et en en en en en tr en en en da en de en de en de en de en de en en en tr en it en es en es en fr en fr en fr en it en it en hu en nl en nl en is en pl en pt en pt en sq en hbs_lat en fi en sv en tr en is en cs en ru en fy en en is pt is is is en es nl sk it nl sv nl pl is is is es en hbs_lat en ceb is en en en en en is en en en is is is is is is is is is is en is nb nb en is is is is de is cs is es ru es nb is en es es en en is de is en cs la es is is es is is id de is eo et ceb is is nn is is is nb is is is en en en fr fr fr fr en fr en fr fr is en en is nb nb is de is pt cs la tr is is es is is is is id de eo et ceb is nn is is is is en en en is is en en en en fr fr fr fr en en fr en fr fr fr fr fr en en fr de de fr en it fr fr en it en en en en en en en en en is en en en fr fr fr fr en fr en es is hbs_lat is is is hbs_lat et en de hbs_lat is en hbs_lat gl is is is is da en en sv is en de is is en en is es hbs_lat en is et is is hbs_lat fi fi is is fi is is is en en da en ca it it hbs_lat en en en en en es fr fr en en pt de en it it en hbs_lat es en en en ceb hu cs et en jv is nb it es en en sv is tt da la sv en vi en hu ro en ca it sv is en en hbs_lat nl de sv en en ja nl kn en en en en ca es eo nl it it en en en fr en en hbs_lat en ca en en en en en fr hbs_lat hbs_lat en en nl en hbs_lat en en en hbs_lat en en is fr is hbs_lat en hbs_lat cs en en hbs_lat en en en fr hbs_lat is de it pt en en la fr eo en war nb pl en fr en bn fr it sl cy cs ceb cs nb en es is cs is is en is is en en it en en eo es en is is is en nb en en is hu is en en ja de is en is en en en en pt en en en en is en en en en en en en en en en en fr is is is sv es tr en is is is en is is is is en en is is is is en is en en en en en en de de en is is war en es et is en lt fr fr en en en fr en en nb is cs is is en en en en en is ceb en en en en en en en en en en en en is is en en fr en en en gl is is ca en is is en is en fi is cs is sv is is is en en en en is ceb hbs_lat is is en en es en en cs uz en en sv en en is en en fi is en en fr en en gl is is is is en de is is et en es is en en en en is en en en en en is en en hu en en hbs_lat is is en en en is is is is es is is is is is en en fr en hbs_lat en en en en en en is is is sk is is is is is is is is is is is is is is is is is id is en is id is is et de is is is da is is cs hu it en de ca hu de en de pt hu de en de ca hu en en de ca ca pt de en de pt pt en is en en pt is ast gn en is fr en en en en it pt is cs en is cs en is is en is is en is cs en is is en is is en is is is en is cs en is is en is is en is is en is is en is is en is is en is is en is is en is is en is is en is is en is is en is is en is is is is is en en is
Fyrsta heppnaða prófunin á almennu afstæðiskenningu Einsteins nálægt risasvartholi | ESO Ísland
By continuing to use this website, you are giving consent to our use of cookies.
For more information on how ESO uses data and how you can disable cookies, please view our privacy policy.
