nl tr es en af ru de it en en hbs_lat de af nl nl nl nl nl nl nl nl nl nl fi en en en de nl nl nl en nl nl en nl en nl nl nl en nl nl nl en nl ca nl en de af af en fr af af nl af af af af nl nl af nb nl af af af nl af af nl nl af af nl af fr de en en fr en nl nl nl de en fr en fr nl nl en en af af nl de de de nl nl nl nl af tr af hu eo nl af nl nl af fr fr fr en af en nds fr fy af af en af af nds en nl nl nl de af en af nl af af af af en fr fr nl nl en af af af af nl en fr af als af nl en en fr nl nl en en af nl nl af af af fr nl af af af en en en en en nl en en en es nl en en nl fr en af nl nl vi af nl en en nl af nl id af af nl nl nl nl nl da af af af en fr nl af nl af nl nl af af nl af sk af nl nl af nl af de af id nl nl en nl nl nl nl nl nl it lb af nl nl nl nl nds nl nl nl nl de tr nl pl de de nl nl nl nl tk nl ro af nl tr de nl af en nl af af it af nl fy fy en nl tr es en af ru de it en en hbs_lat en en en en en nl
~ 'n Kollektiewe weblog vir die Afrikaanse digkuns ~
Breyten Breytenbach en Yves T’Sjoen. De moord op een dichter
Gepubliceerd in De Standaard, 30 juli 2018
Enkele dagen geleden, op woensdag 25 juli, is in de buurt van Pretoria Tom Gouws (1961-2018) doodgeschoten. Vader van zes kinderen en landelijk een bekend dichter. Enkele jaren geleden ontving hij nog een gerenommeerde poëzieprijs. In Zuid-Afrika staat Gouws geboekstaafd als belangrijk literair auteur. Na thuiskomst verschansten zich volgens persberichten zeven jonge mannen in het huis. Nadat Tom Gouws’ echtgenote en ook de enige aanwezige zoon zijn gekneveld, is de schrijver in de borst geschoten. De indringers, van wie drie of vier gewapend waren, stalen een mobile telefoon en een laptop. De Afrikaanse literaire wereld is ontsteld. Het is de zoveelste moordpartij op blanke Afrikaners.
Ignaas Devisch sprak begin 2017 ondanks de moord nog hoop uit. Zwarte jongeren zullen opstaan op hun land te leiden. Niet alles wat in Zuid-Afrika geschiedt stemt tot zwartgalligheid. Er is rechtspraak, niet iedere moordenaar verdwijnt in de anonieme massa. Nu ik op nieuwssites elke dag lees over moordpartijen, rooftochten, gijzelnemingen en verkrachtingen op de plaas (veraf gelegen boerderij), ook in dorpjes niet zo ver van de stad, vrees ik de hoop stilaan te moeten opbergen. Het is bekend dat Zuid-Afrika het gewelddadigste land ter wereld is waar geen oorlog woedt. Zuid-Afrikaanse vrienden spreken al langer, nu sinds de moord op Tom Gouws met nadruk, over een onomkeerbare situatie. Oorlog tegen witte mensen. Ook vele zwarten en bruinmensen zijn slachtoffer voeg ik toe. Het land gaat naar de verdoemenis, zeggen zij. Zuid-Afrikanen die ik spreek, wit en ook bruin en zwart, zijn bang. Ze leven dagelijks in een beklemmende sfeer van angst. Iedereen is op zijn hoede, verschanst zich achter tralies. Indien kapitaalkrachtig genoeg worden alarminstallaties aangebracht. Het aantal privébewakingsdiensten neemt hand over hand toe. Mensen trachten zich zo goed mogelijk te beschermen tegen het gevaar dat achter elke hoek gluurt, zware criminaliteit die het land in een wurggreep heeft. De overheid is onmachtig. Het is niet meer beheersbaar.
