nl en en en nl en en en en de en en nl da en en pt en en af af af en nl nl nl nl nl nl af af af af af af af af af af af af af af af af af af nl af nl af af af nl nl af nl nl af af af af af af af af af af af af af af af af nl nl af af af af nl nl af af af af af af af nl af af nl nl af af af af af af af af nl af af nl af af af af nl nl nl nl nl en en nl nl en af en en nl nl en nl en en nl nl en af en en de nl en nl en en nl af en af af en en en en af af en nl nl en nl nl en en en en nl en en af af en nl nl en nl nl en nl nl en af af en af af en af af en nl en en af af en en en en af af en nl af en af af en nl af en en fr en de en en en en en en en en af nl en nl af en nl nl en nl af en nl nl en en af en sl af en af af en nl af en nl nl en af af en nl nl en nl nl en nl nl en af af en en en en af af en af af en af af en af af en nl af en af af en nl nl en nl en en af af en af af en nl af en af af en en en en vi af en af af en af af en nl nl en af af en af af en af af en af af en nl af en nl nl en af af en en en en af af en af af en nl en en af af en nl nl en nl nl en pl pl en af af en af en en en af en nl nl en af af en nl af en af af en af af en af af en af af en af nl en af af en af nl en da nl en nl nl en af en en af en en en en
KARTERING VAN SELFOONTEGNOLOGIE. deur HENDRIK THOMAS LOCHNER MAGISTER TECHNOLOGIAE FORENSIESE MISDAADONDERSOEK UNIVERSITEIT VAN SUID-AFRIKA - PDF
1 KARTERING VAN SELFOONTEGNOLOGIE deur HENDRIK THOMAS LOCHNER voorgelê ter gedeeltelike vervulling van die vereistes vir die graad MAGISTER TECHNOLOGIAE in die vak FORENSIESE MISDAADONDERSOEK aan die UNIVERSITEIT VAN SUID-AFRIKA STUDIELEIER: DR NJC OLIVIER OKTOBER 2007
2 ERKENNINGS Hiermee spesiale dank aan my familie, wie my tot akademiese uitnemendheid geïnspireer het. Opregte waardering aan my studieleier, vir onuitputlike geduld, raad en ondersteuning. Alle eer aan HOM, vir wysheid en ander gawes om hierdie navorsing te kon afhandel. Soli deo Gloria! i
3 VOORWOORD Die vertroue word uitgespreek dat hierdie werk ander navorsers, en veral my kollegas, sal motiveer om verdere navorsing op die gebied van selfoontegnologie te doen en veral hoe dit gekarteer kan word, sodat dit as getuienis in howe aangebied kan word. Die navorsing poog om die kartering van selfoontegnologie as n hulpmiddel in die ondersoek van misdaad te ontwikkel. Die kartering van selfoontegnologie wys hoe selfoontegnologie aangewend kan word in misdaadondersoeke en spesifiek hoe n misdadiger op die misdaadtoneel geplaas kan word, deur middel van die oproepe wat vanaf die selfoon gemaak of ontvang is. Om die verdagte op die misdaadtoneel te plaas deur middel van die oproepe wat hy gemaak of ontvang het, word selfoonrekords en tegnologie van die selfoonmaatskappye, asook bestaande rekenaarprogramme gebruik. Kortliks kan dit gestel word dat n misdadiger binne n geografiese ruimte op die aarde geëien kan word. ii
4 PREFACE It is sincerely hoped that this work will motivate other researchers and in particular my colleagues to do further research in the field of cellphone technology, especially how it can be mapped to enable it to be utilised as evidence in our courts. This research aims to develop the mapping of cellphone technology as an aid in the investigation of crime. The mapping of cellphone technology refers to how cellphone technology can be utilised in crime investigation and in particular how a criminal can be placed at the scene of a crime, as a result of a cellphone call that was either made or received. To place the suspect at the scene of a crime as a result of a call made or received, cellphone records and technology of the relevant cellphone company, as well as present computer programmes can be utilised. Shortly, it can be said that a criminal can geographically be placed within a space some where on this earth. iii
5 INHOUDSOPGAWE HOOFSTUK 1 1. ALGEMENE ORIËNTASIE INLEIDING Navorsingsmikpunte Navorsingsdoelwitte Navorsingsvrae Sleutelkonsepte Kartering Misdaad Misdaadondersoek Selfoon Forensiese ondersoek Afkortings Navorsingsbenadering en ontwerp Populasie en steekproewe Die versameling van data Literatuur Onderhoude Dokumente Gevallestudies Persoonlike ervaring Metode van data-analise Metodes om geldigheid te verseker Versameling van data Akkuraatheid van vrae Metodes om betroubaarheid te verseker Etiese gedrag Hoofstukuitleg...13 iv
6 HOOFSTUK 2 2. FORENSIESE ONDERSOEK INLEIDING Betekenis van misdaadondersoek Gesistematiseer Waarheid Oplos van die misdaad Objektiewe en subjektiewe spore Betekenis van Forensiese Ondersoek Kriminele en sivielregtelik Wetenskaplik en objektief Hofgerig Doelwitte van ondersoek Opsomming...23 HOOFSTUK 3 3. DIE ONDERSOEK VAN N MISDAADTONEEL INLEIDING Fisiese getuienis Eienskappe van fisiese getuienis Objektief Analises Vorm Tasbaar Bestaan Sintuiglik Mikroskopies Voorwerp Mikroskopiese bewyse Waarde van Fisiese getuienis Doelwitte met fisiese getuienis Die Locardbeginsel Die Locardbeginsel in die 21ste-eeu...31 v
7 3.8.1 Kontak Leidrade en spore Eienskappe van Locard se spore en leidrade Sintuiglike bewyse Mikroskopiese bewyse Makroskopiese bewyse Die toepassing van die Locardbeginsel in selfoon-tegnologie Seine Misdaadtoneel Die plek van misdaad Plekke verwyder van toneel Bewys van direkte of indirekte handeling Fisiese plekke as toneel van misdaad Verlengde toneel Primêre en sekondêre tonele Ondersoek van n misdaadtoneel Waarde van die misdaadtoneel Verborge leidrade Fisiese getuienis Identiteit van oortreder Fokuspunt van ondersoek Die dinamiek van n misdaadtoneel Opsomming...42 HOOFSTUK 4 4. KARTERING VAN SELFOONTEGNOLOGIE INLEIDING Kartering Speldekaarte Indeks Kartering as wetenskap Die doelwitte van kartering Visuele denke Visuele kommunikasie Analitiese voorstelling...49 vi
8 4.6 Tegnologie en kartering Geografiese Inligtingsisteem (Geographic Information system) (GIS) Globale Posisioneringstelsel (GPS) Voordele van kartering Selfoontegnologie Die hergebruik van frekwensies Uitbreiding van selfoonkapasiteit Verdeling van sektore in selle Die radius van die opvangsgebied Sektorverdeling Selverdeling Pico- en Mikroselle Grootte van selle en faktore wat dit beïnvloed Die Infrastruktuur van n selfoonnetwerk Die basisstasie Die mobiele oorskakelingdienssentrum (Mobile service switching centre MSC Die selfoonrekord Kolomme: Inskrywings Die kronologiese gebeure wanneer n oproep gemaak word Opsomming...73 HOOFSTUK 5 5. KARTERING VAN SELFOONGROEPE INLEIDING Inligting wat benodig word om oproepe te karteer Ligging van n selfoontoring Ligging van die misdaadtoneel Voorbeeld 1: Verkleining van geografiese spasie Voorbeeld 2: Plasing van verdagtes op die toneel Voorbeeld 3: Bepaling van spoed en rigting Voorbeeld 4: Bepaling van n geografiese plek waar n verdagte hom bevind...80 vii
9 5.7 Voorbeeld 5: Hoe n verdagte opgespoor word wanneer hy sy selfoon nog aan hom het Opsomming...81 HOOFSTUK 6 6. BEVINDINGS & AANBEVELINGS INLEIDING BEVINDINGS PRIMêRE BEVINDINGS SEKONDêRE BEVINDINGS AANBEVELINGS PRIMêRE AANBEVELINGS SEKONDêRE AANBEVELINGS Slotsom...96 Bronnelys...97 Aanhangsel Aanhangsel Aanhangsel Aanhangsel Aanhangsel Aanhangsel FIGURE Figuur 3.1- n Skematiese voorstelling van die Locardbeginsel en Fisiese getuienis...34 Figuur 3.2- n Skematiese voorstelling van die Locardbeginsel en selfoontegnologie Figuur Voorbeeld van n spelde kaart...47 Figuur 4. 2 Kontoerekaart...49 Figuur GPS handstuk...52 Figuur Hergebruik van frekwensies...57 Figuur Sektorverdeling in selle...59 Figuur Voorbeeld van n 3-sektor sel met sy radius van opvangs viii
10 Figuur Voorbeelde van selverdeling...61 Figuur 4.8 Selverdeling...61 Figuur Voorbeeld van dekking deur Mikro- en Picoselle...62 Figuur 4.10-Voorbeeld van n basisstassie Figuur Voorbeeld van n selfoonnetwerk Figuur Kombinering van sektore Figuur Voetspoor of radius van Herald Randfontein (MTN) Figuur Voetspoor of radius van Randfontein (Vodacom) Figuur Gekombineerde kaart Figuur Uitgesluite gedeeltes Figuur Bepaling van rigting en spoed Figuur 5.7- Ligging van verdagte se wonings en die opvangs-gebied van basisstasie TABEL Tabel Voorbeeld van n selfoonrekord...69 ix
11 HOOFSTUK 1 1. ALGEMENE ORiëNTASIE 1.1 INLEIDING Misdadigers raak al hoe meer gesofistikeerd deur die gebruik van moderne tegnologie, soos rekenaars en selfone. Kovacich en Boni (2000:XIII) meld dat misdadigers deesdae beter toegerus is as die ondersoekbeamptes wat hulle wederregtelike handelinge moet ondersoek. Die gebruik van die ou konvensionele ondersoek-metodes en tegnieke het nie meer die gewenste uitwerking nie en word die gebrek aan arrestasies en suksesvolle skuldigbevindings gereeld in die media gerapporteer. Baie ernstige misdade word gekenmerk deur die presiesheid en die deeglikheid waarmee dit uitgevoer word. Die navorser het uit die ondersoek van die misdade bevind dat daar kommunikasie-verbindings tussen die misdadigers is voor, tydens en na die pleeg van die misdaad. Hierdie kommunikasieverbindings stel die misdadigers in staat om hulle optredes te beplan en tydens die pleging van die misdaad hulle optredes op die toneel te koördineer. Hierdie kommunikasie op die toneel stel die misdadigers verder in staat om die perfekte misdaad te pleeg, sonder om enige foute te maak of bewyse agter te laat wat hulle met die misdaad kan verbind. Vir die tydperk 1 April 2003 tot 30 September 2004 is daar by die eenheid van die SA Polisiediens se Ernstige- en Geweldsmisdaadeenheid se Hoofkantoor in Pretoria 196 kontant in transito-sake gerapporteer deur die verskillende eenhede verantwoordelik vir die ondersoek van die misdade. In al die gevalle waar arrestasies gemaak is, is selfone in die verdagtes se besit gevind. Kuhne (2004:8) skryf in sy artikel in die Beeld dat selfone onbeantwoord lui terwyl hul eienaars, rowers, verwese en geboei staan en toekyk. Die navorser het hierdie kommunikasieverbindings (selfoon-verbindings) tussen misdadigers gebruik om verdagtes en medepligtiges op die misdaadtonele te plaas, met die misdaad te verbind en as fisiese getuienis teen hulle te gebruik. 1
12 1.2 Navorsingsmikpunte Die doel van die studie is om 'n nuwe tegniek waardeur selfoonoproepe gekarteer word na te vors wat die ondersoekbeampte kan gebruik in die ondersoek van misdaad. Dit is in lyn met wat Mouton (1996:103) sê: The aim of such studies, which will include pilot studies and other kinds of qualitative research, is to establish the facts, to gather new data and to determine whether there are interesting patterns in the data. Met bogenoemde in gedagte, stel die navorser die volgende mikpunte: Om na te vors hoe n misdadiger deur selfoonverbindings met die misdaadtoneel verbind kan word. Om navorsing te doen oor hoe selfoonkartering as bewysmetode aangewend kan word. Om te bewys dat selfoonkartering n kragtige tegniek is in die ondersoek van misdaad. Om navorsing te doen oor hoe selfoonoproepe gekarteer word. 1.3 Navorsingsdoelwitte Volgens Maxfield en Babbie (1995:70) dien die navorsing in die kriminele regsproses verskeie doelwitte naamlik, ontdekkings, beskrywende en verduidelikende navorsing. Volgens Singleton en Straits (1999:455) word ontdekkingstudies onderneem wanneer daar baie min inligting beskikbaar is oor n onderwerp. Daar is tans baie min inligting beskikbaar oor hoe selfoonkartering gebruik kan word in die ondersoek van misdaad, terwyl daar baie inligting beskikbaar is oor hoe misdaadkartering aangewend kan word in misdaadvoorkoming. Die literatuur wat bestaan handel hoofsaaklik oor misdaadvoorkoming en spreek nie die behoeftes van die ondersoeker aan, wat reaktief optree nie. Deur die navorsing wil die navorser die weg baan vir ander misdaadondersoekers om kartering van selfoontegnologie as ondersoekmetode te gebruik en om dit ook as getuienis in howe aan te bied. Die navorsing gaan toegespits word op die kartering van selfoonoproepe. Soos Denscombe 2
13 (1998:27) dit stel: The purpose in this instance is primarily to describe how things are, rather than how they will be, or how they should be, or even why they are as they are. In die tweede plek is die doel van die studie om goeie praktyk te ontwikkel (Denscombe, 1998:27). Deur die navorsing poog die navorser om n nuwe ondersoektegniek aan die ondersoekers bekend te stel wat beter insig aan ondersoekers sal gee, wat tot verhoogde oplossings sal lei. Derdens is die mikpunt om ondersoekers beter toe te rus, sodat hulle hul beter van hul taak kan kwyt. Deur die ondersoek het die navorser homself verryk, sy kennis verbreed en gaan hy ander navorsers en ondersoekbeamptes aanspoor om die tegniek te gebruik, deur die resultaat van die navorsing beskikbaar te stel vir opleidingsdoeleiendes. 1.4 Navorsingsvrae Met die mikpunte en doelwitte in gedagte, stel die navorser die volgende navorsingsvrae om die probleem beter te verstaan: Wat is forensiese ondersoek? Wat behels die ondersoek van n misdaadtoneel? Wat is die kartering van selfoontegnologie? Hoe kan kartering van selfoonoproepe aangewend word in misdaadondersoeke? 1.5 Sleutelkonsepte Die volgende definisies verduidelik die sleutelbegrippe in die navorsing: Kartering Byrd (2000:3) omskryf kartering as die verteenwoordiging, gewoonlik op n plat oppervlakte van n gebied van die aarde of hemel. Kartering is n kuns en n wetenskap. n Wetenskap omdat dit akkurate meting versamel en weergee en n kuns omdat dit die kartering as n finale produk op papier plaas. 3
16 1.8 Populasie en steekproewe Volgens Sapsford en Jupp (1996:26) is die bepaling van die populasie die eerste stap in die monsterneming en moet dit duidelik en akkuraat bepaal word. Populasie is die studie objek en dit kan groepe, enkelinge, organisasies, menslike produkte en gebeurtenisse wees (Welman & Kruger, 1999:47). Bailey (1987:81) noem dat populasie die som totaal is van al die eenhede van analise. Die populasie in die navorsing is alle ondersoekbeamptes wat verbonde is aan die Ernstige en Geweldsmisdade eenhede in die Suid- Afrikaanse Polisiediens. Die komponent Ernstige Geweldsmisdaadeenheid, Hoofkantoor, Pretoria was gekies deur die name van alle Ernstige en Geweldsmisdaadeenhede in n houer te plaas en een te trek. Ondersoekers van die Ernstige en Geweldsmisdaadeenheid Hoofkantoor, Pretoria as teiken populasie verteenwoordig alle Ernstige en Geweldsmisdaadeenheid ondersoekers omdat n gefokusde populasie bepaling gedoen is. Daar bestaan n hoë waarskynlikheid dat hierdie teiken populasie verteenwoordigend van alle Ernstige en Geweldsmisdaadeenhede mag wees omdat, hulle dieselfde sake ondersoek, opleiding ontvang en ervaring het. Ernstige en Geweldsmisdaadeenheid ondersoekers het voor die herstrukturering vroeg in 2007 ernstige sake ondersoek, soos byvoorbeeld gewapende bankrowe, kontant in transito rowe, reeksmoorde, reeksverkragtings en moorde. Die sistematiese steekproef tegniek is gebruik, soos wat dit beskryf word deur Leedy en Ormrod (2005:203), om te bepaal met watter ondersoekers onderhoude gevoer gaan word. Die eenheid bestaan uit 102 ondersoekers. Die navorser het besluit om 18 van hierdie as toetsgroep te neem en saam met die ander toetsgroepe is n totaal van 25 bereik. Die polisietoetsgroep bestaan uit 9 wit, 5 swart en 1 bruin man asook 2 wit en 1 swart vrou. Die navorser het n alfabeties genommerde naamlys van die ondersoekbeamptes bekom. Die navorser het met nommer twee op die lys begin omdat dit die eerste ewe getal is en daarna elke vyfde naam op die lys omkring en sodoende die polisietoetsgroep bepaal. Die getal 5 is gebruik omdat vermeerdering in vywe makliker bereken kon word en sodoende was die syfers 2 en 7 herhalend. 6
18 elektroniese databasisse. Cooper (1998:49) huldig dieselfde mening, terwyl Mouton (2001:88) meld dat daar n verskeidenheid boekbeskrywings en hulpmiddels bestaan wat kan help in die identifikasie van literatuur. Die navorser het die biblioteek van UNISA (Florida kampus) besoek, relevante databasisse geïdentifiseer en elektroniese databasisse nagegaan, waarna literatuur opgespoor is. Daar was n groot aantal literatuur gevind wat handel oor misdaadkartering, maar dit handel hoofsaaklik oor die pro-aktiewe (misdaadvoorkoming) gebruik daarvan. Literatuur is ook versamel oor selfoontegnologie en die gebruik van selfoontegnologie in die ondersoek van misdaad. Die literatuur wat beskikbaar was is gelees en daar was in die literatuur verwys na ander bronne wat ook opgespoor is by UNISA, asook by ander instellings en die Internet. Inligting is ook verkry deur koerante te lees. Data uit die literatuur wat gebruik is, was om die navorsingsvrae te ontleed, te bespreek en was dit vergelyk met die praktyk, soos wat van die respondente verkry is Onderhoude Die navorser het gestruktureerde onderhoude met die polisietoetsgroep, aanklaertoetsgroep, selfoontoetsgroep en die deskundige van die WNNR gehad. Volgens Welman en Kruger (1999:160) is n gestruktureerde onderhoud een waar die navorser vrae op n onderhoudskedule plaas en persoonlik die respondent se weergawe neerskryf. Die vereistes vir n produktiewe onderhoud soos vermeld in Leedy en Ormrod (2005:147) is nagekom deurdat: Vrae vooruit geidentifiseer is. n Geskikte plek gekry is om onderhoude te voer. Skriftelike toestemming is verkry. Daar is tydens die onderhoude gekonsentreer op feite. Die respondente is nie voorgesê wat om te antwoord. Die navorser geen reaksies getoon het op die antwoorde wat vir die navorser snaaks was of nie sy goedkeuring weg gedra het nie. Die vrae was gebaseer op die navorsingsvrae en die mikpunte van die navorsing. Vir elke monster (Polisie, selfoonmaatskappye, WNNR, en 8
19 aanklaers) is daar afsonderlike vraelyste opgestel. Respondente was ondervra oor hulle ervaring in die veld van kontant in transito ondersoeke, die gebruik van selfoontegnologie in die ondersoek van misdaad, die aanbieding daarvan as getuienis in howe en die kartering van selfoonkommunikasie. Onderhoude (een-tot-een) was gebruik om die ervaring en kennis van ondersoekbeamptes, aanklaers, en deskundiges op skrif te stel en te vergelyk met die bestaande literatuur Dokumente Mouton (1996:142) noem dat dokumentêre bronne, rekords, sensus data, en persoonlike dokumente is. Miller en Brewer (2003:82) noem dat dokumentêre bronne, bronne aan die empiriese ontwerp verskaf en dit die sosiologiese teorie ondersteun. Misdaadverslae en misdaadlêers is gelees om te bepaal of selfoontegnologie gebruik is in die ondersoek van misdaad, en vir watter doeleindes dit aangewend was Gevallestudies Mouton (2001:149) meld dat gevallestudies se doel is om n deeglike ondersoek te doen na gevalle. Alle kontant en transito saakdossiere wat deur die onderskeie Ernstige en Geweldsmisdaadeenhede in die land ondersoek was, asook opvolg verslae is per misdaadverslag aan die Nasionale Hoofkantoor rapporteer. n Misdaadverslag is bygehou en is dus n weergawe van die saakdossier. Misdaadverslae vir die tydperk 1 April 2003 tot 30 September 2004 is gelees om n deeglike bepaling te doen oor hoe selfoontegnologie gebruik was in die ondersoek van kontant in transito rowe, en vir watter doeleindes dit gebruik was. Die ideaal sou egter wees om die saakdossiere te kon lees. Die navorser het egter nie die vermoë gehad om landswyd die dossiere te gaan lees nie en moes hom verlaat op die inhoud van die verslae Persoonlike ervaring Die navorser het 25 jaar ondervinding in die ondersoek van misdaad en het gespesialiseer in die ondersoek van ernstige geweldsmisdade. Die terrein waarin die navorser gespesialiseer het was moord, plaasmoorde, 9
