af en en en af en en en en de en en af da en en pt en en af nl af af af af af nl af af af af af af af af af af af af af af af af af af af af af af af af af af af en en nl nl en nl nl en nl nl en nl af en nl nl en af en en de nl en nl en en nl nl en de en en nl nl en nl en en af af en af en en nl nl en nl en en af af en en en en af af en af af en nl nl en af af en af af en af en en af af en en en en nl nl en nl nl en en en en af af en nl af en en en en en fr en nl nl en af af en nl en en nl af en af nl en af en en vi af en af af en nl nl en nl nl en af en en af af en af nl en de af en af en en nl af en nl nl en en en en en en en nl af en af en en nl nl en af af en af af en nl af en en en en de af en nl af en en en en af af en af en en af af en af af en en nl en af af en nl nl en nl af en nl en en af af en af nl en nl af en af af en nl af en af en en en af en af af en nl nl en nl nl en af af en en af en lt nl en nl nl en nl af en af af en af af en nl nl en af af en en en en af en en af en en af af en af en en fr fr en af af en en en en lb af en en en
DIE HER KO MS EN ONTWIK KEUNG VAN DIE AFRIKAANSE VOLKSDA NS - PDF
2 Ek wil graag my studieleier, prof. P. W. w aardevolle hulp en leiding. Grobbelaar, baie hartlik bedank vir uiters
3 INHOUDSOPGAWE Bladsy IN LEIDING 1. DIE DANS 1.1 t~at is dans? 1.2 Religieuse en wereldlike oorspronge 1.3 Die ontwikkeling van primitiewe danse Die arbeid Die wiel Toeskoueraspek Eenheidsgevoel 1.4 Dans en die Bybel 1.5 Invloede op die dans Godsdiens Klimaat en ligging \~ edersydse be1 nvloeding 1.6 Volksdanse, geselskapsdanse en hofdanse DANSE AAN DIE KAAP TYDENS DIE HOLLANDSE TYDVAK 2.1 Die bronne 2.2 Die invloed van die inboorlinge en sla we 2.3 'n Oorsig van die bestaande danse Kwadriel Minuet Kontradans
4 2.3.4 Wals Setties Kotiljons Masurka Riel Ander danse 2.4 Piekniekdanse 2.5 Begeleiding DIE DANSE VAN DIE 19de EEU 3.1 Die bronne: n blik van buite 3.2 Afrikaanse bronne 3.3 Invloed van anderskleuriges 3.4 Die omvang van danstipes by die Afrikaner 3.5 n Oorsig van die danse Riel Minuet Kontradans K w adriel Setties Kotiljons Masurka Wals Gigue Mars
6 Siembamba Aai, aai, die witborskraai Hier s ek weer Jan Pierewiet Polka hier en polka daar Kompatertjie So ry die trein Daar kom tant Alie Die rooidag die breek Wie sal staan Sarie Marais My vader \'las n Dapper Danse wat in onbruik geraak het Daar kom die wa met die vis Al is die geelbek nag so pap Die hiefel en die fiefel Wat maak oom Kalie daar? Oom Jannie met sy lakense pak Jan Fiskaal Pollie ons gaan Pikel toe Ou vader Jacob Daar kom die Alibama Ander Begeleiding van danse en spele 0
7 4. DIE 20ste EEU TOT DIE TWEEDE WeRELDOORLOG n Oorsig van die danse Groep Masurka Minuet K w adriel Paddika Kotiljons Galop Groep Wals Polka Setties "Barn dance" Vastrap Riel Askoek Groep "Ragtime" Charleston Jakkalsdraf "Two-step" "One-step Quickstep Tango 129
9 4.4.2 Passies Tiekiedraai Walspassie Polkapassie M asurkapassie Paddikapassie Galoppassie Ander passies Die betekenis van die Volkspelebeweging Die invloed van Liggaa mlike Opvoeding Begel eidi ng van danse SLOT Bevindings Toekomsblik 149 BRONNE 150 BYLAE 186
10 1 IN LEIDING Probleem en doel van ondersoek Tot op datum bestaan daar 'n groot leemte t.o.v. Afrikaanse volksdanse in die kultuurgeskiedskrywing. Slegs enkele navorsers soos S.J. du Toit (1924) en S.P.E. Boshoff en L.J. du Plessis (1918) het sekere aspekte van die Afrikaanse volksdans aangeraak in hul studies wat onderskeidelik oor die Suid-Afrikaanse volkspo~sie en piekniekliedjies handel. Oaar is dus nog nooit 'n geheelbeeld saamgestel van die herkoms van die Afrikaanse volksdans en hoe dit plaaslik ontwikkel het nie. Die doel van hierdie stu die is om vas te stel w at sedert die volksplanting a an die Kaap gedans is, waar dit vandaan kom, hoe dit plaaslik aangepas en met verloop van tyd verder ontwikkel het. Dit was ook nodig om te onderskei tussen die verskillende dansstrominge, bv. die danse van die balsale, die plaasdanspartye en die piekniekdanse. Afbakening van terrein Die tydperk wat deur die ondersoek gedek word, strek van 1652 tot ongeveer In 1941 het die stigting van die Volkspelebeweging 'n nuwe era van volksdanse ingelui en na die Tweede W ereldoorlog het groot veranderinge in die sosiale patroon van die Afrikaner ingetree. Die navorsing handel uitsluitlik oor die historiese sy van die volksdans. Tegniese aspekte soos die korrekte uitvoering van passies, grepe en ander bewegings is nie ingesluit nie. (Waar die invloed van die Volkspelebeweging ter sprake is, is daar na enkele passies verwys om die historiese verband tussen die geselskapsdans en die volkspele aan te dui).
11 2 Metode van ondersoek Vir die eerste twee eeue, tot ongeveer die middel van die 19de eeu, is daar n bronnestudie gemaak van veral reisbeskrywings en dagboeke. Daar is n kort skets gegee van elke skrywer se besoek of verblyf aan die Kaap of reis deur die binneland om sodoende n aanduiding te probeer gee van die betroubaarheid al dan nie van sy inligting en die omstandighede waaronder hy sy waarnemings gemaak het. Gedurende die tweede helfte van die 19de eeu het daar al meer koerante en tydskrifte verskyn en het n paar Afrikaanse skrywers na vore getree. Dit het die bronnepotensiaal aansienlik vergroot. Vir die tydperk wat die eerste vier dekades van die 20ste eeu ctek, is hoofsaaklik gebruik gemaak van vraelyste wat deur bejaardes voltooi is. Die belangrikste inligting wat uit die vraelyste na vore gekom het, is in tabelvorm verwerk. Hierdie inligting is aangevul deur enkele persoonlike onderhoude. Evaluering van bronne en inligting Die belangrikste probleem wat deurgaans opgeduik het, was die gebrek aan spesifieke inligting oor danse. Aangesien die bronne wat gebruik is nie uitsluitlik oor danse handel nie, kan dit nie as sulks ge~valueer word nie. Die meeste skrywers se inligting t.o.v. danse is baie oppervlakkig. Daarom is daar na soveel as moontlik skrywers verwys om n vollediger beeld te probeer saamstel. Hoe wel daar sedert 1850 me er bronne beskikbaar was, het die k w aliteit van inligting nie verbeter nie. Daar word selde meer omtrent n dans vermeld as net die naa m.
12 3 Aanbieding van stof Die inleidende hoofstuk dek die oor'sprong van dans in die algemeen en die belangrikste invloede daarop. Die bronne oor die Afrikaanse danse is chronologies, volgens die tydperk wat die skrywer aan die Kaap was, bespreek. Die hoofindeling van die studie is dus volgens die hooftydvakke in die geskiedenis gemaak, nl. die Hollandse Tydvak, die 19de eeu en die 20ste eeu. Waar die aanbieding van die stof m.b.t. die eerste twee tydvakke bloot n bronnestudie is, was dit moontlik om by die 20ste eeu d.m.v. die vraelyste meer inligting te bekom, wat streekgewys gegroepeer en in n tabel aangebied is.
13 4 1. DIE DANS 1.1 W at is dans? Volgens die Woordeboek van die Afrikaanse Taal is dans n reeks ritmiese bewegings van die liggaam of van die ledemate, gewoonlik op die maat van m usiek, handegekla p of ander rit miese gel uide ( WAT II:36). Verskillende kenners o mtrent die oars prong en ant wikkeling van dans, stel dit dat dans primer n uitdrukking van emosie is, maar dat daar oak ander redes is waarom danse uitgevoer word. Mary Clarke, n navorser oar die geskiedenis van dans, se dat dit n uitdrukking van vreugde of hartseer, van vrees of verwondering kan wees (Clarke & Crisp 1981:13). Richard Kraus, professor in dansonderrig aan die Universiteit van Columbia, gee n goeie opsom ming van die redes waarom mense dans, van die heel vroegste tye af tot vandag. Hy noem tien moontlikhede: 1. Dit is n medium om uitdrukking te gee aan n nasionale gevoel of sta mtrots. 2. Dit is n vorm van aanbidding en regstreekse kom munikasie met die gode. 3. Dit is n kunsvorm en bied geleentheid vir die uitlewing van n skeppingsdrang. 4. Dans kan oak gewilde vermaak bied aan n v1yer gehoor as die wat na kuns en ho~ estetiese waarde soek. 5. Dit kan dien as n medium om fisieke uithouvermo~ en krag ten toon te stel.
