en en en fr en nl nl en en de pl nl en en pl nl en en en en en en en af nl nl nl nl en nl it nl en de nl nl nl en en en en en en en ar en en en en en en en en en en en en fr en en hbs_lat da en en en en en zh en en en uk en en en en da nb en nb en cs cs eu eu eu eu eu eu eu eu eu eu nl nl nl cs nl nds nl en en nl nl nl af fr af sv nl en es nl fr it af nl en nl af nl nl nl tr nl af fr nl en af en af nds ro lb af cy en de nl af de pl en de wa da fr nl en da fi tr en pl li nl nl de de af en de it af en cs af af nb fr de af nl es hbs_lat af af pl nl fr en cs af af en fr de af nl de af nl nl af af fr sv de af en fr de en af fr af af sv fr af nl nl da nl pt en de fr nl de ml fi cs nl lb en nl de en af sv en en nl nl nl nl cs nl nl af sv fr de en de nl nl nl nl af af sv nl fi cs en af af cs af ku nl de nl fr cs sl en en fr af fr nl nl da nl nl en nl en af nl af es de de af af en tr af af de nl de fr af af de de af de af af nl af af af af de nl nl nl nl af en en af af af nl en nl en it af af nl en en fi de fr af fr fr nl de fr nl nl nl fr en en es en af af nl nl af af af de en nl af af af af af af af en af af af de en nl en af pl nl nl az en af pt af af lb nl af af af nl nl nl de af nl de it en fr nl nl en af af nl en en nl af fr af af af hbs_lat en af af nl en nl en af it nl de nl af af nl nl af nl af nl nl de af de fi af nl af fr nl fr sl de de nl af nl es af nl en af nl de af af cy af tr fi nl de nl nl nl af en de nl de nl nl de nl nb nl nds tr nl nb fr nl fi en es nl hbs_lat it nl az nl en en nl pl tr fi de nl es af en de af af en nl de de nl it af de nl de lb af nl fy af nds nl nl fr en nl af nl fr en fr fr af nl af it nl nl en es de fy nl fi nl af nl nl fa nl af fr en af en af nl de en en nl af hbs_lat af af da nl de de af de af af sv af de af af fr af nl af nl en az nl af fi af nl en af af nl en af fr jbo nl nl af af en de af af af af af af af af fi fi fi fi fi fi fi fi fa af af nl ms nl af en nl fi nl cs af af en nl nl en af fr nl en cs nl af nl en nl de af af af af af de de af lt de af af af nl de af fr nl de af af af af en nl af af de fr de de af de af de de af af nl en af it pt af af nl nl af af nl de en af af af af af af af af nl fr nl fr nl fr en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en sv en en en sv en en sv en ca en en en en en de en en en en en en en en en en en it en cs en en en en en en en cs en en en en en en en fy fy en en en en en en en en en en en en en en cs en en en en en en en en en it en en cs de en en en en en en en en cs en en en en en fr en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en cs en en en en en cs en en en en en en en en en en en cs en en en cs de en en fr en en en en en en nl en en de en en en en en en cs en en en en en fr en th en de en en en cs en en en en en cs en en cs en en fr en en mr cs en en en en en nl cs en en en en en ta en en en en cs en es en en en en de en en en en en en af en en en en en en en en en en en en en en de en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en el en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en el en en el en en en en en en en en azb en el en en en en en en en en en en en en cs en en en en en af nl fy nl en nl nl ro nl fr de af af af af af af af af fi fi fi fi fi fi fi fi fa af af nl ms nl af en nl fi nl cs cs eu eu eu eu eu eu eu eu eu eu nl nl nl cs nl nds nl en en nl nl nl af fr af sv nl en es nl fr it af nl en nl af nl nl nl tr nl af fr nl en af en af nds ro lb af cy en de nl af de pl en de wa da fr nl en da fi tr en pl li nl nl de de af en de it af en cs af af nb fr de af nl es hbs_lat af af pl nl fr en cs af af en fr de af nl de af nl nl af af fr sv de af en fr de en af fr af af sv fr af nl nl da nl pt en de fr nl de ml fi cs nl lb en nl de en af sv en en nl nl nl nl cs nl nl af sv fr de en de nl nl nl nl af af sv nl fi cs en af af cs af ku nl de nl fr cs sl en en fr af fr nl nl da nl nl en nl en af nl af es de de af af en tr af af de nl de fr af af de de af de af af nl af af af af de nl nl nl nl af en en af af af nl en nl en it af af nl en en fi de fr af fr fr nl de fr nl nl nl fr en en es en af af nl nl af af af de en nl af af af af af af af en af af af de en nl en af pl nl nl az en af pt af af lb nl af af af nl nl nl de af nl de it en fr nl nl en af af nl en en nl af fr af af af hbs_lat en af af nl en nl en af it nl de nl af af nl nl af nl af nl nl de af de fi af nl af fr nl fr sl de de nl af nl es af nl en af nl de af af cy af tr fi nl de nl nl nl af en de nl de nl nl de nl nb nl nds tr nl nb fr nl fi en es nl hbs_lat it nl az nl en en nl pl tr fi de nl es af en de af af en nl de de nl it af de nl de lb af nl fy af nds nl nl fr en nl af nl fr en fr fr af nl af it nl nl en es de fy nl fi nl af nl nl fa nl af fr en af en af nl de en en nl af hbs_lat af af da nl de de af de af af sv af de af af fr af nl af nl en az nl af fi af nl en af af nl en af fr jbo nl nl af af en en af fr nl en cs nl af nl en nl de af af af af af de de af lt de af af af nl de af fr nl de af af af af en nl af af de fr de de af de af de de af af nl en af it pt af af nl nl af af nl de en af af af af af af af af nl fr nl fr nl cs af af en nl nl en cs en en en en fr en en en en en en en en en en it nl it it es pt pt nl pl en cs en lb ceb en cs en en en en en en cs en en en nl nl tl sl nl af en en es en af cs en af af nl en nl nl af de de de nl es en en lv tl en en en en en en de nl nl fr en en de en fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fy fr af af nl en en en nl en af fi en en af en en it en af en en de en en en en en en en cs en en en en en en en en en en en en en en en en en af nl en en en en en en en en en en en en en en en en en en cs en en en en en en en en en en en en en fr en en en en en en en en en en en en en en en en en cs en en en af en tr en cs cs cs eu eu eu eu eu eu eu eu eu eu nl nl nl cs nl nds nl en en nl nl nl af fr af sv nl en es nl fr it af nl en nl af nl nl nl tr nl af fr nl en af en af nds ro lb af cy en de nl af de pl en de wa da fr nl en da fi tr en pl li nl nl de de af en de it af en cs af af nb fr de af nl es hbs_lat af af pl nl fr en cs af af en fr de af nl de af nl nl af af fr sv de af en fr de en af fr af af sv fr af nl nl da nl pt en de fr nl de ml fi cs nl lb en nl de en af sv en en nl nl nl nl cs nl nl af sv fr de en de nl nl nl nl af af sv nl fi cs en af af cs af ku nl de nl fr cs af af en nl nl de af af af af af af af af fi fi fi fi fi fi fi fi fa af af nl ms nl af en nl fi nl cs sl en en fr af fr nl nl da nl nl en nl en af nl af es de de af af en tr af af de nl de fr af af de de af de af af nl af af af af de nl nl nl nl af en en af af af nl en nl en it af af nl en en fi de fr af fr fr nl de fr nl nl nl fr en en es en af af nl nl af af af de en nl af af af af af af af en af af af de en nl en af pl nl nl az en af pt af af lb nl af af af nl nl nl de af nl de it en fr nl nl en af af nl en en nl af fr af af af hbs_lat en af af nl en nl en af it nl de nl af af nl nl af nl af nl nl de af de fi af nl af fr nl fr sl de de nl af nl es af nl en af nl de af af cy af tr fi nl de nl nl nl af en de nl de nl nl de nl nb nl nds tr nl nb fr nl fi en es nl hbs_lat it nl az nl en en nl pl tr fi de nl es af en de af af en nl de de nl it af de nl de lb af nl fy af nds nl nl fr en nl af nl fr en fr fr af nl af it nl nl en es de fy nl fi nl af nl nl fa nl af fr en af en af nl de en en nl af hbs_lat af af da nl de de af de af af sv af de af af fr af nl af nl en az nl af fi af nl en af af nl en af fr jbo nl nl af af en en af fr nl en cs nl af nl en nl de af af af af af de de af lt de af af af nl de af fr nl de af af af af en nl af af de fr de de af de af de de af af nl en af it pt af af nl nl af af nl de en af af af af af af af af nl fr nl fr nl nl cs nl nl nb en nb en nb en nb nb nb nb nb nl af af af af af af af en af af af af da da af af cs fi fi fi fi nl en en fr af af af af af af af af af af af af af af af af nl af af af af af af af af af af af af af af af af af nl cs cs de en en en en en en en en en fr en en en en en en en en fr
If you have javascript turned off you may have problems accessing the (pulldown) menu on this site. If this is the case, you may access all the pages through the "Sitemap" which can be found on the top right of each single page. Thank you!
