is is is is is en es hbs_lat it is is is is id is is de is is is is pl is is hu is is is is is is is is ca is is is pl nl fr is is is is sl is is cs cs is is is is is is is is is is is pl is is is is is is is is is is is nb is is is en en en en en en en en en en sv sv sv sv en sv sv de en sv et sv en sv lt sv sv sv sv sv sv en en en sv de et sv is is is is is is is is is is is is is is is is is pt is is is ceb sl en hbs_lat is is is is is cs is is is da is is is is is is is is en ceb is is is id is is is is nn is sk is is en is is is is is is en tr is id es is is is ceb is is is is is is fi is is is is is is is is pl is sl is ast is gl et is en de is is cs is hbs_lat sl is is is is id is is de is is pl is is hu is is is ceb is is is is is is nb is is vi is is cs pl is is is is kw is is is is is is is is is is is is is is is is is nb is is is is is is sk cs is is is is hu is nb is is is is is lt is is is pt de en is hbs_lat cs en is is ceb is is is is is is is is is is is is is is is is is is is fi is is hu en is de is vi ceb is is en is is is is is is is is lt is en is sv pl fr nn hbs_lat is is is is is vi vi is is is is is is is is is pt hu is is hbs_lat is is is is is is is is is is hbs_lat is is fi is is lt is fr is en is is ceb fr is cs ca eu de en en en sl sl lt is fr lv is de de lv en is fr eo is is fr eo sv pl fr eo pl is fr eo hbs_lat et fr eo is is en de nb is es ceb pt nb gv lt
Hvers vegna þarf að huga að raka og myglu?
Í Evrópu er áætlað að of mikill raki sé í 10-50% (mismikið eftir löndum) af því húsnæði sem fólk býr, vinnur og leikur sér í. Of mikill raki veldur þungu lofti og saggalykt. Loft kólnar við raka veggi en það kallar á meiri upphitun með hærri hitakostnaði. Of mikill raki í húsnæði getur haft slæm áhrif á heilsu fólks. Þeir sem búa í húsnæði með raka og myglu eru í meiri hættu en aðrir að fá sjúkdómseinkenni og sýkingar í öndunarvegi, ofnæmiskvef og astma. Fólk er misviðkvæmt fyrir myglu og sumir hópar eru sérlega viðkvæmir. Sérstaklega þarf að halda raka og myglu frá börnum, eldra fólki, fólki með astma, exem og ofnæmi eða bælt ónæmiskerfi. Rannsóknir sýna að þeir sem búa í vel einangruðum húsum og vel loftræstum leita síður til læknis og leggjast síður inn á sjúkrahús vegna kvilla í öndunarfærum en þeir sem búa í röku húsnæði.
Oftast er einfalt að viðhalda heilnæmu innilofti í híbýlum. Margt getur þó haft áhrif og mikilvægt er að huga að því hvernig hægt sé að viðhalda heilnæmu innilofti eða bæta það. Þannig má minnka líkur á að inniloft geti haft slæm áhrif á heilsu þeirra sem þar dvelja.
Umhverfisstofnun hefur gefið út leiðbeiningar um inniloft, raka og myglu, hvernig best sé að viðhalda og bæta heilnæmi innilofts og hvernig bregðast skuli við verði inniloftið óheilnæmt. Einnig er fjallað um eftirlit með húsnæði og ábyrgð eigenda og leigjenda húsnæðis.
Í leiðbeiningunum er að finna upplýsingar og leiðbeiningar fyrir almenning um:
Í fylgiskjali 1 er samantekt á gátlistum um ýmislegt er varðar innililoft, raka og myglu og gott getur verið að hafa við höndina þegar hugað er að þessum þáttum:
Gátlisti 1 – góð ráð fyrir heilnæmt inniloft
Gátlisti 2 – mat á rakastigi
Gátlisti 3 – ákjósanlegar aðstæður fyrir sýnatöku
Gátlisti 4 – góð ráð til að varna of háu rakastigi
Gátlisti 5 – hreinsun myglu
Gátlisti 6 – fullnægjandi hreinsun
Umhverfisstofnun hélt námskeið þann 24. október 2008 um innivist með áherslu á sveppa- og mygluskemmdir í húsnæði. Námskeiðið var einkum ætlað heilbrigðisfulltrúum en var að hluta til opið almenningi.