Tom Gouws, auteur van vijf dichtbundels en toneelteksten, is ook in de Lage Landen bekend. Toen Gerrit Komrij in 1999 zijn bloemlezing De Afrikaanse poëzie in 1000 en enige gedichten samenstelde, zijn drie gedichten van Gouws opgenomen. Hij was een graag geziene gast op poëzie- en kunstenfestivals. De doctor in de letterkunde schreef over Afrikaanse poëzie beklijvende bijdragen. Op 56-jarige leeftijd heeft een moordbende een bruusk einde gemaakt aan Gouws leven. Nochtans woonde hij met zijn gezin in een van die vele beveiligde compounds. Onderzoek moet uitwijzen hoe de moordenaars het pand konden betreden. De Afrikaanse letterkunde is na Winnie Rust in een nog diepere rouw verzonken. In een van de door Komrij gebloemleesde gedichten is sprake van “indringers [die] veilig buite” worden gehouden. Neen dus.
Met Ignaas Devisch hoop ik dat veel kinderen op Zuid-Afrikaanse scholen de poëzie van Tom Gouws mogen lezen. Laten we hopen dat zij niet alleen het tragische nieuws te weten komen, maar ook het dichterschap ontdekken. Dan is er nog hoop voor een complex land dat maar niet herstelt van die gruwelijke apartheidsperiode. Al vrees ik dat poëzie de wereld van Zuid-Afrika niet zal redden. Eens te meer geldt wat in een roman van de beminnelijke Winnie Rust staat: Dis ’n storie wat vertel moet word. Vandaag zijn er echter zoveel verhalen die moeten worden verteld dat niemand ze in Zuid-Afrika nog kan lezen. Laat staan er geloof aan hechten.
Zolang er lucht is in dit leven
wil ik vrolijk lachen in mijn longen
en krachtig langs mijn goede spieren
mijn keel met zoete zuurstof strelen.
Met volle teugen van de vreugde drinken
aan de bronnen van de adem openhartig.
Wat zacht is in de borst, is lavend
voor de dorst en lekker als gestilde honger.
Mijn longen zijn mijn beste vrienden,
ik heb ze lief, ik draag ze in mijn handen,
breekbaar als een koppel witte duiven.
Ik houd ze teder als de sneeuw en zuiver
in de weelde der genezing van dit leven,
ik bescherm ze als een moeder en een vader.
Paul Snoek, Welkom in mijn onderwereld (1978).
Versindaba voeg graag die volgende huldigingsgedigte aan Tom Gouws hierby. Indien jy ‘n gedig het om by te voeg, (of reeds in ‘n kommentaar ook wil wys,  stuur dit ook asseblief aan Versindaba:
Nou kyk ons nog in ‘n dowwe spieël en sien ‘n raaiselagtige beeld,
maar eendag sal ons alles sien soos dit werklik is.
– 1 Kor. 13: 12
Hoe futiel is dit nie – ŉ spieël
wat in ŉ ander reflekteer en selfsaam
die een aan die ander
ŉ man en sy gesin kom tuis
sewe rowers wag hulle in: drie met wapens
van verdriet nie, want hulle
mekaar nie, maar verklaar tog
die man op die kombuisvloer in eie bloed
sy vrou op haar knieë langs hom, rewolwer teen die kop
terwyl buite die tralies
ŉ amperse volmaan hierdie raaisel
buig tot eendag van aangesig
soos musiekstukke wat mekaar terugkaats
as treursang vir ŉ digter.
Maar in godsnaam, hoe futiel
– In memoriam: Tom Gouws, 25.07.18
(c) Louis Esterhuizen / Julie 2018
Huldigingshaikoe aan Tom Gouws
blare hang leeg en stil –
© De Waal Venter / Julie 2018
In die begin was die woord
en in Stigmata, die skrywes juis óók oor die dood.
In hierdie land moet jy leer om lig te loop
ten einde te oorleef.
Hier op God se kleinhoewe
bestaanboer jy met vers, brand jy jou kers,
in Afrika, vir Afrika.
