nl tr es en af ru de it en en hbs_lat de af nl en af el af af af af pt sv pt af af af af en af af nl el it af nl nl af af af af nl af af nds nl nl el af af en en ru en en en en en en en en en en nl en en en es en en en nl fr en nl fr en de fr en nl de en nl fr en af fr en cs fr en af nl af af af nb af fr hu de en da af af nl af nl af af nl af af sk af nl nl af de tr fr hbs_lat nl af af nb en en af nl en nl nl nl nl it nl lb nl nl nl nl nl de nl pl de nl de nl nl tk nl ro af nl tr de nl af en nl af af it af nl en fy nl fy tr es en af ru de it en en hbs_lat en en en en en nl
~ 'n Kollektiewe weblog vir die Afrikaanse digkuns ~
Nini Bennett. Van afstand en verbintenis
Ons almal herken die prototipe: hy is ’n Suid-Afrikaanse man, waarkynlik nie meer te jonk nie; en hy lig sy vergrootglas en gesels geesdriftig oor sy eerstedagkoeverte, vastereekse en herdenkingseëls. Hy beduie hoe kosbaar die Kaapse Driehoek of die Penny Black is, en sy gedagtes dwaal na Eeufeesvieringe. Hy kan jou pa, oupa, broer of oom wees: ’n filatelis, of versamelaar van seëls. Dit is ’n stokperdjie wat stadigaan besig is om uit te sterf.
Ek lees nou die dag ’n artikel op Literary Hub oor internasionale skrywers en digters wat vereer word op posseëls. In 2011 het die Amerikaanse Posdiens die reël dat ’n skrywer slegs ná sy afsterwe verewig mag word op ’n posseël, gewysig. Hierdie eer val nou lewende digters en skrywers ook te beurt. Die 2016-Nobelpryswenner vir Letterkunde, Bob Dylan, loop al vir dekades onder die posstempel deur, eers as sanger, nou as literêre figuur. Daar sirkuleer meer as 50 seëls met dié legende se gesig op.
Hierdie seël is deur die Sweedse Akademie in 1993 uitgereik, dieselfde jaar wat Toni Morrison die Nobelprys vir Letterkunde verower het.
Wole Soyinka, een van Nigerië se grootste skrywers, is in 2006 vereer. Die Nigeriese Posdiens het ’n nuwe huldigingsreeks bekendgestel as deel van ’n projek om die publiek bewus te maak van hul landsburgers se buitengewone bydraes in die wetenskappe en kunste.
Dan wonder ’n mens onwillekeurig: hoeveel Suid-Afrikaanse skrywers se gesigte pryk op posseëls? Ek kon enkele voorbeelde op die internet opspoor.
…En die gewaarwording dat skrywers ter plaatse veel minder as hulle eweknieë in die buiteland vereer word.
Die literêre studieveld wat hom bemoei met die brief as subgenre word “epistolografie” genoem. Die skryf van briewe is helaas so oud soos die letterkunde self; en die skryf van briewe as literêre medium dateer so ver terug as die Hellenistiese periode in Griekeland. Onder die Romeinse briefskrywers was Cicero waarskynlik die belangrikste eksponent.
In ’n artikel verwys Meghan Forbes na die materialiteit van ’n handgekrewe brief, of na alles wat die kommunikasieproses omring: die tipe skryfpapier en koevert, die sender se handskrif, die noukeurige toevou van die brief binne-in die koevert, die natlek van die seël…In ons moderne tyd waarin elektroniese kommunikasie hoogty vier, raak die brief, die outentieke dokument, weer belangrik. Dit is eklekties. ’n Handgeskrewe brief maak aanspraak op ’n enkelvoudige hier en nou en dit is gestempel deur die geskiedenis self. E-poskommunikasie bestaan in meervoudige rekords: in konsepkopieë of in die inmandjie, of in lêers wat reeds versend is – en die gehoor is nie duidelik gedefinieer nie, byvoorbeeld ’n deurslagkopie van ’n brief kan ook aan ander mense gestuur word (die Cc-funksie), om van die blinde kopie (of Bcc) nie te praat nie – die gesiglose gehoor. Voorts kan ’n e-pos afgelaai, uitgedruk of verder versprei word. E-posse kan geredigeer word en is uitgelewer aan meganiese reproduksie. Handgeskrewe briewe verklap onbetwisbaar die vlek van menswees, soos byvoorbeeld koffiekolle, vingermerke en die moeë skiflyne waar die brief herhaaldelik oop- en toegevou is. Forbes beskryf hoe sy dertig jaar ná ‘n ou skoolkys die Tipp-Ex in ’n ou liefdesbriefie afkrap. En wat sal sy sien? I ♥ U. Jesse Taylor. Die seun, Jesse, het homself kennelik bedink en weer die hartjie toegeverf. Sy moed het hom begewe. En drie dekades later sit die middeljarige blogger en wonder nostalgies: wat het van Jesse geword? Was Jesse regtig lief vir haar? Is Jesse lief vir haar? Dit is moeilik om gekonfronteer te word met jou jonger self. En die ironiese gewaarwording: die hartjie is seker die oudste emoji wat bestaan.
