is is en is is is fr is is is is is is is is is is is is is tr is is is is tr is is en is is pt is en is is is fr is is is is is is is is is is is is is tr is is is is tr is is en is is pt is en is is is it is is is is is is is is pt pt is gv is is is is is is is en is is is is is de is de is de is de
Heimsins þokkafyllsti lögbrjótur | Hugrás
Er allt leyfilegt í listum?
Í Kvikmyndir, Rýni höf. Vilhjálmur Ólafsson27. júní, 2018
Solo: A Star Wars Story (2018, Ron Howard) er á vissan hátt nýstárleg mynd. Þótt rekja megi tilurð myndarinnar til ætlaðrar fortíðarþrár áhorfenda varðandi allt sem tengist heimsins þokkafyllsta lögbrjóti, þá brýtur hún ákveðið blað í kvikmyndaheimi Stjörnustríðs og er að vissu leyti ferskur blær inn í söguheim myndanna. Helsti dragbíturinn kann hins vegar að vera sú skylda myndarinnar til að beina sjónum að öllu því sem við þegar vitum um Han Solo en samhliða því er engu að síður leitast við að dýpka persónuna og fylla í eyður honum aðlútandi úr fyrri myndum.
Þrátt fyrir að nostalgían sé vélin sem knýr myndina og sé holdtekin í Han Solo (Alden Ehrenreich), Chewbacca (Joonas Suotamo) og Lando Calrissian (Donald Glover) – og véltekin í geimskipinu Fálkanum – hafa harðkjarna aðdáendur litið Solo hornauga út frá meintri réttlætisriddaramennsku forstjóra Lucas Film, Kathleen Kennedy. Jú, það er kannski eitthvað til í því. Róbótískur háseti Lando, L3-37 (Phoebe Waller-Bridge), er til dæmis marxískt sapíensexual vélmenni. Það heitir reyndar ekki W0-K3 en til að bæta í réttlætisriddamennskuna létu handritshöfundar myndarinnar (Jonathan og Lawrence Kasdan) hafa það eftir sér að skikkjuklædda sjarmatröllið Lando gæti allt eins verið pan-sexual – og trylltust þá nettröllin.
Slíkt má auðvitað skoða sem skemmtilega útvíkkun á kynlausum söguheimi en stærri spurning hvílir þó yfir myndinni og hún tengist aðalleikaranum. Áhorfendur þekkja flestir Solo titilsins í túlkun Harrisons Ford og má því segja að Aldan Ehrenreich þurfi að fylla tröllvaxna skóstærð með því að stíga inn í svo ástsælt hlutverk. Þegar hafist var handa við fyrstu stjörnustríðsmyndina barðist Ford í bökkum og var ráðinn af George Lucas til að lesa línur á móti þeim sem komu í prufur fyrir alvöru hlutverk í myndinni, þar á meðal þá óþekktur Sylvester Stallone. Það var auðvitað Ford sem fékk hlutverkið á endanum og enginn hefur litið um öxl síðan – eða þar til nú. Fráleitt væri að vísu að rægja Ehrenreich, hann gerir sitt besta og stendur sig ágætlega. En hann er ekki, og getur aldrei orðið, Han. Fyrstur kemur, fyrstur fær. Þetta er vandamálið sem hinar nýju Stjörnustríðsmyndir draga á eftir sér eins og myllustein; að þurfa að standast væntingar nostalgíunnar.