Afrikaans Abroad - Who's Who
How to Start & Formal Testing
Aanlyn Radio - Online Radio
Oorsese gemeenskappe - Expat Communities
Musiek Videos D - E
Hoe Lieflik is U Woninge
Nader My God by U
Op Berge en in Dale
Riekie & Aline se liedjies
Dit is Wel met my Siel en Blye Versekering
Ons Bring Ere en Dank
Al lê die Berge Nog so Blou
Dans met die Rooi Rok
Kinders, moenie in die water mors nie
Artists A - D ►
Artists E - H ►
Die Vrou Met die Rooi Rok
Artists I - L ►
Sy's Al Wat Ons Het
Al Lê Die Berge Nog So Blou
Artists M - P ►
Jy is in die reën
Artists Q - Z ►
Omdat Ek van Jou Hou
Richard van der Westhuizen ►
Antjie Krog (1952- ) ►
Diana Ferrus (1952- ) ►
Kom ons praat weer Afrikaans
Evelyn van der Merwe ►
Al sou ek grys word
BEWAAR DIT TEEN JOU HART
Ek gee aan jou 1
Ek het jou seer geneem
Ek is net ‘n halwe mens
Ek sien half deur jou oë
In die koelte van ’n krom Karee
In die skemer van die berge
Is dit dan nie genoeg
Jy is my heelal en meer
Kyk na buite deur loodglas ruite
Leer my om lief te hê
Nie slegs maanskyn en Rose
Floris Brown (1948- ) ►
Al om die vuur - al om die vuur
My geheime onbekende drawwer in die Park
Hennie Liebenberg (1940- ) ►
Aan Afrikaners in die Vreemde
En As Ek Dood Is
Ina Rousseau (1923 - 2005)
Jacques du Plessis (1961- ) ►
M.M. Walters (1930- ) ►
Myra Lochner (1951- ) ►
Sy Sange op Haar Vingerpunte
Spelend in die Asem van God
Die Liefde vir 'n Vrou
Augustus maand met sy winde
Die maan met sy uitwerking
Die Reistog van die mens
Groot toon het nie neus
Die opsaal van 'n perd
My draadkarretjie en ek
My kerkie en ek
Selwyn Milborrow (1967- ) ►
'n Gedig is 'n Gedig net om 'n Gedig te Wees
Niemand Sal Je Zeggen Wie Je Bent
Beslan, 1 Septermber 2004
Gedig vir Elizabeth Eybers
Wilma Stockenström (1933- )
Die Drie Beertjies ►
Die Drie Beertjies (narration)
Die Drie Beertjies (Benita)
Die Drie Beertjies (Pta-Oos)
Die Drie Varkies ►
Die Drie Varkies (Stephan)
Die Drie Varkies (Oos-Moot)
Die Drie Varkies (Pta-Oos)
Die Rooi Hen (Pta-Oos)
Florandia se nuwe Koning (Jq)
Niksie word 'n Ietsie
Die Aambeeld - The Anvil
Onse Vader (The Lord's Prayer)
Uit die Verlede ►
In the concentration camp
Prinses Pippie en Stout Floorsie
Prinses Jana en die Seerower
Prins Frikkie vang Vis
Loekie die Leeu (par. 3 & 4)
Loekie die Leeu (par. 5 & 6)
Loekie die Leeu (par. 7 & 8)
Juliet, die Vinnigste Slak
Juliet, die Vinnigste Slak (3-4)
Juliet, die Vinnigste Slak (5-6)
Juliet, die Vinnigste Slak (7-8)
Helena J. F. Lochner ►
Donsie en die Dwergie
Jan en Piet Gaan Stad Toe
Mal Jan onder die Hoenders
Elke Bobbejaan op sy eie Krans
Laat vir die Trein
Aandstories vir Seuns ►
Die Dwergie van die Doringbos
Die Heks se Kat
Die ou Vrou van die Vlamme
Die Reus en die Towernaar
Ou Kraakbeen, die Mensvreter
"Vêrsien, Vêrhoor en Fynruik"
Step 1: What is a pronoun?
Step 2: Icon Mastery
Step 3. Subject Pronouns
Step 4. Object Pronouns
Step 5. Possessive Adjectives
Step 6. Possessive Pronouns
Q & A (beginner)
Q & A (expert)
Q & A (beginner)
Q & A (expert)
Q & A (beginner)
Q & A (expert)
Conjunctions (Verb 2nd [normal])
Eng to Afr (beginner)
Verbs: Modal Helping Verbs
Prep + Verbs (Context)
Prep + Verbs (Learn)
Tricky Word Pairs ►
Learn - Color (video 1)
Learn - Color (video 2)
Learn - Color (video 3)
Learn - Color Fan (slow)
Learn - Color Fan (faster)
Learn - Color Fan (fastest)
Days of the Week
Time of the Day
The Body - External
The Body - Internal
Grains, Nuts and Seeds
Health and Beauty ►
The House - Outside
The House - Inside
The House - Furniture
The House - Appliances
The House - Cooking Ware
Wild Animals - Large
Wild Animals - Medium and Small
Fish and Aquatic Life
from German & Greek
from Latin: -EEL and -AAL
Articles: Definite or Indefinite
B2a - Prefixed Verbs
B2b - Inseparable Compounds
B3 - Separable Compounds
B4 - Two Conjugations
B5 - Link Verbs
B6 - Reflexive Verbs
Voice - Active vs Passive
Grammar Q and A
Step 1: What is a pronoun?
Step 2: Master Pronoun Icons
Step 3: Subject Pronouns
Step 4: Object Pronouns
Step 5: Possessive Pronouns
Step 6: Possessive Adjectives
B1 - Regular Verbs
B2 - Prefixed & Inseparable
B3 - [i-v] Separable Comp.
B4 - Two Conjugated Verbs
[B4a] Conjugated 1 (wees)
[B1a.v] (wees) with Modals
[B4b] Conjugated 2 (hê)
[B1b.v] (hê) with Modals
[C] Third Position ►
[Ci] 3rd Pos: Object Pronoun
[Cii] 3rd Pos: Negation
[Ciii] 3rd Pos: Time Words
[Civ] 3rd Position Review
[D] Preposition + Verb
[E] Verb 2nd Conjunctions
[A] - [E] Review
[A] - [E] Refresher ►
A Pronouns (review) ►
Step 1: What is a pronoun?