14 5 6. Dit is n belangrike vorm van sosiale ontspanning, beide weens die liggaamlike aktiwiteit, en vir die individu om binne groepsverband sosiaal aanvaarbaar te wees. 7. Dit is n medium waardeur hofmakery kan plaasvind en toenadering tussen die geslagte gesoek kan word. 8. Dans kan opvoedkundig gerig wees, in dieselfde sin as ander kunsvorme soos musiek, drama, ens. 9. Dans bied in n toenemende mate beroepsmoontlikhede aan kunstenaars en 1 eerm eesters. 10. Dans dien as terapie in die sin van fisieke en emosionele ontlading. Dit word in baie gevalle as behandeling aanbeveel (Kraus 1969:12). 1.2 Religieuse en wereldlike oorspronge Die primitiewe mens se belangrikste aktiwiteit was om sy basiese lewensbehoeftes te bevredig. Wanneer dit afgehandel was, het hy aan sy emosies uiting gegee deur beweging van sy liggaam (Clarke & Crisp 1981:7). Daarom word dans die moeder van alle uitvoerende kunsvorme genoem (Sachs 1937:3). Die vroegste tekens van beskawing wat rondom die Middellandse See ontdek is, het reeds bewyse gelewer dat danse uitgevoer is as n vorm van verering of aanbidding (Clarke & Crisp 1981:13). Die verering van die boom is by baie primitiewe stamme aangetref. Die boom het voedsel en beskerming gebied en was in hulle o~ n bron van krag en vrugbaarheid. Deur n sirkel te vorm rondom die boom en dan die hande en koppe in ekstase te lig, het hulle gehoop om die besondere krag van die boom self te ontvang (Lawson 1953:5). Die verbintenis tussen die boom en rituele danse is behou in verskeie Europese
15 6 danse. Die boom self is vervang met die meiboom; dit is n paal waarom die sirkel gevorm is en die takke is voorgestel deur linte wat van die bopunt van die.paal strek en deur die dansers vasgehou word (Lawson 1953:6). Uit die ritueel van sonaanbidding het sekere dansvorme ontwikkel. Dit het voorgekom onder landbou- sowel as nomadiese volke (Standard!:278). Die mees algemene vorm was die van die dans random die vreugdevuur, wat n simbool van die son geword het. Dit het ook saamgehang met die loop van die seisoene: in elke seisoen het die son n sekere funksie gehad. In die lente moes hy die aarde warm maak na die lang winter; in die hoogsomer was dit sy taak om die oes ryp te maak; in die herfs moes die son lank genoeg skyn sodat die oes ingesamel kan word; in die winter was die mens se energie op sy laagtepunt en moes die son energie voorsien (Lawson 1953:10). Die verskillende gawes is. van die son afgesmeek deur middel van danse (Standard I:277; Lawson 1953:10). Aanvanklik is danse uitgevoer net as uiting van sterk emosies, maar hoe verder die mens ontwikkel het en geleer het om beheer uit te oefen oor sy omstandighede, hoe ingewikkelder het die dansritueel geword. Die mens het begin glo in die magiese kragte van die dans, en dit het ook n gebruik geword dat emosies opgewek is deur te dans, dus die teenoorgestelde van om uiting te gee daaraan (Lawson 1953:3). Daar was ook ander faktore wat bygedra het tot die ontstaan van primitiewe danse w at nie verb and gehou het met godsdienstige rituele nie. Een daarvan was oorlog. Wanneer die mans moes gaan veg om nuwe grondgebied, is danse gebruik om die vegters op te hits. Daar was n leier wat aan die jonger manne gewys het hoe om hul spiere ten beste te benut en hoe om te bekruip. Dit het in sirkelvorm geskied en het bygedra om hul emosies op te sweep (Lawson 1953:9). Die vrugbaarheid van mens en dier en die planteryk het n belangrike rol gespeel by die simboliek van baie van die primitiewe danse (Standard!:276).
16 7 Daarom het sekere diere die primitiewe mens tot soorte danse get nspireer (Lawson 1953:7). Die feit dat die dier omtrent voortdurend in beweging is, op soek na kos, op die aanval of in vlug, het die mens geboei en aangespoor om hom na te boots (Sachs 1937:79). Hierdie aanvanklike nabootsing het ontwikkel tot volledig uitgewerkte dieredanse, waarvan sommiges vandag nag gesien kan word (Lawson 1953: 7). 1.3 Die ontwikkeling van pri mitiewe danse Sekere rotstekeninge w at in die huidige Frankryk ontdek is en w at tienduisende jare gelede gemaak is, skep die indruk dat dit dansers voorstel. Hoewel dit gewaag is om van sulke vae tekeninge afleidings te maak, word dit tog beskou as die heel vroegste bewyse van danse deur die primitiewe mens (Sachs 1937:207) Die arbeid Namate die primitiewe mens geleer het om sy hande te gebruik en allerlei vaardighede ontwikkel het, het sy danse daarmee saam ontwikkel. Die arbeid het deur alle tye n groat rol gespeel by die danse van verskillende volkere (Lawson 1953:4 ). Baie werkdanse beeld die verbouing van landerye uit, asook saai- en oesbedrywighede. Tydens die Middeleeue het baie van die werkersgildes hul beroepe met mimiek uitgebeeld in feestelike optogte, en sommige van hierdie gebruike is vandag nag in sekere Europese volksdanse vasgeh~. Daar is bv. die wewersdans van die Duitsers, die dans van die skoenmaker \'lat in Denemarke aangetref word, en die hooimaakproses wat in n Hongaarse dans uitgebeeld word (Standard 1:277).
17 Die wiel Met. die uitvinding van die wiel het daar 'n nuwe wereld oopgegaan vir die mensdom. Dit het oak in die dans sy neerslag gevind. Die sirkelvorm,wat vroeg reeds ontstaan het, het nou begin draai in nabootsing van die wiel. Dit het plaasgevind by danse wat die werking van die wiel getllustreer het, bv. die meulwiel wat koring maal (Lawson 1953:10) Toeskoueraspek Die uitvoering van primitievte danse het geen toeskouers nodig gehad nie. Of dit bloat 'n ritmiese ontlading van energie was, of 'n doelbewuste godsdienstige handeling, dit het nie saak gemaak of daar iemand was wat dit waargeneem het nie (Sachs 1937:218). Soos dans ontwikkel het, het daar baie geleidelik 'n verandering plaasgevind wat die toeskoueraspek betref. In die moderne tyd is daar sekere rigtings van dansbeoefening wat uitsluitlik vir 'n gehoor bedoel is, hoewel ander rigtings suiwer ontspanning bied Eenheidsgevoel Een van die belangrikste redes waarom groepsdanse bly voortbestaan het en pri mitiewe danse ontwikkel het tot volksdanse soos die verskillende volkere ontstaan het, is die gevoel van eenheid wat deur danse geskep word. Wanneer mans 'n oorlogsdans uitgevoer het, was die doel daarvan nie alleen om die vyand af te skrik nie, maar om 'n gevoel van eenheid in die stam self te ontwikkel (Martin 1946:26). Hierdie eenheidsgevoel wat reeds deur die pri mitie\'le mens ondervind is, het deur alle eeue 'n integrerende deel van die mensdom gebly (Martin 1946:26) sodat die moderne mens steeds 'n behoefte het om hom te identifiseer met 'n groep, hetsy 'n gesin, 'n gemeenskap of 'n volk.
18 9 1.4 Dans en die Bybel Hoewel daar by talle geleenthede sprake van danse in die Bybel is, verskyn die woord dans,. slegs ses keer in die Afrikaanse vertaling van die Bybel {Mijnhardt 1973:139). Kyk n mens egter na Engelse vertalings (Eadie 1971:100) en die Afrikaanse vertaling in die Lewende Bybel, neem die getal aansienlik toe. Dit lyk asof eg. Afrikaanse vertaling meestal die woord koordans gebruik, bv. in Psalm 149:3: Laat hulle sy naa m loaf in koordans, Hom psalmsing met taboeryn en siter: In sommige gevalle word die term rondspring,. gebruik waar die Engels praat van dance, bv. in Prediker 3:4:... (daar is) n tyd om te weeklaag en n tyd om van vreugde rand te spring... Chronologies is die eerste verwysing na n dans in die Bybel in die boek Exodus. Mirja m, die suster van AM ron, het die vroue van Israel gelei in hulle danse. Dit was om uiting te gee aan hul blydskap omdat die Here sy volk veilig deur die Skelfsee gelei het (Exodus 15:20). In dieselfde boek lees ons die bekende geskiedenis w aar Moses die twee tafels van Getuienis van God ontvang het, by sy terugkeer in die laer die goue kalf aangetref het, en sy volk wat random die kalf sing en dans (Exodus 32:19). Die gebeurtenis het plaasgevind ongeveer 1462 jaar voor die geboorte van C hristus (Reese 1980: 168). Rigters 21 maak melding van die dogters van Silo w at Uittrek om hulle koordanse uit te voer (Rigters 21:21). Hier \'lord die dans beskryf van jongmeisies wat gereed is om in die huwelik te tree. In Rigters is die verhaal van die dogter van Jefta opgeteken, wat hom afgespeel het teen ongeveer lloo v.c. (Reese 1980:417). Jefta het n gelofte gemaak dat as die Here hom n oorwinning oar die Ammoniete gee, hy aan die Here n brandoffer sal wy. Wie ookal by sy terugkeer eerste uit sy huis kom om hom te ontmoet, sal hy as n brandoffer bring. Toe Jefta na die oorwinning by sy huis in Mispa aankom, het sy enigste dogter h.om al dansende tegemoetgekom (Rigters ll:34) en hy was verplig om sy gelofte gestand te doen (ll:39).
