nl af zh fr nl af af nl nl nl en af nl de nl af fy nl sl et als sv af af fi lb af nl en de nl nl sv it da en nl en nl nl fr fi nl nl fr nl nl af nl nl en en nl en fr en en nl en en sk en en en de en en en en en nl nl en et nl en en af nl en en nl nl nl en en en nl id nl nl et nl en nl sl en en en af en nl en af en af en nl en af en nl en nl en nl en af en af en af en af en nl en af en nl en en nl nl en nl en nl en af en af en af en nl en nl en nl en nl en af en af en nl en nl en nl en nl en nl en nl en af en af en af en af en nl en af nl nl en en en en en en nl fr en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en nl
ORREL & SANG - Nederduitse Gereformeerde Kerk Kroonstad-Oos
LERAARS VAN TOEKA TOT NOU
Mej. René de Vos (Human)
So is Kroonstad-Oos se orrel saamgestel
N G Kerk Kroonstad Oos (Cooper, Gill and Tomkins)
Akoestiese Bas 32’, Prinsipaal 16’, Subbas 16’, Oktaaf 8’, Gedek 8’, Koraalbas 4’,
Gedek fluit 4’, Mikstuur IV, Ophicleide 16’, Trompet 8’, Klaroen 4’ Sw na Ped,
Gr na Ped, Pos na Ped
Stopped Diapason 8’, Eggo Gamba 8’, Eggo Gamba Celeste 8’, Prinsipaal 4’,
Vyftiende 2’, Mikstuur IV, Trompet 8’, Pos na Gr, Sw na Gr
Quintaton 16’, Naghoring 8’, Quintaton 8’, Gemshoring 8’, Opefluit 4’,
Trompet 8’, Klaroen 4’, Tremulant, Sw na Pos
Mev. Olga Rademan is deur die eerste kerkraad van die gemeente gevra om as orrelis vir die gemeente op te tree.
Haar besondere musikale vermoëns is reeds tydens die verwelkoming van ds. Johan en mev. Dala Pietersen op
5 Desember 1964 ervaar, toe die nuutgestigte kerkkoor die pastorie-paar toegesing het, met:
“Hoe lieflik is die voete van hulle wat die boodskap ons bring...”
Gedurende haar dienstydperk van 35 jaar as orrelis van Kroonstad-Oosgemeente, was dit nie net die orrelspel in
die kerk  by eredienste, troues en so meer wat altyd met presisie en entoesiasme vertolk is nie. Sy  het ook met die
ondersteuning van prof Michel Schneider, orrelis van die Keulen-katedraal, ‘n groot rol gespeel met opstelling van die disposisie van die
driemanuaal-orrel .  Die orrel is steeds bekend as een vandie bestes in die land.
Mev. Olga Rademan het ook die musiekomgewing van Kroonstad se  gemeenskap  verryk deur die aanbieding van uitvoerings soos
Messias van Handel, Dawid die Herderseun en talle optredes deur die kerk- en mannekoor.  Sy het dikwels die leiding geneem met die
aanbieding van simposiums,  werkwinkels en gemeente-byeenkomste waartydens daar besin is oor die wese en betekenis,  asook die
stand van musiek in en om die eredienste.
Sy is gedurende haar diensjare bygestaan deur René de Vos en later Bessie Haasbroek.  By tye het gemeentelede soos Bert Top,
Irma Geldenhuys en Marelize Boshoff  ook die orrelspel tydens eredienste en ander musiekprogramme waargeneem.
Na haar uittrede  het die gemeente vir ‘n paar maande om die beurt van bogenoemde orreliste gebruik gemaak.  Dit was egter nie ’n baie
praktiese reëling nie en Carin Louw word aangestel as orrelis van die Kroonstad-Oosgemeente vanaf 1 April 2000.
Op ‘n vraag oor haar ervaring van veertien jaar as orrelis van die gemeente, sê Carin die volgende:
“Dit is en was vir my ‘n voorreg om saam met di. Chris de Wet, Wikus Venter en Darius Botha deelte wees
van die eredienste in ons gemeente.
My rol as orrelis was aanvanklik net om die begeleiding van die gemeentesang op ons pragtige kerkorrel waar te neem.
Mettertyd het hierdie rol ontwikkel tot leier van die gemeentesang voor en tydens die erediens. Ek maak hoofsaaklik
gebruik van die klavier en kerkorrel en poog om met my aanvoeling  vir die kerklied die tema van ons predikers verder
aan te vul met Woord en Lied. Dit is vir my ‘n voorreg om elke Sondag met begeleiding van voorsang die prediking
vooraf te gaan omsaam met gemeentelede die Here te loof en prys deur middel van ons stemme.
Deur die jare het talle gemeentelede deelgeneem en gebou aan ons gemeentesang. Gedurende my eerste jare as orrelis, het talle jong
musikante van ons gemeente meegedoen en luister verleen aan die erediens.  Dit was ‘n groot verlies toe dr. Bert Top na Bloemfontein
verhuis het en ons nie meer periodiek na sy passievolle orrelspel kon luister nie. Ek onthou hoe Bert by geleentheid ’n 24-uur
orrel-marathon gehou het en deur die nag orrel gespeel het. Beslis ‘n unieke geleentheid!
Die gemeentesang het ook ‘n behoefte aan ‘n voorsanggroep ontwikkel en gemeente-lede het onbaatsugtig ywerig meegdoen aan hierdie
aktiwiteit.  Ons gemeente se voorsangers dra by tot die aanleer van nuwe liedere, maar bring ook ‘n nuwe dimensie van lofprysing na vore.
Sonder hierdie ondersteuning,  sou ons eredienste beslis armer gewees het aan sang en musiek.
