af en en en af en en en en de en en nl da en it pt en en en af af af af af af af af af af af af af en nl nl en nl nl en nl nl en nl nl en af en en de en en nl nl en nl nl en af af en af af en af en en af af en af af en nl nl en en en en af en en de nl en nl nl en af af en af af en nl af en nl nl en fr nl en nl nl en en af en nl nl en af nl en af nl en nl en en nl en en vi af en af nl en af af en nl af en af af en nl nl en nl nl en af af en en en en af af en af af en af af en nl nl en af af en nl nl en en af en af en en af af en nl en en nl nl en af af en af af en nl nl en af en en af af en af af en nl nl en nl af en en en en nl nl en nl nl en fr fr en nl af en nl nl en af af en nl nl en af af en af af en af af en af af en af af en af en en af af en nl af en en en en nl af en af af en af af en nl af en af af en nl af en de en en en nl en de af en af en en en en en nl af en af af en af af en af af en nl en en af af en nl nl en af af en nl af en af af en nl nl en af af en af af en en en
Die verhaal as mitiese vraagstelling: die verhaalkuns van Henriette Grové - PDF
3 Heilna du Plooy bemoeienis met tematiek gerig is op the things which (literature) is significantly and importantly about (Brinker, 1993:21). Vanselfsprekend gaan die beoordeling van n werk se tematiese belang of betekenis afliang van die konteks (interteks) waarbinne gelees word en van die invalshoek van die ontvanger, soos wat inderdaad in die geval van Henriette Grove se werk aangetoon kan word (Du Plooy, 1991). In my betoog aanvaar ek die onderskeid tussen onderwerp en tema soos geformaliseer deur Beardsley (1958), naamlik dat onderwerp dui op die saak waaroor die teks handel en tema op die moontlike betekenisse wat aan die uitbeelding van n bepaalde onderwerp geheg kan word deur ontvangers. Die tema word selde indien ooit eksplisiet in n teks verwoord en is gewoonlik die resultaat van n bepaalde interpretasie sodat n mens fyner kan onderskei tussen verskillende fasette van die teks: (the) distinction... between what a discourse is rhetorically about and that which it may be taken to be referentially about when read m etaphorically ' (Brinker, 1993:27). In n verhalende teks word n bepaalde wêreld talig tot stand gebring, maar dié wêreld hou verband met herkenbare strukture, konkreet o f abstrak, in die werklike wêreld waann die leser leef. Die tekstuele wêreld word egter gei'nterpreteer en kan vir die leser, afliangende van sy konteks, sinvol en relevant wees. Die kern van die interpretasie is die tema wat die leser uit die teks abstraheer. In die interpretasie van n bepaalde teks speel die tema dus n baie belangrike rol omdat die potensieel sinryke verband met die werklikheid in die tema setel en die teks so vir die leser relevant en betekenisvol kan word. Dit word moontlik in recognizing theme as an interesting meeting point o f texts, which proves fruitful in creating the context in which to interpret a work (at least partially)... (Theme)... unifies a large or conspicuous or important portion o f these components relative to a specific descriptive interpretation o f the w ork s world and language (Brinker, 1993:23). Die belangrikheid van hierdie ontmoetingsplek tussen tekstuele wêreld en leserswerklikheid is vanselfsprekend omdat die leser juis daarin bewus word van die belang, relevansie en sin van die teks vir die leser as mens in n spesifieke werklikheid. Identification of themes is a necessary condition for an emotional response to a literary work and its poetic world. But a referential reading of fiction implies more than that. It implies seeing some conspicuous elements of its poetic world as models of structures of the real world, and this must divert our attention from the poetic world itself toward a poetic vision of some nonpoetic reality. We ascribe different teleologies to different motives for our reading them. Therefore we are interested in actualizing the virtual references to the real world contained in the theme only when we have in Koers 61(4) 1996:
5 Heilna till Plooy aan die teisteringe van die lewe. Petrus van Deventer trek saam met sy ouers in die jare voor die Groot Trek na die binneland van Suidelike Afrika. Sy jeugjare word gevul met die een ontbering na die ander wat die gesin, en veral die moeder, beleef. Vir Petrus is n tuiste, n plek van sy eie en die behoefte daaraan om gevestig te wees so belangrik dat hy trou met n vrou wat grond besit al het hy haar glad nie lief nie. Hierdie vrou, n onaantreklike mens, onvrugbaar en met n spraakgebrek, weet haar lewe lank dat haar man haar nie liefhet nie. Die tweede verhaal gaan oor Marta Koorts, 11 vrou in haar vroeë veertigerjare tydens die eeuwending na die twintigste eeu. Sy verloor haar goeie oordeel uit liefde vir n man en haar hele gesin word daardeur in ongeluk gedompel. Die laaste verhaal gaan oor twee vroue in die laaste helfte van die twintigste eeu. Hulle is die slagoffers van huweliksontrou en -ongeluk in twee opeenvolgende generasies en al hulle rykdom en voorregte, hulle verfyndheid en kunssinnigheid kan hulle nie van persoonlike smart vrywaar nie. Die band tussen die drie verhale is inderdaad die implisiete vraag na die sin van lyding en veral die eksistensiële vraag: hoe gemaak met die syn, met dit wat gewoon is? Tematies gaan dit dus in die twee werke om moeilike kwessies soos die onontwarbaarheid van waarheid en leuen (Die kêrel) en die gevoel van die mens dat hy voortdurend magteloos en weerloos blootstaan aan lyding (In die kamer). Dit gaan 00k oor die mens se stryd om die lewe te hanteer, sy dikwels byna onbeholpe pogings om staande te bly, maar dit gaan 00k oor die moed en selfs verbetenheid waarmee sommige mense hierdie stryd stry. Die vraag wat egter nie omseil kan word nie, is: Waarom bly die skryfster by sulke onderwerpe en sulke temas? Is sy die uiteindelike smartvraat? Is sy die prototipe van die Calvinistiese verheerliking van lyding? 5. Poëtika Die poëtika van n skrywer is nie altyd ewe relevant as n mens die werke van die skrywer probeer verstaan nie. Die moontlikheid bestaan immers dat die skrywer iets glo oor die literatuur en die lewe en dit probeer oordra, maar in sy poging faal. Verder is die intensie van die outeur geen beperking o f selfs riglyn vir die dikwels eiesinnige modeme interpreterende leser nie. Die visie van die skrywer op die lewe en op sy taak as kunstenaar is egter tog 00k n relevante interteks wat gewis vir bepaalde lesers interessant en selfs belangrik kan wees. Vir my het daar inderdaad boeiende parallelle na vore gekom tussen Grové se uitsprake en haar werk. Koers 61(4) 1996:
6 Die verhaal as mitiese vraugstelling: die verhaalkuns van liem iette Grove 5.1 n Onafwendbare verloop vir n bepaalde verhaal In n gesprek met Elize Botha (opgeneem in Gesprekke met skrywers 3:62) praat Henriette Grové onder meer oor die populêre verhale wat sy geskryf het: Jy sien wel in dat daardie probleem of daardie situasie waamit jy jou verhaal laat ontstaan, eintlik dwingend op n bepaalde manier opgelos moet word, maar dan pleeg jy verraad teenoor dié wéét... want die populêre verhaal word geskryf om die leser te plesier. Hierdie gedagte, dat daar naamlik n onafwendbare verloop vir n bepaalde verhaal o f probleem is, bly in haar uitsprake terugkeer. Sy voel haar selfs tot satire aangetrokke omdat sy soek na iets om die flertse en behangseltjies weg te vat (Gesprekke, 3:62). Hierdie opvatting kom in n interessante gedaante na vore in Die kêrel van die Pêrel. In die verhaal bevind dr. Brink hom in n onmoontlike posisie omdat hy van die oortreding van die etiese kodes van medici verdink word. Die spontane en opregte aangetrokkenheid tussen Brink en Elwiena word egter oortuigend uitgebeeld sodat dit duidelik is dat Brink tussen hierdie oorweldigende liefde en sy eie etiese kode verskeurd staan. Daar word in die verhaal nie n maklike oplossing aangebied nie, en die verteller betrek die leser by die problematiek: M aar Stefaans Brink se uiteinde bly problematies (p. 91). In n tipies postmodemistiese verteltrant voer die verteller dan n lang gesprek met haar pa waarin sy haar voomeme om n karakter selfmoord te laat pleeg beredeneer (p. 93). Die motivering vir die verskriklike daad van selfmoord wat die verteller eindelik aanbied, is dat dit onafwendbaar is dat hierdie bepaalde man selfmoord sou pleeg in hierdie omstandighede. Dit kan nie anders waar wees nie, en net hierdie een waarheid sou in die verhaal die waarheid kon wees. Hoe erg of skokkend, selfs onaangenaam dit is om dit te vertel en vir die leser om dit te lees, dit moet juis net so gebeur. En die skrywer en die leser moet n manier vind om die lewe te hanteer, net soos die karakters en mense in die werklikheid wat dinge beleef. 5.2 Die voortgang van tyd Grové maak in dieselfde gesprek (Gesprekke 3:65) die stelling dat die voortgang van tyd haar toenemend boei en nie meer die verrassende patroonmatigheid van n enkele dramatiese gebeurtenis nie: Ek wil nou liewer sien waarheen dit gaan; of liewer, ek sou wou wys hoe dinge maar aan en aan gaan, jy kan daar baie min aan doen... die onherroepelikheid, die onverbiddelikheid van die voortgang van die tyd. In die voortgang van tyd en in ontwikkeling is daar nie noodwendig verbetering nie, en gewis ook nie altyd hoop nie. En dit is die saak wat haar boei, omdat dit so kwellend is. 402 Koers 61(4) 1996:
7 Heilna du Plooy Dat die mens steeds vasgevang bly in die onvolkomenheid van sy bestaan, staan deurgaans voorop in In die kamer was n kas. Na n honderd jaar van ontwikkeling en vooruitgang op materiële gebied, nadat mense gevestig en bemiddeld is, geleenthede het, hulle talente kan ontwikkel en ontgin, bly mense uitgelewer aan hulle eie emosionele willekeur en die verwoestende gevolge daarvan. M arta Koorts is so eensaam dat sy n nikswerd man liefkry, Charlotte het haar pa se ontrouheid en haar ma se dood beleef en moet dan weer sien hoe haar eie man op haar halfsuster verlief raak. M arta moet uiteindelik die voile wete van wat gebeur het in die oë kyk en verder leef en Charlotte ook. 5.3 Die soeke na die sin en waarheid van dinge Die skryfster erken dat sy nuuskierig is, dat sy dinge wil weet en wil ken (Gesprekke, 3:69). En hierdie uitspraak kan meer as duidelik in verband gebring word met die vertellersfigure in Die kêrel en In die kamer. In Die kêrel is die verteller deurgaans aan die bespiegel, aan die redeneer, oor wat om te vertel en hoe om te vertel: die skryf van die verhaal word (eg postmodemisties) net so n probleem as die storie, die verhaalinhoud self. Die verteller in In die kamer vertel hoe sy as kind deur die weerkaatsende spieëls van haar ouma se kas gefassineer is, hoe sy die eggo wou gryp en begryp. Die verband tussen ken en sintuiglike waameming, die direkte ervaring van die werklikheid vir die karakters en verteller, die voel van die Syn, die bestaan aan die eie persoon, speel in albei verhale n prominente rol. Die verteller wat hier as n masker van die skryfster gesien kan word, bly soek en soek na die sin en die waarheid van dinge. Dit is nie net belangrik om te probeer uitvind wat dinge beteken nie, maar ook om te probeer uitvind hoe daar tot antwoorde gekom kan word. 5.4 n Ontsag vir die verwikkeldheid van die lewe Die skryfster bely ook openlik haar ontsag vir die verwikkeldheid van die lewe: die skrywer moet altyd selekteer en vereenvoudig, maar daarmee... sáám... verloor hy nooit die basiese verwikkeldheid van dinge uit die oog nie (Gesprekke, 3:73). Een van die opvallendste eienskappe van Grové se verhale is dat dit so dig en kompleks geskryf is, dat sy die kompleksiteit altyd weer byhaal en deur n soort opstapelingstegniek steeds die hele problematiek in die oog wil hou - n skryf- en denkwyse wat na hierdie oortuiging teruggevoer kan word. So word verhaalgegewens, kommentaar van die verteller en allusies saam gebruik om die leser met die totale problematiek te konfronteer: Hierdie w rede spieëls kaats en kaats weer, kaats terug! M aar w aar begin alles en eindig dit? Lyding, pyn en dood, pasgebore kinders, te vroeg gebore kinders, onteerde en dooie kinders, agterlike kinders! W at is die m ens? Hoe rooi keer die beelde terug en open onm eetlike ruim tes van pyn en eensaam heid. Hang daar lakens voor en bedek dit ganslik. Koers 61(4) 1996:
8 Die verhaal as mitiese vraagstelling: die verhaalkuns van Henriette Grové So het ek m y dit nie voorgestel nie toe ek as dogtertjie voor my grootm oeder se spieël gestaan het. Dit w as bloot spel: n laatlam kind se vennaak om die drie spieëls só heen en w eer te laat swaai dat jy self en alles om jo u m eer w ord en m eer en jy jo u naderhand verbeel jy hou die oneindigheid in jo u hande vas (In die kam er, p. 55). Die kind voor die spieël, die kwessie van lyding, die literêre spel en die verhaal self word saamgebind in die kommentaar van die verteller: O nthou u die Elizabethaanse tragedies m et hulle v y f bedryw e, en teen die einde lê n hele verhoog besaai m et sterw endes en dooies, n hele oes. In hierdie stories voel dit m y ook al na n oorm aat van afgestorw enes. M aar waar die baie sterftes in die R enaissancetreurspele die doel van n huis- o f paleisskoonm aak gedien het... het ek nie n benul van w at die uiteindelike betekenis van die m enigvoudige ellendes in my verhale is nie. H ulle is net. Al w at n m ens opm erk, is: A w eerkaats B, en C verskyn ook in die glas. B is C se kom plem ent en D w eer C se supplem ent. M aar w aarom dit gaan en hoe dit m oet eindig, al die bloed en die swaarkry. N et n kw essie van spieël en weerspieël, toeval, noodsaak o f bloot die m aak van n literêre patroon? (In die kam er, p. 57). 