Step 2: Icon Mastery
Step 3. Subject Pronouns
Step 4. Object Pronouns
Step 6. Possessive Pronouns
Step 5. Possessive Adjectives
Perfect Tenses (All Verbs)
Passive Voice (B1 - B3)
[H] Gerunds (Present / Past)
[I] Conjunctions: Verb 1st
[J] Conjunctions: Verb Last
[L] Degrees of Comparison
The Roots of Afrikaans
Die Drie Beertjies ►
Die Drie Beertjies (narration)
Die Drie Beertjies (Benita)
Die Drie Beertjies (Pta-Oos)
Die Drie Varkies ►
Die Drie Varkies (Stephan)
Die Drie Varkies (Oos-Moot)
Die Drie Varkies (Pta-Oos)
Die Rooi Hen (Pta-Oos)
Florandia se nuwe Koning (Jq)
Niksie word 'n Ietsie
Musiek Videos D - E
Musiek Videos N - P
Musiek Videos R - S
Musiek Videos T - Z
As Hy Weer Kom
Hoe Lieflik is U Woninge
Nader My God by U
Op Berge en in Dale
Uit Dieptes gans Verlore
Riekie & Aline se liedjies
In die Groot Skool
Ek is Nou Groot
My Ma se Regterhand
Dit is Wel met my Siel en Blye Versekering
Ons Bring Ere en Dank
En Dan Kom Jy
Al lê die Berge Nog so Blou
Dans met die Rooi Rok
Kinders, moenie in die water mors nie
Môre Oompie, Môre Tannie
Bobbejaan Klim die Berg
Artists A - D ►
Vrou by die Spieël
Genade van die Liefde
Om Jammer te Sê
Christine du Plessis ►
Lied van die nagwind
Coenie de Villiers ►
Kersfees vir die Diere
Die Kaalkop Waarheld ►
Artists E - H ►
Ek Bou 'n Huisie
Die Vrou Met die Rooi Rok
Tolbos in die Wind
Artists I - L ►
Jannie du Toit ►
Ek Wil vir Jou
Gee vir Ons Vrede
Karla du Plessis ►
Koos du Plessis ►
Sy's Al Wat Ons Het
Al Lê Die Berge Nog So Blou
Artists M - P ►
Matthys van Tonder ►
Jy is in die reën
Artists Q - Z ►
Omdat Ek van Jou Hou
Richard van der Westhuizen ►
Ballade vir 'n Enkelling
Jy vir My (introduksie)
Jy vir My (lied)
Pa sê Pa sal
Meisie van My Drome
Antjie Krog (1952- ) ►
Diana Ferrus (1952- ) ►
Kom ons praat weer Afrikaans
Het ek jou verloor?
Verstekeling op Vlug BA747
Evelyn van der Merwe ►
Al sou ek grys word
As Somers Winter braak
BEWAAR DIT TEEN JOU HART
Dans van die Vlammevers
Die goudson hou wag
Die Lente sal kom
Doodsblik van 'n Boom
'n Droom oor Suid-Afrika
Ek gee aan jou 1
Ek gee aan jou 2
Ek het dit verloor
Ek het jou seer geneem
Ek is net ‘n halwe mens
Ek ken 'n Plek
Ek sien half deur jou oë
Ek wil maar net
Groot Pupille na Bo
‘n Huisie vol vrede
Help My Onthou 1
Help My Onthou 2
In die koelte van ’n krom Karee
In die skemer van die berge
Is dit dan nie genoeg
Jy het Dit Gedoen
Jy is dit alles
Jy is my heelal en meer
Jy sal my vind
Kies Blou vir Onthou
Kyk na buite deur loodglas ruite
Leer my om lief te hê
Lied van die See
Minnelied in die Berg
Nie slegs maanskyn en Rose
Onthou ... jy is
Portret teen die Muur
Sal jy daar wees?
Sal jy dit wees
So vries die uurglas
Terug na jou wortels
Waar is ‘n plek
Waar staan jy nou?
Floris Brown (1948- ) ►
O GOD dit brand!
Al om die vuur - al om die vuur
My geheime onbekende drawwer in die Park
Hennie Liebenberg (1940- ) ►
Aan Afrikaners in die Vreemde
En As Ek Dood Is
Lof van die Raasblaar
ID du Plessis (1900-1981)
Ina Rousseau (1923 - 2005)
Ingrid Jonker (1933-1985) ►
Jacques du Plessis (1961- ) ►
Geskryf in A-wi Majeur
Put na die Pit
Coda (huis vir bejaardes)
Leonard Koza (1941-2010) ►
Versie vir 'n Afrikaner
M.M. Walters (1930- ) ►
Myra Lochner (1951- ) ►
Sy Sange op Haar Vingerpunte
Spelend in die Asem van God
Daar Kom die Trein
Die Liefde vir 'n Vrou
Augustus maand met sy winde
Die maan met sy uitwerking
Die Reistog van die mens
Die weer steek op
Ge-Aantery onder die vergrootglas
Groot toon het nie neus
Die opsaal van 'n perd
Koi-san is jy daar
Mr & Mrs White
My draadkarretjie en ek
My kerkie en ek
Selwyn Milborrow (1967- ) ►
'n Gedig is 'n Gedig net om 'n Gedig te Wees
Niemand Sal Je Zeggen Wie Je Bent
Beslan, 1 Septermber 2004
Gedig vir Elizabeth Eybers
Wilma Stockenström (1933- )
Uit die Verlede ►
In the concentration camp
Prinses Pippie en Stout Floorsie
Prinses Jana en die Seerower
Prins Frikkie vang Vis
Loekie die Leeu (par. 3 & 4)
Loekie die Leeu (par. 5 & 6)
Loekie die Leeu (par. 7 & 8)
Juliet, die Vinnigste Slak
Juliet, die Vinnigste Slak (3-4)
Juliet, die Vinnigste Slak (5-6)
Juliet, die Vinnigste Slak (7-8)
Helena J. F. Lochner ►
Donsie en die Dwergie
Jan en Piet Gaan Stad Toe
Mal Jan onder die Hoenders
Elke Bobbejaan op sy eie Krans
Laat vir die Trein
Aandstories vir Seuns ►
Die Dwergie van die Doringbos
Die Heks se Kat
Die ou Vrou van die Vlamme
Die Reus en die Towernaar
Ou Kraakbeen, die Mensvreter
"Vêrsien, Vêrhoor en Fynruik"
Die Aambeeld - The Anvil
Onse Vader (The Lord's Prayer)
E - F - G
H - I - J
K - L - M
N - O - P
U - V - W - X - Y - Z
Composers of Operas / Sources
South African Foreign Relations
South African Group Relations
Activities, Values, Perceptions ►
Perceptions about the Afrikaners
Hoe om Dood te Gaan
Videos of South Africa
Videos about the people
Weeksdae/Days of the Week
Basiese Rekenkunde / Simple Math
Waar is jy?/Where are you?
By die Huis/At Home
Pak vir 'n trippie/Pack for a trip
Dinner at a Restaurant
Help carry a table
Measuring the Floor Space in your House
The stove might be on
Help, I am ill
Order from the menu
Get the Information ►
Birthday party in the zoo
Will the project be on time
The library's opening day
Describe your home town
Describe what to pack
Explain Your Current Job
Tell and Narrate ►
Yesterday - What did I do?
What am I studying?