Maar, lewensgevaarlik word die besit van:
En Iewers in hierdie droewe land is die geheue
van jou skootrekenaar nou reeds skoongevee
gestroop van gedig, van vers, van woord.
En al wat bly, die koeêlwond en jou stil mond.
© Clinton V du Plessis. Julie 2018
dis nie dat ek na julle wat woorde is soek
(sê wié van wanneer ?)
want ek weet julle lê eweneens
agter my bloed kom klop
aan die sinnelose hart wat al lank
‘n eggokamer van vlerkslae is
en jaag soms sillabes op in die donker
soos die ettering van ou swere
moenie ophou voel-voel na omlyning
van die herinnerde gesig
in die donker bloed nie
ek sal hier wees soos altyd
(effens vervloek van ‘n té lang reis)
in die leë gedig
om verby genade die holtes oop te hou
en die fees van vlervoëls weer verbeel
vir julle huis toe kom
en indien dit dan moet wees
dat ons ons afwesighede aanneem
is dit ook goed
sweer ek hier met my hand op papier
in die skryflaai van raaisels
is die goëlaar se handkaart gebore
(myne ? van wanneer af ?)
sodat julle die beweging
om aan die skyn
van volbringing te raak
© Breyten Breytenbach. 2018
By die dood van  Tom Gouws
Miskien het die digter sy potloodsak
reeds oopgerits, op dié eenmalige sfeer
gewag om tot Teken te verwoord –
sterflinge, soos ons almal,
sal vir jare nog hierdie skouspel
in stories oorvertel –
Miskien sou hy juis daardie aand
vredig wou boeke vat
om aan dié godswonder, soos die gras
van die veld, nederig dank te bring
toe die duisternis hom (voortydig) oorval.
© Eunice Basson, 2018.
Share this: Versindaba Vriende
Tags: Breyten Breytenbach, De moord op een dichter, Tom Gouws, Yves T'Sjoen
Monday, July 30th, 2018 | Brieweboks.
You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.
Een Kommentaar op “Breyten Breytenbach en Yves T’Sjoen. De moord op een dichter”
August 1st, 2018 at 8:43 am
Noodsaaklike skrif. Baie noodsaaklik. Net een, klein voetnota: apartheid was ‘n afgryslike vergryp, maar dis nie die enigste, of selfs die hoofsaaklike rede nie, waarom daar ‘n derdewereld-land van onpeilbare afgronde van menslike ontbering bestaan, soos Suid-Afrika. Dis dringend noodsaaklik dat daar in groter konteks, en tegelyk ook in die kleinste konteks (soos byvoorbeeld gewoon dat boosheid draai op die punt van ‘n naald), gekyk word na die ongodswonder van ‘n totale kakspul.
Notify me of follow-up comments by email.
Onlangse bydraes op Versindaba
Onderhoud met WL van der Merwe (Doodmenslik)
HF Nortje. Mdina, Malta
Tuin van Digters. 14 – 15 Sept. 2018. Breytenbach-sentrum, Wellington.
Twee debuutbundels wat pas verskyn het (Pieter Odendaal & WL van der Merwe)
Delphine Lecompte. In de naam van de walvisjager
Onderhoud met Pieter Odendaal (Asof geen berge ooit hier gewoon het nie)
Ilse van Staden. mot en roes
Delphine Lecompte. Spartelen en lijden in een blokhut
Elza Lorenz: Ek het so baie van hierdie onderhoud gehou. Dankie digter en...
Breyten Breytenbach: Sien baie daarna uit om hierdie bundel te lees. Na...
Joan Hambidge: Dit is pragboek vol aangrypende gedigte. Van gedigte vir die...
Sisanda: I truelly appreciate Danielles’ honesty in terms of being...
Waldemar Gouws: Mens sien durf sit in jou broek, Pieter Odendaal. Mag die...
Andre Scheepers: Hou van Eunice se “oopskryf” Het ‘n...
Nini Bennett: Insiggewend; baie dankie vir die kommentaar, Elza!
