is is is is is hbs_lat it is is is is is is is is is en is en is en is en is en en en is en is en is en is en is en nb et is en is en is en is en is en nb hu is en is en is en is en is en nb is is en is en is is is en is es en pt en is en is en is en vi en is en is is en is en en is is is is is nb en is is is en is is is is cs is is is da is is is is is is is is en ceb is is is id is is is is nn is sk is is en is is is is is is en tr is id es is is is ceb is is is is is is fi is is is is is is is is pl is sl is ast is gl et is en de is is cs is hbs_lat sl is is is is id is is de is is pl is is hu is is is ceb is is is is is is nb is is vi is is cs pl is is is is kw is is is is is is is is is is is is is is is is is nb is is is is is is sk cs is is is is hu is nb is is is is is lt is is is pt de en is hbs_lat cs en is is ceb is is is is is is is is is is is is is is is is is is is fi is is hu en is de is vi ceb is is en is is is is is is is is lt is en is sv pl fr nn hbs_lat is is is is is vi vi is is is is is is is is is pt hu is is hbs_lat is is is is is is is is is is hbs_lat is is fi is is lt is fr is en is pt hu sl hu cs sl is is ceb fr is cs ca eu de en en en sl sl lt is fr lv is de de lv en is fr eo is is fr eo sv pl fr eo pl is fr eo hbs_lat et fr eo is is en de nb is es ceb pt nb gv lt
Ágangur álfta og gæsa - Umhverfisstofnun
Umhverfis- og auðlindaráðuneytið og atvinnu- og nýsköpunarráðuneytið hafa ákveðið að unnið verði að aðgerðaáætlun vegna ágangs gæsa og álfta í akra og tún bænda og fela stofnunum sínum að vinna að framgangi hennar.
Starfshópur, sem falið var að útfæra aðgerðir vegna vandans, skilaði umhverfis- og auðlindaráðherra og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra tillögum sínum árið 2016. Þar eru lagðar til ýmsar tillögur um aðgerðir og samhæft verklag milli umhverfis- og landbúnaðaryfirvalda til að vinna gegn þessum ágangi. Ráðuneytin taka undir tillögur stofnananna og telja að með þeim sé komin farvegur með raunhæfum aðgerðum til að draga úr tjóni svo sem með skráningu bænda á ágangi og tjóni, ráðgjöf til bænda um aðgerðir og að bæta tjón af völdum fuglanna.
Með samþykkt búvörusamninga á Alþingi á haustdögum 2016 fékkst vilyrði fyrir fjármögnun á mögulegum greiðslum til bænda til að bæta það tjón sem ágangur veldur, líkt og víða þekkist í nágrannalöndunum.  Samkvæmt aðgerðaáætluninni eru það Umhverfisstofnun og Matvælastofnun sem bera ábyrgð á þessum verkefnum í samstarfi við Bændasamtökin og fleiri aðila.
Sjá frétt frá Umhverfis- og auðlindaráðuneytinu, 28.10.2016.
Álftin er stærsti varpfugl landsins. Hún er eini innlendi svanurinn og auðþekkjanleg frá öðrum íslenskum fuglum á stærð, lit og löngum hálsi. Fullorðin álft er alhvít en tekur oft á sig ryðrauðan lit úr mýrarauða á höfuð og háls og nær sá litur stundum niður á bringu og kvið. Ungfugl og fugl á fyrsta vetri eru gráleitir en lýsast þegar líður á vetur og eru að mestu orðnir hvítir að vori. Kynin eru eins í útliti, en karlfuglinn ívið stærri.
Flugið er kröftugt með sterklegum, hægum vængjatökum. Álftin teygir hálsinn beint fram á flugi en heldur honum lóðréttum á sundi. Hún hleypur á vatni þegar hún hefur sig til flugs. Félagslynd, venjulega í hópum nema á varptíma en þá verja hjónin óðal. Álftir fella flugfjaðrir síðsumars, eru þá ófleygar um tíma og er þá sagt að þær séu „í sárum“.
Álftin er grasbítur, sem lifir mest á vatnagróðri eins og störum, fergini, mara og nykrum. Fer einnig í tún og á grunnsævi og í sjávarlónum er marhálmur, lónajurt og grænþörungar aðalfæðan. Hálfkafarar oft til að ná til botns í dýpra vatni.
