nl tr es en af ru de it en en hbs_lat de af nl af af af af af af af af af af af nl nl nds af af af pt fr nl nl af af af fr es de nl af fr af af de af af nl af af nl nl fr af fy nl af en af fr et en en nl fr nl af nds fr la es pt fr de en af af af af fy fa en es en af af fr fr nl nds af af af fr nl nds fr af nl fr nl nl nl nl af nl af fr nl af sv fr nl nds fr af nl ko af af en af af nl en en en es nl en en nl fr en af fr en af fr en af fr en af eo en nl af sv fr nl nds fr af nl fr nl nl af nl en af af nl af af af nl en nl af af nb af fr hu de en en da af nl af nl af af nl af af af sk af nl nl af de tr fr hbs_lat af af af nb en en af nl en nl nl nl nl it nl lb nl nl nl nl nl de nl pl de nl de nl nl tk nl ro af nl tr de nl af en nl af af it af nl nl fy en fy tr es en af ru de it en en hbs_lat en en en en en nl
~ 'n Kollektiewe weblog vir die Afrikaanse digkuns ~
Onderhoud met Koos Kombuis (Vandag wil ek my blou skoene dra)
Koos Kombuis gesels met René Bohnen
oor sy nuwe bundel ‘Vandag wil ek my blou skoene dra’
Koos, baie geluk met nog ‘n gedrukte digbundel en met ‘n onthoubare voorblad! Ons ken Crocs, hulle is soort van komies-ikonies. Van die skrywer-sanger Koos Kombuis het ons ook ‘n paar ikoniese frases (ek dink sommer vinnig aan boer in beton, ou tannies, bicycle sonder ‘n slot, huisie by die see, ek het ‘n vriendin) wat opgeneem is in gesprekstaal, sonder dat almal die bron daarvan ken. Ons weet ook Koos Kombuis se tong is stewig in sy kies en dat hy besig is met konstante ondermyning van die hele bestel. Spot, selfspot, ironie en parodie is vir jou bekende gereedskap. Hoe hanteer of bewerkstellig jy die verskillende gedaantes van komedie in jou gedigte? Werk jy byvoorbeeld hard om ‘n parodie te skryf, of gebeur dit maklik?
Dankie vir die mooi woorde! Ek moet erken, hierdie keer het dit maklik gekom. “Vandag wil ek my blou skoene dra” is inderdaad my eerste gedrukte bundel, uitgegee deur ‘n behoorlike uitgewer, in meer as twee dekades. Dis nie dat ek opgehou het gedigte skryf nie. Met die jare het ek aanvaar en begin glo dat ek waarskynlik nooit weer ‘n digbundel van myself in my hand sal vashou nie. Gedigte is soos aknee; dis iets waarmee baie mense hulleself in hul jeug besig hou voordat hulle tou opgooi of oorslaan na prosa. Die groepie gedigte in hierdie boek het ek net vir my eie plesier geskryf, en op die ingewing van die oomblik aan Naledi gepos, sonder om vir een oomblik te dink dat hulle dit sal aanvaar!
Hoe voel jy oor ikone?
Ek het self ikone gehad toe ek nog met aknee gesukkel het, so mens kan nie die rol wat hulle speel sonder meer afskiet nie. Maar ek moet erken dat die rol van “ikoon-wees” nie gemaklik aan my kleef nie. Dalk is ek, meer as ander digters, bevoorreg in die sin dat my lesers en gehoor dikwels fisies voor my sit wanneer ek opvoerings hou. Daar is egter ‘n ‘down-side’; heldeverering kan ongesond wees en ‘n mens laat vergeet wie jy regtig is. Ek dink hierdie bundel, hoe onvolmaak ook al, is ‘n blik op die persoon wie ek regtig is wanneer ek nie perform nie. Die regular “doos van Bellville-Oos” sonder sy masker.
In die lieflike “vier gebede by jaargetye in die boland”[1] tree jy kragtig met NP van Wyk Louw in gesprek en bied jy ‘n heel nuwe scenario aan, in hoogs persoonlike terme. Jy gebruik bekende skrywers soos Van wyk Louw, Uys Krige, Ingrid Jonker, Eugène Marais en Anton Goosen dikwels as interteks op hierdie manier (en teken apologie aan!). In jou bundel die tweede reën vind ons ‘n heerlike spel met rook en oker, rook en poker, ook ‘n roker – daar is ook ‘n afdeling tripwerk[2].