’n Handgeskrewe brief is ’n tydsdokument. ’n Egodokument. Uit die gapings, foute en verlore letters probeer ons ’n narratief saamstel van dit wat behoue gebly het. En binne hierdie narratiewe gapings – of dít wat foutiewelik onthou word – word daar ruimte geskep vir verbeelding. ’n Handgeskrewe brief maak van sekondêre lesers voyeurs: beide die briefskrywer en aangesprokene raak kwesbaar. ’n Posstempel, op sy beurt, is die tussenganger, ’n noodsaaklike hindernis in die kommunikasieproses. Dit dateer die vertraging tussen die versending en die ontvangs van die brief. In sy kortverhaal, The Empties kyk die skrywer Jess Row nostalgies terug:
She had never perfected the trick of moistening the envelope flap with the tip of her tongue so it would stick and lie perfectly flat. In those days, perfect meant as if untouched by hands. Her flaps were always overwet and lumpy; when she pressed them down, she made them worse. Still, she loved folding the paper twice over, into three equal parts; she loved writing addresses, but especially her name and address in the upper-left corner. J. Seiden. 29 Portnock Road. The dignity, the businesslike efficiency of these slim objects, asking nothing, never disclosing more than they needed to. An envelope with only a check inside flapped like a flag, but an envelope containing a two-page letter had a solid integrity on every plane. A writer only in the sense that she loved having written. She slid the envelopes under the metal lid of the mailbox on her parents’ porch and stared at them for a few moments. Proof of her existence in the world. Proof the world existed. You could count on it: someone was coming to take them away. Proof you would be sent, proof you would arrive.
Kan epistolografie elektronies wees? Skryfpapier is in ’n sekere sin ’n bewys van ons realiteit, of dit nou duur Smythson-produkte met ’n watermark is, of die CNA-skryfpapier met prentjies van die Grensoorlog wat skoolmeisies in die tagtigerjare so graag uitgeruil het. Die dialoog tussen posstempels, seëls en ander hanteermerke van possorteerders lewer ’n konkrete bewys dat die brief inderdaad plaasgevind het. Vandag se WhatsApps is die telegramme en poskaarte van gister. Maar virtuele pos is gewigloos, sonder die risiko’s, romantiek of gravitas van handgeskrewe briewe.
So bestel ek vir my Griffen and Sabine: An extraordinary correspondence, die 1991-topverkoper deur Nick Bantock. Dit is méér as ’n briefroman of mooi koffietafelboek: dit is ’n aangrypende werk. Die kunstenaar Griffen Moss woon in Londen en illustreer poskaarte vir ’n lewe. Op ’n dag ontvang hy ’n kriptiese poskaart van Sabine Strohem, ’n kunstenaar wat op haar beurt posseëls ontwerp en illustreer om ‘n inkomste te genereer. Sy woon op ’n fiktiewe eiland iewers suid van die Stille Oseaan, en die twee kunstenaars begin te korrespondeer. Spoedig vind Griffen uit dat Sabine alles van hom weet – selfs wat hy dink. Is dit telepatie? Bestaan sy ooit werklik? Of het hy haar opgetower uit sy eensaamheid? Is Sabine sy alter-ego, of is dit die sielsbeminde waarop hy sy lewe lank nog wag? Stadigaan ontvou die verhaal, ’n narratief wat viervoudig sin maak met kuns, mitologie, moderne filosofie en Jungiaanse sielkunde as onderbou. Hierdie boek is nie net ’n triomf vir die skrywer en kunstenaars betrokke by die projek nie; dit is ook ’n triomf vir die uitgewersbedryf. Die leserskontrak is ’n ouwêreldse een, en die leser volg die verhaal deur die getikte en handgeskrewe briewe versigtig uit die lugposkoeverte te trek, te lees, en weer terug te skuif in die koeverte. Elke koevert en seël is met die grootste sorg en in detail met die hand geïllustreer om epistolografie te laat herleef tot visuele kuns.