20 huurmotorgeweld, kontant in transito rowe, bankrowe en reeksmoorde. Die navorser het ook toepaslike opleiding ontvang in die ondersoek van die misdade soos hierbo genoem en ook in howe getuig Metode van data-analise Volgens Schurink (1988:19) is data-analise die sistematiese proses van noukeurige rangskikking van transkripsies, notas en ander materiaal wat help om dit wat nagevors is te verstaan. In hierdie navorsing is die spiraal metode wat deur Leedy en Ormrod (2001:151) aanbeveel word, toegepas en het die navorser die volgende gedoen: Organisering: Die data is georganiseer en op n rekenaarbasis geplaas en van die teks is in kleiner eenhede afgebreek en geplaas. Noukeurige deurlees: Hierna is die data verskeie kere noukeurig deurgelees sodat n gevoel verkry kon word van wat die data alles behels en voorlopige afleidings is neergeskryf. Klassifikasie: Die inligting is hierna gesorteer en inligting wat saam hoort is saamgevoeg in temas en kategorieë. Samevoeging: Daar is vergelykings verkry tussen die onderskeie temas en inligting en dit is geïntegreer en opgesom. Volgens Singleton en Straits (1999:455) vind data-analise plaas wanneer teorie en data vergelyk word. Die inligting wat ontvang is uit die onderhoude, is ook met die bestaande literatuur vergelyk om ooreenkomste en teenstrydighede uit te wys Metodes om geldigheid te verseker Volgens Denscombe (1998:100) behels geldigheid die akkuraatheid van die vrae wat gevra word, die data wat versamel word en die verduideliking wat aangebied word Versameling van data Daar was n uitgebreide soektog na toepaslike literatuur wat tot gevolg gehad het dat baie literatuur versamel is en is daar nie net van slegs n paar 10
22 kom. Daar is toestemming verkry om misdaadlêers, verslae en dossiere te lees en dit verseker dat inligting nie onwettig bekom is nie. Verwysings en aanhalings na literatuur is korrek sodat dit nageslaan kan word wat die navorsing betroubaar maak Etiese gedrag Die etiese aspekte wat Kidder en Judd (1986:452) asook in Leedy en Ormrod (2005: ) noem is nagekom, naamlik: Slegs persone wat daar toe ingestem het, is gebruik vir die navorsing. Geen persoon is gedwing om deel te neem nie. Geen respondent was mislei nie. Die respondente is ingelig oor die navorsingsopdrag. Respondente se privaatheid is verseker. Respondente is geensins aan fisiese of geestelike spanning blootgestel nie. Die handhawing van geheimhouding en anonimiteit is nagekom. Die persoonlike en vertroulike inligting het die navorser met vertroulikheid hanteer om die identiteit van die beriggewers, inligting, asook ondersoektegnieke te beskerm. Die ontleding het ook geen ondersoekmetodes, beriggewers of inligting geopenbaar nie. Hierdie aspekte word ook deur Flick, Von Kardorff en Steinke (2004:335) weergegee. Die analise van die data sal geen bestaande hofsaak of voornemende hofsaak se ondersoek in gevaar stel nie. Geen data is gefabriseer nie. Die rou data wat verkry is sal op versoek beskikbaar wees. Geen plagiaat is gepleeg nie en erkenning is gegee aan skrywers en respondente in die teks en bronnelys. Die etiese kodes van UNISA was nagekom (TSA Research policies: (16 Junie 2004). 12
23 Die navorsing is in die ope gedoen. Die navorser het hom nie skuldig gemaak aan enige wangedrag nie, en n sertifikaat wat verklaar dat die navorsing die werk van die navorser is, kan verskaf word ter bevestiging. Geen inligting is gemanipuleer, verander of wederregtelik openbaar gemaak nie. Daar was geen manipulasie van inligting verskaf deur die respondente of aanhalings uit literatuur nie Hoofstukuitleg Hoofstuk 1 Algemene oriëntasie. Hoofstuk 2 Forensiese ondersoek Hierdie hoofstuk bevat die doelwitte, kategorieë van ondersoek, asook die ooreenkomste wat bestaan tussen forensiese- en kriminele ondersoeke. Hoofstuk 3 Fisiese getuienis - In hierdie hoofstuk word die kenmerke en die doelwitte van fisiese getuienis bespreek. Die Locard-beginsel word ook aan die hand van die kenmerke van fisiese getuienis bespreek, waarna daar bepaal word wat n mis-daadtoneel is. Hoofstuk 4 Kartering en selfoontegnologie In die hoofstuk word daar klem gelê op kartering en die selfoontegnologie, wat gebruik word om misdadigers en meelopers op die toneel te plaas. Hoofstuk 5 Die kartering van selfoonoproepe in misdaadondersoeke. - In hierdie hoofstuk word daar gefokus op die selfoonoproepkarteringsproses en word praktiese voorbeelde uitgebeeld en bespreek. Hoofstuk 6 Bevindings en aanbevelings. Bronnelys 13
26 Hulle omskrywing sluit nie die wyses in van hoe dit gedoen moet word nie, maar hulle noem in hulle bespreking dat ondersoek uit observasie en die gesistematiseerde ondervraging om inligting te bekom bestaan, sodat die waarheid ontbloot kan word. Marais en Van Rooyen (1990:17) is van mening dat n gesistematiseerde soeke na die waarheid wat daarop gemik is om n positiewe opklaring van die misdaad te verkry, gesien kan word as misdaadondersoek. 2.4 Waarheid In Van Rooyen (2001:50) en Kenny en More (1994:9) se weergawes van misdaadondersoek, benadruk hulle die feit dat misdaadondersoek die soeke na die waarheid is. Misdaadondersoek word ook deur Van Rooyen (2001:50) en Kenny en More (1994:9) beskryf as die gesistematiseerde soeke na die waarheid. Gardner (2005:3) wys daarop dat die doel van misdaadondersoek altyd sal wees om na die waarheid te soek. 2.5 Oplos van die misdaad Van Rooyen (2001:50), Kenny en More (1994:9), Marais en Van Rooyen (1990:19), Van Heerden (1985:189) en Van der Westhuizen (1996:1) stem almal ooreen dat misdaadondersoek gesistematiseer moet wees en dat dit ten doel het om die misdaad op te los. Bennett en Hess (2001:3) argumenteer dat misdaadondersoek moet bepaal wat gebeur het en wie daarvoor verantwoordelik is. Burstein (1999:22) wys daarop dat daar baie definisies bestaan vir die term misdaadondersoek, afhangende hoe dit deur die individu geïnterpreteer word. Burstein (1999:22) glo dat navrae en navorsing n integrale deel is van die term misdaadondersoek. Bennett en Hess (2004:4) kom tot die gevolgtrekking dat misdaadondersoek n proses is van ontdekking, versameling, voorbereiding, identifisering en die aanbieding van getuienis om te bepaal wat gebeur het en wie verantwoordelik is. 16
27 2.6 Objektiewe en subjektiewe spore Marais en Van Rooyen (1990:17) en Van der Westhuizen (1996:1) wys daarop dat die primêre doel van ondersoek die opklaring van die plegingsituasie is aan die hand van objektiewe en subjektiewe spore. Objektiewe spore is getuienis wat stom is en word na verwys as indirekte of omstandigheidsgetuienis. Subjektiewe spore is getuienis van mense wat direk of indirek betrokke is by die misdaadpleging. Gilbert (1993:36) se weergawe van misdaadondersoek sluit die woord objektief in, maar dit word benadruk dat die ondersoek n logiese en wettige ondersoek na kriminele aktiwiteite moet wees. Die polisietoetsgroep is gevra wat hulle verstaan onder die begrip misdaadondersoek. Sommige respondente het ter verduideliking van hulle antwoorde, soms twee of meer begrippe gelys. Die aspekte soos deur die respondente vermeld, word in frekwensie soos deur hulle verskaf, hieronder weergegee: Oplos van n saak (4 keer) Skuldigbevinding van die beskuldigde (3 keer) Soeke na die waarheid (3 keer) Arrestasie van die verdagtes (2 keer) Stelselmatige opvolg van inligting (2 keer) Versameling van getuienis (2 keer) Beskuldigde hof toe te neem (2 keer) Beskuldigde te identifiseer (2 keer) Die volgende antwoorde verskaf deur die polisietoetsgroep kom slegs een keer voor: Opvolg van inligting Te bepaal wie verantwoordelik is vir die misdaad Om n gerapporteerde saak volledig te ondersoek Wettige opsporing van voorwerpe 17
28 Al die antwoorde wat die polisietoetsgroep verskaf het word ook vervat in die literatuur oor misdaadondersoek soos reeds bespreek. Daar kan dus gesê word dat misdaadondersoek die soeke na die waarheid is en dat dit op n gekontroleerde en stelselmatige manier gedoen moet word. 2.7 Betekenis van Forensiese Ondersoek White (2004:1) benadruk die feit dat wetenskaplikes uitgevind het dat die algemene publiek gebrekkige kennis het van wat forensiese ondersoek behels en wat dit kan bereik. Dit word volgens hom toegeskryf aan die feit dat die televisie n verkeerde beeld en idees in gedramatiseerde programme oordra. White (2004:3) wys daarop dat indien daar vir n honderd forensiese wetenskaplikes gevra sou word om die term forensies te beskryf, daar net soveel antwoorde sal wees, maar daar kan verwag word dat daar tussen die definisies verwysings sal wees na wetenskap en die regsproses. Van Rooyen (2004:7) noem dat die term forensiese ondersoek n slagspreuk geword het wat deur mense gebruik word wat direk of indirek betrokke is in die ondersoek van misdaad. Dit word ook genoem dat daar wyd verspreide verwarring in die industrie is oor wat die ware betekenis van forensiese ondersoek is. Die woord forensies is afgelei van die Latynse woorde forum+ensis wat verwys na die publieke forum waarin die Romeine hulle regsaspekte afgehandel het (Yeatts, 2001:14). n Goeie voorbeeld hiervan is in die Bybel te vind waar Jesus in n ope forum voor Pontius Pilatus verhoor is (Karagiozis & Sgaglio, 2005:3). Volgens die Oxford English Dictionary (2004:118), beteken forensies die volgende: Relating to the application of scientific methods and techniques to the investigation of crime, relating to courts of law. Die woordeboek Virtue s English Dictionary (1953:353) verwys na forensies as belonging to courts of justice or to public discussion and debate: used in courts or legal proceedings. Die HAT (1984:227) se verwysing na forensies het op geregshowe betrekking. 18
29 Inman en Rudin (2001:5) wys daarop dat forensiese ondersoek n term is wat gereeld verkeerdelik gebruik word om kredietwaardigheid aan n idee of verklaring te verleen, omdat die woord forensies n soort aura van betroubaarheid bevestig (Dit is wetenskaplik, daarom kan dit vertrou word). Dit word ook gebruik om n verklaring of idee te diskrediteer (Dit is nie wetenskaplik nie, daarom kan dit nie vertrou word nie). 2.8 Kriminele en sivielregtelik Volgens Saferstein (2004:2) is forensiese ondersoek die toepassing van wetenskap op kriminele en siviele regte wat afgedwing word deur die wetsbeskermers in die kriminele regsisteem. Nickell en Fischer (1999:1) sien die betekenis van forensiese ondersoek as ondersoek wat van toepassing is op geregshowe. White (2004:1) benadruk dat forensiese ondersoek n wye spektrum van die kriminele regsprosesse dek, wat insluit verbruikers en omgewingsbeskerming, gesondheid en siviele aangeleenthede, asook nalatigheid. Tuthill (1994:8) is van mening dat forensies die toepassing is van spesiale kennis in n georganiseerde en sistematiese manier om die waarheid te ontdek en bewyse te evalueer wat moontlik tot waarde mag wees in die oplossing van misdaad en die vervolging van oortreders, of tot enige aspek wat betrekking het op die wet. Forensies is nie net beperk tot die ondersoek van misdaad nie, maar dit het ook n groot rol om te speel in die toepassing van die sivielereg (Tuthill, 1994:9). Pursley (1994:172) noem dat die ondersoeker by die misdaadondersoek ook moet vasstel of die handeling wat plaasgevind het sivielregtelik of krimineel is, sodat daar vasgestel kan word of die Polisie jurisduksie oor die aangeleentheid het. 2.9 Wetenskaplik en objektief White (2004:1), Horswell (2004:3), Saferstein (2004:2) en Van Rooyen (2004:7) stem almal ooreen dat forensiese ondersoek wetenskaplike metodes insluit wanneer n misdaad ondersoek word. Saferstein (2004:1-2) 19
30 se verduideliking van die term forensies is die aanwending van wetenskaplike metodes en tegnieke binne die reg. Hy regverdig sy uitlating deur te sê dat wetenskaplike inligting onderhewe is aan toetsing en dat dit nie net akkuraat moet wees nie, maar ook objektief. Daarom sal die inligting die gebeure wat plaasgevind het tydens die misdaadpleging, reflekteer. Forensies is n breë term wat insluit wetenskaplike dissiplines wat ten doel het om misdaad te ondersoek met die doel om die skuldige tot verantwoording te roep (Nickell & Fischer, 1999:1). Karagiozis en Sgaglio (2005:1) stel dit kort en kragtig dat forensiese ondersoek die toepassing is van wetenskap tot aspekte wat betrekking het op die wet Hofgerig Forensiese ondersoek is n ondersoek waar die feite van die ondersoek voor n hof geplaas gaan word (White, 2004:1; Horswell, 2004:3; Saferstein 2004:2 en Van Rooyen, 2004:7). Horswell (2004:3) gee die beskrywing van forensiese ondersoek as pertaining to, connected with or used in courts of law or public discussion and debate. Die polisietoetsgroep, selfoontoetsgroep, aanklaertoetsgroep en die deskundige van die WNNR was gevra om forensiese ondersoek te definieer. Die definisies word as volg hieronder genoem: Ses respondente sien forensiese ondersoek as n proses waardeur misdaad ondersoek word om n skuldigbevinding in die howe te verkry. Vyf respondente sien forensiese ondersoek as n ondersoekmetode om skuldbevindings te kry. Ses respondente sien forensiese ondersoek as om bewyse en getuienis wetenskaplik te versamel. Vier respondente sien forensiese ondersoek as die ondersoek van enige misdaad. Twee respondente kon glad nie die begrip definieer nie. 20
31 By die ontleding van die respondente se antwoorde kan daar met White (2004:3) se siening saamgestem word, naamlik dat daar verskillende verklarings sal wees vir die begrip forensiese ondersoek. Die woorde hof en wetenskaplik kom in al die respondente se antwoorde voor wat ooreenstem met White (2004:3) se siening. Daar kan samevattend gesê word dat die woord forensiese ondersoek en misdaadondersoek nie veel verskil nie, omdat albei dit ten doel het om misdaad te ondersoek en die waarheid voor die howe te plaas. Waar die term ondersoek in die navorsingstuk gebruik word verwys die navorser na beide forensiese ondersoek en misdaadondersoek Doelwitte van ondersoek Nadat daar nou bepaal is dat daar nie werklik n verskil tussen forensiese ondersoek en misdaadondersoek is nie, is dit nou moontlik om na die doelwitte van ondersoek te kyk. Volgens Van der Westhuizen (1996:4) is n doelwit n presiese beskrywing van n verpligting wat binne n bepaalde tyd en volgens n bepaalde standaard bereik moet word. Dempsey (2003:29), Brown (2001:3), Van der Westhuizen (1996:4), Swanson et al. (2003:28), Bennett en Hess (2001:6), Brown (2001:3), Kenny en More (1994:14), Pursley (1994:172), Lyman (2002:14), Gilbert (1993:36), Van Rooyen (2001:54) en Joubert (2001:225), meld die volgende as doelwitte van ondersoek: Opvolg van leidrade vir addisionele getuienis. Identifikasie van die misdaad. Individualisering van die misdadiger. Herwinning van gesteelde eiendom. Die betrokkenheid in die vervolgingsproses. Om vas te stel of n misdaad gepleeg is. Verdagte te arresteer en die bes moontlike saak voor die aanklaer te lê. 21
32 Om misdaad te ondersoek en die aanklaer te ondersteun in die vervolgingsproses. Die opsporing en bewaring van getuienis. Verantwoordelikheid van die ondersoekbeampte op die dag van verhoor en getuienislewering. Becker (2000:8) stem saam met die bogenoemde doelwitte, maar voeg by dat die prosessering van fisiese getuienis ook n doelwit is. Al die respondente in die polisietoetsgroep was gevra om die doelwitte van ondersoek te lys, en almal kon dit beantwoord. Al die respondente noem dat hulle na die verdagte sal soek en hieruit kan daar afgelei word dat die respondente n gemeenskaplike vyand het in die opsporing van misdadigers. Nie een van die respondente sal na gesteelde eiendom soek nie en dit is kommerwekkend, omdat die navorser uit sy eie ervaring weet dat indien eiendom gesteel is en as bewys ingedien kan word, dit as goeie bewyse teen die beskuldigde dien. Daar word ook met besorgdheid kennis geneem dat geen respondent die aanklaer sal ondersteun tydens die vervolgingsproses nie, omdat die navorser uit ervaring weet dat die ondersteuning wat die ondersoeker aan die aanklaer verleen, n baie belangrike faktor is om n skuldigbevinding te bewerkstellig. Bennett en Hess (2004:5) en Van Rooyen (2001:56) meld dat die volgende aspekte ook belangrik is vir n suksesvolle ondersoek: n Logiese volgorde van ondersoek gevolg moet word. Fisiese bewyse volgens die wet versamel word. Alle getuies suksesvol ondervra moet word. Alle verdagtes wettig en effektief ondervra moet word. Leidrade opgevolg en behoorlik ondersoek moet word. Alle inligting met betrekking tot die saak versigtig en deeglik gedokumenteer word. 22
33 2.12 Opsomming Die doelwitte wat n ondersoekbeampte vir homself stel, is van kardinale belang: Om n saak suksesvol, deur middel van wetenskaplike metodes en hulpmiddels, te ondersoek en sodoende die waarheid te ontbloot en n skuldigbevinding in die hof te verseker, of die onskuld te bewys. Indien die ondersoekbeampte nie die doelwitte nastreef nie, sal die saak nooit opgelos word nie. Om hierdie doelwitte te bereik moet die ondersoeker weet wat fisiese getuienis is en wat die belangrikheid van die Locardbeginsel in die ondersoek van misdaad is. Hierdie twee beginsels word in die volgende hoofstuk bespreek
34 HOOFSTUK 3 3. DIE ONDERSOEK VAN n MISDAADTONEEL 3.1 INLEIDING Daar word n wetlike verpligting volgens Artikel 205(3) van Wet 108 van 1996 (Die Grondwet) op die Suid-Afrikaanse Polisie Diens geplaas om misdaad te voorkom, te bestry en te ondersoek en die openbare orde te handhaaf. Om misdaad doeltreffend te ondersoek is dit baie belangrik dat die misdaadtoneel doeltreffend ondersoek sal word vir die inwin en herwinning van fisiese getuienis. Sake word opgelos deur middel van fisiese getuienis wat op die toneel versamel word en die vermeende oortreders word vervolg as gevolg van die getuienis wat versamel is. Die slagoffers van n misdaad ontvang geregtigheid as gevolg van getuienis wat tot n skuldig bevinding lei. Vir getuienis om deur howe aanvaar te word moet die fisiese getuienis wat op die misdaadtoneel geidentifiseer en herwin word, korrek versamel, hanteer en verpak word. Die belangrikheid van ondersoek is om te sorg dat die waarheid ontbloot word en die getuienis wat versamel is, voor n hof te plaas. Foute in die ondersoek van n saak moet tot die minimum beperk word, omdat foute wat gemaak word in die hele ondersoek weerspieël word en tot n onskuldig bevinding aanleiding kan gee. 3.2 Fisiese getuienis Fisiese getuienis word deur O Hara en O Hara (2003:80) omskryf as enige artikel of materiaal wat gevind word en verband hou met die ondersoek en wat kan help om die oortreder of die omstandighede waaronder die misdaad gepleeg is te openbaar. 3.3 Eienskappe van fisiese getuienis Van Rooyen (2001:59) meld dat fisiese getuienis ook bekend staan as objektiewe getuienis. Fischer (2004:1) en Lee en Harris (2000:3) is van 24
35 mening dat fisiese getuienis enige soort getuienis omsluit en dat dit objektief is. Nickell en Fischer (1999:4) huldig ook die standpunt en meld verder dat dit dieselfde bly vir enige persoon wat dit waarneem Objektief Fisiese getuienis is feitlike inligting wat nooit verkeerd is nie, nie vals is nie en nooit afwesig is nie (Marais, 1992:5). Gardner (2005:7) erken ook dat fisiese getuienis nooit n leuen vertel nie. Olge (2004:1) noem dat fisiese getuienis nie deur n misdadiger verbuig of verdraai kan word nie Analises Gardner (2005:7-8) skets fisiese getuienis as items wat op die toneel versamel word en onderworpe is aan analises vir voorlegging aan die hof. Weston, Wells en Hertoghe (1995:103) bied fisiese getuienis aan as een wat n spoor is, wat wetenskaplik versamel moet word, sodat dit ontleed kan word vir voorlegging aan die hof. Becker (2000:42) beklemtoon dat fisiese getuienis soms deur forensiese tegnieke versamel moet word, sodat dit geanaliseer kan word in n laboratorium. Marais (1992:8) noem dat heelwat fisiese getuienis verborge of onsigbaar is en dat wetenskaplike tegnieke dikwels benodig word om dit te vind en te analiseer vir voorlegging aan howe. Fisiese getuienis word deur Van Heerden (1985:209) voorgehou as konkrete voorwerpe wat geanaliseer, gesien, gemeet, en gefotografeer kan word Vorm Fischer (2004:1) en Lee en Harris (2000:3) is van mening dat fisiese getuienis enige soort getuienis omsluit en dat dit uit enige grootte, vorm of dimensie bestaan. In aansluiting hiermee is Schultz (1997:16) van mening dat fisiese getuienis daardie getuienis is wat fisiese of materiële waarde het, ongeag die grootte. Dit kan groot of klein wees en Fischer (2004:1) verduidelik dat dit so klein kan wees soos n reuk wat met tyd tot niet gaan. Becker (2000:42) voeg by dat fisiese getuienis so klein kan wees soos een menslike geen of so groot soos n motorvoertuig. Lee en Harris (2000:3) is 25