Word jou gedigkeuses vir ‘n parodie en interteks bepaal deur ikoniese tekste, bekende liedjies (soos van die Briels),  persoonlike herinneringe; in watter mate hou jy die verwysingsraamwerk van die waarskynlike leser in gedagte? Ek veronderstel jy lanseer daardie gedigte van jou vanaf ‘n platform om doelbewuste funksionele redes – kan jy bietjie meer vertel, vir die nuuskierige leser? Is alles kommentaar? Of soms net binnegrappe?
Toe ek klein was en nog rond gekruip het in my doeke, het ek myself leer lees deur ou Dertiger-digbundels wat in my ouerhuis se boekrak was. Hulle was die enigste boeke wat ek kon bykom, want hulle was op die onderste rak. So het ek grootgeword op ‘n swaar dieet van Skoppensboer, Winternag en ander wroeginge. Ek dink die enigste twee gedigte uit daardie tyd wat ek werklik kon verstaan, was “Muskietejag” en “Met Dapper en Stapper”. Maar die beelde en taal het my bygebly. Later  was die F.A.K.-sangbundel ‘n groot invloed op my vroeë protes-liedjies. Dis waar, baie van hierdie kruisverwysings skiet my sommer vanself te binne, sonder dat ek altyd besef waar dit presies vandaan kom. Soos Obelix (van die Asterix-boeke) altyd sê: “I fell into the cauldron when I was a baby.” Die feit dat ek dikwels die aanhalings verander of parodieer, is waarskynlik ‘n poging om die oer-invloede vir myself te stroop van swaarmoedigheid, of om dit van toepassing te maak op die tye waarin ons nou leef. Paul Kruger was reg toe hy gesê het ons moet “haal uit die verlede en die goeie behou”. Of was dit Paulus?
Voordat ek die bundel lees, suggereer die titel en voorblad vir my gedigte wat bietjie hartseer en bietjie snaaks is. Bietjie see, bietjie hemel, bietjie gly op nat teëls. Vanaf Die Bar op De Aar waarvan die eerste gedig “Rapsodie in blou” is, verken jy die blou-begrip in verskillende vorme. (Ons vind in genoemde bundel ook “Sweet Paradise-blues” en “Saxofoon-blues”) Wat is hierdie blou skoene wat jy nou aantrek in die titelgedig op bladsy 21 van die nuwe bundel? Noodwendig vind verskuiwings en wendings deur die jare plaas. Nogtans: kan die leser in die nuwe bundel vintage Koos Kombuis verwag?
Ek kan dit nie help nie, ek is baie lief vir my blou Crocs. Hulle is skreeulelik, maar hulle is so gemaklik. Toe ek die eerste keer met daai skoene by die huis aankom, toe sê my vrou vir my: “Jy mag dit net nie dra as ons gaan uiteet nie.” Aanvanklik het ek dit net op die strand gedra. Toe begin ek shows doen met die skoene aan. En nou, ewe skielik, het dit my embleem geword, amper soos David Kramer se rooi vellies! Dis waar, die kleur “blou” speel ‘n deurlopende rol in baie van my werk – my volgende boek, ‘n jeugverhaal wat in September verskyn, het ook die woord “blou” in die titel – maar die kleur van hierdie skoene en hoe hulle hulleself pens en pootjies tot op my voorblad ingewurm het, is suiwer toeval. Of dalk nie? Dalk is hierdie kommen skoene juis die perfekte metafoor om te verduidelik wie ek nou is en wat vir my deesdae, op die ouderdom van 63, belangrik is?
vandag wil ek my blou skoene dra
want vandag is ’n blou dag,
vandag wil ek my blou hemp dra.
soos ’n briesie deur ’n wasgoedlyn,
soos die aand wat stadig aankom.
vandag wil ek vaar soos ’n skip
wieg soos die meeue in die wind,
wat vrygelaat is by ’n kinderpartytjie,
soel en soepel en swewig en snoesig
soos die smarterige jare wat van my afval
ou bloedpleisters weg in die grou
van al my christelike gisters.
verby is al die rou.
ja, hulle is ingesluk
en nou proe alles
Jy het al gesê: “ In my hart wil ek egter steeds eerder skrywer as musikant wees”[3] en tog word sommige van jou digbundels beskryf as “songs  in ‘n boek”[4] en in die gedigte word die digkuns self gekritiseer en ondermyn. In hierdie postmodernistiese styl vervloei die grense tussen gedig en liriek natuurlik, en tog ervaar die leser sekere tekste pertinent meer gedig as liriek. Maak dit vir jou saak in watter genre jou teks val? Verskil jou benadering wanneer jy die een of die ander skryf? Waar lê groter bevrediging; is dit moontlik om te sê?
