af en en en af en en en en de en en nl da en en pt en en en af af af af nl nl nl af af af af af af af af af fr af af af af sv af af af af af af nl af af af af af af af af af nl nl af en en nl nl en nl nl en nl nl en nl nl en af en en nl af en nl en en af en en de nl en nl en en en en en nl nl en en en en af en en af af en af af en af af en nl nl en nl af en nl nl en nl nl en af af en de en en en en en af af en en en en af af en nl en en en en en en fr en af en en nl nl en en en en en af en af nl en nl en en af af en af af en nl nl en vi af en af en en de af en nl af en nl en en af en en af af en nl af en af en en en en en nl nl en en en en af en en af nl en af af en nl nl en af af en nl nl en af en en af af en af en en nl af en en en en nl af en af af en af af en af nl en nl af en nl af en af af en nl en en nl nl en af af en nl af en af af en nl en en nl nl en af af en nl nl en nl nl en af af en nl nl en en en en en af en af nl en af af en nl af en nl nl en fr nl en af af en en en en en af en nl nl en de af en en af en nl af en af af en af af en af af en nl af en en en
4 I{EURIGE DRUI{WERI{ VIR I{IESI{EURIGE!{LANTE en dit teen uiters billike pryse! Ons spesialiseer in die druk van Boeke (skoolboeke, ens.) Skooljaprblaaie Kerkalmanakke, ens. '. Brosiures Programme Kerskaartjies Troukaartjies Kantoorboeke (faktuur-, rekening- en kwitansieboeke, ook briefhoofde, ens.) NASIONALE HANDELSDRUKKERY BPK. IIWAAR DIE VOLK 5Y DRUKWERK LAAT DOEN" Jan van Riebeeckslraal, Eisiesrivier, Kaap Posbus 120 PAROW Telefoon Verkoopafdeling: Waalslraal 35, Kaapstad 2
6 '5~ ~d VOLKSKAS BEPERK ~ 6-y VOLKSKAS ~U~~ HOOFKANTOOR: PRETORIA (Gefegislreerde Hondelsbonk! MENSEwat weet waarvan hulle praat PRAAT van die wonderlike verskeidenheid van manskjere by CARL BERGH DIE MANS WINKEL VIR KWALITEIT EN SMAAK Pleinstraat, Foon 477, en Hoofwcg, Foon 1157, STELLENBOSCH SOMERSET.WES 4
8 INHOUD REDAKSIONEEL Ons Blad Mm. C. R. Kotze Mm. P. J. Lombard Aan Ons Lesers UNIVERSITEITSNUUS Eregrade in 1956 verleen Besoek van Amerikaanse HandeJsending Kursusse in Biblioteekkunde ~ Boekegeskenk van Nederland. Kort Kursus in Huishoudkunde Skildery van Genl. De la Rey aan U.S. geskenk Heengaan van Prof. E. T. Stegmann... U.S. staan Outeursregte van "Die Stem' aan Regering af Inwyding van die nuwe vleuej van Opvoedkunde-Gebou Vakansiekursus in Kooperasieleer Aanstel1ings en Bevorderings ARTIKELS Arena 57 - 'n Eksperimentele Teater Die Ewige Mens Hamlet... Die Fakulteit van Opvoedkunde hou tred met die tyd Oubaas Mark... Wanvoorstelling i.s. Studentegedrag Geneeskundige Fakulteit kom op dreef Die Universiteitskoor BRIEWEBUS Mm. P. J. du Toit Mm. M. H. Pienaar PUbJikasiekomitee, Studenteraad NUUS VAN OUD-MATIEBOND-TAKKE STIGTING V AN NUWE T AKKE VAN DIE OUD-MATIEBOND VAN HEINDE EN VERRE SKENKINGS
9 REDAKSIONEEL ONS BLAD DIT was vir die Redaksie bemoedigend om van 'n groot aantal oud-maties en ander persane gelukwense te ontvang by die verskyning van die eerste nommer van "Matieland". Lesers se reaksie het gewissel van 'n tikkie weemoed oar die heerlike verbygegane studentejare tot betuigings van lojaliteit en dankbaarheid teenoar die Alma Mater en uitings van vreugde oar die kontak met die verlede wat die blad versinnebeeld. Veral ons lesers in die verafgelee dele van die land het die nuus uit Stellenbosch "verslind" ('n woord wat herhaaldelik in hulle briewe voorkom). Selfs 'n vriend wat so na aan ons woon as Bellville en seker tog nog at en toe kans het om die unieke Stellenbosse atmosfeer te kom indrink, skryf: "Maggies, die blad was vir my soos 'n bloedoortapping!" Die meeste briewe getuig van ingenomenheid met die aard en gehalte van "Matieland" en kritiek van 'n paar enkelinge was meer gerig op leemtes met wenke vir moontlike aanvullings in die toekoms. Ons verwelkom u kritiese kommentaar en wil graag weet in watter opsigte die blad verbeter kan word. Skryf dus openhartig en wees verseker dat alle kritiek dankbaar ontvang en deeglik oorweeg sal word. Lesers wat op die uitnodiging in ons eerste nommer aangaande die titel en vorm van die blad gereageer het, is feitlik sonderuitsondering tevrede met die huidige forrnaat en uitvoering van "Matieland". Ook die naam skyn algemene byval te vind. Gesteun deur die algemene goedkeuring, gaan ons dus voort met.~ die blad in sy huidige vorm. Die Redaksie is op sy beurt baie dankbaar am al hierdie onmiskenbare bewyse te kry dat die blad in 'n bepaalde behoefte voorsien. Die meeste oudstudente sien dit blykbaar nie aileen as 'n nuttige medium am op hoogte te bly van ontwikkelinge en uitbreidings aan die Universiteit nie. Hulle sien dit ook as skakel tussen universiteitsvriende onderling. as 'n middel om weer van mekaar.,bewus te word". En daarby kan die blad ook dien as 'n nuttige inligtingsbron oor aktuele en wetenskaplike sake waarmee die Universiteit in sy wydste omvang te doen kry. Dit alles stem tot genoegdoening en aansporing. Ons beleid sal wees om steeds die ontwikkeling van die Universiteit in woord en beeld te skets en om wetenswaardighede i.v.m. werk of navorsing aan die verskillende Fakulteite aan ons lesers bekend te stel. Maar 'n belangrike lid van die Universiteit as liggaam is ook sy oudstudentekorps - versprei oor die hele land en in die vreemde, in 'n groot verskeidenheid van betrekkings werksaam, met diverse ervarings en kontakte wat seker ook 'n wyer kring interesseer. Dit is ook op hulle wat ons 'n beroep doen om van hulle te laat hoor. Mnr. C. R. Kotze MNR. C. R. KOTZE, M.A., het sy betrekking as Inligtingshoof van die Universiteit op 30 Junie 1957 neergele en word nou hoof van die Transafrikaanse Korrespondensiekollege in Johannesburg. Na mm. Kotze die M.A.-graad in Geskiedenis aan die destydse Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat behaal het, was hy vervolgens onderwyser in Windhoek en Kimberley. Vanaf Julie 1948 tot April 1952 het hy tydelik waargeneem in die Departement van Geskiedenis aan die Universiteit van Stellenbosch, in die plek van prof. H. B. Thom wat toe met die redigeerwerk van die Dagverhaal van Van Riebeeck besig was. Daarna het mm. Kotze hoof van die Inligtingsburb van die Universiteit geword tot sy aftrede vanjaar. Hy is tans besig om sy proefskrif vir die D.Phil.-graad in Geskiedenis te voltooi. Mm. Kotze se betrekking as Inligtingshoof het hom met 'n groot aantal oudstudeote. vriende en weldoeners van die Universiteit in 7
10 aanraking gebring. 5y innemende optrede en vel'moe om met mense om te gaan, het hom by almal gewild gemaak. Sy hoflikheid en takt het baie vriende vir die Universiteit gewen. By was persoonlik daarvoor verantwoordelik dat groot skenkings vir die Geneeskundige Fakulteit gedoen is en sy toewyding en ywer was ook tot groot voordeel van die Algemene Uitbreidingsfonds van die Universiteit. Ons bedank hom vir alles wat hy ten behoewe van die Universiteit gedoen het. Ons wil hom verseker van die Universiteit se waardering vir sy vrugbare werk en ons wens hom die grootste moontlike sukses in sy nuwe betrekking toe. Mnr. P. J. Lombard MNR. P. 1. LOMBARD, M.A., is met ingang I 1ulie 1957 benoem as inligtingsbeampte by die Inligtingsburo van die Universiteit. Gedurende sy studenteloopbaan het mm. Lombard 'n leidende rol in die studentegemeenskap gespeel. By was lid van die Studenteraad in voorsitter van die 1001 komitee in 1953 en ook gedurende 1952 lid van die redaksie en redakteur van "Die Stellenbosse Student". Vanaf 1954 tot 1unie 1956 bet hy as tydelike lektor in die Departement van Geskiedenis waargeneem. Daarna was hy vir 'n jaar senior klerk in die Administrasiepersoneel van die Universiteit. Mnr. Lombard was van 1953 tot Junie 1955 primarius van 10hn Murray-huis (Dagbreek) en het 'n groot aandeel gehad in die gladde verloop van die stelsel om doeltreffender leiding aan eerstejaarstudente te gee. Ons wil hom namens die lesers van "Matieland" gelukwens met sy toetrede tot die Inligtingsburo-personeel van die Universiteit. Sy kennis van die studentelewe, sy belangstelling in aile bedrywighede waf die naam en roem van ons Alma Mater bevorder, sy geesdrif en takt sal hom in sy nuwe betrekking goed te stade kom. Ons wens hom aile sterkte toe. Aan Ons Lesers ONS wil aile oudstudente wat aan ons geskryf het, vir hulie briewe bedank en hulle verseker dat hulle belangstelling op prys gestel word. Dit salons administrasie by die lnligtingsburo aansienlik vergemaklik as lesers briewe oor vergaderings van oud-matiebondtakke en aile sake wat met die organisasie van sulke takke verband hou. wil rig aan: Die In Iigti ngs beampte. Inligtingsburo, Universiteit, Stellenbosch. Aile artikels en foto's vir plasing in "Matieland", enige sosiale nuus wat in die rubriek "Van Beinde en Verre" tuishoort, menings oor die oudstudente-kleurbaadjie, en aile mededelings oor sake wat direk met die blad in verband staan, moet asb. gerig word aan: Die Redakteur, "Matieland", Universiteit, SteIlen bosch. Baie dankie by voorbaat! UNIVERSITEITSNUUS Eregrade in 1956 Toegeken Vyf vooraanstaande persone in verskillende vertakkinge van die akademiese en die sakelewe het by die gradeplegtigheid op 7 Desember 1956 eredoktarsgrade van die Universiteit ontvang. Aan dr. G. G. CiIlie, sm., is die eregraad O.Ed. toegeken, as erkenning van die uitne mende dienste wat hy vir soveel jare aan die saak van die onderwys bewys het. Dr. G. B. A. Gerdener het die eregraad D.O. antvang en is gehuldig vir sy groot werk as kerkleier en vir die voortreflike bydraes wat hy in verband met die kerkgeskiedenis en die sending gelewer het. Aan die bekende sakeman, mnr. C. R. Louw. is die eregraad D.Comm. verleen. By het 'n groot ral gespeel in die totstandkoming en sukses van die reeks maatskappye wat bekend is as die belangrikste Afrikaanse finansieringsgraep en ook op ander gebiede het sy anbaatsugtige arbeid en deursettingsvermoe die ontwikkeling van 'n gesonde volkslewe bevarder. 8
12 reiking van die finale diploma nadal hy vir ten rninste twee jaar, na behaling van die provisionele diploma, in 'n goedgekeurde biblioleek werksaam was. 3. Die toelatingsvereistes en kursusse vir die Laer en Boer Diploma in Biblioteekkunde is soos volg: (i) Laer Diploma (a) Vir toelating tot die tweejarige kur sus vir die Laer Diploma in Biblioteekkunde moet 'n student in besit wees van die Matrikulasie-sertifikaat of 'n Senior Sertifikaat van een van die Departemente van Onderwys of van kwalifikasies wat deur die Senaat as daarmee gelykstaande erken word, (b) Diie kursus omvat die volgende: Eerste Jaar Vyf vakke soos voorgeskryf vir die B.A.-graad, waarvan twee Afrikaans-Nederlands I en Engels I (of Engels Spes.) moet wees, Tweede Jaar Lesurl! p.w. (1) Aigemene beginsels van biblioteekkunde... I (2) Biblioteekadministrasie 2 (3) Katalogisering en klassifikasie 4 (4) Naslaanwerk en biblioteekmateriaal 3 (5) Geskiedenis van die boek en van biblioteke in Suid-Afrika 2 12 (6) Praktiese werk 6 UllI p.w. (7) Praktiese vakansiewerk: (ji) Hoer Diploma Dit word vereis dat studente gedurende die Universiteitsvakansies vir len minste vier weke praktiese werk in 'n goedgekeurde biblioteek sal doen, (a) Vir toelating tot die eenjange kursus vir die Boer Diploma in Biblioteekkunde moet 'n student in besil wees van enige baccalaureusgraad, Dit word egter aanbeveel dat studente, met die oog op toelating tot hierdie kursus, 'n B.A.-kursus volg wat ten rninste Afrikaans-Nederlands, Engels en 'n vreemde taal op eenjarige basis sal insluit. (Die eenjarige kursus in Engels kan wees Engels I of Engels Spesiaal.) (b) Die kursus omvat die volgende: Lesurl! p.w. (1) Algemene beginsels van biblioteekkunde (2) Biblioteekadministrasie (finansies, standaarde, kosteberekening, biblioteekwetgewing, argitektuur, waardebepaling, uitleenstelsels) 3 (3) Katalogisering en kjassifikasie (teoretiese agtergrond, logika, verskeie stelsels, kodes, ens.) 3 (4) Naslaanwerk, biblioteekmateriaal en navorsingsmetodes 3 (5) Bibliografie, geskiedenis van biblioteke, boeke en drukkuns (insluitende internasionale biblioteekkunde) 2 (5) Leserkunde, kommunikasie, gemeenskapstudie (sielkundige reaksies, sosio-ekonomiese 0 p n a mes, biblioteek en samelewing, onderwys vir volwassenes, ens.) (7) Organisasie en proble 10
