is is is is sl en es hbs_lat it is is is is id is is is is pl is sl is ast is gl et is en de is is is is is sl is is is is is is en is is is is is nb is is is is is is pt is is is ceb sl en hbs_lat is is is is is cs is is is da is is is is is is is is en ceb is is is id is is is is nn is sk is is en is is is is is is en tr is id es is is is ceb is is is is is is fi is is is is is is is is pl is sl is ast is gl et is en de is is cs is hbs_lat sl is is is is id is is de is is pl is is hu is is is ceb is is is is is is nb is is vi is is cs pl is is is is kw is is is is is is is is is is is is is is is is is nb is is is is is is sk cs is is is is hu is nb is is is is is lt is is is pt de en is hbs_lat cs en is is ceb is is is is is is is is is is is is is is is is is is is fi is is hu en is de is vi ceb is is en is is is is is is is is lt is en is sv pl fr nn hbs_lat is is is is is vi vi is is is is is is is is is pt hu is is hbs_lat is is is is is is is is is is hbs_lat is is fi is is lt is fr is en is is ceb fr is cs ca eu de en en en sl sl lt is fr lv is de de lv en is fr eo is is fr eo sv pl fr eo pl is fr eo hbs_lat et fr eo is is en de nb is es ceb pt nb gv lt
Flestir þekkja hveralykt. Hveralykt stafar af gastegundinni brennisteinsvetni sem kemur upp með heitri gufu á jarðhitasvæðum. Lyktin finnst einnig af hitaveituvatni á svæðum þar sem örlitlu magni af brennisteinsvetni er bætt í vatnið til að eyða uppleystu súrefni í vatninu sem myndi annars tæra vatnsleiðslur.
Mælingar á brennisteinsvetni í andrúmslofti
Í nágrenni Reykjavíkur eru jarðhitavirkjanirnar Hellisheiðarvirkjun og Nesjavallavirkjun, í þeim er heit gufa notuð til rafmagnsframleiðslu og upphitunar vatns. Með gufunni kemur brennisteinsvetni sem sleppur út í andrúmsloftið. Gangsetning Hellisheiðarvirkjunar hófst í september á síðasta ári með því að holur voru látnar blása og þær voru prófaðar en virkjunin var formlega gangsett í október. Mælingar sýna að á svipuðum tíma jókst styrkur brennisteinsvetnis í andrúmslofti borgarinnar. Niðurstöður mælinganna fyrir árið 2006 eru sýndar á grafi hér fyrir neðan. Þar kemur fram að styrkur brennisteinsvetnis fer vaxandi frá byrjun september, eða á þeim tíma sem virkjunin var gangsett.
Hér að neðan er sýnt kort af næsta nágrenni höfuðborgarsvæðisins. Á kortinu er vindrós sem sýnir meðalstyrk brennisteinsvetnis í ólíkum vindáttum árið 2006. Miðja vindrósarinnar er sett á mælistöðina á Grensásvegi og sýnir hún þær vindáttir við mælistöðina sem bera oftar með sér hæstan styrk brennisteinsvetnis. Greinilegt er að styrkur brennisteinsvetnis er að jafnaði hærri í vindáttum sem standa af jarðhitavirkjununum, en það eru austlægar og suðaustlægar vindáttir.
Síðustu ár hefur verið mikil aukning á brennisteinsvetni í andrúmslofti á Íslandi og er það einkum vegna aukinnar nýtingu á jarðhita. Losun brennisteinsvetnis frá jarðhitavirkjunum mælist nú í miklu magni og er orðinn stærsti hlutinn af losun brennisteinssambanda út í andrúmsloftið.
Áhrif brennisteinsvetnis á heilsu
Í miklum styrk er brennisteinsvetni skaðlegt heilsu. Það eru helst augu, lungu og öndunarvegur sem eru viðkvæm. Lægsti styrkur sem talinn er valda skaða er u.þ.b. 15 000 míkrógrömm í rúmmetra en það er meira en 100 sinnum yfir þeim styrk sem mest hefur mælst hefur í Reykjavík.
Umhverfisráðherra Íslands hefur gefið út reglugerð nr. 514/2010 um styrk brennisteinsvetnis í andrúmsloftinu sem tók gildi í júlí 2010. Með þessari reglugerð voru sett heilsuverndarmörk brennisteinsvetnis á Íslandi sem er 50 µg/m3 að meðaltali miðað við 24 klukkustunda tímabil. Markmið reglugerðarinnar er að lágmarka loftmengun af völdum brennisteinsvetnis, setja umhverfismörk fyrir styrk þess í andrúmslofti sem miða að því að fyrirbyggja eða draga úr skaðlegum áhrifum á heilbrigði manna og umhverfið í heild og tryggja nægilegar mælingar á styrk brennisteinsefnis og miðla upplýsingum til almennings þar um. Heilsuverndarmörk sem Alþjóðaheilbrigðisstofnun (WHO) hefur gefið út eru 150 µg/m3 en sú viðmiðun gæti breyst í framtíðinni þar sem WHO vinnur að endurskoðun.
Margir finna lykt af brennisteinsvetni þó styrkur þess sé mjög lítill. Í Kaliforníu hafa umhverfismörk verið miðuð við næmni fólks fyrir lykt, þar eru mörkin 42 míkrógrömm í rúmmetra sé miðað við klukkustundarmeðaltal, en rannsóknir sýna að við þann styrk skynji um 80% almennings lyktina. Mælingar frá því í febrúar 2006 til miðjan febrúar 2007 sýndu að styrkur brennisteinsvetnis í Reykjavík fór samtals 48 sinnum yfir umhverfismörk Kaliforníu í mislöngum tímabilum, þar af urðu 45 skipti eftir 1.september 2006. Vegna þessa hefur meira borið á hveralykt í Höfuðborginni eftir að Hellisheiðarvirkjun var gangsett.
Samanburður mælinga við heilsuverndarviðmið WHO
Grafið hér að neðan sýnir tiltækar mælingar af brennisteinsvetni fram til 13. febrúar 2007. Rauða línan sýnir heilsuverndarviðmið WHO sem eru 150 míkrógrömm í rúmmetra að meðaltali á sólarhring. Það sést að þó aukningin sé mikil eftir gagnsetningu Hellisheiðarvirkjunar fara mælingar aðeins 5 sinnum yfir núvernandi heilsuverndarmörk Íslands.
Verklag um úrvinnslu gagna - Brennisteinsvetni
Veita þarf ákveðnum friðlýstum svæðum á Íslandi sérstaka athygli og aðhlynningu.
Hvað get ég gert?
Ágangur álfta og gæsa
Hvað get ég gert?
Flug á friðlýstum svæðum
Leyfi á friðlýstum svæðum
Losun mengandi efna á Íslandi
Mengun hafs og stranda
Góð ráð um efnavörur
Skýrslur um meðhöndlaðan úrgang
Græn skref í ríkisrekstri
Svið náttúru, hafs og vatns
Svið friðlýsinga og starfsleyfa
Svið efna, eftirlits og veiðistjórnunar
Svið þjónustu og fjármála
Svið loftslagsmaála og græns samfélags
Þjónustugáttin - Mínar síður
Opið virka daga 8:30-16:00
Símatími virka daga 9:00-15:30
Byggir á LiSA CMS. Advania - LiSA, Sharepoint, Veflausnir og Vefumsjónarkerfi