The job is mine
Your past history and future plans
I did not do it
Please let me in
Arrange, Organize, Instruct ►
Campus: from A to B
Packing for a Camping Trip
Game Park - 6 days
Views and Opinions ►
Fill in the Form
Do a job interview
Exchanges & Ceremonies ►
Voorstel aan 'n Professor
Musiek Videos D - E
Musiek Videos N - P
Musiek Videos R - S
Musiek Videos T - Z
As Hy Weer Kom
Hoe Lieflik is U Woninge
Nader My God by U
Op Berge en in Dale
Uit Dieptes gans Verlore
Riekie & Aline se liedjies
In die Groot Skool
Ek is Nou Groot
My Ma se Regterhand
Dit is Wel met my Siel en Blye Versekering
Ons Bring Ere en Dank
En Dan Kom Jy
Al lê die Berge Nog so Blou
Dans met die Rooi Rok
Kinders, moenie in die water mors nie
Môre Oompie, Môre Tannie
Bobbejaan Klim die Berg
Artists A - D ►
Vrou by die Spieël
Genade van die Liefde
Om Jammer te Sê
Christine du Plessis ►
Lied van die nagwind
Coenie de Villiers ►
Kersfees vir die Diere
Die Kaalkop Waarheld ►
Artists E - H ►
Ek Bou 'n Huisie
Die Vrou Met die Rooi Rok
Tolbos in die Wind
Artists I - L ►
Jannie du Toit ►
Ek Wil vir Jou
Gee vir Ons Vrede
Karla du Plessis ►
Koos du Plessis ►
Sy's Al Wat Ons Het
Al Lê Die Berge Nog So Blou
Artists M - P ►
Matthys van Tonder ►
Jy is in die reën
Artists Q - Z ►
Omdat Ek van Jou Hou
Richard van der Westhuizen ►
Ballade vir 'n Enkelling
Jy vir My (introduksie)
Jy vir My (lied)
Pa sê Pa sal
Meisie van My Drome
Die Aambeeld - The Anvil
Onse Vader (The Lord's Prayer)
Die Drie Beertjies ►
Die Drie Beertjies (narration)
Die Drie Beertjies (Benita)
Die Drie Beertjies (Pta-Oos)
Die Drie Varkies ►
Die Drie Varkies (Stephan)
Die Drie Varkies (Oos-Moot)
Die Drie Varkies (Pta-Oos)
Die Rooi Hen (Pta-Oos)
Florandia se nuwe Koning (Jq)
Niksie word 'n Ietsie
Antjie Krog (1952- ) ►
Diana Ferrus (1952- ) ►
Kom ons praat weer Afrikaans
Het ek jou verloor?
Verstekeling op Vlug BA747
Evelyn van der Merwe ►
Al sou ek grys word
As Somers Winter braak
BEWAAR DIT TEEN JOU HART
Dans van die Vlammevers
Die goudson hou wag
Die Lente sal kom
Doodsblik van 'n Boom
'n Droom oor Suid-Afrika
Ek gee aan jou 1
Ek gee aan jou 2
Ek het dit verloor
Ek het jou seer geneem
Ek is net ‘n halwe mens
Ek ken 'n Plek
Ek sien half deur jou oë
Ek wil maar net
Groot Pupille na Bo
‘n Huisie vol vrede
Help My Onthou 1
Help My Onthou 2
In die koelte van ’n krom Karee
In die skemer van die berge
Is dit dan nie genoeg
Jy het Dit Gedoen
Jy is dit alles
Jy is my heelal en meer
Jy sal my vind
Kies Blou vir Onthou
Kyk na buite deur loodglas ruite
Leer my om lief te hê
Lied van die See
Minnelied in die Berg
Nie slegs maanskyn en Rose
Onthou ... jy is
Portret teen die Muur
Sal jy daar wees?
Sal jy dit wees
So vries die uurglas
Terug na jou wortels
Waar is ‘n plek
Waar staan jy nou?
Floris Brown (1948- ) ►
O GOD dit brand!
Al om die vuur - al om die vuur
My geheime onbekende drawwer in die Park
Hennie Liebenberg (1940- ) ►
Aan Afrikaners in die Vreemde
En As Ek Dood Is
Lof van die Raasblaar
ID du Plessis (1900-1981)
Ina Rousseau (1923 - 2005)
Ingrid Jonker (1933-1985) ►
Jacques du Plessis (1961- ) ►
Geskryf in A-wi Majeur
Put na die Pit
Coda (huis vir bejaardes)
Leonard Koza (1941-2010) ►
Versie vir 'n Afrikaner
M.M. Walters (1930- ) ►
Myra Lochner (1951- ) ►
Sy Sange op Haar Vingerpunte
Spelend in die Asem van God
Daar Kom die Trein
Die Liefde vir 'n Vrou
Augustus maand met sy winde
Die maan met sy uitwerking
Die Reistog van die mens
Die weer steek op
Ge-Aantery onder die vergrootglas
Groot toon het nie neus
Die opsaal van 'n perd
Koi-san is jy daar
Mr & Mrs White
My draadkarretjie en ek
My kerkie en ek
Selwyn Milborrow (1967- ) ►
'n Gedig is 'n Gedig net om 'n Gedig te Wees
Niemand Sal Je Zeggen Wie Je Bent
Beslan, 1 Septermber 2004
Gedig vir Elizabeth Eybers
Wilma Stockenström (1933- )
Uit die Verlede ►
In the concentration camp
Prinses Pippie en Stout Floorsie
Prinses Jana en die Seerower
Prins Frikkie vang Vis
Loekie die Leeu (par. 3 & 4)
Loekie die Leeu (par. 5 & 6)
Loekie die Leeu (par. 7 & 8)
Juliet, die Vinnigste Slak
Juliet, die Vinnigste Slak (3-4)
Juliet, die Vinnigste Slak (5-6)
Juliet, die Vinnigste Slak (7-8)
Helena J. F. Lochner ►
Donsie en die Dwergie
Jan en Piet Gaan Stad Toe
Mal Jan onder die Hoenders
Elke Bobbejaan op sy eie Krans
Laat vir die Trein
Aandstories vir Seuns ►
Die Dwergie van die Doringbos
Die Heks se Kat
Die ou Vrou van die Vlamme
Die Reus en die Towernaar
Ou Kraakbeen, die Mensvreter
"Vêrsien, Vêrhoor en Fynruik"
Afrikaans Soaps & TV
Die Seuntjie I (0 & 30% Afr)
Die Seuntjie II (70 & 100% Afr)
You are here: Afrikaans / Culture / Op Afrikaans ► / Music Encyclopedia ► / Western Music ► / Renaissance
Google Ads may go here
Middeleeuse musiek is opgevolg deur die Renaissance-musiek van die laat vyftiende en sestiende eeue. Dit is vernoem na die enorme oplewing van sekulêre kuns en letterkunde wat op die einde van die Middeleeue gevolg het. Ná 'n duisendjarige oorheersing deur die Rooms-Katolieke kerk, waarna deur Protestantse skrywers as die ‘Donker Eeue’ verwys word, het Wes-Europa as 't ware 'n kulturele hergeboorte ondergaan en tot die Grieks-Romeinse wortels van die Westerse kultuur teruggekeer. Aan die negatiewe kant het die Renaissance ook die skeiding tussen kerk en samelewing ingelui, wat in later eeue tot die bykans volslae sekularisasie van die Westerse wêreld sou lei. Uit die sestiende eeu dateer die beskouing van Sint Cecilia, wat in ongeveer 176 as martelaar onder die Romeine gesterf het, as die beskermheilige van musiek. Haar feesdag is op 22 November.
