af en en en fr fr fr fr en en en en en en en fr nl en en en en af en en en en en nl af af af af af af af af af af af af af af en nl en fr en en en en ru en en en en en en en en en en
We make a living by what we get,
But we make a life by what we give.
“Julle moet my ma ontmoet”, het Eddie gesê. Lien het in ons lewens ingestap met haar dik jas, plastiek reënkappie en die inkopietrollie, swaargelaai met van alles en nog wat. Sy’t eers vier jaar in Engeland gedraai maar dis die Turkse vrouens in België by wie haar hart was.
Die bus het haar altyd na ons toe gebring. Wou nooit daarvan hoor dat ons haar gaan haal nie want die bushalte was dan reg voor haar woonstel en die rit nog gratis ook! In haar trollie was altyd traktaatjies of cd’s met Die Boodskap in Arabies vir die busbestuurders. Almal, die bakker, Turke oor die straat, grondpersoneel op die lughawe moes die Goeie Nuus hoor want het sy gesê, daar’s nie baie tyd nie. En as hulle nie haar geskenk wou aanvaar nie, het sy dit in die posbus gegooi of op die sitplek gelaat. Die laaste paar jaar het die uitreikingsaksies na Turkeie en Oostenryk haar energie getap want sy het 110 persent gegee en kon enige twintiger moeg werk.
Elke jaar het sy met die bus die kanaal oorgesteek Engeland toe om vir Joodse Rose te gaan kuier want sy bid vir haar en het al ‘n paar keer die Evangelie met haar gedeel. Vir die Armeense gesin oor die straat het sy klere en kos aangedra, vir die stout kinders lekkergoed geneem, hul van raad voorsien oor medies en papierwerk in België en Meneer Armenië aangesê om asseblief sy woord te hou as hy vir sy vrou hulp beloof het.
Vrydae was haar studiedag. Turks. Sy het vir ‘n paar jaar les gevolg. Dan het jy haar in die woonstel gekry in haar blou kamerjas en rollertjies in die hare tussen al die boeke en papiere. Sy’t ‘n mooi Turkse teepot gekoop vir die droom om tog eendag Turkse vrouens by haar aan huis te ontvang en vir hulle warm appeltee aan te bied saam met die Goeie Boodskap.
Vrydae middae het die trollie, en sy, gekreun met kosgoed wanneer sy die bus geneem het na haar kerk in Brussel. Sy het vir die klomp haweloses kos gemaak. En as iemand anders dit nie kon bybring nie, het sy sommer ingestaan want die ou klomp sien dan nou so uit na die kos. Saans laat het sy dan doodmoeg op haar bed met klere en al aan die slaap geraak. Later in die week word ons dan gebel om oorskietkos te kom haal- sop wat tog te veel gaan wees vir haar, bokse melk wat sy in elk geval nie drink nie of ‘n halwe bak tert wat oor is van die personeel se teetyd.
Lien kon lekker kook in daai deurmekaar klein kombuisie. Wanneer iemand kom kuier het wat sy wou hê ons moes ontmoet het, is ons genooi vir skaapboud, bone, pampoen, gebkate aartappels en tipsy tert. Dan moes ons nog oorsskiet saamneem huistoe en die been vir Bella-hond. Sy het huistoe-verlanggemmerbier in plastiek melkbottels gemaak. By ons wou sy nie eet nie, want sy is te vol fiemies het sy dan gesê. Eet nie vis of hoender nie maar so dan en wan het die luste vir vleis haar gepak en dan het sy ‘beesvleispatties’ gekoop by Aldie. Ons moes die res neem want vleis is tog nie goed vir haar rumatiek nie. Vrugte moes mooi ferm wees anders eet sy dit nie en dan het ons dit gekry – nog mooi ferm. Altyd aan die gesond eet: sade, soet lemoene uit Suid-Afrika, neute, wortels. Wanneer die wortels goedkoop was, het sy twee pakke gekoop, een vir haar en een vir ons. Belgiese ‘mergpypjes’ (koekies) en Duitse Stollen is van haar gunsteling. En ek het myne dan ook gekry. Sy’t ‘n halwe sakkie Cuppachino per keer gedrink want anders is dit te sterk. Uitloop-aartappels en knoffel het sy gebring in die trollie sodat Wim dit in die groentetuin kon plant want mens kan dit mos nie weggooi nie. Die bakkie eierdoppe om te strooi om slakke weg te hou, staan nog en wag vir die somer. Sy het blombolle en aarbeiplantjies geplant in haar tuintjie.
Haar woonstel was koud want dikwels het die verwarming nie gewerk nie en die stort het ook nie warm water gehad nie, maar die woonstel of haar bed was altyd beskikbaar vir wie ookal slaapplek nodig gehad het. Ek moes tog nooit kyk hoe dit by haar lyk as ek en Dolla gaan kuier het nie, want sy eet en slaap net daar; funksioneel ingerig en volgepak met goed wat êrens heen moes – vir die Armeense gesin, of Rose, of kerk, of na ‘Charlie’ toe (‘n vertrek vol gratis tweedehandse goed vir enigeen wat iets nodig het by haar werk). Wanneer sy die goed nie in haar trollie gebring het na ons toe nie, het sy gebel en gesê ons moes kom kyk – groen gordyne, wolkomberse wat peperduur in Suid-Afrika is en nog in ‘n baie goeie toestand is, of ‘n retro ketel wat mooi by ons goed sal pas of klere vir ons Dolla.