19 10 In I Samuel 18 en 21 \'tord vertel van die vroue wat gesing en gedans het na Da wid se oorwinning oar die reus Goliat en die Israeliete se gevolglike oorwinning oor die Filistyne, as uiting van hul vreugde, maar oak as n soort verering van Da wid. Die verwysing na dans in II Samuel 6:14 en 16 is seker die belangrikste in die Bybel. Hier is dit Dawid self wat dans, oar sy blydskap omdat die ark van God na Jerusalem gebring word, maar bowenal om God te eer: "Daarby het Dawid met alle mag gedans voor die aangesig van die Here." God het hom dit laat welgeval dat Dav-1id uiting gee a an sy blydskap, en sy verering van die Here aangebied het in die vorm van n dans. In Psalm 30:12 sien ons weer dat Da wid dans van vreugde. Die 1983-vertaling stel dit soos volg: "Ek was in die rou, maar U het my van vreugde laat dans." Die bedreiging waarvan melding gemaak word in hierdie Psalm en waaraan Da wid ontkom het, kan of verwys na die pes wat Israel getref het in die jaar 988v.C. (Reese 1980:565), waarvan in I Kronieke 21:14 geskryf word, of dit kan dui op die inval van die Filistyne wat verhoed het dat Dawid aanvanklik sy paleis kon bewoon (II Samuel 5; Guthrie & Motyer 1970:469). Die begin van die sesde eeu v.c. was n danker tyd vir die volk van Israel. Terwyl hongersnood, plae en die le~r van die Babiloni~rs Jerusalem bedreig het, kom die profeet Jeremia met die hoopvolle voorspelling van beter dae vir Israel (Guthrie & Motyer 1970:644). In Jeremia 31:4 en 13 voorspel hy onder andere hoe die vroue van die volk sal dans w anneer God hulle rou in vreugde o mskep. As die voorspoed tien jaar later nag nie aangebreek het nie, skryf Jeremia die teenoorgestelde: "Die vreugde is weg uit ons harte. In plaas van te dans, sit ons nou en treur" (Lewende Bybel: Klaagliedere 5:15). Dit blyk dat al die verwysings na dans in die Ou Testament, behalwe die geval van die dogters van Silo (Rigters 21:21), spesifiek meld dat die danse n uiting
20 van vreugde was. Dit was 'n wyse waarop die volk van God hulle blydskap uitgeleef het, saam met die sing van liedere en die bespeling van m usiekinstru mente. In die Nu we Testament word daar by twee geleenthede na dans verwys. Die eerste vind ons opgeteken in MattheUs 14:6 en Markus 6:22. Tydens die verjaardagviering van Herodes het die dogter van Herodias voor die gaste gedans. Herodes was so in sy skik met haar vertoning dat hy, waarskynlik in 'n staat van dronkenskap (Guthrie & Motyer 1970:855), met 'n eed gesweer het dat hy haar sal gee net wat sy vra. Dit het aanleiding gegee tot die onthoofding van Johannes die Doper (MattheUs 14:10). Matth~us en Lukas het albei Jesus se woorde opgeteken waar Hy die huidige geslag wat die bevoorregte ooggetuies was van sy verlossingswerk (Guthrie & Motyer 1970:830) vergelyk met kinders wat nie wil reageer nie: "Ons het vir julle op die fluit gespeel, en julle het nie gedans nie. Ons het 'n treurlied gesing, en julle het nie gehuil nie" (MattheUs :17; Lukas 7:32). In al die Skrifgedeeltes waarin daar van dans melding gemaak word, is nerens 'n aanduiding van afkeuring daarvan of 'n verbod daarteen nie. Dit kan aangeneem word dat dit 'n aanvaarde vorm van verering was (Clarke & Crisp 1981:35 ). 1.5 Invloede op die dans Godsdiens Godsdiens het vanselfsprekend 'n invloed op danse gehad omdat baie primitiewe danse van religieuse oorsprong was. Tussen die danse van verskillende volke en hulle godsdiensbelewenis, vind 'n mens 'n noue verband. Bewyse daarvan kom voor by die Egiptenare in wie se godsdiens die lewe na die dood baie
21 12 belangrik was. Danse is daarom veral uitgevoer tydens begrafnisprossessies om die guns van gode vir die afgestorwene af te smeek (Clarke & Crisp 1981:25}. In die Griekse mitologie word dikwels melding gemaak van danse wat gewoonlik een of ander verband gehad het met die gode (Clarke & Crisp 1981:27,29}. Dieselfde verband is waargeneem by die danse van die Etruskers (in Noord Itali~) en die Ro meine (Clarke & Crisp 1981:32). Na aanleiding van die voorkoms van danse in die Bybel, word aangeneem dat die Jade in na-ou Testamentiese tye voortgegaan het om hulle God te eer deur middel van dans (Clarke & Crisp 1981:35}. Met die uitbreiding van die Christendom random die Middellandse See, is nie Christelike rites in die kerk opgeneem. Die mense wat dit uitgevoer het, het 'n verandering ondergaan omdat hulle tot die Christelike geloof bekeer is. Net so is die rites, wat danse ingesluit het, oak aangepas by die vereistes van die Christendom (Clarke & Crisp 1981:37}. Dit lyk asof die kerk eers teen die einde van die Middeleeue begin beswaar m aak het teen danse in die kerk self. Biskoppe en kerk vergaderings het veral teen die bandeloosheid en onkuisheid van vroue wat met danse gepaard gegaan het, beswaar gemaak. Tog het die godsdienstige dans steeds die onweerlegbare goedkeuring van die Skrif en sekere kerkvaders gehad, en het lidmate van die kerk dus verseg om op te hou met dans (Clarke & Crisp 1981:39). N a die Hervorming in die 16de eeu en veral onder invloed van die Calvinisme het daar geleidelik teenstand teen dans in die algemeen van die kant van die kerk gekom. Dit het veral vanaf die 19de eeu grater afmetings begin aanneem. Die Metodiste was baie sterk gekant teen dans, en het geglo dat die aantal passies wat 'n danser uitvoer, hom net soveel tre~ nader aan die hel bring. In Engel and is in 1829 'n kom mentaar gepubliseer wat duidelik. die spot gedryf het met die godsdienstige dansers. Die skrywer het a.m. beweer dat die dansers waarskynlik glo dat die een wat die hoogste spring, die naaste aan die
22 13 hemel kom (Clarke & Crisp 1981:42). Beide bg. verwysings bedoel om te spot, maar dra duidelik die boodskap van n afkeer van dans w at by sekere groepe ingetree het Klima at en ligging Die styl van volksdanse verskil van volk tot volk onder meer na aanleiding van die klimaat en ligging van die verskillende lande (Standard 1:276). Joan Lawson, skryfster van die boek European folk dance, het n studie gemaak van die invloed van klimaat en ligging op volksdanse. Sy beweer dat in lande soos Frankryk, Duitsland en Engeland, waar die oorgang tussen dag en nag en tussen die seisoene baie meer geleidelik is, die bewegings van danse en ritmes oak meer gelykmatig is. Die eendersheid, wat veral in Engeland w aarneembaar is, maak dat die danse baie dieselfde is en taamlik vervelig vir die toeskouer (Lawson 1953:30). In baie warm lande soos Indi~ is die bewe~ings van volksdansers vloeiend, met baie min sigbare spierinspanning. Hulle voer meestal n wiegbeweging van een voet na die ander uit en die ritmes varieer baie min. See het die vinnige temperatuurwisseling tussen dag en Langs die Middellandse nag die invloed dat daar n duidelike onderskeid tussen vinnige en stadige bewegings is. Die wisseling van bewegings hang gewoonlik saam met die skielike verandering wat intree in die gemoedstem minge van die dansers. tussen somerhitte en winterkoue is, kan n W aar daar n en ritme van die danse waargeneem word (Lawson 1953:29). sterk kontras soortgelyke kontras in die passies Wat egter die belangrikste is om te onthou wanneer die invloed van klimaat ter sprake kom, is dat dit wel n uitwerking kan he op die bewegings en
25 16 genoem), wat uit n volksdans ontwikkel het tot een van die gewildste hofdanse (Breuer 1948:10). Die geselskapdans vorm n skakel tussen hof- en boeredanse. Dit is nn vereniging van hoofse verfyning en boerse vitaliteit (WAT III:177). Die kategorie van danse het waarskynlik ontwikkel uit die proses van wedersydse bet nvloeding tussen hof- en volksdanse. Die danse sou dieselfde wees as die wat by die howe aangetref is, maar die invloed van die volksdanse was merkbaar, aangesien die passies nie so streng deur dansmeesters voorgeskryf is nie. Die geselskapsdans is belangrik vir die naspeuring van die Afrikaanse volksdans omdat die danse wat gedurende die eerste dekades aan die Kaap aangetref is, nie direk uit die howe van Europa gekom het nie, maar via die volk.
26 17 2. DANSE AAN DIE KAAP TYDENS DIE HOLLANDSE TYDVAK 2.1 Die bronne Daar is baie min geskrewe hewyse van die soorte danse wat in die 17de en 18de eeu aan die Kaap voorgekom het, maar oor die feit dat daar baie gedans is, is byna al die skrywers dit eens. Dit sal dus goed wees orn eers die verskillende bronne onder die soeklig te plaas en daarna n oorsig te. gee van die danse self en hulle ontstaansgeskiedenis. Die vroegste verwysing na n dansery aan die Kaap wat gevind kon word, kom voor in die dagboek van Abraham van Riebeeck, seun van Jan van Riebeeck. Sy Aenteekeningen rakende Cabo de Boa Esparanca is gemaak terwyl hy onderweg van Nederland na Batavia aan die Kaap vertoef het van 17 November tot.9 Desember 1676 (Bosman 1952:6). In die dagboek verwys hy na n geselligheid w at in November 1676 aangebied is deur kom mandeur Johan Bax van Herentals vir sy afskeid voordat hy na Batavia vertrek het. Hy se: Na een eeten met wat thee en confituren onthaelt zijnde, soo wierde d'er bij liefhebbers en kenders een danssereijtje bijgevoegt, waarmede den avant begonde te vallen... (Bosman 1952:52). n Mens kan tog aanneem dat die dansery waarvan Abraham van Riebeeck vertel, nie so n rare verskynsel was nie, aangesien hy ook vroe~r melding maak van 'n gesellige byeenkoms met musiek, en ook omdat dit duidelik blyk dat kommandeur Bax graag onthaal het (Bosman 1952:48). Johan Bax van Herentals was kom mandeur aan die Kaap vanaf Maart 1676 tot Junie 1678 (SESA 1:65). Peter Kolb was tussen 1705 en 1713 aan die Kaap, en in die tyd was hy o.a. in diens van die Hollands-Oos-Indiese Kompanjie (SABW :487). In die voorwoord van sy lywige werk wat handel oor die Kaap die Goeie Hoop, is hy baie uitgesproke daaroor dat reisigers en besoekers wat voor hom oor die Kaap
27 18 geskryf het, meestal net vlugtig hier aangedoen het en dus nie 'n getroue weerga we van toestande kon gee nie (Kolb 1727 a:voorwoord). Hy noem sy tweedelige werk Caput bonae spei hodiernum, das ist Vollst~ndige Beschreibung des Africanischen VorgebUrges der Guten Hoffnung Kolb gee o.a. 'n breedvoerige beskrywing van 'n huweliksplegtigheid, maar oor die dansery wat daarmee saamgegaan het, brei hy glad nie uit nie. Hy se bv. nie wat die mense gedans het nie. Na die eerste afkondiging van die gebooie, so vertel hy, kom die mense die paar geluk wens en bly dan gewoonlik tot laat in die nag, waartydens daar allerlei vermaaklikhede plaasvind, o.a. danzen en springen (Kolb 1727b:305). Op die dag van die hu welik self word daar na die maaltyd weer gedans, en by die geleentheid verskaf die musikante van die Gowerneur die musiek. dansbaan open, waarna die bruidegorn met die Dit was die gebruik dat die bruidspaar die Speelnoot (dit is die strooimeisie) en die bruid met die strooijonker. res van die gaste (Kolb 1727b:306). van die bruid dans Daarna volg die In 'n bespreking van die kuiergewoontes van die Kaapse mense, noem Kolb 'n wye verskeidenheid dinge op wat hulle gedoen het om die tyd om te kry, maar hy meld glad nie dat daar gedans is nie (1727b:301). Dit is interessant omdat van die reisigers later in die eeu die feit dat baie gedans is, amper oorbeklemtoon het. 'n Mens moet egter hier in aanmerking neem dat Kolb nie sonder meer as betroubaar beskou kan word nie. Alhoewel sy beskrywings van die Kaap die Goeie Hoop in die algemeen hoog geag is en sy werk in baie tale vertaal is, word hy deur Mentzel, wat in die dertigerjare lank aan die Kaap vertoef het., taamlik onomwonde afgetakel. Mentzel beskuldig hom van oppervlakkigheid, slordigheid en selfs plagiaat (Mentzel 1925:14). Die eerste skrywer wat werklik noemenswaardige feite in verband met danse aan die Kaap nagelaat het, was juis Otto Friedrich Mentzel. Hy het aan die einde van 1732 of die begin van 1733 na die Kaap gekom en is weer weg in Januarie 1741 (Mentzel 1925:8). Alles wat hy opgeteken het omtrent die lewe aan die Kaap, het hy dus gedurende daardie agt jaar waargeneem en ervaar.
