is is vi is pl en es hbs_lat it is is cs pl is is is is is is is is is is is is pl is is ceb is fi is is is is ceb is is is is is de is is is is is is is is hu is pt is is is pt is is is is is is is is is is is is is pt is is is en fr de it nb en fr fr en de en is en pt is is is en en en en de fr ru en fr fr fr oc en en en de eu en en en en es en fr en de fr en de sv fr fr es fr de fr is is is is is is is is is is is is is is is is is hu is is is es is ga is is is is is is is is is is is is is is is en fr fr ru hy en is cs fr oc en en en en en fr en ca en en is id fr is en en en en ca en is en en en de en de de en en is is de en en en de de en en is en en ceb en en de en en is is fr en en en en en en oc en en en is is is is is is is is pt is is is ceb sl en hbs_lat is is is is is cs is is is da is is is is is is is is en ceb is is is id is is is is nn is sk is is en is is is is is is en tr is id es is is is ceb is is is is is is fi is is is is is is is is pl is sl is ast is gl et is en de is is cs is hbs_lat sl is is is is id is is de is is pl is is hu is is is ceb is is is is is is nb is is vi is is cs pl is is is is kw is is is is is is is is is is is is is is is is is nb is is is is is is sk cs is is is is hu is nb is is is is is lt is is is pt de en is hbs_lat cs en is is ceb is is is is is is is is is is is is is is is is is is is fi is is hu en is de is vi ceb is is en is is is is is is is is lt is en is sv pl fr nn hbs_lat is is is is is vi vi is is is is is is is is is pt hu is is hbs_lat is is is is is is is is is is hbs_lat is is fi is is lt is fr is en is is ceb fr is cs ca eu de en en en sl sl lt is fr lv is de de lv en is fr eo is is fr eo sv pl fr eo pl is fr eo hbs_lat et fr eo is is en de nb is es ceb pt nb gv lt
Losun gróðurhúsalofttegunda frá flugstarfsemi hefur aukist mikið og mun koma til með að aukast meira í framtíðinni. Því er spáð að árið 2020 verði losun frá flugstarfsemi 70% meiri en árið 2005, jafnvel þó að eldsneytissparnaður muni verða 2% ári. Alþjóðaflugmálastofnunin (ICAO) spáir því að fram til ársins 2050 gæti vöxturinn orðið 300-700%.
Evrópusambandið hefur þess vegna gripið til aðgerða til að draga úr losuninni í Evrópu og að vinna með alþjóðasamfélaginu við að þróa aðferðir með alþjóðamarkmið að leiðarljósi. Einn þáttur í stefnu ESB í loftslagsmálum er að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda frá flugstarfsemi.
Til þess að auðvelda fyrir samningaviðræðum um markaðstengt fyrirkomulag á alþjóðavettvangi í tengslum við losun frá flugi, voru flug til og frá Evrópu undanskilin árið 2012. Fyrir tímabilið 2013-2016 hefur löggjöfinni einnig verið breytt þannig að einungis losun frá flugi innan EES fellur undir viðskiptakerfið. Einnig hafa komið fram undanþágur fyrir flugrekendur sem eru með litla losun.
Þessar breytingar voru gerðar í kjölfar samkomulags Alþjóðaflugmálastofnunarinnar (ICAO) í okóber 2013 um að koma á fót markaðstengdu fyrirkomulagi á alþjóðavettvangi í tengslum við losun gróðurhúsalofttegunda frá flugsamgöngum árið 2016 sem myndi gilda frá 2020, eftir áralangan þrýsting frá ESB.
Breytt lög gera ráð fyrir því að Framkvæmdastjórn ESB skili skýrslu til Evrópuþingsins og ráðsins um niðurstöðu 2016 ICAO þingsins og leggi til viðeigandi aðgerðir þar sem alþjóðleg þróun verði tekin með í reikninginn frá árinu 2017.
Markaðstengdar ráðstafanir eru hagkvæmasta nálgunin
Eins og í iðnaði innan viðskiptakerfisins fá flugrekendur úthlutað losunarheimildum sem að ná ákveðnu hlutfalli af losun koltvísýrings í starfsemi þeirra ár hvert. Ákveðið var að bæta flugstarfsemi við viðskiptakerfið þar sem talið er að það sé hagkvæmast og umhverfisvænast við að hafa stjórn á losun frá flugi. Ákvörðunin byggði á niðurstöðum víðtæks samráðs við hagsmunaaðila og almenning auk greiningar á nokkrum markaðstengdum lausnum.