13 me van spesiale tipes van biblioteke (bv. spesiale biblioteke, universitere biblioteke, skoolbiblioteke, e.a.) 14 (8) Praktiese werk... 3 uur p.w. (9) Praktiese vakansiewerk: Dit word vereis dat studente gedurende die Universiteitsvakansie vir ten minste vier weke praktiese werk in 'n goedgekeurde biblioteek sal doen. (c) 'n Kennis van albei die offisiele landstale is 'n vereiste vir die verwerwing van die Boer Diploma in Biblioteekkunde. Afrikaanssprekende studente moet Engels I (of Engels Spes.), en Engelssprekende studente Afr.-Ndl. I (of Afrikaans (H.P.O.D. I)) aanbied. In gevalle waar hierdie vakke aangevul moet word, kan vrystelling verleen word van die vakke onder (b) (6) of (b) (7) hierbo genoem. Boekegeskenk van Nederland AAN die begin van Mei is 'n gesellige bycenkoms in die Carnegie-biblioteek gehou toe die Nederlandse Ambassadeur, mnr. Jan van den Berg, namens sy Regering 'n aantal Nederlandse boeke aan die Universiteit geskenk het. Mm. Van den Berg het 'n brief voorgelees wat deur die Nederlandse Minister van On '}lerwys, Kuns en Wetenskap aan die Kanselier van die Universiteit van Stellenbosch gerig is en waarin verklaar word dat die versameling boeke aangebied word "als een getuigenis van de vriendschappelijke gevoelens van het Nederlandse volk jegens het Zuid-Afrikaanse, zomede als een passend hulpmiddel bij de ontwikkeling van de culturele betrekkingen tussen onze beide landen." Mm. Van den Berg het die gehoor in vlot Afrikaans toegespreek en gese dat boekgeskenke een van die beste middels is om die vriendskap tussen volkere te bevorder. Nederland se eie skeppende aktiwiteit, sy kennis en kultuur vind 'n neerslag in sy boekerykdom en dit is 'n genoee om van die dinge aan die jong familieloot, Suid-Afrika, 001' te dra. In al hulle swygsaamheid is boeke sprekende getuies van wat op die gebied van wetenskap, lettere en kuns gedink, gedoen en bygedra is. Onder die kultuurverdrag tussen beide lande word daar in die jongste tyd baie gedoen deur Nederland en Suid-Afrika om 'n grondiger onderlinge kennis van mekaar se boeke te versprei. Daar was bv. onlangs 'n uitstalling van Afrikaanse boeke in Amsterdam. Die boeke is in ontvangs geneem deur die Rektor, prof. B. B. Thorn, wat mnr. Van den Berg bedank het en hom bestempel het as 'n vriend van Stellenbosch en van die Suid-Afrikaanse land en volk. By het gewys op die rol wat die Nederlandse boek gespeel het, nie net op letterkundige gebied nie, maar ook op tegniese en vakgebiede soos die geskiedenis. waar Stellenbosch oor 'n baie waardevolle versarneling Nederlandse boeke beskik. Prof. Thorn het daarop gewys dat Stellenbosch die enigste Universiteit in die land is met vier professore in Nederlands-Afrikaans en dat twee van hierdie leerstoele in Nederlandse taal en letterkunde is. Dr. Thorn het gese dat die Afrikanervolk weet waarvandaan hy kom en dat hy die stamverwantskap met die stamlande nie vergeet nie, want dit wys hom heen na die rigting wat by moet volg: die geestelike en kulturele tuiste wat hy vir hornself moet opbou. Prof. Meyer de Villiers, wat namens die Genootskap Nederland-Suid-Afrika vir 'n uitstalling van Nederlandse boeke in die Carnegiesaal gesorg het, het gese dat ons telkens boor dat die Afrikanervolk by die een of ander geleentheid sy "mondigwording" vier. Een van die simptome van die mondigwording is die veranderde houding teenoor Nederland. Dit kan nie ontken word dat daar 'n mate van antipatie was nie - soos die van 'n kind wat wil loskom van die ouerhuis. Daarby het ons Nederlands uit die Statebybel as 'n stywe, stigtelike taal geken en hierdie onnatuurlike assosiasie het meegebring dat die frisse, moderne Nederlandse boek by ons oor die hoof gesien is. In ons huidige mondige staat sien ons ons 11
14 eie tekorte in en besef ons ons groot behoefte aao die rykdom, omvang en hoe peil van die Nederlandse boek. Daardie skat moet ons ten volle benut en die waarde daarvan word onderstreep deur skenkings soos die wat die Nederlandse Regering nou gedoen bet. Kort Kursus in Huishoudkunde IN die Huishoudkunde-gebou van die Universiteit was dit gedurende die wintervakansie van 1957 weer die ene bedrywigheid. Die seween-twintigste jaarlikse kort kursus in huishoudkunde is onder leiding van dr. Mattie Jooste en mejj. G. J. Louw gehou en het meer dednemers as ooit na Stellenbosch ge1ok. Lank sal die leersame demonstrasies, die gesellige tee-uurtjies en die grappies agter die skerms (of in die banke) in die herinnering van die 270 kursusgangers bjy. Die heedike weer en die waardering van die gehoor het die dosente ook aangemoedig om hulle beste te lewer. 'n Grappie het dan ook nooit verlore gegaan nie. So bet dit gebeur dat die groepie Amerikaanse besoekers juis moes binnekom toe daar 'n spontane en opgewekte gelag vanuit die lesingskamer boorbaar was. Mev. Wynnie Schumann kon nie help om verskonend teenoor die gaste te se nie:,.listen to that' They are supposed to be in a lecture class!" "A compliment for the lecturer", was die gevatte opmerking van die een "Homemaker" wat in die geselskap was. Volgens die kursusgangers sal die kort kursus aanstaande jaar in 'n groter saal gehou moet word; want niemand sien kans om dit voortaan mis te loop nie. Mev. Rene Morkel bet met reg opgemerk: "Die kursus 10k die mense weg van die Kruger-Wildtuin! Dit bet die Winteraantreklikheid van Wes-Kaapland geword". lets nuuts is daar elke jaar, en vanjaar was dit mej. Sara Dippenaar, die Hoof van die Departement van Naaldwerk, wat die nuwe Bishop-metode om 'n tabberd te maak gedemonstreer het. Mej. Dippenaar het die B.Sc. in Huishoudkunde in 1949 op Stellenbosch verwerf en was gedurende 1956 student aan die Oregon-Staatsuniversiteit, V.S.A. waar sy die M.Sc.-graad in Kleding behaal het. Alhoewel die klem vanjaar op die kookkuns geval het, en die ou Suid-Afrikaanse geregte op die voorgrond was, is die kunssin in die woning nie verwaarloos nie: donskomberse, linodruk en blomraogskikkings het 'n pjek in die kursus gekry. Prof. Erika Theron het die dames in 'n spesiale praatjie daaraan herinner dat ons 'n demokratiese gesinslewe in die plek van die ou patriargale een gestel het. Dit bring mee dat die jong mense verstandejik meer wakker is, geestelik meer volwasse en verder meer bewus van sosiale en werejdprobleme. Ten slotte het sy elkeen aangemoedig om nou al te sorg vir 'n eie belangstelling wanneer die kinders uit die huis is. Anders mag die jeugdige ouma gefrustreerd voel. "Maar ek praat nou met die verkeerde mense", het sy skalks bygevoeg:.,die feit dat u hier is, is bewys daarvan dat u genoeg belangstellings het om nie skielik te ontwaak tot 'n lee bestaan nie." Wat sal aanstaande jaar in die kursus ingesluit word? 'n Menigte praktiese wenke en versoeke het van die kursusgangers gekom. Hulle sal deeglik oorweeg word en in soverre die versoeke nie buite die bestek van pjaaslike talente val nie, sal elke bywoner aanstaande jaar iets van haar eie voorstelle in die inhoud van die kursus herken. Die Departement van Huishoudkunde, dosente en studente, en die vriendelike twee huishoudkundiges, mejj. Annette de Villiers en Frances la Grange, verdien aile eer vir die manier waarop hulle weer die 27ste kort kursus wat op Stellenbosch gebou is, aangepak het. sodat persone wat al tien keer die kursus bygewoon het. weer nuwe dinge, so onder die brei van sokkies, kon geleer het. Maar dank is veral verskuldig aan die V.L.V.-Iede van Stellenbosch en omliggende dorpe wat in groot getalle die kursus bygewoon het en daardeur hulle vertroue in die Huishoudkunde-departement getoon het. Dit is voorwaar bemoedigend vir almal wat saamgespan het. Skildery van Geni. de la Rey aan U.S. Geskenk MNR. P. A. M. VAN DER SPUY, B.Se Landbou, 1928, Hoof van die Hoerskool, Bergvliet, Kaap, was so vriendelik om 'n sierlike en waardevolle olieverf-skildery van wyle GenL De la Rey aan die Universiteit te skenk. Die skilder is prof. Roworth, vroeer dekaan van die Fakulteit van Skone Kunste aan die Universiteit van Kaapstad. Prof. Roworth was destyds belas met die uitvoering vao die groot 12
16 vir sport behou. Hy was lank voorsitter van die SteJIenbosse rugbyklub en van die Universiteit se atletiekklub. Hy was tol sy dood voorsitter van die sportkomitee van die Universiteitsraad. By die jongste jaarvergadering van die Rugbyklub is by en dr. Craven as eerste lewenslange erelede van die klub gekies. Prof. Stegmann is in 1919 getroud. Sy oudste dogter, Hester, is getroud met prof. dr. C. B. van Wyk van Bloemfontein, en die jongste dogter. Elsa, met ds. J. A. van Zyl, ook van Bloemfontein. U. S. Staan Outeursregte van "Die Stem" aan Regering af MEJ. SARAH GOLDBLATT, administratrise van Langenhoven se letterkundige nalatenskap. was onlangs aanwesig by 'n gebeurtenis van geskiedkundige belang: die ondertekening deur die Rektor, prof. H. B. Thorn, van die dokument waarkragtens die letterkundige erf gename van wyle senator Langenhoven die. " Prof. Thorn onderleken die dokument waardeur U.S. as een vall Langenhoven se lellerkundige erfgename sy regie op "Die Slem VB.n Suid Afrika" aan die Regering sedeer. Langs hom sit mej. Sarah Goldblall terwyl prof. S. J. Pretorius (Regislraleur) en ds. 1. S. Gericke (Vise-Kanselier) as geluies toekyk. 14
17 outeursreg, die reg op uitvoering en abe andel' regte ten opsigte van die gedig, "Die Stem van Suid-Afrika", aan die Unieregering sedeer. Die erfgename van Langenhoven se letterkundige nalatenskap is sy dogter, mev. Engela Brummer en haar seun, mm. Guillaume Cornelis Langenhoven Brummer terwyl die Stellenbosse Universiteit die eventuele erfgenaam sal wees in geval eersgenoemde erfgename sonder nageslag sou sterf. Na die offisieie aanname van "Die Stem" as volkslied van Suid-Afrika het mej. Goldblatt as eksekutrise die Regering die outeurs- en ander regte aangebied. Die geskiedkundige dokument is onderteken deur mej. Goldblatt, mev. Brummer en rum. G. C. L. Brummer en prof. Thom namens U.S. As getuies het geteken Minister C. R. Swart en Minister T. E. Donges, terwyl die Vise-Kanselier, ds. J. S. Gericke en die Registrateur, prof. S. J. Pretorius, as getuies namens die Universiteit geteken het. In die laaste instansie is die dokument onderteken deur die Eerste Minister, mm. J. G. Strydom, wat namens die Regering die sessie van die outeursreg van "Die Stem" en die toonsetting daarvan deur ds. M. L. de Villiers met dank ontvang het. Mej. Goldblatt vel'tel die volgende:.,die Stem" is in 1918 'n raps voor Uniedag in Arbeidsgenot geskryf en die tafel waar Langenhoven dit gesit en skryf het, staan vandag nog in die huis. Of Langenhoven dit as Volkslied bedoel het? Hy het maar net 'n gedig geskryf. Maar dit het onmiddellik weerklank gevind in die harte van die Afrikaners. Kort nadat die gedig voltooi is, het Langenhoven Kaap toe gekom en dis toe in "Die Burger" gepubliseer. Net 'n dag of wat later is qaar al deur 'n leser voorspel dat "Die Stem" nog die Volkslied van Suid-Afrika sal word toe 'n brief geplaas is waarin hy met bewoenheid gewys het op die skoonheid van die gedig. Die briefskrywer het nie eel's geweet dat Langenhoven die digter was nie, en aanbeveel dat daar nog 'n strofe met 'n godsdienstige karakter bygevoeg word om by die vrome volksaard van die Afrikaner aan te pas - 'n wenk wat Langenhoven dadelik gevolg het. Vir mej. Goldblatt was die formaliteit hier op Stellenbosch nogal van besondere betekenis omdat dit die verhouding tussen Langenhoven en die Universiteit simboliseer. Sy het met nadruk gepraat van sy groat liefde vir Stellenbosch en die mooi verhouding wat daar steeds bestaan het. Die studente het somaar dadelik na 'n gepaste melodie vir "Die Stem" begin soek, en die van 'n pragtige ou Duitse Rynlied gekies. Jarelank het hulle die lied met Langenhoven se toestemming hier aan die Universiteit gesing op daardie melodie. Verskeie ander melodiee is oak in aanmerking geneem voor die van ds. De Villiers aanvaar is. Ten slotte se mej. Goldblatt: "Dit het 40 jaar geneem Vaal',Die Stem' offisieel as Volkslied erken is, maar die Yolk self het dit feitlik uit die staanspoor so aanvaar. En dit is die mooiheid daarvan - dat die Regering nou maar net bevestig het wat die volk lank reeds spontaan aangeneem het. Maar Langenhoven het oak geweet hoe om met sy mense te praat. Hy is in elke huis geken.". Inwyding van die Nuwe Vleuel van Opvoedkunde-Gebou DAAR is vanjaar 21,000 bestee aan die uitbreiding en vernuwing van die Stellenbosse Opvoedkunde-Fakulteit en volgens die Dekaan, prof. C. F. Gunter, vergelyk dit nou, wat fasiliteite en toerusting betref, uitstekend met die beste in die land. Op 'n funksie in Junie tel' viering van hierdie mylpaal het die Rektor, prof. H. B. Thorn, ook gese dat daar in die jongste tyd 'n toename in die aantal studente aan hierdie fakulteit te bespeur is. Die belangrikste toevoeging tot die gebou is 'n kinderleidingkliniek wat bestaan uit twee groot lokale - een vir onderhoude en een vir behandeling, terwyl daar tussen hierdie twee vertrekke 'n waarnemingskamer is, afgesluit met spieels, sodat studente die sielkundige behandeling van die kindel's kan waarneem sander dat hulle self gesien word. Die vierde vertrek waaruit die kliniek bestaan, is 'n ontvangskamer. 'n Verdere toevoeging tot die Opvoedkundegebou is 'n groot, moderne lokaal vir kunsonderwys, asook een vir die onderwys van sosiale studie. Verder is daar ses nuwe kantore vir personeellede aangebou. Die gebou is van binne en buite skoongemaak en opgeknap sodat 'n mens, soos die Rektor gese het, nou eel's weer besef dat die Opvoed 15
21 breedheid van beweging en die harmonie van die kleurespel. Die redakteur van 'n Engelse dagblad het sy waardering van die opvoering in die volgende woorde gestel: "Mr. Mohr achieved that synthesis between actors and audience, that heightening, intensifying and communication of experience which is theatre moving at its best and intended level. The audience, mostly students, was held in utter silence... It is sad that wider audiences cannot be given the opportunity of seeing this remarkable production, which if it were taken bodily, audience and all, to Britain or the United States, would do us more good than all the publicity any propaganda department could possibly manufacture." Die Redakteur van "Matie!and" het mm. Mohr genader om 'n uiteensetting van sy idees i.s. sy eksperimentele teater. Sy prikkelende mededeling wat gedoen is v66r die opvoering self, word gevolg deur 'n kritiese bespreking van die aanbieding deur prof. W. J. du P. Erlank. Mnr. Mohr skryf as volg:,,die idee van ARENA '57 kom uit die kernprobleme van die Suid-Afrikaanse tonee!: ODS het geen teaters nie, 'n klein, dun-verspreide bevolking wat nie teaters en duur opvoerings kan in stand hou nie, en ons soek nog na 'n indiwiduele toneelstyl, eie aan ons land, ons volk en ons tyd. ARENA '57 is 'n eksperimentele teater-in-wording, wat byna geen perinanente fisiese eienskappe behalwe sy vier mure het nie, waarin ons, met die verbeelding bevry van vooropgestelde idees van wat tonee! behoort te wees, kan probeer om ons eie stem te vind. Ons wil daarin worstel met die probleme van toneel, maar bowe-al wil ons daarin prikkelende, lewende toneel probeer skep, wat altyd so nuut soos die naam ARENA '57 sal wees. ARENA '57 mag met "Hamlet" se laaste op.yoering verdwyn. Maar ons hoop dat dit jaar ~a jaar as ARENA '58, '59, '60, ens herbore DIE op.yoering van "Hamlet" deur die Engelse afdcling van die Departement Spraak, Voordrag en Toneel dien homself aan as eksperimentele teater onder die titel Arena '57. Die Ewige Mens Hamlet deur PROF. DR. W. J. DU P. ERLANK sal word, met 'n steeds wisselende vorm, wat dit altyd jonk en lewenskragtig sal hou. As dit slaag. sal dit 'n plek wees waarin ons studente kan leer hoe om tonee! in enige plek in ons land te skep, met tyd, ruimte en verbeelding as hulle enigste voorvereistes. En Stellenbosch sal nie meer 'n teaterlose dorp wees nie, maar 'n teater besit wat uniek in die wereld is, en altyd modern sal bly. As ARENA '57 sy debuut maak met die premiere van "Hamlet" op 11 Junie, sal sy toerusting nog beperk wees. Maar hy sal probeer wys hoeveel bereik kan word as beperkte middele tot 'n bate en 'n bevryding van konvensie omskep word. HAMLET wat nou in die finale stadium van voorbereiding is, is die mees ambisieuse toneelpoging wat nog ooit plaaslik onderneem is. In elke opsig is dit 'n eksperiment. Die uitgangspunt is 'n poging om 'n klassiek Van die museumagtige kwaliteit van 'n konvensionele opvoering te bevry, en dit as 'n moderne stuk te benader, wat vir 'n moderne gehoor 'n prikkelende en opwindende toneelervaring kan besorg. Die opvoering, op 'n unieke oop verhoog wat spesiaal vir die doel geskep is, streef na 'n vinnig-bewegende, kleurvolle effek, wat die betekenis van die stuk dinamies en direk, en op skouspelagtige wyse aan 'n moderne gehoor kan meedeel. Aile oortollighede is afgestroop ter wille van helderheid. Groot moeite word gedoen om 'n afgeronde, tintelende geheel te skep. Die vertolking van die teks, die speelstyl, die toneelinkleding, die beligting en die klankeffekte (daar is byna 70 van hulle!) is sonder presedent. Die mate van sukses van die aanbieding is daarom onvoorspelbaar tot na die eerste opvoering. Ons hoop dat die gehore dit minstens stimulerend sal vind; ons wat daarmee betrokke is, sien iets groei wat vir ons 'n ontsaglike betekenis het, maar dit is 'n sprong in die donker." Dit wil as sodanig beoordeel word. Die Universiteit is by uitstek die plek vir sulke proefnemings, net soos die Universiteit ook die plek is vir wetenskaplike navorsing. En laat 19