36 van mening dat fisiese getuienis enigiets kan wees en dat dit selfs so klein soos stuifmeel of so groot soos n trein kan wees. Weston et al. (1995:103), bied fisiese getuienis aan as n item wat in enige vorm voorkom. Fisiese getuienis kan volgens Bennett en Hess (2001:14), Barnard, Cronje, De Klerk, Van Zyl en Zinn (2002:5) en Gardner (2005:8) groot of klein wees Tasbaar Horswell (2004:51) is van mening dat fisiese getuienis tasbaar is en Weston et al. (1995:103) stem daarmee saam. Gardner (2005:23) stel dit eenvoudig deur te sê dat fisiese getuienis is wat dit is en dat dit tasbaar is. Fisiese getuienis beteken dat dit hanteer kan word (Karagiozis & Sgaglio, 2005:66). Fisiese getuienis word deur Dempsey (2003:109) gesien as n tasbare objek wat tydens n verhoor voorgelê word om n feit te bewys of om die teendeel van n feit te bewys. Die vereiste wat Gilbert (2004:59) stel vir fisiese getuienis is dat dit tasbaar moet wees en dat dit verband moet hou met die ondersoek van misdaad. Hierdie siening word deur Van Heerden (1985:209) gesteun Bestaan Inman en Rudin (2001:103) se vereistes vir fisiese getuienis is slegs dat dit moet bestaan. Bennett en Hess (2001:14) stem hiermee saam Sintuiglik Fisiese getuienis is volgens Bennett en Hess (2001:14), Barnard et al. (2002:5), Gardner (2005:8) en Becker (2000:42) iets wat geraak, gesien, geproe, solied, semi-solied of n vloeistof is Mikroskopies Lyman (2002:23) sien fisiese getuienis ook as getuienis wat baie klein of mikroskopies klein kan wees en wat nie met die blote oog waargeneem kan 26
37 word nie. Horswell (2004:5) is van mening dat sekere fisiese getuienis nie met die blote oog gesien kan word nie. Horswell (2004:51) is ook van mening dat fisiese getuienis uit mikroskopies (baie klein), makroskopies (groot), lewendige, nie-lewendige, soliede vorm, vloeistof of gas bestaan. Marais (1992:8) noem dat heelwat fisiese getuienis verborge of onsigbaar is en dat dit dikwels wetenskaplike tegnieke benodig om dit te vind. Volgens Karagiozis en Sgaglio (2005:66) kan fisiese getuienis baie klein wees, maar dit kan geïdentifiseer word. Houck (2002:49) is van mening dat mikroskopiese bewyse altyd op n toneel agter gelaat of van n toneel verwyder word. Houck (2002:49) glo ook dat mikroskopiese bewyse altyd agtergelaat of verwyder word, al tref die oortreder voorsorgmaatreëls dat dit nie gebeur nie. Die waarde van mikroskopiese getuienis lê volgens Houck (2002:49) en Horswell (2004:5) juis daarin dat al word daar voorsorg getref dat dit nie agtergelaat word nie, die oortreder nie daarin kan slaag dat dit wel nie gebeur nie. Dit word deur Becker (2000:100) benadruk dat die belangrikste eienskap van fisiese getuienis is dat dit oordraagbaar is Voorwerp Schultz (1997:16) wys daarop dat die vraag gereeld ontstaan of n voorwerp fisiese getuienis is of nie. Die ondersoekbeampte los hierdie probleem op deur die voorwerp, die omstandighede rondom die voorwerp, asook die toestande rondom die voorwerp te ontleed. Die ondersoekbeampte gebruik dan kennis gebaseer op jare se ervaring om te bepaal of n voorwerp fisiese getuienis is. Van Rooyen (2001:59), Garland en Stuckey (2000:64) en Marais (1992:6) noem dat fisiese getuienis n storie vertel. Garland en Stuckey (2000:64), asook Palmiotto (2004:36) is van mening dat fisiese getuienis en werklike getuienis dieselfde is, dat dit die werklike materiaal of objek is wat in die hof voorgelê word. Fisiese getuienis bestaan volgens Gilbert (2004:91) uit alle voorwerpe en materiaal wat verband hou met die ondersoek van misdaad en wat instrumenteel daartoe sal bydrae dat die 27
38 ware feite ontbloot kan word. Die siening word deur Van Heerden (1985:209) gesteun. Fisiese getuienis omsluit enige en alle voorwerpe waardeur daar bepaal kan word dat n misdaad gepleeg is of om die verband tussen die misdaad en slagoffer te bepaal (Saferstein, 2004:34). 3.4 Mikroskopiese bewyse n Geïntegreerde lys waaruit mikroskopiese bewyse bestaan is volgens Lyman (2002:3), Barnard et al. (2002:5), Van Rooyen (2001:59), White (2004:3), Chawki (2003:4), Pepper (2005:39), Lee en Harris (2000:3), Karagiozis en Sgaglio (2005:67) en Swanson, Chamelin en Territo (2003:40) as volg: Hare, materiaal, vingerafdrukke, bloed, bloedvlekke, semen, dwelms, vesel, vuurwapens, gereedskapmerke, skoenafdrukke, gebreekte glas, verf, dokumente, soliede stowwe, vloeistof, grond, stuifmeel, voetafdrukke, bandafdrukke, speeksel, vuurwapenreste en lipafdrukke. 3.5 Waarde van Fisiese getuienis Gilbert (1986:56) asook Barnard et al. (2002:6), beklemtoon dat fisiese getuienis hoër geag word as getuienis van mense wat dit vice voce aflê in howe of in verklarings. Fisiese getuienis het meer gesag en n beter vermoë as ander getuienis om dit wat gebeur het aan die hof voor te hou (Gardner, 2005:23). Van Heerden (1985:209) argumenteer dat fisiese getuienis meer betroubaar is as getuienis wat in die howe afgelê word. Volgens Gilbert (1986:56) is dit omdat menslike faktore soos vooroordeling, verbeelding, ongeoefende waarnemingsvermoë en n gebrekkige geheue n rol speel in mondelinge getuienis. Dit word deur Olge (2004:5) benadruk dat fisiese getuienis die voordeel bo mondelinge getuienis het, omdat dit konkreet is en voor die hof gelê kan word en dat dit, soos hy dit stel, die nodige impak kan lewer. Olge (2004:1) stel dit baie duidelik dat fisiese getuienis nie onderhewig is aan geheueverlies nie en dat sekere sake glad nie sonder fisiese getuienis opgelos kan word nie. 28
39 Fisiese getuienis het geen verduideliking nodig nie, dit is wat dit is en moet slegs geïdentifiseer kan word (Dempsey, 2003:109). Fischer (2004:4) glo dat n ondersoek nie volledig is as daar nie fisiese getuienis voorgelê kan word nie. Joubert (2001:418), asook Bennett en Hess (2001:49) is dit eens dat die staat nie meer op uitwysing en bekentenisse alleen moet staatmaak om n skuldigbevinding te verkry nie. Gilbert (2004:91) wys dit duidelik uit dat die waarde wat daar aan uitwysings en bekentenisse verleen is, drasties in die howe gedegradeer is. Die feit dat uitwysings en bekentenisse volgens Fischer (2004:4) as gevolg van die Marinda saak in Amerika n klemverskuiwing na fisiese getuienis te weeg gebring het, is dit van kardinale belang dat daar nie meer op uitwysings en bekentenisse alleen staatgemaak moet word nie. 3.6 Doelwitte met fisiese getuienis Die geïntegreerde doelwitte van Lyman (2002:49), Kenny en More (1979:35), Bennett en Hess (2001:14), Barnard et al. (2002:5), Marais (1992:5), Fischer (2004:1), White (2004:4), Inman en Rudin (2001:103), Horswell (2004:51), Olge (2004:1), Lee en Harris (2000:1), Swanson et al. (2003:40), Garland en Stuckey (2000:64), Palmiotto (2004:36) en O Hara en O Hara (2003:80), word as volg gelys: Bewys die elemente van die misdaad. Plaas die verdagte op die misdaadtoneel of in kontak met die slagoffer. Dit skakel onskuldige persone uit. Dit kan die getuienis van getuies ondersteun. Fisiese getuienis het n positiewe impak op die voorsittende beampte. 'n Verdagte kan dalk sy betrokkenheid by n misdaad erken of beken as hy met fisiese getuienis gekonfronteer word tydens ondervraging. Nuwe leidrade verskaf. Bewys dat n misdaad gepleeg is. Dit help dat n arrestasie uitgevoer kan word. 29
40 Dit help dat gesteelde eiendom herwin kan word. Kan die identiteit van die persoon wat verantwoordelik is vir die misdaad bepaal. Verband tussen verskillende tonele aandui. Marais (1992:5) noem dit die assosiatiewe verband. Betroubaarheid van verklarings en alibi s aandui. Inligting uit fisiese getuienis kan n misdaad rekonstrueer. Dit verskaf algemene agtergrond tot die ondersoek. Dit kan die teendeel van n aspek bewys. Dit is meer betroubaar as ooggetuies. Dit verskaf n tasbare objek aan die hof. Verskaf inligting oor die modus operandi. 3.7 Die Locardbeginsel Noudat daar bepaal is wat fisiese getuienis is en dat fisiese getuienis die leidrade is wat op die toneel agtergelaat word, is dit belangrik om die Locardbeginsel na te vors. Op n vraag wat die Locardbeginsel is, het sewe respondente uit die polisietoetsgroep met n totaal van 132 jaar se ondervinding nie geweet wat die beginsel behels nie. Die gebrek aan kennis kan toegeskryf word aan die feit dat die beginsel nie in die studiemateriaal van die Ernstige en Geweldsmisdaadkursus en basiese speurkursusse behandel word nie. Die Locardbeginsel word vandag nog gebruik. Dit staan bekend as die kontakteorie (Jackson & Jackson, 2004:3). Dit is in 1928 daargestel en is dit as gevolg van hierdie beginsel dat misdaadtonele afgespêr word, sodat daar na bewyse gesoek kan word (Adams et al., 2000:3). Volgens die Locardbeginsel vind daar 'n wederkerige oordraging van spore plaas wanneer twee voorwerpe of persone met mekaar in aanraking kom (Van Rooyen, 2004:11). Jackson en Jackson (2004:3) is verder van mening dat kontak nie net tussen twee persone hoef te wees om spore oor te dra nie, maar word, soos hulle dit stel, fisiese getuienis wederkerig op mekaar oorgedra wanneer n persoon met n voorwerp of plek in aanraking kom. 30
41 Horswell (2004:49) gee n verduideliking van Locard se beginsel en word as volg aangehaal: Wherever he steps, whatever he touches, whatever he leaves even unconsciously, will serve as silent evidence against him. Not only his fingerprints and his shoeprints, but also his hair, the fibre from his clothes, the glass he breaks, the tool mark he leaves, the paint he scratches, the blood or semen that he deposits or collects, all these and more bear mute witness against him. White (2004:56) gee n alledaagse voorbeeld van die oordrag van spore tydens kontak, as een waar n woning geverf word en n kind daarteen leun sodat die verf op sy klere oordra. As gevolg van die verf op die hemp bestaan daar geen twyfel dat die kind teen die muur geleun het nie. Daar kan net na die plek waar die kind teen die muur geleun het, gesoek word. 3.8 Die Locardbeginsel in die 21ste-eeu Horswell (2004:48) argumenteer dat verskillende navorsers die Locardbeginsel op verskillende maniere interpreteer, omdat die vertalings van die Locardbeginsel op verskillende maniere semanties gedoen en aangehaal word. Hy wys egter daarop dat die beginsel in sy huidige vorm van toepassing bly. Yeats (2001:12) stem hiermee met hom saam. Inman en Rudin (2001:94) wys op die semantiese vertaling en ook daarop dat niemand nog die teendeel van die Locardbeginsel kon bewys nie. Dit moet aan die forensiese wetenskap oorgelaat word om n proses, waardeur die beginsel wetenskaplik getoets word, te begin. Inman en Rudin (2001:94) redeneer verder dat indien die Locardbeginsel nie waar is nie, daar geen fisiese leidrade en getuienis sal bestaan wat ondersoek moet word nie Kontak Horswell (2004:50) verduidelik dat daar nie kontak gemaak hoef te word om spore oor te dra nie en noem die voorbeeld van n knoop wat van n verdagte se hemp afval sonder dat daar kontak was. In die geval van n selfoonoproep word daar nie kontak gemaak nie, maar word die sein juis op 31
42 die toneel agtergelaat deurdat die data van die oproepe gestoor word. Horswell (2004:50) is dan ook van mening dat indien daar streng volgens die kontakteorie geredeneer word, dit navorsers se visie ten opsigte van die oordrag van spore sal verklein en dat dit seer sekerlik nie die idee was met die Locardbeginsel nie Leidrade en spore Van Heerden (1985:193) is van mening dat by die pleging van n misdaad daar dus een of ander leidraad gelaat word waardeur die feite ontbloot kan word. Van Rooyen (2004:11) meld verder dat die ondersoekbeampte wat n toneel besoek altyd met sekerheid kan aanneem dat daar leidrade op die toneel sal wees. Verder meld hy dat indien die ondersoekbeampte nie leidrade op n toneel kan vind nie, dit nie is omdat daar nie leidrade is nie, maar dat die tegniek om die leidrade te identifiseer nie beskikbaar of gebruik is nie. Adams et al. (2000:4) noem dat baie sensasionele sake al opgelos is deur middel van die kontakteorie, waardeur hare en vesels op slagoffers se klere gevind is, etlike kilometers van die verdagte se woning en dat dit bevestig is dat dit van die verdagte se woning afkomstig is. Hulle noem ook dat ander sake opgelos is waar die verdagte sy hande in die slagoffer se woning gewas het. Hierdeur is daar onder andere leidrade (spore) in die vorm van hare en sweet agtergelaat. Die spil waarom die forensiese misdaadondersoek draai berus dus op die Locardbeginsel, omdat die basis van die Locardbeginsel die herwinning van forensiese getuienis is (Pepper, 2005:5). Dit is die taak van die ondersoekbeampte om hierdie leidrade (spore) op te spoor. Dit kan geskied met behulp van n groot verskeidenheid hulpmiddels, soos byvoorbeeld vingerafdrukdeskundiges, fotograwe, ballistiese kenners en deskundiges wat verbonde is aan die Forensiese Wetenskapslaboratoruim. Daar kan selfs van spoorhonde gebruik gemaak word om forensiese getuienis te herwin. 32
43 3.9 Eienskappe van Locard se spore en leidrade Die spore omsluit n groot verskeidenheid bewyse wat sintuiglik, makro- of mikroskopies waarneembaar is en met behulp waarvan die gebeure gerekonstrueer kan word (Van Heerden, 1985:193) Sintuiglike bewyse Sintuiglike bewyse is bewyse wat gesien, geruik, gehoor, geproe en gevoel kan word. n Voorbeeld hiervan is volgens Pepper (2005:4) die aroma van n spesifieke pyptabak, of die naskeermiddel van die verdagte op die toneel, veral as dit in n geslote vertrek was Mikroskopiese bewyse Mikroskopiese bewyse is bewyse wat in n laboratorium onder n mikroskoop waarneembaar is, soos byvoorbeeld semen wat op klere van n slagoffer nagelaat is, wat nie met die blote oog sigbaar is nie Makroskopiese bewyse Makro bewyse is bewyse wat met die eerste oogopslag waarneembaar is, soos byvoorbeeld vuurwapen doppies. Na ontleding van die standpunte (paragraaf 3.5 tot 3.5.4) van Horswell (2004:48), Adams et al. (2000:4), Pepper (2005:5), Inman en Rudin (2001:94), Van Heerden (1985:193) en Van Rooyen (2004:11) wat hierbo bespreek is, kan daar met serkerheid gesê word dat die spore waarna Locard verwys, die fisiese leidrade en getuienis is wat op die toneel agtergelaat word. Hierdie leidrade of spore word aan die hof voorgehou as fisiese getuienis. Die beginsel word hieronder skematies voorgestel: 33
44 Figuur n Skematiese voorstelling van die Locardbeginsel en Fisiese getuienis Locard Spore (Misdaadtoneel) Leidrade (misdaadtoneel) Fisiese getuienis (Hof) 3.10 Die toepassing van die Locardbeginsel in selfoon-tegnologie Toe Locard hierdie beginsel in 1928 geformuleer het, het aspekte soos DNS wat in 1986 vir die eerste keer in n hof aangebied is (Pepper, 2005:58) en selfoontegnologie (The History of cellphones, 2003:3) wat in 1979 vir die eerste keer gebruik is, nog nie bestaan nie. Om te verduidelik hoe die Locardbeginsel van toepassing is op selfoontegnologie moet n kort verduideliking gegee word van wat gebeur wanneer n oproep gemaak of ontvang word. n Volledige bespreking van wat gebeur sal later volledig in die navorsing bespreek word Seine Die wetgewer het as gevolg van die vooruitgang wat daar op tegnologiese en veral die kommunikasiegebied gemaak is, wetgewing ingestel om te keer dat mense onregmatig optree. Die wetgewer definieer n databoodskap in die Wet op Kommunikasie en Transaksies (Wet 25 van 2002) as enige data wat gegenereer, gestuur, ontvang of elektronies gestoor is. Dit sluit gevalle in waar n stem gebruik word in n elektroniese transaksie en n gestoorde rekord. Chawki (2003:5) sien digitale boodskappe as inligting wat gestoor of gestuur is in elektroniese of magnetiese vorm. 34
45 Op n vraag aan die selfoontoetsgroep of seine wat onsigbaar is ook gesien kan word as data, is die antwoord positief bevestig. Schiller (2003:31) sien n sein as die fisiese verteenwoordiging van data, terwyl Harte, Prokup en Levine (2001:44) n sein sien as die verplasing van gekontroleerde boodskappe tussen twee punte. Privateline.com: Digital Wireless Basics Wireless Principles (2004:1) noem dat n sein gesprek in beweging is. n Sein wat onsigbaar is bevat boodskappe, bestaan uit gesprekke en kan dus ook gesien word as data. Daar kan met vertroue gesê word dat die data wat veroorsaak is deur n oproep wat gemaak of ontvang is in die vorm van n sein en wat deur die selfoonmaatskappye gestoor word, gesien kan word as die spore (fisiese getuienis) wat n selfoon op die toneel agterlaat. Dit voldoen aan die vereistes van die Locardbeginsel. Die gebied wat n selfoonnetwerk bedien word in kleiner gebiede opgedeel en deur verskillende selfoontorings bedien (Schiller, 2003:33). Hierdie gebiede word ook verder verklein afhangende van sekere faktore wat ook later in die navorsing bespreek word. Wanneer die aktivering van 'n selfoon, hetsy dit aangeskakel word, n oproep daarvan afgemaak word of n oproep ontvang word, word dit deur middel van n sein gedoen. Hierdie sein stel die selfoonmaatskappy se netwerk in staat om te weet waar die selfoon hom bevind sodat, indien die selfoon gebruik word, die netwerk van die selfoonmaatskappy kan weet in watter area die selfoon is (Chawki, 2003:5). Hierdie sein is onsigbaar, maar die data met betrekking tot die sein (waarvandaan dit gemaak of ontvang is, tesame met ander data) word op die selfoonmaatskappy se stelsel geregistreer en gestoor. Dit word hoofsaaklik gedoen sodat die gebruiker se rekening bepaal kan word en in die geval van voorafbetaalde lugtyd, om te bepaal hoeveel lugtyd nog oor is (Schiller, 2003:33). 35
46 Hierdie data wat gestoor is, kan herwin word deur n geregtelike proses (Artikel 205, Wet 51 van 1977) en sigbaar gemaak word, deur dit op n kaart te plaas. Die data wat gestoor word, kom in die vorm van n selfoonrekord voor en is niks anders as die selfoonrekening nie. Die data word bekend gemaak en kan as leidrade gesien word wat op die toneel agtergelaat is. Van Heerden (1985:193) skets dit duidelik dat spore (fisiese getuienis) indirekte bewyse is wat onder andere sintuiglik, mikro- of makroskopies waargeneem kan word. In die geval waar selfoontegnologie gekarteer word, kan dit waargeneem word omdat die seine sigbaar gemaak word deur dit te karteer (Schmitz, 2005). White (2004:56) benadruk die feit dat omtrent enigiets die vermoë het om n spoor agter te laat, indien dit herken en herwin kan word vir analises en kritiese vergelyking. Schmitz (2005), GIS analis by die WNNR noem dat in die geval van selfoontegnologie wat gekarteer word, die sein wat in die vorm van data gestoor is, herwin en herken word. Dit word juis gekarteer vir analise, sodat dit die beweging en posisie van die verdagte kan aandui. Figuur n Skematiese voorstelling van die Locardbeginsel en selfoontegnologie Locard Spore Seine (Misdaadtoneel) Data (Databasis van selfoonnetwerk) Fisiese getuienis (Hof) 36