28 19 Wat egter eienaardig is, is dat hy sy herinneringe eers veertig jaar later opgeteken het, want die eerste deel van sy Vollstlindige und zuverlassige geographische und topographische Beschreibung des beru hmten und in aller Betrachtung merk w Urdigen afrikanischen VorgebUrges der G uten Hoffnung verskyn in 1785 (Mentzel 1925:12). Die rede vir die lang tydperk wat verloop het voordat Mentzel sy ervarings te boek gestel het, was omdat hy in Januarie 1741 onverwags uit die Kaap vertrek het. Hy het aan boord van die Hartenlust gegaan om n paar briewe af te gee, en omdat hy weens SHak weersomstandighede nie betyds afgehaal kon word nie, moes hy saam met die skip vertrek. Hy het geen besittings by hom gehad nie en het ook nooit weer na die Kaap teruggekeer nie (SAB W 1:555). Daar bestaan geen bewys dat Mentzel ooit enige van sy besittings aan die Kaap teruggekry het nie. H.J. Mandelbrote, vroe~r professor in geskiedenis aan die Universiteit van Kaapstad, beweer egter dat die akkurate indrukke van Mentzel se agtjarige verblyf aan die Kaap nie uitsluitlik op herinneringe kon berus het nie. Op een of ander manier moes dit aangevul gewees het met aantekeninge wat hy destyds aan die Kaap gemaak het (SABW 1:555). Mentzel se dat dansery baie gewild was onder die vroue aan die Kaap. Daar was nie eintlik leermeesters nie, maar die vroue het al die passies geleer by besoekers wat die Kaap aangedoen het, veral Engelse van die Engels-Oos Indiese vloot. Op die manier het die Engelse kwadriel n baie populere dans aan die Kaap geword (Mentzel 1925:0). In n breedvoerige beskryvling van n huwelik aan die Kaap en alles wat dit voorafgaan; meld Mentzel verskeie geleenthede waarby gedans is. In die tydperk nadat die gebooie die eerste maal afgekondig is en voor die huwelik, het die familielede soms n bietjie gedans (Mentzel 1925:7). Ongeveer twee dae voor die troue begin die feesvierings met n groot party wat deur al die bruilofsgaste bygewoon word. Wanneer die musikante se musiek opklink, word
30 21 grootliks onbekende werelddeel. Alle waarnemings hieromtrent, asook met betrekking tot die inboorlingsta m me, is baie noukeurig opgeteken. Le Vaillant verwys slegs terloops na die alledaagse lewe van die Kapenaars. In die eerste deel van sy Voyage dans 1 interieur de 1 Afrigue par le Cap de Bonne Esperance (Travels from the Cape of Good Hope into the interior parts of Africa), meld Le Vaillant dat die vroue a an die Kaap graag die kla wesi mbel bespeel en gesing het en buitengewoon lief was vir dans, sodat daar selde n week verbygegaan het w aarin nie n hele paar keer gedans is nie (1790:20). Tydens sy eerste besoek aan die Kaap, het die Goewerneur gereeld een maal per maand n openbare bal aangebied, en almal wat graag in aansien wou wees, het hierdie voorbeeld gevolg (Le Vaillant 1790:21). Die volgende skrywer w at genoem kan word, is die reisiger Cornelius de Jong w at tussen 1791 en 1797 twee maal die Kaap besoek het. Die ander lande wat hy op sy reise aangedoen het, was Ierland en Noorwe~, soos dit vermeld word in die titel van sy \'terk: Reizen naar de Kaap de Goeie Hoop, Ierland en Noorwegen, in de jaren 1791 tot 1797, wat in drie dele verskyn het. ~~at verwysings na danse betref, bied De Jong ook nie veel nie. Hy meld bv. slegs by een geleentheid die naam van n dans, nl. die kwadriel (De Jong 1802a:130), terwyl hy origens net noem dat daar gedans is. De Jong se reisbeskrywings is saamgestel uit genom merde briewe wat a an niemand in die besonder gerig is nie. Uit n inskrywing in die sestiende brief, onder datum 20 Desember 1792, kan n mens aflei dat daar aan die Kaap som mer baie gedans is. De Jong skryf hier eintlik oor die intellektuele verwaarlosing van die Kaapse vroue. Hy se dat hulle baie selde lees en die gesprekke hoofsaaklik handel oar die dansparty van gister, die klere van vandag en die spele van more (De Jong 1802a:130). Wanneer hy vertel van hulle daaglikse ontspanning, se hy dat dit hoofsaaklik ~estaan het uit
32 23 die eerste dag van die vendusie agter die rug was, het die mense bymekaargekom in die plaashuis, waar die meeste van hulle oorgeslaap het (Duminy 1938:85). Dit v1as skaars skemer, want hulle het net die kerse opgesteek, toe klink die viole op uit die "galderij" (gaandery of eetkamer; dit was w aarskynlik die grootste vertrek in die huis) w aar daar gedans is. Volgens haar beskrywing was dit 'n entoesiastiese groep dansers (Duminy 1938:84). Dit is heel moontlik omdat mev. Duminy nie self aan die dansery deelgeneem net nie dat sy so min besonderhede daaromtrent gee. Sy se dat sy net gesit en kyk het, en na die ete, wat eers om nege-uur begin het, het sy kamer toe gegaan (Duminy 1938:85). Om agtuur die volgende oggend, toe die vendusiegaste aansit vir ontbyt, het die viool nog steeds gespeel (Duminy 1938:86). Die oorblywende bronne wat betrekking het, of moontlik betrekking het, op die 18de eeu, bied sekere probleme. Die eerste hiervan is die werk Social life in the Cape Colony in the 18th century van die argivaris en historikus c. Graham Botha. Hierin bied Botha 'n oorsig van die leefhyse en toestande aan die Kaap gedurende die hele eeu, dus moes hy noodwendig dik wels veralgemenings gebruik. Veral by onderwerpe soos vermake en die daaglikse lewe, maak hy algemene stellings sander om spesifieke datums te noem. Die wetk van Graham Both a is die eerste van die bronne onder bespreking w at nie 'n weergawe van eie lewenservaring gee nie. Hy gee selde bronverwysings, en daarom is dit moeilik om peil te trek op al sy feite. In sy voorwoord meld hy dat die meeste van die inligting in die boek kom uit reisbeskrywings en die argief van die ou Kaapkolonie (Botha 1926:5). Botha is in April 1912 aangestel as hoofargivaris van die Kaapse Argief en hy het aan die argiefwese van Suid-Afrika verbonde gebly tot In hierdie tydperk het hy uiters waardevolle werk vir die Argiefdiens verrig en terselfdertyd belangrike navorsing in die ou dokumente onderneem (Botha
33 :ix-xiv). Dit is nogtans te bevraagteken of hy veel oar die ontspanning van die 18de-eeuse volksmens uit amptelike dokumente sou kry. n Mens moet dus tot die slotsom kom dat sy inligting wat die dase betref, hoofsaaklik berus op gegewens wat reisigers nagelaat het. Tog is dit die moeite werd om te kyk na die danse wat deur die skrywer beskou word as verteenwoordigend van die 18de eeu. Botha se dat die mense aan die Kaap n passie gehad het vir dans (1926:58). Hierdie feit word natuurlik onderskryf deur Mentzel, Le Vaillant en De Jong. Die danse wat volgens Botha die gewildste was by danspartye, was die kontradanse, walse, minuette en kwadriels (1926:58). Lg. twee danse word deur Mentzel en De Jong genoem, dus kan aanvaar word dat dit wel in die 18de eeu aan die Kaap gedans is. Die kontradanse word oak genoem deur Jan Bouws, wie se werk later bespreek word (Bouws g.d.b:48). Die vermelding van die wals kom egter hier as n verrassing, aangesien dit n dans is wat eers teen die einde van die 18de eeu in Europa ontstaan het en in die 19de eeu sy hoogtepunt van gewildheid beleef het (Grove X:436). Dit is dus hoogs onwaarskynlik dat dit in die 18de eeu reeds aan die Kaap gedans is. F.Th. Schonken het met sy doktorale proefskrif, gepubliseer onder die titel De oorsprong der Kaapsch-Hollandsche volksover1everingen, die eerste w.etenskaplike studie--oor die Afr-ik..aa.nse volks.lw.ru:i.e, n baie belangrike bydrae gelewer. Ongelukkig is hy in 1909 op die vroe~ ouderdom van 29 jaar oorlede voordat bg. werk voltooi was (Schonken 1914:xiv,xx). Die afronding en publikasie van die boek is behartig deur n vriend, D. Fuldauer (Schonken 1914:titelblad). Benewens die aantal reisbeskrywings wat Schonken as bronne gebruik het (1914:9-10), het hy vraelyste opgestel waardeur hy inligting probeer versamel het. Aangesien hy in Europa was en die vraelyste na sy vaderland moes stuur, het hy die hulp van mense in Suid-Afrika gebruik om die vraelyste by die publiek bekend te stel en samewerking te probeer verkry. Hy noem die