5.5 Die bemoeienis met wat waar is Die bemoeienis met die waarheid is in n sekere sin die deurlopende tema in Grove se werk. In die verhaal Die Betlehemster is dit al so duidelik hoe leuen en waarheid ineengestrengel is, dat geen mens waarheid en leuen uitmekaar kan ken nie. Die kind wat glo dat daar oor haar pa leuens vertel word, moet uitvind dat dit die waarheid is. Sy wil nie glo dat haar pa by n ander vrou kuier nie en sy het die vaste voomeme om altyd die waarheid te praat. W anneer sy egter in die ander vrou se huis beland, kom sy tot haar eie ontsteltenis agter dat sy iets begryp van haar pa se verhouding met die ander vrou. Sy sien dat daar by hierdie mens warmte en vrolikheid is wat by haar ma ontbreek. Uiteindelik vertel sy n leuen om haar ma teen die waarheid te beskerm en so verbeur sy die ster wat sy met absolute eerlikheid sou kon verdien. Sy verbeur ook haar kinderlike onskuld en die vertroue dat waar en vals duidelik onderskeibaar is. Die problematiese verhouding tussen waarheid en leuen word die basiese tema in Die kêrel van die Pêrel wat as subtitel het Die anatomie van n leuenaar. Die eindelose ontleding van die verwikkeldheid van die lewenspatrone in In die kamer is ook n soeke na die waarheid, die sin, die betekenis van gebeure soos dié waaroor die verhaal gaan. Wat lê eintlik daar agter? Waarom gebeur dit? Hoe is dit te verklaar? Hoe moet dit beskryf word om die waarheid daarvan vas te vang? Is dit hoegenaamd moontlik? En kan dit alles uiteindelik begryp word? 404 Koers 61(4) 1996:
9 Heihia du Plooy Grové (Gesprekke, 3:75) stel dit self so: Ja, en ek is beslis onder die indruk van die onagterhaalbaarheid van die waarheid. Ek soek byna krampagtig na iets wat jy onomstootlik die waarheid kan noem... Ek sou die waarheid soos n kewer met my pen wou vasdruk. Omdat die kunstenaar nie die voile waarheid het nie, bly sy soek en daarom vind sy dit onvanpas dat mense by die kunstenaar n soort verlossende woord soek: Dit lyk my, vandat tradisionele godsdiens sy houvas op soveel mense begin verloor het, soek hulle 11a n soort profeet, ag, byna n soort M essias in die kunstenaar... (so)dat die kunstenaar ingedwing word in n rol waartoe hy glad nie opgewasse is nie, dit is nie sy funksie om Messias te wees nie. Dit gaan dus vir die kunstenaar om die soeke en nie om die antwoord nie, veral nie daarom om n allerantwoord te probeer verskaf nie. 5.6 Vryheid bly n onbereikbare ideaal Die skryfster glo dat vryheid n onbereikbare ideaal is en bly, vir die kunstenaar en ook vir die mens in die algemeen. Sy sluit die gesprek (Gesprekke, 3:77) soos volg af: Nee, wat die vryheid betref, en nie net die sogenaamde vryheid van die kunstenaar nie, vra ek my dikwels af: is die swaar aksent wat vandag op die vryheid gelê word, die totale vryheid, vryheid teen elke prys, nie n uiting van desperaatheid nie? Vir die modeme mens is die dood die einde, en nou lyk die sug na vryheid vir my na n soort wanhoopspoging om die dood te ontvlug. Want hoe vry jy ook al is, op elke denkbare terrein - religieus, eroties, juridies - uiteindelik is daar die onverbiddelike wet van die sterwe. Dit bind almal en alles. lemand het op n keer gesê: Hoe kan n mens vry wees as hy n duisend voorouers het? Ek sou wou sê: Hoe kan n mens vry wees as hy moet sterf? Die karakters in die Die kêrel en In die kamer wil telkens graag hulle lewens in n rigting stuur. Elwiena wil so graag glo dat daar mooi en grasievolle dinge in die lewe is en brand haar vinger oor die kers om haar drome en GT se leuens tot waarheid te besweer. Net soos sy die waarheid (dat GT naamlik n absolute leuenaar is) moet aanvaar, moet sy later ook haar kind se ongeneeslike siekte, sy dood en Brink se selfmoord aanvaar. Sy kan dus nie van die werklikheid ontsnap nie. Op dieselfde wyse loop die karakters in In die kam er hulle telkens teen onontkombaarhede vas: Petrus kry wel n plaas, maar nooit n erfgenaam nie, M arta Koorts moet saamleef met die kind wat bloedskandelik by haar vertraagde dogter verwek is en Charlotte staan herhaaldelik met ontrouheid en dood gekonfronteer. Al die karakters strewe na geluk en vervulling, maar die onvolkomenheid van die lewe staan vas en die dood is en bly die uiteinde. Koers 61(4) 1996:
10 Die verhaal as mitiese vraagstelling: die verhaalkuns van Henriette Grove Die gesprek waama ek vroeër verwys het, het plaasgevind in 1973, n voile tien jaar voordat Die kêrel van die Pérel verskyn en 16 jaar voor die verskyning van In die kamer was n kas. Die eise en die ideale wat die skryfster vir haarself stel, die siening van haar werk en ook die ems waannee sy haar taak as skrywer bejeen, die eerlikheid waarop sy aandring in die ondersoek van die verskynsels van die lewe, is dus vir haar meer as n verbygaande literêre eksperiment, dit is eerder n lewenswyse. (In n onlangse gesprek - einde het sy bevestig dat hierdie dinge vir haar steeds van kardinale belang is, selfs meer as vroeër.) Daar spreek n soort em s uit hierdie sieninge wat meestal met godsdienstigheid in verband gebring word. Ten spyte hiervan, is daar in haar werk baie min vermelding van godsdiens as sodanig. In die laaste twee werke word daar glad nie direkte verbande tussen die problematiek van die karakters en religie getrek nie. Vandaar Olivier se uitspraak: Bybelse resonansies sonder Bybelse troos. Maar die skrywer is nie die Messias nie, sê Grové. Die skrywer het nie al die antwoorde nie. Die skrywer het wel die vrae, die skrywer het wel die soeke. Die vraag is: hoef die literatuur noodwendig antwoorde van w atter aard ook al, te gee? 6. Fokalisasie en visie Vir my is die bepalende eienskap van Henriette Grové se werk die manier waarop daar na die lewe en sy problematiek gekyk word. Die visie waarmee die verhaalstof geselekteer, georden en aangebied word, kan in hierdie werk nooit deur die leser gei'gnoreer word nie. Nou is die teoretiese konsep waarmee die kykfunksie in die narratiewe teks omskryf word, fokalisasie. n Mens sou egter gewis nie kon volstaan met die beskrywing van fokalisasie as intern of ekstem o f personasiegebonde nie, want afgesien van die verskillende vlakke van fokalisasie, van karakters en verteller en implisiete outeur, het n mens met n grondliggende en totale visie te make, waar visie hier ook die manier van kyk van die abstrakte o f implisiete outeur aandui. Mieke Bal (1980:108 e.v.) definieer fokalisasie as die verhouding tussen die waamemer en dit wat waargeneem word. Wanneer n mens egter gaan kyk na Genette (1980:160 e.v.) se oorspronklike verduideliking van die term, blyk dat hy die term fokalisasie gebruik as onderdeel van die kategorie van narratiewe modaliteit. Net soos wat die vorm van n werkwoord die verhouding tussen die subjek en die handeling wat in die werkwoord beskryf word, kan aandui, speel modaliteit in die verhalende teks n bepalende rol. Dit gaan dan hoofsaaklik om die aard van die verhouding tussen die vertelde (histoire) en die vertelhandeling. Genette sluit onder narratiewe modaliteit in sowel die afstand tussen vertelinstansie en vertelde inhoud (mimesis o f diëgesis) as perspektief. Perspektief 406 Koers 61(4) 1996:
11 Heilna du Plooy verdeel hy egter weer in twee onderafdelings, naamlik fokalisasie, die oriënterende perspektief wat die verhaal bepaal, en voice wat as die narrating situation omskryf word. Die standaardomskrywings van fokalisasie soos hierbo gegee, verskaf nie n adekwate raamwerk om die aard van n bepaalde soort kyk of waameming te omskryf nie. Rimmon-Kenan (1983:77 e.v.) probeer die skopus van die term fokalisasie uitbrei deur te stel dat fokalisasie nie net n visuele begrip is nie. Sy toon dan aan dat daar verskillende fasette van fokalisasie onderskei kan word, naamlik n perseptuele, psigologiese en ideologiese faset, wat telkens die moontlikhede van n interne of eksteme fokalisasie bepaal. In n resente artikel oor fokalisasie, waarin hy sekere hipotetiese vorme van fokalisasie ondersoek, sluit David Herman (1994:230 e.v.) aan by Genette deur klem te plaas op modaliteit as die bepalende faktor in fokalisasie. Die strak sistematiese kategorieë van fokalisasie word gekritiseer as ontoereikend omdat fokalisasie veel meer omvat as n eksteme o f interne posisie al sou perseptuele, psigologiese en ideologiese fasette n rol speel. Herman (1994:231) omskryf fokalisasie soos volg: W ays o f focalizing a story can thus be redescribed as the narrative representation o f propositional attitudes, i.e. m odes o f focalization encode into narrative form various kinds o f epistem ic stances that can be adopted tow ards w hat is being represented in a narrative Hy stel voor dat die kategorisering van verskillende soorte fokalisasie in blokke, vervang word met n glyskaal van moontlikhede: we can interpret types o f focalization as scalar phenomena, ranked incrementally along a continuum o f epistemic modalities (Herman, 1994:231). Herman (1994) betoog in hierdie artikel dat fokalisasie n belangrike aanduiding is van die intensionele betekenis (Sinn) van taal teenoor die referensiële betekenis (Bedeutung) van taal en dat kennis van die semantiek in grammatika en linguistiek n mens hierin moet help. Fokalisasie word bei'nvloed en bepaal deur die epistemologiese posisie van waameming en die proposisies wat in die formulering van die waameming gebruik word, dra die cpisteiniese implikasies van die vertelling aan die leser oor. Met so n siening kan n mens fokalisasie op n verskeidenheid inaniere onderskei en omskryf, aangesien die manier van kyk na die wêreld (die werklike wêreld en fïksionele wêrelde - inoontlik, fantasties absurd, o f wat ook al) op grond van die episteem waarbinne gedink en geleef word, n oneindige aantal variasies kan aanneem (vgl. Ryan, 1992: ). Koers 61(4) 1996:
12 Die verhaal as miliese vraagstelling: die verhaalkuns van Henrielle Grove 7. M itiese vrae As n mens n beskrywing wil gee van die manier van kyk van die abstrakte outeur (die skrywerspersoonlikheid soos wat dit uit die oeuvre van die skrywer aan lesers bekend word), van wat ek noem die visie en wat omskryf kan word as die epistemologiese implikasies van die fokalisasie in n wyer sin, in die verhale van Henriette Grove, kom die ooreenkoms met die uitgesproke poëtika van die skryfster duidelik na vore. Die manier van kyk sluit aan by n lewensbeskouing wat grondige vrae vra oor die bestaanswerklikhede en eksistensiële problematiek van die mens. Dit laat die vermoede ontstaan dat n mens hier met literatuur te make het wat verwant is aan die mitiese. As n mens aanvaar dat n taalteks in sy proposisies wel iets reflekteer van die epistemiese posisie van die fokaliserende instansie (hetsy dit die outeursinstansie, die verteller of n karakter is), dan is die volgehoue konsentrasie op die temas hierbo aangetoon (temas wat struktureel en talig beklemtoon word), n bewys daarvan dat dit in hierdie tekste gaan om n bemoeienis met n bepaalde soort vraag. Dit gaan om vrae wat nie uit die praktyk van die lewe beantwoord kan word nie, vrae wat nie met wetenskaplike feite of gegewens beantwoord kan word nie. Vir hierdie vrae kan antwoorde gesoek word in religieuse konsepte. Noukeurig beskou, vind ek in die verhale nie n sinnelose pessimisme nie, nie n ondeurdagte flirtasie met die donker kant van die lewe nie, maar n soeke, in absolute gestrooptheid, met n byna ongenadige eerlikheid, na n noukeurige deurskouing en formulering van dié soort menslike lyding wat n mens elke dag om jou sien: die oormaat daarvan, die veelvuldigheid daarvan, die onverklaarbaarheid daarvan. Ligte sentimentele troos, n utopie in woorde kan nie aan die omvang en diepte van die menslike dilemma laat reg geskied nie. Ontdaan van alle illusie en pretensie, moet die eksistensie beskou en beskryf word sodat die allerrelevantste vraag by implikasie gevra word. En dit is n mitiese vraag. Ek gebruik die term mities hier in n spesifieke betekenis en wel soos dit deur André Jolles omskryf is in sy bekende werk Einfache Formen (1956). Jolles beskryf nege Geislesbeschaftigungen, geestesaktiwiteite wat so dwingend in die kollektiewe menslike psige funksioneer dat dit deurlopend in taalvorme en -strukture en ook in die literatuur tot uiting kom. Hy gee n spesifieke omskrywing van die konsep mite. Volgens hom is die mens se behoefte aan antwoorde op metafisiese vrae die geestesaktiwiteit waaruit die mite en mitiese aktiwiteite voortvloei. Mense wil graag weet waar dinge vandaan kom, wat die sin en betekenis van dinge is (al is die antwoord dat daar geen sin o f betekenis is nie). Die mens soek altyd na die onsienlike magte agter die sigbare dinge en dit is in hierdie verband baie belangrik om te begryp dat die opvatting dat daar niks 408 Koers 61(4) 1996:
14 Die verhaal as mitiese vraagstellinf;: die verhaalkuns van Hem idle Grove onvennoë en gebrek aan insig nie, dis ook 11 eerbetoon aan menslike uithouvennoë. Om as skrywer so onbevrees deur die diep en donker plekke te loop waarheen die verhaal jou lei en die leser op hierdie pad mee te neem, om in die toe-eiening van die soms gevaarlike verantwoordelikheid sonder skille op die oë te kyk en te probeer wéét - al is die weet soms juis dat jy nie in staat is om te weet nie o f nie in staat is om die wete te verdra nie: hierdie soort skryf is vir my n religieuse aktiwiteit op sigself. B ibliografie BAL, Mieke De theorie van vertellen en verhalen Muiderberg : Coutinho. BEARDSLEY, M Aesthetics: Problems in the philosophy o f criticism New York : Harcourt Brace & World BRINKER, M 1993 Theme and interpretation (in Sollors, Werner ed. The return of thematic criticism Cambridge, Massachusetts : Harvard University Press, p ) DU PLOOY, Heilna 1990 Die polifoniese gesprek - intertekstualiteit as leesmodus. Slilel, 11(2)1-14, Sept. DU PLOOY, Heilna Rondom die rympie. Tydskrif vir Lelterknnde, XXIX(l):60-68, Febr. GENETTE, Gerard Narrative discourse Oxford : Basil Blackwell Gesprekke met skrywers Henriette Grové in gesprek met Elize Botha. Kaapstad : Tafelberg. GROVÉ, Henriette, Die kêrel van die Pêrel Kaapstad : Tafelberg. GROVE, Henriette 1989 In die kamer w a s n kas Kaapstad : Tafelberg HERMAN, David Hypothetical focalization Narrative, 2(3) , Oct JOLLES, André 1982 (1930). Einfache Formen Tubingen : Max Niemeyer Verlag OLIVIER, Gerrit 1990 Die bloed van die mensdom. Vrye Weekhlad, Jan. 26. RIMMON-KENAN, Shlomith Narrative fiction - Contemporary poetics. New York : Methuen. RYAN, Marie-Laure Possible worlds in recent literary theory Style, 26(4): , Winter SOLLORS, Werner ed The return o f thematic crititicism Cambridge, Massachusetts : Harvard University Press. 410 Koers 61(4) 1996:
st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste lus rd Rondte lb Langbeen alsalleen Agterste lus
Mandala Madness Kopiereg: Helen Shrimpton, 2015. Alle regte voorbehou. Deur: Helen at www.crystalsanlbrokset.com US terme word deurgaans gebruik. Deel 6 Afkortings st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen
Bybel vir Kinders bied aan Rut: n Liefdes Verhaal Geskryf deur: Edward Hughes Ge-illustreer: Janie Forest Aangepas deur: Lyn Doerksen Vertaal deur: Yvonne Kriel Vervaardig deur: Bible for Children www.m1914.org
Prosesse wat gevolg word om sake op te volg op distriksvlak. Processes used to follow up on cases at district level
Die netto waarde van die onderneming en die rekeningkundige vergelyking *
Direkte en indirekte rede *
ks Kettingsteek dlb Dubbelslaglangbeen vhk Voorste hekkie gs Glipsteek drieslb Drieslaglangbeen ah Agterste hekkie
Kopiereg: Helen Shrimpton, 2015. Alle regte voorbehou. Deur: Helen at www.crystalsandcrochet.com US terme word deurgaans gebruik. Deel 16 Afkortings st, sts Steek, Steke hlb Halwe Langbeen vslalleen Voorste
ACTA CLASSICA XXXVI {1993} 151-153 ISSN 0065-11.11 BOOK REVIEW BOEKBESPREKING ARISTOTELES POETIKA, VERTALING EN UITLEG VAN BETEKENIS deur E.L. de Kock en L. eilliers, Perskor, Johannesburg, 1991 Met hierdie
33 J.N. Visser. daar was onderbrekings gewees, wat hy tee gedrink het, en
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA (TRAKSVAALSE PROVINSIALE AFDELING)
HOOFSTUK 7 TOEPASSING VAN GESELEKTEERDE TEORETIESE BEGRIPPE IN 'N ANALISE VAN
Kolossense. die nuwe ou volkome onvolmaakte jy. leiersgids vir. inspirasie. Edi Bajema
inspirasie leiersgids vir Kolossense die nuwe ou volkome onvolmaakte jy Edi Bajema Oorspronklik uitgegee deur Faith Alive Christian Resources. Kopiereg 2010 Faith Alive Christian Resources. Kalamazolaan
IN DIE ARBEIDSHOF VAN SUID AFRIKA (GEHOU TE KAAPSTAD)
SAAKNOMMER: C 185/99 IN DIE ARBEIDSHOF VAN SUID AFRIKA (GEHOU TE KAAPSTAD) In die saak tussen: IMATU APPLIKANT EN KOMMISSIE VIR VERSOENING, BEMIDDELING EN ARBITRASIE RESPONDENTE U I T S P R A A K BASSON,
INHOUDSOPGAWE. Inleiding... 7 DEEL EEN: SEISOENE IN ONS LEWE
INHOUDSOPGAWE Inleiding... 7 DEEL EEN: SEISOENE IN ONS LEWE Seisoene is belangrik vir groei... 15 Wat van die mens?... 17 Lente... 20 Somer... 23 Herfs... 28 Winter... 42 Gevolgtrekking... 68 DEEL TWEE:
In Groenewald v Van der Merwe (1) (1917 AD ), Innes CJ described delivery with the long hand as follows:
ANSWERS ANTWOORDE: STUDY UNIT / STUDIE EENHEID 5 Question 4 pg 136 / Vraag 4 bl 137 S can only succeed with the rei vindicatio if he can prove that X and Y in fact transferred ownership to him by means
MENLYN. Week in oorsig Aandeel van die week DB Tracker USA (DBXUS) 17 Januarie 2014
PSG Menlyn Building B Ground Level; 261 Lois Avenue, Newlands, Pretoria Tel: +27 (12) 368 1778 Fax: +27 (12) 368 1770 MENLYN Week in oorsig Aandeel van die week DB Tracker USA (DBXUS) 17 Januarie 2014
BenguFarm Bestelvorm Advanced Livestock Management Software Voorletters & Van of Besigheidsnaam: Posadres: Poskode: BTW no: Taalkeuse: BenguFarm Kliënt Nommer (indien bestaande BenguFarm kliënt): BPU Stamboek
Laerskool Olifansvallei LSO Kwartaal 1 - ASSESSERINGSPROGRAM
Laerskool Olifansvallei LSO Kwartaal 1 - ASSESSERINGSPROGRAM Privaatsak X2, Citrusdal, 7340 E-pos: citrushs@mweb.co.za Tel: (022) 921 2100 Faks: (022) 921 3931 Liewe Ouer of Voog Sien asseblief onderaan
DIE ONTWIKKELING VAN ALTERN A TIEWE KONSTRUIKSIES IN 'N TERAPEUTIESE GESPREK: 'N GEVALLESTUDIE. deur ALETTA MARIA VOGES
DIE ONTWIKKELING VAN ALTERN A TIEWE KONSTRUIKSIES IN 'N TERAPEUTIESE GESPREK: 'N GEVALLESTUDIE deur ALETTA MARIA VOGES voorgele ter gedeeltelike vervuuing van die vereistes vir die graad MAGISTER ARTIDM
3024. hulle praat van n persoon wat so onlangs heengegaan het, meer klem te le op die goeie nie? -- Dit is inderdaad so
3024. --- Ek sou aanvaar dat dit n invloed het Edelagbare. Is daar nie *11 menslike geneigdheid by mense om wanneer hulle praat van n persoon wat so onlangs heengegaan het, meer klem te le op die goeie
Uit Moerdijk se pen Man en Media
MOERDIJK DIE MENS Agtergrond en familie geskiedenis Tweede Anglo Boere-oorlog Studiejare VROë LOOPBAAN Robertsons Deep Myn Johannesburg jare Kerkgeboue vir Suidafrika (1919) KERKGEBOUE VIR SUIDAFRIKA dit
HOOGSTE HOF VAN APPEL In die saak tussen: DIE KOMMISSARIS VAN BINNELANDSE INKOMSTE Appellant en W J VAN DER HEEVER Respondent Coram: Smalberger,
HOOGSTE HOF VAN APPEL In die saak tussen: DIE KOMMISSARIS VAN BINNELANDSE INKOMSTE Appellant en W J VAN DER HEEVER Respondent Coram: Smalberger, Grosskopf, Nienaber, Plewman ARR en Farlam Wnd AR Verhoordatum:
Chanette Paul-Hughes oor lig en donker
Hannelie Marx Hannelie Marx doseer kultuur- en mediastudie in die Departement Afrikaans, Universiteit van Pretoria. E-pos: hannelie.marx@up.ac.za Chanette Paul-Hughes oor lig en donker Chanette Paul-Hughes
Fotografie in Fees van die ongenooides van P.G. du Plessis
Fotografie in Fees van die ongenooides van P.G. du Plessis Johan Anker Johan Anker, Departement Kurrikulumstudie, Fakulteit Opvoedkunde, Universiteit Stellenbosch Opsomming Hierdie artikel ondersoek die
Be gees terde werknemers as boublok vir n gesonde samelewing Spirited employees as building block for a healthy society
Navorsings- en oorsigartikels / Research and review articles (1): Voorwaardes vir n gesonde samelewing (gemeenskap) 525 Be gees terde werknemers as boublok vir n gesonde samelewing Spirited employees as
Mandala Madness Deel 2
Mandala Madness Deel 2 Hierdie week gaan julle almal verander word in mooi sterretjies, so laat jou kreatiwiteit glinster en blink. Moenie vergeet om jou werk met ons te deel nie, sommer op facebook waar
DIE PROSES VAN DISSIPELSKAP
DIE PROSES VAN DISSIPELSKAP ARNO MARIANNE CLAASSEN N VARS NUWE DENKE OOR GEMEENTEWEES! (DEEL 11) 2 KOPIEREG 2010 ARNO & MARIANNE CLAASSEN LIFEWISE CONSULTANTS UITGEGEE DEUR: LIFEWISE UITGEWERS ABSA, Takkode
Faan: Totsiens, Dominee!, en dankie vir n besielende gesprek! Ek sal daarvan werk maak om ou Bart weer in die oggenddiens te kry!