Fyrir 1. febrúar ár hvert uppfærir Framkvæmdastjórnin lista yfir þá flugrekendur sem að falla undir viðskiptakerfið. Listinn er birtur á heimasíðu Framkvæmdastjórnarinnar og má finna hér.
Það að flugrekandi sé ekki á listanum útilokar þó ekki að hann falli ekki undir viðskiptakerfið.
Einnig má finna algengar spurningar og svör hér.
Ef að einhverjar spurningar vakna er einnig hægt að hafa samband við Umhverfisstofnun í gegnum netfangið: ets-aviation@ust.is
Losun frá flugi jókst um 13,2% milli ára
Losun frá flugi til og frá Íslandi jókst líkt og fyrri ár milli ára. Aukning losunar varð 13,2% milli áranna 2016 og 2017. Árið 2016 var losunin 718.624 tonn af CO2 en varð á síðasta ári 813.745 tonn af CO2.
Úthlutun losunarheimilda til flugrekenda byggist í ríkum mæli á einsleitni, áherslu á jöfn samkeppnisskilyrði flugrekenda og miðstýringu stofnana bandalagsins.
Sameiginleg losunarmörk gilda fyrir bandalagið í heild en ekki fyrir hvert ríki um sig. Úthlutun til flugrekenda er samræmd í öllum ríkjum bandalagsins og byggist á svonefndu árangursviðmiði sem tekur mið af losun á hvern tonnkílómetra. Þannig er flugrekendum sem reka sparneytnar flugvélar ívilnað á kostnað þeirra sem losa hlutfallslega meira magn koldíoxíðs út í andrúmsloftið í starfsemi sinni. Stærstum hluta losunarheimilda í kerfinu verður úthlutað endurgjaldslaust til flugrekenda, eða 85%, en 15% verða seld á uppboði. Endurgjaldslaus úthlutun til einstakra flugrekenda ræðst af svokölluðu árangursviðmiði sem tekur mið af því hversu mikið koldíoxíð flugrekandi losar í samanburði við aðra flugrekendur í kerfinu. Losunarheimildum hefur þegar verið úthlutað til flugrekenda en áður en til úthlutunar kom, var víðtækra upplýsinga aflað um sögulega losun og hlutdeild einstakra flugrekenda í henni. Vegna þessa hófst vöktun á losun frá flugi 1. janúar 2010 í samræmi við vöktunaráætlanir sem flugrekendur höfðu skilað inn til lögbærra stjórnvalda í hverju ríki fyrir sig.
Níu flugrekendur, þar af tveir íslenskir, sóttu um endurgjaldslausar losunarheimildir til Umhverfisstofnunar. Byggt á ofangreindum árangursviðmiðum og vottuðum upplýsingum frá flugrekendum um fjölda tonnkílómetra í starfsemi þeirra árið 2010 reiknaði Umhverfisstofnun úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda til flugrekenda í viðskiptakerfi ESB fyrir viðskiptatímabilið árið 2012 og fyrir hvert ár á viðskiptatímabilinu 2013-2020.
Í kjölfar ákvörðunar sameiginlegu EES- nefndarinnar nr. 62/2014 um breytingu á XX. viðauka (Umhverfismál) við EES-samninginn, og að fellt verði inn í samninginn reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) um breytingu á tilskipun 2003/87/EB minnkaði gildissvið viðskiptakerfis ESB með losunarheimildir, þar eð ekki skuli grípa til aðgerða gagnvart umráðendum loftfara að því er varðar:
alla losun frá flugi til og frá flugvöllum, sem eru staðsettir í löndum utan Evrópska efnahagssvæðisins (EES), á hverju almanaksári frá 1. janúar 2013 til 31. desember 2016,
alla losun frá flugi milli flugvallar, sem staðsettur á ysta svæði í skilningi 349. gr. sáttmálans um starfshætti Evrópusambandsins, og flugvallar, sem er staðsettur á öðru svæði EES, á hverju almannaksári frá 1. janúar 2013 til 31. desember 2016,
innskil losunarheimilda, sem svara til sannprófaðrar losnar fyrir árið 2013, frá flugferðum milli flugvalla sem eru staðsettir í ríkjum EES, sem eiga sér stað eigi síðar en 30. apríl 2015 í stað 30. apríl 2014, og sannprófaða losun fyrir þessi flug sem skýrsla er gefin um eigi síðar en 31. mars 2015 í stað 31. mars 2014.