34 25 name van prof. W.J. Viljoen van Stellenbosch en dr. G. Preller van Pretoria wat hom baie hiermee gehelp het. Die reaksie op hierdie paging was egter teleurstellend (Schonken 1914:xxi-xxii). Dit blyk dat Schonken n beeld wou gee van die verskillende aspekte van die volkskultuur van die stigting van die nedersetting aan die Kaap tot sy eie tyd. Hy verduidelik in sy inleiding dat hy die term "Kaapsch-Hollandsch" gebruik en nie "Afrikaansch" nie, omdat hy daarmee alleen die blanke insluit en nie die Kleurlinge \'lat oak Afrikaans praat nie (Schonken 1914:7). Dit is moeilik om by die danse wat hy behandel, te oordeel watter uit die Hollandse Tydvak dateer en watter eers later hier voorgekom het. Schon ken noem die mense van die Kaap n "danslustige" volk; veral die s w artl a nders, se hy, was van altyd af versot op dans. Hierdie eienskap sou. hulle egter in konfrontasie bring met die kerk, wat veral in die loop van die 19de eeu hul dansl ustigheid skerp begin veroordeel het (Schank en 1914:4 7). Hy maak n drieledige indeling van danserye, nl. openbare bals, private danspartye en rei- en rondedanse. Hoewel hy nie die tydperk noem waaruit die danse kom nie, kan daar met vrug gekyk word na n paar van die talle danse wat hy in sy tweede afdeling oor private danspartye aangee. Daar is reeds aanvaar dat die kwadriel, wat oak deur Schonken genoem word, wel in die 18de eeu hier gedans is. Schonken noem drie ander interessante danse wat nie deur een van die ander skrywers vermeld is nie, maar wat heel w aarskynlik in die Hollandse tyd al a an die Kaap_ voorgekom het. Die eerste hiervan is die setties, n dans van Skotse oorsprorig. Schonken praat van die j "Schots" of "seties" (1914:48), en daarmee dui hy oak die oorsprong van die Afrikaanse naam aan, wat later volledjg bespreek word. n Ander dans wat moontlik een van die oudste dans~ in Suid-Afrika is, is die "cotillon'l, wat in Afrikaans "koddeljons" of "kotiljons" geword het (Schonken 1914:48). Die dans toon ooreenkomste met die kwadriel (Grove IV:829) en het moontlik om daardie rede saam daarmee gewild geword aan die Kaap.
35 26 Schonken het klaarblyklik self nie enigsins n onderskeid probeer maak tussen die danse van die 18de eeu en die 19de eeu nie. Hy noem die setties, die kotiljons en die masurka deurmekaar in een sin saam met.bv. die wals, die polka en die lansiers (Schonken 1914:48). Die masurka, wat oak as 18de-eeus gereken kan word, het n groat invloed uitgeoefen op die Afrikaanse volksdanse, veral in die 19de en 20ste eeu toe dit al ge~'lilder geword het. Hoewel daar geen ander bronne is wat melding maak van die setties, die kotiljons en die masurka in die 18de eeu nie, v1ord hulle op grand van die tydperk toe hulle in Europa onstaan en bekend geword het, by die Kaapse danse van die 18de eeu ingedeel. Jan Bouws, wat verskeie \'lerke oar die Afrikaanse volkslied gepubliseer het, se navorsing dek meestal die 19de en 20ste eeu, ongetwyfeld omdat hy met dieselfde probleem as Botha, Schonken e.a. navorsers te kampe gehad het, nl. n gebrek aan voldoende bronne oar die volksmens van die 17de en 18de eeu. Die belangrikste en mees wetenskaplike van sy publikasies, is sy doktorale proefskrif, gepubliseer onder die titel Die musieklewe van Kaapstad In die baie kart oorsig oar die Kompanjiestyd wat hy hierin bied, meld hy glad nie eens danse nie (Bouws 1966:3-4). n Ander boek, Woord en wys van die Afrikaanse lied, is saamgestel uit artikels wat in verskillende Afrikaanse koerante en tydskrifte verskyn het. Daar kom geen bronverwysings voor nie, en hy noem bloat terloops dat die Kaapse meisies van die 18de eeu die k.ontradanse en kwadriels so mooi uitgevoer het, aldus die meeste van die Vreemde besoekers uit die 18de eeu (Bouws g.d.b:48). Die enigste ander skrywer tot dusver bespreek \'lat die kontradanse noem, Graham Botha, is net so vaag omtrent die herkoms van sy inligting. vroe~ reisigers se werke te~gekom nie. As n Dit is nie in een van die mens egter ctie kontradans volgens dieselfde kriteriu m beoordeel as die ander 18de-eeuse danse, dan is dit sekerlik moontlik dat dit al in die Hollandse Tydvak na die Kaap versprei het, aangesien dit n baie ou Europese dans is (Grove IV:703).
Bybel vir Kinders bied aan Rut: n Liefdes Verhaal Geskryf deur: Edward Hughes Ge-illustreer: Janie Forest Aangepas deur: Lyn Doerksen Vertaal deur: Yvonne Kriel Vervaardig deur: Bible for Children www.m1914.org
st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste lus rd Rondte lb Langbeen alsalleen Agterste lus
Mandala Madness Kopiereg: Helen Shrimpton, 2015. Alle regte voorbehou. Deur: Helen at www.crystalsanlbrokset.com US terme word deurgaans gebruik. Deel 6 Afkortings st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen
Prosesse wat gevolg word om sake op te volg op distriksvlak. Processes used to follow up on cases at district level
Uit Moerdijk se pen Man en Media
MOERDIJK DIE MENS Agtergrond en familie geskiedenis Tweede Anglo Boere-oorlog Studiejare VROë LOOPBAAN Robertsons Deep Myn Johannesburg jare Kerkgeboue vir Suidafrika (1919) KERKGEBOUE VIR SUIDAFRIKA dit
st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste lus alleenlik
Kopiereg: Helen Shrimpton, 2015. Alle regte voorbehou. Deur: Helen at www.crystalsandcrochet.com US terme word deurgaans gebruik. Deel 11 Afkortings st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste
Die netto waarde van die onderneming en die rekeningkundige vergelyking *
OpenStax-CNX module: m25006 1 Die netto waarde van die onderneming en die rekeningkundige vergelyking * Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons
BenguFarm Bestelvorm Advanced Livestock Management Software Voorletters & Van of Besigheidsnaam: Posadres: Poskode: BTW no: Taalkeuse: BenguFarm Kliënt Nommer (indien bestaande BenguFarm kliënt): BPU Stamboek
Provincial Gazette Provinsiale Koerant
The Province of Gauteng UNITY IN DIVERSITY Die Provinsie Van Gauteng Provincial Gazette Provinsiale Koerant EXTRAORDINARY BUITENGEWOON Selling price Verkoopprys: R2.50 Other countries Buitelands: R3.25
Laerskool Olifansvallei LSO Kwartaal 1 - ASSESSERINGSPROGRAM
Laerskool Olifansvallei LSO Kwartaal 1 - ASSESSERINGSPROGRAM Privaatsak X2, Citrusdal, 7340 E-pos: citrushs@mweb.co.za Tel: (022) 921 2100 Faks: (022) 921 3931 Liewe Ouer of Voog Sien asseblief onderaan
Direkte en indirekte rede *
OpenStax-CNX module: m24032 1 Direkte en indirekte rede * Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons Attribution License 3.0 1 AFRIKAANS HUISTAAL 2
INHOUDSOPGAWE. Inleiding... 7 DEEL EEN: SEISOENE IN ONS LEWE