48 misdaadtoneel. Van der Westhuizen (1996:21) maak melding van misdade wat geen vaste toneel het nie, soos byvoorbeeld bedrog, vervalsing en afpersing. n Misdaadtoneel word deur Siegel (2000:416) geïdentifiseer as die plek waar, soos hy dit stel, die handtekening van die misdadiger gevind sal word Plekke verwyder van toneel Marais en Van Rooyen (1990:23) wys daarop dat die misdaadtoneel enige plek omsluit wat ook enige terrein of plek is wat verwyderd van die toneel is. Genge (2002:1) stem hiermee saam en voeg by dat dit ook die plek insluit waar die misdaad beplan is. James en Nordby (2005:168) wys daarop dat daar nooit by die omskrywing van n misdaadtoneel verwys moet word na n grens nie Bewys van direkte of indirekte handeling Barnard et al. (2002:116) en Van der Westhuizen (1996:20) se siening van n misdaadtoneel is een waar daar direkte of indirekte, waarneembare en verborge bewyse is van n onwettige daad of handeling wat gepleeg is. Van Heerden (1985:13) huldig dieselfde mening Fisiese plekke as toneel van misdaad Die standpunt van Gilbert (2004:92) is dat daar hoofsaaklik twee soorte misdaadtonele is, naamlik die wat binne in n huis plaasvind of die wat in die opelug plaasvind. Die toneel wat egter die meeste voorkom, is diè waar misdaad binne n gebou gepleeg word. Die binnenshuisetoneel is gewoonlik in n gebou of woning, terwyl die buitelugtoneel uit n groot area soos n woud of die agterplaas van n privaatwoning kan wees. Die toneel van misdaad kan binne n huis of in die buitelug wees en kan ook in n voertuig wees, volgens Kirk (1974:35). n Misdaadtoneel kan volgens Genge (2002:1) n kamer, n hele gebou, n landingsplek vir bote of die handstuk van n telefoon in n telefoonhokkie wees. Gilbert (2004:92) is van mening dat mense dink dat misdade vir gerieflikheidshalwe binne n huis gebeur, in oop en goed beligte vertrekke. Ongelukkig is dit nie die geval nie. 38
49 Misdaad gebeur op enige denkbare plek en op enige tydstip. Marais en Van Rooyen (1990:23) glo dat daar geen vaste reël is dat n misdaad op een plek sal wees nie. Dit beteken dus dat n misdaadtoneel enige plek kan wees. Bester (2002:5) sien die liggaam van n persoon, n verdagte of die verdagte se woning ook as plekke van misdaad Verlengde toneel Dit kan gebeur dat n misdaadtoneel binnenshuis sowel as in die buitelug kan wees. n Voorbeeld hiervan is n persoon wat uit sy woning geneem word en op n ander plek buite die woning vermoor word (Gilbert, 2004:93) Primêre en sekondêre tonele Primêre tonele is die tonele waar die misdaad plaasgevind het en sekondêre tonele is tonele wat verwyder is van die primêre toneel. n Voorbeeld is waar daar by n woning ingebreek word en die gesteelde eiendom op n ander plek gestoor en gevind is. Die woning is die primêre toneel en die plek waar die gesteelde eiendom gestoor is, is die sekondêre toneel (Horswell 2004:5). Op primêre tonele is daar gewoonlik n hoër konsentrasie fisiese getuienis en is al die elemente van die misdaad gewoonlik teenwoordig Ondersoek van n misdaadtoneel Die prosessering van n misdaadtoneel word deur Gilbert (2004:91) en Dempsey (2003:47) gesien as die belangrikste fase in misdaadondersoek. Ongeag watter soort misdaadtoneel ondersoek word, die sukses van die ondersoek word bepaal deur die deeglikheid en noukeurigheid waarmee die misdaadtoneel ondersoek is (Jackson & Jackson, 2004:13). Volgens die Wenke in die Ondersoek van Misdaad (1975:3) word daar alreeds op die toneel van misdaad bepaal hoe suksesvol die ondersoek gaan wees en kan die belangrikheid van die korrekte optrede nie oorbeklemtoon word nie. Die bevinding wat Van der Westhuizen (1996:20) maak ten opsigte van die ondersoek van n misdaadtoneel is dat die insameling van getuienis op die toneel begin en dat dit korrek, objektief en sistematies gedoen moet word, sodat dit as doeltreffende inligtingsbron dien. 39
50 Waar n selfoon gebruik is in die pleeg van n misdaad is die prosessering van n misdaadtoneel volgens Schmitz (2005), n Geografiese Inligting Sisteem (GIS) spesialis van die WNNR, die belangrikste fase. Die navorser stem op grond van ondervinding hiermee saam. Die lokaliteit van die misdaad, asook die selfoon, word as die toneel van n misdaad gesien. Inligting wat op die misdaadtoneel voorkom, soos byvoorbeeld weersomstandighede, ligging van selfoontorings en die topografie speel n rol in die ondersoek van n misdaad. Indien hierdie inligting nie korrek objektief en sistematies gedoen word nie, kan die inligting nie later as getuienis aangebied word nie. Die selfoon bevat baie inligting en as sulks is dit van kardinale belang dat die handstuk as n toneel van misdaad, ook korrek hanteer word. Volgens Schmitz (2005), n GIS spesialis van die WNNR, moet die inligting wat op die selfoon voorkom, asook die selfoon nie anders as enige ander getuienis hanteer word nie. Die navorser stem op grond van ervaring hiermee saam Waarde van die misdaadtoneel Nadat daar bepaal is dat die selfoon ook as n toneel van misdaad gesien kan word, is dit moontlik om die waarde van n misdaadtoneel te kyk Verborge leidrade Die misdaadtoneel word deur Marais en Van Rooyen (1990:23) geskets as die vindbodem van verborge leidrade. Die inligting wat op n selfoon voorkom bevat baie verborge leidrade, soos byvoorbeeld oproepe gemaak, ontvang, teksboodskappe gestuur en ontvang. Moderne selfone kan foto s neem, gesprekke opneem, en video s maak. Dit is n bekende feit dat n selfoon vandag gebruik word as n persoonlike mobiele rekenaar. Uit ervaring weet die navorser dat daar tegnologie bestaan om alle inligting vanaf n selfoon te herwin en sluit dit teks, visuele beelde en klank in wat alreeds van die selfoon verwyder is. Die selfoon met al sy inligting daarop kan dus as n veldlaboratoruim gesien word. 40
51 Die misdaadtoneel vorm die kernpunt van die ondersoek. Marais en Van Rooyen (1990:23) en Swanson et al. (2003:35) is van mening dat misdaadtonele verskil ten opsigte van die hoeveelheid fisiese getuienis wat daar op n toneel gevind word Fisiese getuienis Die waarde van 'n misdaadtoneel volgens Barnard et al. (2002:116) en Platt (2003:11), is dat daar fisiese getuienis op n toneel gevind sal word. Victor- Zietsman (2002:60) stem hiermee saam. Fischer (2004:28) argumenteer dat die misdaadtoneel die plek is waar die meeste fisiese leidrade gevind sal word en dit word deur Becker (2000:42) beaam Identiteit van oortreder Fischer (2004:28) en Van Heerden (1985:211) wys daarop dat die identiteit van die oortreder en slagoffer bepaal kan word deur n noukeurige ondersoek van die misdaadtoneel. Fischer (2004:28), Dempsey (2003:64) en Van der Westhuizen (1996:20) meld dat die misdaadtoneel help om die gebeure te rekonstrueer sodat daar bepaal kan word wat gebeur het. Victor- Zietsman (2002:60) beklemtoon dat daar op die toneel inligting versamel word wat kan lei tot die arrestasie en skuldigbevinding van die verdagte Fokuspunt van ondersoek Berg en Horgan (1998:14) is van mening dat die misdaadtoneel die fokuspunt van die misdaadondersoek is. Jackson en Jackson (2004:11) huldig die mening dat die misdaadtoneel die plek is waar daar begin word om te soek na forensiese getuienis. Van Heerden (1985:211) is van mening dat daar op die toneel ook bepaal kan word hoe die misdaadtoneel deur die verdagte genader en verlaat is. Deur deeglike ondersoek van die toneel, sal daar volgens Van Heerden (1985:211) ook bepaal kan word wat die metode is wat gebruik was om die misdaad te pleeg. Dit word duidelik deur Gilbert (2004:91) gestel dat die ondersoekbeampte in die verlede nie die potensiaal van n misdaadtoneel besef het nie. Huidig word die waarde van die toneel nie meer onderskat nie, as gevolg van die 41
52 vermindering aan die waarde wat daar aan uitwysings en bekentenisse verleen word. Die misdaadtoneel verskaf die sleutel tot sukses waardeur misdade opgelos word. Die sukses van die ondersoek van n misdaadtoneel word bepaal deur die wyse waarop fisiese getuienis herken, opgespoor, versamel, beskryf en vervoer word (Dempsey, 2003:47; Gilbert, 1993:87; Schultz, 1997:16; Saferstein, 2004:34; Gilbert, 2004:91 en Jackson & Jackson, 2004:11) Die dinamiek van n misdaadtoneel Fischer (2004:28) noem dat n misdaadtoneel dinamies is en dat dit, as gevolg van omstandighede baie vinnig kan verander, soos byvoorbeeld die weersomstandighede, geografiese aspekte en tyd. Alle misdaadtonele verskil van mekaar (Jackson & Jackson, 2004:13; Marais & Van Rooyen, 1990:24; Barnard et al., 2002:116; Becker, 2000:41; en Victor-Zietsman, 2002:60). Die enigste konstante aspek van n misdaadtoneel volgens James en Nordby (2005:166) is dat dit nooit konstant is nie Opsomming Die manier en die wyse hoe n misdaadtoneel ondersoek word, gaan bepaal hoe suksesvol die fisiese getuienis wat daarop is en ingesamel word in die howe aangebied gaan word. Fisiese getuienis is getuienis wat deur die menslike sintuie waargeneem kan word. Dit is tasbaar, objektief, neem enige vorm aan, kan soms nie met die blote oog gesien word nie, en kan geanaliseer word. Die grootste voordeel van fisiese getuienis is dat dit hoër geag word as enige ander getuienis. Die Locardbeginsel is vandag nog van toepassing en die teendeel daarvan kon nog nie bewys word nie. Die Locardbeginsel beskryf die agterlaat van spore en dít wat as fisiese getuienis gebruik kan word. Die seine wat as data op die selfoonnetwerk se stelsels registreer, word as fisiese getuienis erken. 42
53 n Misdaadtoneel kan enige plek wees waar n misdaad plaasgevind het en dat die manier hoe n toneel ondersoek word vir fisiese leidrade n baie groot rol speel in die uitslag van die ondersoek na die betrokke misdaad. Die selfoon kan as n toneel van misdaad gesien word en die fisiese getuienis wat die gebruik daarvan agter laat ook deur die Locard beginsel gedek word. 43
54 HOOFSTUK 4 4. KARTERING VAN SELFOONTEGNOLOGIE 4.1 INLEIDING Die eerste kaart wat gebruik was om misdaad te karteer, is volgens Chainey en Ratcliffe (2005:81) in Frankryk gedurende 1833 gebruik om die verspreiding van geweldsmisdaad en misdaad teen eiendom aan te dui. In 19de-eeuse London was die verspreiding van cholera deur kartering gedoen, deurdat n doktor die voorkoms daarvan op n kaart geplaas het en sodoende die omvang daarvan kon bepaal en kon voorsorgmaatreëls ingestel word om die verspreiding te voorkom (Weisburd & McEwen, 1997:3). Weisburd en McEwen (1997:4) noem egter dat die kartering van misdaad so ver terug as die 1800 s in Frankryk opgespoor kan word. Hierdie verskil kan toegeskryf word aan die feit dat Amerika n jong land is. Volgens Swope (2001:42) het die New York Polisie kaarte opgespoor wat in die stryd teen misdaad gebruik is wat so ver terug as 1900 dateer. Kartering staan vandag bekend as misdaadanalise. Dit word deur Chainey en Ratcliffe (2005:1) verklaar dat misdaad n inherente georafiese waarde het, omdat wanneer n misdaad plaasvind gebeur dit op n plek met n geografiese ligging. Alles in die Polisie draai volgens Chainey en Ratcliffe (2005:8) om adresse en ligging. Dit word verkry uit verslae oor insidente, inligtingsverslae, onderhoude met verdagtes en verklarings van getuies wat tydens werksure verkry is. Alle ondersoek en besonderhede van kontant in transito sake wat deur die onderskeie Ernstige en Geweldsmisdaad eenhede in die land ondersoek was, is aan Ernstige en Geweldsmisdade Hoofkantoor rapporteer. Misdaadverslae is opdateer soos wat die eenhede vorderingsverslae ingestuur het. Hierdie misdaadverslae is gelees en het dit na vore gekom dat daar geen getuienis rakende selfoontegnologie wat gekarteer was, in howe aangebied is nie. Daar word wel na twee sake verwys wat deur die navorser ondersoek was en dien die sake tans voor die hof. 44
55 Hierdie hoofstuk fokus op die volgende: Wat kartering is en die voordele wat dit inhou? Wat selfoontegnologie is? Die meganiek agter selfoontegnologie, wanneer n oproep gemaak of ontvang word sal ook bespreek word. 4.2 Kartering Byrd (2000:3) omskryf kartering as die verteenwoordiging van n gebied van die aarde of hemel, gewoonlik op n plat oppervlakte. Kartering is n kuns en n wetenskap. n Wetenskap omdat dit akkurate meting versamel en weergee en n kuns omdat dit die kartering as n finale produk op papier plaas. Swope (2001:42) benadruk die feit in sy verslag dat karteringaanslag nie daarin slaag om die volle potensiaal te bereik nie, omdat dit meestal gebruik word in n beskrywende hoedanigheid en nie in n werklike analitiese vorm nie. 4.3 Speldekaarte Die eerste algemene metode om misdaadpatrone te vertoon was deur middel van speldekaarte (Chainey & Ratcliffe, 2005:148). Hierdie metode is gewild omdat dit n maklike manier is om misdaad op n kaart wat teen n muur hang aan te bring. Palmiotto (2004:21) asook Harriers (1999:1) wys daarop dat die tradisionele kaart groot was en daar met spelde sekere inligting aangedui was. Dit het gewoonlik gehelp om misdaadtonele uit te beeld soos wat dit gebeur het. Palmiotto (2004:21) noem dat die kaarte staties was en dat dit moeilik was om die data by te hou. Chainey en Ratcliffe (2005:148) stem hiermee saam. Chainey en Ratcliffe (2005:148) wys ook op die probleme wat ontstaan om die groot hoeveelheid inligting te interpreteer en dat dit ook moeilik is om die presiese plek en die grootte van die probleemarea te identifiseer. n Verdere probleem wat deur Chainey en Ratcliffe (2005:148) voorsien word is die feit dat sekere plekke op die speldekaarte as n enkele plek uitgebeeld word waar misdaad plaasgevind het, terwyl dit eintlik verskillende voorvalle verteenwoordig. 45
56 Palmiotto (2004:21) en Harriers (1999:1) noem ook dat met die veranderings wat daar op die kaarte aangebring was, sekere data soos patrone tot niet gegaan het. Sekere speldekaarte was moeilik om te lees, veral as daar meer as een misdaad op aangebring was. Dit het ook baie spasie opgeneem en kon slegs doeltreffend gebruik word wanneer n kort periode ter sprake was. Hierdie feite word deur Chainey en Ratcliffe (2005:149) ondersteun. Speldekaarte is volgens Chainey en Ratcliffe (2005:148) ondoeltreffend as n groot hoeveelheid data daarop aangebring moet word. Dit word deur Rossmo (2000:185) uitgelig dat misdaadkartering n algemene verskynsel en metode van Polisie-agentskappe geword het. Rossmo (2000:185) motiveer sy stelling deur te noem dat die vermoë om misdaadverwante data sigbaar te vertoon makliker gemaak word deur die beskikbaarheid van die geografiese inligtingsisteem wat onder punt bespreek word. Die punt dat misdaadkartering n belangrike rol vervul in polisiëring, die ondersoek en vermindering van misdaad in die 21ste eeu, word deur Chainey en Ratcliffe (2005:4) sterk benadruk. In figuur 4.1 is n uitbeelding van n speldekaart waarop die plekke uitgebeeld word waar onderskeie denkbeeldige misdade plaasgevind het. Die verskillende misdade word verteenwoordig deur verskillende kleure. 4.4 Indeks Blou Rooi Geel Swart Huisbraak Diefstal uit voertuie Roof Roof met n vuurwapen 46
57 Figuur Voorbeeld van n spelde kaart Kartering is volgens Harriers (1999:1) die eindproduk van n proses wat begin by die polisiebeampte wat die toneel besoek en die finale aanbieding van n kaart op papier in die hof. 4.5 Kartering as wetenskap Volgens Weisburd en McEwen (1997:5) het die ontleding van historiese literatuur aan die lig gebring dat gesofistikeerde kaarte in die 1920 s en 1930 s deur die Universiteit van Chicago ontwerp was om wetsoortreders aan te keer. Die idee dat misdaadkartering gehelp het met die opsporing van onbekende oortreders is dus nie n unieke of huidige konsep nie (Palermo, 2005:225). Misdaadkaarte is die produk van n wetenskaplike aktiwiteit wat insluit die formulering van n hipotese, dataversameling, analise, nagaan van resultate en die evaluasie daarvan om te bepaal of die oorspronklike hipotese aanvaar moet word of nie. Hierdie metode word deur die wetenskap as n 47
58 fundamentele instrument gesien in wetenskaplike ondersoek en staan bekend as n hipotetiese deduktiewe proses (Harriers, 1999:39). Om n misdaadkaart op te stel, word n stel data geneem, en besluite word geneem wat in ooreenstemming is met dit wat gedoen wil word. Besluite moet geneem word oor watter kaarte gebruik gaan word en hoe die inligting daarop weergegee gaan word. Die doel moet in ag geneem word wanneer die besluite geneem word (Harriers,1999:8) Die doelwitte van kartering Die doelwitte van kartering wat komplekse inligting oordra, kan nie onderskat word nie (Weisburd & McEwen, 1997:364). Weisburd en McEwen (1997:364) is van mening dat as dit waar is dat n foto n duisend woorde werd is, dit ook waar is dat n kaart n duisend nommers werd is. Kartering is niks anders as statistieke/inligting wat vereenvoudig is en op n kaart geplaas word nie (Weisburd & McEwen, 1997:364) Visuele denke In visuele denke word die kaart gebruik om sekere idees, soos byvoorbeeld om die area waarin n misdadiger beweeg te plot en hipoteses, soos waar hy moontlik volgende gaan toeslaan, te genereer ten opsigte van die misdaad wat ondersoek word. Deur na die kaart te kyk, kan verwantskappe en ooreenkomste gesien word. Dit is n private aktiwiteit wat deur ondersoek en navorsing na vore gebring word (Harriers, 1999:36). Visuele denke is abstrak en intern, daarom word inligtingsdata en prosesse nooit op papier geplaas nie. Die navorser of ondersoeker weet nie hoe om dit te doen nie of beskik nie oor die hulpmiddels om dit te doen nie Visuele kommunikasie Visuele kommunikasie is die tasbare uitdrukking van visuele denke. Hierdeur word gedagtes oor inligtingsdata en prosesse in n formaat geplaas, sodat 48
59 ander dit kan sien en met die minste moeite kan verstaan (Harriers, 1999:36). Volgens Weisburd en McEwen (1997:364) help visuele kommunikasie om inligting oor te dra en is dit nuttig wanneer konkrete feite, gedeeltes van data, prosesse, vergelykende data, data wat oor n tydperk versamel is, organisasie-strukture en teorie oorgedra moet word Analitiese voorstelling Die oog kan baie maklik die visuele afbeelding van n komplekse wiskundige berekening waarneem en verstaan. Hoogtes, valleie en inligting van komplekse aard wat op kaarte aangebring word, kan baie maklik verstaan word sonder dat die persoon wat dit sien weet hoe daardie inligting wiskundig verwerk en verkry is (Weisburd & McEwen, 1997:365). Resultate van ingewikkelde wiskundige verwerkings word in die onderstaande kontoerekaart uitgebeeld (Sien figuur 4.2). Die wiskundige verwerkings kan nie maklik vertolk word nie, maar om die verwerking daarvan op kaart te stel, stel die leser daarvan in staat om die wiskundige verwerking van die berekenings waar te neem en te verstaan. In figuur 4.2 is die data verwerk en in kontoere geplaas en sodoende sal die leser kan sien dat daar hoogtes en valleie is. Figuur Kontoerekaart Hoogtes Bron: Weisburd en McEwen (1997:366) Valleie 49