22 ons maar dadelik se, as meer sodanige proefnemings gemaak word, en as almal so skitterend slaag soos Arena '57, dan salons nasionale toneel proefondervindelik 'n eie rigting vind en 'n eie vormkarakter aanneem. Waarom 'n proefneming? Die antwoord op hierdie vraag sal die betekenis en eiesoortige karakter van Arena '57 verklaar. Kuns, ook toneelkuns, kan slegs in 'n eie vrye ruimte ontplooi. Maar - en dit is die paradoks van alle kunsskepping - om tot groter konsentrasie en verdiepte relief te kom, soek die skeppende gees na sy eie dwingende vorm, soos die gedagte soek na sy definisie, soos die podiese impuls soek na sy metriese en strofiese binding, soos ook die hoogste geesteslewe soek na sy noodsaaklike dogma. Sodra daardie vorm-elemente wat in diens van die lewe staan egter 'n verstarring van die dood word, moet die gees dit deurbreek sodat die lewe weer bevry word. So 'n deurbraak was Orson Welles se opvoerinp: van Shakespeare se drama "Julius Caesar" in die agterstraatse Mercury Teater van New York (1937). So 'n deurbraak, veral as ons dit vergelyk met morsdooie Hamlet-opvoerings van enkele jare gelede in ons eie land, was Robert Mohr se onlangse proefneming in 'n ou lesinglokaal van die Universiteit. Die toneelinrigting, die vloedligte wat die aandag dan hierheen, dan daarheen gelenk het op 'n oop verhoog, die sinistere klankeffekte gaan in dieselfde rigting as Welles se eksperiment. Hoofdoel is om die lengte- en breedte-mure weg te skuif, sodat die toneellewe opnuut kontak maak met die vrye, onbelemmerde lewe waaruit dit starn. Maar ook die gelykvloerse verhoogvlak word vervang deur 'n hele reeks verdiepingsvlakke - ou sitbankvlakke! - wat 'n nuwe vertikale dimensie aan die tonee! gee. Die vierkantig beslote en gelykvloerse toneelruimte, met sy realistiese decor en kostumering, waarin die Hamlet-geskiedenis met tradisionele gebaar en woorde so dikwels nageboots is, word vervang deur 'n vrye lewensruimte waar die Hamlet-Iewe kan leef en sterf asof dit nou vir die eerste keer plaasvind. Dit is toneel. Sinryke simbolisme was daar ook in die afsonderlike verhoogstukke. Sonder die betekenis te bind aan 'n bepaalde interpretasiewant 'n definisie vernietig altyd die waarheid wat by definieer - wi! ons tog betekenis-moontlikhede suggereer, wat hopelik deur niemand aanvaar sal word nie. Links vom 'n hellende vlak, die Hamlet-vlak, waar sy belangrikste openbaringsmonoloe plaasvind. Bokant hom die alsiende son-oog, son wat die lewe wek. son wat ook die maaiers van verrotting en dood verwek. Middelverhoog 'n boom, verstrengelde groen van die lewe en swart van die dood, wat vanuit sy geworteldheid in die aarde opreik na die oneindigheid boo Regs, 'n swart kis, troon waarop die bloedskendige sensuele!iefde bloei, graf waarin die skedels van wysgeer en sot beland na die dood. In die lig van hierdie agtergrond-simboliek kry die uitspraak:.,there is something rotten in the state of Denmark", 'n meer universele betekenis: "There is something rotten in the state of the world." So sien Hamlet dit. Dit bring ons tot die belangrikste in hierdie voorstelling deur Robert Mohr en sy studente. Die ietwat uitgediende Jung-Freud-siening van Hamlet is onbelangrik. Maar uiters belangrik is die verlegging van die staatsgebeurtenisse na die binneruimtes van Hamlet se siel self. Die drama, soos in hierdie opvoering gesien, gaan nie oor 'n stuk Deense geskiedenis, waarin Prins Hamlet 'n rol speet nie; dit gaan oor elke land se geskiedenis, soos dit met rasende tempo en oergeweld jaag dem die siel van 'n hooggestemde individu en hom dryf tot die afgronde van verbystering. Hamlet was in die 12de eeu van Saxo se Historia Danica, waaraan die storie ontleen is; Hamlet is in hierdie atoom-eeu waarin ons leef. Hamlet is orals en altyd. Die betekenis van Mohr se opvoering is dat dit die mens wat Hamlet is. los van die historiese en geografiese werklikheid, los van 'n drie-honderd-vyftig-jarige toneeltradisie, bevry het tot hedendaagse menslikheid op die verhoog. Ons kan nie in die grote wen sonder am in die kleine te verloor nie. Die drama het te veel Hamlet geword, seer seker. In bepaalde sin word die hele oopverhoog die siel van Hamlet, waarin die staatsgebeure met perkus sieskokke en suprasoniese klanke homself registreer. Daardeur is die episodiese balans en die karakter-balans, waarin Shakespeare so 'n meester was, enigsins verstoor. Die pragtige gestileerde beweging, wat 'n sekere demlopende ritmiese binding aan die bont gebeurtenisse gee. het egter in 'n mate daarvoor vergoed. 20
24 Afgesien van die hoofrol wat met geweldige en ontroerend naiewe Ophelia e.a. is fyn en konsentrasie vertolk is deur Robert Mohr self, oortuigend gespeel. I110et spesiaal vermeld word die deur en deur Of ons saamstem of nie saamstem met die gespanne spel van Cecile Buurman en Limpie vertolking nie, hier is lewende toneel op 'n Basson, wat as koningin en koning adekwate lewende verhoog gegee. Wat 'n skitterende opteespel gelewer het vir die hooffiguur. Ook die leidingsgeleentheid vir ons studente! Aan mnr. byfigure - die mummelend waanwyse ou Polo Mohr ons innige dank en hartlikste geluknius, die voortvarende Laertes, die sjarmante wensinge! Die Fakulteit van Opvoedkunde Hou Tred met die Tyd deur PROF. DR. A. J. LA GRANGE SEDERT die opngtmg van die gebou vir Opvoedkunde 44 jaar gelede, het die vraag na opgeleide onderwysers en gespesialiseerde personeel in ons skoolwese op so 'n groot skaal toegeneem dat die verskaffing van ruime huisvesting en verbeterde opleidingsfasiliteite nie langer uitgestel kon word nie. Die nuwe aanbou wat voltooi is en die verbeteringe wat gemaak is, het soos deur die volgende feite aangetoon, in 'n dringende behoefte voorsien: die studentetal wat in 1913 op 57 gestaan het, het vanjaar tot ver oor die 200 gestyg, en die twee kursusse wat aanvanklik aangebied is, het aangegroei tot sewe. Vroeer was daar slegs die kursusse vir die en die 0.I1-diplomas; vandag het ons kursusse vir S.O.D., O.D.H., O.D.H.N., O.D.L.O., D.O.S.K., H.P.O.D. I, II en III, B.Ed. en M.Ed. Die groot verskeidenheid van kursusse wat vandag aangebied word, is 'n weerspieeling van die ontwikkeling wat daar in die afgelope tyd in die leerplanne van ons skole plaasgevind het. Handelsvakke, buishoudkundige vakke, liggaamlike opvoeding, kuns, sosiale studies en spesiale klasse vir vertraagde leerlinge was dertig jaar gelede onbekend. Vandag is daar 'n groot aanvraag na onderwysers met spesiale opleiding vir al die verskillende nuwe vakke wat in ons skole aangebied word, en vir die nuwe gespesialiseerde dienste en soorte van onderrig wat in ons skoolstelsel ingevoer is. In die opleiding van onderwysers het ons Fakulteit van Opvoedkunde getrou tred gehou met die eise van die moderne skool. Die nuwe aanbou bevat o.a. ook twee ruim en goed toegeruste lokale, die een vir opleiding in Kunsonderrig en die ander vir opleiding in die onderrig van Sosiale studies. Hierdie twee kamel's is albei modelle van hulle 8Oort. Die model kunswerkkamer is daargestel met die oog op nuwe behoeftes ten opsigte van kunsopleiding vir toekomstige laerskool- en sekondere onderwysers wat meegebring is deur die nuwe primere en junior sekondere leerplanne van die Kaapse Onderwysdepartement. Die model sosiale-studie-werkkamer is daargestel om as voorbeeld te dien vir die moderne klaskamer. Dit is ingerig om doeltreffende demonstrering van die gebruik van moderne hulpmiddels vir die onderrig van omgewingsleer en sosiale studie moontlik te maak. Hierdie werkkamer bied nie aileen huisvesting vir die H.P.O.D.-klasse wat die vakke omgewingstudie en geskiedenis neem nie, maar dien ook as werk- en demonstrasiekamer vir toekomstige onderwysers van sosiale studie vir die nuwe junior sekondere kursus. Groter differensiasie in die leerplanne van ons skoolstelsel was die teken van beter voorsiening in die behoeftes van individuele leerlinge volgens verskille in aard en aanleg. Gepaardgaande met groter differensiasie in leerplanne, het die belangstelling in die sielkundige behoeftes van individuele leerlinge sterkel' op die voorgrond getree. Die verstandelik-vertraagde leerlinge, die leerling met gebreke in gewoontevorming, spraakgebreke, emosionele wanaanpassing, anti-sosiale neigings en verskillende vorms van skolastiese vertraging: reken, spel en lees, het veral die aandag getrek en 'n nuwe soort opvoedkundig-sielkundige diens geverg. Vit die pogings om in hierdie nuwe behoefte te voorsien, is ons kinderleidi~g-kliniek 26 22
25 jaar gelede gebore onder die vaderskap van emeritus professor J. J. Strasheim - die eerste hoof van 'n selfstandige departement van opvoedkundige sielkunde in die Fakulteit van Opvoedkunde en die eerste psigoloog van die Kaapse Onderwysdepartement. Oor die fenomenale ontwikkeling wat in die sielkundige dienste in die afgelope kwarteeu in aile onderwysdepartemente plaasgevind het, kan ons hier nie uitwei nie. Ons wi! slegs die feit konstateer dat die aanvraag na sielkundig,. geskoolde personeel in ons skoolstelsel geleidelik toegeneem het en nog steeds toeneem. Daar is in die hele land 'n groot tekort aan opgeleide opvoedkundige kliniese sielkundiges, skoolvoorligters en onderwyser-sielkundiges. Die huidige verbetering van fasiliteite en uitbreiding van die werksaamhede van ons Kinderleidingkliniek is een van die resultate van die pogings van ons Fakulteit van Opvoedkunde om tred te hou met die eise van die tyd waarin ons leef. I Die verbeterde huisvesting wat in die nuwe aanbou vir die kinderleiding-kliniek beskikbaar gestel word, sluit o.a. die volgende in: 'n ruim lokaal vir diagnostiese toetse, speelterapie en remediele onderrig vir jonger kinders; 'n tweede kleiner lokaal vir diagnostiese toetse, individuele onderhoude, psigo-terapie en remediele werk met ouer leerlinge en studente, en 'n waarnemingslokaal met eenrigtingskerms wat dit moontlik maak vir groepe van sowat 20 studente am die aktiwiteite in die bogenoemde lokale, sonder om stoornis te veroorsaak en sonder dat hulle vanuit hierdie 10 kaal gesien sal word, waar te neem. Hierdie besondere soort voorsiening met die oog op beter opleiding van aspirant-onderwysers, staan gelyk met die mees moderne..oubaas MARK"! Die dooierigste oefening het ontvlam in 'n wedstryd soos min, as hierdie woorde deur die geledere van die twee spanne soos 'n weerligknal trek. Dieselfde naam het vir taile iare dinge in die Eikestad laat gebeur. Toe die ou Pawiljoenveld nie 'n pawiljoen gehad het nie, het hy gesorg dat ons een kry en dit was so seldsaam vir 'n inrigtings van hierdie soort in die buiteland. Dit salons in staat stel om tesame met die lewering van die gewone kliniese dienste, ook in verband met opleiding noodsaaklike hulp te verleen veral op die volgende maniere: Eerstens, verskaffing van beter sielkundige opleiding vir aile aspirant-onderwysers. Die welslae van sielkundige dienste in ons skole is grotendeels afhanklik van die bekwaamheid van elke onderwyser om met skoolsielkundiges en beroepsvoorligters te kan saamwerk, en bekwaamheid om in sy daelikse optrede as onderwyser, voortdurend die sielkundige grondbeginsels tel' bevordering van die geestesgesondheid van aile leerlinge te kan toepas. Hiervoor is praktiese opleiding in die goed toegeruste en omvattende opvoedkundig-sielkundige khniek waaroor ons nou beskik, van onskatbare waarde. Tweedens, sekere aspirant-onderwysers en diensdoende onderwysers wat vir die B.Edgraad wil werk, sal die geleentheid kry om hulself vir gespesialiseerde sielkundige betrekkings in die onderwys te bekwaam. Vir hulle sal daar ook geleentheid wees om as deel van hul studie saam te werk aan interessante navorsingsprojekte wat in die loop van sake, oor verskiilende aspekte van die kindersielkunde onderneem kan word. Die Fakulteit van Opvoedkunde is opregte dank verskuldig aan die Universiteitsowerheid wat die oprigting van die moderne, sierlike en doelmagtige fasiliteite moontlik gemaak het, en in besonder is hy dank verskuldig aan die Kaapse Departement van Onderwys wat deur sy simpatieke gesindheid en gewaardeerde finansiele ondersteuning van ons kinderleidingkliniek, die praktiese deurvoering van ons nuwe doelstellings op daadkragtige wyse bevorder. "OUBAAS MARK" deur Dr. DANIE eraven klub om 'n veld en 'n pawiljoen te he dat die terrein die Pawiljoenveld genoem is. Maar toe die Voetbalklub aan die Universiteit reg verleen om die Opvoedkunde-gebou op sy terrein te bou, het Oubaas Mark gesien waartoe dit gaan lei. Hy het toe 'n opsie op die grond anderkant die rivier geneem en die Universiteit op Markotterwyse "beveel" om dit 23