„Heiðagæsin er einn af einkennisfuglum miðhálendisins, nokkru minni en grágæs og hálsinn hlutfallslega styttri. Höfuð og háls eru kaffibrún og skera sig frá blágráum búknum. Ljósari, með fölbleikum blæ á neðanverðum hálsi og bringu, niður á kvið. Undirstél og undirgumpur eru hvít, síður dökkflikróttar. Framvængur er blágrár, dekkri en á grágæs. Fullorðinn fugl og ungfugl eru svipaðir, ungfugl þó dekkri. Gassinn er sjónarmun stærri en gæsin.
Heiðagæs er félagslynd á öllum tímum árs. Hún flýgur með hröðum vængjatökum og í þéttum hópum, byltir sér meira og er léttari á flugi en grágæs. Lítið höfuð og stuttur háls eru einkennandi á flugi.
Grasbítur eins og aðrar gæsir, sækja nokkuð í ræktarland á vorin, en bíta annars einkum mýragróður: starir, hálmgresi, fífu, einnig elftingar og kornsúru. Síðsumars leggjast þær í berjamó og kornsúrurætur.“
Sjá ofangreindar og fleiri upplýsingar af fuglavefnum: http://www1.nams.is/fuglar/birdinfo.php?val=7&id=38
Grágæs er stærst þeirra gæsa sem verpa eða hafa viðdvöl á Íslandi. Hún er öll grábrún, dökk að ofan og á hálsi, ljós að neðan nema síðurnar eru dökkar, stundum með dökka flekki á bringu og kviði. Er eins og aðrar gráar gæsir með hvítan undirgumpur , undirstél-- og yfirstélþökur. Ljósgráir framvængir og gumpur áberandi á flugi. Fullorðinn fugl og ungfugl eru svipaðir, ungfugl er með dökka nögl á goggi, en fullorðin með ljósa. Kynin eru eins að lit, en gassinn er sjónarmun stærri.
Grágæsir halda sig oftast í hópum utan varptíma, fara þá um í oddaflugi og skiptast á um að hafa forystu. Flugið er beint og kraftmikið. Þær eru mest á ferli í dögun og rökkurbyrjun. Pörin halda saman árið um kring og annast uppeldi unga í sameiningu, kvenfuglinn ungar út meðan karlfuglinn stendur á verði.
Grasbítur, fæðan er ýmis grænn gróður; starir og grös yfir sumarið og síðsumars og á haustin taka þær m.a. ber. Etur forðarætur kornsúru, á vorin rífur hún upp gras til að ná í græna plöntuhluta og sækir í korn frá fyrra hausti.
Sjá ofangreindar og fleiri upplýsingar af fuglavefnum:  http://www1.nams.is/fuglar/birdinfo.php?val=7&id=30
Hér er fjallað um ágangstegundir í ræktuðu landi á Íslandi. Þær helstu eru gæsir (grágæs, heiðagæs, blesgæs, helsingja og margæs), endur (stokkönd og rauðhöfðaönd), álftir, bjargdúfu, rjúpu og hrafn. Einnig er gerð grein fyrir öðrum gæsategundum, dúfum, svartsvönum og dvergsvönum sem hingað flækjast í litlum mæli. Að lokum fjallað um leiðir sem hægt er að beita til að bæta sambýli manna og fugla, báðum til heilla.
Ásókn fugla í ræktað land (pdf)
Ef þú þekkir til góðra aðferða sem ekki eru nefndar hér eru ábendingar vel þegnar sem og ljósmyndir – veidistjorn@ust.is
Bændatorg er vefsíða sem heldur utanum skýrsluhaldskerfi Bændasamtaka Íslands og þar með skýrsluhaldskerfið – jörð.is. Bændur eru hvattir til að tilkynna tjón af völdum álfta og gæsa í gegnum það form og tengja mat á tjóni við tileknar spildur á Jörð.is. Þar með er einnig búið að tengja tjón af völdum álfta og gæsa við tilteknar staðsetningar í landupplýsingakerfi og eru ýmsir möguleikar á að tengja tjón við upplýsingar um jarðrækt. Rétt er að geta þess að hluti bænda hefur enn ekki stafrænt túnkort á Jörð.is og hefur þar af leiðandi ekki möguleika á að tilkynna um tjón. Þeir bændur sem stunda kornrækt og endurrækta tún sín reglulega eru þó langflestir með stafræn túnkort á Jörð.is en það eru jafnframt þeir sem verða helst fyrir tjóni af völdum álfta og gæsa.
