af af af af af de af af af af nl af af nl af af af en af en nl nl af en de en en nl nl af af af af fi af af af af af af af af af af ru nl af en af af af af ru de af nl af nl af nl nl af af af nl af nl af nl fy nl af af nl af af af nl af af la nl en af en nl en af af en en en nl nl fr en af en en af nl en af af nl af af af af af af nl af nl af af af af af en en en en en af nl af af af af af nl af nl af af af nl af af af nl nl nl en en en en en en en en en en en en en en en en en nl nl af af af en en af af af af nl af af af af af en nl nl az en af en nl nl af af af af af af nl af af af af af nl af af af af af af af af af af nl nl af en af nl af af af af af af nl af en en en en en en en en en en en en af tr tr en en nl en nl nl en en en en en nl en nl en pl nl en nl ro nl nb en nl en nl fr pl nl en nl ro nl en nl af nl nl af nl af en en nl de af it nl af es en de af nl tr nl af nl en nl nl pl en eo nl nl nl fr sv da ro en fr nl nl nl af da nl af nl lb nl af en af af it af en nl nl sv fr it nl af nl en nl nl af en en fi en en en af en en it en en af af nl en en en en es en en nl en af tr en en nl en nl nl en en en en en nl en nl en pl nl en nl ro nl nb en nl en nl fr pl nl en nl ro nl en nl af nl nl af nl af en en nl de af it nl af es en de af nl tr nl af nl en nl nl pl en eo nl nl nl fr sv da ro en fr nl nl nl af da nl af nl lb nl af en af af it af en nl nl sv fr it nl af nl en en en nl en en fi en en en en en en en af it en en en it af en en en en af nl af nl nl af en en en en en en en en es en en nl
Sommer oor alles wat my hart warm laat klop.
Kieslys Slaan oor na inhoud
Ons kyk NCIS, met Goth Abbey en die fraaie hardgebakte, maar groothartige, Eddie Bishop. ‘n Kollega met ‘n alkoholprobleem wroeg vreeslik, en Eddie sê wys: “We are as sick as our secrets.”  Ek beleef ‘n onthou-die-woorde-oomblik, sonder skryfgoed byderhand.
Una vertel sy kry ook sulke woorde oomblikke, as sy ‘n gunsteling tv-program kyk. Ek het gewoonlik ‘n pen en notaboek naby, of my foon of tablet byderhand. Verder verpes ek notas op hande, arm en so. Toe ons nog sonder plooie was, het Rots dikwles tuisgekom met sy bobeen vol griffels. Selfone was toe nog nie slim nie. Hy moes skrop om die tydelike tatoes van hom afgeskrop te kry.
Voor ek die spoor van my relaas verloor, ek het net ‘n pen, so my handpalm is waar ek onthou skryf: “We are as sick as our secrets.”
Ek soek die aanhaling vanoggend op op en lees dat dit deel is van die sogenaamde 12-stappe van Alkoholiste Anoniem. Die bedoeling daaragter is,  dat indien jy nie die trauma wat tot die verslawing gelei het as deel van jou genesing hanteer en erken nie, met ander woorde, jy rep niks oor die kindertyd se einas nie, maar wil jou verslawing aan drank erken, dit nie sal duld nie. Die hele sweer moet oopgesteek word, die hele mens se seer moet na vore kom – net dan kan daar genesing kom.
Ek reken die waarheid is op baie meer as verslawing van toepassing. Heel dikwels steek ons die seer wat ander se woorde maak diep agter in ‘n hoekie weg. Ons wys nie hoe seer dit maak nie, en dag vir dag kry daai seer kleintjies en die bloubekruip kry die spul beet, en voor jy jou oë uitvee is jy ‘n gemoedsbekakpilletjie-op-herhaling mens. Skielik is jy nie jou beste self nie.
So, die verbaal mishandelde, die geboeliede, die vertrapte moet moed skep en sê genoeg is genoeg. Staan op en laat die persoon weet jy is nie hulle projeksie en eie issues se slaansak nie. “Push back” is vir my ‘n mooi aksie. Ek sien iemand regop staan, die boelie in die oë kyk en sê “ek is nie meer die slagoffer nie, skaam jou, jou boelie.” Dis sekerlik hoe die #MeToo – vroue hulself bemagtig het.
Is ons geheime, die woorde ongesê, die stiltes die oorsaak van ons ongesteldheid. Ons depressie, aggressie, ons seer en ongeduld? Is ons wêreld en soveel mense so stukkend omdat die waarheid versteek word? Omdat ons nie die held van ons eie storie is nie?
Loop die wyse redenasie op die Vuisboek raak. Stop die in jou pyp en rook dit. Herkou daaraan. Kapow. Oor hantering van depressie, verandering en sommer ‘n rits goete:
“So you mustn’t be frightened,if a sadness rises in front of you, larger than any you have ever seen; if an anxiety, like light and cloud-shadows, moves over your hands and over everything you do. You must realize that something is happening to you, that life has not forgotten you, that it holds you in its hand and will not let you fall. Why do you want to shut out of your life any uneasiness, any misery, any depression, since after all you don’t know what work these conditions are doing inside you?  Why do you want to persecute yourself with the question of where all this is coming from and where it is going? Since you know, after all, that you are in the midst of transitions and you wished for nothing so much as to change. If there is anything unhealthy in your reactions, just bear in mind that sickness is the means by which an organism frees itself from what is alien; so one must simply help it to be sick, to have its whole sickness and to break out with it, since that is the way it gets better. In you,so much is happening now; you must be patient like someone who is sick, and confident like some one who is recovering; for perhaps you are both. And more: you are also the doctor, who has to watch over himself. But in every sickness there are many days when the doctor can do nothing but wait. And that is what you, insofar as you are your own doctor, must now do, more than anything else.”