Þar af leiðandi fá þeir flugrekendur sem að fengið hafa úthlutað endurgjaldslausum losunarheimildum færri heimildum úthlutað í hlutfalli við minnkun á á skuldbindingum um innskil á losunarheimildum á tímabilinu 2013-2016.
Umhverfisstofnun hefur endurreiknað úthlutun losunarheimilda til flugrekenda í viðskiptakerfi ESB fyrir tímabilið 2013-2016 í samræmi við reglugerð nr. 1131/2011 um úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda til flugrekenda.
Þeir flugrekendur sem hafa fengið úthlutað endurgjaldslausum losunarheimildum en eru undanþegnir frá viðskiptakerfinu vegna undanþágu til flugrekenda sem eru ekki í atvinnurekstri og eru með heildarlosun undir 1.000 tonnum af CO2 á ári, fá einungis úthlutað heimildunum en þær verða ekki millifærðar á reikninga þeirra. Ef að flugrekandi eykur virkni sína yfir 1000 t CO2 mörkin í framtíðinni verða heimildirnar millifærðar á reikning hans í skráningarkerfinu.
Eftirtaldir flugrekendur fengu úthlutað og millifært heimildum:
Eftirtaldir flugrekendur fengu úthlutað heimildum en ekki millifærðar þar sem þeir eru undanþegnir viðskiptakerfinu:
Nánari upplýsingar um úthlutunina og ítarefni má sjá á heimasíðu framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins
Sjóður fyrir nýja flugrekendur
Af þeim 85% losunarheimilda í bandalaginu sem er úthlutað endurgjaldslaust til flugrekenda, verða 3% sett í sérstakan sjóð fyrir nýja flugrekendur eða flugrekendur. Á viðskiptatímabilinu 2013-2020 nær úthlutunin úr þeim sjóði til tímabilsins frá 1. janúar 2017 til 31. desember 2020. Nýr þátttakandi í flugstarfsemi telst:
Flugrekandi sem hefur starfsemi að loknu vöktunarári yfirstandandi viðskiptatímabils (árið 2010)
Flugrekandi sem eykur fjölda tonnkílómetra í starfsemi sinni að meðaltali um meira en 18% á ári milli vöktunaráranna 2010 og 2014, að báðum árunum meðtöldum.
Flugrekandi telst þó ekki nýr þátttakandi ef flugstarfsemi hans er að öllu eða einhverju leyti framhald á flugsarfsemi sem áður hefur verið á vegum annars flugrekanda.
Flugrekendum sem óskuðu eftir úthlutun úr sjóði fyrir nýja flugrekendur bar að skila vöktunaráætlun fyrir tonnkílómetra í ágúst 2013, og skiluðu vottaðri tonnkílómetra skýrslu fyrir 30. júní 2015.
Umhverfisstofnun mun síðan senda umsóknirnar (tonnkílómetra skýrslurnar með rökstuðningi) til Evrópusambandsins fyrir 31. desember 2015. Ákvörðun bandalagsins um hverjir fái úthlutað heimildum verður síðan birt þann 30. september 2016 og fyrsta úthlutunin fer fram árið 2017.
Nánar um úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda má finna í 18-20 gr. laga nr. 70/2012 um loftslagsmál.
Algengar spurningar og svör varðandi sjóð fyrir nýja flugrekendur
Samkvæmt lögum nr. 70/2012 um loftslagsmál ber flugrekendum að vakta losun gróðurhúsalofttegunda frá starfsemi sinni í samræmi við vöktunaráætlun (eftirlitsáætlun) og skila árlega skýrslu um losunina til Umhverfisstofnunar. Slík skýrslugjöf er forsenda þess að unnt sé að ákvarða fjölda losunarheimilda sem flugrekandi skal standa skil á vegna viðkomandi árs og mikilvægt er að skýrslan sé ítarleg og stöðluð, einkum til þess að viðskiptakerfið sé sanngjarnt og nokkuð einsleitt óháð umsjónarríki viðkomandi flugrekenda. Skýrslan skal vottuð af óháðum vottunaraðila.
