is fi is is is is is is is is is nl pt en is et is ceb en is ast pt pt de de cs cs cs en sv is is en en is en is is is is is is is is is is is is is is is is is is en is is en pt sk is is is is cs is en en fr
Leitarhundar :: Hlýðni – 1. hluti – Af hverju hlýðni
Grein eftir Kristínu Sigmarsdóttur leiðbeinanda Leitarhunda S.L.
Fyrsta sem við þurfum að athuga áður en við byrjum : “hvernig vill ég að hundurinn hagi sér með mér og í kringum mig ? hvernig vil ég að hann bregðist við skipunum mínum ” Því að málið er að þetta er þinn hundur og 15 ár úr lífi þínu sem þú munt deila með honum. Mikilvægt er að ef hundurinn á að verða leitarhundur þá sé honum vel sinnt. Þið verðið að eyða tíma saman og hann verður að virða þig sem foringja, hafa áhuga og vilja og TRAUST til að vinna með þér. Öll samvera ykkar á að vera skemmtileg hver sem hún er, hvort sem það er hlýðniæfing, kúrutími, leitaræfing eða viðrun.
Ég segi oft við nýliða á mínu svæði : þú átt að vera skemmtilegasta manneskjan/dýrið í huga hundsins og leitin á að vera skemmtilegasta samveran ykkar til þess að þið náið hámarksárangri. Ef að einhver annar nær betri árangri í að vinna með þinn hund eða er álitinn skemmtilegri af hans hálfu þá verðum við að bæta það! Þið þurfið að virka saman 100% sem teymi í framtíðinni.
Í þessari greinaröð er ætlunin að fara í gegnum helstu grunnatriði í hlýðniþjálfun. Hlýðniæfing er frábært tæki til eiga gæðastund með hundinum sínum. Á örfáum mínútum á dag nær eigandinn að bindast hundinum og þeir læra í sameiningu að þróa með sér tjáningarform. Slík þjálfun gerir samveruna með hundinum í framtíðinni að mörgu leyti mikið ánægjulegri fyrir vikið : hundurinn er afslappaðri, hlýðnari og auðveldara er að stýra honum inn í flókin verkefni eins og að leita að týndu fólki.
Þó vil ég taka fram áður en lengra er haldið að öllu má ofgera. Með því að kenna hundum of mikla hlýðni getum við tekið úr þeim ákveðið frumkvæði sem er þeim nauðsynlegt til þess að geta lokið leitarhundaþjálfun. Lykilorðið í hlýðniþjálfun er traust. Með því að búa til tjáningarform og sameiginlegt tungumál með hundinum okkar í gegnum hlýðnina myndum við traust. Til þess að skapa það þarf hlýðnina ALLTAF að vera skemmtileg og án allra þvingana eða skamma. Hundurinn má aldrei upplifa gremju af okkar hálfu, í hann má aldrei grípa eða slá til hans eða þvinga á nokkurn hátt. Hundur og eigandi eiga að vera afslappaðir og njóta samverunnar.
Stress er neikvæður þáttur þegar kemur að hlýðniþjálfun og viljum við að hundarnir séu stresslausir við hlýðniþjálfunina. (Athugið að þegar talað er um stress í hundaþjálfun þarf það ekki alltaf að vera neikvæður þáttur). Stress má t.d. sjá á öndun hunda, eyrnastöðu, munnstöðu og jafnvel augum. Hér er á ég við stress í merkingunni óöruggi. Móðir og másandi hundar / órólegir eru stressaðir hundar. Það er okkar eigendanna að lágmarka stressið í hundinum, besta leiðin til þess er að vera ekki með óraunhæfar kröfur til hundsins. Hundur sem er látinn gera æfingar sem hann skilur ekki verður stressaður. Þess vegna byrjum við með mjög stuttum æfingum og fáum endurtekningum sem síðan lengjast smám saman í gegnum æfingarferlið.
Mikilvægt er að kenna einungis eina æfingu í einu, þegar við erum orðinn viss um að hundurinn skilur hana þá kennum við næstu – þetta á sérstaklega við um hvolpa og ungahunda. Við blöndum ekki saman æfingum fyrr en mikið síðar á ferlinu. Ein æfing er gerð í einu. Algengt er að hundar sem kunna eitt “trix” reyni að sýna það til að þóknast okkur þegar við erum að kenna nýtt “trix”. Ekki skamma hann fyrir það (slíkt myndi auka á stressið) látið bara sem þið sjáið það ekki, bíðið róleg og haldið síðan áfram með æfinguna. Munið að hafa gaman af æfingunni.
Skipanir í hlýðni geta verið margskonar. Hægt er að gefa skipun með orðum, hljóðum, flautu, handahreyfingum, líkamsbeitingu og fleiru. Veljið það sem ykkur finnst þægilegast að nota. Einnig er hægt að blanda saman aðferðum. Gott er að hafa í huga að í framtíðinni vill maður geta gefið hundinum skipun úr fjarlægð jafnvel í gegnum margmenni þá komast orðin síður til skila en handahreyfing og/eða flauta myndir gera það.