Die vernaamste musiekvorme van die Renaissance was misse (gewyde sang vir kerkgebruik, dikwels met orrelbegeleiding), motette (polifoniese toonsettings van gewyde tekste), madrigale (sekulêre gedigte in sang), en liedere. Laasgenoemde het in Frankryk as chansons bekend gestaan en in Duitsland as lieder. Een van die grondleggers van Renaissance-musiek was John Dunstable (ong. 1390-1453), die vernaamste Engelse komponis van die vroeë vyftiende eeu. Sy bekendheid het wyd deur Europa gestrek, soos versamelings van sy werke in Frankryk en Italië getuig. Hy het merendeels gewyde musiek geskryf, waaronder misse en motette wat invloedryke vernuwings bevat het, soos instrumentele begeleiding.
Die landstreek wat vandag noordoos-Frankryk, België en Nederland vorm, het gedurende hierdie tydperk die voortou met kontinentaal-Europese musiek geneem. Een van die vroegste komponiste daar was die Waalse teoretikus Johannes Ciconia (ong. 1335-1411), wat mis-bewegings, motette en liedere geskryf het. Die Vlaamse oorheersing van kontinentale musiek is ingelui deur Guillaume Dufay (ong. 1400-74), die buite-egtelike kind van ‘n priester wat sy moeder se van aangeneem het. Hy het lank in Italië gewoon, waar hy in die pouslike kapel in Rome gesing het. Terug in Vlaandere was hy as priester aan die Cambrai-katedraal verbonde en het hy een van die die vernaamste komponiste van die vyftiende eeu geword. Hy was ewe voortreflik in die komposisie van kerkmusiek en sekulêre liedere, en in beide het hy invloedryke vernuwings ingelui. In sy volwasse werke, waaronder 8 misse en vele motette, het Renaissance-musiek tot wasdom gekom. Hy het die eerste Requiem (dodemis) geskryf, maar dit het helaas verlore geraak. Sy landgenoot Gilles de Binchois (ong. 1400-60) was ook 'n priester en daarby ‘n orrelis en vir ‘n tyd ‘n soldaat. Hy het gewyde musiek soos ‘n Te Deum gekomponeer, maar was merendeels vir sy sekulêre liedere bekend.
Gedurende die laat vyftiende eeu was die Vlaming Johannes Ockeghem (ong. 1410-1495) die bekendste komponis. Sy laaste vier dekades is in diens van drie Franse konings deurgebring. In sy talle misse en motette het hy Dufay se vernuwings voortgesit - hy was een van die eerste komponiste om met kontrapunt te eksperimenteer. Sy Missa pro Defunctis is die vroegste oorblywende dodemis, en sy chansons was die popmusiek van die dag. 'n Leerling van Ockeghem, Antoine Busnois (ong. 1430-92), het roem met sy liedere verwerf, waarvan meer as 60 behoue gebly het. As koormeester in Brugge het hy ook misse en motette gekomponeer. Hy het ‘n aansienlike invloed op sy tydgenote uitgeoefen. Nog 'n Vlaming, Jacob Obrecht (ong. 1450-1505), was ‘n kapelmeester in Utrecht en Brugge. Hy het ongeveer twee dosyn misse en byna dieselfde getal motette geskryf, benewens Nederlandse, Franse en Italiaanse liedere. ‘n Syfersimboliek is in baie van sy werke ontdek, wat aan Kabalistiese invloed toegeskryf word. Hy word as ‘n voorloper van Desprez (soms Des Prés gespel) beskou.
Die kontinentale musiek van die sestiende eeu is nogeens deur die Nederlandse Skool oorheers, hoewel Italië ook uitstaande komponiste in dié tyd opgelewer het. Die bekendste figuur onder die Vlaminge was stellig Josquin Desprez (ong. 1440-1521), ‘n leerling van Ockeghem wat die grootste deel van sy lewe in Italië deurgebring het. Daar was hy ‘n sanger in die Milaan-katedraal en die pouslike kapel, en ‘n koormeester in Ferrara. Weens ‘n plaag wat uitgebreek het, het hy in 1504 na die Lae Lande teruggekeer. In sy 18 misse, byna 100 motette en ongeveer 70 liedere het hy daarin geslaag om tegniese vaardigheid met gevoelvolheid te kombineer. Hy is deur Luther bewonder, en daar kan verklaar word dat hy die grondslae vir die gewyde musiek van die sestiende eeu gelê het.
‘n Tydgenoot van Desprez, Heinrich Isaac (ong. 1450-1517) het meesal in Italië en Oostenryk as orrelis, koormeester en hofkomponis gewerk. Hy het ‘n groot aantal sekulêre Duitse, Franse, Italiaanse en Latynse tekste getoonset. Daarbenewens het hy 36 misse en talle motette geskryf, maar sy vernaamste werk is 'n versameling polifoniese kerkmusiek getiteld Choralis Constantinus. Die tenoor Pierre de la Rue (ong. 1460-1518) was aanvanklik ‘n sanger in die Siena Katedraal in Italië. Hy het in ongeveer 1490 na die Nederlande teruggekeer, waar hy aan die s’ Hertogenbosch Katedraal en die Boergondiese hof verbonde was. In sy laaste twee lewensjare was hy kloosterhoof in Courtrai. Hy het 31 misse geskryf, asook talle motette en sekulêre chansons. Nog ‘n Vlaming, Nicolas Gombert (ong. 1495-1560), het in sy groot aantal werke, waaronder meer as 160 motette, tien misse, agt lofsange, en bykans sestig liedere, kontrapuntale kontinuïteit nagestreef. Daardeur het hy 'n belangrike invloed op Palestrina uitgeoefen.
‘n Verdere rondreisende Vlaming was Adriaan Willaert (ong. 1490-1562), wat vanaf 1515 in Italië gewoon het. Hy het sy laaste 35 jaar as musiekdirekteur van die Sint Markuskatedraal in Venesië deurgebring, waar hy die noordelike styl oorgedra het aan die groot aantal Italiaanse komponiste wat onder hom studeer het. Hoewel hy soos meeste van sy tydgenote misse, motette en liedere geskryf het, is dit sy antifoniese koormusiek, madrigale en polifoniese instrumentele musiek wat die grootste invloed uitgeoefen het. Dit is moontlik gemaak deurdat die katedraal oor 2 orrels en 2 kore beskik, met musikale moontlikhede wat later deur Giovanni Gabrieli en Monteverdi ten volle benut sou word.
Nog is het einde niet sover dit die groot Vlaamse komponiste van die sestiende eeu betref nie. Jacob Clemens (ong. 1510-57) was as ‘Clemens non Papa’ bekend. Dit het die dubbele betekenis gehad dat hy hom van 'n gelyknamige digter wou onderskei en lighartig wou beklemtoon dat hy nie die pous (wat as “Papa” aangespreek word) was nie. Sy aansienlike hoeveelheid misse, motette en liedere word as uitdrukkingsvol beskou. Hy het voorts 4 bundels Psalms gepubliseer wat volgens gewilde Vlaamse melodieë getoonset is.
In Italië was die gevierde luitspeler Francesco da Milano (1497-1543) die eerste bekende komponis van die Renaissance, met hoofsaaklik werke vir die luit, soos Fantasias, wat uit sy pen gevloei het. Van veel groter historiese belang is Giovanni da Palestrina (1525-94), wat gedurende sy leeftyd reeds Princeps Musicae genoem is: meester van musiek. Hy is vernoem na sy geboortedorp naby Rome, en was vanaf 1544 ‘n orrelis en koormeester. In 1555 is hy deur Pous Paulus IV uit sy pos ontslaan omdat hy getroud was, waarna hy Lassus as koormeester van die Sint Johanneskerk in Rome opgevolg het. Verdere poste het gevolg, en met die afsterwe van sy vrou en 2 seuns weens ‘n epidemie in die 1570’s het hy besluit om ‘n priester te word. Hy het egter spoedig van plan verander en met ‘n ryk weduwee getrou, wat hom in staat gestel het om 16 versamelings van sy musiek te publiseer.