Dis waar dat poësie en lirieke dikwels vervloei – dit het ons al by die Dertigers geleer met hulle rym en ritme – maar tog is daar ‘n verskil. Ek glo nie ek sal meer as een of twee van hierdie gedigte toonset nie, en beplan glad nie om daardie toonsettings op te neem op ‘n album nie. Hulle is te kort om werklik liedjies te wees, en die ‘koortjie’ ontbreek! Ek dink dat dit vir my ‘n soort tuiskoms is om na twintig jaar weer gereken te word as digter, al is dit net vir paar weke! Poësie, was, soos dagga, my ‘gateway drug’ in die wêreld van die literatuur in. En, soos dagga, was dit nou my ‘gateway drug’ na buite. Dalk skryf ek nooit weer ‘n gedig nie. Ek sal beslis nooit weer dagga rook nie! Ek is okei. Hierdie laaste groepie gedigte vertel die storie van my nuutgevonde vryheid as gewone mens. In daardie sin is dit nogal privaat. My liedjies is “out there” vir almal om te herken en saam te sing; hierdie goed het as’t ware van onder my kopkussing uitgepeul tot op die bladsye van ‘n boek. Daar is hulle nou. Hulle moes uitkom, ek kon niks doen om hulle te keer nie.
Die huisie by die see is nou vol kitare. Telkens in hierdie bundel word verklaar dat dinge anders is, dat ‘n nuwe tyd aangebreek het, ‘n nuwe toestand betree is (byvoorbeeld “van vandag af is alles moontlik”, op bladsy 6, “ek lê nou anders” op bladsy 18 en “alles vergeel” op bladsy 23 – slegs enkele voorbeelde) Die gedig op bladsy 43 eindig met die woorde
Indien die leser weet dat die digter Koos Kombuis se doopnaam André is, vervaag die grense tussen persoon en persona, verlede en hede en word ‘n nuwe-ou identiteit geaktiveer. Beskou jy die gedig, die bundel, of die fase as ‘n tipe versoening? ‘n Volsirkel tydsverloop? Of voortsetting van die metafories-psigologiese huis wat jy tot aan die einde sal meubileer en herdefinieer? Of het hierdie leser in die strik van die spel getrap?
Dis vir my ‘n einde, maar, soos met ‘n sirkel is daar nooit ‘n einde nie, maar altyd nog ‘n begin. Ek weet dat ek in my lewe die afgelope paar jaar ‘n deurbraak beleef het. Dit het al begin met my geestelike album ”dertien”, al weier Radio Kansel nou nog om dit te speel. Ek het die afgelope paar jaar weer die geloof ontdek wat my geïnspireer het as tiener, maar ek beleef dit nou anders, sonder die aknee van vormgodsdiens.  Is ek ‘n Christen of nie? Wat de hel is ek? Dalk is ek ‘n gelowige ateïs! Wat het I.L. de Villiers destyds gesê? “As niks heilig is nie word alles heilig en die wind waai waar hy wil”. Ek is deesdae weer so gelukkig en vervuld soos wat ek gevoel het toe ek en my pel Etienne van Heerden in standard nege saam die wonder van die woord ontdek het in Breyten Breytenbach se vrye verse. Vir my was daar destyds ‘n konflik tussen kreatiwiteit en die kategismus. Dit was Calvyn se skuld. Die ou gode is, dank die hemel, nou dood en irrelevant, maar die waarheid leef voort. En niemand kan ons uit sy hand ruk nie. Of dalk moet ek sê “uit haar hand”, want wie weet, dalk is die Waarheid eintlik ‘n Vrou… soos Kytie?
eendag wil ek aftree
in ’n huis vol kitare
met ’n uitsig oor die see
waar die wind spoel
eendag wil ek koffie drink
op ’n veranda vol herfsblare
en deur ou digbundels blaai
terwyl ek ryp word
eendag wil ek huis toe gaan
wil ek als verstaan
uit my graf van woorde
eendag wil ek wegkom
van die groot jillende
eendag wil ek aftree
in ’n huis vol kitare
Dankie vir jou antwoorde, vir die bundel en veral dankie vir die feit dat Calvinia en Mordor in één versreêl, in één Afrikaanse gedig verskyn[5]. Inderdaad is alles van vandag af moontlik!