60 4.6 Tegnologie en kartering Volgens Weisburd en McEwen (1997:133) is misdaadkartering n kragtige hulpmiddel om verskillende data te ondersoek. Die Polisie kan verskillende soorte data karteer deur gebruik te maak van verskillende inligting en data. Die twee outeurs is van mening dat verskillende Polisie-agentskappe verskillende misdaadkarteringsisteme gebruik om aan hul unieke behoeftes te voorsien. Weisburd en McEwen (1997:133) is ook van mening dat daar binne die Polisie-agenstskap verskillende toepassings van misdaadkartering behoort te wees. Weisburd en McEwen (1997: ) en Schmitz (2005), n GIS spesialis werksaam by die WNNR, noem dat die volgende tegnologie gebruik word om selfoontegnologie te karteer: Geographic Information Systems (GIS), Global Positioning System (GPS) en Management Information Systems (MIS). Volgens Weisburd en McEwen (1997:353) word die volgende programme die meeste gebruik in kartering: Mapinfo, Arc/Info, Arc/View en Atlas. Schmitz (2005), n GIS spesialis werksaam by die WNNR, stem hiermee saam en sê dat nie een van die sisteme en programme genoegsaam is om misdaad apart te karteer nie. Dit kan volgens Schmitz saam baie geleenthede skep vir die persone wat die wet toepas Geografiese Inligtingsisteem (Geographic Information system) (GIS) Die GIS is n rekenaarsisteem wat misdaaddata met geografiese grense en verwysingspunte verbind. Dit is gerekenariseerde programme wat maklik kaarte sigbaar kan vertoon en analiseer (Palermo, 2005:226). Chainey en Ratcliffe (2005:136) stem saam met Palermo (2005:226), maar voeg by dat die GIS n sisteem is waardeur data geïntegreer en gemanipuleer kan word met enige punt op die aarde as die verwysingspunt. Die GIS word die forum waarin misdaaddata oormekaar geplaas word, met geografiese data wat die landskap verteenwoordig. 50
61 GIS bestaan uit twee soorte data, naamlik vektor en raster. Vektor- data is data wat gewoonlik in rye en kolomme voorkom en wat gewoonlik gebruik word in werksblaaie ( spreadsheets ) (Weisburd & McEwen, 1997:352). Rastardata bestaan uit visuele data wat gekarteer kan word soos byvoorbeeld satellietfoto s, foto s en data wat in n roostervorm voorkom (Weisburd & McEwen, 1997:352). Daar word deur Smit, Minnaar en Schnetler (2004:178) geargumenteer dat die Geografiese Inligtingsisteem die elektroniese weergawe van misdaadkartering is Globale Posisioneringstelsel (GPS) Volgens Weisburd & McEwen (1997:352) is die GPS n reeks van 32 satelliete wat die korrekte lengte en breedte grade, hoogtelyne, rigting, snelheid en ander data op enige plek op aarde verskaf. Hierdie inligting kan baie maklik verkry word deur net n paar knoppies op die GPS ontvangtoestel te druk (sien figuur 4.3). Dit word moontlik gemaak deur n konstellasie van 32 satelliete wat 11,000 myl bo die aarde wentel (Weisburd & McEwen, 1997:353). 51
62 Figuur GPS handstuk Bron: Weisburd en McEwen (1997:354) Voordele van kartering Misdaadkartering hou volgens Swanson et al. (2003:174), Osborne en Wernicke (2003:4), Saywell en Bawden (2000:2), Harriers (1999:70), Palmiotto (2004:22), Swanson (1988:231), Swope (2001:43) die volgende algemene voordele in vir ondersoekbeamptes: Dit bring verskillende stukkies inligting bymekaar. Voorsien duidelike data en beskrywende patrone wat moontlik antwoorde op vrae kan verskaf. Voorsien geleenthede vir ruimtelike analise. Dien as n geleentheid om bestuurders te oortuig om hulpbronne op n spesifieke manier te ontplooi. Evalueer die effektiwiteit van misdaadprogramme en hulle ondersoekmetodes. 52
63 Help identifiseer probleme met misdaadondersoeke. Die voorkoming van misdaad omdat die hoeveelheid dossiere wat n ondersoekbeampte het om te ondersoek, verminder word en daar op ander misdade gekonsentreer kan word. As gevolg van die vermindering van saakdossiere wat ondersoek moet word, kan die ondersoeker konsentreer op meer ernstige misdade. Modus operandi kan met mekaar vergelyk word. Verbeter gemeenskapsverhoudinge deur grafiese voorstellings. Ondersteun Polisie en Justisie se beplanning vir misdaadoptredes en ondersoeke. Kan help met sekerheidsinligting wat aan persone verskaf word, wat in woongebiede woon en deur misdadigers geteister word. Kan dien as getuienis in howe. Kan gebruik word vir spesifieke optredes. Om te help in strategiese beplanning ten opsigte van optredes en ondersoek van misdaad. Op n vraag wat die respondente van die polisietoetsgroep, selfoontoetsgroep, aanklaers en deskundige van WNNR sien as die voordele van kartering, word die voordele van kartering soos deur Swanson et al. (2003:174), Osborne en Wernicke (2003:4), Harriers (1999:70), Saywell en Bawden (2000:2), Palmiotto (2004:22), Swanson (1988:231), Swope (2001:43) genoem en voeg hulle die onderstaande voordele by: Om misdaad visueel op te los (drie respondente). Om afleidings te maak en daarvolgens n saak te ondersoek (twee respondente). Hou die statistiek van die misdaad by (ses respondente). Dit help tydens die hofverrigtinge deurdat n visuele beeld aan die hof voorgehou word en die korrekte ligging weergegee word (drie respondente). Dit bring die toneel na die hof (twee respondente). 53
64 Dit kan help om vrae te formuleer vir ondervragingsdoeleindes (een repondente). Dit verskaf n duidelike beeld van wat gebeur het (een respondent). Dit help om getuienis in volgorde in howe aan te bied en ook om in volgorde oor die gebeure te kan getuig (drie respondente). Dit skep n indruk van deeglikheid aan die voorsittende beampte en vergemaklik die werk van die aanklaer en die voorsittende beampte (twee respondente). Dit help om feite en geskilpunte op te klaar in die hof en tydens ondersoek (twee respondete). Dit verkort die tyd wat die hof aan n saak spandeer (twee respondente). Dit maak getuienis meer verstaanbaar (twee respondente). Dit kan getuienis ondersteun of weerlê (vyf respondente). Help om verdagtes op tonele te plaas (vier respondente). Die help om vervoermetodes en roetes wat misdadigers gebruik te bepaal (een respondent). Daar is n verskil in wat die respondente van die polisietoetsgroep sien as die voordele van kartering en dit deur Swanson et al. (2003:174), Osborne en Wernicke (2003:4), Harriers (1999:70), Saywell en Bawden (2000:2), Palmiotto (2004:22), Swanson (1988:231) Swope (2001:43) genoem. Die verskil tussen respondente en die navorsers is moontlik dat die navorsers misdaadkartering hoofsaaklik gebruik in die pro-aktiewe sy van misdaadvoorkoming. Die respondente gebruik misdaadkartering in die reaktiewe sy van misdaadondersoek. Die antwoord om die verskil op te klaar is daarin opgesluit dat die respondente almal ondersoekbeamptes is wat met die reaktiewe sy van die ondersoek van misdaad te doen het. Die feit dat misdaadkartering gebruik word om getuienis te ondersteun in howe, word deur Chainey en Ratcliffe (2005:309) uitgewys. Hulle siening is dat aanklaers nou besef dat kaarte n duidelike, kragtige, onpartydige 54
65 oorredingshulpmiddel is wat gebruik kan word in die aanbieding van die saak in die howe. Fourie (2005) en Wilsenach (2005) van die staatsaanklaertoetsgroep is van mening dat die kartering van enige misdaad wat in die hof bewys moet word, die voorsittende beampte in staat stel om met die eerste oogopslag waar te neem wat aangaan. Volgens Fourie (2005) (staatsaanklaertoetsgroep) het dit ook die voordeel dat dit die voorsittende beampte kan beïnvloed, soos dit ook deur Chainey en Ratcliffe (2005:309) uitgewys word, omdat inligting waarvoor daar nog nie getuienis aangebied is nie, voor die hof gebring word en sodoende die voorsittende beampte in n spesifieke rigting laat dink. Volgens Fourie (2005) en Wilsenach (2005) van die staatsaanklaerstoetsgroep, help die kartering van die misdaad ook om feite sigbaar voor te lê en bring dit volgens hulle ook die toneel na die hof. Kaarte kan ook baie help om komplekse inligting en die volgorde van gebeure wat oor n tydperk gebeur het, te beskryf om ander getuienis wat in die howe aangebied word, te ondersteun (Chainey en Ratcliffe, 2005:309). Dit sny inspeksies ter plaatse uit en help om n hofsaak vinniger af te handel (Fourie, 2005 en Wilsenach, 2005 van die aanklaerstoetsgroep). Chainey en Ratcliffe (2005:309) argumenteer dat kaarte die alibi s van verdagtes weerlê. Swope (2001:43) is van mening dat by analitiese kartering, die data geanaliseer word en die bevindings dan gekarteer kan word. Die navorser se eie ondervinding is dat hierdie metode van kartering uitstekend werk wanneer dit reaktief, dit wil sê, wanneer misdaad ondersoek word, gebruik word. Dit dien as n goeie aanbieding vir getuienislewering en getuienis in howe. Die navorser stem saam met Swope (2001:43) dat beskrywende misdaadkartering antwoorde verskaf op slegs waar en moontlik wanneer, maar nie waarom en hoe n misdaad gepleeg is nie. n Voorbeeld van hoe kartering van n saak die hof gehelp het om komplekse en tegniese inligting te verstaan en wat aanleiding gegee het tot n skuldigbevinding word in Chainey en Ratcliffe (2005:311) volledig bespreek. Vir praktiese redes sal daar kortliks na die saak verwys word. n 55
66 Moord is in Florida, Amerika gepleeg nadat n onwettige dwelmtransaksie skeefgeloop het. Die slagoffer se kop is afgekap met n swaard en sy liggaam is in n nabygeleë dam gegooi. Die swaard is op n ander plek in die water gegooi, wat die ondersoekbeampte met geen getuies gelaat het nie. Die beweging van die verdagtes is deur middel van hulle selfoonoproepe gekarteer. Hierdie kartering van die selfoonoproepe wat gemaak en ontvang is, het ook die alibi s van die verdagtes weerlê. Die kaarte het die verdagtes se bewegings duidelik uiteengesit en was volgens Chainey en Ratcliffe (2005:311) vir die hof maklik om die bewegings te verstaan. Dit het ook die probleem oorbrug in die verduideliking van die tegniese aangeleenthede rondom die getuienis van selfoonrekords. 4.7 Selfoontegnologie Die basiese konsep van selfone dateer so ver terug as 1947, toe navorsers na die primitiewe mobiele kartelefoon gekyk het en besef het deur gebruik te maak van kleiner selle met golflengtes wat hergebruik kan word, die kapasiteit van die verkeer aansienlik verhoog kan word (The History of..., [s.a]). Martin Cooper van Motorola kan gesien word as die persoon wat die selfoon ontwerp het. In 1973 het Dr. Cooper n basisstasie in New York opgerig en het hy die eerste selfoonoproep gemaak na n mededinger. In 1977 is die eerste proefnemings met 2000 kliënte in Chicago gemaak. Op 3 Desember 1979 is die eerste selfoondiens in Japan begin en in 1983 n selfoondiens in Amerika deur Advanced Mobile Phone Service (AMPS) (Lange, 2003). Volgens Lange (2003) het Cooper n klein radiofoon ontwerp, maar nie die idee en tegniek vir die oorskakeling wanneer n selfoon van een sel na n ander sel beweeg nie Die hergebruik van frekwensies Volgens Privateline.com: Digital Wireless Basics Wireless Principles (s.a.) is die hart en siel, die innerlike, die sine qua non van n selfoonsisteem, die hergebruik van frekwensies. 56
67 'n Frekwensie is die golflengte waarop seine uitgestuur word en seine is gesprek in beweging. In die vroeë mobiele radiosisteme was daar een groot kragtige seintoestel met n paar golflentes wat n groot geografiese area moes dek (Agrawal & Zeng, 2006:17). Omdat elke selfoonradio n sekere golflengte benodig, was daar volgens Harte et al. (2001:15) en Schwartz (2005:63), nie genoeg radiokanale beskikbaar om die ander selfoonradio s te bedien nie, daarom is die radiokanale verhoog deur die hergebruik van frekwensies. Om dit te kon doen is die sein se sterkte verswak hoe verder daar van die selfoontoring (basisstasie) wat die sein uitstuur, beweeg word. Die gevolg daarvan is dat gebruikers wat ver van mekaar af is, dieselfde radiokanaal kan gebruik. Om steurnisse te verminder, word selfoontorings wat dieselfde kanale het, ver van mekaar af geplaas (Harte et al., 2001:16). Die vier koepelvormige sketse in die boonste gedeelte van figuur 4.4 dui op die opvangsgebiede van vier selfoontorings wat langs mekaar is. Die onderste skets toon aan hoe die selfoon se sein verswak namate daar weg beweeg word vanaf n selfoontoring (basisstasie). Die ononderbroke lyn in die onderste skets van figuur 4.4 toon aan hoe die selfoon se sein verswak namate daar na regs beweeg word, en die gebroke lyn toon aan hoe die sein versterk by die naderende selfoontoring (basisstasie). Die sein word op n stadium van een selfoontoring na die ander oorhandig. Figuur Hergebruik van frekwensies Bron: Harte et al. (2001:33) 57
68 Die aanvaarbare standaarde in vandag se sisteme vir die plasing van selfoontorings wat dieselfde kanale gebruik, is 4.6 km tot die radius van daardie toring. Dit beteken dus dat n selfoontoring met n radius van 1.6 km se kanaal deur n ander toring wat 7.6 km daarvan is, hergebruik kan word (Harte et al., 2001:17) Uitbreiding van selfoonkapasiteit Dit is juis die uitbreiding van die selfoon se kapasiteit wat gebruik gaan word in die kartering van selfoontegnologie. Die uitbreiding van die kapasiteit het tot gevolg dat geografiese spasies verklein. Omdat die geografiese spasie verder verklein word deur die uitbreiding van die selfoon se kapasiteit, word die gebied waaruit die oproep gemaak of ontvang is, verklein en sodoende kan die misdadiger op die toneel of nog nader aan die toneel gebring word Verdeling van sektore in selle Volgens McCullough (2004:21) is n sel die area wat deur n selfoon gedek word. Volgens Lange (2003:1) en Harte et al. (2001:31), was die probleem met radiofone dat hulle gou uit beskikbare golflengtes geraak het. Hierdie probleem is opgelos deur die bestaande opvangsgebied in baie meer kleiner areas (dit word nou selle genoem en vandaar die naam selfoon) te verdeel wat dieselfde golflengtes het. n Kleiner area het n kleiner getal gebruikers en sodoende is die getal golflengtes genoeg en kan dit hergebruik word. Alle analoog en digitale selfone gebruik n netwerk van basisstasies (selfoontorings) en antennas om n area te dek. Die area wat n basisstasie dek, word n sel genoem en die plek waar die basisstasie en antenna is, is die selterrein. Elke basisstasie gebruik n 800 of 1900 megahertz rekenaarontvangstoestel met n antenna om radiodekking te gee (Privateline.com: Digital Wireless Basics, 2004:1). Volgens Schiller (2003:34), Agrawal en Zeng (2006:117) kan die sel-areas in omni, drie, vier, en ses sektore verdeel word, soos in figuur 4.5 uiteengesit. 58
69 Figuur Sektorverdeling in selle Omni-sektor 3 sektore 3 sektore 4 sektore 6 sektore Bron: Agrawal en Zeng (2006:117) Die radius van die opvangsgebied Die radius of voetspoor is die gebied wat deur die toring gedek word. Dit kan die opvangsgebied genoem word. Volgens Respondent 5 en 7 (2005), deskundiges van MTN en respondente 10 en 15 (2005), deskundiges van Vodacom, kan hierdie opvangsgebied wissel van enkele meters tot 30 kilometer en kom dit ooreen met wat Haykin en Moher (2005:468), Schiller (2003:61) en Agrawal en Zeng (2006:110) sê. Die opvangsgebied sal afhang van die hoeveelheid verkeer wat so n toring moet hanteer, asook die topografie van die landskap waarin die toring staan. Hierdie inligting kom nie op die data (selfoonrekord) voor wanneer dit vanaf die maatskappye ontvang word nie en moet dit spesifiek in die dagvaardiging wat in terme van Artikel 205 Van Wet 51/1977 uitgereik word, aangevra word. Die sektore van n selfoon is nooit rond, vierkantig, vyfkantig, of seskantig nie en lyk in die praktyk soos in Figuur
70 Figuur Voorbeeld van n 3-sektor sel met sy radius van opvangs. Bron: Saakdossier Vanderbiljpark MAS 1445/05/ Sektorverdeling Volgens Harte et al. (2001:21), word die verdeling van sektore ook gebruik om die kapasiteit van n sel te verhoog. Dit word gedoen deur die kragvlakke te verminder en die antennahoogtes te verlaag. Die verhoogde aantal kleiner selle veroorsaak dat daar meer radio- kanale in die area is, omdat radiokanale hergebruik kan word in nader geografiese gebiede. Volgens Agrawal en Zeng (2006:116) beteken dit dat wanneer n sel in kleiner areas verdeel word, meer selfoontorings (basisstasies) opgerig moet word en as gevolg daarvan kan meer oproepe makliker hanteer word. Omdat die gebiede gedek word deur nuwe, kleiner verdeelde selle, word die krag waarmee die uitsending plaasvind, laer en help dit om steurnisse te verminder. Die koepelvormige sketse in die boonste gedeelte van figuur 4.7 toon die opvangsgebiede van vier selfoontorings (basistasies) aan. In die onderste gedeelte van figuur 4.7 word aangetoon hoe selfoontoring nommer twee en 60
71 drie verder verdeel is in twee gebiede (sektore) per selfoontoring, naamlik sektor 2a, 2b, 3a en 3b. Figuur Voorbeelde van selverdeling Nuwe kleiner verdeelde sektore Bron: Harte et al. (2001:33) Selverdeling Die sektore wat ontstaan het nadat die selfoon se opvangs verklein is, soos verduidelik in Figuur 4.7 (nuwe kleiner verdeelde sektore) kan verder verklein word deurdat die sektore in selle verdeel word. In figuur 4.8 word aangetoon hoe n sel verder verklein kan word. Figuur Selverdeling groter verkeer Baie klein sel, baie hoë ver Bron: Agrawal en Zeng (2006:116) Groot sel, min verkeer Kleiner sel, meer verkeer Baie klein sel hoë verkeer 61
72 4.7.7 Pico- en Mikroselle Pico- en mikroselle is n verdere verkleining van n baie klein sel. Tonnels, duikweë, groot komplekse, geboue en spesifieke snelweë se opvangs word spesifiek so ontwerp dat dit gedek word deur Micro- en Picoselle. Picoselle word gebruik om die binnekant van geboue te dek en Microselle geselekteerde buiteluggebiede (Privateline.com: Digital Wireless Basics, 2004:1). n Universiteitskampus kan as voorbeeld gebruik word waar die groot sel die algehele area dek, veral tot vinnig bewegende voertuie. Die Mikrosel sal dekking verskaf aan stadig bewegende mense tussen geboue, terwyl die Picosel n vloer van n gebou sal dek. Die werking word skematies in figuur 4.9 uitgebeeld. Figuur Voorbeeld van dekking deur Mikro- en Picoselle Bron: Privateline.com: Digital Wireless Basics: Wireless Principles (2004:2). 62
73 Die probleem wat ontstaan as daar van een area na n ander beweeg word, is opgelos deur n digitale rekenaar wat die oorhandiging van een area na n ander area bewerkstellig, sonder dat die oproep verlore gaan. Die baie klein mikroprosessor het bygedra tot die omsit van analoog na digitale spraak en hierdeur is die klank-kwaliteit verbeter en steurnisse uitgeskakel Grootte van selle en faktore wat dit beïnvloed Die grootte van selle en sektore is volgens Haykin en Moher (2005:468) van onder n kilometer tot 20km. Volgens Schiller (2003:61) kan die radius verskil van 100m in stede, enkele meters in geboue, tot 30km in landelike gebiede. Agrawal en Zeng (2006:110) noem dat die radius 2 tot 20 km is. Volgens Privateline.com: Digitale Wireless Basics (2004:3) is die radius van n kilometer tot 50km. Daar is n verskil tussen wat die onderskeie outeurs bevind die raduis van opvangs is, maar daar kan gesê word dat dit van meters tot ongeveer 50km is. Volgens Privateline.com: Digital Wireless Basics (2004:1) speel die topografie, populasie wat bedien moet word en die selfoonverkeer n rol in die beplanning van die selradius. Schiller (2003:102) noem dat die omgewing (geboue, oop ruimtes, berge) n invloed het op die radius. Agrawal en Zeng (2006:102) noem dieselfde aspekte wat n rol speel, maar meld ook dat die teenwoordigheid van deeltjies in die lig ook n rol speel. 4.8 Die Infrastruktuur van n selfoonnetwerk Vir n selfoonnetwerk om doeltreffend te kan opereer, bestaan dit uit moderne tegnologie en strukture. Die gebruik van die tegnologie stel die gebruiker in staat om oproepe te maak of te ontvang, sonder dat oproepe verlore gaan en die gesprekke duidelik gehoor kan word. Die basiese beginsel van waaruit n selfoonnetwerk bestaan, word hieronder bespreek. 63
74 4.8.1 Die basisstasie Die basisstasie bestaan uit die radio-ontvangs en versendings- toestelle, beheerstelsels, kommunikasieverbindings, antennas en versterkers (Harte et al., 2001:27); Privateline.com: Digital Wireless Basics: Wireless Principles, 2004:3 en Agrawal & Zeng, 2006:19). n Voorbeeld van n basisstasie word in Figuur 4.10 gegee. 64
75 Figuur 4.10 Voorbeeld van n basisstasie Antenna Mikrogolf Basisstasie Selfoontoring Base station controller 65