Stad sonder mure n Toneel deur Theo de Jager Faan Louw, suksesvolle ginekoloog Bart Kruger, voormalige Blou Bul-flank, in n rystoel In Bart se woonkamer, matig luuks. Faan stoot die voordeur toe. Faan:
MODULE 2 ALLE RISIKO S. Toepaslike Eenheidstandaarde
MODULE ALLE RISIKO S Toepaslike Eenheidstandaarde 10011 Apply knowledge of personal all risk insurance 10118 Underwrite a standard risk in short term personal insurance 1011 Apply technical knowledge and
Dialoog en paragrawe *
OpenStax-CNX module: m25785 1 Dialoog en paragrawe * Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons Attribution License 3.0 AFRIKAANS HUISTAAL Graad 4
'"'?"/"" : " IK DIE HOOGGEREGSBOF VAX SUID-AFRIKA (TRASSVAALSE PRQVINSIALE ATDELIS'G) SAAKSOMMER: CC DELMAS 1987-04-29 DIE STAAT teen: PATRICK MABITA BALEKA EN 21 ANDER VOOR: SY EDELE REGTER VAN DIJKHORST
ONS CHRISTELIKE GELOOF EN DIE WETENSKAP
32 BYLAAG 1 (By punt 5.1 van Leerstellige en Aktuele Sake) ONS CHRISTELIKE GELOOF EN DIE WETENSKAP INLEIDING Ons het hier duidelik met twee sake te doen wat in verband met mekaar staan, of wat ons in verband
HOOFSTUK 5 DIE BELANG VAN GESKIEDENIS 5.1 PROBLEEMSTELLING Subprobleem 4
HOOFSTUK 5 DIE BELANG VAN GESKIEDENIS 5.1 PROBLEEMSTELLING 5.1.1 Subprobleem 4 Die vierde subprobleem is om die teone en metodiek van Geskiedenis te ondersoek wat aanleiding tot 'n kursusinhoud gee. 5.1.2
Nienakoming van die voorgeskrewe prosedures na indiening van n direksiebesluit om met ondernemingsredding te begin: Is
Nienakoming van die voorgeskrewe prosedures na indiening van n direksiebesluit om met ondernemingsredding te begin: Is Panamo Properties (Pty) Ltd v Nel die (regte) antwoord? Anneli Loubser Anneli Loubser,
Historiese korrektheid en historiese fiksie: n respons
Willie Burger Willie Burger is die hoof van die Departement Afrikaans, Universiteit van Pretoria. E-pos: willie.burger@up.ac.za Historiese korrektheid en historiese fiksie: n respons Historical correctness
2017 Universiteit van Suid-Afrika. Alle regte voorbehou. Gedruk en uitgegee deur die Universiteit van Suid-Afrika Muckleneuk, Pretoria
2017 Universiteit van Suid-Afrika Alle regte voorbehou Gedruk en uitgegee deur die Universiteit van Suid-Afrika Muckleneuk, Pretoria AFK2601/1/2018 2021 70631808 Shutterstock.com beelde gebruik InDesign
Die verhouding tussen verhaal en metaf oor in Agaat (Marlene van Niekerk)
Die verhouding tussen verhaal en metaf oor in Agaat (Marlene van Niekerk) Hester Elzebet Venter Baccalaureus (Taal- en Literatuurstudie) BA Honneurs (Afrikaans en Nederlands) Verhandeling voorgele vir
REËLS VIR DIE BENOEMING, VERKIESING, AANWYSING EN AANSTELLING VAN RAADSLEDE
REËLS VIR DIE BENOEMING, VERKIESING, AANWYSING EN AANSTELLING VAN RAADSLEDE Verwysingsnommer Verantwoordelike uitvoerende bestuurder Eienaar van beleid Verantwoordelike afdeling Status Goedgekeur deur
SIZA takes the sting out of auditing
SIZA takes the sting out of auditing INTRO: The fruit industry s ethical trade programme, the Sustainability Initiative of South Africa (SIZA), not only allows fruit growers to remedy weaknesses in their
Meer dydelikhyt oor die punch en die vis n Vergelyking van Niggie, Daar s vis in die punch en Eilande
Meer dydelikhyt oor die punch en die vis n Vergelyking van Niggie, Daar s vis in die punch en Eilande Philip John Departement Afrikaans & Nederlands: Skool vir Tale, Media & Kommunikasie Universiteit van
2016 SACAI-WINTERSKOOL GESKIEDENIS NOTAS
2016 SACAI-WINTERSKOOL GESKIEDENIS NOTAS Vraag-terminologie Ontleed Breek 'n probleem op in sy samestellende dele. Kyk in diepte by elke deel met behulp van stawende argumente en bewyse vir en teen, asook
n Narratiewe alternatief op die konsep van afhanklikheidsidentiteit: n Pastorale perspektief THEUNIS CHRISTIAAN ACKERMANN PHILOSOPHIAE DOCTOR (PhD)
n Narratiewe alternatief op die konsep van afhanklikheidsidentiteit: n Pastorale perspektief deur THEUNIS CHRISTIAAN ACKERMANN vir die graad PHILOSOPHIAE DOCTOR (PhD) DEPARTEMENT PRAKTIESE TEOLOGIE (Pastorale
Marisa Mouton n Bespreking van enkele aspekte in Pieter Fourie se Ek, Anna van Wyk
ISSN 0258-2279 Literator 9 No. 1 April 1988 Marisa Mouton n Bespreking van enkele aspekte in Pieter Fourie se Ek, Anna van Wyk Abstract In the following discussion of Pieter Fourie s Ek, Anna van W yk
Huweliks Seremonies Vir Uitverkorenes
Huweliks Seremonies Vir Uitverkorenes Die krag van tradisie is gevind in die emosies wat mense bind aan verskillende dade, simbole of praktyke. Tradisie wat oorgedra word van generasie tot generasie bring
# 2012 Universiteit van Suid-Afrika Alle regte voorbehou Gedruk en uitgegee deur die Universiteit van Suid-Afrika Muckleneuk, Pretoria
# 2012 Universiteit van Suid-Afrika Alle regte voorbehou Gedruk en uitgegee deur die Universiteit van Suid-Afrika Muckleneuk, Pretoria AFK1501/1/2013±2019 98894781 3B2 Although every effort has been made
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA IN THE HIGH COURT OF SOUTH AFRICA
Verslagwaardig: Sirkuleer Aan Regters: Sirkuleer Aan Landdroste: JA / NEE JA / NEE JA / NEE IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA IN THE HIGH COURT OF SOUTH AFRICA (Noord Kaapse Afdeling / Northern Cape
In die netwerk van nadenke oor die omgewing
Page 1 of 6 In die netwerk van nadenke oor die omgewing Author: Ernst M. Conradie 1 Affiliation: 1 Department of Religion and Theology, University of the Western Cape, South Africa Correspondence to: Ernst
HOOFSTUK 2. 'n Struktuuranalise van die skool word getnaak aan die hand van die
HOOFSTUK 2 2. FUNDERING VAN DIE SKOOL AS ORGANISASIE 2. 1. IN LEIDING In hierdie hoofstuk word aangetoon dat die skool 'n organisasie is. Alhoewel die invalshoek dus die organisasiewees van die skool is,
Provincial Gazette Provinsiale Koerant
The Province of Gauteng UNITY IN DIVERSITY Die Provinsie Van Gauteng Provincial Gazette Provinsiale Koerant EXTRAORDINARY BUITENGEWOON Selling price Verkoopprys: R2.50 Other countries Buitelands: R3.25
INHOUDSOPGAWE VERKLARING...5 DANKBETUIGING...6 OPSOMMING...7 SUMMARY...8 HOOFSTUK INLEIDING EN AGTERGROND VAN MY VERHAAL...9
INHOUDSOPGAWE VERKLARING...5 DANKBETUIGING...6 OPSOMMING...7 SUMMARY...8 HOOFSTUK 1...9 INLEIDING EN AGTERGROND VAN MY VERHAAL...9 1.1 INLEIDING...9 1.2 MY VERBINTENIS MET MEERVOUDIG- GESTREMDE MENSE...
