - Frederich Johannes (Fred) Kirstein.
63 - Rebel Hendrik Johan Veenstra.
64 - Die soet en suur van gevangeskap op Bermuda.
65 - Teregstellings van rebelle was doeltreffende.
66 - Tafel was gedek vir Boere wraak, volskaal.
68 - Skotse predikant veg aan Boerekant.
69 - Kom haal my om my dood te maak.
70 - Boereoorlog boeke in WW2 verban.
71 - "Die Leeu van Wes-Transvaal"
72 - Tannie in die kamp maar moeilik.
73 - Dapper Boere weier om inligting te verklap.
74 - Pa sterf kort nadat seuntjie gebore is.
75 - Ja-die Kakies was gaaf met vol verleiding.
76 - Brandfort lewer ook komiese voorval op.
77 - Brandfort se `moordkamp' eis sy tol.
78 - Rookgoed sal 'n penkop sy lewe waag
79 - Dapper 4-jarige gaan saam op kommando.
80 - Geskiet was soos einde van die wêreld.
81 - Pa en seun tronk toe oor hulp aan Boere.
82 - Richter het nooit geweifel om De Wet.
83 - Boer slaan goed munt uit honger Kakies.
84 - Drie dapper Boere uitoorlê die Engelse.
85 - Boervrou waarsku soldate en het die Britse.
86 - Drie vroue blaas stilletjies 'n ammunisie-wa.
87 - Boere spring met perde oor Tommies.
88 - 'n Koeël op dié dag `nie vir Boer bestem nie.
89 - Vaderlandsliefde het uit die seun se hele.
90 - Politieke gevangenes vrygelaat .
91 - My Gideonsbende het' Só lank wou M.T. S
92 - Penkoppe staan hul man.
93 - President van VSA het Boere bewonder.
94 - Dapper Franse generaal sterf vir die Boere.
95 - Kamp van smarte koue en honger, Norvalspont.
97 - Vrou deel herinneringe van oorlog.
98 - Brief van veroordeelde kryger.
99 - Burger Gotlieb Frederich van der Walt.
100 - Britte klap hande vir dapper Boer.
101 - Nog 'n Vryheidsoorlog-storie.
102 - Kmdt. GJ Scheepers, veldtelegrafis.
103 - De Wet genooi vir koffie ná oorname.
104 - Mafeking, Churchill se tante en 'n duif.
105 - Dié `bloed' ruik toe anders.
106 - Kinders buit lord Kitchener se gemakstoel.
107 - Huweliksliefde, wat oorlog nie kon blus nie.
108 - Ou burger maak plan om by sy jong vroutjie.
109 - Die Kakie ontmoet die `Antichris'.
110 - Boer bid dat God neutraal bly.
111 - Stroopblik vol goue ponde bly ongeskonde.
112 - Kaapse Rebel wat die verste suid gesterf.
113 - `Legende van die Blomme' en droster-Tommie.
114 - Boervrou gryp verraaier aan sy rooi baard.
115 - Met brandende rolbosse jaag Boere dwarsdeur.
116 - Ouma is weg kamp toe sonder haar Fransie.
117 - Engelse bitter oor turksvye.
118 - Lywige Boere-veldkornet rus op bulsak.
119 - Kakie val varkie dood toe Boeremeisie.
120 - Boerseun ontsnap waaghalsig.
121 - Sybrand se kaiings was toe eintlik torre.
122 - Speletjie was doring in vlees vir Kakies.
123 - Joodjie wou toe sommer Boer se klip koop.
124 - Staaltjie: Ou Wolf.
125 - Snaakse `swart room' vir Boere Nightingale'.
126 - Nie alle Boere was helde in oorlog.
127 - Long Tom ernstig beskadig.
128 - Boer ontsnap van St. Helena in krat.
129 - Krygsgevangenes op St. Helena.
130 - Teregstelling 'wreed en weersinwekkend'
131 - Bloedige geveg by Talana.