ESO, Stjörnustöð Evrópulanda á suðurhveli
Prof. H. van der Laan
Public Visits to the ALMA OSF
Large JPG Zip File (1.9 GB)
Original TIF Zip File (32.9 GB)
Notkun á myndum og myndskeiðum ESO
Subtitles and translations for ESO videos
Usage of ESO Videos and Images
Fríar pantanir fyrir kennara og fjölmiðla
Swiss 1.2-metre Leonhard Euler Telescope
TRAnsiting Planets and PlanetesImals Small Telescope–South
Télescope à Action Rapide pour les Objets Transitoires
Grand Prisme Objectif sjónaukinn
Svissneski 0,4 metra sjónaukinn
Merseille 0,36 metra sjónaukinn
Gluggi út í alheiminn
Tíu helstu uppgötvanir ESO
Black Hole at the Centre of our Galaxy
Open House Day 2018
Open House Day 2017
Open House Day 2016
Long Night of Science 2015
Open House Day 2014
Café & Kosmos í München
Open House Day 2013
Registration, Fees and Payment
ESO í 50 ár
Hápunktar í 50 ár
Europe to the Stars
50 years of ESO in Chile
Alþjóðlegt ár stjörnufræðinnar 2009
IMAX® Þrívíddarmyndin Hidden Universe
Open House Day 2011
Open House Day 2009 (German)
Long Night of Science 2007
Open House Day 2006
List of Prize Winners
ESO í 40 ár (1962 - 2002)
EuroScience Open Forum (ESOF)
Total Solar Eclipse 2019
The Comet McNaught 2007
Deep Impact - 04.07.2005
The Venus Transit - 08.11.2004
The Leonids - 17.11.1999
Solar Eclipse at ESO HQ - 11.08.1999
The Leonids - 11.1998
Mars Pathfinder - 1997
Comet Hyakutake - 1997
SL-9 and Jupiter - 1994
Comet Hale Bopp - 1994
Málstofur um miðlun stjarnvísinda
ESO Astronomy Camp 2017
ESO Astronomy Camp 2016
ESO Astronomy Camp 2015
ESO Astronomy Camp 2014
Catch a Star 2013
Catch a Star 2011
Catch a Star 2008
Catch a Star 2007
Catch a Star 2005
Catch a Star 2004
Catch a Star 2003
Catch a Star 2002
Life in the Universe
ESO Science Outreach Network
ESO Outreach Partner Organization
Skráningaform fyrir Outreach Newsletter
Taking the First Picture of a Black Hole
Upplýsingar um miðlun stjarnvísinda
European Astronomy Journalism Prize
Technology Developed by Industries
Novel technologies by ESO
Umferð og bílastæði hjá ESO
Local Staff Members (Spanish / English)
How to use this site
Fyrsta heppnaða prófunin á almennu afstæðiskenningu Einsteins nálægt risasvartholi
Hápunktur 26 ára rannsóknarvinnu ESO á miðju Vetrarbrautarinnar
Í fyrsta sinn hafa mælingar, sem gerðar voru með Very Large Telescope ESO, staðfest áhrif sem almenna afstæðiskenning Einsteins spáir fyrir um um færslu stjörnu í ógnarsterku þyngdarsviði risasvartholsins í miðju Vetrarbrautarinnar. Niðurstaðanna hefur verið beðið með mikilli eftirvæntingu en þær eru hápunkturinn á 26 ára langri mæliherferð með sjónaukum ESO í Chile.
Nálægasta risasvarthol við Jörðina er falið á bak við þykk rykský í miðju Vetrarbrautarinnar, um 26.000 ljósár í burtu frá okkur. Svartholið er fjórum milljón sinnum efnismeira en sólin. Í kringum það sveimar lítill hópur stjarna á ógnarhraða. Næsta nágrenni svartholsins er sterkasta þyngdarsvið Vetrarbrautarinnar og því kjörlendi fyrir rannsóknir á eðlisfræði þyngdar, en þó einkum og sér í lagi til þess að prófa almennu afstæðiskenningu Einsteins.
Nýjar innrauðar mælingar með GRAVITY [1], SINFONI og NACO mælitækjunum á Very Large Telescope ESO (VLT), hafa nú gert stjörnufræðingum kleift að fylgjast einni stjörnunni, kölluð S2, fara mjög nærri svartholinu í maí árið 2018. Stjarnan var í innan við 20 milljarða km fjarlægð frá svartholinu þegar hún var næst því og ferðaðist þá á 25 milljón km hraða á klukkustund – næstum þrjú prósent af hraða ljóssins [2].