Fyrirlesari var Kjell Andersson yfirlæknir á umhverfis- og atvinnusjúkdómadeild Háskólasjúkrahússins í Örebro. Hann hefur mikla reynslu og gert margar rannsóknir á sviði innivistar, jafnframt hefur hann skrifað fjölda greina um efnið (sjá Ítarefni). Kjell Andersson er vel þekktur og vinsæll fyrirlesari á sínu sviði.
Margar tilgátur hafa verið settar fram um hvað það sé í rakaskemmdu húsnæði sem valdi vanlíðan og óþægindum t. d. efnaútgufun úr röku byggingarefni, niðurbrotsefni úr lími eða efni af örverufræðilegum uppruna. Í dag er ekki vitað hvaða einstök efni hafa mest áhrif. En fáar ef nokkrar vísbendingar eru um hvaða þættir í húsnæði hafi áhrif á ónæmiskerfið nema rykmaurar og pelsdýr.
Samkvæmt sænskum og finnskum rannsóknum virðist mygla vera veikir ofnæmisvakar (allergen) og aðeins um 2 % íbúa þessara landa hafa myndað mótefni gegn algengum og útbreiddum myglutegundum en til samanburðar hafa rúmlega 30% ofnæmi gegn pelsdýrum, rykmaur eða frjókornum. Þeir sem hafa ofnæmi gegn myglu hafa flestir einnig ofnæmi fyrir sterkari ofnæmisvökum svo sem köttum og grasi.
Inniloft, raki og mygla í híbýlum
Vefsvæði WHO um loftgæði og heilsu
Skýrsla starfshóps um endurskoðun laga og reglugerða með tilliti til myglusvepps í húsnæði 2015
Um gæði innilofts úr skýrslu Umhverfisstofnunar Evrópu 2013, „Signals – every breath we take“
Vefsvæði umhverfisráðuneytis Danmerkur um inniloft
„Luk luften ind“, leiðbeiningar umhverfisráðuneytis Danmerkur um inniloft
Vefsvæði EPA um inniloft
Útgefið efni og leiðbeiningar EPA um inniloft
„Take a Tour of the IAQ House“, myndrænar upplýsingar og leiðbeiningar EPA um inniloft á heimilum
"Dampness and Mould", leiðbeiningar WHO um raka og myglu
Vefsvæði EPA um raka og myglu
„A Brief Guide to Mould, Moisture and Your Home“, leiðbeiningar EPA um raka og myglu á heimilum
„Mold Remediation in Schools and Commercial Buildings“, leiðbeiningar EPA um raka og myglu í skólum og stærri byggingum
„Helbredsproblemer ved fugt og skimmelsvampe i bygninger – om udredning og diagnostik hos alment praktiserende læger“, upplýsingar um heilsufarsáhrif raka og myglu frá heilbrigðisráðuneyti Danmerkur
Dönsk vefsíða með upplýsingum um myglu og leiðbeiningum (myndbönd)
Erlendar greinar um innivist eftir Kjell Andersson og fleiri:
Indoor climate and health: What do we really know?
Study DORES: The effect of exposure to glucan spiked dust on bronchial responsiveness and eNO
The perceived indoor climate in Swedish schools
Dose-response relations for sensory effects caused by airborne office dust with added Glucan
Chemical compounds in indoor dust
Risk communication is an efficient tool when assessing buildings with suspected indoor climate problems
Determinants of susceptibility to nasal effects of exposures to dust spiked with glucan or aldehydes
Examining building-related symptoms in clinical practice
Control of Ecposure to Airborne
Exposure to Airborne Microbes
Konferens i Örebro 4 april 2001
Ny metodger alarmerande bild av gifter i husen
Monitoring success of remediation
Inomhusklimatet i Stockholms skolor 1999
Kemiska, mikrobiologiska och partikelmätningar – hjälpmedel eller ”big business”?
Se till att få det du betalar för!
Fråga först och mät sedan!
När mätningar ändå måste göras
Så upplever vi inomhusmiljön
Socio-Economic factors, lifestyle and personal attitudes
The medical effects of mold exposure
Ég held að mygla vaxi á heimilinu, hvað á ég að gera?
Nýttu þér upplýsingar og leiðbeiningar Umhverfisstofnunar við mat á því hvort um myglu sé að ræða í húsnæði og hvernig skuli bera sig að við að lagfæra það sem veldur myglunni og hreinsun.