132 - Januarie 1900: Toekomstige wêreld leiers.
133 - Uit Henning Viljoen se dagboek.
134 - Chaos heers toe Boere Britte aanval.
135 - Lootjie bepaal lot.
136 - Jacob Louis van Deventer.
137 - John Daniel Kestell.
138 - Die padwoede van oom Paul.
139 - Nicolaas Christiaan (Klasie) Havenga.
140 - Ons doen dan soveel vir u en die Staat.
141 - “Hoe kan dit Boere wees wat dit gedoen het?
142 - Kwilt wys Boere was ‘g’n vertraag’.
143 - Boeremeisie se verstommende verhaal vertel.
144 - Ryswater ná kleilat-gooiery.
145 - Boervrou tem wrede assistent-kampkommandant.
146 - Seef die onstuitbare.
147 - Helde met hoewe.
148 - Vroue en kinders vlug in bittere koue.
149 - Lojaliteit teenoor koning nie deur hopies.
150 - Boere leiers Vrede van Vereeniging.
151 - Met Kapkar en Twee Koeie Dorp toe.
152 - Boere wou toe niks weet van sy x-strale.
153 - Generaal oor belediging van Australiërs.
154 - Vroue se wedervaringe in oorlog gryp aan.
155 - De La Rey: ’n Krygsheld.
156 - Amerikaner ewig spyt oor sy Boerenooi.
157 - Staaltjie uit die Tweede Boere Oorlog.
158 - Leed van gevangenskap.
159 - Van verruklike piekniekplek tot ’n haglike.
160 - Slaan hom Theron.
161 - Churchill by Dewetsdorp byna dood.
162 - Die verhoor van S.G. Vilonel.
163 - Vrouestryd in oorlogtyd.
164 - Waaghalsige Boer gefusilleer wat Roberts.
165 - Ontberinge in kampe eerstehands onthul.
166 - Britte `soos sardientjies in massagraf'.
167 - My ouma en die Kakie.
168 - Tibbie eerste krygsgevange presidentsvrou.
169 - Petrus Steyn ook eie generaal.
170 - Dr. White se pille het `kwale' gou genees.
171 - Volksdigter besoek sy siek vrou.
172 - Britse offisier opgespoor wat haar verkrag.
173 - Alleenvegter' was een van helde in oorlog.
174 - Broeklose oom Varkie verrig `heldedaad'.
175 - Bergh se kommando vermink seun.
176 - Vrouestryd in oorlogtyd.
177 - Waaghalsige Boer ontsnap.
178 - Vreugde en smart toe families ná oorlog.
179 - Wonderwerke het Boere ná oorlog weer.
180 - Ma en dogter hartroerend herenig op vlugtog.
181 - Harmansdrup toe enigste wat wegkom.
182 - Boervroue se agterdog, met kampdokters.
183 - Verbleikte bene het `muurhoogte' gelê.
184 - Dapper penkop veg ondanks liggaamsgebrek.
185 - Sarel Cilliers gryp nog ’n gelofte aan.
186 - Olof Bergh was 'n baie gehate man.
187 - Jag en gewere: Handwapens in die Oorlog.
188 - Engelsman deur tent gestamp.
189 - Smous-spioen se saal het 'n ver pad geloop.
190 - Sarie Marais se graf ontdek.
191 - Swaarste om alles te verloor.
192 - Rooi Bul hou Churchill formeel aan.
193 - Vat so, broers! Fransman ontnugter.
194 - Seun van 12 sneuwel vir volk en vaderland.
195 - Carel van Heerden in die fleur van sy lewe.
196 - Engelse sien pot seep aan as pap.
197 - Doodskismakers in die konsentrasiekamp.
198 - Helena Catharina du Plessis se verhaal.
199 - Breaker Morant 'n skurk tydens die ABO.