Stjörnufræðingarnir báru saman mælingar GRAVITY og SINFONI á staðsetningu og hraða stjörnunnar, auk eldri mælinga á henni sem gerðar voru með öðrum mælitækjum, við spár þyngdarfræði Newtons, almennu afstæðiskenningarinnar og fleiri kenninga um þyngdarkraftinn. Niðurstöðurnar eru ekki í samræmi við spár Newtons en í fullkomnu samræmi við spár almennu afstæðiskenningarinnar.
Mælingarnar eru geysinákvæmar og voru gerðar af alþjóðlegum hópi stjörnufræðinga undir forystu Reinhard Genzel við Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics (MPE) í Garching í Þýskalandi og samstarfsfólki hans frá Paris Observatory–PSL, Université Grenoble Alpes, CNRS, Max Planck Institute for Astronomy, University of Cologne, CENTRA – Centro de Astrofisica e Gravitação í Portúgal og ESO. Mælingarnra eru hápunkturinn á 26 ára röð sífellt nákvæmari mælinga á miðju Vetrarbrautarinnar með mælitækjum ESO [3].
„Þetta er í annað sinn sem við höfum fylgst með S2 komast næst svartholinu í miðju Vetrarbrautarinnar. Að þessu sinni höfðum við mun betri mælitæki og gátum því fylgst með stjörnunni í einstakri upplausn,“ sagði Genzel. „Við undirbjuggum okkur fyrir þennan atburð í nokkur ár þvi við vildum nýta þetta einstaka tækifæri til hins ítrasta og mæla afstæðilegu áhrifin.“
Nýju mælingarnar sýna áhrif sem kallast þyngdarrauðvik. Ljósið frá stjörnunni tognar í feykisterku þyngdarsviði svartholsins þannig að bylghulengdin lengist og hliðrast. Breytingin á bylgjulengd ljóssins frá S2 passar nákvæmlega við spár almennu afstæðiskenningar Einsteins. Þetta er í fyrsta sinn sem þessi frávik frá spám þyngdarfræði Newtons hafa mælst á færslu stjörnu í kringum risasvarthol.
Stjörnufræðingarnir notuðu SINFONI til að mæla ferðarhraða S2 í átt að og frá Jörðinni en GRAVITY mælitækið í VLT víxlmælinum (VLTI) var notað í sérstaklega nákvæmar mælingar á brautarfærslu S2 svo hægt væri að skilgreina lögun sporbrautarinnar. GRAVITY skilar svo hnífskörpum myndum að tækið getur numið hreyfingu stjörnunnar milli nátta þegar hún gengur um svartholið þótt það sé í 25.000 ljósár í burtu frá Jörðinni.
„Fyrstu mælingar okkar á S2 með GRAVITY, fyrir um tveimur árum, sýndu þegar fram á að hefðum mjög heppilega tilraunastöð fyrir svartholarannsóknir,“ sagði Frank Eisenhauer (MPE), sem hafði umsjón með mælingum GRAVITY og SINFONI litrófsritans. „Þegar stjarnan var næst svartholinu gátum við meira að segja greint daufan ljósbjarma í kringum svartholið á flestum myndum. Það gerði okkur kleift að fylgja stjörnunni eftir nákvæmlega, sem að lokum leiddi til þess að okkur tókst að mæla þyngdarrauðvikið í litrófi S2.“
Enn á ný hefur Einstein reynst sannspár, meira en hundrað árum eftir að hann birti greinar sínar um almennt afstæði, og það við miklu öfgakenndari aðstæður en hann hefði nokkru sinni getað ímyndað sér.
>em>Í sólkerfinu okkar getum við aðeins prófað lögmál eðlisfræðinnar við ákveðnar aðstæður. Þess vegna er mjög mikilvægt í stjarnvísindum að geta kannað hvort þessi sömu lögmál virki þar sem þyndgarsviðið er miklu sterkara,“ sagði Françoise Delplancke, yfirmaður kerfisverkfræðideildar ESO aðspurður um mikilvægi mælinganna.