Myndin hinsvegar neitar því að spila eftir óskum aðdáendanna og fer nýjar leiðir hvað margt varðar. Í fyrsta lagi er innblásturinn sóttur til fyrri heimsstyrjaldarinnar í stað þeirrar síðari en þó svo að menn geti ferðast á milli stjarnanna, þá vofir skotgrafahernaður yfir framvindunni. Í öðru lagi þá snýst sagan um eitthvað annað en dómsdagsvopn eða menn sem vilja hefnd, sem verður að teljast fersk nálgun í þeim aragrúa stórmynda sem koma í kvikmyndahús á hverju ári. Han vill einfaldlega koma sjálfum sér og ástinni sinni, Qiru (Emilia Clarke), úr aðþrengdum aðstæðum og vinna sér inn nokkrar viðurkenningar í leiðinni. Samband þeirra gefur sögunni jarðtengingu og verður sjálfkrafa annað besta ástarsamband Stjörnustríðsheimsins (það er svo sem ekki úr miklu að moða). Og á vegferð Han er hakað í öll boxin sem lögmál fortíðarþrárinnar krefjast. Hann hittir Chewbacca, kynnist Lando og fær að fljúga Fálkanum um Kessel leiðina á styttri tíma en nokkur hefur áður afrekað.
Á sama tíma birtast Han og félagar áhorfendum sem útlagar sem gera hvað þeir geta til að skrimta í hörðum heimi. Þau eru valdlaus peð í tilveru þar sem Veldið virðist stjórna öllu, jafnvel undirheimunum sjálfum. Þetta leiðir til stanslausrar uppreisnar en þó svo að Han hugsi auðvitað fyrst og fremst um sjálfan sig, snertir myndin samt sem áður á þeirri baráttu sem á sér stað í Vetrarbrautinni. Á einum tímapunkti tekur L3-37 sér bessaleyfi og frelsar vélsystkini sín úr þrælabúðum ásamt öðrum lífrænum þrælum. Róbotarnir reynast auðfrelsaðir, það þarf einungis að fjarlægja hlýðniskubbinn sem er festur á þá eins og ísskápasegull. Það er í öllu falli í senum sem þessum að söguheimurinn virðist ekki alltaf markviss og framvindan helst til höll undir útúrdúra.
Þá sannast að Donald Glover getur aðeins verið svalasta manneskja þessarar vetrarbrautar en ekki þeirrar sem er óralangt í burtu – enda þótt hann sé vissulega ágætur, alveg eins og Ehrenreich. Þrír leikstjórar fengu borgað fyrir gerð myndarinnar – sem á að baki einkar stormasamt framleiðsluferli – og George Lucas er hlæjandi alla leið í bankann. Við þurftum heldur ekki að upplifa „senuna“ þar sem Han hittir C-3PO og R2D2 en þeir félagar eru í fyrsta sinn fjarverandi í Stjörnustríðsmynd. Stundum eru það litlu hlutirnir sem maður verður að njóta.
Tungumálið getur verið vafasamt hvað þessu öllu viðkemur. Nostalgía er jafnan þýtt sem fortíðarþrá en orðið nostalgía þýðir bókstaflega sársaukafull heimför. Það er algjörlega undir hverjum og einum hvort nýi Stjörnustríðsheimurinn uppfylli fortíðarþrá eða sé einfaldlega sársaukafull heimför þar sem við vitum að við munum aldrei upplifa þessar sögur aftur í fyrsta skiptið.
Heimasvæði Engra stjarna er hér.
Vilhjálmur Ólafsson er nemandi í kvikmyndafræði við Íslensku– og menningardeild Háskóla Íslands.
Um skilning tölvunnar á tungumálinu – ný þróun innan vélþýðinga
28. ágúst, 2018Ingibjörg Elsa Björnsdóttir fjallar um stöðu vélþýðinga.
14. ágúst, 2018Sólveig Johnsen kveikti á voddinu og sá Lady Bird. Hún gaf engar stjörnur.
6. júlí, 2018Sigurður Arnar Guðmundsson sá Jurassic World: Fallen Kingdom og gaf engar stjörnur.