76 Agrawal en Zeng (2006:18) verduidelik dat n selfoon met die basis-stasie (BS)(selfoontoring) kommunikeer deur middel van die sel waarin die selfoon hom bevind en dat die basisstasie (BS) die poort na die buitewêreld is. Die basisstasies (BS) is verbind met die Base Station Controller (BSC - die huisie wat onder die toring staan), wat op sy beurt weer verbind is met die Mobile Switching Centre (MSC). Hierdie MSC is weer verbind met die Public Switched Telephone Network (PSTN) Die mobiele oorskakelingdienssentrum (Mobile service switching centre MSC Die hart van die selfoonnetwerk is die oorskakelingsisteme waarvan die Mobile Service Switching Center (MSC) die belangrikste is. Volgens Harte et al. (2001:28), is die MSC die beheersentrum van n selfoonsisteem. Dit monitor die ligging en kwaliteit van n selfoon se sein en skakel die selfoon oor tussen die verskillende selfoontorings (basisstasies), asook die publieke telefoonnetwerke (PSTN). Die MSC bestaan uit kontrole-apparate, oorskakelingsmonterings, kommunikasieverbindings en databasisse van die persone wat die sisteem gebruik. Schiller (2003:104) noem dat die Home Location Register (HLR) die belangrikste databasis in die selfoonsisteem is. Dit bevat die Mobile Subscriber ISDN Number (MSISDN), wat die selfoonnommer is en ook die International Mobile Equipment Identity (IMEI), wat die handstuk se nommer is. Unieke inligting soos die Location Area (LA) en die Visitor Location Register (VLR) word ook daarin vervat. McCullough (2004:25) noem dat wanneer n selfoonoproep deur n basisstasie goedgekeur word, die inligting in die MSC gestoor word vir rekeningdoeleindes. Wanneer die selfoon (MS) sy huidige ligging (LA) verlaat en na n nuwe ligging (VLR) beweeg, word al die inligting na die nuwe VLR gestuur en die proses word registrasie genoem (Schwartz, 2005:199). Die sisteem weet 66
77 altyd waar die MS is omdat die HLR altyd inligting het oor die huidige ligging van n MS (Schiller, 2003:113). Volgens Privateline.com: Cellular Telephone Basics (2004:3), is registrasie n deurlopende proses. Wanneer daar van een gebied na n ander beweeg word, veroorsaak dit herregistrasie. Dit is n outomatiese aktiwiteit van die sisteem. Dit word gedoen deur die selfoontoring (basisstasie) wat n sein na die selfoon stuur, wat sodoende die selfoon dwing om homself te identifiseer. Registrasie vind ook plaas net voordat n oproep gemaak word. Dit neem slegs n paar honderdste van n sekonde. Die kontrole-apparate van n MSC, wat uit kragtige rekenaars bestaan, is die brein van die hele sisteem en dit bestuur die MSC deur die verwerking van opdragte van en na die basisstasies (BS). Kommunikasie tussen die MSC en die BS geskied deur middel van koperdrade, mikrogolwe of optiese vesel (Haykin & Moher, 2005:468). Die gebruikersdatabasis bevat die besonderhede van die gebruikers en hanteer ook die selfoonrekeninge en dit lê in die HLR. Schwartz (2005:199) noem ook hierdie feite soos vermeld deur Harte et al. (2001:28) en sê verder dat die basisstasie (BS) kontrole uitoefen oor die selfoon Mobile Station (MS), terwyl verskillende BS deur die MSC beheer word. Haykin en Moher (2005:468) noem dat die MSC vier belangrike funksies verrig: Dit vervul die rol van skakeling tussen die selfoonsisteem en die publieke telefoonsisteem. Dit verskaf oorhoofse toesig en beheer oor die mobiele kommunikasie. Dit magtig die gebruik van die sisteem as die gebruiker n geldige rekening het. Dit beheer en verskaf ook die rekeninge en moet ook die spoor volg van die gebruikers wat die sisteem gebruik. Met verwysing na item 3 (voorafgaande punt), moet die MSC die Home Location van n MS vind, omdat dit die nodige 67
78 magtiging verskaf om die sisteem te gebruik en om die funksie ten opsigte van die rekeninge te verrig. 4.9 Die selfoonrekord Die selfoonrekord (sien tabel 4.1) is die rekord wat deur die HLR opgestel word deur die selfoonmaatskappy van die selfoongebruiker. Dit word deur die HLR gedoen wat in die MSC geleë is. Dit bevat inligting van hoe die selfoonnetwerk deur die gebruiker daarvan gebruik is (selfoontoetsgroep). Die onderskeie maatskappye sal, wanneer hulle in terme van die Strafproseswet (Wet 51/1977) gedagvaar word, die inligting aan die Suid- Afrikaanse Polisiediens beskikbaar stel. Daar word daarna verwys as die Itemised Billing. 68
79 Tabel Voorbeeld van n selfoonrekord KOLOM OPROEP NR MSISDN IMEI DATUM TIPE TYD ANDER NOMMER 3DE PARTY SEL ID SEL NAAM : : : : : : :40 MOC PIET MTC ELLIS MOC PIET MTSMS PIET CF ELLIS MOC PIET MOC PIET : :54 MTC PIET MOC PIET Die kolomme en die inskrywings in (Tabel 4.1) word deur die selfoontoetsgroep as volg verduidelik: 69
80 4.9.1 Kolomme: Kolom 1: Selfoonnommer Kolom 2: Kolom 3: Kolom 4: Kolom 5: Kolom 6: Kolom 7: Kolom 8: Kolom 9: IMEI nommer (International Mobile Equipment Identity) d.w.s. die handstuknommer. Dag en tyd waarop oproep gemaak is. Rigting van die oproep. Inkomend (MTC) of uitgaande (MOC). Tydsduur. Nommer wat gebel is. Indien n oproep na n ander foon deurgeskakel is, verskyn die nommer hier en kom daar in kolom 4 die afkorting CF voor. Dit dui dat die oproep na n ander handstuk herlei is en daar op die ander handstuk na die oproep geluister word. Dit is die nommer van die toring (basisstasie) waaruit die oproep gemaak is en dui die laaste syfer, die sektor waaruit die oproep gemaak is aan. Dit is die naam van die toring. Dit is gewoonlik die plek waar die toring staan Inskrywings Die inskrywings in die kolomme soos in Tabel 4.1 word as volg verduidelik deur die selfoontoetsgroep: Oproepnommer 1 Op om 07:12 maak (MOC) selnommer n oproep na Die tydstuur is 45 sekondes, die handstuknommer (IMEI) is Die oproep word uit die selfoontoring met die naam PIET gemaak, die selfoontoring se nommer is Die 1 in die selfoontoringnommer dui die sektor aan waarin die selfoon was toe die oproep gemaak is. 70
81 Oproepnommer 2 Op om 07:18 ontvang n oproep vanaf Die tydsduur is 167 sekondes die handstuknommer (IMEI) is Toe hierdie oproep ontvang is, was die selfoon met die nommer in die gebied van die selfoontoring met die naam ELLIS. Die selfoontoring ELLIS se nommer is Die twee in die nommer 5432 dui die sektor aan waarin die selfoon was Oproepnommer 3 Oproep nommer 3 is dieselfde as oproep nommer 1, behalwe vir die tydsduur en die tyd waarop die oproep gemaak is Oproepnommer 4 Op om 07:29 stuur n teksboodskap na Toe hierdie boodskap gelees is, was die selfoon in die selfoontoring gebied PIET en was hy in sektor Oproepnommer 5 Op om 07:34 word n oproep deur na gemaak. Die selfoon was deurgeskakel na en is die oproep daar beantwoord en was in die selfoontoring ELLIS en in sektor 2 toe die oproep beantwoord is Oproepnommer 6 Op om 07:38 maak n oproep na die tydsduur is 45 sekondes. Die selfoon was in die selfoontoring PIET en in sektor 1 gemaak Oproepnommer 7 Oproep 7 is dieselfde as oproep 1 behalwe vir die tyd en die tydsduur. 71
82 Oproepnommer 8 Oproep 8 is dieselfde as oproep 2 behalwe vir die handstuknommer, tyd en die tydsduur. Hierdie oproep is ontvang toe die selfoon in die selfoontoring PIET was en in selfoon sektor Oproepnommer 9 Op om 07:54 is n oproep vanaf die selfoonnommer na gemaak. Die tydsduur was 34 sekondes en die handstuknommer verskil Hierdie oproep is ontvang toe die selfoon in die selfoontoring PIET was en in sektor 1. Volgens die selfoontoetsgroep is hier dus van vier verskillende handstukke gebruik gemaak tydens verskeie kommunikasies tussen die twee selfoonnommers. Die ontleding van n selfoonrekord is volgens die selfoontoetsgroep n studie op sigself, wat verdere navorsing verg. Hierdie is n baie eenvoudige bespreking Die kronologiese gebeure wanneer n oproep gemaak word. Agrawal en Zeng (2006:19), Schiller (2003:114) en Schwartz (2005:199) verskaf n deeglike tegniese beskrywing van hoe n oproep gemaak word. Daar gaan aan die hand van Figuur 4.11 en die inligting soos vermeld deur die bogenoemde outeurs, n praktiese verduideliking verskaf word: Die selfoon maak n oproep. Die selfoontoring (BS) en spesifiek die sektor of sel waarin die selfoon hom bevind, word gebruik om die oproep te maak of te ontvang. Die oproep word na die MSC gestuur om te bepaal of die oproep kan voortgaan of nie. Hier word die oproep dan verder in n rigting gestuur. Die inligting van die oproep word dan hier gestoor vir rekord doeleindes wat die rekening van die oproep insluit. Hierdie inligting word dan weergegee op die Itemised Billing onder die afdeling sel ID, waarvan die laaste syfer die sektor is waaruit die oproep gemaak is. 72
83 Van hier, kan die oproep twee roetes volg, soos uitgebeeld in Figuur 4.11 naamlik: - Indien die oproep na n selfoon is wat in die gebied van die MSC is, word die oproep na die basisstasie gestuur waar die selfoon is. Soos in paragraaf hierbo bespreek, weet die sisteem ten alle tye waar n selfoon hom bevind. - Indien die oproep na n landlynnommer is, word dit na die PSTN gestuur. Indien die oproep na n selfoon is wat nie binne die gebied van die MSC van die betrokke basisstasie is nie, word die oproep ook na die PSTN gestuur Opsomming Kartering is die visuele voorlegging van feite of aspekte wat deur die navorser of ondersoeker as belangrik beskou word en wat op papier geplaas kan word. Dit kan in howe en by misdaadondersoeke gebruik word, en ook as beplanning vir pro-aktiewe operasies. Die verdeling van die selfoon se opvangsgebiede in kleiner areas, het tot gevolg dat die geografiese gebied daarvan verklein. Selfoontegnologie is van so n aard, dat die sisteem altyd weet waar die selfoon hom bevind. Hoe kleiner die sel of die sektor is, hoe kleiner is die geografiese spasie waarin die selfoon hom bevind. Die wyse hoe n selfoonoproep gemaak word en die tegnologie wat daarmee saamgaan, het tot gevolg dat die area waaruit die oproep gemaak word, altyd geregistreer kan word. 73
84 Figuur Voorbeeld van n selfoonnetwerk Bron: McCullough 2004:24. 74
85 HOOFSTUK 5 5. KARTERING VAN SELFOONGROEPE 5.1 INLEIDING Die ondersoekbeampte moet alles in sy vermoë doen om leidrade te versamel wat hy kan gebruik om n saak suksesvol in die hof af te handel. Hedendaagse ondersoekbeamptes het met die ontwikkeling van tegnologie omtrent alles tot sy beskikking om n saak op te los. Soos Van Rooyen (2004:11) dit meld, kan ondersoekbeamptes met sekerheid aanneem dat daar leidrade op die toneel agtergelaat sal word as gevolg van die Locard beginsel. Die feit dat n selfoon spore agterlaat, soos vroeër bespreek, kan n verdagte op n misdaadtoneel of in n spesifieke gebied plaas. Schmitz (2005), n GIS spesialis van die WNNR, wys daarop dat n persoon in n geografiese spasie geplaas kan word deur die gebruik en kombinering van die GIS (Globale Information System), n rekenaarprogram, selfoondata en ander netwerkinligting wat van die onderskeie maatskappye verkry kan word. In die hoofstuk is die fokuspunt om van die tegnieke te verduidelik van hoe n verdagte persoon op n misdaadtoneel geplaas kan word, deur die oproepe wat hy gemaak of ontvang het, te karteer. 5.2 Inligting wat benodig word om oproepe te karteer Volgens Schmitz (2005), n GIS spesialis van die WNNR, word die kartering van misdaad gedoen nadat die selfoonrekord van die onderskeie maatskappye ontvang is. In samewerking met die ondersoekbeampte word die behoefte van die ondersoekbeampte bepaal, d.w.s wat in die hof bewys moet word. Nadat die behoefte bepaal is, word verdere inligting van die maatskappy aangevra. 75
86 Die verdere inligting wat aangevra word, kom uit die selfoonrekord, soos aangedui deur tabel 4.1. Die laaste syfer in kolom 8 dui die sektor of sel aan waaruit die oproep ontvang of gemaak is en die syfers vooraan is die toringnommer. Die volgende inligting word deur middel van n dagvaarding in terme van Artikel 205 van Wet 51 van 1977 aangevra: Die Prediction Maps : Dit is inligting van die basisstasie voordat die aspekte wat n invloed het op die radius in ag geneem is. Die ligging van die toring. Sekere punte van belang wat n rol mag speel in die misdaad byvoorbeeld die lys van gerapporteerde foute van die selfoontorings. Die radius van die toring se opvangsgebied: Dit word die Equal Power Boundries genoem en word daarna as die voetspoor verwys Ligging van n selfoontoring Volgens Schmitz (2005), n GIS spesialis van die WNNR, is daar verskeie maniere hoe om die ligging van n selfoontoring te bepaal. Die maklikste is om die lengte en breedte graadkoördinate aan te vra in die dagvaarding. Die toring kan ook besoek word en die ligging kan met n GPS gemeet word. Die toring se nommer verskyn op die basisstasie en sodoende kan laasgenoemde nommer met die selfoonrekord vergelyk word om te bepaal of dit die korrekte nommer is Ligging van die misdaadtoneel Volgens Schmitz (2005), n GIS spesialis werksaam by die WNNR, kan hierdie lengte en breedte graad-koördinate verkry word deur self na die toneel te gaan en dit met n GPS te meet. Soos alreeds in paragraaf bespreek, is n sektor van n sel nooit rond, vierkantig, vyfkantig of seskantig nie. Ter verduideliking van die konsep hoe 76
87 geografiese spasies verder verklein kan word, sal daar van sirkels, vierkante en reghoeke gebruik gemaak word en kan dit aan die hand van die volgende voorbeelde verduidelik: 5.3 Voorbeeld 1: Verkleining van geografiese spasie Drie verdagtes het in die omgewing van n toneel van misdaad oproepe na mekaar gemaak. Nie een van die verdagtes gebruik dieselfde selfoonmaatskappy nie. Die eerste verdagte se rekord toon aan dat hy sy oproep uit sektor 1 van selfoontoring A (MTN) gemaak het (Figuur 5.1). Die tweede verdagte se selfoon toon aan dat hy sy oproep uit sektor 2 van selfoontoring B (Vodacom) gemaak het (Figuur 5.1). Die derde verdagte het sy oproep uit sektor 3 (Cell C) van selfoontoring C gemaak (Figuur 5.1). Die oppervlakte van selfoontoring A, sektor 1, is 800 vierkante meter, terwyl sektor 2 van selfoontoring B, 450 vierkante meter is. Sektor 3 van selfoontoring C is 680 vierkante meter (Figuur 5.1). Die onderskeie selfoonmaatskappye bepaal self die grootte van n selfoon se radius deur faktore soos vermeld in paragraaf 4.7.8, en die hoeveelheid gebruikers in ag geneem. Volgens respondente 5 en 7 (2005), deskundiges van MTN en respondente 10 en 15 (2005), deskundiges van Vodacom, gebruik selfoonmaatskappye gewoonlik hulle eie torings, maar deel ook soms die torings om kostes te bespaar en ook wanneer die terrein dit noodsaak dat n enkele toring gebruik moet word. Dit beteken egter nie dat die radius van die sektore of selle dieselfde grootte is nie. Die torings is ook nie bymekaar nie. Die antennas wat op torings voorkom kan ook op geboue, watertorings en mikrogolftorings geplaas word, na gelang van die terrein. Wanneer die sektore of selle van n basisstasie van die onderskeie maatskappye geïntegreer word met die misdaadtoneel, word die geografiese spasie drasties verklein. 77
88 Die in die Figuur 5.1 dui die geografiese spasie aan en toon verder dat dit baie kleiner is as die oorspronklike spasie van 800, 450, en 600 vierkante meter. 5.4 Voorbeeld 2: Plasing van verdagtes op die toneel n Tweede voorbeeld is waar n kontant in transito-voertuig gewelddadig geroof word, terwyl dit onderweg is om geld te gaan aflaai. Uit die ondersoek kom dit aan die lig dat hierdie voertuig se bewegings op n gereelde basis, aan die rowers wat op die toneel gewag het, gegee is deur gebruik te maak van selfoonverbindings. Die verdagte persone se selfoondata is verkry van die onderskeie maatskappye en hulle kan deur middel van misdaadkartering so met die misdaad verbind word (Randfontein MAS 361/12/03). Die MTN-nommer ( ) registreer twee oproepe om 14:26:01 en 14:28:33 uit sektor A van Herald Randfontein, ongeveer dieselfde tyd as wat die misdaad gepleeg is, soos aangedui in figuur 5.2. Die Vodacomnommer ( ) registreer ook twee oproepe om 14:25:05 en 14:30:26 uit sektor 1 van Randfontein, ongeveer dieselfde tyd as wat die misdaad gepleeg is, soos aangedui in figuur 5.3. Die twee karate word nou oormekaar geplaas (Figuur 5.4) met die toneel van misdaad as die vaste punt en word n gekombineerde kaart gevorm. Die toneel van misdaad word met n GPS toestel gemeet. In figuur 5.5 (Uitgesluite gedeeltes) kan daar nou opgemerk word dat die misdaadtoneel binne-in die sektore Herald Randfontein 1 en Randfontein A val. Dit is die sektore waaruit die onderskeie oproepe gemaak is deur die misdadigers. Die voetspoor van Herald Randfontein A verklein en val die gebied gemerk ///// nou weg as gevolg van die kombinering. Indien daar enige ander bewyse is, byvoorbeeld ooggetuies, kan daar in die hof geargumenteer word dat altwee die beskuldigdes op die misdaadtoneel was en dat die oproepe gemaak deur , nie uit die gedeelte gemerk Randfontein 1 gemaak is nie. 78
89 In die Planet Hollywood bomontploffings by die V &A Waterfront in Kaapstad is die verdagtes op die toneel geplaas deur die isoleering van selfoonnommers. 5.5 Voorbeeld 3: Bepaling van spoed en rigting. n Derde voorbeeld is waar n persoon om 01:00 op in Pretoria van sy huis af weggeneem is. Sy liggaam word op om 04:30 op die N1 snelweg naby Sebokeng gekry soos verduidelik in (Figuur 5.6). Die persone wat die man van sy huis ontvoer het, beweer dat hy n ander persoon in Sebokeng op wou gaan uitwys en toe weggehardloop het. Hierna het hulle teruggekeer Pretoria toe (Vanderbiljpark MAS 1445/05/00). (Die saak Vanderbiljpark MAS 1445/05/00 dien tans nog voor die hof en vorm die getuienis rondom die kartering van selfoontegnologie die kern van die saak). Die selfoonrekord van die persone wat verdink word dat hulle die oorledene ontvoer het, is bekom en dit toon die volgende aan: Daar is op om 00:55 n oproep gemaak vanaf n selfoon van een van die verdagtes in die omgewing van waar die persoon (oorledene) gewoon het. Die volgende oproep is gemaak om 01:55, weer in die omgewing van die persoon (oorledene) se huis. Daarna volg verskeie oproepe en word die basisstasies oppad na Bronkhorstspruit geregistreer op die selfoonrekords. Dit is dus duidelik dat die roete wat gevolg is, nie ooreenstem met die verduideliking nie. Die selfoonrekord van een van die verdagtes wat die man van sy woning weggeneem het, toon aan dat daar vir die periode tussen 00:55 en 01:55 geen ander oproepe gemaak is nie. Daar was dus n stilte van een uur. Die afstand tussen waar die liggaam van die oorledene gekry is en van waar die oproepe deur die verdagtes in Pretoria gemaak is, is wetenskaplik bepaal op 160 kilometer. Indien die verdagte se weergawe as korrek 79
90 beskou kan word, sou dit beteken dat hy Sebokeng toe en terug Pretoria toe moes ry, wat n totale afstand van 320 kilometer is. Wetenskaplik kan die spoed waarteen die verdagte moes gery het bepaal word en beteken dit dus dat hy teen 320 kilometer per uur moes gery het om die afstand binne n uur af te lê. n Praktiese voorbeeld van hoe rigting deur selfoonoproepe karteer word, word volledig in Chainey en Ratcliffe (2005:311) bespreek en is daar in hierdie navorsing alreeds daarna verwys. 5.6 Voorbeeld 4: Bepaling van n geografiese plek waar n verdagte hom bevind Aan die hand van n praktiese voorbeeld (Figuur 5.7), word die bepaling van n geografiese plek waar n verdagte hom bevind as volg verduidelik: Daar bestaan inligting dat n verdagte in n spesifieke gebied is en is twee adresse van die verdagte in die gebied bekend. Dit is Loopstraat 23 en Kruipstraat 345. Die adresse word in figuur 5.7 aangedui. Die selfoonrekord word ontleed en daar word opgemerk dat die verdagte op twee basisstasies registreer, naamlik Piet en Ellis. Die basisstasie Ellis is nie in die gebied van die verdagte se moontlike wonings nie. Die werklike adresse wat deur middel van n GPS-lesing geneem is, tesame met die radius van die basisstasie wat vanaf die selfoonnetwerk bekom is, word op n kaart geplaas en die volgende kon afgelei word: Kruipstraat 34 val nie in die radius van basisstasie Piet nie, en dat die adres Loopstraat 23, binne sektor 1 van die basisstasie Piet is, wat ooreenstem met die verdagte se selfoonrekord. In die Planet Hollywood saak van 1998 waar daar n bom by die V & A Waterfront Kaapstad deur middel van n selfoon geaktiveer was is die verdagtes geïdentifiseer deur die isolering van die selnommers wat die verdagtes gebruik het en sodoende in die omgewing van die toneel geplaas het. 80