Vir meer as twee eeue na sy leeftyd is Palestrina deur talle as die grootste meester van kontrapunt en skepper van die suiwerste gewyde polifonie beskou. Hierdie verering het hy verdien deur sy honderde gewyde werke, waaronder meer as 90 misse en byna 300 motette. Sy bekendste werk is stellig die Missa Papae Marcelli, geskryf tydens die Konsilie van Trent waarmee die Rooms-Katolieke Teenhervorming geloods is. Onder sy verdere kerkmusiek tel 35 toonsettings van die Magnificat (die lofsang van die Maagd Maria soos in Lukas 1 aangeteken is), asook 6 Cantiones sacrae. Talle madrigale, sowel gewyd as sekulêr, het voorts uit sy vlytige pen gevloei.
Palestrina se bekendste tydgenoot was die Vlaming Roland de Lassus (1532-94), ook bekend as Orlando di Lasso. Tydens sy jeug het hy deur Sicilië en Italië gereis, en in 1553/4 was hy koormeester van die Sint Johanneskerk in Rome. Daarop het hy na Vlaandere teruggekeer, en in 1556 is hy na München. Hy sou sy laaste 38 jaar in diens van die Hertog van Beiere deurbring, vanaf 1563 as kapelmeester. Sy styl is ewe internasionaal as Palestrina s'n: Franse, Duitse en Italiaanse invloede kan daarin onderskei word. Onder De Lassus se byna 2 000 werke in al die vorme van daardie tyd, insluitend honderde Italiaanse madrigale, Franse chansons en Duitse lieder, word sy meer as vyfhonderd motette deur kenners as die belangrikste beskou. Hy word tesame met Palestrina en Victoria onder die opperste meesters van sestiende-eeuse polifonie gereken.
Die musiekuitgewer Claudio Merulo (1533-1604) was orrelis van die Sint Markuskatedraal in Venesië. Hy het naas madrigale en misse 'n opera, La Tragedia, in madrigaalstyl geskryf. Sy roem berus grotendeels op sy Toccatas vir orrel, wat as die bestes van die sestiende eeu beskou word.
Gedurende die sestiende eeu het sekulêre Franse liedere, chansons, besonder gewild geraak. Die vernaamste komponiste daarvan was Claudin de Sermisy (ong. 1490-1562), Clément Janequin (ong. 1485-1558) en Claude le Jeune (ong. 1528-1600). Ook in Italië is liedere getoonset deur komponiste soos Bartolomeo Tromboncino (sterf ong. 1535) en Marchetto Cara (sterf ong. 1530). Janequin kan beskou word as 'n vroeë voorloper van programmusiek (wat in die negentiende eeu so gewild onder komponiste sou word), want in sommige van sy meer as 250 chansons het hy byvoorbeeld voëlsang probeer naboots. Daarbenewens het hy as hofkomponis in Parys heelwat kerkmusiek geskryf.
'n Verdere genre wat indertyds baie gewild geraak het, was madrigale. Een van die vroegste komponiste van Italiaanse madrigale was die Vlaming Philippe Verdelot (sterf ong. 1540), wat die grootste deel van sy lewe in Italië deurgebring het. Nog Vlaminge wat bekend geraak het vir hul Italiaanse madrigale was Cipriano de Rore (1516-65), wat ook lank in Italië gewoon het, en Jacob Arcadelt (ong. 1504-1568). Laasgenoemde was ‘n sanger en sangmeester in Italië en later in Parys. Benewens meer as 200 sekulêre madrigale het hy 126 chansons, talle motette en misse geskryf.
Onder Italianers self wat madrigale gekomponeer het, was Costanzo Festa (ong. 1490-1545), Andrea Gabrieli (ong. 1515-86), Luca Marenzio (1553-99) en Carlo Gesualdo (ong. 1560-1613) die bekendstes. Festa het as koormeester van die Vatikaan ook kerkmusiek geskryf, waaronder ‘n Te Deum wat steeds met elke verkiesing van ‘n nuwe pous gespeel word. In sy talle madrigale het die luitspeler Gesualdo 'n hoë mate van gevoelsuitdrukking en harmoniese kompleksiteit bereik, waardeur hy eeue later die bewondering van Strawinski sou afdwing. Ook kerkmusiek het uit sy pen gevloei. Waarskynlik uniek onder komponiste is die feit dat Gesualdo sy eerste vrou en haar minnaar weens egbreuk laat vermoor het. Dat hy daarmee weggekom het, was heel waarskynlik te danke aan die feit dat hy slegs 'n jaar ná die moord sy vader as Prins van Venosa opgevolg het. Hy het nietemin 'n beduidende invloed uitgeoefen op die orrelis Luzzasco Luzzaschi (1545-1607), wat talle madrigale en enkele orrelwerke geskryf het.
Andrea Gabrieli het Lassus op ‘n besoek aan Duitsland ontmoet, wat die begin van ‘n lewenslange vriendskap was. Hy was vir sy laaste 20 jaar orrelis van die Sint Markuskatedraal in Venesië, waartydens sy noord-Europese tydgenote Hassler en Sweelinck onder hom studeer het, asook sy kleinneef Giovanni Gabrieli (1554-1612). Naas die komposisie van ‘n groot hoeveelheid orrelwerke, motette en sekulêre madrigale, is 7 misse deur Gabrieli senior getoonset. Hy is as orrelis van Sint Markus deur Giovanni opgevolg, wat een van die grootste Venesiese komponiste van motette met instrumentele begeleiding sou word. Die jonger Gabrieli het ook orrel- en instrumentele werke gekomponeer waarin hy toenemend van die Renaissance-konvensies weggebreek het. Van sy belangrikste vernuwings was die komposisie van werke met kontrasterende kore en koperblasers. Hy het ook konserte en sekulêre madrigale geskryf. Onder sy leerlinge het die Duitsers Praetorius en Schütz getel.
Aan die hof van die Medici’s in Florence het Emilio de Cavalieri (1550-1602) ‘n aantal vroeë musiekdramas geskryf. Hy was een van die eerste komponiste om ‘n basso continuo te gebruik – dit verwys na die praktyk waarin ‘n orrelis of klawesimbelspeler die laagste stemparty navolg. Voorts het hy ‘n sedespel genaamd La rappresentazione di anima e di corpo (‘Die voorstelling van siel en liggaam’) gekomponeer, wat as ‘n voorloper van die oratorium beskou word.
Gedurende die tweede helfte van die sestiende eeu het Italië dus die voortou in Westerse musiek begin neem. Belangrike bydraes sou ook uit Engeland, Duitsland, Frankryk en Spanje voortkom. In Spanje was Cristóbal de Morales (ong. 1500-53) die eerste bekende komponis van polifoniese kerkmusiek, met ‘n meesterskap daarin wat byna in dieselfde asem as dié van Palestrina en Victoria genoem word. Hy was kapelmeester van ‘n aantal Spaanse katedrale, en vanaf 1535 was hy vir tien jaar ‘n lid van die pouslike koor in Rome. Tydens sy Italiaanse verblyf is meeste van sy kerkmusiek geskryf.