Al is dit swaar, juig oorwinning
‘n Mens hoor die soldate nie aankom nie. Skielik een oggend is hulle net daar, spiese kordaat in die lug.
Ek verbeel my dat hulle op ‘n koue wintersoggend wakker gemaak word. “Kom manne, as ons nie vandag die mars boontoe begin nie, gaan ons nie die feesvieringe betyds haal nie.So begin die honderde haaklelies in my tuin deur die donkerte beur. Ek hoor hulle sing:
Ek is nie ‘n stap soldaatjie nie, ‘n ry soldaatjie nie, ‘n vlieg soldaatjie nie.
Ek is nie ‘n skiet soldaatjie nie, maar ek is Jesus se soldaatjie, ja meneer.
Ek is Jesus se soldaatjie, ja meneer Ek is Jesus se soldaatjie, ja meneer
So langsamerhand begin die donkerte wyk. Op ‘n dag in Oktober bars hulle deur. Voëltjies se gekwetter, die blou lug dui aan die reis is verby en ek hoor hoe mooi sing hulle met spiese omhoog: “Ek sien ‘n nuwe hemel kom….”
Die fees is naby. Tyd om klere reg te skud en uit te pak. En so kry elke spies ‘n kans om homself keiserlik in pers te tooi. Die fees is asembenemend. Dis oral. Die hoogtepunt as keiserskroon skouer teen skouer staan en ek hoor die lofsang:
Ek sien in my gees die glorie
En die almag van die Heer
Die Allerhoogste wat in liefde
Hy’t belowe aan die einde
Op die wolke kom Hy weer
Hy regeer Loof Hom, prys Hom, halleluja (3x)
Die Here is ons vesting
Wat vir altyd sal bly staan
Wat in geloof na Hom toe gaan
Hy’t die vyand reeds verslaan
Hy’s die rots wat ewig staan
Loof Hom, prys Hom, halleluja (3x)
Kom deel nou in ons loflied
Hef jou hande op na bo
Blaas basuine, slaan op dromme
En kom dans voor God se oë
Kom leef in die oorwinning
Van sy Woord waarin ons glo want
Sy Woord sal ewig staan
Loof Hom, prys Hom, halleluja (3x)
Sy Woord sal ewig staan
Maar hierdie jaar is dit al amper November en die soldaatjies het nou eers te voorskyn gekom. Dis droog. Ons land word geruk met ‘n gemiddeld van 52 moorde elke dag en plase is ‘n slagveld. Daar is woede, daar is trane.
Gisteraand het ek op die stoep uitgeloop, en die nuwe laat agapante het saam met my ademloos op die reën gewag. Oornag het dit 10mm gereën. Die veld en diere juig. Ek bid:
Here, dankie dat oorwinningstyd altyd en ewig  met U is. Al het ons seer, en is ons bang en kwaad, U bly ons Koning en U regeer. Saam met die haaklelies/keiserskrone gooi ek my hande op na bo en juig: U is ons Rots en Veilige Plek, U Woord en Liefde is ewig. Wees ons almal genadig Heer. Lei ons na samehorigheid en vrede vir almal in ons land. Amen.
Lê jou eier: Waarvoor is ek bang
Oktober 2, 2017 / lekkervurig / 13 Kommentaar
In my middel dertigs, het ek ewe hans vir iemand vertel ek het genoeg in my kort leeftyd beleef, net doodgaan lê voor! Bwahaha. Ek dink die hemel het geskater vir my voor-op-die-wageit!
Daar is mense wat my arrogant of selfs hardgebak ervaar. Die ding is, ek het van die grootste traumas binne sewe jaar ervaar. Daaroor gaan ek nie derms uitryg nie.
Eers het ek gedink dis oor ek een voet voor die ander sit en doen wat gedoen moet word, omdat ek maar die mouoprol, praktiese tipe is, dat ek oorleef het. Watwou, dit het niks met my vermoëns te make gehad  nie, dit was pure genade. Dis my groot les in vreesloosheid.
Ek is nie bang vir al die geskuur en poleerdery wat mens beleef nie. Want sien – God se genade is 24/7 ewig en altyd daar. Onveranderlik in ons gisters, in ons vandag en reeds in ons mores! Daar is “moenie bang wees nie” vir al 365 dae van die jaar in die Bybel opgeteken. Daai genade is genoeg.
Maar ‘n mens hou nooit op leer nie. Jy leer en leer totdat jy, deur die lewe blink gepoleer, anderkant uitkom. Hopelik beter as toe jy begin het. Ag, hoe lekker ek praat myself nou moed in.
Hehe. Ek gaan nou moet bieg: Natuurlik is daar goed wat my bangmaak.  Mos maar mens.
Ek is bang vir my reaksies. Bang hoe ek reageer, en dan die gevolge van my reaksie, want al probeer ek hoe hard, my emosies is baie jonk, iewers daar tussen agtien en een-en-twintig vasgehak. Dis harde werk, ek moet dikwels omdraai en askies sê. Ek moet baie vergifnis vir die Here vra, want ek kan blitsig en bitsig wees. My Achilles hiel. Ek sukkel om tot tien te tel….
O ja, en slange, ek is grilbang vir slange. Daai koue kil oge en gesplete tong. Ek is bang vir regte slange en slangmense.
Ek loop die vanoggend raak
“Courage is a love affair with the Unknown.” – Osho
Om die inskrywings van verskillende bloggers in Lê-Jou-Eier te geniet of om self ‘n eier te kom lê wat ons kan uitbroei en grootmaak, klik op die volgende InLinkz skakel:
Vir die reëls van hierdie eier-boerdery, om raad te kry oor hoe om deel te neem en om elke week se aankondiging van die nuwe onderwerp te sien, besoek die volgende skakel by Dis Ekke. Onder hierdie kategorie, kyk na die blogposte Lê-Jou-Eier: Reëls (2017-08-22) en Lê-Jou-Eier: Hoe neem ek deel? (2017-08-22). Laasgenoemde blogpos is opdateer op 2017-09-05.