Við tilkynningu á tjóni eru bændur m.a. beðnir um eftirfarandi upplýsingar:
– Spilda (tenging við Jörð.is).
– Eðli tjóns (bæling og/eða át).
– Umfang tjóns (lítið ø meiri háttar).
– Forvarnir og útlagður kostnaður vegna þeirra
Hér má líta á ýmsar greinar og skýrslur sem fjalla um ágang álfta og gæsa:
Goose management schemes to resolve conflicts with agriculture: Theory, practice and effects. Ambio – a Journal of the Human Environment. 2017.
Texti úr 11. grein reglugerðar um almennan stuðning við landbúnað er varðar ágang álfta og gæsa. Nr 1240/2016. Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti. 2016.
Tjón af völdum álfta og gæsa 2014 og 2015. Ráðgjafamiðstöð landbúnaðarins. 2016.
Tjón af völdum ágangs álfta og gæsa á ræktað land. Sigurlaug Jónína Ólöf Þorsteinsdóttir. 2016.
Uppskerutap vegna ágangs gæsa í ræktarlönd og eftirlíking gæsabeitar á bygg að vori. Náttúrustofa Suðausturlands. 2015.
Uppskerutap vegna ágangs gæsa í ræktarlönd í Austur-Skaftafellssýslu 2015. Náttúrustofa Suðausturlands. 2015.
Tilskudd til tilrettelegging av beitearealer for trekkende hvitkinngås og kortnebbgås. NIKU rapport 69. 2013.
Towards a Soulution to the Goose-Agriculture Conflict in North Norway, 1988-2012: The Interplay between Policy, Stakeholder Influence and Goose Population Dynamics. PLOS ONE. 2013.
Beit álfta og gæsa í ræktuðu landi að vori. Halldór Walter Stefánsson. 2010.
Margæsabeit í túnum. Náttúrufræðistofnun Íslands. 2008.
Beit margæsa á Álftanesi vorið 2008. Rannsókn á áhrifum breyttrar landnýtingar. Náttúrufræðistofnun Íslands. 2008.
Ábendingar um fleiri tengdar greinar og skýrslur má gjarnan senda á veidistjorn@ust.is
Ágangur álfta og gæsa
Hvað get ég gert?
Flug á friðlýstum svæðum
Leyfi á friðlýstum svæðum
Losun mengandi efna á Íslandi
Mengun hafs og stranda
Góð ráð um efnavörur
Skýrslur um meðhöndlaðan úrgang
Græn skref í ríkisrekstri
Svið náttúru, hafs og vatns
Svið friðlýsinga og starfsleyfa
Svið efna, eftirlits og veiðistjórnunar
Svið þjónustu og fjármála
Svið loftslagsmaála og græns samfélags
Þjónustugáttin - Mínar síður
GrensásvegurGRE_PM10_AV30MINSvifrykNý gögn hafa ekki borist-1GrensásvegurGRE_H2S_AV30MINBrennisteinsvetniNý gögn hafa ekki borist-1GrensásvegurGRE_NO2_AV30MINNiturdíoxíðNý gögn hafa ekki borist-1HvaleyrarholtHVALEYRARH_PM10_AV10MINSvifryk8 µg/m³1HvaleyrarholtHVALEYRARH_H2S_AV10MINBrennisteinsvetni-1 µg/m³1HvaleyrarholtHVALEYRARH_SO2_AV10MINBrennisteinsdíoxíð-1 µg/m³1
Loftgæði: Grensásvegur : Svifryk
Loftgæði: Grensásvegur : Brennisteinsvetni
Loftgæði: Grensásvegur : Niturdíoxíð
Loftgæði: Hvaleyrarholt : Svifryk
Loftgæði: Hvaleyrarholt : Brennisteinsvetni
Loftgæði: Hvaleyrarholt : Brennisteinsdíoxíð
Opið virka daga 8:30-16:00
Símatími virka daga 9:00-15:30
Byggir á LiSA CMS. Advania - LiSA, Sharepoint, Veflausnir og Vefumsjónarkerfi