… En daar dog ek Mordor is net anderkant Calvinia!
[1] Vandag wil ek my blou skoene dra, Naledi, 2018  Bladsy 21.
[2] die tweede reën, Bittercomix 1998, Bladsy 57.
[3] . https://www.netwerk24.com/Stemme/Profiele/Koos-is-nie-meer-cool-nie-      20141121
[4] 4. Die Bar op De Aar, Tafelberg, 1988. Hoe “Die Bar” ontstaan het.
[5] Vandag wil ek my blou skoene dra, Naledi, 2018. Bladsy 47.
Share this: Versindaba Vriende
Tags: Onderhoud met Koos Kombuis, onderhoude deur rené bohnen, Vandag wil ek my blou skoene dra Koos Kombuis
Friday, March 9th, 2018 | Onderhoude.
Both comments and pings are currently closed.
5 Kommentare op “Onderhoud met Koos Kombuis (Vandag wil ek my blou skoene dra)”
March 9th, 2018 at 2:45 pm
Geluk, Andre. Ek onthou nog, jy en ek en jou meisie van die tyd, hoe ons na die eerste “Die geel kafee” in ‘n kroeg kyk laataand in Claremont Kaapstad. Ek dink dit was proewe. Nog voor die bundel vrygestel is. Ek het dit daar op die plek deurgelees. En dis steeds iets wat vir my nooit sal vergeel nie. As ‘n soort agterbanker van Johannesburg so ver van die see, oftewel ‘n marsbanker van die lugspieelings, het ek amper vergeet ek ken jou, maar dis miskien net ‘n illusie. Mag hierdie bundel soveel genot saai in die blou-uur as daardie eerste een in die geel uur. Groete. Charl
March 12th, 2018 at 5:04 pm
Ja dankie vir die mooi woorde Charl en die goeie herinneringe van laatnag gesprekke. Ek het nog nooit weer iemand ontmoet wat so baie groen tee kan drink soos jy nie!! Koos
March 12th, 2018 at 5:24 pm
Hierdie onderhoud was suiwer genot – van my eerste herinnering aan die man met die hoedjie op in Bakoven en die vreemde boekie deur Andre Letoit. Op ‘n keer het ek my vervies vir die sanger wat byna ‘n uur (gerook) opgedaag het vir sy show en toe onsmaaklike grappe vertel het. Die Crocs het egter my blou hart laat vermurwe. Voorspoed met die bundel en die hele boksemdaais.
March 14th, 2018 at 7:55 am
Nee, Koos, die tee was gewone bruin tee. Baie van, ja. Deesdae probeer ek na “groen” oorslaan. Ek voel al soos ‘n Tretsjikof-skildery. Gesondheid!
March 14th, 2018 at 12:17 pm
eendag wil ek wegkom
van die groot jillende
eendag wil ek aftree
in ’n huis vol kitare
Dit klink pragtig. Ek is ook lief vir my swart crocs (wys nie so gou vuil nie, al was ek hulle gereeld), en hulle stap te lekker – met sokkies, anders kom die sand tussen die tone. En die rustige aftreehuis vol kitare, [sjoe, ek het al van rooi, na swart na bruin na blou kitare gehad en nou enetjie wat my dogtertjie ‘n hele klein kunswerk op geverf het], fluite, kunstenaars se werke, klaviere, kleure, kwaste en blomme en blare is vir my ook baie aanloklik: asook geel Kamilletee. ‘n Musikant skryf altyd musikale verse. Dit is waarvan ek ook dikwels hou; van woorde wat gemaklik en maklik oor die tong rol soos klippies al kabbelend af in ‘n bergstroom, en tog geniet ek deesdae ook die ander tipe gedigte al meer en meer.