91 5.7 Voorbeeld 5: Hoe n verdagte opgespoor word wanneer hy sy selfoon nog aan hom het. McCullough (2004:25) noem dat daar n makliker manier is om n selfoon op te spoor as om die MSC se rekords (selfoonrekords) te gebruik. Volgens McCullough (2004:25), asook respondent 7 (2005) respondent 10 (2005), word hierdie metode gebruik deur ouers om hulle kinders op te spoor. Die diens word deur die selfoonmaatskappye gelewer en en staan bekend as look for me. Seine word deur verskillende basisstasies na die selfoon gestuur en die tyd wat dit neem, asook die hoek waarteen die sein terugkom, word gemeet en sodoende word die presiese plek bepaal. Hierdie metode sal goed toegepas kan word wanneer n verdagte gesoek word en hy in besit is van die selfoon. Op n vraag aan die respondente of daar n manier is hoe n aktiewe selfoon opgespoor kan word, het almal geweet dat daar n manier is maar kon nie een die tegniek verduidelik nie. 5.8 Opsomming Die dae dat misdaadkaarte net as n inligtingsbron gebruik was, is verby. Ondersoekbeamptes wat n saak meer professioneel wil ondersoek en aanbied in howe, sal van hierdie hulpmiddel gebruik moet maak. Om selfoonoproepe te karteer, word dit visueel gemaak en kan dit reaktief gebruik word. Die geografiese spasie waarin n verdagte hom bevind, kan verklein word en alibi s kan ondersoek word. Die kartering van selfoonoproepe en die gebruik van selfoontegnologie kan gebruik word as n ondersoekhulpmiddel. 81
92 Figuur Kombinering van sektore Sektor 1 Selfoontoring A MTN Oppervlakte 800 vierkante meter Toneel van misdaad Sektor 2 Selfoontoring B Vodacom Oppervlakte 450 vierkante meter Sektor 3 Selfoontoring C Cell C Oppervlakte 600 vierkante meter Kombinering van die verskillende selle MTN Cell C Vodacom Toneel van misdaad, 90 vierkante meter 82
93 Figuur Voetspoor of radius van Herald Randfontein (MTN) 83
94 Figuur Voetspoor of radius van Randfontein (Vodacom) 84
95 Figuur Gekombineerde kaart 85
96 Figuur Uitgesluite gedeeltes 86
Prosesse wat gevolg word om sake op te volg op distriksvlak. Processes used to follow up on cases at district level
Prosesse wat gevolg word om sake op te volg op distriksvlak Processes used to follow up on cases at district level Januarie 2018 / January 2018 Lizette Smith HULP MET DIENSVOORWAARDES Die SAOU staan lede
Die netto waarde van die onderneming en die rekeningkundige vergelyking *
OpenStax-CNX module: m25006 1 Die netto waarde van die onderneming en die rekeningkundige vergelyking * Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons
st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste lus rd Rondte lb Langbeen alsalleen Agterste lus
Mandala Madness Kopiereg: Helen Shrimpton, 2015. Alle regte voorbehou. Deur: Helen at www.crystalsanlbrokset.com US terme word deurgaans gebruik. Deel 6 Afkortings st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen
Provincial Gazette Provinsiale Koerant
The Province of Gauteng UNITY IN DIVERSITY Die Provinsie Van Gauteng Provincial Gazette Provinsiale Koerant EXTRAORDINARY BUITENGEWOON Selling price Verkoopprys: R2.50 Other countries Buitelands: R3.25
st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste lus alleenlik
Kopiereg: Helen Shrimpton, 2015. Alle regte voorbehou. Deur: Helen at www.crystalsandcrochet.com US terme word deurgaans gebruik. Deel 11 Afkortings st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week DB Tracker USA (DBXUS) 17 Januarie 2014
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week DB Tracker USA (DBXUS) 17 Januarie 2014
BenguFarm Bestelvorm Advanced Livestock Management Software Voorletters & Van of Besigheidsnaam: Posadres: Poskode: BTW no: Taalkeuse: BenguFarm Kliënt Nommer (indien bestaande BenguFarm kliënt): BPU Stamboek
Provincial Gazette Provinsiale Koerant
The Province of Gauteng UNITY IN DIVERSITY Die Provinsie Van Gauteng Provincial Gazette Provinsiale Koerant EXTRAORDINARY BUITENGEWOON Selling price Verkoopprys: R2.50 Other countries Buitelands: R3.25
LIDMAATSKAP AANSOEK MEMBERSHIP APPLICATION
Member Number Reg. 2103/02 LIDMAATSKAP AANSOEK MEMBERSHIP APPLICATION 1. Ons is 'n geregistreerde Brandbeskermingsvereniging (BBV) vir die Groter Overberg-streek (Overberg Distriksmunisipaliteit area).
IN DIE ARBEIDSHOF VAN SUID AFRIKA (GEHOU TE KAAPSTAD)
SAAKNOMMER: C 185/99 IN DIE ARBEIDSHOF VAN SUID AFRIKA (GEHOU TE KAAPSTAD) In die saak tussen: IMATU APPLIKANT EN KOMMISSIE VIR VERSOENING, BEMIDDELING EN ARBITRASIE RESPONDENTE U I T S P R A A K BASSON,
PROVINCIAL GAZETTE EXTRAORDINARY, 23 APRIL LOCAL AUTHORITY NOTICE PLAASLIKE BESTUURSKENNISGEWING LOCAL AUTHORITY NOTICE 106 GREATER TZANEE
2 1354 PROVINCIAL GAZETTE EXTRAORDINARY, 23 APRIL 2007 CONTENTS INHOUD Page Gazette LOCAL AUTHORITY NonCE PLAASLIKE BESTUURSKENNISGEWING 106 Town-planning and Townships Ordinance (15/1986): Greater Tzaneen
GRAAD 11 NOVEMBER 2013 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1
NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2013 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1 PUNTE: 150 TYD: 3 uur Hierdie vraestel bestaan uit 9 bladsye. 2 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1 (NOVEMBER 2013) INSTRUKSIES EN INLIGTING
Rut: n Liefdes Verhaal
Bybel vir Kinders bied aan Rut: n Liefdes Verhaal Geskryf deur: Edward Hughes Ge-illustreer: Janie Forest Aangepas deur: Lyn Doerksen Vertaal deur: Yvonne Kriel Vervaardig deur: Bible for Children www.m1914.org
Laerskool Olifansvallei LSO Kwartaal 1 - ASSESSERINGSPROGRAM
Laerskool Olifansvallei LSO Kwartaal 1 - ASSESSERINGSPROGRAM Privaatsak X2, Citrusdal, 7340 E-pos: citrushs@mweb.co.za Tel: (022) 921 2100 Faks: (022) 921 3931 Liewe Ouer of Voog Sien asseblief onderaan
In Groenewald v Van der Merwe (1) (1917 AD ), Innes CJ described delivery with the long hand as follows:
ANSWERS ANTWOORDE: STUDY UNIT / STUDIE EENHEID 5 Question 4 pg 136 / Vraag 4 bl 137 S can only succeed with the rei vindicatio if he can prove that X and Y in fact transferred ownership to him by means
MODULE 2 ALLE RISIKO S. Toepaslike Eenheidstandaarde
MODULE ALLE RISIKO S Toepaslike Eenheidstandaarde 10011 Apply knowledge of personal all risk insurance 10118 Underwrite a standard risk in short term personal insurance 1011 Apply technical knowledge and
REËLS VIR DIE BENOEMING, VERKIESING, AANWYSING EN AANSTELLING VAN RAADSLEDE
REËLS VIR DIE BENOEMING, VERKIESING, AANWYSING EN AANSTELLING VAN RAADSLEDE Verwysingsnommer Verantwoordelike uitvoerende bestuurder Eienaar van beleid Verantwoordelike afdeling Status Goedgekeur deur
ks Kettingsteek dlb Dubbelslaglangbeen vhk Voorste hekkie gs Glipsteek drieslb Drieslaglangbeen ah Agterste hekkie
Kopiereg: Helen Shrimpton, 2015. Alle regte voorbehou. Deur: Helen at www.crystalsandcrochet.com US terme word deurgaans gebruik. Deel 16 Afkortings st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste
My Tracer GPS Voertuig Volg Sisteem Geoutomatiseerde Elektroniese Logboek SAIAS ABSA, ATKV Cross Country Ons Leuse
SMS Fleet (Pty) Ltd Maatskappy in privaat besit gestig in 2006 Ons produk My Tracer is n lokaal ontwikkelde, briljante, internet gedrewe GPS Voertuig Volg Sisteem met n volledige Geoutomatiseerde Elektroniese
SHAREMAX GESINDIKEERDE MAATSKAPPYE OPGEDATEERDE KOMMUNIKASIE
SHAREMAX GESINDIKEERDE MAATSKAPPYE OPGEDATEERDE KOMMUNIKASIE 21 Julie 2011 Bykomend tot vorige kommunikasie, is die direksies van die Sharemax gesindikeerde maatskappye ( Maatskappye ) onder direktiewe
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA (TRAKSVAALSE PROVINSIALE AFDELING)
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA (TRAKSVAALSE PROVINSIALE AFDELING) SAAKNOMMER: CC ^S2/S5 DELMAS 1987-06-18 DIE STAAT teen: PATRICK MABUYA BALEKA EN T 21 AXDER VOOR: SY EDELE REGTER VAN DIJKHORST ASSESSOR
1. FUNKSIES EN STRUKTUUR VAN DIE KANTOOR VAN DIE PENSIOENFONDSBEREGTER
1. FUNKSIES EN STRUKTUUR VAN DIE KANTOOR VAN DIE PENSIOENFONDSBEREGTER Die Kantoor van die Beregter vir Pensioenfondse is gestig met ingang vanaf 1 Januarie 1998 om ondersoek in te stel na en besluite
33 J.N. Visser. daar was onderbrekings gewees, wat hy tee gedrink het, en
2010 33 J.N. Visser. daar was onderbrekings gewees, wat hy tee gedrink het, en waar hy geset het en koeldrank gedrink het, en gerook het. Ek sien. GEEN VERDERE VRAE DEUR PROF SMITH ADV HAASBRCEK ROEP:
EXTRAORDINARY BUITENGEWOON PROVINCIAL GAZETTE PROVINSIALE KOERANT
North West Noordwes EXTRAORDINARY BUITENGEWOON PROVINCIAL GAZETTE PROVINSIALE KOERANT Vol. 258 MAHIKENG, 21 AUGUST 2015 AUGUSTUS No. 7522 We oil Irawm he power to pment kiidc Prevention is the cure AIDS
KANTOOR VAN DIE MUNISIPALE BESTUURDER BERGRIVIER MUNISIPALITEIT POSBUS 60 PIKETBERG 7320
KANTOOR VAN DIE MUNISIPALE BESTUURDER BERGRIVIER MUNISIPALITEIT POSBUS 60 7320 20 OKTOBER 2015 OM 11:00 IN DIE RAADSAAL, MUNISIPALE KANTORE, KERKSTRAAT, TEENWOORDIG RAADSLEDE Rdh J Raats [DA] Speaker Rdl
ALTERATION, SUSPENSION, REMOVAL OF RESTRICTIONS
TOWN PLANNING AND ENVIRONMENT DEPARTMENT ALTERATION, SUSPENSION, REMOVAL OF RESTRICTIONS Application for Alteration, Removal or Suspension of Restrictions in terms of Removal of Restrictions Act (No. 84
Eerste pogings tot definiering van klimaat en kultuur vanuit die algemene organisasieteorie het nie 'n onderskeid getref tussen die begrippe
HOOFSTUK 1 1. ORieNTERING 1. 1. INLEIDING In hierdie hoofstuk word gekyk na die probleem wat aanleiding tot die navorsing gegee het. Daarna word die doel met die navorsing en die metodes wat gebruik is
Uit Moerdijk se pen Man en Media
MOERDIJK DIE MENS Agtergrond en familie geskiedenis Tweede Anglo Boere-oorlog Studiejare VROë LOOPBAAN Robertsons Deep Myn Johannesburg jare Kerkgeboue vir Suidafrika (1919) KERKGEBOUE VIR SUIDAFRIKA dit
deur voorgele ter gedeeltelike vervulling van die vereistes vir die graad aan die
TOEGANG TOT GETUIEVERKLARINGS IN STRAFSAKE deur PETRUS JOHANNES DIRKSE STRUWIG voorgele ter gedeeltelike vervulling van die vereistes vir die graad MAGISTER LEGUM aan die UNIVERSITEIT VAN SUID-AFRIKA STUDIELEIER:
Regsrekeningkunde-opleiding van prokureurs in Suid-Afrika: Enkele empiriese bevindings
2001 Tydskrif vir Regswetenskap 26(2): 52-66 Kronieke / Chronicles Regsrekeningkunde-opleiding van prokureurs in Suid-Afrika: Enkele empiriese bevindings 1. Inleiding en probleemstelling Die vierjarige
P o s b u s 2 2, P O R T E R V I L L E, 6 8 1 0 T E L : 0 2 2 9 3 1 2 1 7 4 F A K S : 0 2 2 9 3 1 3 3 2 1 E P O S : s e k r e t a r e s s e @ p o r t e r h s. c o. z a HOëRSKOOL PORTERVILLE TROTS RESPEK
Direkte en indirekte rede *
OpenStax-CNX module: m24032 1 Direkte en indirekte rede * Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons Attribution License 3.0 1 AFRIKAANS HUISTAAL 2
ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT (EIA): 12/12/20/944 ESKOM: PROPOSED NUCLEAR POWER STATION AND ASSOCIATED INFRASTRUCTURE
150mm x 200mm ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT (EIA): 12/12/20/944 ESKOM: PROPOSED NUCLEAR POWER STATION AND ASSOCIATED INFRASTRUCTURE AVAILABILITY OF DRAFT ENVIRONMENTAL IMPACT REPORT AND ASSOCIATED SPECIALIST
SIZA takes the sting out of auditing
SIZA takes the sting out of auditing INTRO: The fruit industry s ethical trade programme, the Sustainability Initiative of South Africa (SIZA), not only allows fruit growers to remedy weaknesses in their
Departement Bos- en Houtkunde. Akademiese programme vir Magisterprogramme
Departement Bos- en Houtkunde Akademiese programme vir 2018 Magisterprogramme Navrae: Kontakbesonderhede: Departementshoof Departement Bos- en Houtkunde Universiteit van Stellenbosch Privaatsak X1 Matieland
NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11
NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1 NOVEMBER 2007 PUNTE: 120 TYD: 3 uur Hierdie vraestel bestaan uit 10 bladsye. Inligtingstegnologie/V1 2 INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. 2. 3. Hierdie
OFFICIAL GAZETTE. AG.Goewermentskennisgewing. AG. Government Notice VAN SUIDWES-AFRIKA UITGAWE OP GESAG EXTRAORDINARY OF SOUTH WEST AFRICA
PUBLISHED BY AUTHORITY OFFICIAL GAZETTE EXTRAORDINARY OF SOUTH WEST AFRICA BUITENGEWONE OFFISIELE KOERANT VAN SUIDWES-AFRIKA UITGAWE OP GESAG R0,30 Wednesday I November 1989 WINDHOEK Woensdag I November
Outeuridentifikasie: n Forensies-taalkundige ondersoek na Afrikaanse SMS-taal. deur. Lezandra Thiart
Outeuridentifikasie: n Forensies-taalkundige ondersoek na Afrikaanse SMS-taal deur Lezandra Thiart n Verhandeling voorgelê ter vervulling van die vereistes vir die graad MA in Linguistiek in die Departement
Mandala Madness Deel 2
Mandala Madness Deel 2 Hierdie week gaan julle almal verander word in mooi sterretjies, so laat jou kreatiwiteit glinster en blink. Moenie vergeet om jou werk met ons te deel nie, sommer op facebook waar
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA IN THE HIGH COURT OF SOUTH AFRICA
Verslagwaardig: Sirkuleer Aan Regters: Sirkuleer Aan Landdroste: JA / NEE JA / NEE JA / NEE IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA IN THE HIGH COURT OF SOUTH AFRICA (Noord Kaapse Afdeling / Northern Cape
Spraakoudiometrie in Suid-Afrika: Ideale Kriteria teenoor Kliniese Praktyk
Spraakoudiometrie in Suid-Afrika: Ideale Kriteria teenoor Kliniese Praktyk Rozelle Roets Voorgelê ter gedeeltelike vervulling van die vereistes vir die graad M.Kommunikasiepatologie in die Fakulteit Geesteswetenskappe,
AFDELING A HANDLEIDING VIR WERKOPDRAGTE Die oorhoofse tema van die werkopdrag is Tradisie. Hierdie onderwerp het al in die verlede en sal heel waarskynlik ook in die toekoms tot vele debatte aanleiding
Nienakoming van die voorgeskrewe prosedures na indiening van n direksiebesluit om met ondernemingsredding te begin: Is
Nienakoming van die voorgeskrewe prosedures na indiening van n direksiebesluit om met ondernemingsredding te begin: Is Panamo Properties (Pty) Ltd v Nel die (regte) antwoord? Anneli Loubser Anneli Loubser,
DIE BEOEFENING VAN n BEDRYF MET SPESIFIEKE VERWYSING NA DIE TOESTAAN VAN LENINGS DEUR HOUERMAATSKAPPYE AAN FILIALE OF GEASSOSIEERDES
DIE BEOEFENING VAN n BEDRYF MET SPESIFIEKE VERWYSING NA DIE TOESTAAN VAN LENINGS DEUR HOUERMAATSKAPPYE AAN FILIALE OF GEASSOSIEERDES deur Suzanne Marais Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan
HOOFSTUK ALGEMENE INLEIDING EN UITEENSETTING VAN DIE STUDIE INLEIDING MOTIVERING VIR KEUSE VAN ONDERWERP...8
HOOFSTUK 1...7 ALGEMENE INLEIDING EN UITEENSETTING VAN DIE STUDIE...7 1.1 INLEIDING...7 1.2 MOTIVERING VIR KEUSE VAN ONDERWERP...8 1.3 FORMULERING VAN DIE NAVORSINGSPROBLEEM...9 1.4 DOEL VAN DIE STUDIE...10
HOOGSTE HOF VAN APPEL In die saak tussen: DIE KOMMISSARIS VAN BINNELANDSE INKOMSTE Appellant en W J VAN DER HEEVER Respondent Coram: Smalberger,
HOOGSTE HOF VAN APPEL In die saak tussen: DIE KOMMISSARIS VAN BINNELANDSE INKOMSTE Appellant en W J VAN DER HEEVER Respondent Coram: Smalberger, Grosskopf, Nienaber, Plewman ARR en Farlam Wnd AR Verhoordatum:
OEFENVRAESTEL VRAESTEL 2 WISKUNDE GELETTERDHEID GRAAD 10
OEFENVRAESTEL VRAESTEL 2 WISKUNDE GELETTERDHEID GRAAD 10 75 PUNTE INSTRUKSIES 1. Hierdie is SLEGS n oefenvraestel met voorbeelde van die tipe vrae wat n n Gr 10- jaareindvraestel verwag kan word. Dus is
HOOFSTUK 5 GEVOLGTREKKINGS EN AANBEVELINGS
HOOFSTUK 5 GEVOLGTREKKINGS EN AANBEVELINGS 5.1 INLEIDING Met die navorsing is daar ondersoek ingestel na die effek van Gestaltspelterapie op die selfbeeld van die leergestremde leerder. In Hoofstuk 1 is
HOOFSTUK 4 KWALITATIEWE DATA-ANALISE
HOOFSTUK 4 KWALITATIEWE DATA-ANALISE 4.1 Inleiding Hoofstuk vier bespreek die kwalitatiewe navorsingsdata aan die hand van die onderhoude wat gevoer is met verskeie respondente. Die empiries-fenomenologiese
"FASCINATION WOOD" Welcome to the 8 th WOOD CONFERENCE PROGRAM. holzbau. Thursday, 15 th February 2018 at CTICC, Cape Town
www.woodconference.co.za holzbau Thursday, 15 th February 2018 at CTICC, Cape Town Welcome to the 8 th WOOD CONFERENCE WOOD Conference the knowledge platform for architects, engineers, quantity surveyors
3024. hulle praat van n persoon wat so onlangs heengegaan het, meer klem te le op die goeie nie? -- Dit is inderdaad so
3024. --- Ek sou aanvaar dat dit n invloed het Edelagbare. Is daar nie *11 menslike geneigdheid by mense om wanneer hulle praat van n persoon wat so onlangs heengegaan het, meer klem te le op die goeie
Kolossense. die nuwe ou volkome onvolmaakte jy. leiersgids vir. inspirasie. Edi Bajema
inspirasie leiersgids vir Kolossense die nuwe ou volkome onvolmaakte jy Edi Bajema Oorspronklik uitgegee deur Faith Alive Christian Resources. Kopiereg 2010 Faith Alive Christian Resources. Kalamazolaan
2016 SACAI-WINTERSKOOL GESKIEDENIS NOTAS
2016 SACAI-WINTERSKOOL GESKIEDENIS NOTAS Vraag-terminologie Ontleed Breek 'n probleem op in sy samestellende dele. Kyk in diepte by elke deel met behulp van stawende argumente en bewyse vir en teen, asook
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA APPELAFDELING
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA APPELAFDELING SAAKNR: 427/90 In die appèl van LESLEY PRETORIUS Eerste Appellant CECIL PRETORIUS Tweede Appellant en DIE STAAT Respondent Coram: JOUBERT, E.M GROSSKOPF,
MODULE 4 Outeursreg EENHEID 1
Leeruitkomste MODULE 4 Outeursreg EENHEID 1 Nadat u hierdie eenheid bestudeer het, behoort u in staat te wees om: die filosofie agter outeursreg te verstaan; die beskerming verleen deur internasionale
279 7.1 Inleiding HOOFSTUK 7 NAVORSINGSMETODOLOGIE Die ontwikkeling van ŒPRGHOYLUSULYDDWSUDNW\NEHVWXXULQPDDWVNDSOLNHZHUNLVŒRPYDWWHQGHWDDN soos uit die voorafgaande hoofstukke blyk. Ten spyte van die feit
INHOUDSOPGAWE. Inleiding... 7 DEEL EEN: SEISOENE IN ONS LEWE
INHOUDSOPGAWE Inleiding... 7 DEEL EEN: SEISOENE IN ONS LEWE Seisoene is belangrik vir groei... 15 Wat van die mens?... 17 Lente... 20 Somer... 23 Herfs... 28 Winter... 42 Gevolgtrekking... 68 DEEL TWEE:
-1- HOOFSTUK 1 INLEIDENDE ORIËNTERING
-1- HOOFSTUK 1 INLEIDENDE ORIËNTERING To create a classroom where all learners will thrive is a challenging task, but there is an island of opportunity in the sea of every difficulty. (Kruger & Adams,
BEWUSWORDING BY DIE ADOLESSENTE DWELMAFHANKLIKE TYDENS DIE TERAPEUTIESE PROSES: N GESTALTBENADERING
BEWUSWORDING BY DIE ADOLESSENTE DWELMAFHANKLIKE TYDENS DIE TERAPEUTIESE PROSES: N GESTALTBENADERING deur CAREL PETRUS JOOSTE MOUTON Voorgelê ter gedeeltelike vervulling van die vereistes vir die graad
HOOFSTUK 5 DIE BELANG VAN GESKIEDENIS 5.1 PROBLEEMSTELLING Subprobleem 4
HOOFSTUK 5 DIE BELANG VAN GESKIEDENIS 5.1 PROBLEEMSTELLING 5.1.1 Subprobleem 4 Die vierde subprobleem is om die teone en metodiek van Geskiedenis te ondersoek wat aanleiding tot 'n kursusinhoud gee. 5.1.2
Hierdie is n aansoek om die volgende regshulp:
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA (ORANJE VRYSTAATSE PROVINSIALE AFDELING) In die saak tussen: Saak Nr. 3714/2003 LAMBERT HENDRIK ROUX ERWEE N.O. CATHARINA MARIA SUSANNA ERWEE Eerste Applikant Tweede
REKENAARTOEPASSINGSTEGNOLOGIE RIGLYNE VIR DIE PRAKTIESE ASSESSERINGSTAAK (PAT) GRAAD 12. Hierdie dokument bestaan uit 24 bladsye en twee bylaes.