Morales se werk is voortgesit deur Tomás Luis de Victoria (ong. 1548-1611), wat in 1565 na Rome is vir ‘n verblyf van 30 jaar. Daar is hy tot priester gewy en het hy as orrelis en koormeester moontlik onder Palestrina studeer. Met sy terugkeer na Spanje het hy orrelis en koormeester van ‘n klooster in Madrid geword. In die Spaanse hoofstad was hy vanaf 1580 ook kapelaan vir Keiserin Maria, suster van die magtige Koning Filips II. Met haar afsterwe in 1603 het hy ‘n statige Requiem tot haar eer gekomponeer. Hy het uitsluitlik kerkmusiek geskryf, insluitend toonsettings van al die gesange van die Rooms-Katolieke kerkjaar. As een van die sestiende eeu se grootste komponiste van gewyde musiek was hy ‘n meester van kontrapunt, gekenmerk deur Spaanse lewenskrag en kleur.
Ten spyte van die alomteenwoordigheid van die Inkwisisie het ook sekulêre musiek in sestiende-eeuse Spanje floreer. Die vroegste bekende komponis daarvan was ironies genoeg 'n priester, Juan del Encina (Enzina) (1468-1529). Hy het by tye in Rome gewerk, en het ‘n aantal pastorale dramas en talle liedere vir 3 of 4 stemme geskryf. Op sy beurt het Luis de Milán (ong. 1500-61) die eerste versameling begeleide liedere van die Renaissance geskryf, asook Fantasias en Pavanes vir die vihuela (‘n voorloper van die kitaar). Hy het ook ‘n handleiding vir die instrument geskryf. Sy tydgenoot Luis de Narváez (ong. 1500-55) het ook vele werke vir die vihuela geskryf. Hy word gekrediteer vir die bekendtelling van die variasie-vorm in Spanje. 'n Interessante figuur was die blindgebore Antonio de Cabezón (1510-66), op sy dag hoforrelis vir sulke belangrike staatsmanne soos Keisers Karel V en Filips II. Hy het merendeels werke vir die klawerbord gekomponeer, sowel gewyd as sekulêr, waaronder dié vir die orrel hoog aangeslaan word. Sy musiek word as gevorderd vir sy tyd beskou, soos met sy El caballero-variasies.
Die sestiende eeu was een van die onstuimigste tydperke in die veelbewoë Duitse geskiedenis. In 1517 het die Augustynse monnik Martin Luther (1483-1546) sy gevierde ‘Vyf-en-negentig Stellinge’ aan die deur van die Wittenberg kasteelkerk vasgespyker, en daardeur (aanvanklik onbedoeld) die Protestantse hervorming ingelui. Sy Duitse vertaling van die Nuwe Testament het geen geringe rol in hierdie omwenteling gespeel nie. Teen die middel van die eeu was die Duitssprekende lande verdeel in 'n hoofsaaklik Protestantse noorde en 'n oorwegend Katolieke suide, sodat twee verskillende tradisies van gewyde polifonie tot stand gekom het. Luther het musiek beskou as ondergeskik slegs aan teologie, met beide in diens van God. Hy was 'n voorstander van polifoniese kerkmusiek, teenoor radikale hervormers soos Calvyn, Knox en Zwingli wat dit uit hul Gereformeerde kerke verban het. As Katolieke monnik was hy deeglik vertroud met Gregoriaanse sang, en daarby is hy opgelei as sanger en luitspeler. Dit verbaas dus nie dat Luther self 'n komponis van formaat was nie, met onder meer 'n Latynse Mis, 'n Duitse Mis, 'n motet, en die woorde vir talle gesange wat uit sy pen gevloei het. Stellig sy bekendste komposisie is die koorwerk Ein’ feste Burg ist unser Gott, wat steeds in talle Protestantse kerke gesing word. Hy het die gebruik van beide Latynse en Duitse Misse voorgestaan, eersgenoemde vir katedrale en kloosters en laasgenoemde vir gemeentekerke. Mettertyd is die Lutherse eredienste in beide tale gehou: polifoniese musiek is tot die meer seremoniële dele van die liturgie beperk, terwyl gemeentesang vir die res aangemoedig is. Alhoewel Luther se teologie in die Middeleeue begrond was, was hy musikaal gesproke ‘n produk van die Renaissance, met ‘n klem op die menslike en emosionele dimensie van musiek. Interessant genoeg was die Duitse hervormer van mening dat ook wêreldse musiek deur meer opbouende verbintenisse geheilig kan word.
'n Vriend en volgeling van Luther, Johann Walther (1498-1570), het in 1524 die eerste versameling Protestantse gesange die lig laat sien. Daarby het hy instrumentele werke geskryf. Die blinde Arnolt Schlick (voor 1460-ná 1517) was die vernaamste komponis van orrelmusiek van sy tyd in Duitsland. Hy het ook 'n boek oor orrelspel geskryf. Orrels het in die vyftiende eeu hul verskyning in kerke gemaak, maar aanvanklik was hul rol beperk tot begeleiding van koorsang. Die moderne Katolieke en Protestantse gebruik dat orrels eenstemmige gemeentesang begelei, dateer uit die sewentiende eeu. In Frankryk was Jean Titelouze (1563-1633) die vernaamste komponis van Renaissance-orrelmusiek.
Die gebruik van instrumente in eredienste is deur die vader van die Gereformeerde teologie, Johannes Calvyn, verbied. Slegs die Psalms is deur die Franse hervormer as geskikte kerksang beskou, terwyl sang in harmonie eweneens verbied is. Nogtans het van Calvyn se volgelinge voortgegaan om polifoniese kerkmusiek te komponeer. Eers is die Psalms deur Theodore de Beza in Frans vertaal, en vervolgens het Louis Bourgeois (ong. 1510-61) hul getoonset. Die produk daarvan was die Geneefse Psalter wat in 1562 voltooi is. Nog ‘n bekende Gereformeerde komponis was Claude Goudimel (ong. 1514-72), wat voor sy bekering tot die Calvinisme talle chansons geskryf het. Daarna het hy as Hugenoot kerkmusiek gekomponeer, waaronder polifoniese bewerkings van die Geneefse Psalter. Ironies genoeg is hierdie musiek dikwels op instrumente gespeel, met of sonder stemme. Veral die kombinasie van luit en sang het gewild geraak.
Twee Vlaminge het 'n belangrike rol in die Katolieke kerkmusiek van die laat sestiende eeu gespeel. Die grootste een was Philippe de Monte (1521-1603), wat in diens van Koning Filips II tydens dié heerser se kortstondige verblyf in Engeland was, gevolg deur poste as kapelmeester vir die Duitse Keisers Maximiliaan II en Rudolf II. Hy was een van die mees produktiewe meesters van polifoniese musiek van sy tydvak, met talle misse, motette, chansons, en sowel gewyde as sekulêre madrigale wat uit sy pen gevloei het. Minder bekend is die orrelis Jacob van Kerle (1532-91), wat naas polifoniese kerkmusiek ook spesiale gebede vir die Konsilie van Trent getoonset het. Ook hy was vir 'n tyd in diens van Rudolf II te Praag.
In Duitsland het die meestersangers die Middeleeuse tradisie van die minnesangers voortgesit, met die verskil dat hulle merendeels uit die middestand afkomstig was teenoor hul aristokratiese voorgangers. Deur hul wydverspreide gildes het die meestersangers bygedra om die grondslae te lê vir die voorrang wat Duitse musiek gedurende die agtiende eeu in die Weste sou inneem. Die bekendste komponis van hierdie musiekvorm was die skoenmaker Hans Sachs (1494-1576) van Nürnberg, wat met ‘n ontsaglike produksie van meer as 4 000 meestersgedigte en byna 2 000 ander gedigte kon spog. Hy sou drie eeue later deur Wagner in sy opera Die Meistersinger von Nürnberg verewig word.