Meer as duisend woorde werd
September 11, 2017September 11, 2017 / lekkervurig / 3 Kommentaar
(Foto: Roger Sedres. Geneem tydens die afgelope Landloop kampioenslkappe in Potchefstroom)
Oor eie skoenveters en geloof
September 5, 2017September 5, 2017 / lekkervurig / 21 Kommentaar
Ek kyk die Boekklub. Mal oor die reeks. Die toneel onlangs waar twee jongmense koffie drink en hulle seer met mekaar deel, laat Gemoedsbekak se laai in die onthouboks oopvlieg.
Die gemoedsbekakking het my lewe deur so wegkruip, wegkruip, net so waar ek nie mooi kon sien nie, agter my aangesleep en nader gekruip. “Sy is ‘n boekwurm, sy is bederf, sy is….” Soveel maniere om my te beskryf.  Niemand het gesien hoe skeiding van van my ouers en koshuis toe, stadig diep binne my die bekruiper help om sy lê kom kry nie. Ek ook nie. Ek het maar so Hushpuppy hanghond gesig, en is maar ernstig van geaardheid, so die swaar in my borskas het ek metterwyl gewoond geraak.
Met my pa se skielike dood, ons drie vroumense se oppak om weg te trek terug na ons wortels, my weggaan uit Ouma se huis Tukkies toe,  my ma se tweede huwelik, my afstudeer aan my graad, ma se selfmoord, my Sus nog op skool, my eerste huwelik, my wegtrek van my familie, die daaropvolgende egkskeiding – die vorteks waarin ek  my bevind het, was kragtig en alles in sewe jaar geprop. Tyd vir jammerkry en bedruk voel was daar nie. Oorlewing. Een voet voor die ander. Meganies deur elke dag. Konstant in veg modus, vlug kan jy nie.
Saam in die seer gat wat my ouers se dood gelos het, wikkel ou Gemoedsbekak sy donker lyf nog lekkerder in die middel van my wese in. Knus maak hy en Seer elke hoekie van my borskas vol. Ek voel nou nog daardie onrus van hulle skommelry in my binnekant. Ek leer swaar sug, jy weet, daai sug wat as hy op die grond val, sal gras nooit weer daar groei nie. So erg.
Ek skrik my boeglam toe Rots my lewe instap. Ek moes meestal maar self sorg, en hier kom hy, en is lief vir my en my donker binnekant. Ek en Gemoedsbekak skrik ons in Denmar in. Daar, met terapie en Prozac, leer ek dat jy kan oorleef as jy wil. Gemoedsbekak mag nie lêplek in my binneste kry nie. Ek kry hom weer so half sluipend agter my, maar sy asem bly blaas agter in my nek, net so waar ek hom nie kan bykom nie.
Ek ervaar egter ‘n ander monster. Afstomping. Die Prozac het van my ‘n plastiekmens gemaak. Niks het my gepla nie. Daar was nie hartseer of vreugde nie. Ek het gepraat soos ‘n mens, gelyk soos ‘n mens, maar daar binne was niks. As ek vandag terugkyk, weet ek nie hoe my man en kind met my saamgeleef het nie.
In werk het ek ongelooflik presteer. My arme liefies moes maar oorleef en saamleef. Dit was asof iets my permanent gedryf het. Ek moes die beste wees, moes alles in oortreffende trap regkry. In die middel van die gehol na niks, besluit ek om die Prozac te los. Sjoe, wat ‘n fout. Ek  beland in die hospitaal vir drie dae. Ek word aan die slaap gehou. Psigiater toe, lank preek oor hoe mens nie net goed los nie. Die tweede vorteks suig vir my tot in my murg uit.
Ek bedank my werk, en gaan sit by die huis. Nie dat ons dit kan bekostig nie. Stadig maar seker lap ek my hart en gemoed reg. Ek probeer wel een oggend onder die stort staan met my mond wawyd oop, miskien versuip ek so. Ja, wel. Jy mag maar lag soos ons almal vir Griet gelag het toe sy haar kop in die oond druk en die kokkerot daar kry. Dit was so ‘n oomblik.
In al hierdie chaos was daar vir my konstantes. My gesin en my kinderlike geloof. Hierdie is nie hoe ek veronderstel was om te wees nie. Dis nie wat my lewe moet wees nie. Ek het medikasie as ‘n hulpmiddel gesien, en besef daar moet binne my ‘n rede vir leef wees. Daar is binnewerk wat net ek kon doen. Ek het besef uit die gat kom ek slegs uit as ek myself aan my eie skoenveters ophys -moeilik, maar met ‘n helse lot wilskrag, sal jy kan!
En so, moedig veg ek voort. Bereik weer sukses. My liefies oorleef met ‘n reuse liefhê geduld. Tot my middeljare en my dierbare skoonmoeder se heengaan die derde vorteks ontketen.
Ek gooi alles wat ek het in my ma se versorging. Ry haar op en af, toe sy bitterlik siek word, en die koors haar ylend en in die war het, belowe ek vir haar, nes Rut vir Noami belowe het: “Waar jy gaan, sal ek saam gaan”.  My arme gesin en die skonies – broers en susters – kry nie asemhaalkans nie. Ek bestuur ma se probleme en siekte soos ‘n masjien. En toe sy dood is, sit ek met niks, en ‘n eksistensiële krisis.