Elza Lorenz: Hierdie stuk op sigself is ‘n uiters boeiende belewenis,...
helize van vuuren: Mooi, Dewald, ek is bly my vuurtjie het ‘n vonk laat...
Susan Smith: Dewald, wat ‘n lieflike blog, vol nuanses van weemoed en...
Christine van Niekerk: Ek is Danielle Griessel se ouma. My hart het warm...
Breyten Breytenbach: vir Dewald Koen met dank vir die aangee, en met...
Elza Lorenz: Gedagtes wat gedurig vorm verander, oplos, aanbeweeg. Besonder...
De Waal Venter: Helize, jou byhaal van breyten se “Bedreiging van die...
Maria Snyman: Sjoe, Helize, slaan die gedig omtrent nou my asem weg! Goeie...
Toepaslike kommentare word verwelkom. Enige onwelvoeglike of beledigende kommentare & bydraes sal sonder kennisgewing verwyder word. Kommentare sal ook op versoek van die skrywer verwyder word.- Red.
Onderhoud met Pieter Odendaal (Asof geen berge ooit hier gewoon het nie)
Tuin van Digters. 14 - 15 Sept. 2018. Breytenbach-sentrum, Wellington.
Onderhoud met WL van der Merwe (Doodmenslik)
Twee debuutbundels wat pas verskyn het (Pieter Odendaal & WL van der Merwe)
Gedigte: Afrikaans en Nederlandstalige
HF Nortje. Mdina, Malta
Delphine Lecompte. In de naam van de walvisjager
Ilse van Staden. mot en roes
Digstring: Yskas (Bibi Slippers)
Digstring: Doekvoet (Corné Coetzee)
Onderhoud met WL van der Merwe (Doodmenslik)
Onderhoud met Pieter Odendaal (Asof geen berge ooit hier gewoon het nie)
Onderhoud met Henning Pieterse (Vertalings: Tussen die abjekte en die eteriese. M Houellebecq)
Resensie: Herman de Coninck. Biografie deur Thomas Eyskens.
Resensie: Tussen die abjekte en die eteriese (’n Keur uit die poësie van Michel Houellebecq)
Resensie: Vandag wil ek my blou skoene dra (Koos Kombuis)
Resensie: Weer-lig (Fransi Nieuwoudt)
Dewald Koen. Die ysterkoei kom weer
Recensie: Het leven deugt. Althans op onderdelen (Anton Korteweg)
Job Degenaar. Twee gedichten
Carina van der Walt. Bootjies
Geen FaceBook om aan te sluit by Versindba Vriende nie? Teken nou hier in met jou e-pos en ontvang gereeld kennisgewings van alle nuwe inhoud wat verskyn op hierdie webtuiste.
Carina van der Walt. Bootjies
Yves T’sjoen. Literair tijdsdocument. Hommage van Eddy van Vliet aan Breytenbach
Carina van der Walt. Aardse paradys of poel van verderf in "De tuin der lusten"?
BLOGLAAIE: Alle vorige bydraes, blogs en indekse hier
BLOGLAAIE: Alle vorige bydraes, blogs en indekse hier Select Category Amanda Lourens Andries Bezuidenhout Artikels, essays, e.a. Binneblik Blogs Brieweboks Buiteblik De Waal Venter Digstring Fotobeeld Gedigte Gisela Ullyatt Indekse Kompetisies Louis Esterhuizen Marlies Taljard Nini Bennett Nuuswekker Nuwe Stemme Onderhoude Philip de Vos René Bohnen Resensies Uncategorized Vertalings Wicus Luwes Wisselkaarten
Bronnelys: Afrikaanse poësie vanaf 1900-1978. (1)
Indeks: Lyste, bibliografieë, digbundels
Die beeldgedig in Afrikaans
Entries (RSS) and Comments (RSS) | M.Joubert, Webmeester, Stellenbosch & Whitetiger Network Solutions
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.
Hierdie webwerf gebruik koekies: Vind meer uitGoed so