Búist er við að áframhaldandi mælingar afhjúpi önnur afstæðileg áhrif innan tíðar – lítið vagg á braut stjörnunnar, kallað Schwarzschild-framsókn – þegar S2 færist burt frá svartholinu.
„ESO hefur unnið hörðum höndum með Reinhard Genzel og samstarfsfólki hans í aðildarríkjum ESO í meira en aldarfjórðung. Það var mikil áskorun að þróa öll þau öflugu tæki og tól sem þurfti til að gera þessar nákvæmu mælingar og koma þeim fyrir í VLT í Paranal. Uppgötvunin sem við kynnum í dag er afar spennandi afrakstur einstaks samstarfs,“ sagði Xavier Barcons, framkvæmdarstjóri ESO, að lokum.
[1] GRAVITY var þróað í samstarfi Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics (Þýskalandi), LESIA við Paris Observatory–PSL / CNRS / Sorbonne Université / Univ. Paris Diderot og IPAG við Université Grenoble Alpes / CNRS (Frakklandi), Max Planck Institute for Astronomy (Þýskalandi), University of Cologne (Þýskalandi), CENTRA–Centro de Astrofisica e Gravitação (Portúgal) og ESO.
[2] S2 gengur um svartholið á 16 árum á mjög sporöskjulaga braut. Þegar stjarnan er næst svartholinu er hún innan við tuttugu milljarða kílómetra frá því sem er um 120-f0ld fjarlægðin milli jarðar og sólar eða fjórföld fjarlægðin milli sólar og Neptúnusar. Fjarlægðin samsvarar um 1500-földum Schwarzschild radíus svatrholsins.
[3] Mælingar á miðju Vetrarbrautarinnar verða að vera gerðar á lengri bylgjulengdum (innrauðum í þessu tilviki) því rykský milli Jarðar og miðjunnar gleypa mjög sýnilegt ljós.
Greint var frá niðurstöðunum í greininni „Detection of the Gravitational Redshift in the Orbit of the Star S2 near the Galactic Centre Massive Black Hole“, eftir GRAVITY samstarfið, sem birtist í tímaritinu Astronomy & Astrophysics hinn 26. júlí 2018.
Í GRAVITY samstarfinu eru R. Abuter (ESO, Garching, Germany), A. Amorim (Universidade de Lisboa, Lisbon, Portugal), N. Anugu (Universidade do Porto, Porto, Portugal), M. Bauböck (Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics, Garching, Germany [MPE]), M. Benisty (Univ. Grenoble Alpes, CNRS, IPAG, Grenoble, France [IPAG]), J.P. Berger (IPAG; ESO, Garching, Germany), N. Blind (Observatoire de Genève, Université de Genève, Versoix, Switzerland), H. Bonnet (ESO, Garching, Germany), W. Brandner (Max Planck Institute for Astronomy, Heidelberg, Germany [MPIA]), A. Buron (MPE), C. Collin (LESIA, Observatoire de Paris, PSL Research University, CNRS, Sorbonne Universités, UPMC Univ. Paris 06, Univ. Paris Diderot, Meudon, France [LESIA]), F. Chapron (LESIA), Y. Clénet (LESIA), V. Coudé du Foresto (LESIA), P. T. de Zeeuw (Sterrewacht Leiden, Leiden University, Leiden, The Netherlands; MPE), C. Deen (MPE), F. Delplancke-Ströbele (ESO, Garching, Germany), R. Dembet (ESO, Garching, Germany; LESIA), J. Dexter (MPE), G. Duvert (IPAG), A. Eckart (University of Cologne, Cologne, Germany; Max Planck Institute for Radio Astronomy, Bonn, Germany), F. Eisenhauer (MPE), G. Finger (ESO, Garching, Germany), N.M. Förster Schreiber (MPE), P. Fédou (LESIA), P. Garcia (Universidade do Porto, Porto, Portugal), R. Garcia Lopez (MPIA), F. Gao (MPE), E. Gendron (LESIA), R. Genzel (MPE; University