Om dinge verder te kompliseer oorleef ons ‘n bye aanval net-net. Ek kom agter dat ek weer in ‘n konstante veg- of vlug staat verkeer. My maag is hol, my kopvel tintel. Ek is moerig verby. My gesin paai, en troos en raas.
Ek land befoeterd-betraand by die psigiater. Sy is moedeloos en bestel ‘n toets – ja, daai een wat ek julle al van vertel het wat by ongevalle toegedien moet word ingeval die kortisol jou ‘n hartaanval gee. Ek het daar die lekkerste slaap geslaap en die storm het met die hulp van Serdep oor tyd bedaar. Maar weer, daai selfwerk, alleen, net jy en God, dis daai werk wat die storms werklik laat bedaar.
Vandag kyk ek terug en my bek hang oop. Daar lê die antwoord – binnewerk, sielewerk. Die besef dat jy in die vorteks geplaas word om verder te groei. Jy word geboetseer, geslyp, geskaaf, geskuur. Tot een oggend waar jy stil wag vir die son wat saggies oor die kim kom loer, en die hemel oesterskulp ligpienk en oranje en blou kom inkleur, en God jou so binne in jou hart die koesterendste drukkie gee. Die warmte van leef en dankbaar en vol ootmoed.
Lewensreise is vol opdraand en afdraand. Sommiges kan jy nie veel beplanning doen nie. Hulle gebeur, en jy moet gaan. Die lewe is so. Ons moet maar stap. In vertroue en geloof.
Glo jy is uniek, hier om ‘n rede. Om ‘n verskil te maak en ook te leer van jouself. Dat jou siel saak maak tot in ewigheid.  En as jy nou ‘n pilletjie nodig het, of terapie, dit maak nie saak nie. Dieselfde Skepper wat jou bedraad het, en jou hare op jou kop ken, Hy het ook daai slim dokter of medisynemaker net so lief. Dink so daaraan en vat al die hulp wat jy kan kry.
Onthou ook net dis jou gemoedsbekak – jy en hy moet ook leer saamleef.  As julle so saam loop hou tog styf aan God se Vaderhand vas. Hy sal jou teen daai skoenveter uit die gat help en Gemoedsbekak op sy plek sit. Hy  is goed so.
Julie 19, 2017Julie 21, 2017 / lekkervurig / 1 Kommentaar
Ons gaan sit op ‘n trap na die Amper, Vrystaat vertoning by Innibos. Dis gek om dadelik in die kar te spring en saam met die massas by die een hek te probeer uitkom. Ons het genoeg aan chroniese padwoede in Limpopo, ek gaan nie my Innibos ervaring daarmee versies nie. M en ek sit en gesels oor die vertoning. So Millenialtjie met ‘n  blonde poniestert, Lenin donkerbrilletjie, meelsakkortbroekie -die pype nog bietjie korter opgerol,  bootse met sokkies om die slanke enkeltjies en BBP-toegangskaartjie om haar nek, sit ook daar naby en rook.  M, altyd nuuskierig vra waar kom die kind vandaan. Die Kaap.
Sy vra wat ons al gedoen het. Ek vertel dat ons maar Innibos met die swaar eerste afgeskop het. Ons het Reza de Wet se Asem die oggend gaan aanskou. Wat dink ons van Amper, Vrystaat. Ons het dit tot staande ovasie toe geniet. Sy haak af dat Asem nou nie vir haar aangetrek het nie, “die tema is nie meer relevant nie.”
Ek stik in my verontwaardiging. Die verliese van ons oupas en oumas, die skaamte en skande, die veragting, die reaksie op al die vernedering wat op aaklige apartheid uitgeloop het, is dit nie relevant nie?
Ek is sommer gallerig opgeklits, en doen toe in my binneste presies waaraan ons ou Afrikanerhartjies aan ly van altyd af. Die Kapenaars is nie ons mense nie – wat sal hulle nou weet!  Ja, nee, sit twee van ons bymekaar en daar is dadelik twee kerke, twee skole, twee politieke partye.
Dis hartseer dat verwysings na die ABO en verwysings na oorwinning of verslaenheid, verwysings na ‘n era wat verby is as irrelevant beskou word deur ‘n jonger geslag. Het ons so ver wegbeweeg van ons herkoms dat ons geen verlede het om vir ons konteks te gee nie?
Is ons al so verwilder en verbrokkel dat daar nie meer ‘n ons is nie? Het die Ingelse so met ons land se mense gemors dat daar geen onse in ons pond oor is nie?
Dit bring my by die volgende:
Ek lees tans Apartheid: Britain’s bastard child van Hélène Opperman Lewis
Lewis is ‘n sielkundige, en dit het haar ‘n hele vyftien jaar geneem om die boek  tot publikasie te bring. Sy kyk na die rol wat vernedering van die Afrikaner deur die Britte gespeel het in apartheid. In onderhoude beklemtoon sy dat dit ‘n poging is om uit ‘n psigohistoriese oogpunt te verstaan  waarom Afrikaners in 1948 apartheid tot stand gebring het, en nie goed te praat nie.
Dis harde werk,  dié lees oor waardeur ons Afrikaansgeit  en al die ander volkere hier aan die suidpunt van Afrika is. Sleg gemaak van kleins af. Soveel so dat ons, wat my aan betref almal liederlike mistastings begaan het.
Ons is geneties skaamkwaad, verdedigend, agterdogtig. Kwaai en moerig. Wegtrekkerig. Die Duusman, die Xhosa, die Zoeloe, die  Pedi, die Shona, die Matebele – ons het ieder en elk onder die rooibaadjies deurgeloop, deeglik. Eintlik is al die volke van Suid-Afrika erg getraumatiseer, gestroop aan kultuur, en eenheid, dit vir goud en diamante…
Plaas ons onthou het wat ons almal onder Queen Victoria se lakeie aan eie bas gevoel het en sorg dat niemand na ons dit moet deur maak nie. Maar nee, vertraptes gaan heen en trek hulle aan ander vertraptes se skoenveters op. 1948 gebeur en maak 1994 onafwendbaar.