INHOUDSOPGAWE Inleiding... 7 DEEL EEN: SEISOENE IN ONS LEWE Seisoene is belangrik vir groei... 15 Wat van die mens?... 17 Lente... 20 Somer... 23 Herfs... 28 Winter... 42 Gevolgtrekking... 68 DEEL TWEE:
Provincial Gazette Provinsiale Koerant
The Province of Gauteng UNITY IN DIVERSITY Die Provinsie Van Gauteng Provincial Gazette Provinsiale Koerant EXTRAORDINARY BUITENGEWOON Selling price Verkoopprys: R2.50 Other countries Buitelands: R3.25
33 J.N. Visser. daar was onderbrekings gewees, wat hy tee gedrink het, en
2010 33 J.N. Visser. daar was onderbrekings gewees, wat hy tee gedrink het, en waar hy geset het en koeldrank gedrink het, en gerook het. Ek sien. GEEN VERDERE VRAE DEUR PROF SMITH ADV HAASBRCEK ROEP:
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week DB Tracker USA (DBXUS) 17 Januarie 2014
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week DB Tracker USA (DBXUS) 17 Januarie 2014
Mandala Madness Deel 2
Mandala Madness Deel 2 Hierdie week gaan julle almal verander word in mooi sterretjies, so laat jou kreatiwiteit glinster en blink. Moenie vergeet om jou werk met ons te deel nie, sommer op facebook waar
EXTRAORDINARY BUITENGEWOON PROVINCIAL GAZETTE PROVINSIALE KOERANT
North West Noordwes EXTRAORDINARY BUITENGEWOON PROVINCIAL GAZETTE PROVINSIALE KOERANT Vol. 258 MAHIKENG, 21 AUGUST 2015 AUGUSTUS No. 7522 We oil Irawm he power to pment kiidc Prevention is the cure AIDS
GRAAD 11 NOVEMBER 2013 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1
NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2013 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1 PUNTE: 150 TYD: 3 uur Hierdie vraestel bestaan uit 9 bladsye. 2 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1 (NOVEMBER 2013) INSTRUKSIES EN INLIGTING
In Groenewald v Van der Merwe (1) (1917 AD ), Innes CJ described delivery with the long hand as follows:
ANSWERS ANTWOORDE: STUDY UNIT / STUDIE EENHEID 5 Question 4 pg 136 / Vraag 4 bl 137 S can only succeed with the rei vindicatio if he can prove that X and Y in fact transferred ownership to him by means
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA (TRAKSVAALSE PROVINSIALE AFDELING)
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA (TRAKSVAALSE PROVINSIALE AFDELING) SAAKNOMMER: CC ^S2/S5 DELMAS 1987-06-18 DIE STAAT teen: PATRICK MABUYA BALEKA EN T 21 AXDER VOOR: SY EDELE REGTER VAN DIJKHORST ASSESSOR
IN DIE ARBEIDSHOF VAN SUID AFRIKA (GEHOU TE KAAPSTAD)
SAAKNOMMER: C 185/99 IN DIE ARBEIDSHOF VAN SUID AFRIKA (GEHOU TE KAAPSTAD) In die saak tussen: IMATU APPLIKANT EN KOMMISSIE VIR VERSOENING, BEMIDDELING EN ARBITRASIE RESPONDENTE U I T S P R A A K BASSON,
ks Kettingsteek dlb Dubbelslaglangbeen vhk Voorste hekkie gs Glipsteek drieslb Drieslaglangbeen ah Agterste hekkie
Kopiereg: Helen Shrimpton, 2015. Alle regte voorbehou. Deur: Helen at www.crystalsandcrochet.com US terme word deurgaans gebruik. Deel 16 Afkortings st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste
Kolossense. die nuwe ou volkome onvolmaakte jy. leiersgids vir. inspirasie. Edi Bajema
inspirasie leiersgids vir Kolossense die nuwe ou volkome onvolmaakte jy Edi Bajema Oorspronklik uitgegee deur Faith Alive Christian Resources. Kopiereg 2010 Faith Alive Christian Resources. Kalamazolaan
APOCRYPHA VAN DIE KING JAMES BYBEL 1611 GEBED van AZARIAH & amp; LIED van die drie Jode. Gebed van Azariah en die lied van die drie Jode
APOCRYPHA VAN DIE KING JAMES BYBEL 1611 GEBED van AZARIAH & amp; LIED van die drie Jode www.scriptural-truth.com Gebed van Azariah en die lied van die drie Jode Die gebed van Azariah {1:1} en hulle loop
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week Aspen Holdings. 9 Mei 2014
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week Aspen Holdings 9 Mei 2014 Disclaimer: The
Huweliks Seremonies Vir Uitverkorenes
Huweliks Seremonies Vir Uitverkorenes Die krag van tradisie is gevind in die emosies wat mense bind aan verskillende dade, simbole of praktyke. Tradisie wat oorgedra word van generasie tot generasie bring
ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT (EIA): 12/12/20/944 ESKOM: PROPOSED NUCLEAR POWER STATION AND ASSOCIATED INFRASTRUCTURE
150mm x 200mm ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT (EIA): 12/12/20/944 ESKOM: PROPOSED NUCLEAR POWER STATION AND ASSOCIATED INFRASTRUCTURE AVAILABILITY OF DRAFT ENVIRONMENTAL IMPACT REPORT AND ASSOCIATED SPECIALIST
HOOFSTUK 5 GEVOLGTREKKINGS EN AANBEVELINGS
HOOFSTUK 5 GEVOLGTREKKINGS EN AANBEVELINGS 5.1 INLEIDING Met die navorsing is daar ondersoek ingestel na die effek van Gestaltspelterapie op die selfbeeld van die leergestremde leerder. In Hoofstuk 1 is
ACTA CLASSICA XXXVI {1993} 151-153 ISSN 0065-11.11 BOOK REVIEW BOEKBESPREKING ARISTOTELES POETIKA, VERTALING EN UITLEG VAN BETEKENIS deur E.L. de Kock en L. eilliers, Perskor, Johannesburg, 1991 Met hierdie
PROVINCIAL GAZETTE EXTRAORDINARY, 23 APRIL LOCAL AUTHORITY NOTICE PLAASLIKE BESTUURSKENNISGEWING LOCAL AUTHORITY NOTICE 106 GREATER TZANEE
2 1354 PROVINCIAL GAZETTE EXTRAORDINARY, 23 APRIL 2007 CONTENTS INHOUD Page Gazette LOCAL AUTHORITY NonCE PLAASLIKE BESTUURSKENNISGEWING 106 Town-planning and Townships Ordinance (15/1986): Greater Tzaneen
Die Laaste Oordeel 1 50 (Sien ook die Voortsetting in ) Emanuel Swedenborg Arcana Coelestia Geheime van die hemele
Die Laaste Oordeel 1 50 (Sien ook die Voortsetting in 51 100) Emanuel Swedenborg 1688 1772 Arcana Coelestia Geheime van die hemele Die Laaste Oordeel was Volbring Die Laaste Oordeel was Volbring. In die
Narratief en perspektief in Sleuteloog. deur Hella Haasse
Narratief en perspektief in Sleuteloog deur Hella Haasse Lana Bakkes Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan die vereistes vir die graad van Magister in die Lettere en Wysbegeerte aan die Universiteit
"FASCINATION WOOD" Welcome to the 8 th WOOD CONFERENCE PROGRAM. holzbau. Thursday, 15 th February 2018 at CTICC, Cape Town
www.woodconference.co.za holzbau Thursday, 15 th February 2018 at CTICC, Cape Town Welcome to the 8 th WOOD CONFERENCE WOOD Conference the knowledge platform for architects, engineers, quantity surveyors
P o s b u s 2 2, P O R T E R V I L L E, 6 8 1 0 T E L : 0 2 2 9 3 1 2 1 7 4 F A K S : 0 2 2 9 3 1 3 3 2 1 E P O S : s e k r e t a r e s s e @ p o r t e r h s. c o. z a HOëRSKOOL PORTERVILLE TROTS RESPEK
SHAREMAX GESINDIKEERDE MAATSKAPPYE OPGEDATEERDE KOMMUNIKASIE
SHAREMAX GESINDIKEERDE MAATSKAPPYE OPGEDATEERDE KOMMUNIKASIE 21 Julie 2011 Bykomend tot vorige kommunikasie, is die direksies van die Sharemax gesindikeerde maatskappye ( Maatskappye ) onder direktiewe
3024. hulle praat van n persoon wat so onlangs heengegaan het, meer klem te le op die goeie nie? -- Dit is inderdaad so
3024. --- Ek sou aanvaar dat dit n invloed het Edelagbare. Is daar nie *11 menslike geneigdheid by mense om wanneer hulle praat van n persoon wat so onlangs heengegaan het, meer klem te le op die goeie
MODULE 2 ALLE RISIKO S. Toepaslike Eenheidstandaarde
MODULE ALLE RISIKO S Toepaslike Eenheidstandaarde 10011 Apply knowledge of personal all risk insurance 10118 Underwrite a standard risk in short term personal insurance 1011 Apply technical knowledge and
LIDMAATSKAP AANSOEK MEMBERSHIP APPLICATION
Member Number Reg. 2103/02 LIDMAATSKAP AANSOEK MEMBERSHIP APPLICATION 1. Ons is 'n geregistreerde Brandbeskermingsvereniging (BBV) vir die Groter Overberg-streek (Overberg Distriksmunisipaliteit area).