27 raai deur Oubaas Mark am die vleuelposisie ter wille van voorspeler prys te gee; Gideon Roos (1910) wat ewe goed voor en op die vleuel diens kon doen en die voorloper van ons 10s-voorspelers was; Dirkie de Villiers (1910) uitstaande senter wat op 'n nippertjie na vir Suid-Afrika krieket gespeel het; Koot Reyneke (1910) vas en eerlike vooros wat jarelange diens aan sy Alma Mater gelewer het; Antonie Lombard (1910) een van die eerste Ooste1ike Provinsie-spelers om die Springboktrui te dra; Die onvergeetlike Richard Luyt ( ); Freddie Luyt ( ); Joban Luyt (1912);.Jan Stegmann (1912) wat deur Oubaas Mark uit die voorosse geneem en op die vleuel geplaas is en nou nog saam met Boet Mc Hardy en Karel van Vollenhoven die rekord hou van drie driee in 'n toetswedstryd; W. A. Krige (1912) broer van Japie en amper net so rats; Tom van Vuuren (1912) wie se reusegestalte nou nog in ons gedagtes voortleef; Theo Pienaar, slim Springbok: kaptein van die eerste Springbokspan wat na Australie en Nieu-Seeland gegaan het; Jackie Tindall ( ) wat in 1921 as losskakel na Nieu-Seeland gaan en vanaf )924 heelagter vir Suid-Afrika speel; Attie van Heerden (1921) ons enigste dubbe1 Springbok - rugby en atletiek; Nick du Plessis ( ) een van ons harde en eerlike voorspelers van aile tye; Charlie Meyer (1921) een van die alsydigste Springbokke van aile tye; Sas de Kock ( ) een van die ratsste spelers wat nog die groen trui gedra het; Mannetjies Michau (1921) wie se naam onafskeidbaar met Sas de Kock gekoppel word; Fien Olivier (1921) wat ewe goed in die vas en los kon speel; Theuns Kruger ( ) wat ons onlangs ontva1 het en nog altyd as een van Suid Afrika se beste voorspelers beskou is; Tokkie Scholtz (1921) wat langer as enige ander Matie vir W.P. gespeel het; P K. Albertyn (1924) kaptein in al vier toetse teen die Britte wat volgens Oubaas Mark in elke posisie in die agterlyn vir enige span kon diens gedoen het: Champion Myburgh (1924): kranige skrumskake1 wat feitlik sonder oefening nog sy Springboktrui kon verwerf; Paul la Grange (1924) sterkste van die sterkes; Kenny Starke (1924) wie se twee driee en skepskop in die laaste toets op Nuwe1and nog vars in die geheue van almal is; Pally Truter (1924) wat deur Oubaas Mark aangeraai is om die senterposisie te laat vaar en skrumskakel te speel en wie se naam onafskeidbaar aan die van Bennie Osler gekoppel word; Nick Bosman (1924) vir wie die bestuur na 'n swak eerste wedstryd uit die Stellenbosch span wou gool maar deur Oubaas Mark daar gehou is en die vertroue geregverdig het; George Daneel ( ) wat van die skrumskakelposisie weggeneem en in die voorspelers gestop is en een van die wereld se grootste losvoorspelers geword het; J. C. van der Westhuizen ( ) wat sy Springbokkleure verwerf voor die van die W.P. en uitstaande senterspel gelewer het. Boet Prinsloo (1928) wat vir Transvaal. nadat hy hier weg is, drie driee teen W.P. kon aanteken; S. P. van Wyk (1928) wat vir Stellenbosch, Hamiltons, W.P., Transvaal en Suid-A.frika soveel waardevolle diens gelewer het; P. K. Morkel (1928) wat nes P. K. Albertyn oor die beste systap van aile Suid-Afrikaanse spelers beskik het; Manus de Joogh (1928) wat met 'n gebreekte neus nog sy drie teen die All Blacks kon druk; A. F. du Toit (1928) wat aileen 'n pak voorspelers kon wegstoot; Ponie van der Westhuizen (1931) wat in sy eerste jaar op Universiteit reeds vir die eerste span en Westelike Provinsie speel - (Seker die bes geboude speier van abe tye); Andre McDonald (1931) bekend as die beste no. 8 wat die wereld nog gesien het wat deur Oubaas Mark van die senterposisie in die skrum gestop is; Ferdi Bergh ( ) wat die meeste driee van aile Springbokke in toetse gedruk het; Koffie Hofmeyr (1937) wat die beste swaaiaangee gepaard met die netjiesste systap kon gee; Flappie Lochner ( ) vir wie Oubaas Mark tot Springbok gekies het toe hy se1fs 25
28 nie uitgenooi is na die proefwedstryde nie en wat roem verwerf het hier en in die buiteland; Ben du Toit ( ) wat saaro met George Daneel en Andre McDonald beskou word as die beste losvoorspeler wat die wereld nog gesien het, ens. ens. Hierdie lys sluit nie in die talle ander Springbokke wat deur Oubaas Mark in ander dele van die land ontdek is nie. Suid-Afrika sou nooit "Tank" van Rooyen, Jimmy White, H. H. Francis en ander se dienste gehad het as daar nie so 'n goeie keurder soos Oubaas Mark was nie. Trouens ek wil sover gaan om te beweer dat vandat Oubaas Mark nie meer op ons Keurkomitee dien nie, baie talent verlore gegaan het. Maar dis nie aileen hierdie Springbokke wat as monumente vir die nagedagtenis van Oubaas Mark daar staan nie, maar so baie ander dinge : in sy werk, op die Raad van die Universiteit. in die gemeenskap, ens. Ons sal sy harde stem net sovee! mis as sy sagte hart. Wanvoorstelling i.s. Studentegedrag IN die Johannesburgse koerant "Sunday Express" van 26 Mei 1957 het 'n sensasiewekkende berig onder die opskrif "Cape Varsity will ban annual rugger booze-up - disgraceful scenes at Stellenbosch" verskyn oor beweerde wangedrag van die Maties en die Ikeys by geleentheid van vanjaar se Intervarsity. Die berig begin met 'n aankondiging dat streng stappe deur Universiteit Kaapstad gedoen gaan word volgende jaar, om 'n herhaling van 1957 te voorkom. Die Intervarsity op Coetzenburg word voorgestel as 'n geleeotheid waama talle studente uitgesien het as die groot.,drinking spree" van die jaar. Op slinkse wyse word twee of drie insidente dan vervolgens gebruik om te toon hoe studente, Maties en Ikeys. hulle aan grootskaalse drankmisbruik en skurkagtige gedrag skuldig gemaak het. Die "Sunday Express" skryf soos volg:..at Stellenbosch many students made the intervarsity match the occasion for a grand drinking spree. A number of them became drunk and disorderly; and here are some of the results of their liquor intake: A Cape Town student was hit on the head with a bottle, and was taken to hospital to have a gaping wound stitched. Another student was escorted from the pavilion by the police. A constable was hit by a bottle. thrown by a student. Flying bottles narrowly missed a number of other policemen. Although no damage was done, cardboard darts were thrown in the direction of the Prime Minister, to the accompaniment of insulting jeers. The pennant on a Cabinet Minister's car was stolen. The chauffeur of the Governor-General's car hid his pennant (which cost ) in case il too, disappeared. One Cape Town student was found lying drunk among the coloured spectators. According to a police official, many drunk students armed with bottles of liquor, turned up for the match. So bad was it that he eventually told the gatekeepers not to allow them in. A policeman was obliged to stand guard over Ministerial cars". Op subtiele wyse word gesuggereer dat die Maties 'n groot aandeel in hierdie bedrywighede gehad het, en dat daar feitlik nie 'n Ikey was wat nie drank by hom gehad het nie: "The worst offenders were the Cape Town students. Bottles of whisky, vodka, wine and champagne were much in evidence on their stands." En dan, nadat die intervarsity wat deur Stellenbosch as gashere gereel is, uitgekryt is as iets wat ontaard het in gedisorganiseerde, onverant woordelike boewery, word verwys na die U.O.V.S. - Potchefstroom-intervarsity sowej as die tussen Wits en Pretoria met die woorde, "there were no untoward incidents and the boozers were clearly in the minority". Hierdie sensasiewekkende berig is onder die aandag van die Redaksie gebring deur 'n oud Matie wat tereg bekommerd was oor die uitwerking van so 'n berig op die gemiddelde Jiggelowige lid van die publiek wat ons Universi 26
29 teit nie ken nie. Die Redakteur van die studentekoerant "Die Matie" het ook daarvan kennis geneem en in sy blad is die amptejike reaksie op die sensasieberig as volg gestel:.,ons konstateer die volgende feite: Die oorgrote meerderheid van Maties en Ikeys het hulle op 'n prysenswaardige en sportiewe manier gedra wat ons 1957 as 'n mooi intervarsity sal laat onthou. Dat daar wei hier en daar iemand was wat hom aan drankmisbruik skuldig gemaak het, val nie te ontken nie, maar hierdie klein groepie was s6 'n minderheid dat dit geensins aan die ordelikheid wat die pawiljoenreeiings gekenmerk het of aan die goeie naam van die twee universiteite afbreuk gedoen het nie. Die enigste "insident" waarvan ons weet, is dat een Ikey deur 'n bottel beseer is en dat 'n ander as gevolg daarvan ondervra is. Daar was geen Matie by betrokke nie, en daar is geen aanduiding dat dit met opset geskied het nie. Ten slotte kan ons net meld dat die "Sunday Express" dieselfde koerant is wat verlede jaar ons toerspan se borselafskeid van James Starke op die Jan Smuts-lughawe soos vo1g veroordeel het: "This farewell and,good luck' gesture was strenuous enough to make other passengers at the airport think about calling the police. For Mr. Starke himself it was, of course, a gross indignity. The students certainly did their university very little credit by their exhibition at the airport, and from recent reports we have read of high spirited horseplay at Stellenbosch, it would almost seem that the borsel mentality is beginning to encroach upon student life." Die ooreenkoms, wat oningeligtheid betref, tussen laasgenoemde berig en die intervarsitytirade, is onmiskenbaar. Nogtans is dit getrou in die "tradisie" van sensasie-beriggewing." Tot sover "Die Matie". In 'n verklaring het die Rektor, prof. H. B. Thorn, bevestig dat die Stellenbosse studente hulle op Intervarsity-dag op 'n uitnemende wyse gedra het, nie net op die veld nie, maar ook op die pawiljoene en elders Iedereen wat in SteJlenbosch belangstel, kan met vrymoedigheid hierheen kom om self te kom kyk en oor die gedrag van ons studente te oordeel- by ons voetbalspelers op die veld, by die studente in die klaskamers, by die mooi groot studentegehore in die Kerk, by die jaarlikse Sangfees, by ons toneelopvoerings ('n Kaapstadse Engelse koerantredakteur skryf juis i.v.m. die "Hamlet"-opvoering op Stellenbosch: "The audience on this occasion represented and reflected South Africa at its bestthey were quiet, courteous and during the action gave themselves completely to the unfolding drama".) Op Stellenbosch self sien 'n mens hoe Stellenbosch waarlik Iyk, en nie deur die bevooroordeelde kyk van 'n sensasiebeluste koerant nie. Die "Sunday Express" se Intervarsity-artikel is nogal subtiel geskrywe in so verre dit nie 'n direkte aanval op SteJlenbosch is nie, maar net 'n venynige innuendo. Daarby kom die bekende tegniek om 'n wig tussen Afrikaanse universiteite soos SteJlenbosch aan die een kant, en Bloemfontein en Potchefstroom aan die ander. te probeer indryf. Maar iedereen wat ons Universiteit ken, sal weet dat die ideale waarvoor Stellenbosch staan en hom beywer. nie die van die "Sunday Express" is nie. Dit is jammer as sekere mense dit griewend vind om te sien dat Stellenbosch opgang maak en in baie kringe nogal heelwat invloed besit. Aan hierdie kleinlike venyn kan ons niks anders doen as om dit aan die kaak te stel nie. Intussen gaan ons Universiteit na die beste van sy vermoe voort om die saak van ons jeug en ons volk te dien. soos hy dit altyd gcdoen het en soos hy dit vandag nog doen. Geneeskundige Fakulteit Kom Op Dreef deur PROF. DR. F. D. DU T. VAN ZIJL SEDERT die eerste groep van geneeskundige studente agtien maande gelede tot die nuwe Fakulteit toegelaat is, is daar groot vordering gemaak. In die eerste plaas is die sierlike D. F. Malan-gebou aan die begin van die huidige akademiese jaar ingewy en in gebruik geneem. Stellenbosch kan trots wees vir die wyse waarop die Departemente van Fisiologie en Anatomie in hierdie gebou gehuisves is. Prof. H. E. Brink verdien baie lof vir die tyd wat hy
31 moeilik om die personeel vir hierdie belangrike afdeling van die kursus te bekom, en daar sal skouer teen die wiel gesit moet word om die Departement Patologie doeltreffend ingerig te kry om studente aan die begin van 1958 te ontvang. Wat betref die Kliniese Departemente is die Karl Bremer-hospitaal reeds goed op dreef. Byna aile spesialiteitsdienste word reeds verskaf. Waar daar op 1 Junie 1956 by die Karl Bremer-hospitaal. die Opleidingsinrigting van die Universiteit. nie eens meubels in die siekesale was nie, word daar nou doeltreffend voorsien aan die behoeftes van 250 bedleende binnepasiente, en daagliks aan ongeveer 200 buite-pasiente. In die Verloskundige Afdeling word daar ook 'n Distriksdiens georganiseer. 'n Personeel van 60 geneeshere en 105 verpleegsters, en 'n span administratiewe beamptes, tegnoloe en werktuigkundiges, staan 24 uur van elke dag in diens vir hierdie mense. As gevolg van 'n tekort aan verpleegsters, kan die oorblywende ISO binnepasiente-beddens nie noual in gebruik geneem word nie. 'n Geneeskundige Fakulteit moet hoofsaaklik aan drie vereistes beantwoord: I. Die versorging van siek mense; 2. Die opleiding van studente; en 3. Die uitvoering van navorsingswerk. Ten opsigte van die eerste vereiste, is die vordering, soos van bostaande afgelei kan word. baie bemoedigend. en daar word verwag dat die oorblywende ISO bedde geleidelik tot beskikking van pasiente gestel sal word, sodat teen die einde van 1958 aile bedde in gebruik sal wees. Die Kliniese Departemente werk glad en georganiseerd, en is reeds vir studente-opleidingsdoeleindes geskik. Terwyl die voorgraadse studente gedurende 1959 in die siekesale onderrig sal ontvang, word daar tog aan nagraadse studente nou kliniese onderrig gegee. Geneeshere berei hulle dan hier voor vir die grade M.Med. en M.D. in die verskillende vertakkings van die Geneeskunde, soos bv. Interne Geneeskunde. Chirurgie. Verloskunde en Ginekologie. asook Urologie. Narkoseleer ensomeer. Daar word gevolglik gereelde kliniese besprekings gevoer, akademiese samekomste gehou en voordragte gelewer by wyse van referate en lesings. Intussen word nagraadse studente ook 'n geleentheid gegee om hul kennis in die basiese vakke. Fisiologie en Anatomie, te vermeerder met hulp van die betrokke Departemente te Stellenbosch. Die navorsingsaktiwiteite het voorasnog. uit die aard van die saak, grotendeels agterwec gebly - tog is navorsing nie verontagsaam nie. Hiervoor het ons essensieel drie belangrike hulpmiddels nodig: (a) Spesiale apparaat en toerusting; (b) Navorsingsmateriaal; en (c) 'n Doeltreffende biblioteek-diens. Die eerste is duur en moeilik te kry, maar word nou gaandeweg aangevul. Die Hospitaal-Administrasie van Kaapland het bv. so pas ongeveer 15,000 se spesiale toerusting aan die Departement Interne Geneeskunde toegestaan. Navorsingsmateriaal neem oor die algemeen 'n paar jaar om deeglik te versamel, en ons js reeds besig met goed-beplande rekordstelsels, en klassifjsering en kodifisering van hospitaalgevalle om aan hierdie vereistes te voldoen. Sover die biblioteekdienste aangaan, is daarmee ook reeds vordering gemaak, en die Fakulteit ontvang 'n groot aantal- bykans pende tydskrifte, en daar is 'n begin gemaak met die aankoop van boeke. 'n Begin is wei gemaak met sekere navorsingswerk, bv. op pituhere uitskeiding in toksemie van swangerskap. en galblaasveranderinge in swangerskap. Ander projekte is in hul beplanningstadium. Sekere personeel-tekorte skep 'n probleem wat gedurige aandag geniet. Die oprigting van tydelike lesingkamers en ander geriewe by die Opleidingshospitaal geniet aandag. Daar word ook hard gewerk aan die pianne vir 'n nuwe groot hospitaal en 'n daarnaas-liggende kliniese gebou en laboratoria. Die perseel hiervoor sal eersdaags in samewerking met die Provinsiale Administrasie gekies word. Die ywer van die geneeskundige sowel as die hulppersoneel word allerwee op prys gestel asook die goeie gesindheid van die Hospitaaladministrasie. Die dryfkrag van die Universiteit dra veel daartoe by om die probleme die een na die ander op te los. 29