Vir  ‘n wyle na 1994 voel dit of Mandela gaan slaag om die reënboognasie te maak werk. Ons gaan vergewe word, maar nee. Eeue se wrok en vernedering maak jy nie sommer weg nie. Mandela sterf, Mbeki die ontkenner word in Polokwane onttroon. Zuma word Zupta, ons land gestroop en  2017 en Suid-Afrika skel dit oor kolonialisme en wit monopolie kapitalsme. Die Afrikaner, so voel dit, die vark in die storie, die Engelse met hulle kwasi- nie-rassisme onder die wanindruk dat hulle nie oor ons kam geskeer word nie. Eish, mense se koverte-rassisme onderrokke hang oral uit.
Ek is nou halfpad deur die boek – ek ween, ek skel, ek bid. Wanneer sal ons leer?
Ek wil ‘n storie oor ‘n sandput skryf waar elf kindertjies lekker kon speel, tot daar ‘n boelie met ‘n rooi hemp bygekom het. Of wat van ‘n storie oor  mense wat verskillend vir dieselfde God bid, maar mekaar nie verstaan nie en mekaar verguis en verneder en so geen weg na saamwees  kry nie, en God ween?
Ag, ek weet ook  nie. Miskien kan slim  Gertruida en haar makkers se outeur iets hiervan maak….
Lees  ‘n onderhoud met Lewis, Apartheid, Britain’s Bastard Child.
Gedeeltes daarvan is hieronder gespoeg en geplak:
“Do you think English-speaking South Africans are still in denial about their role in apartheid? Afrikaners were perhaps conveniently singled out as scapegoats. What is the psychological driving force behind this? Is it their Übermensch mentality and their class-conscious obsession, or just vulgar hypocrisy?
Before answering, let’s clarify the thorny issue of racism first. And let’s be clear – white racism arrived with the arrival of all Europeans in southern Africa. It’s not something that suddenly surfaced in 1948! And it certainly is not something peculiar to southern Africa only!
There are different shades to racism. Firstly, for the British and white English, their racism is mostly covert, rooted in the superior man’s cloak of social Darwinism. It spread its myth of racial superiority to different races – including other white races – cultures, social strata, etc.
The covertness of this prejudice makes it convenient and easy for the perpetrator to deny any prejudice. According to psychohistorian and psychoanalyst Joel Kovel in his book, A psychohistory of white racism, covert racism is more difficult to confront, and, like all unspoken “secrets”, more insidious, and therefore more harmful and damaging in the long run. It renders its victims defenceless and silences them with denial, consciously and unconsciously – a bit like not acknowledging the king has no clothes on.
The second form of racism is overt racism. Afrikaners’ overt racism (apartheid) – the “Whites/Blacks Only” entry signs – were a glaring example of overt racism. It was out there for everyone to see, and could not be denied like covert racism can be. Ironically, it was precisely this overtness of Afrikaner racism that made the struggle possible.
The latter is also the reason why the white English South Africans, in general, deny they are racist, because they think there is only one type of racism – overt. The early Afrikaners’ racism was, however, based on distinguishing between believers and non-believers. The believers, of course, were the chosen ones, and the rest, the unbelievers and sinners, were to be avoided. With Afrikaners being exposed to British prejudice (covert racism) and British humiliation (from 1795), their overt racism became infused with a good dose of racial superiority, too.
What is less well known is that apartheid was introduced formally in South Africa by the British with Cecil John Rhodes at the helm in 1894, with the Glen Grey Act. The Afrikaners tightened the screws after 1948.
Most white English-speaking South Africans conveniently deny their share, their gain and their contribution, directly or indirectly, to apartheid. They don’t understand the difference between covert and overt racism.
Most probably also don’t really even know about the atrocities that have been committed by their forebears in this country. My impression is that “apartheid = Afrikaner” in white English-speaking South African minds. They don’t even think about it twice. You even hear the presumed innocence and the blame and prejudice against Afrikaners from their children’s mouths. Why else is it that every so often, when white people are discussed in the media, it states specifically white English-speaking South Africans and Afrikaners?
Why not just white South Africans? Most Afrikaners speak English, and, anyway, many white South Africans are not English, either. Why the distinction? This is nothing but maintaining an old and convenient prejudice – denying any responsibility. That’s why they were shocked (and still are) about the black fury over the Rhodes statue, and why some don’t understand why listing the “positive contributions” of colonialism infuriates black people. In the world of the humiliated, that is totally irrelevant, psychologically.
What we need to deal with and learn from is why it all happened, and not get stuck in “I told you so” refrains. It’s my hope that this book will be an important contribution in that sense. We owe it to the children and future generations to understand, or they will be stuck in shame and guilt.
Part of doing that is understanding why black people are now so furious, and why so much irrationality prevails – which, to a large extent, though not solely, is due to the humiliation we have subjected them to. We need to take responsibility and own up. And for that, we need to apologise and hold their hands where we can. That will enable our healing, too.
A silly question, nevertheless important. Why should people buy this book?
People are ready to appreciate the contribution psychology makes in understanding human behaviour. Psychohistory is, in a way, psychology applied to our histories.
A black woman once remarked on a TV discussion, “We black people are having all these discussions … when are you white people going to have your discussions? Trying to understand why you did what you did?”
Pondering her words, I thought to myself, she hit the nail on the head.
So, here we are!”