APOCRYPHA VAN DIE KING JAMES BYBEL 1611 GEBED van AZARIAH & amp; LIED van die drie Jode. Gebed van Azariah en die lied van die drie Jode
APOCRYPHA VAN DIE KING JAMES BYBEL 1611 GEBED van AZARIAH & amp; LIED van die drie Jode www.scriptural-truth.com Gebed van Azariah en die lied van die drie Jode Die gebed van Azariah {1:1} en hulle loop
GRAAD 11 NOVEMBER 2013 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1
NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2013 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1 PUNTE: 150 TYD: 3 uur Hierdie vraestel bestaan uit 9 bladsye. 2 INLIGTINGSTEGNOLOGIE V1 (NOVEMBER 2013) INSTRUKSIES EN INLIGTING
OEFENVRAESTEL VRAESTEL 2 WISKUNDE GELETTERDHEID GRAAD 10
OEFENVRAESTEL VRAESTEL 2 WISKUNDE GELETTERDHEID GRAAD 10 75 PUNTE INSTRUKSIES 1. Hierdie is SLEGS n oefenvraestel met voorbeelde van die tipe vrae wat n n Gr 10- jaareindvraestel verwag kan word. Dus is
IN DIE NOORD GAUTENG HOë HOF, PRETORIA (REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA) REINETTE DEE SOUSA JARDIM...Eerste Applikant
SAFLII Note: Certain personal/private details of parties or witnesses have been redacted from this document in compliance with the law and SAFLII Policy IN DIE NOORD GAUTENG HOë HOF, PRETORIA (REPUBLIEK
IN DIE Hoë HOF VAN SUID-AFRIKA (NOORD-KAAPSE AFDELING, KIMBERLEY)
Sekere persoonlike/private besonderhede van partye of getuies in die dokument is geredigeer in ooreenstemming met die wet en SAFLII se beleid. IN DIE Hoë HOF VAN SUID-AFRIKA (NOORD-KAAPSE AFDELING, KIMBERLEY)
waai? Dr Japie Coetzee 'n Praktiserende Prokureur, Notaris en Aktevervaardiger Coetzees Ingelyf Parys
Die regte van trustbegunstigdes: waai? 'n Nuwe wind wat Dr Japie Coetzee 'n Praktiserende Prokureur, Notaris en Aktevervaardiger Coetzees Ingelyf Parys Inleiding Dit blyk steeds die algemene opvatting
DIE BEOEFENING VAN n BEDRYF MET SPESIFIEKE VERWYSING NA DIE TOESTAAN VAN LENINGS DEUR HOUERMAATSKAPPYE AAN FILIALE OF GEASSOSIEERDES
DIE BEOEFENING VAN n BEDRYF MET SPESIFIEKE VERWYSING NA DIE TOESTAAN VAN LENINGS DEUR HOUERMAATSKAPPYE AAN FILIALE OF GEASSOSIEERDES deur Suzanne Marais Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan
Narratief en perspektief in Sleuteloog. deur Hella Haasse
Narratief en perspektief in Sleuteloog deur Hella Haasse Lana Bakkes Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan die vereistes vir die graad van Magister in die Lettere en Wysbegeerte aan die Universiteit
COPYRIGHT AND CITATION CONSIDERATIONS FOR THIS THESIS/ DISSERTATION
COPYRIGHT AND CITATION CONSIDERATIONS FOR THIS THESIS/ DISSERTATION o Attribution You must give appropriate credit, provide a link to the license, and indicate if changes were made. You may do so in any
Hoe om krag te spaar
= Hoe om krag te spaar Grondslagfase (Graad R) Opvoedersgids Huistaal, Wiskunde, Lewensvaardighede + Hoe om krag te spaar Grondslagfase (Graad R) Opvoedersgids Huistaal, Wiskunde, Lewensvaardighede # Powering
Twee Kersverhale van Henriette Grové
J. P. Smuts Twee Kersverhale van Henriette Grové J.P. Smuts was hoogleraar in Letterkunde in die Departement Afrikaans en Nederlands van die Universiteit van Stellenbosch tot met die aanvaarding van sy
moenie stres nie! moenie stress book.indd 1 08/04/ :22
moenie stres nie! moenie stress book.indd 1 08/04/2014 16:22 moenie stress book.indd 2 08/04/2014 16:22 moenie stres nie! Positiewe boodskappe vir Suid-Afrikaners, deur Suid-Afrikaners Alan Knott-Craig
ysterkoei moet sweet van Breytenbach Breytenbach.
Hoofstuk 1 INLEIDING In hierdie studie wil ek 'n omskrywing probeer gee van die "ek" in die gedig, met besondere verwysing na die ysterkoei moet sweet van Breytenbach Breytenbach. A.P. Grove se in 'n artikel
Paul de Man1: betekenisvorming deur blindheid en insig
Paul de Man1: betekenisvorming deur blindheid en insig Martie Muller & Hein Viljoen Departement Afrikaans & Nederlands Potchefstroomse Universiteit vir CHO POTCHEFSTROOM Abstract Meaning production by
Die subtíele aanleg en moonuikhede van die nominale styl: 'n Studie in Nuwe- Testamentiese Grieks
Die subtíele aanleg en moonuikhede van die nominale styl: 'n Studie in Nuwe- Testamentiese Grieks PB Boshoff Abstract The subtle nature and possibilities of tihe nominal style: A study m_ne«r Testament
Vonnisbespreking: Sosiale regte en private pligte huisvesting op plase Daniels v Scribante BCLR 949 (KH)
Vonnisbespreking: Sosiale regte en private pligte huisvesting op plase Daniels v Scribante 2017 8 BCLR 949 (KH) I.M. Rautenbach I.M. Rautenbach, Fakulteit Regsgeleerdheid, Universiteit van Johannesburg
Grondwetlike waardes en sosio-ekonomiese regte met verwysing na die reg op sosiale sekerheid *
Grondwetlike waardes en sosio-ekonomiese regte met verwysing na die reg op sosiale sekerheid * Linda Jansen van Rensburg Opsomming Artikel 27 van die Grondwet bepaal dat elkeen die reg het op toegang tot
Die Laaste Oordeel 1 50 (Sien ook die Voortsetting in ) Emanuel Swedenborg Arcana Coelestia Geheime van die hemele
Die Laaste Oordeel 1 50 (Sien ook die Voortsetting in 51 100) Emanuel Swedenborg 1688 1772 Arcana Coelestia Geheime van die hemele Die Laaste Oordeel was Volbring Die Laaste Oordeel was Volbring. In die
Rubriek vir skeppende werk
Meyer van Rensburg J. W. du Plessis Heilna du Plooy G.A. Jooste Gedig Gedigte Mmamodidi Die reëls van die spel 129 130 132 144 Rubriek vir skeppende werk Met die afdeiing Litera tree ons toe tot die mark
'N ETIES-HISTORIESE BESKOUING VAN DIE ROL VAN GENL C.R. DE WET IN DIE ANGLO- BOEREOORLOG
University of Pretoria etd Rossouw, S H (2003) 1 'N ETIES-HISTORIESE BESKOUING VAN DIE ROL VAN GENL C.R. DE WET IN DIE ANGLO- BOEREOORLOG 1899-1902 deur SERVAAS HOFMEYR ROSSOUW Voorgelê ter gedeeltelike
Die uitdaging van biografie-skrywing: n lewe van Betty Pack
Die uitdaging van biografie-skrywing: n lewe van Betty Pack Marelise Fourie Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan die vereistes vir die graad van Magister in Musiek (50% tesis) aan Universiteit
Die 2001-omdigting van die Psalms na vyf jaar
Die 2001-omdigting van die Psalms na vyf jaar Herrie van Rooy ABSTRACT In 2001 a new version of the Afrikaans Psalter was published. It contains 150 hymns in a strophic version by T.T. Cloete, eight by
Poësie Performances: n Ondersoek na die moontlikhede vir poësie performance
Poësie Performances: n Ondersoek na die moontlikhede vir poësie performance deur Marí Borstlap Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan die vereistes vir die graad MAGISTER IN DRAMA in die Fakulteit
HOOFSTUK 4 NAVORSINGSONTWERP EN NAVORSINGSVERLOOP 4.1 INLEIDING
HOOFSTUK 4 NAVORSINGSONTWERP EN NAVORSINGSVERLOOP 4.1 INLEIDING In hierdie hoofstuk sal die navorsingsontwerp en navorsingsverloop in meer besonderhede bespreek word. Elke individu het n paradigma, n sekere
llllll l ll lll I UOVS - SASOL-BIBLIOTEEK 1gg lj11' \'l;h:''.,i'. f-c;l!:-.,;i (1;,:' :,'"'c.l'.'(.lkt,cl",ul J l.,,.
...,,'{'1.' "",,....,.:ri.:.-,- l nrr- -:'t Hl'ERDlE E.KSE>'',pU,AH :\,,:\G 0td.:::ER I,_..._, "' I ' "1 '
Regsrekeningkunde-opleiding van prokureurs in Suid-Afrika: Enkele empiriese bevindings
2001 Tydskrif vir Regswetenskap 26(2): 52-66 Kronieke / Chronicles Regsrekeningkunde-opleiding van prokureurs in Suid-Afrika: Enkele empiriese bevindings 1. Inleiding en probleemstelling Die vierjarige
N EIE SUID-AFRIK A AN SE REG
------ooo------ N EIE SUID-AFRIK A AN SE REG W anneer ons die eenvoudige vraag stel: wie is meerderjariges volgens die Suid-Afrikaanse reg, het ons met n algemene en n besondere probleem van regsvinding
Die vertaling van The No.1 Ladies Detective Agency van Alexander McCall Smith: strategieë en besluite tydens die vertaalproses.