Dink mens aan briewe en Afrikaanse digters, dan kom Elisabeth Eybers se naam dadelik op.
Twee herfsblare – gewebde paar
aan één pols vas, doodsbleek deuraar –
het vroeg hul tak tot siens gewenk,
die wind ontwyk met ’n kort swenk,
die suiderkruis gekies tot skyf,
daglank, naglank ’n boog beskryf.
Dor soos die blad waaraan hul kleef
reik hul te voorskyn uit die skreef.
Aan die motief wat ingegrif
bly – vae stempel op die skrif –
mag mens jou weer eens vergewis
van afstand, van verbintenis.
Elisabeth Eybers. Uit: Balans. 1962.
Ek gaan maak vir laas ’n draai by ’n internetveiling. “My seëlversameling is baie werd. Kyk hierdie skaars een…” My hart krimp ineen, want ’n bejaarde man plaas met trots ’n foto van sy boekie, Die Filatelieburo. Maar die bod wat toegestaan word, is nie hoog nie. Inteendeel; dit is terleurstellend laag. Die valuta van posseëls verhandel nie goed teen elektroniese briewe nie.
Bantock, N. 1991, 2016. Griffen & Sabine. San Francisco: Chronicle Books.
Share this: Versindaba Vriende
Tags: Bob Dylan, e-briewe, Elisabeth Eybers, epistolografie, Filatelie, Griffen & Sabine, handgeskrewe briewe., Jess Row, Langenhoven, Nadine Gordimer, Nick Bantock, Nobelprys vir Letterkunde, The Empties, Tony Morrison, Totius, Wole Soyinka
Thursday, June 7th, 2018 | Binneblik, Nini Bennett.
Both comments and pings are currently closed.
7 Kommentare op “Nini Bennett. Van afstand en verbintenis”
June 8th, 2018 at 8:49 am
Hoe word ek teruggevoer na ‘n byna veertigjarige korrespondensie met ‘n vriend/geliefde ver van hier. Die tasbare realiteit van denke/emosies/gewaarwordinge. Wat stil geword het.
June 8th, 2018 at 11:04 am
June 8th, 2018 at 12:11 pm
Heerlike vertellings, Nini. Dit voer my ook mee na lank gelede. Ek het ook skielik gedink aan ‘n klein handgemaakte boek: In 2005 is Briewe aan ‘n rooi dak, uitgegee. Ook as drama opgevoer later. Dit het uit 13 briewe bestaan wat mens so uit die koeverte kon haal en lees. Ontroerend. Harry Kalmer het dit saamgestel. Pragtige versamelstuk eintlik. Mens sal dit seker nie meer kry nie.
June 8th, 2018 at 7:13 pm
Heerlik, Nini! Skielik onthou ek die briewe van ‘n “pen pal” wat ek op skool gehad het. Eintlik twee van hulle. Een in Taiwan en een in Pittsburg. Dalk tyd om die briewe uit ‘n boks te haal.
June 9th, 2018 at 7:41 am
Dankie vir die verwysing, Marlise. Ek volg dit op. Ek versamel juis enige vorm van brieflektuur, maar die Afrikaanse gedeelte kort nog aandag.
June 9th, 2018 at 7:46 am
June 13th, 2018 at 9:01 pm
Wat alles nie in brief skrywery ingaan (of in gegaan het) nie! Ek was `n ywerige brief skrywer en seëlversamelaar. Al die seëls is nog in `n ou pewter trommeltjie. Puik, nostalgiese stuk.