32 ~ Die Universiteitskoor deur DR. ERNST VAN HEERDEN DIE Universiteitskoor van Stellenbosch bet 31 jaar gelede ontstaan as gevolg van 'n spontane drang van 'n groep van die destydse studente om op gereelde tye bymekaar te kom om te sing. Aanvanklik was die doel van die koorbyeenkomste maar net om saam te sing, maar al gou het die koor aan kunswedstryde deelgeneem en ook uitvoerings gegee en buite die grense van Stellenboscb bekend geword. teitskoor ervaar het. Baie van hulle was nie besonder musikaal of geseen met mooi stemme nie, en tog het hulle liefde vir die koorsang 'n uiting en ook 'n ryke beloning in die koorwerk gevind. Die meerderheid was nie musiekstudente nie, en dit was altyd 'n genot - en '0 openbaring - om te sien hoe lustig landbouers, opvoedkundiges, ingenieurs, wetenskaplikes en ander. "handgemeen raak" met werklike goeie Die Universiteilskoor, Toergroep 1956 (Tn Die dryfkrag agter die Universiteitskoor was al die jare prof. dt. G. G. Cillie, jnt. wat sowel sy musiekliefde en fyne smaak as sy geesdrif aan verskeie geslagte van studente oorgedra het. Een gevolg van sy ywer en toewyding is die feit dat bonderde oud-maties oar die bele land kan getuig van die vreugde en genoegdoening wat bulle as lede van die Universidie middel voor: Mnr. P. McLachlan) musiek - en dikwels in 'n vreemde taal! Sedert 1946 bet die Universiteitskoor die leidende rol gespeel in die jaarlikse Studentesangfees wat nou reeds na elf jaar tot een van die hoogtepunte van die Universiteit se buite-akademiese aktiwiteite ontwikkel het. Vanaf 1952 het die koor ook wyer gebiede betree en begin met jaarlikse toere am koor 30
34 lees daarvan tref dit my hoe min name van manne van meer as 40 jaar geiede daar genoem word. Toevallig haal ek onlangs 'n ou aantekeningboekie uit 'n laai wat heelwat lig werp op ons doenighede in die jare Dit was ons ems am Hollands en Engels reg te praat. In die ou Tertia het ons sewe-sewe aan 'n tafel gesit, en onsself gedwing om om die beurt die een of ander taal te praat. Hier is 'n paar van die reels wat voor in die boekie verskyn: Men spreke iedere Maandag, Woensdag en Vrydag aileen Engels, iedere Dinsdag en Donderdag zuiver Hollands. en Zaterdag Kaaps Hollands of Hoog-Hollands. Door overtreding van deze wet zal een lid zich bloat stellen beboet te worden met een som van niet te bovengaande drie duizend pond. (Dit was 'n trippens. Gewoonlik was die boete maar vyfhonderd pond, oftewel 'n halfpennie.) Dan volg nog 'n paar reels. Op 11 Maart 1911 is 'n reel bygevoeg:,'s Zaterdags wordt er aileen Afrikaans gesproken.' Die organisasie was so 'n baster tussen 'n parlement en 'n geregshof. Elke kwartaal is 'n ander President en 'n Sekretaris van die Huis gekies. As iemand oortree, word daar formeei voorgestel dat hy vir so- of sovee! beboet moet ward, en dan begin die,beredenering' van die saak. Soms is daar daelank oar 'n woord gestry. Soos toe Niklaas (later dr. N. J. van der Merwe, L.V.) die woord,stop' op 'n Afrikaanse dag gebruik het. Daar is uiteindelik besluit dat dit 'n anglisisme was in die sin waarin hy dit gebruik het. Hy mog sy pyp in Afrikaans stop, maar as hy 'n persoon in die straat,stop', was dit Engels! Roelof Theron (later ds.) het 'n vreeslike handskrif gehad. By een geleentheid het die President, Niklaas van der Merwe. die weeklikse notule onderteken met die opmerking:.with the hope that the secretary's writing will improve. ' Therontjie het eenkeer so begin am die reels op rym te sit: Hy wat appelleer moet 500 deponeer. Wen hy zy saak moet hy die geld terugkry, Zo nie, in die kas zal dit bly. Hy het oak 'n lys gemaak van woorde wat kanonies was, o.a. brekfis, sports, tickey. En 'n lys van apokriewe woorde: stop, braggerag, 32 bully, alright, bicycle. (Deurgaans sy spelling van 1911). Ander betalers van boete was Ezra Pienaar en Johannes Moolman (altwee tokkelokke), P. R. Botha (tot onlangs ons gesant in Belgie), W. A. (Fox) Joubert, en natuurlik skrywer hiervan. In die kwartaallikse opsommings van boetes staan die hoogste totale gereeld na die name van N. J. van der Merwe, Roelof Theron en Fox Joubert. Hulle was die verstrooides wat nooit kon onthou walter dag van die week dit was nie en dan gereeld in die verkeerde taal weggeval het. tot groat vermaak van die Huis. Op die end van dke jaar is die boetes ingevorder en het ons daarmee op die arbei-velde gaan feesvier en die Huis formeel gesluit vir die jaar. Van verstrooidheid gepraal: Niklaas van der Merwe was ook 'n laatslaper en het baie seide aan die ontbyltafel verskyn. Eenkeer het dit 'n week oor 'n boeg gereen en het hy in die gewoonte geraak am net op die tippie by die kweekskool aan te kom in sy winter-mondering. En toe daag daar 'n Iieflike sonnige dag. Niklaas was te afgelrokke en vol slaap am dit te merk en kom by die klas aangestorm met jas. oorskoene en oop reen-sambreel, terwyl die res bulle in die son staan en verlustig. Hy moes dit ontgelde." Baie dankie, mnr. Du Toil, vir hierdie interessante vertelling uit die au dae. Mnr. M. H. Pienaar (van Bellville, K.P.) skryf as volg: Ek wil graag langs hierdie weg my innige dank en hoe waardering teenoor die Universiteitsowerheid betuig vir die skilterende idee' am deur middel van "Matieland" die duisende oud-studente oar die lengte en breedte van die land op hoogte te hou met die bedrywighede van hul Alma Mater. Daar is egter 'n saak wat my hinder. Ous weet almal walter hoe geldelike eise tans aan die Universiteit gestel word met die stigting van 'n Mediese Fakulteit en so meer, daarom voel ek dat die oud-maties nie behoort toe te laat dat die Universiteit "Matieland" uit eie fondse moet administreer nie. Die meeste oud-studente is nie by magte om groot skenkings aan die Universiteit te maak nie, maar indien elke oud-matie 'n minimum
35 Maties in verband met die suggestie wil verneem. Die Voorsitter van die Komitee van Publikasies van die Studenteraad skryf as volg: Mnr. M. H. Pienaar van 1 per jaar sou bydra, kan daar 'n sterk "Matieland"-fonds in die lewe geroep word wat die Universiteit sal onthef van alle geldelike verpligringe met betrekking tot die druk en verspreiding van,.matieland". Ek sou baie graag die mening van oud- Die Studenteraad het 'n mosie aangeneem waarin die opbou van 'n argief vir studentepublikasies voorgestel is. So 'n versameling ou blaaie sal nie aileen interessant wees vir die nageslag nie, maar kan van groot waarde wees vir 'n nuwe redaksie. Daar word gepoog om alle beskikbare vroeere publikasies in die argief te piaas en aangesien daar maar vanjaar begin is met Ihierdie skema, wil ons 'n beroep op al die OudfMaties doen om OilS te help. Indien enige van die oudstudente oor sulke blaaie beskik (bv Juniorblaaie, Intervarsityblaaie en Stellenbosse Studente, ens.) en dit graag in die argief wil plaas, salons dit waardeer as hulle in verbinding tree met: Die Voorsitter, Komitee vir Publikasies, Studenteraadskantoor, Stellenboseh. Nuus van Oud-Matiebond-Takke DURBAN Die Oud-Maties in Durban het vanjaar se lntervarsity gevier met 'n dinee wat deur dr. E. G. Malherbe, Prinsipaal van die Universireit van Natal, en ronr. J. V. Smit hoof van -. die Onderwyskollege in Durban~ toegespreek is. Die nuwe Bestuur is as volg saamgestel: Mnr. J. H. Stander (B.A. 1923) - Voorsitter. Mnr. H. A. van der Walt (B.A. 1947) - Sekre taris. Add. Lede: Mev. D. Cillie (B.Se. 1931), mej. J Bruwer (B.A. 1951), mnr. A. D. van Rensburg (B.Se. 1950). mnc. E. Cillie (B.Com. 1955). PRETORIA Tweehonderd Oud-Maties het op 18 Mei by die Pretoria-Fonteine byeen gekom om die Maties se oorwinning te vier. Die Oud-Maties van Pretoria, en selfs 'n paar van Johannesburg. Krugersdorp, en van elders (ook was in ons midde 'n agttaj Oud-Ikeys) het die middag in ideale weersomstandighede by die Fonteine saamgetrek om na die Intervarsity-uitsending te luister. Terwyl daar gewag is op die uitsending, is daar lustig gesing en rondgestaan om ou vriende van studentedae blad te skud en lekker te gesels. Na afloop van die uitsending. en veral met die wete dat Stellenboseh geseevier het, het die klomp lekker weggele aan die wors. 33
36 braaivleis en ander geregte. Die stemming was reg, en 'n regte studentegees het gebeers en nadat die mae gevul was, het die pare die dansbaan toegesak waar dit jolig toegegaan het. Almal (oud en jonk) was dit eens dat dit 'n uiters geslaagde funksie was. Onder die aanwesiges is onder andere opgemerk; dr. en mev. M. M. Loubser, mev. S. F. N. Gie (eggenote van 'n vorige Rektor van U.S.), prof. en mev. B. J. Dippenaar, prof. en mev. Du Plessis, dr. M. J. Posthumus, ds. Raats. dr. en mev. P. J. J. Du Plessis en mnr. Rocco Knobel. WELLINGTON Dr. George Wassenaar, sekretaris van die Oud-Matiebond-tak, Wellington, skryf as volg: Die stigtingsvergadering van die Oud-Matiebond-tak te Wellington is op 17 Julie 1957 gehou toe die aanwesiges deur die Rektor van die Universiteit, prof. H. B. Thorn, toegespreek is. Prof. Thorn het die nuwe ontwikkelinge aan die Universiteit geskets, soos bv. die instelling van grade in die krygskunde, die stigting van die Geneeskundige Fakulteit en die bekend- DIE Rektor, prof. H. B. Thorn, vergesel van die Inligtingsbeampte van die Universiteit, mnr. P. J. Lombard, het op 23 Julie na die Suidwestelike Distrikte en die Oostelike Provinsie vertrek om behulpsaam te wees met die stigling van takke van die Oud-Matiebond op Mosselbaai, George, Oudtshoorn, Graaff-Reinet. Middelburg, Cradock en Oos-Londen. Op versoek van die tak van die Oud-Matiebond op Queenstown, het die Rektor oak ingewillig am die oud-maties van Queenstown en omgewing toe te spreek. Die Rektor se periodieke besoek aan oud-maties het nou 'n vaste instelling geword. Die volgende persone het die taak op hulle skouers geneem om byeenkomste op die verskillende plekke te reel: Os. H. L. Pepler, leraar van die N.G. Kerk op Mosselbaai; mnr. F. J. (Fella) Scholtz, onderwyser aan die Outeniqua-Hoerskool, George; ds. H. C. Hopkins, leraar van die Verdedigingsmag op Oudtshoorn; mnr. N. Blanckenstellingskema vir eerstejaarstudente. Na 'n verduideliking deur mor. P. J. Lombard, Inligtingsbeampte van die Universiteit, oar die doel van die Oud-Matiebond is oorgegaan tot die stigting van 'n tak op Wellington. Die volgende bestuur is gekies. Ds. E. J. du Toit - Voorsitter. Mnr. A. W. Retief - Onder-voorsitter. Dr. G. Wassenaar - Sekretaris. Mnr. G. Malan - Penningmeester. Interessante nommers is deur mejj. Slier en Wagenaar (besoekers) en mev. M. Retief gelewer. Na die bediening van verversings het mnr. G. Malan, onder protes van ds. Moolman, 'n paar goeltoertjies uitgevoer waarin hy o.a. vir mnr. P. Nortje.,getoor" het. Interessante staaltjies uit hulle studentejare is vertel deur mnre. A. Retief. G. Lochner en ds. Moolman. Hieruit het o.a. geblyk dat ds. Moolman, terwyl hy Kweekskoolstudent was. eenkeer vir 'n verkeersoortreding voor die keuse van 5s. boete of 4 dae tronkstraf gestaan het! Die aand is afgesluit met die sing van Intervarsity-liedjies en die Universiteitslied onder leiding van 'n gewese Matiedirigent. mnr. Con Hofmeyr. Stigting van Nuwe Takke 34 van die Oud-Matiebond berg, dosent aan die Opleidingskollege, Graaff Reinet; dr. T. F. Ie Roux, hoof van die Hoerskool, Middelburg en mnr. S. H. Laubscher, onderwyser aan die Hoerskool, Middelburg; mnr. A. B. du Toit, hoof van die Hoer Seunskoal. Cradock; mnr. A. C. van Niekerk, Uitbreidingsbeampte op Queenstown en mnr. Jan Preuyt, dosent aan die Tegniese Kollege. Oos Landen. Aile oud-maties wat die stigting van 'n tak van die Oud-Matiebond beoog en begerig is dat die Rektor by hierdie geleentheid teenwoordig moet wees, moet asb. met die Inligtingsburo in verbinding tree en nadere besonderhede verstrek. Dit is altyd vir die Universiteitsowerhede aangenaam am op daadwerklike wyse mee te help met die stigting van nuwe takke. Ons hoop am in die Yolgende nommer van..matieland" meer besonderhede te verstrek van die hierbo aangekondigde reis van die Rektor en die Inligtingsbeampte van die Universiteit.