of California, Berkeley, California, USA), S. Gillessen (MPE), P. Gordo (Universidade de Lisboa, Lisboa, Portugal), M. Habibi (MPE), X. Haubois (ESO, Santiago, Chile), M. Haug (ESO, Garching, Germany), F. Haußmann (MPE), Th. Henning (MPIA), S. Hippler (MPIA), M. Horrobin (University of Cologne, Cologne, Germany), Z. Hubert (LESIA; MPIA), N. Hubin (ESO, Garching, Germany), A. Jimenez Rosales (MPE), L. Jochum (ESO, Garching, Germany), L. Jocou (IPAG), A. Kaufer (ESO, Santiago, Chile), S. Kellner (Max Planck Institute for Radio Astronomy, Bonn, Germany), S. Kendrew (MPIA, ESA), P. Kervella (LESIA; MPIA), Y. Kok (MPE), M. Kulas (MPIA), S. Lacour (LESIA), V. Lapeyrère (LESIA), B. Lazareff (IPAG), J.-B. Le Bouquin (IPAG), P. Léna (LESIA), M. Lippa (MPE), R. Lenzen (MPIA), A. Mérand (ESO, Garching, Germany), E. Müller (ESO, Garching, Germany; MPIA), U. Neumann (MPIA), T. Ott (MPE), L. Palanca (ESO, Santiago, Chile), T. Paumard (LESIA), L. Pasquini (ESO, Garching, Germany), K. Perraut (IPAG), G. Perrin (LESIA), O. Pfuhl (MPE), P.M. Plewa (MPE), S. Rabien (MPE), A. Ramírez (ESO, Chile), J. Ramos (MPIA), C. Rau (MPE), G. Rodríguez-Coira (LESIA), R.-R. Rohloff (MPIA), G. Rousset (LESIA), J. Sanchez-Bermudez (ESO, Santiago, Chile; MPIA), S. Scheithauer (MPIA), M. Schöller (ESO, Garching, Germany), N. Schuler (ESO, Santiago, Chile), J. Spyromilio (ESO, Garching, Germany), O. Straub (LESIA), C. Straubmeier (University of Cologne, Cologne, Germany), E. Sturm (MPE), L.J. Tacconi (MPE), K.R.W. Tristram (ESO, Santiago, Chile), F. Vincent (LESIA), S. von Fellenberg (MPE), I. Wank (University of Cologne, Cologne, Germany), I. Waisberg (MPE), F. Widmann (MPE), E. Wieprecht (MPE), M. Wiest (University of Cologne, Cologne, Germany), E. Wiezorrek (MPE), J. Woillez (ESO, Garching, Germany), S. Yazici (MPE; University of Cologne, Cologne, Germany), D. Ziegler (LESIA) and G. Zins (ESO, Santiago, Chile).
ESO er fremsta fjölþjóðlega stjörnustöð Evrópu og lang öflugasta stjörnustöð heims. Hún nýtur stuðnings 16 landa: Austurríkis, Belgíu, Tékklands, Danmörku, Finnlands, Frakklands, Þýskalands, Ítalíu, Hollands, Póllands, Portúgals, Spánar, Svíþjóðar, Sviss og Bretlands, auk gestaþjóðarinnar Chile. ESO heldur úti metnaðarfullum verkefnum sem miða að hönnun, smíði og starfsemi öflugra stjörnustöðva á jörðinni sem gera stjörnufræðingum kleift að gera mikilvægar uppgötvanir. ESO leikur líka lykilhlutverk í að efla og skipuleggja samstarf í stjarnvísindarannsóknum. ESO starfrækir þrjár stjörnuathugunarstöðvar í heimsflokki: La Silla, Paranal og Chajnantor. Á Paranalfjalli starfrækir ESO Very Large Telescope, fullkomnustu stjörnusjónauka heims sem notaðir eru til athugana á sýnilegu ljósi og tvo kortlagningarsjónauka. VISTA er stærsti kortlagningarsjónauki veraldar fyrir innrautt ljós og VLT Survey Telescope er stærsti sjónauki heims sem eingöngu er ætlað að kortleggja himinn í sýnilegu ljósi. ESO er stór þátttakandi í ALMA, stærsta stjarnvísindaverkefni heims. Á Cerro Armazones, skammt frá Paranal, er ESO að smíða 39 metra risasjónauka, Extremely Large Telescope eða ELT sem verður „stærsta auga jarðar“.