Met haar gelaaide trollie het sy ‘n paar busse geneem om vir my en Dolla in die hospitaal te kom kuier. Keer was daar nie, al het die busse net om die uur geloop op ‘n Sondag. Goud uit die trollie: ‘n gratis koerantjie met ‘n interressante artikel vir as ek iets wil lees terwyl ek by Dolla sit, ‘n kwart bottel sjampoo wat baie lekker werk vir ingeval ek myne tuis vergeet het, ‘n lekker Pink Lady appel vir as ek dit nog nie geproe het nie en die groot pink Dalhias uit haar tuintjie in ‘n groen afgesnyde plastiek koeldrankbottel. Ons het lekker gekuier en Dolla was bly om haar te sien.
Sy het ‘n paar keer vir Dolla opgepas as ons êrens heen moes. Dolla het graag by haar gebly en Bella hond het stert geswaai van blydskap. Haar kleinkinders was ver en Dolla se oumas was ver. Dan het die breiwerkie uit die trollie gekom. Ek het nog die binne-pantoffels wat sy vir my gebrei het vir my verjaarsdag. Lien is lief vir honde, het self ook ‘n paar gehad het sy altyd vertel.
Hartseer sit diep binne in haar hart, twee dogters en haar man verloor. Woensdae middae het ek en Dolla by haar gaan koffie drink want sy moes dan telefone antwoord by haar werk. Dan het ons saam voor die Vader gestaan vir familie, haar kinders, my kinders, kleinkinders. Kosbaarhede is lank vooraf versamel vir die besoeke aan Suid-Afrika. Tasse het presies 23 kg. gekreun van goed vir Sanet en die dogters al het dit beteken sy moes ‘n paar keer voor haar vertrekdatum lughawe toe gaan met die tasse, net om seker te maak die gewig is reg.
Lien, een van amper twee hande vol kinders het grootgeword toe dinge nie so volop was nie. Sy kan niks weggooi nie want alles kan weer gebruik word. Boeke is hierdie voormalige skooljuffrou se voorliefde. Daarom het sy ook aangebied om die biblioteek by OM (Operasie Mobilisasie) te behartig. So het sy dan dikwels interressante boeke, enigiets van die jare toet tot nou aangedra om te lees, met ‘n papiertjie in waar dit spesifiek van waarde is vir ons situasie. Dit het mooi verduidelik gekos om te sê ons voorliefde vir boeke het alreeds stapels by ons bedkassies gemaak en baie dankie, maar ons dink nie ons sal tyd kry vir dié spesifieke boek nie. Sy het dose vol interressante artikels, uitknipsels en feite bewaar en kon gemaklik in ‘n gesprek praat van ‘n artikel oor die of daai en die feite weergee. Onderwyseres sal sy altyd bly.
‘n Ensiklopedie van kennis is sy. Ek het by haar raad gevra vir ‘n lastige hoes. Sy’t vir my die corgette sjokoladekoekresep per e-pos gestuur want dis heerlik, ook die adres van die meule waar ek sade en meel op grootmaat kan koop. Dan was daar die voordele van sodakristalle, heuning en lynolie en dat koeksoda goed is teen verkoues. Soms het sy verdwaal geraak tussen al die papiere wat sy so gebêre het en het belangrike dokumente dikwels soek geraak.
Geld en besittings is nie belangrik nie, maar sy kan niks weggooi nie. Haar lewe gaan oor ander en vir haarself gun sy min. Maar vir nonsens is daar nie tyd nie. Sy praat reguit wanneer iets teen haar grein of geloof ingaan. Swart was swart en wit, wit. Geen grys nie. Sy het geskryf aan die redaksie van die gratis koerantjie oor die onsmaaklike grappies wat gepubliseer is en aan uitgewers omdat die vertaling nie korrek was nie.  As daar gebid moes word, het sy nie tyd gehad vir ander se fotos oor kinders se troues en babas nie. Sy kon nie verstaan dat mense hulle tyd mors om langs die vliegveld te sit oor etenstyd en vliegtuie bekyk wat opstyg of land nie. Daars altyd werk te doen.
Daar is nooit tyd vir vakansie nie. En wanneer sy op haar jaarlikse langverlof Suid-Afrika toe is om ondersteuners, kerke en familie te besoek, was dit soos altyd, die aand voor haar vertrek deurnag werk om alles gepak en reg te kry. Sy het gegaan om haar siek sussie te versorg sodat die familie vakansie kan neem. En wanneer sy weer teruggekom het, was sy doodmoeg, net soos toe sy gegaan het. Ons het baie gepraat oor briek aandraai, rustiger neem en ‘n dag-af neem want Lien is nie meer ‘n kind nie. Sy het nie brieke nie het sy saamgestem. Van vinnig loop en nie kyk nie het sy baie geval, of gegly op die gladde ys of in die bus geval. Dan het my hart gebreek.
Lien. Die skraal figuur met netjies gekrulde hare en kleurvolle oorbelletjies en die rooi trollie sal nie weer my deurklokkie lui nie. Want ons het haar goedjies gepak en haar op die vliegtuig gesit, finaal terug Suid-Afrika toe. Mense soos sy ontmoet jy net een keer in jou lewe en dan weet jy sy was daar want die leemte wat sy laat is groot.
‘She gave us life by what she gave.’
Soos een van haar medewerkers by Operasie Mobilisasie tereg gesê het pas na haar vertrek, “The Queen has left Belgium!”
Ons mis jou Lien.
E-mail (required, but will not display)
Notify me of follow-up comments
Link1 | Link2 | Link3
Copyright © 2012. All Rights Reserved.