Verskeie kore het ook aan Kerssang-, Pinkster- en eredienste deelgeneem.  Al Kroonstad se skoolkore het in ons kerk opgetree, sowel as
verskeie ander musiekgroepe en het ook so God se lof en eer verkondig. Talle jong belowende swart sangers  het al tydens ons eredienste
opgetree en spesiale luister aan die erediens  verleen. Ons gemeente het ook ‘n Mans- en Dames-sanggroep gehad wat opgetree het tydens
die jaarlikse Kerssangdiens gedurende ds. Chris de Wet se tydperk as leraar van die gemeente.
Oor baie jare heen was mev. Olga Rademan se musikale insette hoog op prys gestel. Ek eer haar vir haar bydrae tot ons kerk se
musiek-geskiedenis as orrelis, koorleier en toegewyde musiekonderwyseres. Sonder haar opofferings, bydraes en liefde vir kerkmusiek,
sou  die musieklewe van Kroonstad  ‘n groot leemte gehad het.
Na 14 jaar as orrelis van hierdie gemeente kan ek, Carin Louw,   maar net sê:  Deo Gloria!”
"During my tour earlier
this year I came across
organs in the Free State".
These are the founding partners of Cooper, Gill & Tomkins.
From the left: H. Gill, W.C. Cooper, A.F. Tomkins. Taken in 1913.
Cooper, Gill & Tompkins (now "The Organ Builders") celebrated
100 years of pipe organ building in Southern Africa in 2002.
This is the oldest organ building firm in Southern Africa still in
existence and they have played a valuable role in the cultural and
religious life of this country for a hundred years.
Although having spent time in South Africa installing
the  Binns organ in Cape Town's Metropolitan Methodist in 1898,
it was in 1902 that the company's founder, William Charles
Cooper, emigrated from England to start an organ building
business in South Africa. He was joined shortly afterwards by Harold Gill who had been his collegue at Binns Organ
Builders (later taken over by Rushworth & Dreaper). In 1905 the third member, Alfred Fellows Tomkins, from
Norman & Beard, England, arrived to install the magnificent Norman and Beard organ in Cape Town City Hall.
After working on an informal basis for some years, the company Cooper, Gill & Tompkins was formally established
in 1912. Between them they were responsible for the installation of organs in the City Halls of not only Cape Town,
but also Johannesburg (1916) and Pretoria (1935). At the  time of installation (1916) the organ in the Johannesburg
City Hall was the largest organ in the southern hemisphere with 6 532 pipes costing �13 153 16s 7d.
Other notable instruments installed by the company include those in Christ the King Roman Catholic Cathedral,
Johannesburg (1960); St. George's Anglican Cathedral, Cape Town (1909); the Cathedral of St Michael and St George,
Grahamstown (1934); St John's Cathedral Bulawayo (1914); Central Methodist Hall (1929); Strand Street Lutheran,
Cape Town; Bethlehem-West NG Church and the Anglican Cathedral of St Mary, Johannesburg (1929) amongst
many others. The organ at St Mary's Cathedral has seven wind reservoirs which use a variety of wind pressures
ranging from 2�inch to 17 inches. The longest pipe in this organ is the 32 foot Open Wood which is made of solid
wood 2 inches thick and weighs �ton. In 1929 it had to be delivered by ox wagon. Today the estimated value of this
instument is R 15 million.   Organs installed in schools include Bishops, Cape Town (1933); Rondebosch Boys
School (1995); St John's College, Houghton (1964); Peterhouse School, Zimbabwe (1966); St Stithians,
Johannesburg (1997); St Cyprian's Girls, Cape Town (1938); St Andrew's School, Senderwood (1984); and the
three manual Norman and Beard organ recently installed for the Drakensburg Boys Choir (1998) amongst
others. The Company recently installed the historic Alhambra Wurlitzer Theatre Organ in the Nico Malan/
Artscape Theatre (1998).  They have also erected, tuned and maintained hundreds of smaller organs for all church
denominations even in the furthest corners of this country as well as Zimbabwe.
Over the past 100 years, the company has taken in service organ builders from well known overseas firms such
as Harrison & Harrison, Walker, Rushworth & Dreaper, Bins, Hill, Norman & Beard, as well as apprenticed local
organ builders. Today The Organ Builders has representives in Cape Town, Johannesburg and Port Elizabeth.
The Cape Town partner, James Riadore, also celebrates 50 years as an organ builder this year, having started his
training in 1952 at Hill, Norman & Beard.
In 1897 Mr William Charles Cooper (1875 – 1953), an employee of the English organ building firm, J.J. Binns, travelled to South Africa
with a new organ for the Worcester Dutch Reformed Church. After installing the organ at Worcester, Cooper decided to remain in South
Africa to see if he could obtain more orders for new organs, as there was an obvious demand throughout the Cape of Good Hope.
He succeeded by obtaining four orders initially: Cape Town Metropolitan Methodist  Church (as CMM was known at the time),
Wynberg Methodist Church, Rosebank Methodist Church as well as the Kimberley Baptist Church.
When these four organs were completed in England, Cooper together with another J.J. Binns employee, Harold Gill (died 1964),
returned to South Africa to install the organ at the Cape Town Metropolitan Methodist Church on Greenmarket Square.
This was completed in July 1902 and gave sterling service to the Church for almost 60 years.
Once Cooper and Gill had finished installing these four organs, they decided to establish their own business, initially known as
Cooper and Gill. Alfred Fellows Tomkins joined the partnership in January 1912 and the company grew into one of the largest
organ building firms in the country.
Copyright © 2018 Nederduitse Gereformeerde Kerk Kroonstad-Oos | Hosting by Digital Ideas