Verðlaun fyrir hlýðni (og í raun alla þjálfun) byggir svolítið á áhuga hundsins. Matur/nammi eru vinsæl og þægileg verðlaun. Hægt er að nota hundamat, hundanammi, slátur, harðfisk, kjöt, pylsur og hvað eina sem hundinum finnst gott. Ef hundurinn er sólginn í mat þá eru matarverðlaun tilvalin en passið að velja það sem hann vill helst hvort sem það er nammi, dót eða munnleg viðurkenning. Munið að þetta er einstaklingsbundið. Í matarverðlaunum þarf að passa þarf að bitarnir séu ekki mikið stærri en svo að hundurinn missi ekki athyglina af æfingunni yfir í það að fara að éta (slíti sig upp úr skipun). Hægt er að nota dót (leik) sem verðlaun en þó er það óhentugt í tilfellum eins og að setjast/leggjast þar sem ætlast er til að hundurinn sé kyrr í skipuninni í smá tíma en dót er tilvalið til dæmis til að kenna innkall. Á seinni stigum má skipta út namminu og dótinu fyrir klapp eða munnlegt hrós. Best er að smám saman draga úr verðlaunum en sleppa þeim þó aldrei alveg. Þegar hundurinn veit ekki hverju hann á von á sem verðlaunum má gera ráð fyrir að hann sækist frekar í að koma til ykkar og hlýða.
Að lokum minni á það sem ég hef áður skrifað um skipanir í grein minni Foringjaæfingar :
Aðeins skal gefa skipun ef henni verður örugglega hlýtt. Foringinn segir aðeins það sem skiptir máli, maður hunsar ekki skipun foringjans. Þess vegna er mikilvægt að forðast síendurteknar skipanir og óþarfa blaður við hundinn. Hann skilur ekki hvað við segjum en hann skilur tóninn í röddinni og líkamstjáninguna. (Hér er mikilvægt að átta sig á að þegar talað erum foringja er ekki átt við harðstjóra! heldur þann sem leiðir leikinn og þann sem úthlutar og jafnvel aðstoðar við úrlausn verkefna.)
Skipun á þess vegna ekki að gefa nema henni sé hægt að framfylgja. Ef þú ert að kenna/æfa innkallið og ert ekki viss um hundurinn skilji æfinguna seturðu hann í langan taum/band og sérð til þess að hann komi til þín í kjölfar hverrar skipunar. Hann er einfaldlega halaður inn á bandinu ef hann kemur ekki af sjálfsdáðum. Hrós er mikilvægt að fylgi með í slíkum æfingum, mjúkur málrómur og líkamstjáning sem bíður hundinn velkominn.
Skipanir þarf að gefa með ákveðnum tón, lágri rödd (hvorki biðjandi, skærri né hvellri).
Notið líkamstjáninguna til að hjálpa ykkur og ef þarf notið stýringar til að láta hundinn hlýða sbr. að nota nammi eða ýta létt á rassinn á honum til að hann setjist osvfr. Notið hrós og verðlaun alveg óspart með skipunum til að auka líkur á að hann skilji að verkefnið sem hann var beðinn um að leysa hafi verið leyst.
Skipunin að liggja er mjög góð foringjaæfing. En hundurinn má ALDREI brjóta þá skipun. Ef hann kemst upp með það þá getiði ekki treyst því í framtíðinni að hann geti verið einn kyrr á skipun ef þið þurfið að bregða ykkur frá. Gerið liggja og kyrr æfingar nokkrum sinnum á hverjum degi, allir í fjölskyldunni ættu að vera með (hver í sínu lagi þó)
En aftur að upphafsorðunum hvernig á hundurinn þinn að haga sér í framtíðinni? Áður en hlýðniþjálfunin hefst fyrir alvöru sjáðu fyrir þér hvernig hundurinn þinn verður í framtíðinni að lokinni þjálfun – hvernig hund langar þig í, hvaða æfingar er mikilvægt að hann kunni, hvaða hlýðniæfingar eða trix telur þú að verði skemmtilegt að kenna honum. Settu þér markmið áður en vinnan hefst. Njóttu þess að vinna með hundinum þínum, alla ævi.
Smá lesning til hliðsjónar:
Leitarhundar SL mars 2010 – lagfært september 2014
Hlýðni – Af hverju hlýðni
Aðalfundur 2015 – fundarboð
Sumarúttekt og aðalfundur Leitarhunda SL 2014
Select Month April 2018 March 2016 July 2015 February 2015 June 2014 May 2014 September 2013 July 2013 June 2013 March 2013 February 2013 January 2013 November 2012 October 2012 September 2012 August 2012 May 2012 March 2012 February 2012 January 2012 December 2011 November 2011 October 2011 September 2011 August 2011 July 2011 June 2011 May 2011 April 2011 March 2011 February 2011 January 2011 December 2010 November 2010 October 2010 September 2010 August 2010 July 2010 June 2010 May 2010 April 2010 March 2010 February 2010 January 2010 December 2009 November 2009 October 2009 September 2009 August 2009 July 2009 June 2009 May 2009 April 2009 March 2009 February 2009 January 2009 December 2008 November 2008 October 2008 September 2008 August 2008 July 2008 June 2008 May 2008 April 2008 March 2008 February 2008 January 2008 November 2007 October 2007 September 2007 August 2007 July 2007 June 2007 May 2007 April 2007 March 2007 February 2007 January 2007 October 2006 September 2006 August 2006 July 2006 June 2006 May 2006 April 2006 March 2006 February 2006 January 2006 December 2005 November 2005 October 2005 September 2005 August 2005 June 2005 May 2005 April 2005 March 2005 February 2005 January 2005 December 2004 November 2004 October 2004 September 2004 July 2004 June 2004 May 2004 March 2004 February 2004 January 2004 December 2003 November 2003 October 2003 September 2003 August 2003 December 2002 October 2002 June 2002 May 2002 November 2001 October 2001 May 2001 July 2000 June 2000 May 2000 June 913