Bewapen teen emosionele terrorisme
Junie 28, 2017Junie 28, 2017 / lekkervurig / 7 Kommentaar
“Ek weet nie hoekom ek so moet suffer nie.” Ons almal Ta Stienie soms. Nare goed gebeur met ons almal. Mense stel teleur, die onheil tref jou. Dis die lewe op die ondermaanse.
Meestal kom mens daaroor en gaan aan, probeer weer. Kies om liewer diep asem te haal, jou gesig na die son te draai met die vaste vertroue dat God reeds saam én voor jou deur die moeilike tyd stap.
Ander rol om en word meegesleur deur omstandighede. Of verdedig huleself, maar op die negatiewe gedeelte van die verdedigingsmeganismeskaal, deur issues te projekteer en alles en almal die vark in die verhaal te maak. Diegene wie in ‘n staat van gewroegdheid, te nagekomenheid, eie-ekkerige geregtigheid leef. Die grootste hartseer met die mens wat so swaar deur die lewe gaan, is dat hulle ander se lewens hel op aarde maak. Deur te kies om die slagoffer te wees, deur te kies dat jy reg is en duisend ander is verkeerd, jy sit jou op vir ‘n helse lot pyn en dan is jy meestal die een met die fout.
Attitude is a choice. Happiness is a choice. Optimism is a choice. Kindness is a choice. Giving is a choice. Respect is a choice. Whatever choice you make makes you. Choose wisely.”
– David of Vermont
Wat die heel ergste is, is wanneer sulke jammergatte hulle die reg toe eien om aanspraak op onskuldige mense se lewens te maak. Gif is al wat versprei word. O wee, en as so teemkous jou in die visier het, is daar niks behalwe grense en groot afstand wat jou red nie. Skoonouers en skoonkinders, broers en susters, moeders en kinders se verhoudings word aan flarde geskeur.
Ek is bewus van  ‘n paar sulke situasies rondom my. Ai, as die mense net kan sien wat hulle gedrag tot gevolg het. Soveel seer en pyn en verwarring.
Op soek na antwoorde lees ek op en e-pos ‘n dominee-vriend om sy mening te hoor. Hier is wat ek vind:
Emosionele terrorisme moet glad nie geduld word nie. Indien iemand nie ophou nie, kry hulp van buite. Laat ‘n berader ‘n vergadering tussen jou en die terroris beredder. Dis die veiligste. As daar nie ‘n getuie vir jou teenwoordig is nie, is aanhoudende boelie jou voorland.
Net omdat ons mense vergewe, beteken dit nie ‘n emosionele afbreker kry lisensie om van meet af met ou gedrag voort te gaan nie. Vergifnis gaan hand aan hand met ‘n streep wat getrek moet word. Die oue is verby en iets nuut is in die plek van ou dinge. Die teisteraar mag nie voortgaan of toegelaat word om met hulle vernietiging van ander se lewens voort te gaan nie.
Dit is van uiterste belang dat paartjies en gesinne saam teen emosionele terroriste optree. Maak nie saak wie se ma of pa of broer of suster, vriend of vriendin die oortreder is nie. “Jy praat nie verder so met my of my geliefdes nie. Jy vra respek, ek verdien dieselfde.”
Almal moet konsensus hê en bemagtig voel om vir die terroris te kan sê: “Hierdie besoek of gesprek is nou klaar.” Dit moet volg met ferm optrede – wys die persoon die deur, eindig die gesprek, verander die onderwerp of as jy by hulle tuis is, verlaat die perseel.
Die emosionele terroris is immer aan die wegkruip agter persoonlike ervarings, dikwels uit hulle kinderdae. Die slim omies sê jy laat die persoon die derms uitryg, en al wat jy dan so persoon toevoeg is: “Ek is jammer oor jou slegte ervarings, niemand verdien om so behandel te word nie. Dis waarom jy dit nie verder op ons huis en gesin gaan uithaal nie. Die geskiedenis van onreg kan nie herhaal word nie, dis nie hier welkom nie.” Die kenners waarsku ook dat daar geen onderhandeling moet wees nie. Moenie skietgee nie.
Hoe swaar dit ookal is, as die gedrag sou aanhou, se ‘n domineevriend vir my, is die beste  vir jou en jou gesin om  fisiese- en kontak afstand tussen julle en die terroris te skep, tot die boodskap begryp word, die afbrekende en mishandelende gedrag gestaak word en ‘n nuwe verhouding op respek en liefde gebou kan word. Sodra ou koeie uit die sloot klim, herhaal tot genees of stap weg vir julle eie behoud, ander gaan die stank jou oorweldig. Ek sit en dink aan die Engelse woord ‘scapegoat’ – sondebok.  Dis die enetjie wat die emosionele terroris so graag blameer vir hulle eie laakbare gedrag.
Terwyl ek so skrywe, kom my Dictionary App se woord van die dag op:
Scapegrace –  “One who has escaped the grace of God.”
Sjoe – emosionele terroriste en alle mense moet waak om nie hieraan skuldig te raak nie!
Dink net om aan God se genade te ontsnap, of dit mis te loop omdat jy geen genade teenoor ander betoon nie.
Ek baie geput uit die onderstaande artikel, en ek is op my knieë gedwing om askies te sê oor ek maar ver tekortskiet en ook vir genade vir die wat seer het en seer maak:
Junie 11, 2017Junie 11, 2017 / lekkervurig / Lewer kommentaar
Die dennenaalde en dooie takke het ‘n brosdroë, roesrooi tapyt deur die plantasie gegooi.  Dit was winter, brandtyd.  My pa was die saagmeulbestuurder by Millsite, ‘n bosbou gemeenskap so in ‘n kom gelê het, omring deur derduisende dennebome.  Naby Piggs Peak in Swaziland.
Sondagoggend rustigheid word skril deur die loei van die brandsirene verbreek.  Ek onthou hoe my pa telefoon toe drafstap, antwoord, verbleek en my ma nader roep.