Flugrekendur skulu standa skil á eftirlitsáætlun (vöktunaráætlun) til lögbærra yfirvalda í umsjónarríki sínu (e. administering state) skv. tilskipun 2008/101/EB. Flugrekendur sem uppfæra eftirlitsáætlanir sínar skulu tilkynna lögbæru yfirvaldi sem fyrst um slíkar breytingar. Ef verulegar breytingar verða á aðferðafræði við vöktun (monitoring methodology) þarf viðkomandi flugrekandi að skila eftirlitsáætlunum að nýju til samþykktar hjá lögbæru yfirvaldi. Til verulegra breytinga á aðferðafræði teljast:
Breytingar á meðaltali árslosunar sem veldur því að flugrekanda er ekki lengur heimilt að nota aðferðarþrep 1 (e. tier 1) til að ákvarða eldsneytisnotkun.
Breytingar á fjölda flugferða eða árlegri heildarlosun sem leiðir til þess að flugrekandi telst ekki lengur smálosandi (small emitter) og er því ekki heimilt að notast við einfaldari eftirlitsaðferðir.
Verulegar breytingar á því hvaða tegund eldsneytis er notuð.
Á viðskiptatímabilinu 2013 – 2020 ber flugrekendum að vakta losun og tonnkílómetra í samræmi við vöktunaráætlanir sem uppfylla kröfur reglugerðar 601/2012/ESB Sniðmátin sem að byggja á sniðmátum Framkvæmdastjórnarinnar má finna hér:
Losunarskýrslum skal einnig skila á eyðublöðum sem nálgast má hér:
Auk þess að skila inn vöktunaráætlun og losunarskýrslu skulu allir flugrekendur opna vörslureikning í skráningarkerfi með losunarheimildir. Reikningurinn gerir flugrekendum kleift að skila inn losunarheimildum, kaupa og selja heimildir og fá endurgjaldslausar losunarheimildir ef að við á. Upplýsingar um hvernig opna skuli reikning í skráningarkerfinu má finna hér.
Samkvæmt ákvörðun 339/2009/EB skulu flugrekendur sem að fara færri en 243 flugferðir á hverju tímabili í þrjú samfelld fjögurra mánaða tímabil, og flugrekendur þar sem heildarlosun er minni en 10.000 tonn af CO2 á ári teljast til smárra losenda. Þeir geta notað svokallað „small emitters tool“ til að ákvarða losun sína, sem finna má hér.
Holland hefur í samvinnu við Bretland birt mjög hagnýta túlkun á leiðbeiningum Framkvæmdastjórnarinnar um vöktun og skýrslugjöf til að aðstoða flugrekendur við gerð vöktunaráætlana og losunarskýrslna. Athygli er þó vakin á því að skjalið er ekki lagalega bindandi og ætti einungis að vera notað til hliðsjónar. Mikilvægt er að flugrekendur hafi samt sem áður góðan skilning á viðeigandi lögum og reglum.
Skjalið má finna hér.
Að auki hefur breska umhverfisstofnunin gefið út leiðbeinandi vöktunaráætlanir fyrir flugrekendur. Vinsamlegast athugið að skjölin eru einungis til hliðsjónar og að þau gætu litið öðruvísi út eftir því hvaða flugrekenda um ræðir.
Vottun á skýrslum flugrekenda
Samkvæmt lögum nr. 70/2012 um loftslagsmál skulu flugrekendur sem heyra undir viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS) árlega skila vottaðri skýrslu um losun koldíoxíðs til Umhverfisstofnunar. Skýrslu skal skila fyrir 31. mars ár hvert.
Skýrslur um losun koldíoxíðs skulu vottaðar af óháðum aðila sem hefur hlotið faggildingu sem vottunarstofa í viðskiptakerfinu. Vottun skal vera í samræmi við reglugerð 600/2012/ESB. Framkvæmdastjórn ESB hefur látið útbúa leiðbeinandi skjöl, til að auka skilning og samræmingu.