Ritstjóri: Guðmundur Hörður Guðmundsson
Hugrás - vefrit Hugvísindasviðs
© 2015 Hugrás. Allur réttur áskilinn. - Hönnun vefs: Sóley Stefánsdóttir
Skrifaðu leitarorð og ýttu á "enter"
Á árinu verða 100 ár liðin frá Rússnesku byltingunni og af því tilefni er síðasta hefti ársins tileinkað henni. Þema heftisins verður byltingin í víðum skilningi en þó með tengingu við hvernig Októberbyltingin í Rússlandi mótaði skilning 20. aldarinnar á raunverulegum byltingum í sögunni og samtímanum og hvernig byltingarhugtakið tók mið af þessum sögulega atburði. Óskað er eftir greinum sem varða (1) Rússnesku byltinguna sem sögulegan atburð, (2) Sovétsögu, einstaka kafla, atburði eða þemu hennar, (3) kommúnisma og vinstrihreyfingu, (4) byltingarhugtakið og skilning á byltingarsinnuðum hreyfingum, (5) þátt byltingarsinnaðra hreyfinga í lýðræðislegum stjórnmálum (6) mat og endurmat á byltingarsinnuðum viðhorfum í samtímastjórnmálum. Gestaritstjóri er Jón Ólafsson.
Skilafrestur greina er til 1. júní 2017.
Þema Ritsins 1/2018 er bókmenntir og lög. „Law and Literature“ er viðurkennt þverfaglegt alþjóðlegt rannsóknarsvið þar sem er jöfnum höndum fjallað um lögfræðileg álitamál sem snerta sköpun og útgáfu bókmennta (t.d. höfundarétt og ritstuld) og bókmenntaverk þar sem lög eru til meðferðar með einum eða öðrum hætti. Hér á landi hafa slíkar rannsóknir lengi beinst að íslenskum fornbókmenntunum (Njáls saga er t.a.m. einum þræði lögfræðirit) en á síðari árum hefur vaxandi áhugi verið á öðrum þáttum þessa rannsóknarefnis. Eitt af markmiðum með heftinu er að efna til aukinnar samræðu milli þeirra sem fást hér á landi við rannsóknir á sviðum bókmennta, lögfræði, siðfræði, afbrotafræði og sagnfræði. Ritstjórar eru Jón Karl Helgason (jkh@hi.is) og Lára Magnúsardóttir (laram@hi.is). Skiladagur efnis er 1. september 2017.
Á undanförnum áratugum hefur samfélag og menning hinsegin fólks á Íslandi og víðar á Vesturlöndum orðið sýnilegri og viðurkenndari en áður. Þetta hefur gerst samhliða áföngum sem unnist hafa í baráttu fyrir mannréttindum og viðurkenningu á tilverurétti samkynhneigðra, tvíkynhneigðra, trans og intersex fólks og annarra hópa sem oft sameinast undir regnhlífarhugtakinu hinsegin. Rannsóknir á menningu, sögu, listum og bókmenntum þessara þjóðfélagshópa í íslensku samhengi eru í sókn og fræðagreinin hinsegin fræði (queer theory) sömuleiðis. Auk þess hafa undanfarið farið fram líflegar umræður innan hinsegin samfélagsins um hugmyndafræði og hugtakið hinsegin, notkun þess og merkingu. Í þessu tölublaði Ritsins er fræðafólki af öllum sviðum hugvísinda boðið að taka þátt í að efla og viðhalda umræðu um hinsegin fræði og menningu á Íslandi. Tekið er á móti greinum um hvaðeina sem tengist því sviði, svo sem sögu, bókmenntir og listir, hugmyndafræði, orðræðu og menningu almennt.
Þema Ritsins 3/2016 er ólíkar hefðir nútímadulspeki eða esóterík, frá upplýsingu til samtímans. Gengið er til samræðu við nýjar erlendar fræðakenningar, þar sem ekki er litið á dulspeki alfarið út frá trúarhreyfingum eða andlegum straumum, heldur litið á hefð hennar sem vítt svið fordæmdrar, úreltrar eða óhefðbundinnar þekkingar sem gegnir mikilvægu hlutverki innan menningar nútímans.