37 ,------Van H EI N DE , ~-----en VERRE ==========~_.J Laa! die Redakteur van u hoor! Ons plaas graag berigte omtrent die akademiese en ander onderskeidings deur oudstudente behaal, omtrent hulle aanstellings, ondervindings, werkkringe en algemene bedrywighede - enigiets wat u Alma Mater en alumni sal interesseer. Ons verneem ook graag van oudstudente in die buiteland en sal kort artikeltjies oor reisindrukke en -ervarings verwelkom. Ons wil graag die onderstaande oudstudente wat sedert die verskyning van die eerste nommer van "Matieland" aan ons geskryf het, vir hulle briewe bedank en hulle terselfdertyd ge Iukwens met die dienste en prestasies deur hulle gelewer. Ons wens hulle die grootste moontlike sukses in hulle onderskeie werkkringe toe. Ten einde universiteitsvriende in staat te stel om u te eien, sal dit goed wees as oudstudente die naam of bynaam vermeld waaronder hulle in hul studentedae bekend was. Dit word saam met die ander besonderhede geregistreer. Ook natuurlik is u graad of diploma met jaartal 'n nuttige indentifikasiemiddel. Appelregter c. G. Hall (LL.D. 1935) skryf uit Bloemfontein dat oud-maties goed in die Appelhof verteenwoordig is, nl. Appelregters H. H. de Villiers (LL.B. 1922) en L. C. Steyn (LL.D. 1923) en hyself. "Hein de Villiers en ek was die eerste twee Maties wat deur middel van 'n Stellenbosse regsgraad as advokate toegelaat is. L. C. Steyn was vir 'n rukkie my kamennaat in Dagbreek in die dae toe die ou plek onder sy inwoners nog as,hongerly' bekend was. Na afloop van baie jare het ons drie op die Appelhof weer kollegas geword. Nou gaan Hein de Villiers weer terug na die Oostelike Provinsie waar hy van die plaaslike afdeling van die Hooggeregshof op Grahamstad Regter-President word." Mnr. J. H. Stapelberg (B.Sc. Agric. 1941) is tot Eerste Vakkundige Beampte by die Landbounavorsingstasie te Bethlehem bevorder en is ook aangestel as die verantwoordelike beampte van die proefstasie. Mnr. Louis Fourie (M.A. Ekon. 1944) was gedurende in die V.S.A. en Kanada met 'n Camegie-toekenning om die organisasie van navorsing in die sosiale wetenskappe te bestudeer. Sedert Januarie 1957 is hy senior lektor in Ekonomie aan die Rhodes-Universiteit te Grahamstad. Mnr. J. A. (Andre) Groenewald, (B.A. 1944). vroeer joernalis by "Die Burger" en hoofsubredakteur van "Die Transvaler", is nou bestuurder van die Afrikaanse afdeling van S.A. Advertising Contractors. van Bellville. K.P. Mnr. Werner Barnard (B.A. 1949) is werksaam by die S.A.D.K. in Johannesburg as assistent-opsiener van praatjijes en sport. Ons wil mm. Barnard van harte gelukwens met die verskyning van sy boek "Amper Krieketkampioene" (Nasionale Boekhandel, Kaapstad) die eerste boek oor krieket in Afrikaans. Dr. C. A. Strauss (D.Sc. 1942) skryf dat,.matieland" hom met heimwee vervul na die goeie op studentedae. Hy is nou hoofgeoloog by Yskor in Pretoria. Mnr. 1. J. du Toit (M.Sc. Landbou 1947) vroeer verbonde aan die S.-E. Landboukollege in die departement plantesiekteleer, Ie hom nou in die Oostelike Provinsie (Kidd's Beach) op die bees- en pynappelboerdery toe. Dr. O. C. Erasmus (B.A. 1943) is vanaf begin 1957 as professor in die Fisiolosofiese Opvoedkunde aan die Onderwyskollege van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat aangestel. Mnr. J. C. van Renen (B.Sc. 1926) was lank by die Hoerskool Jan van Riebeeck en is van 1957 af vise-hoof van die Hoerskool Ysterplaat, Kaap. Mnr. M. J. Schoonwinkel (B.Com. 1946) is tans verbonde aan die personeel van die United Bouvereniging in Bloemfontein. 35
38 Mnr. F. P. van der Merwe (B.Sc. lng. 1955) is as assistent-stadsingenieur van Walmer, Port Elizabeth, aangestel. Dr. C. C. L. A lbertyn wat in 1935 die B.Sc. I-kursus gevo1g en hom daarna as veearts in Pretoria bekwaam het. is nou verbonde aan die Stadsgesondheidsdepartement in Kaapstad. Mnr. C. W. van B. Gertenbach (B.Sc. Landbou 1931; M.Ed. 1935) is Assistent-direkteur van die Natalstreek van die Departement Landbou, waar, volgens hom, "a1 die peste van Natal op my afgelaai word - onkruide, kommandowurms en vrotpootjie, benewens al die plaasplanne wat ek moet kontroleer." Ons wens u sterkte toe, mnr. Gertenbach! Mnr. 1. Fleischmann (B.Ed.Ph. 1948, M.Ed.Ph. 1954) vra belangstellend hoe dit met die Universiteit se gewigoptel- en stoeiklubs gaan en vertel dat hy nou onderwys gee aan die Hoerskool, Pietersburg, Tv!. Mnr. D. C. Hauptfleisch (M.A. 1953) is verbonde aan die Vertaalpersoneel, Die Volksraad, Kaapstad. Mnr. D. F. Carse (Neil- LL.B. 1956) is werksaam by 'n prokureursfirma in Kaapstad. Mnr. Ludwig Diener (B.A. 1954, LL.B. 1956) is werksaam by 'n prokureursfirma in Bloemfontein. Hy speei vanjaar vir die Iste hokkiespan van UO.V.S. Mnr. H. G. Marcott (M.Ed. 1938), vroeer hoof van die Sekondere Naturelleskool te Lemana. Louis Trichardt, is nou onderwyser in Latyn aan die Hoer Seunskool, Pretoria. Mnr. G. F. Booyzen (Sekretaris van Umpa die Vereniging van oud-maties aan die Witwatersrand) skryf:.,ons is van mening dat die blad meer foto's kan gebruik ter opheldering, byvoorbeeld van persoonlikhede, nuwe geboue en algemene uitbreidings". (Ons doen ons bes, mnr. Booyzen!) Inspekteur P. J. Rossouw (B.A. 1932) is een van die lesers wat onder die indruk is van die inkleding en versorging van die blad en wat die vraag stel: "Kan ons oie help betaal nie?" (Sien voorstel van mnr. M. H. Pienaar onder Briewebus). Mnr. C. M. Booysen, oud-direkteur van Onderwys van Natal, skryf:,,in verband met die inhoud van die blad wil ek aan die hand doen dat daar gereeld ruimte afgestaan word aan die bedrywighede van die Studenteraad en die Huiskomitees van die verskillende koshuise. 'n Ietsie oor die doen en late van die verskillende verenigings sal ook baie welkom wees." Mnr. Ernst L. Conradie (B.A. 1954) skryf geesdriftig oor sy werk as onderwyser in Afrikaans en Aardrykskunde aan die Seevaart-kollege "Generaal Botha" te Gordonsbaai. Hy se hy kan amper deur sy klaskamervenster visvang! Hy vervolg: "Ek dink,matie1and' slaag al klaar daarin om by sy eerste buiging 'n spesiale plekkie in die hart van elke oud Matie oop te skop... Van harte geluk met die spogblad; dis deesdae 'n rariteit om iets van dergelike gehalte gratis te kry." Dr. George Wassenaar (D.Phil. 1956) is as lektor in Sielkunde aan die Hugenote-kollege van die N.G. Kerk te Wellington aangeste!. Mej. E. van Schalkwyk (B.Sc. Huishk. 1956) doseer huishoudkunde aan die Hugenote-kollege te Wellington. Mnr. G. R. Grobbelaar (B.A. 1950) is, na etlike jare in die onderwys te Riviersonderend en Uitenhage, nou werksaam as staatsvertaler by die Taaldiensburo in Pretoria. Mnr. P. J. van der Walt (B.A., LL.B ) is advokaat in Pretoria. Mnr. N. J. Basson (B.Sc. 1917) afgetrede skoolhoof (Griekwastad en Kenhardt) en mev. S. J. E. Basson (B.Sc. 1931) gee albei weer onderwys en wei aan die Goodwoodse Hoerskool. Mnr. W. J. Swanepoel (B.A. -- S.O.D ; M.A. 1944) is vanaf 1955 skoolhoof van die Hoerskool Fraserburg. I\1nr. W. J. Rousseau (B.Comm. 1944) en mev. Rousseau (Louisa Koster, B.A
st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste lus rd Rondte lb Langbeen alsalleen Agterste lus
Mandala Madness Kopiereg: Helen Shrimpton, 2015. Alle regte voorbehou. Deur: Helen at www.crystalsanlbrokset.com US terme word deurgaans gebruik. Deel 6 Afkortings st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen
Prosesse wat gevolg word om sake op te volg op distriksvlak. Processes used to follow up on cases at district level
Prosesse wat gevolg word om sake op te volg op distriksvlak Processes used to follow up on cases at district level Januarie 2018 / January 2018 Lizette Smith HULP MET DIENSVOORWAARDES Die SAOU staan lede
Rut: n Liefdes Verhaal
Bybel vir Kinders bied aan Rut: n Liefdes Verhaal Geskryf deur: Edward Hughes Ge-illustreer: Janie Forest Aangepas deur: Lyn Doerksen Vertaal deur: Yvonne Kriel Vervaardig deur: Bible for Children www.m1914.org
st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste lus alleenlik
Kopiereg: Helen Shrimpton, 2015. Alle regte voorbehou. Deur: Helen at www.crystalsandcrochet.com US terme word deurgaans gebruik. Deel 11 Afkortings st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week DB Tracker USA (DBXUS) 17 Januarie 2014
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week DB Tracker USA (DBXUS) 17 Januarie 2014
Uit Moerdijk se pen Man en Media
MOERDIJK DIE MENS Agtergrond en familie geskiedenis Tweede Anglo Boere-oorlog Studiejare VROë LOOPBAAN Robertsons Deep Myn Johannesburg jare Kerkgeboue vir Suidafrika (1919) KERKGEBOUE VIR SUIDAFRIKA dit
Provincial Gazette Provinsiale Koerant
The Province of Gauteng UNITY IN DIVERSITY Die Provinsie Van Gauteng Provincial Gazette Provinsiale Koerant EXTRAORDINARY BUITENGEWOON Selling price Verkoopprys: R2.50 Other countries Buitelands: R3.25
Die netto waarde van die onderneming en die rekeningkundige vergelyking *
OpenStax-CNX module: m25006 1 Die netto waarde van die onderneming en die rekeningkundige vergelyking * Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons
BenguFarm Bestelvorm Advanced Livestock Management Software Voorletters & Van of Besigheidsnaam: Posadres: Poskode: BTW no: Taalkeuse: BenguFarm Kliënt Nommer (indien bestaande BenguFarm kliënt): BPU Stamboek
Provincial Gazette Provinsiale Koerant
The Province of Gauteng UNITY IN DIVERSITY Die Provinsie Van Gauteng Provincial Gazette Provinsiale Koerant EXTRAORDINARY BUITENGEWOON Selling price Verkoopprys: R2.50 Other countries Buitelands: R3.25
PROVINCIAL GAZETTE EXTRAORDINARY, 23 APRIL LOCAL AUTHORITY NOTICE PLAASLIKE BESTUURSKENNISGEWING LOCAL AUTHORITY NOTICE 106 GREATER TZANEE
2 1354 PROVINCIAL GAZETTE EXTRAORDINARY, 23 APRIL 2007 CONTENTS INHOUD Page Gazette LOCAL AUTHORITY NonCE PLAASLIKE BESTUURSKENNISGEWING 106 Town-planning and Townships Ordinance (15/1986): Greater Tzaneen
ks Kettingsteek dlb Dubbelslaglangbeen vhk Voorste hekkie gs Glipsteek drieslb Drieslaglangbeen ah Agterste hekkie
Kopiereg: Helen Shrimpton, 2015. Alle regte voorbehou. Deur: Helen at www.crystalsandcrochet.com US terme word deurgaans gebruik. Deel 16 Afkortings st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste
In Groenewald v Van der Merwe (1) (1917 AD ), Innes CJ described delivery with the long hand as follows:
ANSWERS ANTWOORDE: STUDY UNIT / STUDIE EENHEID 5 Question 4 pg 136 / Vraag 4 bl 137 S can only succeed with the rei vindicatio if he can prove that X and Y in fact transferred ownership to him by means
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week Aspen Holdings. 9 Mei 2014
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week Aspen Holdings 9 Mei 2014 Disclaimer: The
33 J.N. Visser. daar was onderbrekings gewees, wat hy tee gedrink het, en
2010 33 J.N. Visser. daar was onderbrekings gewees, wat hy tee gedrink het, en waar hy geset het en koeldrank gedrink het, en gerook het. Ek sien. GEEN VERDERE VRAE DEUR PROF SMITH ADV HAASBRCEK ROEP:
KANTOOR VAN DIE MUNISIPALE BESTUURDER BERGRIVIER MUNISIPALITEIT POSBUS 60 PIKETBERG 7320
KANTOOR VAN DIE MUNISIPALE BESTUURDER BERGRIVIER MUNISIPALITEIT POSBUS 60 7320 20 OKTOBER 2015 OM 11:00 IN DIE RAADSAAL, MUNISIPALE KANTORE, KERKSTRAAT, TEENWOORDIG RAADSLEDE Rdh J Raats [DA] Speaker Rdl
REËLS VIR DIE BENOEMING, VERKIESING, AANWYSING EN AANSTELLING VAN RAADSLEDE
REËLS VIR DIE BENOEMING, VERKIESING, AANWYSING EN AANSTELLING VAN RAADSLEDE Verwysingsnommer Verantwoordelike uitvoerende bestuurder Eienaar van beleid Verantwoordelike afdeling Status Goedgekeur deur
DIE OPLEIDING VAN BEDRYFSIELKUNDIGES AAN DIE UNIVERSITEIT VAN FORT HARE W. BOTHA DEPARTEMENT BEDRYFSIELKUNDE UNIVERSITEIT VAN FORT HARE
DIE OPLEIDING VAN BEDRYFSIELKUNDIGES AAN DIE UNIVERSITEIT VAN FORT HARE W. BOTHA DEPARTEMENT BEDRYFSIELKUNDE UNIVERSITEIT VAN FORT HARE Die Departement Bedryfsielkunde aan die Universiteit van Fort Hare
LIDMAATSKAP AANSOEK MEMBERSHIP APPLICATION
Member Number Reg. 2103/02 LIDMAATSKAP AANSOEK MEMBERSHIP APPLICATION 1. Ons is 'n geregistreerde Brandbeskermingsvereniging (BBV) vir die Groter Overberg-streek (Overberg Distriksmunisipaliteit area).