Enn hefur engin vottunarstofa hlotið faggildingu á Íslandi, en flugrekendum er heimilt að nýta sér þjónustu vottunarstofa frá löndum Evrópska efnahagssvæðisins, að eftirtöldum skilyrðum uppfylltum:
Vottunarstofan hefur hlotið faggildingu til að sinna vottun fyrir flugrekendur í viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir og sú faggilding stafar frá stofnun sem hefur staðist jafningjamat sem framkvæmt er af Evrópustofnun um samvinnu á sviði faggildinga (European Co-operation for Accreditation, EA).
Vottunarstofan starfar á ensku eða norðurlandamáli (öðru en finnsku).
Vottunarstofan er óháð viðkomandi flugrekanda.
Umhverfisstofnun tekur ákvörðun um viðurkenningu erlendra vottunarstofa og birtir lista á heimasíðu sinni yfir þær vottunarstofur sem hafa verið viðurkenndar (sjá hér að neðan). Vottunarstofa sem óskar eftir að þjónusta flugrekendur undir umsjón Íslands skulu senda faggildingarskjal á ensku eða norðurlandamáli (öðru en finnsku) til Umhverfisstofnunar.
Umhverfisstofnun getur í sérstökum tilfellum viðurkennt vottunarstofur þrátt fyrir að ofangreind skilyrði séu ekki fyrir hendi.
Listi yfir faggilta vottunaraðila sem hafa verið viðurkenndir af Umhverfisstofnun til að votta skýrslur flugrekenda í viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir
Ernst & Young Associés (France)
92200 Neuilly Sur Seine cedex
Umboðsaðili á Íslandi: Ernst & Young ehf.
Tel: +354 595 2500
British Standards Institution trading as BSI
Contact: Mr Andrew Launn
Tel: +44 (0)845 080 9000
Umboðsaðili á Íslandi: BSI á Íslandi
Tel: +354 414 4444
Contact: Mr Tim Watts
Tel: +44 (0)1782 411008
Fax: +44 (0)1782 764363
Contact: Mr. Michael Pohlmann
Tel: +49 (0)2204 96 37 15
Fax: +49 (0)2204 96 37 14
Guido Harling at ETS Verification GmbH
Tel: +49 5482 5099 866
Suite 13399, 2nd Floor
145-157 St John Street
Contact: Mr Julien Dufour
Tel: +33 665 697 489
Fax: +33 183 621 618
Contact: Mr. Colm O´Connor
Tel: +353 (1) 6727074
Fax: +353 (1) 6778025
1.janúar 2017 – Flugrekendur hefja vöktun vegna losunar á árinu 2017.
28. febrúar 2017 - Úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda frestast, sjá frétt.
31. mars 2017 – Síðasti dagur vottunaraðila til að skrá inn vottaða losun fyrir árið 2016 í skráningarkerfið.
31. mars 2017 – Síðasti dagur flugrekenda til að skila vottaðri losunarskýrslu fyrir árið 2016.
30. apríl 2017 – Síðasti dagur flugrekenda til að gera upp losunarheimildir sinar fyrir CO2 losun fyrir árið 2016.
30. júní 2017 – Síðasti dagur flugrekenda til að skila skýrslu um úrbætur á vöktunaráætlunum í samræmi við athugasemdir vottunaraðila (Improvement report).
Veita þarf ákveðnum friðlýstum svæðum á Íslandi sérstaka athygli og aðhlynningu.
Hvað get ég gert?
Ágangur álfta og gæsa
Hvað get ég gert?
Flug á friðlýstum svæðum
Leyfi á friðlýstum svæðum
Losun mengandi efna á Íslandi
Mengun hafs og stranda
Góð ráð um efnavörur
Skýrslur um meðhöndlaðan úrgang
Græn skref í ríkisrekstri
Svið náttúru, hafs og vatns
Svið friðlýsinga og starfsleyfa
Svið efna, eftirlits og veiðistjórnunar
Svið þjónustu og fjármála
Svið loftslagsmaála og græns samfélags
Þjónustugáttin - Mínar síður
Opið virka daga 8:30-16:00
Símatími virka daga 9:00-15:30
Byggir á LiSA CMS. Advania - LiSA, Sharepoint, Veflausnir og Vefumsjónarkerfi