In teenstelling met die monofoniese liedere van die meestersangers was die Lied, of Duitse kunslied, polifonies met 'n sekulêre teks. Die vroegste bekende komponiste daarvan was Heinrich Isaac, na wie vroeër verwys is, en die Oostenrykse orrelis Paul Hofhaimer (1459-1537). Hul werk in dié genre is voortgesit deur die Switser Ludwig Senfl (ong. 1489-1543), 'n leerling van Isaac en kapelmeester van die koninklike howe te Wenen en München. Hy was 'n veelsydige komponis wat naas Lieder ook Lutherse koormusiek enersyds en Latynse gesange, misse, motette en lofsange andersyds geskryf het.
Die vernaamste komponis van Lieder aan die einde van die sestiende eeu was die Duitser Hans Leo Hassler (1562-1612), 'n leerling van Andrea Gabrieli. Hy was vanaf 1586 agtereenvolgens orrelis in Augsburg, Nürnberg en Dresden, en het ook sekulêre koormusiek, misse, motette en orrelwerke geskryf. Een van sy liedere is deur Bach aangepas en in sy grootse Sint Mattheuspassie gebruik. Hassler se orrelis-broers Jakob (1569-1622) en Kaspar (1562-1618) het onderskeidelik Italiaanse madrigale en kerkmusiek gekomponeer. Hulle het daarby gewyde musiek onder die titel Sacrae symphoniae geredigeer.
Die bekendste Engelse komponis van die vroeë sestiende eeu was waarskynlik John Taverner (ong. 1490-1545). As meester van polifoniese musiek het hy 'n aansienlike hoeveelheid kerkmusiek geskryf, waaronder 8 misse, 3 toonsettings van die Magnificat, en motette. Daardeur het hy die grondslae vir die Tudor-kerkmusiek van die sestiende en sewentiende eeue gelê. Hy word voorts beskou as die vernaamste skakel tussen Middeleeuse en Renaissance-musiek in die Britse eilande.
Nog een van die groot Tudor-komponiste was die orrelis Thomas Tallis (ong. 1505-85), wat in diens van nie minder nie as 4 Britse monarge gestaan het, vanaf Henry VIII tot by Elizabeth I. Soos sy kollega William Byrd het hy tot aan die einde van sy lewe Katoliek gebly, die wreedaardige vervolging van hul geloofsgenote deur die Tudor-heersers (behalwe Mary) ten spyt. In 1575 het hulle gesamentlik die alleenreg van Elizabeth verkry om musiek in Engeland uit te gee. Hoewel Tallis ook sekulêre musiek soos klawerbordwerke gekomponeer het, berus sy roem grotendeels op sy Anglikaanse en Latynse kerkmusiek, waaronder talle misse, motette, lofsange en klaagliedere tel. Sy meesterwerk is stellig die motet Spem in alium (‘In geen ander’) vir 40 stemme, geskryf as Engelse mededinging vir ‘n soortgelyke werk deur die Italianer Alessandro Striggio.
Die musiekgeleerde Christopher Tye (ong. 1505-73) was koormeester van die Ely Katedraal vanaf 1543 tot 1561. Hy was moontlik ‘n onderwyser vir die seunkoning Edward VI, en in 1560 is hy tot priester gewy. Merendeels kerkmusiek is deur hom gekomponeer, insluitend The Acts of the Apostles vir 4 stemme en luit, en die Missa Euge bone.
‘n Interessante figuur was die koormeester William Mundy (ong. 1529-91), wat vir bykans dertig jaar in kapeldiens van Koningin Elizabeth gestaan en heelwat kerkmusiek geskryf het. Hoewel die Protestantisme tydens haar bewind op die Britse bevolking afgedwing is ná die kortstondige vervolgings van haar halfsuster en voorganger, Koningin Mary, het Mundy skynbaar tot aan die einde van sy lewe Katoliek gebly. Een van sy koorwerke wat juis tydens Mary se bewindstyd (1553-8) geskryf is, is die meesleurende Vox Patris Caelestis (‘Stem van die Hemelse Vader’) wat merendeels op tekste uit die Hooglied van Salomo gebaseer is. Sy seun John (ong. 1555-1630), wat vir langer as 40 jaar ‘n orrelis te Windsor was, het op sy beurt madrigale en instrumentele werke vir klawerbord en viola gekomponeer.
Daar is kenners wat William Byrd (1543-1623) in dieselfde asem as sulke Renaissance-reuse soos Lassus en Palestrina noem. Sy lewe en werk vertoon vele ooreenkomste met dié van Tallis: beide was vir lang tye hoforrelis vir die Britse monarge, beide het roem met hul kerkmusiek verwerf, beide het dit vermag om enduit Katoliek te bly, en saam het hulle in 1575 die alleenreg verkry om musiek in Engeland te druk en verkoop. Byrd het vanaf 1591 vir die res van sy lang lewe in Essex in die huishouding van sy beskermhere, die Petres, gewoon. Daar het hy musiek vir geheime Roomse misse geskryf – viering van die Mis is met die doodstraf deur Elizabeth I en haar opvolger James I verbied. Nogtans het hy hoë poste in die Anglikaanse kerk beklee en musiek vir beide kerke gekomponeer. Dit sluit drie misse, meer as tweehonderd motette en ander gewyde musiek in, waarin hy himself as die gelyke van sy voorste kontinentale tydgenote bewys het. Daarby het hy uitstekende madrigale en liedere geskryf, en met sy werke vir strykers en die klawerbord het hy die grondslae vir Engelse instrumentele musiek gelê.
Een van die vroegste luitspelers van sy tyd was John Johnson (ong. 1540-95). Hy was vanaf 1579 aan die hof van Koningin Elizabeth verbonde, waar hy werke vir luit-duet geskryf het. ‘n Groot aantal werke vir die cittern, ‘n voorloper van die kitaar, is deur Anthony Holborne (ong. 1545-1602) gekomponeer. Daaronder tel pavans en galliards, wat deesdae op die luit uitgevoer word. ‘n Leerling van Byrd, die orrelis Thomas Morley (ong. 1557-1602), het in 1598 die alleenreg van Elizabeth verkry om liedere uit te gee. Hy het op verskillende gebiede pionierswerk vir Engelse musiek gedoen. In 1594 het hy die eerste versameling Engelse madrigale gepubliseer; hy het ballet in sy land bekendgestel; en hy het die eerste omvattende Engelse verhandeling oor komposisie geskryf. Daarby het hy kerkmusiek en instrumentele werke gekomponeer.
Gedurende die sestiende eeu het instrumentele musiek tot die gelyke van vokale musiek ontwikkel. Die oorsake daarvan was volgens die gesaghebbende A History of European Music die toenemende verstedeliking en gepaardgaande opkoms van 'n middelklas, die uitvinding van die drukkuns, en die opkoms van die virtuoos-musikus. 'n Enorme hoeveelheid dansmusiek is in dié tyd geskryf, hetsy vir instrumentele ensembles of vir solo-instrumente soos die luit of klawesimbel. Instrumentele style van die laat-Renaissance wat in die volgende tydperk (naamlik vroeë Barok) voortgesit is, behels onder meer toccatas, fantasias en variasies vir klawerbord, en Engelse fantasias vir viole.
Artists A - D ►
Artists E - H ►
Artists I - L ►
Artists M - P ►
Artists Q - Z ►
Jacques du Plessis -- 09-02-2014  -  questions/feedback/comments?