Onlangse bydraes op Versindaba
Waldemar Gouws. Baudrillard: Die konstellasie van die misterie
De Waal Venter. Het jy ‘n maan
Nuwe publikasie. Die Val (Johannes van Eeden)
Nini Bennett. Vermiste mense
Nuwe publikasie in vertaling: Mens dier ding, Alfred Schaffer
Clinton V du Plessis. With or without you
Maria Snyman: En die akademie, Waldemar. Gelukkig, hoe meer jy die geheim...
Maria Snyman: ‘n Baie mooi, en ‘n baie lekker gedig – dit...
Annora Eksteen: My maan is stil vanaand
De Waal Venter: Vertel ‘n bietjie meer van jou maan, Annora.
Annora Eksteen: Cool! Ek het een!
Isabella Niehaus: Dankie Louis vir die wegvoer na jou wunderkamer. Ek hoor...
Petre Prins: Wat ‘n heerlike leeservaring. Baie waardeer. Jou wonderkamer...
carina: Dis wonderlik om weer iets van jou te mag lees, Hilda!Dankie.
Nicky Coetzee: Louis, ek lees jou Novembermaand en kyk weer jou kosbare...
De Waal Venter: Dankie Marlise en Hilda vir die foto. Dit verdiep beslis die...
Toepaslike kommentare word verwelkom. Enige onwelvoeglike of beledigende kommentare & bydraes sal sonder kennisgewing verwyder word. Kommentare sal ook op versoek van die skrywer verwyder word.- Red.
Marlies Taljaard.Beeld en teks 2: Thomas Baines – Johann Lodewyk Marais
De Waal Venter. Het jy 'n maan
Yves T'Sjoen. Glacéhandschoenen & originele rupsen
Philip de Vos. op 11 November om 11:11
Gedigte: Afrikaans en Nederlandstalige
De Waal Venter. Het jy 'n maan
Clinton V du Plessis. With or without you
Hilda Smits. vir hj
De Waal Venter. Gedigte oor sterflikheid en verganklikheid
De Waal Venter. Riglyne tot gebed
Digstring: Yskas (Bibi Slippers)
Onderhoud met Cas Vos (Vert. Dante Alighieri, Il Paradiso)
Onderhoud met Corlia Fourie. (Die goeie vrou en ander mites)
Resensie: Il Paradiso - Dante Alighieri (Vertaal deur Cas Vos)
Resensie: Die goeie vrou en ander mites (Corlia Fourie)
Resensie: Asof geen berge ooit hier gewoon het nie (Pieter Odendaal)
Resensie: Doodmenslik (W.L. van der Merwe)
Recensie: Het leven deugt. Althans op onderdelen (Anton Korteweg)
Job Degenaar. Twee gedichten
Versindaba kennisgewings via e-pos
Geen FaceBook om aan te sluit by Versindba Vriende nie? Teken nou hier in met jou e-pos en ontvang gereeld kennisgewings van alle nuwe inhoud wat verskyn op hierdie webtuiste.
Carina van der Walt. Jeroen Bosch. Hel en Verderf
Carina van der Walt. Bootjies
BLOGLAAIE: Alle vorige bydraes, blogs en indekse hier
BLOGLAAIE: Alle vorige bydraes, blogs en indekse hier Select Category Amanda Lourens Andries Bezuidenhout Artikels, essays, e.a. Binneblik Blogs Brieweboks Buiteblik De Waal Venter Digstring Fotobeeld Gedigte Gisela Ullyatt Indekse Kompetisies Louis Esterhuizen Marlies Taljard Nini Bennett Nuuswekker Nuwe Stemme Onderhoude Philip de Vos René Bohnen Resensies Uncategorized Vertalings Wicus Luwes Wisselkaarten
Bronnelys: Afrikaanse poësie vanaf 1900-1978. (1)
Indeks: Lyste, bibliografieë, digbundels
Die beeldgedig in Afrikaans
Entries (RSS) and Comments (RSS) | M.Joubert, Webmeester, Stellenbosch & Whitetiger Network Solutions
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.
Hierdie webwerf gebruik koekies: Vind meer uitGoed so