Liewe Koos Kombuis: Wees gegroet met een van my rympies:
koerend wieg ‘n duif
in ‘n nes aan ‘n tak in ‘n boom
sy murmur van ‘n groen blaar
‘n hand op ‘n snaar
wat op die klawers baljaar
dit word ‘n lied ‘n storie
vir my waar ek woon
in Huis Herfsblaar nommer sewe
Onlangse bydraes op Versindaba
De Waal Venter. Het jy ‘n maan
Nuwe publikasie. Die Val (Johannes van Eeden)
Nini Bennett. Vermiste mense
Nuwe publikasie in vertaling: Mens dier ding, Alfred Schaffer
Clinton V du Plessis. With or without you
Hilda Smits. vir hj
Maria Snyman: ‘n Baie mooi, en ‘n baie lekker gedig – dit...
Annora Eksteen: My maan is stil vanaand
De Waal Venter: Vertel ‘n bietjie meer van jou maan, Annora.
Annora Eksteen: Cool! Ek het een!
Isabella Niehaus: Dankie Louis vir die wegvoer na jou wunderkamer. Ek hoor...
Petre Prins: Wat ‘n heerlike leeservaring. Baie waardeer. Jou wonderkamer...
carina: Dis wonderlik om weer iets van jou te mag lees, Hilda!Dankie.
Nicky Coetzee: Louis, ek lees jou Novembermaand en kyk weer jou kosbare...
De Waal Venter: Dankie Marlise en Hilda vir die foto. Dit verdiep beslis die...
Marlise: De Waal Venter, intussen is ek gevra deur die digter om hj se...
Toepaslike kommentare word verwelkom. Enige onwelvoeglike of beledigende kommentare & bydraes sal sonder kennisgewing verwyder word. Kommentare sal ook op versoek van die skrywer verwyder word.- Red.
Marlies Taljaard.Beeld en teks 2: Thomas Baines – Johann Lodewyk Marais
De Waal Venter. Het jy 'n maan
Yves T'Sjoen. Glacéhandschoenen & originele rupsen
Woknakwyf! Waansin en die digter
Gedigte: Afrikaans en Nederlandstalige
De Waal Venter. Het jy 'n maan
Clinton V du Plessis. With or without you
Hilda Smits. vir hj
De Waal Venter. Gedigte oor sterflikheid en verganklikheid
De Waal Venter. Riglyne tot gebed
Digstring: Yskas (Bibi Slippers)
Onderhoud met Cas Vos (Vert. Dante Alighieri, Il Paradiso)
Onderhoud met Corlia Fourie. (Die goeie vrou en ander mites)
Resensie: Il Paradiso - Dante Alighieri (Vertaal deur Cas Vos)
Resensie: Die goeie vrou en ander mites (Corlia Fourie)
Resensie: Asof geen berge ooit hier gewoon het nie (Pieter Odendaal)
Resensie: Doodmenslik (W.L. van der Merwe)
Recensie: Het leven deugt. Althans op onderdelen (Anton Korteweg)
Job Degenaar. Twee gedichten
Versindaba kennisgewings via e-pos
Geen FaceBook om aan te sluit by Versindba Vriende nie? Teken nou hier in met jou e-pos en ontvang gereeld kennisgewings van alle nuwe inhoud wat verskyn op hierdie webtuiste.
Carina van der Walt. Jeroen Bosch. Hel en Verderf
Carina van der Walt. Bootjies
BLOGLAAIE: Alle vorige bydraes, blogs en indekse hier
BLOGLAAIE: Alle vorige bydraes, blogs en indekse hier Select Category Amanda Lourens Andries Bezuidenhout Artikels, essays, e.a. Binneblik Blogs Brieweboks Buiteblik De Waal Venter Digstring Fotobeeld Gedigte Gisela Ullyatt Indekse Kompetisies Louis Esterhuizen Marlies Taljard Nini Bennett Nuuswekker Nuwe Stemme Onderhoude Philip de Vos René Bohnen Resensies Uncategorized Vertalings Wicus Luwes Wisselkaarten
Bronnelys: Afrikaanse poësie vanaf 1900-1978. (1)
Indeks: Lyste, bibliografieë, digbundels
Die beeldgedig in Afrikaans
Entries (RSS) and Comments (RSS) | M.Joubert, Webmeester, Stellenbosch & Whitetiger Network Solutions
Send to Email Address Your Name Your Email Address Cancel
Post was not sent - check your email addresses!
Email check failed, please try again
Sorry, your blog cannot share posts by email.
Hierdie webwerf gebruik koekies: Vind meer uitGoed so