Voor 1652 Vakhistorici se interpretasies van die vroeë Suid- Afrikaanse geskiedenis
Voor 1652 Vakhistorici se interpretasies Voor 1652 Vakhistorici se interpretasies van die vroeë Suid- Afrikaanse geskiedenis Pieter de Klerk Skool vir Basiese Wetenskappe Noordwes-Universiteit (Vaaldriehoekkampus)
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA (GAUTENG AFDELING, PRETORIA)
SAFLII Note: Certain personal/private details of parties or witnesses have been redacted from this document in compliance with the law and SAFLII Policy IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA (GAUTENG AFDELING,
'"'?"/"" : " IK DIE HOOGGEREGSBOF VAX SUID-AFRIKA (TRASSVAALSE PRQVINSIALE ATDELIS'G) SAAKSOMMER: CC DELMAS 1987-04-29 DIE STAAT teen: PATRICK MABITA BALEKA EN 21 ANDER VOOR: SY EDELE REGTER VAN DIJKHORST
REËLS VIR DIE BENOEMING, VERKIESING, AANWYSING EN AANSTELLING VAN RAADSLEDE
REËLS VIR DIE BENOEMING, VERKIESING, AANWYSING EN AANSTELLING VAN RAADSLEDE Verwysingsnommer Verantwoordelike uitvoerende bestuurder Eienaar van beleid Verantwoordelike afdeling Status Goedgekeur deur
OEFENVRAESTEL VRAESTEL 2 WISKUNDE GELETTERDHEID GRAAD 10
OEFENVRAESTEL VRAESTEL 2 WISKUNDE GELETTERDHEID GRAAD 10 75 PUNTE INSTRUKSIES 1. Hierdie is SLEGS n oefenvraestel met voorbeelde van die tipe vrae wat n n Gr 10- jaareindvraestel verwag kan word. Dus is
Hoe om krag te spaar
= Hoe om krag te spaar Grondslagfase (Graad R) Opvoedersgids Huistaal, Wiskunde, Lewensvaardighede + Hoe om krag te spaar Grondslagfase (Graad R) Opvoedersgids Huistaal, Wiskunde, Lewensvaardighede # Powering
Week in oorsig Aandeel van die week Zeder Investments ltd. 19 April 2013
Week in oorsig Aandeel van die week Zeder Investments ltd. 19 April 2013 Disclaimer: The opinions expressed in this document are the opinions of the writer and not necessarily those of PSG and do not constitute
KANTOOR VAN DIE MUNISIPALE BESTUURDER BERGRIVIER MUNISIPALITEIT POSBUS 60 PIKETBERG 7320
KANTOOR VAN DIE MUNISIPALE BESTUURDER BERGRIVIER MUNISIPALITEIT POSBUS 60 7320 20 OKTOBER 2015 OM 11:00 IN DIE RAADSAAL, MUNISIPALE KANTORE, KERKSTRAAT, TEENWOORDIG RAADSLEDE Rdh J Raats [DA] Speaker Rdl
DIE PROSES VAN DISSIPELSKAP
DIE PROSES VAN DISSIPELSKAP ARNO MARIANNE CLAASSEN N VARS NUWE DENKE OOR GEMEENTEWEES! (DEEL 11) 2 KOPIEREG 2010 ARNO & MARIANNE CLAASSEN LIFEWISE CONSULTANTS UITGEGEE DEUR: LIFEWISE UITGEWERS ABSA, Takkode
Dagsê al die belangstellendes in die geskiedenis van ou Pretoria,
April 2007 Dagsê al die belangstellendes in die geskiedenis van ou Pretoria, Ek is tans besig om n lys te maak van al die erfnommers in ou Pretoria. Dit is nou die deel wat vandag die middestad is. Wat
IN DIE NOORD GAUTENG HOë HOF, PRETORIA (REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA) REINETTE DEE SOUSA JARDIM...Eerste Applikant
SAFLII Note: Certain personal/private details of parties or witnesses have been redacted from this document in compliance with the law and SAFLII Policy IN DIE NOORD GAUTENG HOë HOF, PRETORIA (REPUBLIEK
Regsrekeningkunde-opleiding van prokureurs in Suid-Afrika: Enkele empiriese bevindings
2001 Tydskrif vir Regswetenskap 26(2): 52-66 Kronieke / Chronicles Regsrekeningkunde-opleiding van prokureurs in Suid-Afrika: Enkele empiriese bevindings 1. Inleiding en probleemstelling Die vierjarige
HOOGSTE HOF VAN APPEL In die saak tussen: DIE KOMMISSARIS VAN BINNELANDSE INKOMSTE Appellant en W J VAN DER HEEVER Respondent Coram: Smalberger,
HOOGSTE HOF VAN APPEL In die saak tussen: DIE KOMMISSARIS VAN BINNELANDSE INKOMSTE Appellant en W J VAN DER HEEVER Respondent Coram: Smalberger, Grosskopf, Nienaber, Plewman ARR en Farlam Wnd AR Verhoordatum:
SPLUMA QUESTIONS AND ANSWERS
Centre for Conveyancing Practice Page 1 SPLUMA QUESTIONS AND ANSWERS DISCLAIMER The answers provided are based on general principles and do not take into account the facts and circumstances of specific
SIZA takes the sting out of auditing
SIZA takes the sting out of auditing INTRO: The fruit industry s ethical trade programme, the Sustainability Initiative of South Africa (SIZA), not only allows fruit growers to remedy weaknesses in their
Nienakoming van die voorgeskrewe prosedures na indiening van n direksiebesluit om met ondernemingsredding te begin: Is
Nienakoming van die voorgeskrewe prosedures na indiening van n direksiebesluit om met ondernemingsredding te begin: Is Panamo Properties (Pty) Ltd v Nel die (regte) antwoord? Anneli Loubser Anneli Loubser,
DIE PROBLEMATIEK IN DIE NAVORSING VAN KONTEMPORERE KRYGSGESKIEDENIS IN SUID-AFRIKAI
DIE PROBLEMATIEK IN DIE NAVORSING VAN KONTEMPORERE KRYGSGESKIEDENIS IN SUID-AFRIKAI Kmdt C.l. lacobs* PROBLEMS RELATING TO CONTEMPORARY MILITARY HISTORICAL RESEARCH IN SOUTH AFRICA As isthe case after
VGGSA Ierse Stamvaders Vrystaat Aangebied deur Johan J POTTAS Bloemfontein
VGGSA Ierse Stamvaders Vrystaat 1820-1902 Aangebied deur Johan J POTTAS Bloemfontein IERLAND Lys van bekende stamvaders 1820-1902 ALLISON, William James BAIRD, John BECK, John Frederick BOYCE, Thomas Robert
2016 SACAI-WINTERSKOOL GESKIEDENIS NOTAS
2016 SACAI-WINTERSKOOL GESKIEDENIS NOTAS Vraag-terminologie Ontleed Breek 'n probleem op in sy samestellende dele. Kyk in diepte by elke deel met behulp van stawende argumente en bewyse vir en teen, asook
IN DIE Hoë HOF VAN SUID-AFRIKA (NOORD-KAAPSE AFDELING, KIMBERLEY)
Sekere persoonlike/private besonderhede van partye of getuies in die dokument is geredigeer in ooreenstemming met die wet en SAFLII se beleid. IN DIE Hoë HOF VAN SUID-AFRIKA (NOORD-KAAPSE AFDELING, KIMBERLEY)
Hierdie is n aansoek om die volgende regshulp:
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA (ORANJE VRYSTAATSE PROVINSIALE AFDELING) In die saak tussen: Saak Nr. 3714/2003 LAMBERT HENDRIK ROUX ERWEE N.O. CATHARINA MARIA SUSANNA ERWEE Eerste Applikant Tweede
Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education
ambridge International Examinations ambridge International General ertificate of Secondary Education *2709373978* FRIKNS S SEOND LNGUGE 0548/02 Paper 2 Listening October/November 2016 pprox. 35 45 minutes
Dagsê al die belangstellendes in die geskiedenis van ou Pretoria,
Oktober 2008 Dagsê al die belangstellendes in die geskiedenis van ou Pretoria, Dankie aan almal wat verlede maand ge-antwoord het. Dit gee my sommer nuwe moed om weer met die brief aan te gaan. Dit is
HOOFSTUK 5: BEVINDINGS EN BESPREKING
HOOFSTUK 5: BEVINDINGS EN BESPREKING 5. 1 INLEIDING In hierdie hoofstuk word die toepassing bespreek van die Ericksoniaanse benadering tot sandspelterapie vir deelnemers wat depressie as ontwikkelingsteurnis
2 No GOVERNMENT GAZETTE, 15 DECEMBER 2017 Contents / Inhoud Legal Notices / Wetlike Kennisgewings SALES IN EXECUTION AND OTHER PUBLIC SALES GER
Vol. 630 Pr t ri 15 December 2017 e 0 a, Desember No. 41320 LEGAL NOTICES WETLIKE KENNISGEWINGS SALES IN EXECUTION AND OTHER PUBLIC SALES GEREGTELIKE EN ANDER QPENBARE VERKOPE 2 No. 41320 GOVERNMENT GAZETTE,
505. Hoekom ek Sabbat hou vanaf 12 uur en nie 6 uur sononder nie. Kom ons kyk eers wat in die Skrifte (Geskiedenis boek) staan oor die saak. Lev.
505. Hoekom ek Sabbat hou vanaf 12 uur en nie 6 uur sononder nie. Kom ons kyk eers wat in die Skrifte (Geskiedenis boek) staan oor die saak. Lev. 6:9 Gee bevel aan Aäron en sy seuns en sê: Dit is die Wet
Die vroegste ryke in Suidelike Afrika *
OpenStax-CNX module: m24254 1 Die vroegste ryke in Suidelike Afrika * Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons Attribution License 3.0 1 SOSIALE
1. FUNKSIES EN STRUKTUUR VAN DIE KANTOOR VAN DIE PENSIOENFONDSBEREGTER
1. FUNKSIES EN STRUKTUUR VAN DIE KANTOOR VAN DIE PENSIOENFONDSBEREGTER Die Kantoor van die Beregter vir Pensioenfondse is gestig met ingang vanaf 1 Januarie 1998 om ondersoek in te stel na en besluite
HOOFSTUK 5 DIE BELANG VAN GESKIEDENIS 5.1 PROBLEEMSTELLING Subprobleem 4
HOOFSTUK 5 DIE BELANG VAN GESKIEDENIS 5.1 PROBLEEMSTELLING 5.1.1 Subprobleem 4 Die vierde subprobleem is om die teone en metodiek van Geskiedenis te ondersoek wat aanleiding tot 'n kursusinhoud gee. 5.1.2
Tariewe 2019 014 001 7014 marula.bookings@wisurf.co.za www.marulaoase.co.za INLIGTING 2019 Met aanvaarding van kwotasie is daar n 50% nie-terugbetaalbare deposito betaalbaar. Bewys van betaling moet groot
Die impak van bedingingsraadooreenkomste op kleinsakeondernemings binne die ingenieursbedryf
Die impak van bedingingsraadooreenkomste op kleinsakeondernemings binne die ingenieursbedryf deur P C Payne BA, LLB Studentenommer: 20727755 Skripsie ingedien ter gedeeltelike voldoening aan die vereistes
DIE OPLEIDING VAN BEDRYFSIELKUNDIGES AAN DIE UNIVERSITEIT VAN FORT HARE W. BOTHA DEPARTEMENT BEDRYFSIELKUNDE UNIVERSITEIT VAN FORT HARE
DIE OPLEIDING VAN BEDRYFSIELKUNDIGES AAN DIE UNIVERSITEIT VAN FORT HARE W. BOTHA DEPARTEMENT BEDRYFSIELKUNDE UNIVERSITEIT VAN FORT HARE Die Departement Bedryfsielkunde aan die Universiteit van Fort Hare
Eerste Respondent DIE RING VAN ROODEPOORT, Tweede Respondent DIE NEDERDUITSE GEREFORMEERDE KERK
IN DIE ARBEIDSHOF VAN SUID AFRIKA SAAKNOMMER:J 273/97 In die saak tussen DS NOËL SCHREUDER Applikant en DIE NEDERDUITSE GEREFORMEERDE KERK WILGESPRUIT Eerste Respondent DIE RING VAN ROODEPOORT, NEDERDUITSE
Dialoog en paragrawe *
OpenStax-CNX module: m25785 1 Dialoog en paragrawe * Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons Attribution License 3.0 AFRIKAANS HUISTAAL Graad 4
Poësie Performances: n Ondersoek na die moontlikhede vir poësie performance
Poësie Performances: n Ondersoek na die moontlikhede vir poësie performance deur Marí Borstlap Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan die vereistes vir die graad MAGISTER IN DRAMA in die Fakulteit
Faan: Totsiens, Dominee!, en dankie vir n besielende gesprek! Ek sal daarvan werk maak om ou Bart weer in die oggenddiens te kry!