Die vertaling van The No.1 Ladies Detective Agency van Alexander McCall Smith: strategieë en besluite tydens die vertaalproses. Margaret Beatrice Müller Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan
Hierdie is n aansoek om die volgende regshulp:
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID AFRIKA (ORANJE VRYSTAATSE PROVINSIALE AFDELING) In die saak tussen: Saak Nr. 3714/2003 LAMBERT HENDRIK ROUX ERWEE N.O. CATHARINA MARIA SUSANNA ERWEE Eerste Applikant Tweede
'n KRITIESE ONDERSOEK NA DIE
C\~O \,-,10 ~'\b '~) 'n KRITIESE ONDERSOEK NA DIE INLIGTINGSVERWERKINGSBENADERING IN DIE KOGNITIEWE SIELKUNDE deur PIETER KRUGER voorgel~ luidens die vereistes vir die graad DOCTOR LITfERARUM ET PHILOSOPHIAE
HOOFSTUK 5: BEVINDINGS EN BESPREKING
HOOFSTUK 5: BEVINDINGS EN BESPREKING 5. 1 INLEIDING In hierdie hoofstuk word die toepassing bespreek van die Ericksoniaanse benadering tot sandspelterapie vir deelnemers wat depressie as ontwikkelingsteurnis
DIE BYBEL STEEDS IN DISKUSSIE: N DEKADE LATER
Acta Theologica Supplementum 6 2004 DIE BYBEL STEEDS IN DISKUSSIE: N DEKADE LATER F.B. Doubell 1 ABSTRACT THE BIBLE STILL IN DISCUSSION: A DECADE LATER This article highlights the relationship between
Tariewe 2019 014 001 7014 marula.bookings@wisurf.co.za www.marulaoase.co.za INLIGTING 2019 Met aanvaarding van kwotasie is daar n 50% nie-terugbetaalbare deposito betaalbaar. Bewys van betaling moet groot
Dagsê al die belangstellendes in die geskiedenis van ou Pretoria,
April 2007 Dagsê al die belangstellendes in die geskiedenis van ou Pretoria, Ek is tans besig om n lys te maak van al die erfnommers in ou Pretoria. Dit is nou die deel wat vandag die middestad is. Wat
Die grapteks met verwysing na die interessantheidsbeginsel
ISSN 0258-2279 LITERATOR 15 No. 2 Aug. 1994 P. S. de Bruyn Die grapteks met verwysing na die interessantheidsbeginsel Abstract Jokes are special kinds o f texts: they do not communicate something about
SPLUMA QUESTIONS AND ANSWERS
Centre for Conveyancing Practice Page 1 SPLUMA QUESTIONS AND ANSWERS DISCLAIMER The answers provided are based on general principles and do not take into account the facts and circumstances of specific
MODULE 4 Outeursreg EENHEID 1
Leeruitkomste MODULE 4 Outeursreg EENHEID 1 Nadat u hierdie eenheid bestudeer het, behoort u in staat te wees om: die filosofie agter outeursreg te verstaan; die beskerming verleen deur internasionale
DIE SELFBEELD VAN DIE SOSIOLOGIE - EN SOSIOLOË DEUR PROF DR J S OOSTHUIZEN
DIE SELFBEELD VAN DIE SOSIOLOGIE - EN SOSIOLOË DEUR PROF DR J S OOSTHUIZEN Hierdie publikasie en die publikasies wat agter in hierdie publikasie vermeld word, is verkrygbaar van: VAN SCHAIK'S BOEKHANDEL
n Ondersoek na n werkswyse: die herskryf van n komplekse Afrikaanse roman na n draaiboek
n Ondersoek na n werkswyse: die herskryf van n komplekse Afrikaanse roman na n draaiboek C.A. Breed & S.F. Greyling Vakgroep Afrikaans & Nederlands & Vakgroep Skryfkuns Skool vir Tale Potchefstroomkampus
!"#2. Is dit prakties om eerlik te wees? OOK: INTERNETBEDROG IS JY IN GEVAAR? BLADSY 10 JANUARIE 2012
!"#2 JANUARIE 2012 Is dit prakties om eerlik te wees? OOK: INTERNETBEDROG IS JY IN GEVAAR? BLADSY 10 !"#2 GEMIDDELDE OPLAAG 41 042 000 UITGEGEE IN 84 TALE IS DIT PRAKTIES OM EERLIK TE WEES? 3 Oneerlikheid
Provincial Gazette Provinsiale Koerant
The Province of Gauteng UNITY IN DIVERSITY Die Provinsie Van Gauteng Provincial Gazette Provinsiale Koerant EXTRAORDINARY BUITENGEWOON Selling price Verkoopprys: R2.50 Other countries Buitelands: R3.25
Die verskillende verskyningsvorme van die narratiewe poësie by Charl-Pierre Naudé en Loftus Marais
Die verskillende verskyningsvorme van die narratiewe poësie by Charl-Pierre Naudé en Loftus Marais Danelle van der Berg Tesis ingelewer ter gedeeltelike voldoening aan die vereistes vir die graad van Magister
Die tyd van die triekster: identiteit in enkele hedendaagse Afrikaanse prosatekste
Die tyd van die triekster: identiteit in enkele hedendaagse Afrikaanse prosatekste P. John Skool vir Tale Nelson Mandela Metropolitan University PORT ELIZABETH E-pos: phjohn@webmail.co.za Abstract No damn
Wêreld van Môre Want die aarde sal vol word met die kennis van die heerlikheid van die Here soos die waters die seebodem oordek.
Mei - Junie 2017 Wêreld van Môre Want die aarde sal vol word met die kennis van die heerlikheid van die Here soos die waters die seebodem oordek. Vol. 16, No. 3 Vertalings uit n vroeër gepubliseerde Mei-Jun
FASILITERING VAN LEER IN KOMMUNIKATIEWE T 2 -AFRIKAANST AALONDERRIG
FASILITERING VAN LEER IN KOMMUNIKATIEWE T 2 -AFRIKAANST AALONDERRIG deur KAMLA MOONSAMY DILRAJH voorgele ter vervulling van die vereistes vir die graad MAGISTER ARTIUM in die vak AFRIKAANS aan die UNIVERSITEIT
Tendense in die studie van die kultuur van oraliteit: Implikasies vir die verstaan van die Matteusevangelie
Tendense in die studie van die kultuur van oraliteit: Implikasies vir die verstaan van die Matteusevangelie Celia Nel & A G van Aarde Universiteit van Pretoria Abstract Tendencies in the study of orality:
T h eu n ie van der M erw e T aalflien sb u ro, RAU TIPERING AS LITERATUURW ETENSKAPLIKE BESKRYW INGSM ETODE*
T h eu n ie van der M erw e T aalflien sb u ro, RAU TIPERING AS LITERATUURW ETENSKAPLIKE BESKRYW INGSM ETODE* «Tiperingsprobleviatiek Uit die lees van resensies en literêre beskouinge van die afgelope
HOOFSTUK ALGEMENE INLEIDING EN UITEENSETTING VAN DIE STUDIE INLEIDING MOTIVERING VIR KEUSE VAN ONDERWERP...8
HOOFSTUK 1...7 ALGEMENE INLEIDING EN UITEENSETTING VAN DIE STUDIE...7 1.1 INLEIDING...7 1.2 MOTIVERING VIR KEUSE VAN ONDERWERP...8 1.3 FORMULERING VAN DIE NAVORSINGSPROBLEEM...9 1.4 DOEL VAN DIE STUDIE...10
HOOFSTUK 3 INTER-DISSIPLINÊRE GESPREK EN INTERPRETASIE VAN IMMIGRASIE-NARRATIEWE
HOOFSTUK 3 INTER-DISSIPLINÊRE GESPREK EN INTERPRETASIE VAN IMMIGRASIE-NARRATIEWE 1. RESPONDENTE Hierdie prakties-teologiese ondersoek gebruik spesifieke gesprekke met verskillende spesialiste in verskillende
2019 © estatedocbox.com Privacy Policy | Terms of Service | Feedback
To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.