Die plantasie reg rondom die woonhuise en saagmeule is aan die brand. Die wind help die vuur vinnig aan.
“Pak ons dokumente en ‘n stel klere vir elkeen, die busse kom vrouens en kinders haal,”  gee my pa opdaag.
My ma is net daar steeks.  “Hoe gaan jy alleen ons huis beskerm? Ek bly.”
My pa het beter geweet as om terug te praat. Die huise se dakteëls was uit kresootpale gesny en baie vlambaar.
Ons staan binne minute gereed, my swartkop kleutersussie en ek, elkeen met ons gunsteling trooskombers en teddie,  en pa se portefeljue met al ons paspoorte,  en dokumente bo in ons enigste reistas met ons klere en tandeborsels.
(Ek verwonder my nog na al die jare oor die tandeborsel en ekstra onderklere ding in krisistye.  Jy kan alles verloor, jy moet net nie vuil wees, of jou asem moet nie stink nie. Pffft. Ek sou liewer boeke saam vat.)
Ons is huilend in die busse gelaai, my ouers kwaai en gespanne. ‘n Skielike afskeid wat my nou nog by bly. Vyftig jaar later. My hart klop bo in my keel, my trane sluk ek hard aan, want, sê pa en ma ek moet nou sterk wees vir my sussie, vier jaar jonger as ek. Soet en voorbeeldig. My Achilleshiel van kleintyd, die voorbeeld en sterk wees ding.
Ons reis met die meanderende stofstrate van huis na huis. Die vlammesee om ons word verdring deur digte rook. Elke nou en dan skiet vuurvonke die lug in, soos die dennebome ontplof. Oral op die huise se dakke het mans met tuinslange en nat sakke gestaan, om te keer dat vuurvonke die dakke aan die brand sou steek. Klein het hulle teen die rook en vuur se oormag gelyk.
Die busse is gou vol, en ons word by die saagmeule se administratiewe blok afgelaai. Gou is die kantien ‘n kits dagsorgsentrum met geen voorsiening om ontstelde, bang vroue en kinders te hanteer nie. My sussie en ek het ons by ‘n venster staan gemaak, albei weier om na vermanings te luister om nie te kyk nie.
Ek onthou my sussie se klam handjie in myne. Ons kon nie veel sien nie, want die saagmeule het tussen ons en die woonhuise gestaan. Rook en vonke wel. Dit was ‘n lang dag vir ons kindergemoedere, en kan my net indink hoe die volwassenes moes voel.
Teen skemer breek daar oral ‘n gejuig uit. ‘n Oom kom vertel dat die wind die vuur in homself laat inbrand het en dat die gevaar verby is. Een huis se dak het begin brand, en natuurlik was almal van die roet besmeer, my mooi ma ook. Ek het nie omgegee toe sy ons stuyf vasdruk en die swart roet ons ook besmeer nie.
Daar is later uitgevind dat ‘n man wat die vorige week by die meule afgedank is oor dronk by die werk aankom, daardie Sondagoggend reg rondom die woonbuurt en meule gestap het met twee kanne brandstof. Hy het gaatjies in die dromme gedruk, en so met die lekkende houers gestap deur die baie droeë plantasie. Wetende hoe groot die brandgevaar was.
Hoe weet ons? Wel, toe die vuur omdraai, is hy en sy kanne vasgekeer. Hy is deur die vuur wat hy op onskuldige mense ontketen het, verteer. Die dromme nog so in sy hande vasgebrand het ek die grootmense by die volgende braaivleisvuur hoor vertel.
Hierdie belewenis van die groot vuur, het vandeesweek uit die onthouboks gespring toe die berigte van die vreeslike brande in Knysna en omstreke ons bereik.
Daardie oer angs, die naakte vrees, die geweld van naderende vlamme en die suis geluid saam met knetternede vonke, is in my geheue vasgesweis. Mens vergeet dit nie.
Dit en die nuus van PG du Plessis se dood, en die sinnelose moord op Johann Botha, was weer genoeg om ‘n mens uitasem te laat bly lê, hooploos. Maar mens kan nie, en jy moenie, want op jou klein manier kan jy die mense wat soveel verloor het en so seer het, help.
Jy kan bid, en bel en bemoedig. Jy kan aanlyn by Pick’nPay vir iemand kruideniersware koop. Jy kan Montego Hondekos se fabriek bel en ‘n vrag troeteldierkos aankoop wat by die Knysna Direskuiling afgelaai word, direk waar die nood is. Jy kan bly wees jou bank skenk R10 miljoen, al voel jy hulle kan minder bankkoste vra. Jy kan seker maak die berigte wat jy op jou Vuisboekmuur plak en tussen vriende versprei, en daai selfoonboodskappe wat so uitgeketting word – jy kan seker maak dis die waarheid. Maak seker jy weet waar die motorhawe is waar goed afeglaai kan word. Iemand het vir my ‘n boodskap gestuur, toe ek die naam en adres van die besigheid naagaan is dit in Bloemfontein! Rerig, ons woon in Polokwane! Hoekom stuur jy so ‘n sms rond?
Ek ween oor die pragtige gesinnetjie wat deur die brande oorweldig is, op die ou seuntjie se verjaardag. Ek bid hulle is feestelik in die hemel ontvang. Ek huil oor die man van Malawi wie se ou dogtertjie alleen die vlammehel moes beleef en in dit sterwe, dat sy vrou aan haar wonde beswyk het. Hy het maar alles verloor. Sy engele is na aan hom, sy buurman wat self ook alles verloor het – die het reeds vir hom fondse begin insamel. Sjoe!