200 - Die rekords van 65.000 soldate wat gedood,
201 - Danie Theron skuldig bevind van aanranding.
202 - Generaal Manie Maritz sy ware motief.
203 - Susie Terblanche (geb. Weideman) skryf:
204 - Die laaste dae van Boere-regter Hendrik .
205 - ‘n Klomp decent Boere en verbaasde kakies...
206 - Poskoetshalte aan die Karoo se Bloedrivier.
207 - Hoe het Duncan gesterf?
208 - Vuil skottelgoedwater red seuntjie se lewe.
209 - Vrou se oupa bring `redding'.
210 - Kotie en Lammie ná ABO herenig.
Van 'n verruklike piekniekplek tot ’n haglike konsentrasiekamp.
Voor die Anglo-Boereoorlog oorlog was Irene nie net die eerste spoorwegstasie tussen Pretoria en Johannesburg nie, maar veral bekend as 'n “verrukelijkste picnic-plaats”. Die beeld sou tydens die oorlog verander. Om die gees en infrastruktuur van die Boerekommando’s te breek het die Britte die verskroeide aarde beleid gevolg, waarvolgens die Boerehuise, plase, lande en vee vernietig is. Duisende vroue en kinders wat daardeur dakloos gelaat is, is in konsentrasiekampe geplaas. Irene kamp is in 1901 gevestig op die plaas Doornkloof en teen die einde van die oorlog was daar 5700 persone in die kamp.
Twee Afrikaners, Scholtz en Esselen was die eerste twee kampkommandante. Onder hulle leiding het die toestande in die kamp vinnig versleg. Weens siektes, blootstelling, swak voorsiening van lewensmiddele en onvoldoende mediese sorg het daar in Irene konsentrasiekamp het ongeveer 1200 mense gesterf, waarvan meer as duisend kinders onder 15 was. Op daardie stadium is selfs die vrywillige verpleegsters die kamp verbied. Eers nadat die inwoners uit desperaatheid vertoë tot die Britse bevelvoerders gerig het, word drie dames weer toegelaat om hulp te verleen, onder andere Henrietta Armstrong, een van die stigterslede van die SAVF. Alhoewel daar 'n gemiddeld van 540 siekes per dag was, het die kampowerheid bepaal daar mag op geen stadium meer as ses verpleegsters in die kamp wees nie.
Die kraal of strafplaas was 'n kaal veld en rotse omhein met doringdraad, waar vroue soms vir die hele dag sonder voedsel of water gelos is as hul straf omdat hulle “oproermakers” was, of bloot omdat hulle mans nog op kommando was. 'n Vrou wat gedurende Esselen se tyd daar opgesluit was moes die aand uitvind dat haar kind gedurende die dag gesterf het. Selfs die protes van die gemeenskap oor die martelingmetode het niks gehelp nie. Esselen het aan die Britse bevelvoerders gerapporteer dat hy verskeie male gebruik gemaak het van die strafkamp met veel sukses.
Rantsoene was ten alle tye onvoldoende. 'n Week se rantsoen het bestaan uit 7lb meel, 4oz sout, 6oz koffie en 12oz suiker. Kinders het die helfte daarvan gekry. Melk, vars groente, seep, kerse en toiletware was skaars en slegs voorsien wanneer die kampdokter dit as 'n “medical comfort” voorgeskryf het. Hierdie rantsoen verteenwoording ongeveer 29% van ‘n volwasse se kalorievereistes, en slegs 15% van die van 'n kind. Vleis was selde beskikbaar en die gesinne van vegtende kommando-lede het niks gekry nie.
By Balmoral-konsentrasiekamp is 400 mense binne ‘n jaar dood.
In die ysige Junie-koue brand daar elke jaar kerse op die grafte in die Balmoral konsentrasiekampkerkhof buite Bronkhorstspruit. Dié vlammetjies flikker ter herinnering aan die lewensverlies wat gevolg het op die afkondiging van Britse konsentrasiekampwetgewing op 16 Junie 1900.