Stad sonder mure n Toneel deur Theo de Jager Faan Louw, suksesvolle ginekoloog Bart Kruger, voormalige Blou Bul-flank, in n rystoel In Bart se woonkamer, matig luuks. Faan stoot die voordeur toe. Faan:
MODULE 4 Outeursreg EENHEID 1
Leeruitkomste MODULE 4 Outeursreg EENHEID 1 Nadat u hierdie eenheid bestudeer het, behoort u in staat te wees om: die filosofie agter outeursreg te verstaan; die beskerming verleen deur internasionale
DIE AKTEUR EN SY ROL IN SY GEMEENSKAP
PUBLIKASIES VAN DIE UNIVERSITEIT VAN PRETORIA NUWE REEKS Nr.31 DIE AKTEUR EN SY ROL IN SY GEMEENSKAP deur ANNA S. POHL Intreerede uitgespreek by die aanvaarding van die amp van Bykomende Professor in die
INSTRUKSIES AAN OUTEURS ALGEMEEN Beide Engelse en Afrikaanse artikels word aanvaar. Beide die Chicago- en die Harvard-verwysingsmetodes word aanvaar. Indien van argivale bronne gebruik gemaak word, word
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week Steinhoff International Holdings Ltd. 11 Julie 2014
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week Steinhoff International Holdings Ltd 11
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA IN THE HIGH COURT OF SOUTH AFRICA
Verslagwaardig: Sirkuleer Aan Regters: Sirkuleer Aan Landdroste: JA / NEE JA / NEE JA / NEE IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA IN THE HIGH COURT OF SOUTH AFRICA (Noord Kaapse Afdeling / Northern Cape
HOOFSTUK ALGEMENE INLEIDING EN UITEENSETTING VAN DIE STUDIE INLEIDING MOTIVERING VIR KEUSE VAN ONDERWERP...8
HOOFSTUK 1...7 ALGEMENE INLEIDING EN UITEENSETTING VAN DIE STUDIE...7 1.1 INLEIDING...7 1.2 MOTIVERING VIR KEUSE VAN ONDERWERP...8 1.3 FORMULERING VAN DIE NAVORSINGSPROBLEEM...9 1.4 DOEL VAN DIE STUDIE...10
DIE GEBOORTEDATUM VAN JESUS HERBEREKEN Een van my vriende in die internetgemeente vra my wat ek dink oor die viering van kersfees op 25 Desember.
DIE GEBOORTEDATUM VAN JESUS HERBEREKEN Een van my vriende in die internetgemeente vra my wat ek dink oor die viering van kersfees op 25 Desember. My antwoord aan hom is belangrik vir waarom ek die volgende
DIE BEOEFENING VAN n BEDRYF MET SPESIFIEKE VERWYSING NA DIE TOESTAAN VAN LENINGS DEUR HOUERMAATSKAPPYE AAN FILIALE OF GEASSOSIEERDES
DIE BEOEFENING VAN n BEDRYF MET SPESIFIEKE VERWYSING NA DIE TOESTAAN VAN LENINGS DEUR HOUERMAATSKAPPYE AAN FILIALE OF GEASSOSIEERDES deur Suzanne Marais Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan
J AAR in jaar uit hoor 'n mens dieselfde versugting:,daar bestaan gee~
DIE NUWE BRANDWAG. Musiek. WAAROM SUID-AFRIKA AGTER STAAN BY ANDER LANDE. J AAR in jaar uit hoor 'n mens dieselfde versugting:,daar bestaan gee~ musiek in Suid-Afrika nie. Wat daar nog is, word gewaardeer
Be gees terde werknemers as boublok vir n gesonde samelewing Spirited employees as building block for a healthy society
Navorsings- en oorsigartikels / Research and review articles (1): Voorwaardes vir n gesonde samelewing (gemeenskap) 525 Be gees terde werknemers as boublok vir n gesonde samelewing Spirited employees as
G. J. du Preez
G. J. du Preez 072 1876 076 1. Die plat Aarde As ons begin kyk na die filosowe en reisigers was daar redelik bakleiery tussen hulle oor n ronde aarde en n plat een. So 200 of wat jare voor YAHUSHA het
Direkte aanhalings word in dubbelaanhalingstekens geplaas. Gebruik 'n dubbelpunt voor die
INSTRUKSIES AAN OUTEURS Artikels mag nie terselfdertyd aan enige ander joernaal voorgelê word met die oog op publikasie nie. Bladgelde beloop tans R120,00 per bladsy. Artikels moet 15 na 25 (5 000 8 000
NOTULE VAN DIE ALGEMENE JAARVERGADERING OP DIE PLAAS 8 Augustus 2009 om 11h00
NOTULE VAN DIE ALGEMENE JAARVERGADERING OP DIE PLAAS 8 Augustus 2009 om 11h00 1. Verwelkoming Die voorsitter open die vergadering om 11h00 deur alle aandeelhouers te verwelkom en rig n spesiale woord van
DIE ONTWIKKELING VAN ALTERN A TIEWE KONSTRUIKSIES IN 'N TERAPEUTIESE GESPREK: 'N GEVALLESTUDIE. deur ALETTA MARIA VOGES
DIE ONTWIKKELING VAN ALTERN A TIEWE KONSTRUIKSIES IN 'N TERAPEUTIESE GESPREK: 'N GEVALLESTUDIE deur ALETTA MARIA VOGES voorgele ter gedeeltelike vervuuing van die vereistes vir die graad MAGISTER ARTIDM
Skets (a) Maan 28 dae Merkurius 88 dae. Om die Aarde Om die Aarde Om die Aarde Aarde
2. Pasga Om die Pasga te bepaal moet daar eers na sekere feite gekyk word, want die slang geslag is slu en verduister die waarheid vir die uitverkore. In die Skrif vind ons die kalender wat gevolg moet
INHOUD: Die SIZA Program 1 Monitering en Evaluasie 3 SIZA / GRASP Nakoming 1 Koolstofvoetspoor Werkswinkels 5 Die SIZA Platvorm 2
Nuus Volume 4, Uitgawe 5 Augustus 2016 INHOUD: Die SIZA Program 1 Monitering en Evaluasie 3 SIZA / GRASP Nakoming 1 Koolstofvoetspoor Werkswinkels 5 Die SIZA Platvorm 2 SIZA PROGRAM VORDER GOED SIZA lidmaatskap
AFDELING A HANDLEIDING VIR WERKOPDRAGTE Die oorhoofse tema van die werkopdrag is Tradisie. Hierdie onderwerp het al in die verlede en sal heel waarskynlik ook in die toekoms tot vele debatte aanleiding
Huguenot Newsletter Hugenote Nuusbrief
Hugenote-Vereniging van Suid-Afrika Huguenot Society of South Africa Mei 2016 Nommer 11 Huguenot Newsletter Hugenote Nuusbrief REDEVELOPMENT PLANS OF THE MUSEUM WELL UNDERWAY The Huguenot Society of South
Geloofsonderskeiding in die Oostelike Sinode van die NG Kerk tydens die besluitnemingsprosesse oor die wysiging van Artikel 1 van die Kerkorde
Stellenbosch Theological Journal 2018, Vol 4, No 1, 297 319 DOI: http://dx.doi.org/10.17570/stj.2018.v4n1.a14 Online ISSN 2413-9467 Print ISSN 2413-9459 2018 Pieter de Waal Neethling Trust Geloofsonderskeiding
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week Nestlé. 11 Oktober 2013
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week Nestlé 11 Oktober 2013 Disclaimer: The opinions
HOOFSTUK3 DIE PROSES VAN AMALGAMERING VAN SKOLE EN DIE BESTUUR DAARVAN
HOOFSTUK3 DIE PROSES VAN AMALGAMERING VAN SKOLE EN DIE BESTUUR DAARVAN 3.1 INLEIDING By die besluitnemingsfunksie wat binne skoolverband plaasvind, besit die skoolhoofde die meeste gesag (Jacobson, 1987:54).
Die 2001-omdigting van die Psalms na vyf jaar
Die 2001-omdigting van die Psalms na vyf jaar Herrie van Rooy ABSTRACT In 2001 a new version of the Afrikaans Psalter was published. It contains 150 hymns in a strophic version by T.T. Cloete, eight by
moenie stres nie! moenie stress book.indd 1 08/04/ :22
moenie stres nie! moenie stress book.indd 1 08/04/2014 16:22 moenie stress book.indd 2 08/04/2014 16:22 moenie stres nie! Positiewe boodskappe vir Suid-Afrikaners, deur Suid-Afrikaners Alan Knott-Craig
Die uitdaging van biografie-skrywing: n lewe van Betty Pack
Die uitdaging van biografie-skrywing: n lewe van Betty Pack Marelise Fourie Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan die vereistes vir die graad van Magister in Musiek (50% tesis) aan Universiteit
ALTERATION, SUSPENSION, REMOVAL OF RESTRICTIONS
TOWN PLANNING AND ENVIRONMENT DEPARTMENT ALTERATION, SUSPENSION, REMOVAL OF RESTRICTIONS Application for Alteration, Removal or Suspension of Restrictions in terms of Removal of Restrictions Act (No. 84
EISTEDDFOD IN SUID-AFRIKA met spesifieke verwysing na die Paarl-Vallei Eisteddfod Minette Du Toit-Pearce Hierdie tesis is vir die gedeeltelike voltooïng (50%) van die graad M.Mus (Sang) aan die Departement
2019 © estatedocbox.com Privacy Policy | Terms of Service | Feedback
To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.