Greinin í Astronomy & Astrophysics
Forprent greinarinnar í A&A
Vefsíða GRAVITY hjá Max-Planck-Institut für extraterrestrische Physik
GRAVITY gerir fyrstu mælingarnar á miðju Vetrarbrautarinnar
Eldri mælingar með GRAVITY
Director, Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics
Garching bei München, Germany
Sími: +49 89 30000 3280
GRAVITY Principal Investigator, Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics
Garching bei München, Germany
Sími: +49 (89) 30 000 3563
Max-Planck Institute for Extraterrestrial Physics
Garching bei München, Germany
Sími: +49 89 30000 3839
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Sími: +49 89 3200 6655
Farsími: +49 151 1537 3591
Public Information Officer, Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics
Garching bei München, Germany
Sími: +49 (89) 30 000 3980
Connect with ESO on social media
Þetta er þýðing á fréttatilkynningu ESO eso1825.
Usage of ESO Images, Videos, Web texts and Music
Are you a journalist? Subscribe to the ESO Media Newsletter in your language.
Milky Way Galactic Centre
Milky Way : Galaxy : Component : Central Black Hole
Artist’s impression of S2 passing supermassive black hole at centre of Milky Way
texti aðeins á ensku
Artist’s impression of S2 passing supermassive black hole at centre of Milky Way - annotated
texti aðeins á ensku
Orbit diagram of S2 around black hole at centre of the Milky Way
texti aðeins á ensku
Orbits of stars around black hole at the heart of the Milky Way
texti aðeins á ensku
The daily motion of the S2 star as seen with GRAVITY
texti aðeins á ensku
GRAVITY tracks star passing supermassive black hole
texti aðeins á ensku
NACO observation of the stars at the centre of the Milky Way
texti aðeins á ensku
ESOcast 173: First Successful Test of Einstein’s General Relativity Near Supermassive Black Hole
texti aðeins á ensku
Artist's impression of star passing close to supermassive black hole
texti aðeins á ensku
Zooming in on the heart of the Milky Way
texti aðeins á ensku
The star S2 makes a close approach to the black hole at the centre of the Milky Way
texti aðeins á ensku
Stars orbiting the black hole at the heart of the Milky Way
texti aðeins á ensku
Simulation of the orbits of stars around the black hole at the centre of the Milky Way
texti aðeins á ensku
Animation of the orbit of the star S2 around the galactic centre black hole
texti aðeins á ensku
Fulldome view of stars orbiting the black hole at the heart of the Milky Way
texti aðeins á ensku
Orbiting a black hole near the event horizon (fulldome)
texti aðeins á ensku
Close-up of a black hole near the event horizon (fulldome)
texti aðeins á ensku
Orbiting a black hole near the event horizon 2 (fulldome)
texti aðeins á ensku
Orbiting a black hole near the event horizon 3 (fulldome)
texti aðeins á ensku
Orbiting a black hole near the event horizon 4 (fulldome)
texti aðeins á ensku
Flight from the Earth to the Milky Way Black Hole
texti aðeins á ensku
Testing general relativity at the Galactic Centre — compilation
texti aðeins á ensku
Segðu okkur þitt álit!
Subscribe to receive news from ESO in your language