Mandala Madness Deel 2
Mandala Madness Deel 2 Hierdie week gaan julle almal verander word in mooi sterretjies, so laat jou kreatiwiteit glinster en blink. Moenie vergeet om jou werk met ons te deel nie, sommer op facebook waar
Laerskool Olifansvallei LSO Kwartaal 1 - ASSESSERINGSPROGRAM
Laerskool Olifansvallei LSO Kwartaal 1 - ASSESSERINGSPROGRAM Privaatsak X2, Citrusdal, 7340 E-pos: citrushs@mweb.co.za Tel: (022) 921 2100 Faks: (022) 921 3931 Liewe Ouer of Voog Sien asseblief onderaan
GRAAD 11 NOVEMBER 2013 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1
NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2013 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1 PUNTE: 150 TYD: 3 uur Hierdie vraestel bestaan uit 9 bladsye. 2 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1 (NOVEMBER 2013) INSTRUKSIES EN INLIGTING
Direkte en indirekte rede *
OpenStax-CNX module: m24032 1 Direkte en indirekte rede * Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons Attribution License 3.0 1 AFRIKAANS HUISTAAL 2
SIZA takes the sting out of auditing
SIZA takes the sting out of auditing INTRO: The fruit industry s ethical trade programme, the Sustainability Initiative of South Africa (SIZA), not only allows fruit growers to remedy weaknesses in their
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA (TRAKSVAALSE PROVINSIALE AFDELING)
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA (TRAKSVAALSE PROVINSIALE AFDELING) SAAKNOMMER: CC ^S2/S5 DELMAS 1987-06-18 DIE STAAT teen: PATRICK MABUYA BALEKA EN T 21 AXDER VOOR: SY EDELE REGTER VAN DIJKHORST ASSESSOR
ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT (EIA): 12/12/20/944 ESKOM: PROPOSED NUCLEAR POWER STATION AND ASSOCIATED INFRASTRUCTURE
150mm x 200mm ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT (EIA): 12/12/20/944 ESKOM: PROPOSED NUCLEAR POWER STATION AND ASSOCIATED INFRASTRUCTURE AVAILABILITY OF DRAFT ENVIRONMENTAL IMPACT REPORT AND ASSOCIATED SPECIALIST
IN DIE ARBEIDSHOF VAN SUID AFRIKA (GEHOU TE KAAPSTAD)
SAAKNOMMER: C 185/99 IN DIE ARBEIDSHOF VAN SUID AFRIKA (GEHOU TE KAAPSTAD) In die saak tussen: IMATU APPLIKANT EN KOMMISSIE VIR VERSOENING, BEMIDDELING EN ARBITRASIE RESPONDENTE U I T S P R A A K BASSON,
MODULE 2 ALLE RISIKO S. Toepaslike Eenheidstandaarde
MODULE ALLE RISIKO S Toepaslike Eenheidstandaarde 10011 Apply knowledge of personal all risk insurance 10118 Underwrite a standard risk in short term personal insurance 1011 Apply technical knowledge and
"FASCINATION WOOD" Welcome to the 8 th WOOD CONFERENCE PROGRAM. holzbau. Thursday, 15 th February 2018 at CTICC, Cape Town
www.woodconference.co.za holzbau Thursday, 15 th February 2018 at CTICC, Cape Town Welcome to the 8 th WOOD CONFERENCE WOOD Conference the knowledge platform for architects, engineers, quantity surveyors
P o s b u s 2 2, P O R T E R V I L L E, 6 8 1 0 T E L : 0 2 2 9 3 1 2 1 7 4 F A K S : 0 2 2 9 3 1 3 3 2 1 E P O S : s e k r e t a r e s s e @ p o r t e r h s. c o. z a HOëRSKOOL PORTERVILLE TROTS RESPEK
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week Vodacom Group Ltd. 14 Februarie 2014
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week Vodacom Group Ltd 14 Februarie 2014 Disclaimer:
INHOUDSOPGAWE. Inleiding... 7 DEEL EEN: SEISOENE IN ONS LEWE
INHOUDSOPGAWE Inleiding... 7 DEEL EEN: SEISOENE IN ONS LEWE Seisoene is belangrik vir groei... 15 Wat van die mens?... 17 Lente... 20 Somer... 23 Herfs... 28 Winter... 42 Gevolgtrekking... 68 DEEL TWEE:
ALTERATION, SUSPENSION, REMOVAL OF RESTRICTIONS
TOWN PLANNING AND ENVIRONMENT DEPARTMENT ALTERATION, SUSPENSION, REMOVAL OF RESTRICTIONS Application for Alteration, Removal or Suspension of Restrictions in terms of Removal of Restrictions Act (No. 84
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA IN THE HIGH COURT OF SOUTH AFRICA
Verslagwaardig: Sirkuleer Aan Regters: Sirkuleer Aan Landdroste: JA / NEE JA / NEE JA / NEE IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA IN THE HIGH COURT OF SOUTH AFRICA (Noord Kaapse Afdeling / Northern Cape
Departement Bos- en Houtkunde. Akademiese programme vir Magisterprogramme
Departement Bos- en Houtkunde Akademiese programme vir 2018 Magisterprogramme Navrae: Kontakbesonderhede: Departementshoof Departement Bos- en Houtkunde Universiteit van Stellenbosch Privaatsak X1 Matieland
all accepting that they are because they have not produced anything and in the still distant future "intend" doing it, knowing full well that it would never happen; yes, knows that these "cultured" men
1. FUNKSIES EN STRUKTUUR VAN DIE KANTOOR VAN DIE PENSIOENFONDSBEREGTER
1. FUNKSIES EN STRUKTUUR VAN DIE KANTOOR VAN DIE PENSIOENFONDSBEREGTER Die Kantoor van die Beregter vir Pensioenfondse is gestig met ingang vanaf 1 Januarie 1998 om ondersoek in te stel na en besluite
Kolossense. die nuwe ou volkome onvolmaakte jy. leiersgids vir. inspirasie. Edi Bajema
inspirasie leiersgids vir Kolossense die nuwe ou volkome onvolmaakte jy Edi Bajema Oorspronklik uitgegee deur Faith Alive Christian Resources. Kopiereg 2010 Faith Alive Christian Resources. Kalamazolaan
SHAREMAX GESINDIKEERDE MAATSKAPPYE OPGEDATEERDE KOMMUNIKASIE
SHAREMAX GESINDIKEERDE MAATSKAPPYE OPGEDATEERDE KOMMUNIKASIE 21 Julie 2011 Bykomend tot vorige kommunikasie, is die direksies van die Sharemax gesindikeerde maatskappye ( Maatskappye ) onder direktiewe
'"'?"/"" : " IK DIE HOOGGEREGSBOF VAX SUID-AFRIKA (TRASSVAALSE PRQVINSIALE ATDELIS'G) SAAKSOMMER: CC DELMAS 1987-04-29 DIE STAAT teen: PATRICK MABITA BALEKA EN 21 ANDER VOOR: SY EDELE REGTER VAN DIJKHORST
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week Nestlé. 11 Oktober 2013
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week Nestlé 11 Oktober 2013 Disclaimer: The opinions
Dagsê al die belangstellendes in die geskiedenis van ou Pretoria,
April 2007 Dagsê al die belangstellendes in die geskiedenis van ou Pretoria, Ek is tans besig om n lys te maak van al die erfnommers in ou Pretoria. Dit is nou die deel wat vandag die middestad is. Wat
Regsrekeningkunde-opleiding van prokureurs in Suid-Afrika: Enkele empiriese bevindings
2001 Tydskrif vir Regswetenskap 26(2): 52-66 Kronieke / Chronicles Regsrekeningkunde-opleiding van prokureurs in Suid-Afrika: Enkele empiriese bevindings 1. Inleiding en probleemstelling Die vierjarige
EXTRAORDINARY BUITENGEWOON PROVINCIAL GAZETTE PROVINSIALE KOERANT
North West Noordwes EXTRAORDINARY BUITENGEWOON PROVINCIAL GAZETTE PROVINSIALE KOERANT Vol. 258 MAHIKENG, 21 AUGUST 2015 AUGUSTUS No. 7522 We oil Irawm he power to pment kiidc Prevention is the cure AIDS
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA (GAUTENG AFDELING, PRETORIA)
SAFLII Note: Certain personal/private details of parties or witnesses have been redacted from this document in compliance with the law and SAFLII Policy IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA (GAUTENG AFDELING,
APOCRYPHA VAN DIE KING JAMES BYBEL 1611 GEBED van AZARIAH & amp; LIED van die drie Jode. Gebed van Azariah en die lied van die drie Jode
APOCRYPHA VAN DIE KING JAMES BYBEL 1611 GEBED van AZARIAH & amp; LIED van die drie Jode www.scriptural-truth.com Gebed van Azariah en die lied van die drie Jode Die gebed van Azariah {1:1} en hulle loop
TOEGANKLIKHEID DEUR UNIVERSITEIT STELLENBOSCH SE MEERTALIGE AANBOD
TOEGANKLIKHEID DEUR UNIVERSITEIT STELLENBOSCH SE MEERTALIGE AANBOD Publieke Vergadering oor Transformasie & Taal Klein Nederburg Sekondêre Skool, Paarl 19 September 2017 Aangebied deur prof Arnold Schoonwinkel
Week in oorsig Aandeel van die week Zeder Investments ltd. 19 April 2013
Week in oorsig Aandeel van die week Zeder Investments ltd. 19 April 2013 Disclaimer: The opinions expressed in this document are the opinions of the writer and not necessarily those of PSG and do not constitute
2 No GOVERNMENT GAZETTE, 15 DECEMBER 2017 Contents / Inhoud Legal Notices / Wetlike Kennisgewings SALES IN EXECUTION AND OTHER PUBLIC SALES GER
Vol. 630 Pr t ri 15 December 2017 e 0 a, Desember No. 41320 LEGAL NOTICES WETLIKE KENNISGEWINGS SALES IN EXECUTION AND OTHER PUBLIC SALES GEREGTELIKE EN ANDER QPENBARE VERKOPE 2 No. 41320 GOVERNMENT GAZETTE,
OEFENVRAESTEL VRAESTEL 2 WISKUNDE GELETTERDHEID GRAAD 10
OEFENVRAESTEL VRAESTEL 2 WISKUNDE GELETTERDHEID GRAAD 10 75 PUNTE INSTRUKSIES 1. Hierdie is SLEGS n oefenvraestel met voorbeelde van die tipe vrae wat n n Gr 10- jaareindvraestel verwag kan word. Dus is
Why? You ask, would you want to attend this FGASA meeting.
Why? You ask, would you want to attend this FGASA meeting. Fact: Speakers of this calibre don t come together under one roof in a hurry. Need we say more? Diarise: Saturday 4th December 2010 rsvp Eve before
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week Combined Motor Holdings Ltd. 4 April 2014
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week Combined Motor Holdings Ltd 4 April 2014
DIE PROSES VAN DISSIPELSKAP
DIE PROSES VAN DISSIPELSKAP ARNO MARIANNE CLAASSEN N VARS NUWE DENKE OOR GEMEENTEWEES! (DEEL 11) 2 KOPIEREG 2010 ARNO & MARIANNE CLAASSEN LIFEWISE CONSULTANTS UITGEGEE DEUR: LIFEWISE UITGEWERS ABSA, Takkode
3024. hulle praat van n persoon wat so onlangs heengegaan het, meer klem te le op die goeie nie? -- Dit is inderdaad so
3024. --- Ek sou aanvaar dat dit n invloed het Edelagbare. Is daar nie *11 menslike geneigdheid by mense om wanneer hulle praat van n persoon wat so onlangs heengegaan het, meer klem te le op die goeie
ACTA CLASSICA XXXVI {1993} 151-153 ISSN 0065-11.11 BOOK REVIEW BOEKBESPREKING ARISTOTELES POETIKA, VERTALING EN UITLEG VAN BETEKENIS deur E.L. de Kock en L. eilliers, Perskor, Johannesburg, 1991 Met hierdie
die vakansie. Pas joll Boed op-en moenie ver Beet om te skryj nie."
n Totsiens, skat. Geniet die vakansie. Pas joll Boed op-en moenie ver Beet om te skryj nie." Beplan u 'n vakansie? or 'n sakebesoek? Waar U ook al gaan sal Standard Bank Reisigerstjeks u reisgeld beveilig.