Ek dink aan die egpaar wat alles verloor het, en reeds ook kanker moet beveg. Ek dink aan die oom wat so groot geskrik het dat sy hart gaan staan het. Die skrik van net die vlamme aanskou genoeg om sy lewe te stop.
Elke vuurslaner, professioneel of vrywillig, elke persoon wat op welke manier ookal help – julle is helde. Julle is wat ons Suid-Afrika ‘n lieflike plek maak.
Daar is soveel brande op soveel verskillende punte wat opeens ooral opgeslaan het, ‘n mens dink onwillekeurig aan brandstigting. Maar daar is kragkabels wat gesteel word, kortsluitings wat gebeur, glas wat in die son lê en ‘n vonk veroorsaak, daar is die stompie-by-venster-uitgooiers. Daar is duisende moontlike oorsake. Feit is hier was ‘n tragedie. Brande soos lanklaas gesien. Die wind het ook lanklaas so fel gewaai. Ons wêreld en ons land en ons lewens is maar flenters en deurmekaar.
Kom ons hou op wie, en wat en hoekom. Kom ons rol moue op en begin deur ‘n bydrae te maak, sodat die mense van Knysna nie slagoffers is nie, maar oorbegin oorwinnaars.
As daar moedswilligheid was,  weet net dit: mense het die dade miskien nie gesien nie, maar ons Here, Hy slaap nooit!
Soos daar geskryf staan:
Junie 5, 2017 / lekkervurig / 2 Kommentaar
Ek ken lieflike jongmense en ‘n klompie se huweliksdae bly my by.
Een paartjie is deur ‘n donkie gefoto-bom! ‘n Ander paartjie se openingsdans was op maat van Celine Dion en die geswoesh van die bruid se pragtige rok in die arms van haar geleifde laat my hart nou nog galop!
‘n Ander geliefde paartjie het hulle huweliksbeloftes voor die tyd, onder instruksie van hulle predikant geskryf, tydens hulle huweliksvoorbereidings sessies. Die beloftes is geseël en eers op die troue voor ons almal oopgemaak en aan mekaar voorgelees.
Ook by hierdie twee se troue het die dominee twee gedeeltes gelees. Oor wat jy vir jou vriend moet doen en die bekende 1 Korinthiërs 13. Maar nie soos ons ore dit gewoond is nie. In albei stukke is die twee kinders se name in die plek van Jesus s’n en ook die liefde ingevoeg.
Dit was hoendervleistyd. Want sien, onwillekeurig het elkeen teenwoordig hulle en hulle geliefde se name ingevoeg. Dit het skerp vinger gewys na hoe ons almal ons verhoudings bedryf en hoe ons almal tekort skiet. Wat bitter teleurstel is dat ouer mense, wie getuie van twee kinders se besondere huwelikseremonie was, nie eens die liefde in hulle eie omgang met die jongmense kan gestand doen nie.
Vir al die jongmense wie almal elke dag in die woeste, wrede wêreld hulle bes probeer, en vashou aan hulle beloftes voor God en geliefdes, weet die pad mag opdraand wees, maar dat die liefde tog oorwin.
Hou mekaar styf vas en loop met vertroue. Julle is nou nie meer net ons kinders nie, julle is julle kinders se ouers!
Mooi loop en sweef soos arende!
“My wings will not be clipped by
your sharp looks of disapproval
I will soar to heights
where I am no longer your child
too short to measure
up to your expectations
but an eagle floating on wings
of mindfulness and compassion
in a sky where my vastness
was never in question”
Author: Kaveri Patel  | Artist Leticia Banegas
Meer as net ‘n kleed se soom
Awesome prayer, make it count
Beskuit bak kom saam met onthou
amandacl on Meer as net ‘n kleed se…
krugertheron on Meer as net ‘n kleed se…
travel460 on Meer as net ‘n kleed se…
lekkervurig on Meer as net ‘n kleed se…
travel460 on Meer as net ‘n kleed se…
Chimney sweep, cleaning and refurbishing your fireplace and braai
Die plek waar ek woon
Lekker Fireplace and braai advice
Blogs wat ek laaik
the depth of now
Ouch!! My back hurts!!
Country Living in South Africa
Follow Blog via Email
Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.
Sluit aan by 118 ander intekenaars
Follow Lekkervurigeaffêre on WordPress.com
Meer as net ‘n kleed se soom
Awesome prayer, make it count
Beskuit bak kom saam met onthou
amandacl on Meer as net ‘n kleed se…
krugertheron on Meer as net ‘n kleed se…
travel460 on Meer as net ‘n kleed se…
lekkervurig on Meer as net ‘n kleed se…
travel460 on Meer as net ‘n kleed se…
Chimney sweep, cleaning and refurbishing your fireplace and braai
Die plek waar ek woon
Lekker Fireplace and braai advice
Create a website or blog at WordPress.com
By Heart of Worship
“You can make anything by writing.” C.S. Lewis
The fear of the LORD is the beginning of wisdom...The contents of blog ranges from Christian knowledge to my own 'nerdy' posts.
the depth of now
Live, Love & Travel - Never Stop Exploring
A daily selection of the best content published on WordPress, collected for you by humans who love to read.
Welcome! Come linger a while..
My terapie vir oudword
Ouch!! My back hurts!!
Life according to one of life’s truly gifted naturally born wafflers… an open diary of a Saffer in a different land... life in the greater Dublin & Leinster area. (Since 2011) My quests fuel my dreams… my dreams fuel my quests!!
Website of fantasy author Carin Marais
Ons het almal iemand nodig om na ons te luister
Lesse geleer, en stories uit my lewensreis
Waar die hart van vol is …
Country Living in South Africa
Sharing my life and experiences close to the earth.
The dreams you desire can be achieved, for with God nothing is impossible.
Tales of whimsy, humor and courgettes
Disappearing into South Africa's wild places... Again!