Fyrir viðameiri mál er hægt að leita ráðlegginga til heilbrigðiseftirlita á landinu, einkaaðila sem að gefa sig út fyrir að veita ráðgjöf og álit varðandi raka og myglu og iðnaðarmanna.
Gagnlegt getur verið að leitast eftir ráðleggingum og meðmælum við val á þjónustuaðilum/verktökum sem bjóða upp á mat, álitsgjöf og lagfæringar vegna raka og myglu.
Sýnatökur geta verið óþarfar, þær geta verið kostnaðarsamar og oft skortir þekkingu til að meta niðurstöður. Ef mygla er sjáanleg er óþarfi að taka sýni til að staðfesta tilvist hennar, sýni eru einkum tekin til að greina aðra þætti, t.d. af hvaða tegund myglan er. Leita skal eftir orsökum myglu og koma í veg fyrir frekari leka og raka og gera við skemmd húsnæði , því mygla getur vaxið áfram svo framarlega sem ekki séu unnar bætur á orsökinni.
Inniloft almennt getur haft áhrif, oft getur hátterni okkar heima við ýtt undir raka og myglu án þess að við gerum okkur grein fyrir því, t.d. þurrkun þvottar, sturtur og eldamennska með lokaða glugga getur aukið verulega á rakastig. Kynntu þér upplýsingar og leiðbeiningar um heilnæmt inniloft.
Ég held að mygla á heimilinu sé farin að hafa neikvæð áhrif á heilsufar mitt, hvað á ég að gera?
Leitaðu eftir merkjum um myglu á heimilinu til að meta hvort það sé hugsanleg orsök líkamlegra einkenna þinna. Er rakavandamál til staðar? Er mygla til staðar? Nýttu þér upplýsingar og leiðbeiningar Umhverfisstofnunar við mat á því hvort um myglu sé að ræða í húsnæði og hvernig skuli bera sig að við að lagfæra það sem veldur myglunni og hreinsun.
Margar rannsóknir benda til að samband sé milli þess að búa/dvelja í rakaskemmdu húsnæði og vanheilsu. Þeir sem að eru með undirliggjandi öndunarfærasjúkdóma, s.s. astma og ofnæmi eru oft viðkvæmari fyrir en aðrir. Leitaðu til heimilislæknis ef þú telur að slíkt eigi við hjá þér fyrir frekara mat og ráðleggingar.
Það getur verið ráð að fara úr aðstæðunum í einhvern tíma, t.d. í bústað eða gista hjá vinum. Oft dvína einkenni sem til eru komin vegna áhrifa frá myglu þegar farið er úr aðstæðunum í einhvern tíma. Slíkt getur því einnig styrkt stoð undir það hvort mygla sé til staðar í húsnæði eður ei. Gott getur verið að hafa prufað þetta áður en leitað er til læknis vegna einkenna til að geta greint frá hvort munur var á einkennum.
Hvar get ég leitað mér upplýsinga um raka og myglu?
Fagaðilar (t.d. verkfræðistofur, ráðgjafafyrirtæki, iðnaðarmenn, aðrir þjónustuaðilar) sem gefa sig út fyrir mat og ráðgjöf varðandi raka og myglu í húsnæði
Neytendasamtökin, upplýsingar um réttindi leigjenda
Veita þarf ákveðnum friðlýstum svæðum á Íslandi sérstaka athygli og aðhlynningu.
Hvað get ég gert?
Ágangur álfta og gæsa
Hvað get ég gert?
Flug á friðlýstum svæðum
Leyfi á friðlýstum svæðum
Losun mengandi efna á Íslandi
Mengun hafs og stranda
Góð ráð um efnavörur
Skýrslur um meðhöndlaðan úrgang
Græn skref í ríkisrekstri
Svið náttúru, hafs og vatns
Svið friðlýsinga og starfsleyfa
Svið efna, eftirlits og veiðistjórnunar
Svið þjónustu og fjármála
Svið loftslagsmaála og græns samfélags
Þjónustugáttin - Mínar síður
Opið virka daga 8:30-16:00
Símatími virka daga 9:00-15:30
Byggir á LiSA CMS. Advania - LiSA, Sharepoint, Veflausnir og Vefumsjónarkerfi