OFFICIAL GAZETTE. AG.Goewermentskennisgewing. AG. Government Notice VAN SUIDWES-AFRIKA UITGAWE OP GESAG EXTRAORDINARY OF SOUTH WEST AFRICA
PUBLISHED BY AUTHORITY OFFICIAL GAZETTE EXTRAORDINARY OF SOUTH WEST AFRICA BUITENGEWONE OFFISIELE KOERANT VAN SUIDWES-AFRIKA UITGAWE OP GESAG R0,30 Wednesday I November 1989 WINDHOEK Woensdag I November
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week Steinhoff International Holdings Ltd. 11 Julie 2014
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week Steinhoff International Holdings Ltd 11
MEMORANDUM BEROEPSPESIFIEKE BEDELING (BSB) VIR TERAPEUTE IN DIE ONDERWYS, BERADERS EN SIELKUNDIGES WAT IN DIE OPENBARE ONDERWYS IN DIENS IS
MEMORANDUM BEROEPSPESIFIEKE BEDELING (BSB) VIR TERAPEUTE IN DIE ONDERWYS, BERADERS EN SIELKUNDIGES WAT IN DIE OPENBARE ONDERWYS IN DIENS IS 1. DOEL VAN DIE MEMORANDUM Om (a) bepaalde aspekte van n konsep
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week Distell Groep Beperk. 13 September 2013
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week Distell Groep Beperk 13 September 2013 Disclaimer:
Hierdie is n aansoek om die volgende regshulp:
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA (ORANJE VRYSTAATSE PROVINSIALE AFDELING) In die saak tussen: Saak Nr. 3714/2003 LAMBERT HENDRIK ROUX ERWEE N.O. CATHARINA MARIA SUSANNA ERWEE Eerste Applikant Tweede
SPLUMA QUESTIONS AND ANSWERS
Centre for Conveyancing Practice Page 1 SPLUMA QUESTIONS AND ANSWERS DISCLAIMER The answers provided are based on general principles and do not take into account the facts and circumstances of specific
Narratief en perspektief in Sleuteloog. deur Hella Haasse
Narratief en perspektief in Sleuteloog deur Hella Haasse Lana Bakkes Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan die vereistes vir die graad van Magister in die Lettere en Wysbegeerte aan die Universiteit
Die Laaste Oordeel 1 50 (Sien ook die Voortsetting in ) Emanuel Swedenborg Arcana Coelestia Geheime van die hemele
Die Laaste Oordeel 1 50 (Sien ook die Voortsetting in 51 100) Emanuel Swedenborg 1688 1772 Arcana Coelestia Geheime van die hemele Die Laaste Oordeel was Volbring Die Laaste Oordeel was Volbring. In die
UITDAGINGS VIR DIE AFRIKAANSE HISTORIKUS. Universiteit van Pretoria
UITDAGINGS VIR DIE AFRIKAANSE HISTORIKUS Universiteit van Pretoria UITDAGINGS AFRIKAANSE VIR DIE HISTORIKUS Intreerede gelewer op 23 April 1987by die aanvaarding van die Professoraat en Hoofskap van die
BYLAAG A LYS VAN SUID-AFRIKAANSE PRIVAATSKOLE WAT DIE CAMBRIDGE KURRIKULUM VOLG CIE CENTRES IN SOUTH AFRICA
BYLAAG A LYS VAN SUID-AFRIKAANSE PRIVAATSKOLE WAT DIE CAMBRIDGE KURRIKULUM VOLG CIE CENTRES IN SOUTH AFRICA 268. 1 Hills Road, Cambridge, CB1 2EU, United Kingdom Tel: +44 1223 553554 Fax: +44 1223 553558
MODULE 4 Outeursreg EENHEID 1
Leeruitkomste MODULE 4 Outeursreg EENHEID 1 Nadat u hierdie eenheid bestudeer het, behoort u in staat te wees om: die filosofie agter outeursreg te verstaan; die beskerming verleen deur internasionale
NOTULE VAN DIE ALGEMENE JAARVERGADERING OP DIE PLAAS 8 Augustus 2009 om 11h00
NOTULE VAN DIE ALGEMENE JAARVERGADERING OP DIE PLAAS 8 Augustus 2009 om 11h00 1. Verwelkoming Die voorsitter open die vergadering om 11h00 deur alle aandeelhouers te verwelkom en rig n spesiale woord van
Huweliks Seremonies Vir Uitverkorenes
Huweliks Seremonies Vir Uitverkorenes Die krag van tradisie is gevind in die emosies wat mense bind aan verskillende dade, simbole of praktyke. Tradisie wat oorgedra word van generasie tot generasie bring
-1- HOOFSTUK 1 INLEIDENDE ORIËNTERING
-1- HOOFSTUK 1 INLEIDENDE ORIËNTERING To create a classroom where all learners will thrive is a challenging task, but there is an island of opportunity in the sea of every difficulty. (Kruger & Adams,
Hermanusdoorns Aandeleblok Bpk NOTULE VAN DIE ALGEMENE JAARVERGADERING GEHOU TE HERMANUSDOORNS OP 11 Augustus 2012 OM 11H00 1. Welkom Die Voorsitter open die vergadering om 11h00 en verwelkom alle aandeelhouers
HOOFSTUK ll. DIE PLEK VAN HANDWERK IN DIE SKOOL.
178 HOOFSTUK ll. DIE PLEK VAN HANDWERK IN DIE SKOOL. A. INLEIDING: Gesien teen die bistoriese agtergrond en in die lig van die verklarende sielkundig-opvoedkundige feite, asook van die verbewe doelstellinge
NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11
NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1 NOVEMBER 2007 PUNTE: 120 TYD: 3 uur Hierdie vraestel bestaan uit 10 bladsye. Inligtingstegnologie/V1 2 INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. 2. 3. Hierdie
HOOFSTUK3 DIE PROSES VAN AMALGAMERING VAN SKOLE EN DIE BESTUUR DAARVAN
HOOFSTUK3 DIE PROSES VAN AMALGAMERING VAN SKOLE EN DIE BESTUUR DAARVAN 3.1 INLEIDING By die besluitnemingsfunksie wat binne skoolverband plaasvind, besit die skoolhoofde die meeste gesag (Jacobson, 1987:54).
Dialoog en paragrawe *
OpenStax-CNX module: m25785 1 Dialoog en paragrawe * Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons Attribution License 3.0 AFRIKAANS HUISTAAL Graad 4
KLEINMOND BELASTINGBETALERSVERENIGING NOTULE VAN N BESTUURSKOMITEEVERGADERING GEHOU OP 2 MAART 2017 Opening en verwelkoming: Gebed deur: Carl Greyling TEENWOORDIG: Jan-Willem van Staden Roelf Beukes Susan
DIE AKTEUR EN SY ROL IN SY GEMEENSKAP
PUBLIKASIES VAN DIE UNIVERSITEIT VAN PRETORIA NUWE REEKS Nr.31 DIE AKTEUR EN SY ROL IN SY GEMEENSKAP deur ANNA S. POHL Intreerede uitgespreek by die aanvaarding van die amp van Bykomende Professor in die
HOOGSTE HOF VAN APPEL In die saak tussen: DIE KOMMISSARIS VAN BINNELANDSE INKOMSTE Appellant en W J VAN DER HEEVER Respondent Coram: Smalberger,
HOOGSTE HOF VAN APPEL In die saak tussen: DIE KOMMISSARIS VAN BINNELANDSE INKOMSTE Appellant en W J VAN DER HEEVER Respondent Coram: Smalberger, Grosskopf, Nienaber, Plewman ARR en Farlam Wnd AR Verhoordatum:
Marisa Mouton n Bespreking van enkele aspekte in Pieter Fourie se Ek, Anna van Wyk
ISSN 0258-2279 Literator 9 No. 1 April 1988 Marisa Mouton n Bespreking van enkele aspekte in Pieter Fourie se Ek, Anna van Wyk Abstract In the following discussion of Pieter Fourie s Ek, Anna van W yk
Openingsrede dew Sy Edele S. P. Botha, L.V., Minister van Arbeid en van Mynwese
Openingsrede dew Sy Edele S. P. Botha, L.V., Minister van Arbeid en van Mynwese Meneer die President, dames en here, dit is vir my inderdaad 'n besondere voorreg qm vandag saam met u hier te verkeer. Ek
VGGSA Ierse Stamvaders Vrystaat Aangebied deur Johan J POTTAS Bloemfontein
VGGSA Ierse Stamvaders Vrystaat 1820-1902 Aangebied deur Johan J POTTAS Bloemfontein IERLAND Lys van bekende stamvaders 1820-1902 ALLISON, William James BAIRD, John BECK, John Frederick BOYCE, Thomas Robert
AIDS HELPUNE. Prevention is the cure. We all have the power to prevent AIDS. 1 oaoo gle DEPARTMENT OF HEALTH. ru -~ C)
0 0 Vol. 12 PRETORIA, 1 SEPTEMBER 2006 No. 333 "C) C) a t:j ru -~ C) 0 We all have the power to prevent AIDS Prevention is the cure gle AIDS HELPUNE 1 oaoo 012 322 1 DEPARTMENT OF HEALTH 0 J06-271217-A
Anna Hugo. LitNet Akademies, Jaargang 12, Nommer 3, Desember 2015 ISSN
Wanneer jou kantoorgebou herbou word terwyl jy werk: n Studie oor die invloed van epistemologiese, politieke en nasionale veranderinge op onderwysersopleiding in afstandsonderrig Anna Hugo Anna Hugo, Departement
ORDONNANSIE ORDINANCE. Goewermentskennisgewing. Government Notice. BUITENGEWONE OFFISIELE KOERANT VAN SUIDWES-AFRIKA.
BUITENGEWONE OFFISIELE KOERANT VAN SUIDWES-AFRIKA. OFFICIAL GAZETTE EXTRAORDINARY UITGAWE OP GEBAG. OF SOUTH WEST AFRICA. PUBLIBBBD BY AUTBOBJ'l'Y. 10c Vrydag, 28 JUDie 1963. WINDHOEK Friday, 28th June
Die impak van bedingingsraadooreenkomste op kleinsakeondernemings binne die ingenieursbedryf
Die impak van bedingingsraadooreenkomste op kleinsakeondernemings binne die ingenieursbedryf deur P C Payne BA, LLB Studentenommer: 20727755 Skripsie ingedien ter gedeeltelike voldoening aan die vereistes
Vyftig jaar diens aan die geesteswetenskappe
Navorsings- en oorsigartikels / Research and review articles 461 Vyftig jaar diens aan die geesteswetenskappe PIETER KAPP Navorsingsgenoot Departement Geskiedenis, Universiteit van die Vrystaat, Bloemfontein
Hoe om krag te spaar
= Hoe om krag te spaar Grondslagfase (Graad R) Opvoedersgids Huistaal, Wiskunde, Lewensvaardighede + Hoe om krag te spaar Grondslagfase (Graad R) Opvoedersgids Huistaal, Wiskunde, Lewensvaardighede # Powering
AKSIE. ANDER RAADSLEDE Rdh. A de Vries [DA] : Speaker
s MUNISIPALE KANTORE, PIKETBERG TEENWOORDIG: LEDE VAN DIE UITVOERENDE BURGEMEESTERSKOMITEE Rdh. EB Manuel [DA] : Uitvoerende Burgemeester Rdd. SM Crafford [DA] : Uitvoerende Onderburgemeester Rdh. RM van
HOOFSTUK 2. 'n Struktuuranalise van die skool word getnaak aan die hand van die
HOOFSTUK 2 2. FUNDERING VAN DIE SKOOL AS ORGANISASIE 2. 1. IN LEIDING In hierdie hoofstuk word aangetoon dat die skool 'n organisasie is. Alhoewel die invalshoek dus die organisasiewees van die skool is,
BASIC ASSESSMENT REPORT CABRIERE ESTATE, ERF 217 RAWSONVILLE REF: E12/2/3/1-B2/ /06 APPENDIX E: PUBLIC PARTICIPATION PROCESS
BASIC ASSESSMENT REPORT CABRIERE ESTATE, ERF 217 RAWSONVILLE REF: E12/2/3/1-B2/22-0201/06 APPENDIX E: PUBLIC PARTICIPATION PROCESS Cabriere Estate BAR E12/2/3/1-B2/22-0201/06 Appendix E: 1 / 19 Hoogstraat
ARTKAT Studio Johanna Prinsloo
ARTKAT Studio Johanna Prinsloo Julie 2007 Hallo al julle Artkatte, Pavane studente en vriende, Hierdie maand kom die nuusbrief vroeër as gewoonlik uit omdat Marie, wat vir die blad uitleg sorg, reeds die
HOOFSTUK 5 GEVOLGTREKKINGS EN AANBEVELINGS
HOOFSTUK 5 GEVOLGTREKKINGS EN AANBEVELINGS 5.1 INLEIDING Met die navorsing is daar ondersoek ingestel na die effek van Gestaltspelterapie op die selfbeeld van die leergestremde leerder. In Hoofstuk 1 is
Dagsê al die belangstellendes in die geskiedenis van ou Pretoria,
Oktober 2008 Dagsê al die belangstellendes in die geskiedenis van ou Pretoria, Dankie aan almal wat verlede maand ge-antwoord het. Dit gee my sommer nuwe moed om weer met die brief aan te gaan. Dit is
Be gees terde werknemers as boublok vir n gesonde samelewing Spirited employees as building block for a healthy society
Navorsings- en oorsigartikels / Research and review articles (1): Voorwaardes vir n gesonde samelewing (gemeenskap) 525 Be gees terde werknemers as boublok vir n gesonde samelewing Spirited employees as
Nienakoming van die voorgeskrewe prosedures na indiening van n direksiebesluit om met ondernemingsredding te begin: Is
Nienakoming van die voorgeskrewe prosedures na indiening van n direksiebesluit om met ondernemingsredding te begin: Is Panamo Properties (Pty) Ltd v Nel die (regte) antwoord? Anneli Loubser Anneli Loubser,
Kritieke elemente in die opleiding van onderwysers in Opvoeding vir Vrede binne die konteks van uitkomsgebaseerde onderwys
South African Journal of Education Copyright 2002 EASA Vol 22(3) 162 169 Kritieke elemente in die opleiding van onderwysers in Opvoeding vir Vrede binne die konteks van uitkomsgebaseerde onderwys A.E.
ledige begrip van die bele doel en struktuur van die Regering se skema vir die opvoeding van volwassenes. Die wese daarvan is dat die strewe en die
ledige begrip van die bele doel en struktuur van die Regering se skema vir die opvoeding van volwassenes. Die wese daarvan is dat die strewe en die beleid van iedere vrywillige organisasie en iedere inrigting
BEKENDMAKING VAN MIVNIGS-STATUS: 'N GEVALLESTUDIE
BEKENDMAKING VAN MIVNIGS-STATUS: 'N GEVALLESTUDIE deur PAUL1 RICHARDS BA (MW) (PU vir CHO) Manuskrip voorgele ter gedeeltelike nakoming van die vereistes vir die graad MAGISTER ARTIUM (MAATSKAPLIKE WERK)
Groeteboodskap by geleentheid van die amptelike afskeid van proff. Annette Combrink en Daan van Wyk. 10 November Mnr.
Groeteboodskap by geleentheid van die amptelike afskeid van proff. Annette Combrink en Daan van Wyk 10 November 2009 Mnr. Chris Windell Namens die Ondersteuningspersoneel Meneer die Vise-kanselier en mev
2019 © estatedocbox.com Privacy Policy | Terms of Service | Feedback
To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.