Dié wetgewing, bekend as proklamasie vyf van 1900, is deur Lord Roberts in die Anglo-Boere-oorlog afgekondig. Daarvolgens moes die Britte, as deel van die verskroeide-aarde beleid, enige Boere wat weerstand bied se huise afbrand en hulle vroue en kinders as krygsgevangenes na kampe wegvoer. Op dié manier kon hulle die Boere weghou van die kos- en ander voorrade wat noodsaaklik was om met die stryd voort te gaan.
Meer as 30 tentekampe is teen die middel van 1900 geskep en teen die einde van daardie jaar was die meeste reeds werkend.
Die kampe was glo nie as uitwissingskampe bedoel nie, maar die vroue en kinders van aktiewe Boerekrygers het kleiner voedselporsies as die res ontvang. Die gebrek aan higiëne, swak dieët, verhongering en blootstelling aan swak weersomstandighede het die weg gebaan vir aansteeklike siektes soos disenterie, ingewandskoors en masels. Met die tekort aan mediese versorging het dié toestande gelei tot die dood van ’n kwart van die mense in die konsentrasiekampe.
Ongeveer 22 000 kinders jonger as 16 jaar, en 6 000 vroue is in dié kampe dood. Minstens vierhonderd van hulle het in die konsentrasiekamp in Balmoral gesterf, waarvan die talle kindergrafte vandag nog getuig. Die gemiddelde ouderdom van die kinders wat op die Balmoral gedenkplaat genoem word, is vier jaar.
Net ’n paar name van dié kinders lui as volg: die twee-maande-oue Anthony JL Barnard, die ses-maande-oue Helena Bekker, een-jaar-oue Maria Combrink, twee-maande oue Cornelius Duvenhage, vyf-maande-oue Johannes Jacobs en tweemaande-oue Elizabeth Van Rensburg. Baie van die baba’s is begrawe sonder dat hulle nog name gehad het en in hakies agter sekere name staan daar ‘ongedoop’, soos by die agt-dae-oue Hester Ferreira se naam.
Balmoral-kamp het relatief laat ontstaan, op 25 Julie 1901, en is ’n week later in gebruik geneem. Die kamp is geskep om die oorvloed mense vanaf die Middelburg en Belfast-kampe te huisves. Later het uitgehongerde mans wat in die Bronkhorstspruit-distrik in die veld oorleef het, ook by die kamp aangekom. Teen November 1901 het mans begin in kom van die Lydenburg en Baberton-distrikte en selfs so laat as 27 April 1902 het 125 mans en vrouens by dié kamp aangekom.
Balmoral-kamp was oorspronklik op die terrein van die ou militêre kamp, suid van die treinstasie. Die kamp was nie omhein nie, omdat die gebied beskerm is deur blokhuise.
Die tente het misvloere gehad en rommel het oral rondgelê. Daar was gereeld sandstorms en die hewige reënstorms het beteken dat stormwater dwarsdeur die tente gestroom het. In ’n stadium is tien tente omgewaai. Met ’n storm op 18 September 1901 het een van die drie hospitaaltente aan die brand geraak terwyl die nagverpleegster, Hester Vermeulen, na kinders in die tweede tent omgesien het. Die vuur is eers opgemerk toe die derde hospitaaltent omgewaai het. Vier kinders is in dié voorval dood.
Teen September 1901 was daar tien hospitaaltente met ’n 18-stuks personeel om na die pasiënte om te sien. Tog wou vrouens nie hulle kinders hospitaaltente toe stuur nie, omdat daar geen besoektye was nie. Die vrouens het ook in hulle eie tente geboorte geskenk en daar was menige septiese komplikasies ná die geboortes.
Ons Boere Se Trotse Geskiedenis
Boere Stories, Staaltjies en Gedigte
Opgestel deur P.J. Visser.
This website was powered by Ewisoft Website Builder.