a REKENAARTOEPASSINGSTEGNOLOGIE RIGLYNE VIR DIE PRAKTIESE ASSESSERINGSTAAK (PAT) GRAAD 1 01 Hierdie dokument bestaan uit 4 bladsye en twee bylaes. Rekenaartoepassingstegnologie 1 DBE/PAT 01 NSS (Riglyne
SPLUMA QUESTIONS AND ANSWERS
Centre for Conveyancing Practice Page 1 SPLUMA QUESTIONS AND ANSWERS DISCLAIMER The answers provided are based on general principles and do not take into account the facts and circumstances of specific
'"'?"/"" : " IK DIE HOOGGEREGSBOF VAX SUID-AFRIKA (TRASSVAALSE PRQVINSIALE ATDELIS'G) SAAKSOMMER: CC DELMAS 1987-04-29 DIE STAAT teen: PATRICK MABITA BALEKA EN 21 ANDER VOOR: SY EDELE REGTER VAN DIJKHORST
HOOFSTUK 4 Bestuursmodelle, met spesifieke verwysing na die bedryf- en besigheidsaspekte van oop afstandsleer
HOOFSTUK 4 Bestuursmodelle, met spesifieke verwysing na die bedryf- en besigheidsaspekte van oop afstandsleer 4.1 Inleiding Die doel met hierdie hoofstuk is om vanuit die literatuur die aard van bestuursmodelle
HOOFSTUK 5 EMPIRIESE BEVINDINGE. So ver terug as 1984 is epilepsie deur die Wêreld- gesondheidsorganisasie
HOOFSTUK 5 EMPIRIESE BEVINDINGE 1. INLEIDING So ver terug as 1984 is epilepsie deur die Wêreld- gesondheidsorganisasie verklaar as n verskynsel wat kan manifesteer in n verskeidenheid aanvalle, wat grootliks
ALPHA PHARM APTEEKPERSONEEL KLINIESE ONDERRIG HANDLEIDING
ALPHA PHARM APTEEKPERSONEEL KLINIESE ONDERRIG HANDLEIDING Inhoud Bladsy 1. Inleiding 2 2. Waarom kliniese onderrig? 2 3. Waarom afstandsonderrig? 2 4. Hoe dit werk 2 4.1 Doelstellings 2 4.2 Hoe die proses
MEMORANDUM BEROEPSPESIFIEKE BEDELING (BSB) VIR TERAPEUTE IN DIE ONDERWYS, BERADERS EN SIELKUNDIGES WAT IN DIE OPENBARE ONDERWYS IN DIENS IS
MEMORANDUM BEROEPSPESIFIEKE BEDELING (BSB) VIR TERAPEUTE IN DIE ONDERWYS, BERADERS EN SIELKUNDIGES WAT IN DIE OPENBARE ONDERWYS IN DIENS IS 1. DOEL VAN DIE MEMORANDUM Om (a) bepaalde aspekte van n konsep
HOOFSTUK3 DIE PROSES VAN AMALGAMERING VAN SKOLE EN DIE BESTUUR DAARVAN
HOOFSTUK3 DIE PROSES VAN AMALGAMERING VAN SKOLE EN DIE BESTUUR DAARVAN 3.1 INLEIDING By die besluitnemingsfunksie wat binne skoolverband plaasvind, besit die skoolhoofde die meeste gesag (Jacobson, 1987:54).
Huweliks Seremonies Vir Uitverkorenes
Huweliks Seremonies Vir Uitverkorenes Die krag van tradisie is gevind in die emosies wat mense bind aan verskillende dade, simbole of praktyke. Tradisie wat oorgedra word van generasie tot generasie bring
PERSPEKTIEWE OOR EFFEKTIWITEIT VIR POLISIERING: POLISIE-EENHEDE IN LOUIS TRICHARDT
PERSPEKTIEWE OOR EFFEKTIWITEIT VIR POLISIERING: POLISIE-EENHEDE IN LOUIS TRICHARDT JOHAN JANSE VAN VUUREN Werkstuk ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan die vereistes vir die graad van Magister in
HOOFSTUK 4 NAVORSINGSONTWERP EN NAVORSINGSVERLOOP 4.1 INLEIDING
HOOFSTUK 4 NAVORSINGSONTWERP EN NAVORSINGSVERLOOP 4.1 INLEIDING In hierdie hoofstuk sal die navorsingsontwerp en navorsingsverloop in meer besonderhede bespreek word. Elke individu het n paradigma, n sekere
Vonnisbespreking: Sosiale regte en private pligte huisvesting op plase Daniels v Scribante BCLR 949 (KH)
Vonnisbespreking: Sosiale regte en private pligte huisvesting op plase Daniels v Scribante 2017 8 BCLR 949 (KH) I.M. Rautenbach I.M. Rautenbach, Fakulteit Regsgeleerdheid, Universiteit van Johannesburg
DIE ROL VAN DIE GESTALTPROSES IN LOOPBAANBESLUITNEMING TYDENS LAAT ADOLESSENSIE. deur. J. L. Adriaanse
DIE ROL VAN DIE GESTALTPROSES IN LOOPBAANBESLUITNEMING TYDENS LAAT ADOLESSENSIE deur J. L. Adriaanse voorgelê ter gedeeltelike vervulling van die vereistes vir die graad MAGISTER DIACONIOLOGIAE (SPELTERAPIE-RIGTING)
Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education
ambridge International Examinations ambridge International General ertificate of Secondary Education *2709373978* FRIKNS S SEOND LNGUGE 0548/02 Paper 2 Listening October/November 2016 pprox. 35 45 minutes
GESTALT-GROEPTERAPIE MET VROËE ADOLESSENTE NA DIE DOOD VAN N OUER EN DIE BENUTTINGSWAARDE VAN SCRAPBOOKING AS HULPMIDDEL. deur TARIEN HAMMAN
GESTALT-GROEPTERAPIE MET VROËE ADOLESSENTE NA DIE DOOD VAN N OUER EN DIE BENUTTINGSWAARDE VAN SCRAPBOOKING AS HULPMIDDEL deur TARIEN HAMMAN Voorgelê ter gedeeltelike vervulling van die vereistes vir die
Kritieke elemente in die opleiding van onderwysers in Opvoeding vir Vrede binne die konteks van uitkomsgebaseerde onderwys
South African Journal of Education Copyright 2002 EASA Vol 22(3) 162 169 Kritieke elemente in die opleiding van onderwysers in Opvoeding vir Vrede binne die konteks van uitkomsgebaseerde onderwys A.E.
PROPERTY VALUATION ACT WET OP EIENDOMSWAARDASIE
REPUBLIC OF SOUTH AFRICA PROPERTY VALUATION ACT REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA WET OP EIENDOMSWAARDASIE No 17, 14 ACT To provide for the establishment, functions and powers of the Office of the Valuer-General;
DIE ONTWIKKELING VAN ALTERN A TIEWE KONSTRUIKSIES IN 'N TERAPEUTIESE GESPREK: 'N GEVALLESTUDIE. deur ALETTA MARIA VOGES
DIE ONTWIKKELING VAN ALTERN A TIEWE KONSTRUIKSIES IN 'N TERAPEUTIESE GESPREK: 'N GEVALLESTUDIE deur ALETTA MARIA VOGES voorgele ter gedeeltelike vervuuing van die vereistes vir die graad MAGISTER ARTIDM
DIE OPLEIDING VAN BEDRYFSIELKUNDIGES AAN DIE UNIVERSITEIT VAN FORT HARE W. BOTHA DEPARTEMENT BEDRYFSIELKUNDE UNIVERSITEIT VAN FORT HARE
DIE OPLEIDING VAN BEDRYFSIELKUNDIGES AAN DIE UNIVERSITEIT VAN FORT HARE W. BOTHA DEPARTEMENT BEDRYFSIELKUNDE UNIVERSITEIT VAN FORT HARE Die Departement Bedryfsielkunde aan die Universiteit van Fort Hare
Hermanusdoorns Aandeleblok Bpk NOTULE VAN DIE ALGEMENE JAARVERGADERING GEHOU TE HERMANUSDOORNS OP 11 Augustus 2012 OM 11H00 1. Welkom Die Voorsitter open die vergadering om 11h00 en verwelkom alle aandeelhouers
Social Work/Maatskaplike Werk Vol 52 No 2; Issue 8
Social Work/Maatskaplike Werk Vol 52 No 2; Issue 8 http://socialwork.journals.ac.za/pub doi:http://dx.doi.org/10.15270/52-2-505 PRAKTYKOPLEIERS SE PERSEPSIES VAN MAATSKAPLIKEWERK-PRAKTYKOPLEIDING... Nadia
Die ontwikkeling van kritiese denke deur die gebruik van drama as onderrigmetode binne die vak Lewensoriëntering. deur Amori Stols
Die ontwikkeling van kritiese denke deur die gebruik van drama as onderrigmetode binne die vak Lewensoriëntering deur Amori Stols Tesis ingelewer ter voldoening aan die vereistes vir die graad MA in Drama-
Geloofsonderskeiding in die Oostelike Sinode van die NG Kerk tydens die besluitnemingsprosesse oor die wysiging van Artikel 1 van die Kerkorde
Stellenbosch Theological Journal 2018, Vol 4, No 1, 297 319 DOI: http://dx.doi.org/10.17570/stj.2018.v4n1.a14 Online ISSN 2413-9467 Print ISSN 2413-9459 2018 Pieter de Waal Neethling Trust Geloofsonderskeiding
Be gees terde werknemers as boublok vir n gesonde samelewing Spirited employees as building block for a healthy society
Navorsings- en oorsigartikels / Research and review articles (1): Voorwaardes vir n gesonde samelewing (gemeenskap) 525 Be gees terde werknemers as boublok vir n gesonde samelewing Spirited employees as
KLEINMOND BELASTINGBETALERSVERENIGING NOTULE VAN N BESTUURSKOMITEEVERGADERING GEHOU OP 2 MAART 2017 Opening en verwelkoming: Gebed deur: Carl Greyling TEENWOORDIG: Jan-Willem van Staden Roelf Beukes Susan
BENUTTING VAN SANDSPEL IN DIE EKSPLORERING VAN DIE LEEFWÊRELD VAN ADOLESSENTE VOLGENS DIE GESTALTBENADERING IN MAATSKAPLIKE WERK
BENUTTING VAN SANDSPEL IN DIE EKSPLORERING VAN DIE LEEFWÊRELD VAN ADOLESSENTE VOLGENS DIE GESTALTBENADERING IN MAATSKAPLIKE WERK Deur MARTHA FRANCINA ROTTIER November 2008 Benutting van Sandspel in die
NOTULE VAN DIE ALGEMENE JAARVERGADERING OP DIE PLAAS 8 Augustus 2009 om 11h00
NOTULE VAN DIE ALGEMENE JAARVERGADERING OP DIE PLAAS 8 Augustus 2009 om 11h00 1. Verwelkoming Die voorsitter open die vergadering om 11h00 deur alle aandeelhouers te verwelkom en rig n spesiale woord van
1. BEGRIPSOMSKRYWINGS EN ORIENTASIE
1. BEGRIPSOMSKRYWINGS EN ORIENTASIE Vroue het tot ongeveer 3000 v.c. aan die hoof van die huishouding gestaan. Hierdie matriargale sisteem is gekenmerk deur 'n egalit ~re sosiale stand waarbinne mans en
APOCRYPHA VAN DIE KING JAMES BYBEL 1611 GEBED van AZARIAH & amp; LIED van die drie Jode. Gebed van Azariah en die lied van die drie Jode
APOCRYPHA VAN DIE KING JAMES BYBEL 1611 GEBED van AZARIAH & amp; LIED van die drie Jode www.scriptural-truth.com Gebed van Azariah en die lied van die drie Jode Die gebed van Azariah {1:1} en hulle loop
'N ETIES-HISTORIESE BESKOUING VAN DIE ROL VAN GENL C.R. DE WET IN DIE ANGLO- BOEREOORLOG
University of Pretoria etd Rossouw, S H (2003) 1 'N ETIES-HISTORIESE BESKOUING VAN DIE ROL VAN GENL C.R. DE WET IN DIE ANGLO- BOEREOORLOG 1899-1902 deur SERVAAS HOFMEYR ROSSOUW Voorgelê ter gedeeltelike
DIE FUNKSIONELE BEMAGTIGING VAN DIE OPVOEDER VAN VOLWASSENES IN DIE WES-KAAP
DIE FUNKSIONELE BEMAGTIGING VAN DIE OPVOEDER VAN VOLWASSENES IN DIE WES-KAAP deur EDWARD HENRY JANSEN B.A. B.ED. Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan die vereistes vir die graad van MAGISTER
ORDONNANSIE ORDINANCE. Goewermentskennisgewing. Government Notice. BUITENGEWONE OFFISIELE KOERANT VAN SUIDWES-AFRIKA.
BUITENGEWONE OFFISIELE KOERANT VAN SUIDWES-AFRIKA. OFFICIAL GAZETTE EXTRAORDINARY UITGAWE OP GEBAG. OF SOUTH WEST AFRICA. PUBLIBBBD BY AUTBOBJ'l'Y. 10c Vrydag, 28 JUDie 1963. WINDHOEK Friday, 28th June
FORENSIESE MAATSKAPLIKE WERK AS 'N SPESIALITEITSRIGTING: 'N VERKENNENDE STUDIE MAGISTER ARTIUM (MAATSKAPLIKE WERK) FORENSIES
FORENSIESE MAATSKAPLIKE WERK AS 'N SPESIALITEITSRIGTING: 'N VERKENNENDE STUDIE C.J. JACOBS MA(MW) FORENSIES MANUSKRIP VOORGELE TER GEDEELTELIKE NAKOMING VAN DIE VEREISTES VIR DIE GRAAD MAGISTER ARTIUM
DIE PROSES VAN DISSIPELSKAP
DIE PROSES VAN DISSIPELSKAP ARNO MARIANNE CLAASSEN N VARS NUWE DENKE OOR GEMEENTEWEES! (DEEL 11) 2 KOPIEREG 2010 ARNO & MARIANNE CLAASSEN LIFEWISE CONSULTANTS UITGEGEE DEUR: LIFEWISE UITGEWERS ABSA, Takkode
NOTULE: RAADSVERGADERING / COUNCIL MEETING - 25 APRIL 2017 1 NOTULE VAN N ALGEMENE RAADSVERGADERING GEHOU OM 09:00 OP DINSDAG 25 APRIL 2017 IN DIE MUNISIPALE RAADSAAL TE BREDASDORP MINUTES OF A GENERAL
DIE BENUTTING VAN ONDERRIGTEGNIEKE IN MAATSKAPLIKEWERKSUPERVISIE AAN VOORGRAADSE STUDENTE
DIE BENUTTING VAN ONDERRIGTEGNIEKE IN MAATSKAPLIKEWERKSUPERVISIE AAN VOORGRAADSE STUDENTE GRANDA D.J. FELL DIE BENUTTING VAN ONDERRIGTEGNIEKE IN MAATSKAPLIKEWERKSUPERVISIE AAN VOORGRAADSE STUDENTE deur
IN DIE NOORD GAUTENG HOë HOF, PRETORIA (REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA) REINETTE DEE SOUSA JARDIM...Eerste Applikant
SAFLII Note: Certain personal/private details of parties or witnesses have been redacted from this document in compliance with the law and SAFLII Policy IN DIE NOORD GAUTENG HOë HOF, PRETORIA (REPUBLIEK
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA (GAUTENG AFDELING, PRETORIA)
SAFLII Note: Certain personal/private details of parties or witnesses have been redacted from this document in compliance with the law and SAFLII Policy IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA (GAUTENG AFDELING,
2019 © estatedocbox.com Privacy Policy | Terms of Service | Feedback
To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.